Gitnang uri

Ang gitnang uri (Ingles: middle class) ay tumutukoy sa isang kaurian ng mga tao na nasa kalagitnaan ng hierarkiyang panlipunan, madalas na tinutukoy batay sa kanilang trabaho, kita, edukasyon, o katayuan sa lipunan. Ang termino ay makasaysayang nauugnay sa modernidad,  kapitalismo at pampulitikang debate.  Ang karaniwang mga kahulugan para sa gitnang uri ay mula sa gitnang ikalimang bahagi ng mga indibidwal sa isang bansa sa ranggo ng kita, hanggang sa lahat maliban sa pinakamahihirap at pinakamayayamang 20%. Ang mga teorya tulad ng "Paradox of Interest" ay gumagamit ng mga pangkat ng decile at data ng pamamahagi ng kayamanan upang matukoy ang laki at bahagi ng yaman ng gitnang uri. 

Nagkaroon ng makabuluhang paglago ng pandaigdigang gitnang uri sa paglipas ng panahon. Noong Pebrero 2009, iginiit ng The Economist na mahigit kalahati ng populasyon ng mundo ay kabilang sa gitnang uri, bilang resulta ng mabilis na paglaki sa mga umuusbong na bansa. Ang mga taong kabilang sa gitnang uri ay may sapat na kita para matugunan ang kanilang mga pangunahing pangangailangan at may natitirang pera para sa discretionary spending (mga bagay na hindi pangunahing pangangailangan) tulad ng libangan, paglalakbay, at iba pang personal na paggastos. 

 Kasaysayan at ebolusyon ng termino 


Ang unang kilalang paggamit ng salitang "gitnang uri" ay matatagpuan sa isang pamphlet na isinulat ni James Bradshaw noong 1745. Ang pamphlet na iyon ay naglalaman ng mga plano upang maiwasan ang pagdala ng mga lana mula Ireland patungong France.   Sa panahon ng maagang modernong Europa, may isa pang salita na ginamit para tukuyin ang gitnang uri, at ito ay ang "the middling sort."  

Ang konsepto ng "gitnang uri" ay nagkaroon ng iba't ibang kahulugan sa paglipas ng panahon. Ayon kay Friedrich Engels, ito ay isang uri ng lipunan na nasa pagitan ng mga maharlika at mga magsasaka noong huling bahagi ng pyudal na lipunan. Habang ang mga maharlika ang nagmamay-ari ng malaking bahagi ng lupain at ang mga magsasaka ang nagtatrabaho dito, lumitaw ang bagong burgesya (literal na mga naninirahan sa bayan), na nakatuon sa mga gawaing pangkalakal sa lungsod. Sa France, ang gitnang uri ay naging mahalagang bahagi ng pag-usbong ng Himagsikang Pranses.  Ang mga gitnang uring ito, na binubuo ng mga mangangalakal at iba pang may-ari ng negosyo, ay nagtagumpay sa pagpapabagsak sa mga naghaharing monarkista. Sila ang naging bagong naghaharing uri sa mga bagong lipunan na pinamumunuan ng kapitalismo. 

Noong 1913, inilarawan ng estadistika na si T. H. C. Stevenson ang gitnang uri bilang mga taong nasa pagitan ng mga pinakamataas na antas ng lipunan (upper-class) at ng uring manggagawa (working-class).  Ang gitnang uri ay binubuo ng mga taong may mataas na antas ng edukasyon at trabaho tulad ng mga propesyonal, tagapamahala, at nakatataas na mga empleyado sa gobyerno. Ang kanilang pangunahing katangian ay ang pagkakaroon ng mahalagang human capital o kakayahan at kasanayan sa trabaho, ngunit sila pa rin ay nasa ilalim ng pamumuno ng mga elite na uri, na siyang nagkokontrol ng pinansiyal at legal na mga yaman sa mundo.

Noong simula, ang salitang "gitnang uri" sa loob ng kapitalistang sistema ay tumutukoy sa burgesya o mga may-ari ng negosyo. Habang nagkakaroon ng mas maraming uri sa lipunan dahil sa pag-unlad ng kapitalismo, ang "gitnang uri" ay naging katumbas na ng "petite bourgeoisie" o maliit na burgesya, na mga may-ari ng maliliit hanggang katamtamang laki ng negosyo. Ang mga ekonomiya sa ilalim ng kapitalismo ay dumaraan sa mga panahon ng mabilis na paglago at biglaang pagbagsak. Dahil dito, maraming miyembro ng maliit na burgesya (petite-bourgeoisie) ay pansamantalang nagiging mahirap at bumababa ang antas ng kanilang uri, kaya't sila ay nalilipat-lipat sa pagitan ng pagiging uring manggagawa at maliit na burgesya.  Ang mga kasalukuyang kahulugan ng "gitnang uri" ay kadalasang hindi binibigyang pansin na ang klasikal na petite-bourgeoisie ay mga may-ari ng maliit hanggang katamtamang laki ng negosyo, na ang kita ay mula sa pagtatrabaho ng kanilang mga empleyado. Sa modernong paggamit, ang "gitnang uri" ay tumutukoy sa kombinasyon ng mga manggagawang may mataas na posisyon, mga propesyonal, at mga suweldong manggagawa na nagtatrabaho sa opisina.

Sa paglipas ng panahon, mas maraming tao sa Estados Unidos ang nagsabing sila ay kabilang sa gitnang uri, habang kakaunti lamang ang nagpakilala bilang bahagi ng mataas na uri. Ang Partido ng Paggawa sa UK, na dating umaasa sa suporta ng uring manggagawa, ay nagbago sa ilalim ng pamumuno ni Tony Blair noong 1990s. Tinawag itong "New Labour" at nagsimulang makipagkumpitensya sa Conservative Party para makuha ang boto ng gitnang uri, pati na rin ang tradisyunal na mga botante ng Partido Paggawa sa UK na mula sa uring manggagawa.  Sa loob ng ilang dekada, halos 40% ng mga tao sa Britain ang nagpakilala sa kanilang sarili bilang bahagi ng gitnang uri, at ang bilang na ito ay hindi nagbago nang malaki.

Ayon sa Organization for Economic Co-operation and Development (OECD), ang mga pamilya na kabilang sa gitnang uri ay may kita na nasa pagitan ng 75% at 200% ng karaniwang kita sa isang bansa. Halimbawa, kung ang median na kita sa isang bansa ay PHP 100,000, ang mga nasa gitnang uri ay may kita na nasa pagitan ng PHP 75,000 at PHP 200,000. 

 Mga sanggunian