Extraordinary claims require extraordinary evidence

Ang "Extraordinary claims require extraordinary evidence" (minsan pinaikli sa ECREE , sa wikang Tagalog: "Ang mga pambihirang pahayag ay nangangailangan ng pambihirang katibayan"),  na kilala rin bilang Pamantayang Sagan, ay isang aporismo na pinasikat ng tagapagpaliwanag ng agham (science communicator) na si Carl Sagan.  Ginamit niya ang parirala sa kaniyang 1979 na aklat na Broca's Brain at ang 1980 na programa sa telebisyon na Cosmos. Ito ay inilarawan bilang saligan sa pamamaraang siyentipiko at itinuturing na nakapaloob sa mga pangunahing prinsipyo ng siyentipikong pag-aalinlangan (scientific skepticism). 

Ang konsepto ay may pagkakatulad sa heuristika ng Occam's razor, kung saan mas gusto ang mga simpleng paliwanag kaysa sa mas kumplikadong interpretasyon ng isang penomena. Sa aplikasyon, may ilang kalabuan hinggil sa kung kailan itinuturing na sapat na "pambihira" ang ebidensya. Madalas itong ginagamit upang kwestyunin ang datos at mga natuklasang siyentipiko, o upang punahin ang mga di-siyentipikong pahayag.  May ilang kritiko na nagsasabing ang pamantayang ito ay maaaring hadlangan ang pagbabago at palakasin ang mga bias sa pagkumpirma (confirmation biases). 

Inilarawan ng pilosopong si David Hume ang katulad na prinsipyo sa kaniyang sanaysay noong 1748 na "Of Miracles". Ang mga katulad na pahayag ay ginawa rin ng mga pigurang tulad nina Thomas Jefferson noong 1808, Pierre-Simon Laplace noong 1814, at Théodore Flournoy noong 1899. Ang pormulasyong "Extraordinary claims require extraordinary proof" ay ginamit ng siyentipikong iskeptiko na si Marcello Truzzi isang taon bago gamitin ito ni Sagan.

Paggamit

Ang aporismong "Extraordinary claims require extraordinary evidence" ayon sa sikolohista na si Patrizio Tressoldi, ay nagsasabing ito ay nasa sentro ng siyentipikong pamamaraan at nagsisilbing gabay sa kritikal na pag-iisip, makatuwirang pag-aanalisa, at iskeptisismo saanman. Kiely et al. (2019), p. 1475.Lineweaver (2022)Tressoldi, p. 1. Tinatawag din itong "pangunahing prinsipyo ng siyentipikong pagdududa."  Kadalasan itong ginagamit lalo na sa usaping paranormal at sa mga pahayag na hindi suportado ng siyensya. Smith (2011)Tressoldi, pp. 1–3.Evidence for Psi (2015), p. 292. Karaniwan itong ginagamit sa siyentipikong literatura upang hamunin ang mga bagong panukala, tulad ng pagtuklas sa bagong uri ng hayop gaya ng Amazonian tapir, kakaibang paraan ng pagmamana ng mitochondrial DNA, o kakaibang pangyayaring pangkalikasan gaya ng Holecene "mega-tsunami".  

Ang konseptong ito ay may kaugnayan sa "Occam's razor" dahil ayon sa ganitong paraan ng pag-iisip, mas pinipili ang mas simple na paliwanag kaysa sa mga kumplikadong paliwanag.  Kaya, tanging sa mga sitwasyon na mayroong pambihirang ebidensya dapat tanggapin ang pambihirang paliwanag bilang pinakasimple.  Makikita ito sa pagsubok ng hipotesis, kung saan ang palagay na walang sapat na ebidensya sa isang bagong bagay, na tinatawag na "null hypothesis," ang dapat piliin. Ang pormal na argumento ay kinapapalooban ng pagtalaga ng mas malakas na Bayesian prior sa pagtanggap ng null hypothesis kaysa sa pagtanggi nito.

Mga sanggunian

Kategorya:Aporismo
Kategorya:Carl Sagan
Kategorya:David Hume
Kategorya:Katibayan
Kategorya: Siyentipikong iskeptisismo