Pangulo ng Letonya

Ang pangulong pampamahalaan ng Letonya ( ay ang puno ng estado at commander-in-chief  ng Pambansang Sandatahang Lakas ng Republic of Latvia. 

Apat na taon ang termino ng opisinang ito. Bago ang 1999, ito ay tatlong taon. Maaaring mahalal ang pangulo kahit ilang beses, ngunit hindi hihigit sa dalawang beses sa magkasunod. Kung sakaling mabakante ang opisina ng pangulo, ang tagapagsalita ng Saeima ang umaako sa mga tungkulin ng pangulo. Halimbawa, pagkatapos ng pagkamatay ni Jānis Čakste, Pauls Kalniņš, ang tagapagsalita ng Saeima, ay pansamantalang nagsisilbing pangulo noong 1927 hanggang sa mahalal ang isang bagong pangulo.

Ang pangulo ay hindi isang ganap na executive post, gaya ng kaso sa presidente ng Lithuania. Gayunpaman, hindi katulad ng presidente ng Estonia, ang kanyang tungkulin ay hindi ganap na seremonyal. Sa ilalim ng konstitusyon ng Latvia, ibinabahagi ng pangulo ang kapangyarihang tagapagpaganap sa gabinete at punong ministro. Gayunpaman, ang pangulo ay walang pananagutan sa pulitika sa pagsasagawa ng kanyang mga tungkulin. Ang kanyang mga utos ay walang bisa kung walang countersignature ng isang miyembro ng gabinete – kadalasan ang punong ministro.

Ang kasalukuyang pangulo ay Edgars Rinkēvičs, dating Latvian foreign minister, na elected ng Saeima noong 31 Mayo 2023 pagkatapos ng tatlong round ng pagboto, at sinimulan ang kanyang apat na taong termino noong 8 Hulyo 2023. Ginawa nito Rinkēvičs ang unang hayagang gay na pinuno ng estado ng alinmang EU member state.

Kasaysayan at pag-unlad 
Ang pagtatatag ng institusyon ng pangulo ng Latvia ay naisip ng Satversme (Konstitusyon) ng Republika ng Latvia na pinagtibay ng Constitutional Assembly noong 15 Pebrero 1922. Bago magkabisa ang Satversme, walang hiwalay na tanggapan ng Pangulo ng Latvia. Ginawa ng Tagapangulo ng Parlamento ang mga tungkulin ng pinuno ng estado.

Ayon sa unang pansamantalang konstitusyon, ang Political Platform ng People's Council of Latvia na pinagtibay noong 17 Nobyembre 1918 (), ang Tagapangulo nito Jānis Čakste ay ipinalagay ang mga tungkulin ng pinuno ng estado mula sa araw na ipahayag ang Republika ng Latvia hanggang sa araw ng kombensiyon ng Constitutional Assembly. Ang pangalawang pansamantalang konstitusyon, ang Provisional Regulations on the Political System of the Republic of Latvia ng 1 Hunyo 1920 (), ay nagtakda na si Čakste, bilang pangulo ng ang Constitutional Assembly, ay tumupad sa mga tungkulin ng pinuno ng estado hanggang sa magkaroon ng legal na bisa ang Satversme at ang Saeima (Parliament) ay magpulong. Kinumpirma rin ito ng Batas sa Satversme ng Republika ng Latvia noong 20 Hunyo 1922 ().

Noong 14 Nobyembre 1922, ang 1st convocation ng Saeima elected Čakste as president of the Republic of Latvia, delivering his oath of office during Independence Day noong 18 Nobyembre. Si Čakste ay muling nahalal bilang pangulo ng 2nd Saeima noong 6 Nobyembre 1925, kasama niya na inuulit ang kanyang panunumpa noong Nobyembre 8.

Matapos mamatay si Čakste noong 14 Marso 1927, ang 2nd Saeima elected Gustavs Zemgals bilang pangulo noong 8 April 1927, na naghatid ng panunumpa sa katungkulan sa parehong araw. Tumanggi si Zemgals na tumakbo para sa pangalawang termino, at ang 3rd Saeima elected Alberts Kviesis bilang presidente noong 9 April 1930, na nanumpa noong Abril 11. Si Kviesis ay [[1933 Latvian] presidential election|muling nahalal]] bilang pangulo ng Latvia ng ika-4 na Saeima noong 4 Abril 1933, at inulit ang kanyang panunumpa noong Abril 11.

Nanatili si Kviesis bilang pangulo pagkatapos ng anti-constitutional coup d'état ng 15 Mayo 1934, at habang kinokondena ang kudeta, hindi nakialam sa pagpapalit ng isang demokratikong parlyamentaryong republika ng isang awtoritaryan na pampulitika. sistema. Nang malapit nang matapos ang ikalawang termino ng Kviesis bilang pangulo, ipinasa ng Kabinet ng mga Ministro ang Batas sa Pagpapatupad ng Tanggapan ng Pangulo noong Marso 12, 1936 (). Ipinag-utos nito na pagkatapos mag-expire ang ikalawang termino ng Kviesis noong 11 Abril 1936, ang Punong Ministro Kārlis Ulmanis ay magsasagawa ng posisyon hanggang sa 'pagkumpleto ng reporma sa konstitusyon'. Sa ilalim ng batas na ito, ang mga posisyon ng presidente ng Latvia at punong ministro ay pinagsama noong 11 Abril 1936, kung saan nananatili si Kārlis Ulmanis de facto sa mga tanggapang ito hanggang sa Sobyet. pananakop ng Republika ng Latvia noong 17 Hunyo 1940.

Ang pananalakay ng Soviet Union, gayundin ang occupation and unlawful incorporation of the Baltic states sa USSR noong 1940, ay hindi humantong sa mga pagbabago sa opisyal na batas ng Latvian, dahil nilabag ng USSR ang mga pamantayan ng internasyonal na batas at ang mga pangunahing batas ng Republika ng Latvia. Kaya, ang Republika ng Latvia ay patuloy na umiral bilang isang kinikilalang paksa ng internasyonal na batas sa buong mga taon ng pananakop. Sa panahong iyon, ang Foreign Service of the Republic of Latvia ay nagpatuloy na kumatawan sa Republika ng Latvia sa pagkakatapon, na nagpatuloy sa pagpapatakbo hanggang sa pagpapanumbalik ng kalayaan ng Latvia.

Sa panahon ng pananakop, mayroong mga pagtatangkang ibalik ang kalayaan ng Latvia at magtatag ng isang pamahalaan. Sa pulong ng Latvian Central Council noong 8 Setyembre 1944, pinagtibay nito ang isang Deklarasyon sa Pagpapanumbalik ng Estado ng Latvia (), ni na ang Tagapagsalita ng huling legal na nahalal na Saeima, Pauls Kalniņš, ay naging gumaganap na pangulo ng Latvia. Pagkamatay ni Kalniņš noong Agosto 26, 1945, inihayag ng Latvian Central Council noong Abril 26, 1947 na ayon sa Satversme, ang kapangyarihan ng Speaker at ang gumaganap na presidente ng Latvia ay kinuha ng Bise-Speaker ng Saeima, Bishop  hanggang sa kanyang kamatayan noong 2 Disyembre 1969.
Pagkatapos ng restoration of the independence of the Republic of Latvia in 1990, isang hiwalay na post ng Presidente ng Latvia ay hindi agad nalikha. Sa panahon ng transisyon, ang Tagapangulo ng Supreme Council of Latvia, Anatolijs Gorbunovs, ay nagsagawa ng mga tungkulin ng pinuno ng estado hanggang sa ganap na pagpapanumbalik ng Satversme at ang pagpupulong ng 5th convocation ng Saeima . Ang Batas sa Organisasyon ng Gawain ng Kataas-taasang Konseho ng Republika ng Latvia Hanggang sa Pagpupulong ng Saeima () ng Agosto 25 1992 at ang Batas sa Pinuno ng Estado ng Republika ng Latvia Bago ang Pagtitipon ng Saeima () noong Setyembre 15, 1992 ay nagsilbing legal pundasyon ng pansamantalang tanggapan.

Sa ganap na pagpapanumbalik ng Satversme at ang unang sesyon ng Saeima sa tanghali noong Hulyo 6, 1993, naibalik din ang opisina ng pangulo. Noong 7 Hulyo 1993, inihalal ng ika-5 Saeima si Guntis Ulmanis bilang pangulo ng Latvia, na naghatid ng panunumpa sa panunungkulan kinabukasan, at muling nahalal ng ika-6 na Saeima si Ulmanis noong 18 Hunyo 1996, na nanumpa noong Hulyo 8 , na naging tradisyonal na petsa kung saan ibinibigay ang panunumpa sa panunungkulan.

Ang 7th Saeima elected Vaira Vīķe-Freiberga bilang unang babaeng Presidente noong 17 June 1999, at maririnig re-elected ng 8th Saeima noong 20 Hunyo 2003. Ang 9th Saeima pumili Valdis Zatlers bilang Presidente noong 31 Mayo 2007. Si Zatlers ang naging unang nakaupong Presidente na natalo sa kanyang muling -bid sa halalan, kasama ang 10th Saeima picking Andris Bērziņš noong 2 Hunyo 2011. Siya ay hinalinhan ni Raimonds Vējonis, elected ng Saeima noong 3 Hunyo 2015. Parehong hindi nagpasya sina Bērziņš at Vējonis na tumakbo para sa muling halalan.

 Mga tungkulin at karapatan 

 Ang kapangyarihan ng pangulo na ipinagkaloob sa kanila ng Konstitusyon 
Ang pangulo ay kumakatawan sa Latvia sa mga internasyonal na relasyon, humirang ng mga diplomatikong kinatawan ng Latvia, at tumatanggap din ng mga diplomatikong kinatawan ng ibang mga bansa. Ipinapatupad ng pangulo ang mga desisyon ng Saeima tungkol sa pagpapatibay ng mga internasyonal na kasunduan (Artikulo 41 ng Konstitusyon ng Republika ng Latvia).

Ang pangulo ay ang Commander-in-Chief ng Armed Forces of Latvia. Sa panahon ng digmaan, ang pangulo ay humirang ng isang Supreme Commander (Artikulo 42 ng Konstitusyon ng Republika ng Latvia).

Ang pangulo ay magdedeklara ng digmaan sa pamamagitan ng desisyon ng Saeima. (Artikulo 43 ng Konstitusyon ng Republika ng Latvia).

Ang pangulo ay may karapatan na gumawa ng anumang hakbang na kinakailangan para sa pagtatanggol ng militar ng Estado sakaling magdeklara ng digmaan ang isa pang estado sa Latvia o isang kaaway ang sumalakay sa mga hangganan nito. Kasabay at kaagad, ang pangulo ay magpupulong sa Saeima, na siyang magpapasya sa deklarasyon at pagsisimula ng digmaan. (Artikulo 44 ng Konstitusyon ng Republika ng Latvia).

Ang pangulo ay may karapatang magbigay ng clemency sa mga kriminal kung saan ang hatol ng korte ay nagkaroon ng legal na bisa. Ang lawak ng, at mga pamamaraan para sa, paggamit ng karapatang ito ay dapat itakda sa isang partikular na batas (Artikulo 45 ng Konstitusyon ng Republika ng Latvia).

Ang pangulo ay may karapatan na magpulong at mamuno sa mga pambihirang pulong ng Gabinete ng mga Ministro at upang matukoy ang agenda ng naturang mga pagpupulong. (Artikulo 46 ng Konstitusyon ng Republika ng Latvia).

Ang pangulo pati na rin ang Punong Ministro, o hindi bababa sa isang-katlo ng mga Miyembro ng Saeima ay maaaring humiling na ang Presidium ay magpulong ng mga pagpupulong ng Saeima (Artikulo 20 ng Konstitusyon ng Republika ng Latvia).

Sa kahilingan ng pangulo, sampung Miyembro ng Saeima, Punong Ministro, o isang Ministro, ang Saeima ay maaaring magpasya sa pamamagitan ng mayoryang boto ng hindi bababa sa dalawang-katlo ng mga Miyembro na naroroon na maupo sa saradong sesyon (Artikulo 22 ng Konstitusyon ng Republika ng Latvia).

Ang pangulo ay may karapatan na imungkahi ang pagbuwag ng Saeima. Kasunod ng panukalang ito, isang pambansang reperendum ang gaganapin. Kung sa reperendum higit sa kalahati ng mga boto ang ibinubuhos pabor sa paglusaw, ang Saeima ay ituturing na natunaw, ang mga bagong halalan ay ipinatawag, at ang mga naturang halalan ay gaganapin nang hindi lalampas sa dalawang buwan pagkatapos ng petsa ng pagbuwag ng Saeima (Artikulo 48 ng Konstitusyon ng Republika ng Latvia).
Mga sanggunian