Meʻamoʻuimuʻa

Ko e meʻa-moʻui-muʻa ʻi he saienisi ʻo e moʻui ko e taha pē ʻo e puleʻanga tuʻi ʻo e ngaahi meʻamoʻui ʻe 4 ʻoku fakatefito ki he ngaahi lokiʻimoʻui ʻoku lahi. Kā ko e ʻotoʻota pē ia ʻo e ngaahi meʻamoʻui ʻoku ʻikai kau ki he ʻakau, monumanu mo e talingelinga. ʻA ia, ko e ngaahi lokiʻimoʻuitaha kehe, neongo ko e ngaahi limutahi ʻoku lahi honau lokiʻimoʻui. Ko e ʻuhinga ko e ʻotoʻota pē, ʻoku lotokehekehe ʻaupito ʻe he kau saienisi ko e fē meʻamoʻui ʻoku kau ki ai. Ko ʻenau vahevahe ʻoku liliu taimi kotoa pē.

 Ko e ngaahi puleʻanga tuʻi ʻo e meʻamoʻui fakalokiʻimoʻui 
 meʻamoʻuimuʻa (leafakalatina: protista)
 talingelinga (fungi)
 ʻakau (plantae)
 monumanu (animalia)
Ko e fanga meʻamoʻui kehe (taʻelokiʻimoʻui): siemu, vailasi, mo e hā fua

ʻOku lahi ʻaupito ʻa e ngaahi faʻahinga ʻi he puleʻanga tuʻí ni, neongo ko e konga lahi taha ʻoku siʻisiʻi ʻaupito, ʻoku ʻasi pē ʻi he meʻa fakaʻata efu. Ko e siʻi ngaahi faʻahinga mahuʻinga ange, ko e limutahi ia (lea fakapilitānia: algae):
 limutahi lanumata chlorophyta - ʻoku kau ki he ʻakau
 limutahi lanupulū cyanobacteria - ʻoku kau ki he siemu, ʻoku ʻikai ʻi ai hanau lokiʻimoʻui
 limutahi kulokula rhodophyta - meʻamoʻuimuʻa
 limutahi melomelo phaeophyta - meʻamoʻuimuʻa, vakai ki he limutahi moʻoni

ʻA ia, ko e limutahi kulokula mo e melomelo pē ʻoku kau ki he puleʻanga ʻo e meʻamoʻuimuʻa. Taimi ʻe niʻihi ʻoku tupu ʻe he kau saienisi ʻa e puleʻange foʻou, ʻoku ui ko e chromalveolata pe chromista (limutahi fakalanu), pea mo e taimi ʻe niʻihi ʻoku ʻikai.

Category:Saienisi ʻo e moʻui