Saeima

Ang Saeima () ay ang parlamento ng Republika ng Latvia. Ito ay isang unicameral parliament na binubuo ng 100 miyembro na inihalal ng proporsyonal na representasyon, na may mga puwestong inilaan sa mga partidong pampulitika na nakakuha ng hindi bababa sa 5% ng popular na boto. Ang mga halalan ay nakatakdang isagawa isang beses bawat apat na taon, karaniwan sa unang Sabado ng Oktubre. Ang pinakahuling halalan ay ginanap noong Oktubre 2022.

Maaaring tanggalin ng Pangulo ng Latvia ang Saeima at humiling ng maagang halalan. Ang procedure for dismissing it ay nagsasangkot ng malaking pampulitikang panganib sa pangulo, kabilang ang panganib ng pagkawala ng katungkulan. Noong 28 Mayo 2011 nagpasya ang pangulo Valdis Zatlers na simulan ang pagbuwag ng Saeima, na naaprubahan sa isang referendum, at ang Saeima ay natunaw noong 23 Hulyo 2011.

Ang kasalukuyang Speaker of the Saeima ay Daiga Mieriņa ng Union of Greens and Farmers party.

Kasaysayan at etimolohiya
Ang Saeima ay nagmula sa Sejm of the Kingdom of Poland, na humantong sa paglikha ng Sejm (Seimas) of the Grand Duchy of Lithuania at kalaunan ay ang paglikha ng Sejm ng Polish–Lithuanian Commonwealth. Polish Livonia, isang bahagi ng Polish–Lithuanian Commonwealth, ay nalantad sa Polish na paraan ng pangangasiwa at ipinakilala sa Sejm-system. Inayos ng Warsaw Sejm ng 1677 ang kaso ng natitirang bahagi ng Polish Livonia o Latgale (), na pinangalanan itong isang voivodeship at isang duchy, na may karapatang pangalanan ang tatlong senador: ang Obispo , ang Voivode at ang Castellan of Inflanty (...) Ang mga lokal na sejmik ay naganap sa Daugavpils, habang ang mga starostas ay naninirahan sa Daugavpils, Ludza, Rēzekne at Viļaka. Ang voivodeship ay may anim na kinatawan sa Sejm, ngunit dalawa lamang sa kanila ang nagmula sa Inflanty, ang iba pang apat ay simbolikong pinangalanan ng hari, upang alalahanin ang nawalang bahagi ng Livonia/glogre/0055.htm Inflanty Voivodeship, paglalarawan ni Zygmunt Gloger (Swedish Livonia). Gayunpaman, ang natitirang bahagi ng Latvia ay kabilang sa Duchy of Courland at Semigallia, na pinamamahalaan ng mga Duke at ng Landtag ng Courland.

Ang salitang sejm ay nagmula sa pandiwang "sjąć się" na nangangahulugang "magsama-sama", na may katulad na mga salita sa ilang iba pang mga Slavic na wika,Aleksander Brückner,
Słownik etymologiczny języka polskiego, 2005 Krakowska spółka wydawnicza, s. 502 ng proto-Slavic pinanggalingan *sъjęti < *sъjemtihttps://shansky.lexicography.online/%D1%81/%D1%81%D0%B5%D0% B9%D0%BC  Sejm, kung gayon, bilang isang pangngalan ay nangangahulugang "isang pagtitipon, isang pulong, isang konseho."


Noong ika-19 na siglo, nang magsimulang lumitaw ang konsepto ng mga bansa, Juris Alunāns, isang miyembro ng isang nasyonalistang grupo ng Latvian na tinatawag na Mga Young Latvians, ay nag-claim ng pagmamay-ari ng salitang "saeims". Sa kabila ng katulad na tunog, katulad na semantiko na istraktura at malinaw na makasaysayang konotasyon, inaangkin niya na ito ay isang purong Latvian na salita na kanyang naimbento. Gaya ng nabanggit kanina, ang salita ay may katulad na kahulugan: "isang pagtitipon, isang pulong, isang konseho". 
Inangkin niya na ang salitang ginawa niya ay nagmula sa sinaunang Latvian na salitang eima sa halip, ibig sabihin ay "pumunta" (nagmula sa PIE  *ei "to go" at kaugnay din ng Ancient Greek eimi, Gaulish , bukod sa iba pa ).

Hindi niya maipaliwanag, gayunpaman, kung paano naidagdag ang s- prefix sa salita, at kung ano ang kahulugan ng karagdagan na ito ay ginawa sa loob ng mga limitasyon ng wikang Latvian. Gayunpaman, ayon kay Alunāns, ang salita ay purong Latvian at ganap na independiyente sa nabanggit na kontekstong pangkasaysayan. Gayunpaman, ang prefix na sa- sa isang pandiwa sa modernong wikang Latvian ay karaniwang kumakatawan sa isang kumpletong aksyon at ang salitang "Saeima" ay maaaring tumayo para sa isang kahulugan na "magtipon tayo nang lubusan".

Sa Latvia bago ang digmaan, ang Saeima ay nahalal para sa tatlong taong termino. Ang 1st Saeima ay nagkita mula 7 Nobyembre 1922 hanggang 2 Nobyembre 1925, ang 2nd mula 3 Nobyembre 1925 hanggang 5 Nobyembre 1928, ang 3rd mula 6 Nobyembre 1928 hanggang 2 Nobyembre 1931, at ang 4th mula 3 Nobyembre 1931 hanggang 15 Mayo 1934 (petsa ng Latvian coup d'état).

Eleksiyon
Ang Saeima ay isang ganap na inihalal na katawan. Lahat ng mga mamamayan ng Latvian (kabilang ang mga naturalisadong mamamayan) na higit sa edad na 18 ay karapat-dapat na bumoto. Ang mga kandidato ay dapat na kwalipikadong bumoto, ngunit dapat ay higit sa 21 taong gulang, hindi dapat dating empleyado ng USSR, Latvian SSR, o mga kaakibat na organisasyon, ay hindi dapat naging hinatulan ng isang kriminal na pagkakasala o itinuring na nababawasan ang kapasidad ng pag-iisip.

Ang termino ng Saeima ay apat na taon. Ang isang halalan ay maaaring tawagin nang maaga, ngunit ang paggawa nito ay mas kumplikado kaysa sa ibang mga parliamentaryong demokrasya. Kung ang Pangulo ay nagmumungkahi na ang Saeima ay buwagin, ang isang pambansang reperendum ay dapat isagawa upang kumpirmahin ang pagkalusaw. Kung hindi naaprubahan ang paglusaw, ang Pangulo ay tinanggal sa puwesto. Kung ang isang-sampung bahagi ng mga botante ay pumirma sa isang petisyon na humihiling ng pagbuwag, ang isang reperendum ay maaaring isagawa nang walang paglahok ng Pangulo.

Mayroong limang mga nasasakupan, Kurzeme (12 deputies), Latgale (14), Riga (35) , Vidzeme (25), at Zemgale (14). Ang mga boto sa ibang bansa ay binibilang para sa nasasakupan ng Riga.

Ang mga puwesto ay ibinahagi sa bawat nasasakupan sa pamamagitan ng bukas na listahan proporsyonal na representasyon sa mga partidong nakalampas sa 5% pambansang limitasyon ng halalan gamit ang hindi binagong bersyon ng Webster/Sainte-Laguë na pamamaraan .

Ang mga botante ay bumoto para sa isang party list, na binubuo ng mga kandidato na isinumite ng partido sa nasasakupan na iyon. Bagama't nakalista ang isang partikular na pag-order para sa bawat kandidato, na tinutukoy ng partido, wala itong epekto sa aktwal na pagkakataon ng bawat kandidato. Sa halip, ang mga botante ay nagsumite ng "mga tukoy na boto" para sa mga kandidato. Ang mga boto na ito ay maaaring maging positibo o negatibong boto. Ang bilang ng mga boto para sa bawat kandidato ay tinutukoy sa pamamagitan ng pagkuha ng bilang ng mga boto para sa kaukulang listahan, at pagdaragdag nito sa mga positibong boto ng kandidato, bago ibawas ang bilang ng mga negatibong boto para sa kandidatong iyon. Ang mga kandidatong may pinakamataas na bilang ng mga boto ay pumupuno sa mga puwesto ng partido. Ang positibong boto ay ipinahihiwatig sa pamamagitan ng pagguhit ng plus sign (+) sa tabi ng pangalan ng kandidato sa balota. Ang negatibong boto ay ipinahihiwatig sa pamamagitan ng pagtawid sa pangalan ng kandidato. Ang mga botante ay maaari lamang bumoto ng mga partikular na boto para sa mga kandidato sa listahan na kanilang binoto.
Ito ay bihira para sa anumang partido na makamit ang higit sa 30% ng boto sa isang halalan. Ang record ay 32.4% para sa Latvian Way party sa 1993 election. Nangangahulugan ito na ang isang koalisyon ay palaging kinakailangan.

Kung mabakante ang isang upuan sa panahon ng Saeima, pupunan ito ng susunod na kandidato sa naaangkop na listahan.

Ang Communist Party of Latvia ay ang tanging partidong pampulitika na ipinagbabawal.

 Talababa 

 Sanggunian