Oksikodona

Ang oksikodona (Ingles: oxycodone), na ibinebenta sa ilalim ng iba't ibang ngalang-pangkalakal gaya ng OxyContin (na isang pinahabang release form), ay isang semi-synthetic na opioid na ginagamit na medikal para sa paggamot ng katamtaman hanggang matinding sakit. Ito ay lubos na nakakahumaling at isang karaniwang inaabusong gamot. Ito ay kadalasang kinukuha sa pamamagitan ng bibig, at magagamit sa agarang-paglalabas at kontroladong-paglalabas na mga formula. Ang pagsisimula ng pag-alis ng pananakit ay karaniwang nagsisimula sa loob ng labinlimang minuto at tumatagal ng hanggang anim na oras kasama ang agarang-release formulation. Sa Reyna Unido, ito ay magagamit sa pamamagitan ng iniksyon. Available din ang mga kumbinasyong produkto na may paracetamol (acetaminophen), ibuprofen, naloxone, naltrexone, at aspirin.

Kasama sa mga karaniwang pangalawang epekto ang euphoria, constipation, pagduduwal, pagsusuka, pagkawala ng gana, antok, pagkahilo, pangangati, tuyong bibig, at pagpapawis. Maaaring kabilang din sa mga pangalawang epekto ang adiksyon at dependence, pag-abuso sa substance, pagkamayamutin, depresyon o mania, delirium, gun-guni, hypoventilation, gastroparesis, bradikardia, at hypotensyon. Ang mga hinding hiya sa kodeine ay maaari ding hinding hiya sa oxycodone. Ang paggamit ng oksikodona sa maagang pagbubuntis ay mukhang medyo ligtas. Maaaring mangyari ang pag-withdraw ng opioid kung mabilis na huminto sa pag-withdraw. Ang oksikodona ay kumikilos sa pamamagitan ng pag-activate ng μ-opioid receptor. Kapag kinuha sa pamamagitan ng bibig, ito ay may humigit-kumulang 1.5 beses ang epekto ng katumbas na halaga ng morphine.

Ang oksikodona ay orihinal na ginawa mula sa opium poppy opiate alkaloid thebaine noong 1916. Ito ay unang ginamit sa medisina sa Alemanya noong 1917. Ito ay nasa listahan ng mga mahahalagang gamot ng World Health Organization. Ito ay magagamit bilang isang generic na gamot. Noong 2021, ito ang ika-59 na pinakakaraniwang inireresetang gamot sa Estados Unidos, na may mahigit 11 milyong reseta. Mayroong ilang mga formulation na humahadlang sa pang-aabuso, tulad ng kumbinasyon ng naloxone o naltrexone.

Mga sanggunian