Pangyayaring Iran–Contra

Ang pangyayaring Iran-Contra (  ماجرای ایران-کنترا; ), na tinutukoy din bilang iskandalo ng Iran–Contra, ang Inisyatibong Iran, o simple bilang Iran–Contra, ay isang iskandalo sa pulitika ng Estados Unidos na nakasentro sa pagpasok ng armas sa Iran sa pagitan noog 1981 at 1986, na pinangasiwaan ng matataas na opisyal ng administrasyong Ronald Reagan. Dahil napapailalim ang Iran sa embargo ng armas noong panahon ng iskandalo, itinuring na ilegal ang pagbebenta ng armas.  Inaasahan ng administrasyon na gamitin ang mga nalikom sa pagbebenta ng armas upang pondohan ang Contras, isang grupong rebeldeng anti- Sandinista sa Nicaragua . Sa ilalim ng Boland Amendment, na ipinasa ng Kongreso sa boto na 411-0 at nilagdaan ni Reagan bilang batas, ipinagbawal ng Kongreso ang karagdagang pagpopondo sa Contras sa pamamagitan ng mga laangang pambatasan, ngunit ang administrasyong Reagan ay nagpatuloy sa pagpopondo sa kanila nang palihim gamit ang mga hindi naaangkop na pondo.

Ang katwiran ng administrasyon para sa mga pagpapadala ng armas ay bahagi sila ng pagtatangkang palayain ang mga pitong bihag na Amerikano na hawak sa Lebanon ng Hezbollah, isang grupong Islamikong pangmilitar na may kaugnayan sa Iran na konektado sa Islamic Revolutionary Guard Corps. Ang ideya na makipagpalitan ng armas para sa mga bihag ay iminungkahi ni Manucher Ghorbanifar, isang expatriate na nagbebenta ng armas ng Iran. Ang ilan sa loob ng administrasyong Reagan ay umaasa na ang mga benta ay makakaimpluwensya sa Iran upang makuha ng Hezbollah na palayain ang mga bihag.

Matapos ang magasing Lebanis na Ash-Shiraa ay nag-ulat tungkol sa mga pakikipag-ugnayan sa armas noong Nobyembre 1986, ito ay pumutok sa internasyonal na balita, na naging sanhi ng paglabas ni Reagan sa pambansang telebisyon. Iginiit niya na bagama't nangyari nga ang paglilipat ng mga armas, hindi ipinagpalit ng US ang mga armas para sa mga bihag. Ang pagsisiyasat ay nahadlangan dahil ang malalaking bulto ng mga dokumento na may kaugnayan sa kapakanan ay nawasak o ipinagkait mula sa mga imbestigador ng mga opisyal ng administrasyong Reagan. Noong Marso 1987, gumawa si Reagan ng isang karagdagang pahayag sa telebisyon sa buong bansa, na nagsasabi na siya ay tumatagal ng buong responsibilidad para sa kapakanan at nagsasaad na "kung ano ang nagsimula bilang isang estratehikong pagbubukas sa Iran ay lumala, sa pagpapatupad nito, sa pangangalakal ng mga armas para sa mga bihag."

Ang pangyayari ay inimbestigahan ng Kongreso at ng tatlong tao, na hinirang ni Reagan na Komisyong Tower . Walang nakitang ebidensya ang alinman sa imbestigasyon na alam mismo ni Pangulong Reagan ang lawak ng maraming programa. Sa huli, ilang dosenang opisyal ng administrasyon ang kinasuhan, kabilang ang Kalihim ng Depensa na si Caspar Weinberger at Lieutenant colonel Oliver North. Labing-isang paghatol ang nagresulta, ang ilan ay nabakante sa apela. Ang natitira sa mga kinasuhan o hinatulan ay lahat ay pinatawad sa mga huling araw ng pagkapangulo ni George H.W. Bush, na naging bise presidente noong panahon ng pangyayari. 

Mga sanggunian

Kategorya:Mga eskandalong pampolitika sa Estados Unidos
Kategorya:Iran