Urusijət

UrusijətПирейко Л. А. «Талышско-русский словарь. Толышә үрүсә лүғәт». 1976, c. 306 (ja Rusijə), rəsmi Rusijə Federəsijə (urus.: -{Россия}-, Российская Федерация) — Avropədə gyləj u dynjo ən jolə kišvəre. Rəsmi zyvonyš urusije. Pajtaxtyš Məskovaj. Syvoj uruson, cecenon, jəhudijon, tolyšon, tataron, čo milləton žimon kardejdən. Har formədə təbii sərvətyš heste. Əroziš 17 098 246 km², əholiš 143 miljone.

Rusijə Federəsijə bəštə kəfšəni gorə dynjoədə ən jolə kišvəre. Cəj kəfšən 17, 075 mln km²-e. 2 gitədə - Avropə həšinyštədə, Asijə isə həšipemədə bino bedə. Kəfšənyš 11 saat kyštijədə jolə məsofədə dyroz be, de se okeani dyjon gyrd be, 14 gylə kišvəron həmmarzyš be cy RF-I IČM canədə muxtəlif be nišon dojdə.

Əholiš 140 mln kəs vejni šəhərədə žimon kardejdən (73 %). Milli tərkibi gorə vej millətinə kišvəre. Ijo 100 mln-ku vejə milləti nymojəndon žimon bykonən, uruson kišvər əholi 81,5 % təškil kardejdən.

Rusijə federativə respublikəje. Inziboti čəhətdə 21-lə respublikə, 6 dijar, 10 milli məhol, 49 vilajət, 2 federal əhəmijjətinə šəhəron — Məskova u Sankt-Peterburg aide.

Kišvəri kəfšən panə hojmonku inən bandonku ibarəte. Ymən təbii sərvəton bol be, muxtəlif təsərrufat sahon inkšofi səbəb bedə. Iglimyš arktik, sub arktik, mulajim iglimi dyjo, mulajim kontinental, kəskin kontinental, musson tipon hestin. Bol oviə ruon, ozkə višəninə kəfšənon, munbit sijo zəminon cəj sərvətonin. Respublikə kəfšənədə 85-sə vej gorug heste, 25 milli park heste.

 Ərozi 
 Vilojət (oblast) 
 Amuri vilojət (Blagovešensk)
 Arxangelski vilojət (Arxangelsk)
 Həštərxani vilojət (Həštərxan)
 Belgorodi vilojət (Belgorod)
 Brjanski vilojət (Brjansk)
 Celjabinski vilojət (Celjabinsk)
 Irkutskij vilojət (Irkutsk)
 Ivanovo vilojət (Ivanovo)
 Kaliningradi vilojət (Kaliningrad)
 Kaluga vilojət (Kaluga)
 Kemerovo vilojət (Kemerovo)
 Kirovi vilojət (Kirov)
 Kostroma vilojət (Kostroma)
 Kurgani vilojət (Kurgan)
  Kurski vilojət (Kursk)
 Leningradi vilojət (Sankt-Peterburg)
 Lipetski vilojət (Lipetsk)
 Magadani vilojət (Magadan)
 Məskova vilojət (Məskova)
 Murmanski vilojət (Murmansk)
 Nižnij Novgorodi vilojət (Nižnij Novgorod)
 Velikij Novgorodi vilojət (Velikij Novgorod)
 Novosibirski vilojət (Novosibirsk)
 Omski vilojət (Omsk)
 Orenburgi vilojət (Orenburg)
 Orjoli vilojət (Orjol)
 Penza vilojət (Penza)
 Pskovi vilojət (Pskov)
 Rostov-na-Donu vilojət (Rostov-na-Donu)
 Rjazani vilojət (Rjazan)
 Saxalini vilojət (Južno-Saxalinsk)
 Samara vilojət (Samara)
 Saratovi vilojət (Saratov)
 Smolenski vilojət (Smolensk)
 Sverdlovski vilojət (Jekaterinburg)
 Tambovi vilojət (Tambov)
 Tomski vilojət (Tomsk)
 Tveri vilojət (Tver)
 Tula vilojət (Tula)
 Tjumeni vilojət (Tjumen)
 Uljanovski vilojət (Uljanovsk)
 Vladimiri vilojət (Vladimir)
 Volgogradi vilojət (Volgograd)
 Vologda vilojət (Vologda)
 Voroneži vilojət (Voronež)
 Jaroslavli vilojət (Jaroslavl)
 Zaporožije vilojət*
 Xersoni vilojət*

 Respublikon 
miniatyur|500px|çəpo|Urusijəti xəritədə respublikon nišon kardə byən
 Adygej Respublikə (Majkop)
 Altaj Respublikə (Gorno-Altajsk)
 Baškortistan Respublikə (Ufa)
 Burjatijə Respublikə (Ulan-Ude)
 Daǧystan Respublikə (Mahackala)
 Ingušetijə Respublikə (Magas)
 Kabardino-Balkarija Respublikə (Nalcik)
 Kalmykija Respublikə (Elista)
 Karacaj-Cerkezija Respublikə (Cerkessk)
 Karelija Respublikə 	(Petrozavodsk)
 Komi Respublikə (Syktyvkar)
 Mari El Respublikə (Joškar Ola)
 Mordovija Respublikə (Saransk)
 Jakutija Respublikə (Jakutsk)
 Kobəsonə Osetija Respublikə (Vladikavkaz)
 Tatarstan Respublikə (Kazan)
 Tuva Respublikə (Kyzyl)
 Udmurtija Respublikə (Iževsk)
 Xakasija Respublikə (Abakan)
 Ceceniston Respublikə (Groznyj)
 Cuvašija Respublikə (Ceboksar)
 Krym Respublikə* (Simferopol)
 Donetsk Xəlǧə Respublikə* (Donetsk)
 Lugansk Xəlǧə Respublikə* (Lugansk)

 Federal šəhəron 
500px

 Məskova 
 Sankt-Peterburg
 Sevastopol*

 Kraj (məhol) 
500px
 Altaj kraj (Barnaul)
 Kamcatka kraj (Petropavlovsk-Kamcatskij)
 Xabarovskij kraj (Xabarovsk)
 Krasnodari kraj (Krasnodar)
 Krasnojarski kraj (Krasnojarsk)
 Permi kraj (Perm)
 Primorskij kraj (Vladivostok)
 Stavropoli kraj (Stavropol)
 Zabajkali kraj  (Cita)

 Muxtarijətə vilojət 
 Jahudi muxtarə vilojət (Birobičan)

 Muxtarijətə okrug (məhol) 
500px

 Cukotka muxtarə okrug (Anadyr)
 Xanty-Mansi muxtarə okrug (Xanty-Mansijsk)
 Nenets muxtarə okrug (Narjan-Mar)
 Jamalo-Nenets muxtarə okrug (Salexard)

 Səvonon 

Tispir:Urusijət