Pandaigdigang Organisasyon sa Ari-ariang Intelektuwal

Ang Pandaigdigang Organisasyon sa Ari-ariang Intelektuwal ( o WIPO,  o OMPI) ay isa sa 15 mga ahensiyang natatangi ng mga Nagkakaisang Bansa (UN). Alinsunod sa Kumbensiyong Nagtatatag ng Pandaigdigang Organisasyon sa Ari-ariang Intelektuwal noong 1967, itinatag ang WIPO upang itaguyod at isanggalang ang yamang isip o ari-ariang intelektuwal (IP) sa buong mundo sa pamamagitan ng pakikipagtulungan sa mga bansa pati sa mga pandaigdigang organisasyon. Nagsimula ito noong ika-26 ng Abril 1970 nang nagkabisa ang kumbensiyon.

Kasama sa mga gawain ng WIPO ang pagiging punong-abala ng mga pulong upang talakayin at hubugin ang mga pandaigdigang panuntunan at patakaran sa yamang isip, pagbibigay ng mga pandaigdigang serbisyo hinggil sa pagpaparehistro at pagpapasanggalang ng yamang isip sa iba't ibang mga bansa, paglutas ng mga alitan sa yamang isip sa pagitan ng mga bansa, pagtulong sa pag-ugnay ng mga sistema sa yamang isip sa pamamagitan ng magkakatulad na mga pamantayan at impraestruktura, at pagiging pampangkalahatang sanggunian na database para sa lahat ng mga usapin sa yamang isip. Kabilang dito ang pagbibigay ng mga ulat at estadistika sa kalagayan ng pananggalang o pagbabago sa yamang isip sa buong mundo at sa partikular na mga bansa. Nakikipagtulungan din ang WIPO sa mga pamahalaan, mga organisasyong di-pampamahalaan (NGO), at mga indibidwal upang gamitin ang yamang isip para sa pangkabuhayan at panlipunang pag-unlad.

Nangangasiwa ang WIPO sa 26 na pandaigdigang mga kasunduan na may kinalaman sa iba't ibang mga usapin sa yamang isip, mula sa proteksiyon ng mga gawang awdiyo-biswal hanggang sa pagtatatag ng pandaigdigang pag-uuri ng patente. Pinamamahalaan ito ng Pangkalahatang Kapulungan at ng Komite sa Koordinasyon, na magkatuwang na nagtatakda ng patakaran at nagsisilbing mga pangunahing lupon sa paggawa ng desisyon. Inihahalal din ng Pangkalahatang Kapulungan ang Direktor Heneral ng WIPO, na siyang punong tagapangasiwa ng organisasyon. Si Daren Tang, dating punong tagapangasiwa ng Tanggapan ng Ari-ariang Intelektuwal ng Singapore, ang kasalukuyang Direktor Heneral ng WIPO, na nanunungkulan noong ika-1 ng Oktubre 2020. Pinangangasiwaan ang WIPO ng isang Kalihiman na tumutulong sa pagsasagawa ng pang-araw-araw na mga gawain nito.

Matatagpuan sa Geneva, Suwisa ang himpilan ng WIPO. Mayroon din silang mga "tanggapang panlabas" sa iba't ibang panig ng mundo, kabilang ang mga tanggapan sa Algiers (Alherya), Rio de Janeiro (Brasil); Beijing (Tsina), Tokyo (Hapon), Abuja (Niherya), Moscow (Rusya), at Singapore. Hindi tulad ng karamihan sa mga organisasyon ng UN, hindi umaasa nang husto ang WIPO sa sinuri o kusang mga ambag mula sa mga kasaping bansa; 95 bahagdan ng badyet nito ay nagmumula sa mga bayaring mula sa mga pandaigdigang serbisyo nito.

Kasalukuyang may 193 mga kasaping bansa ang WIPO, kabilang ang 190 mga kasapi ng UN at ang Kapuluang Cook, Banal na Luklukan at Niue; may permanenteng katayuan na tagamasid ang Palestina. Sa mga bansang kinikilala ng UN, tanging Estados Pederados ng Mikronesya, Palau, at Timog Sudan ang mga bansang hindi pa kasapi ng organisasyon.

 Mga Direktor Heneral 
+Mga Direktor Heneral ng WIPO Blg. Termino Pangalan Mula sa 1 1970–1973 Georg Bodenhausen 2 1973–1997 Árpád Bogsch 3 1997–2008 Kamil Eltayeb Idris 4 2008–2020 Francis Gurry 5 2020–2026 Daren Tang 6 2026– Nakabinbing resulta ng Pagpupulong sa 2025
Noong ika-1 ng Oktubre 2020, si Daren Tang ng Singapore ang pumalit kay Gurry bilang Direktor Heneral. Sinang-ayunan ng Estados Unidos at 54 na ibang mga kasapi ang kaniyang kandidatura, taliwas sa kandidatong si Wang Binying na kinatigan ng Tsina, na nakatanggap naman ng 28 boto mula sa 83 mga kasaping estado na bumoto.

900px|alt=Isang pandaigdigang mapa na nagpapakita ng katayuan ng pagiging kasapi sa Pandaigdigang Organisasyon sa Ari-ariang Intelektuwal; nakakahel ang mga kasapi habang naka-abo ang mga hindi kasapi.Mga kasapi ng WIPO Mga hindi kasapi ng WIPO 

 Talababa 

 Mga sanggunian 

Kategorya:Mga Nagkakaisang Bansa
Kategorya:Mga organisasyon sa yamang isip