Puo ya Sign language

Puo ya Sign language ke puo e e diriswang ka diatla, mmele, le dintlha tsa sefatlhego go buisana, e e leng botlhokwa thata mo bathong ba ba sa utlweng (Deaf community). Go fapana le puo ya molomo, e dirisa matshwao a a bonalang a a emelang mafoko, go fa batho ba ba sa utlweng tsela ya go buisana le go ikopanya le ba bangwe. 

South African Sign Language (SASL) e nnile puo ya bo 12 ya semmuso mo Aforika Borwa ka 19 Phukwi 2023, fa Moporesident Cyril Ramaphosa a sena go saena molao-kakanyao wa phetogo ya Molatheo. Se se diretswe go tlotlomatsa ditshwanelo tsa batho ba ba sa utlweng le ba ba utlwang ka bokete, go fedisa kgethollo, le go godisa tekatekano. Go dirilwe seno go netefatsa gore batho ba ba dirisang puo ya diatla ba fiwa seriti, ba kgona go dirisa ditshebeletso tsa mmuso, le go tlisa tekatekano ya mekgwa e e sa tshwanang.

Tiriso ya puo e e akaretsang ke tsela e e botlhokwa ya go bontsha mefutafuta ya setšhaba se se rileng. Puo e e sa tlhaoleng e tila dikakanyo tse di fosagetseng ka batho mme e thusa go rotloetsa botsalano jwa tlotlo. Boineelo mo puong e e akaretsang ke ntlha e e botlhokwa ya setšhaba sa segompieno, se se farologaneng le se se akaretsang.Fa e le gore go farologana ke motswako, go akaretsa go dira gore motswako oo o dire. Go akaretsa go ka ga go tlhama tikologo e mo go yona mongwe le mongwe, go sa kgathalesege lemorago, bokgoni kgotsa setaele sa tlhaeletsano, a ikutlwang a le botlhokwa, a tlotliwa le go matlafadiwa go nna le seabe. Ke maitemogelo a a tshetsweng a tshiamo, go nna karolo ya setlhopha le go fitlhelega.

Mo setsong sepe fela, go botlhokwa thata go abelana mekgwa e e tshwanang. Mo bathong ba ba Bosusu ka setso, go nna Bosusu ke boemo jwa tlholego jwa go nna. Ke karolo ya letsatsi le letsatsi ya botshelo jwa bona.Mo gare ga setso sa Bosusu go na le maitsholo a a tsewang e le a a senang maitseo, mme a amogelesega ka botlalo mo setsong sa go utlwa, le vice versa.Go leba motho mo matlhong go botlhokwa thata. Batho ba ba utlwang gantsi ba bua le ba bangwe ba sa lebane thata mo matlhong, mme mo teng ga setso sa Bosusu, go tila go lebana mo matlhong go ka tsewa e le go tlhoka maitseo. Go leba kwa thoko fa motho a go saena ke nnyaa-nnyaa.Mo setsong sa Bosusu, go amogelesega go ama motho yo mongwe gore a go ele tlhoko, tota le fa o sa mo itse sentle.Fa batho ba babedi ba ba utlwang ba tlotla gantsi ba nna kgotsa ba ema gaufi le yo mongwe, ka dinako tse dingwe ba bapile. Batho ba ba sa utlweng mo ditsebeng ba nna kgotsa ba ema kgakala thata mme go ka nna molemo fa ba lebagane gore ba kgone go bona "sebaka sa go saena" sa mongwe le mongwe ka phuthologo. Sekgala seno sa mmele se ka lebega se se botsalano mo bathong ba ba utlwang, mme gantsi batho ba ba Bosusu ba se fitlhela .

 Tshupetso