Nakba

Ang Nakba (, lit. dakilang sakuna) ay ang marahas na pagpapalayas at pagpapaalis sa mga Palestino, at ang pagkasira ng kanilang lipunan, kultura, pagkakakilanlan, karapatang pampolitika, at pambansang adhikain.; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ;  Ang termino ay ginagamit upang ilarawan ang parehong mga pangyayari ng 1948, pati na rin ang patuloy na pagsakop sa mga teritoryong Palestino (ang Kanlurang Pampang at ang Piraso ng Gaza) at pag-uusig at paglilipat ng mga Palestino sa buong rehiyon.; ; ; ; ; ; ; ; ; ; 

Ang mga pangunahing pangyayari ng Nakba ay nangyari sa panahon at sa ilang sandali pagkatapos ng Digmaang Palestino ng 1948, kabilang ang 78% ng Mandato ng Palestina na idineklara bilang Israel, ang pagpapatalsik at paglikas ng 700,000 Palestino, ang nauugnay na pagbawas ng populasyon at pagkawasak ng mahigit 500 Palestinong pamayanan ng mga Sionistang milista at kalaunan ay ang hukbong Israeli at ang kasunod na heograpikong pagbubura, ang pagtanggi sa karapatan ng pagbabalik ng mga Palestino, ang paglikha ng mga permanenteng Palestinong lumikas, at ang "pagkasira ng lipunang Palestino".

Ang Nakba ay inilarawan ng ilang mga iskolar kabilang si Ilan Pappe bilang etnikong pagwawalis,; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ;  ngunit ang paglalarawang ito ay pinagtatalunan ni Benny Morris. Itinuturing ng Palestinong pambansang salaysay ang Nakba bilang isang kolektibong trauma na tumutukoy sa kanilang pambansang pagkakakilanlan at mga adhikain sa politika, samantalang ang Israeling pambansang salaysay ay tumitingin sa parehong mga pangyayari sa mga tuntunin ng digmaan ng kasarinlan na nagtatag ng mga hangarin ng Hudyo para sa estado at soberaniya. Minarkahan ng mga Palestino ang Mayo 15 bilang Araw ng Nakba, ang araw pagkatapos ng araw ng kalayaan ng Israel.

Ang Nakba ay lubos na nakaimpluwensiya sa kulturang Palestino at isang pundasyong simbolo ng pagkakakilanlang Palestino, kasama ang "Handala", ang keffiyeh, at ang simbolikong susi. Hindi mabilang na mga libro, kanta, at tula ang naisulat tungkol sa Nakba. Inilarawan ng Palestinong makata na si Mahmoud Darwish ang Nakba bilang "isang pinahabang kasalukuyan na nangangakong magpapatuloy sa hinaharap."

 Kasaysayan 

 1948 at bago pa man 
Ang mga ugat ng Nakba ay natunton sa pagdating ng mgaSionista at sa kanilang pagbili ng lupa sa Otomanong Palestina noong huling bahagi ng ika-19 na siglo. Ang mga Britaniko ay humalili sa mga Otomano pagkatapos ng paghahati sa Imperyong Otomano bilang mga pinuno ng Mandato ng Palestina. Noong 1947, pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig at Holokausto, hinati ng mga Nagkakaisang Bansa ang Mandato ng Palestina, na humahantong sa Digmaang Palestina ng 1948 at ang paglikha ng Estado ng Israel.

Ang mga pangunahing katotohanan ng Nakba noong 1948 ay hindi pinagtatalunan. Sa panahon ng pagpapatalsik at pagpapalikas sa Palestino noong 1948, humigit-kumulang 750,000 Palestinong Arabe—higit sa 80% ng populasyon sa kung ano ang magiging Israel—ay pinaalis o tumakas mula sa kanilang mga tahanan at naging mga lumikas sa mga kalapit na estado. Ang mga lungsod, bayan, at nayon ay nawasak o nawalan ng populasyon. Sa pagtatapos ng digmaan noong 1949, hawak ng Israel ang halos 78% ng lupain ng Palestina. Humigit-kumulang 156,000 Palestino ang nanatili sa loob ng mga hangganan ng Israel, marami ang naging mga taong panloobang nailipat. Ang Piraso ng Gaza ay sumailalim sa kontrol ng Ehipto, at noong 1950, ang Kanlurang Pampang ay isinanib ng Jordan.

 Mga sanggunian 

Kategorya:Kasaysayan ng Palestina