Eskala ng panahong heolohiko

Ang eskala ng panahong heolohiko (Ingles: geologic time scale o geological time scale o GTS) ay isang representasyon ng oras batay sa tala ng bato ng Daigdig. Ito ang sistema ng pagpepetsang kronolohikal na gumagamit ng kronoestratigrapiya (ang proseso na inuugnay ang estrato sa panahon) at heokronolohiya (isang siyentipikong sangay ng heolohiya na naglalayon na matukoy ang eded ng mga bato). Pangunahin itong ginagamit ng mga siyentipiko ng agham pandaigdig (kabilang ang mga heologo, paleontologo, heopisiko, heokimiko, at paleoklimatologo) upang isalarawan ang pagsasapanahon at ugnayan ng mga pangyayari sa heolohikong kasaysayan. Naisagawa ang eskala ng panahon sa pamamagitan ng pag-aaral ng mga patong ng bato at pagmamasid ng kanilang ugnayan at pagtukoy sa mga katangian tulad ng litolohiya, mga katangiang paleomagnetiko, at mga posil. Ang depinisyon ng pinamantayang internasyunal na mga yunit ng panahong heolohiko ay nasa responsibilidad ng International Commission on Stratigraphy (ICS, ), isang kasamang sangay ng International Union of Geological Sciences (IUGS, ), na ang pangunahing layunin ay tumpak na bigyang kahulugan ang pandaidigang kronoestratigrapikong yunit ng International Chronostratigraphic Chart (ICC, ) na ginagamit upang bigyan kahulugan ang panahong heolohiko.

 Mga dibisyon ng panahong heolohiko 
 Ang isang  ay ang pinakamalaking panahong heokronolohikong yunit at katumbas ng isang kronoestratigrapikong eonothem. Mayroong apat na pormal na ipinakahulugang eon: ang Hadiko, Arkaiko, Proterosoiko at Panerosoiko.

 Ang isang  ay ikalawang pinakamalaking heokronolohikang yunit ng panahon at katumbas ito ng kronoestratigrapikong erathem. Mayroong sampung ipinakahulugang era: ang Eoarkaika, Paleoarkaika, Mesoarkaika, Neoarkaika, Paleoproterosoiko, Mesoproterosoiko, Neoprotosoiko, Paleosoiko, Mesosoiko at Senosoiko, na wala kanila ay mula sa eon na Hadiko.

 Ang isang  o period ay katumbas isang sistemang kronoestratigrapiko. Mayroong 22 panahon na nabigyang kahulugan. Ang isang eksepsyon sa dalawang subpanahon ay ginagamit para sa Panahong Karbonipero.

 Ang isang  o kapanahunan ay ang pinakamaliit na yunit heokronolohiko. Katumbas ito ng isang kronoestratigrapikong serye. Mayroong 37 ipinakahulugang epoka at isang impormal na isa. Mayroon din 11 subepoka na nasa loob lahat ng Neoheno at Kuwaternaryo. Ang paggamit ng subepoka bilang pormal na yunit sa internasyunal na kronoestratigrapiya ay ipinagtibay noong 2022.

 Ang isang  ay ang pinakamaliit na herarkikong yunit heokronolohiko at katumbas ito sa isang yugtong kronoestratigrapiko. Mayroong 98 pormal at limang impormal na edad.

 Ang isang  ay ang di-herarkikong pormal na yunit heokronolohiya ng hindi tinukoy na ranggo at katumbas ng isang kronosonang kronoestratigrapiko. May korelasyon ito sa mga yunit na magnetoestratigrapiko, o biyoestratigrapiko habang nakabatay sila sa nakaraang ipinakahulugang yunit estratigrapiko o katangiang heolohiko.

Ang mga subdibisyong  at  ay ginagamit bilang heokronolohikong katumbas ng kronoestratigrapikong  at , halimbawa, ang Maagang Triyasikong Panahon (yunit heokronolohiko) ay ginagamit kapalit ng Mas Mababang Seryeng Triyasiko (yunit kronoestratigrapiko).

Ang mga bato na kinakatawan ang isang binigay na yunit kronoestratigrapiko ay iyon ang yunit kronoestratigrapiko, at ang panahon na nilalatag sila ay ang yunit heokronolohiko, iyan ay, ang mga bato na kinakatawan  Seryeng Siluriko at dineposito sila  Panahong Siluriko.

+Pormal, mga yunit herarkiko ng eskala ng panahong heolohiko (pinakamalaki hanggang pinakamaliit)Yunit kronoestratigrapiko (estrato)Yunit heokronolohiko (panahon)Tagal ng panahonEonothemEonIlang libong milyong taon hanggang dalawang bilyong taonErathemEraMga sampu hanggang mga libong milyong taonSistemaPanahonMga milyong taon hanggang mga sampung milyong taonSeryeEpokaMga daang libong taon hanggang mga sampung milyon taonSubseryeSubepokaMga libong taon hanggang mga milyong taonYugtoEdadMga libong taon hanggang mga milyong taon

Mga pananda

Mga sanggunian

Kategorya:Iskalang panahong heolohiko