Ruth Elynia Mabanglo

Si Ruth Elynia S. Mabanglo (ipinanganak noong ika-30 ng Marso, 1949) ay isang manunula, manunulat, mamamahayag at retiradong propesor sa Unibersidad ng Hawaii sa Manoa.  Nakamit niya ang kanyang Ph.D. sa Filipino Language and Literature mula sa Manuel L. Quezon University noong 1985, ang kanyang M.A. sa Edukasyon mula sa Philippine Normal University noong 1980, at ang kanyang Bachelor of Arts sa Filipino mula sa University of the East noong 1969. Naging profesora din si Mabanglo sa University of the East, Manual L Quezon University, Philippine Normal College at De La Salle University.

Bilang isang tanyag na manunulat, si Ruth Elynia Mabanglo ay nakilala sa kanyang malawak na akda na sumasaklaw sa loob ng mahigit tatlong dekada. Ang kanyang mga akda ay kinabibilangan ng iba't ibang anyo tulad ng maikling kwento, tula, at mga dramatikong monologo, na tumatalakay sa mga tema tulad ng isyu ng mga kababaihan, lipunang Pilipino, at ang pagtatagpo ng panitikan at peminismo. Ang mga mahalagang kontribusyon ni Mabanglo sa panitikang Pilipino ay kinikilala sa iba't ibang mga publikasyon, akademikong journal, at mga aklat. Ang kanyang mga akda ay nananatiling makabuluhan sa mga mambabasa, naglalaman ng malalim na pananaw sa mga hamon ng kasalukuyang panahon. Sa pamamagitan ng kanyang husay sa panitikan at mga mapanghamong perspektiba, nananatiling isang kilalang personalidad si Mabanglo sa larangan ng panitikang Pilipino, nagbibigay-inspirasyon sa mga manunulat at nag-iiwan ng malalim na marka sa larangan ng panitikan.

 Mga Pagkilala 
Nagkamit si Mabanglo ng samut saring parangal at pagkilala dahil sa kaniyang husay sa pagsulat.  
 Taon  Parangal                                                                                    Organisasyon/Kaganapan 2006  Tanging Parangal (Espesyal na Parangal) para sa mga Tagumpay sa Panitikan at Pagtuturo  Ika-434 na Anibersaryo ng Pagkakatatag ng Maynila, Pamahalaang Lungsod ng Maynila, Hunyo 22 2003  Pambansang Parangal sa Aklat para sa Tula                                                MCC Manila Critics Circle 2000  Gawad Balagtas sa Tula                                                                   UMP Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas 2000  Parangal ng Pagkilala para sa mga Tagumpay sa Panitikan                                   UMP  1998  Ikatlong Gantimpala, Kategoryang Epiko                                                    Republic of the Philippines Centennial Literary Contest 1998  Unang Gantimpala, Isang Akto na Dula                                                      CCP Cultural Center of the Philippines  1998  Ikatlong Gantimpala, Kategoryang Epiko                                                     TGT - INL Talaang Ginto sa Tula, INL 1998  Karangalang Ibang Mungkahi, Tula                                                          TGT - INL  1996  Ikalawang Gantimpala, Tula                                                                TGT - KSF Talaang Ginto sa Tula (Golden List of Poems), Komisyon sa Filipino 1995  Bahay-Kalangitan, Carlos Palanca Memorial Awards for Literature                           CPMAL Carlos Palanca Memorial Awards for Literature  1995  Unang Gantimpala, Tula (Kategoryang Filipino)                                             CPMAL 1995  Bahay-Kalangitan, Carlos Palanca Memorial Awards for Literature                           CPMAL 1995  Unang Gantimpala, Tula (Kategoryang Filipino)                                             CPMAL 1992  "Makata ng Taon"                                                                         Komisyon sa Filipino 1991  Pambansang Parangal sa Aklat para sa Tula                                                 Manila Critics Circle 1990  Unang Gantimpala, Tula (Kategoryang Filipino)                                             CPMAL 1987  Unang Gantimpala, Tula (Kategoryang Filipino)                                             CPMAL 1984  Ikatlong Gantimpala, Tatlong-Akto na Dula (Kategoryang Filipino)                           CPMAL 1983  Unang Gantimpala, Tatlong-Akto na Dula (Kategoryang Filipino)                              CPMAL 1980  Ikatlong Gantimpala, Isang-Akto na Dula (Kategoryang Filipino)                             CPMAL 1979  Ikatlong Gantimpala, Tula (Kategoryang Filipino)                                           CPMAL 1978  Ikalawang Gantimpala, Tula                                                                TGT - INL 1977  Karangalang Ika-pagkilala, Tula                                                           CCP 1977  Unang Karangalang Ika-pagkilala, Tula                                                     TGT - INL 1975  Espesyal na Parangal, Tula                                                                CCP 1975  Ikalawang Gantimpala, Tula                                                                TGT - INL 1975  Ikatlong Gantimpala, Isang-Akto na Dula                                                    TGT - INL 1973  Unang Gantimpala, Isang-Akto na Dula (Kategoryang Filipino)                               CPMAL 1973  Ikatlong Gantimpala, Tula (Kategoryang Filipino)                                          CPMAL 1972  Karangalang Ika-pagkilala, Tula                                                           TGT - INL 1972  Karangalang Ika-pagkilala, Tula (Kategoryang Filipino)                                    CPMAL 1967  Unang Gantimpala, Maikling Kuwento                                                         Liwayway, Liwayway Publishing Co., Inc.

 Akademikong Tulong Pinansyal 
Pinagkatiwalaan si Mabanglo ng maraming organisasyon upang isakatuparin ang ibat-ibang layunin pang akademiko. Bilang pabuya at pakunsuwelo, si Mabanglo ay nakatanggap ng maraming tulong pinansyal. 
+UmpisaNagtaposPinagkaganapanNagtiwalaLayunin03-06-200003-11-2000San Diego, CaliforniaUH-CSEAS Unibersidad ng Hawaii - Sentro para sa Pag-aaral ng Timog-Silangang AsyaPangasiwaan ang taunang pagpupulong ng Konseho ng mga Guro ng mga Wika sa Timog-Silangang Asya.05-11-199905-16-1999Boston, MassachusettsUH-CSEASDumalo sa Pulong ng Pangkat ng Wika ng SEAS-SI Instituto ng Pananaliksik sa Taglamig ng Timog-Silangang Asya  - Southeast Asian Studies Summer Institute  at Taunang Pulong ng COTSEAL Konseho ng mga Guro ng mga Wika sa Timog-Silangang Asya - Council of Teachers of Southeast Asian Languages03-06-199803-10-1998Washington, D.C.UH-CSEASDumalo sa Pulong ng Pangkat ng Wika ng SEAS-SI at Taunang Pulong ng COTSEAL 08-08-199708-11-1998Unibersidad ng PilipinasUH-ORCTanggapan ng Pananaliksik ng Unibersisdad ng HawaiiDumalo at nagpresenta ng papel sa Ikatlong Pandaigdigang Kongreso ng SANGFILSANGFIL ay ang tawag sa "Samahan ng mga Pamantasan at mga Kolehiyo sa Filipino." Ito ay isang organisasyon na naglalayong magpromote at magpatuloy ng pag-aaral at pagpapalaganap ng wikang Filipino sa larangan ng edukasyon. Ang mga miyembro ng SANGFIL ay kinabibilangan ng mga pamantasan, kolehiyo, at iba pang institusyon ng higher education na may interes sa paglinang at pagpapalaganap ng wika at kultura ng Pilipinas. (Konseho ng mga Pamantasan at mga Kolehiyo sa Filipino)05-01-199708-31-1997Pondo para sa Pagkakaiba-iba at Lupon ng mga Bayarin sa Pamantasan Diversity Fund  at  Campus Fee Board ng Unibersidad ng HawaiiDirektor ng Proyekto at Tagapaglikha, Katipunan: Ang Sigaw ng Kalayaan, isang buong haba ng dula na tumatalakay sa rebolusyong Pilipino laban sa kolonyalismong Kastila para sa ika-100 taon ng Kalayaan ng Pilipinas.03-11-199703-16-199\Kumperensiya ng Association of Asian Studies, ChicagoCOSTSEALUH Center for Southeast Asian Studies upang dumalo at magpresenta ng papel sa taunang pagpupulong ng Council of Teachers of Southeast Asian Languages (COTSEAL) sa Kumperensiya ng Association of Asian Studies.05-15-199605-18-1996Kumperensya ng De La Salle UniversityUH-ORCUpang dumalo at magpresenta ng papel sa Kumperensya ng De La Salle University ukol sa "Kasalukuyang mga Tendensya sa Pagtuturo ng Filipino".04-05-199504-07-1995Kanon ng Panitikang Timog-Silangang Asya, LondonSentro ng Unibersidad ng Hawaii para sa Pag-aaral ng Timog-Silangang Asya at  Eskwelahang Oriental at African ng Unibersidad ng LondonUpang lumahok, magpresenta ng papel, at maging tagapagtalakay sa isang seminar-workshop ukol sa Kanon ng Panitikang Timog-Silangang Asya02-17-199502-20-1995Unibersidad ng PilipinasUH-ORCUpang dumalo, magbasa ng papel, at maging tagapagtalakay sa ikalawang WIKKA (Women Involved in Creating Cultural Alternatives) Feminist Writers Workshop06-02-199407-16-1994Thailand, at Los Banos, PhilippinesUH-CSEAS Upang dumalo at magpresenta ng papel sa SEALS IV Conference, Thailand, at upang magsamahan sa pagtuturo ng Advanced Filipino Abroad Program02-21-199402-23-1994Unibersidad ng Estado ng ArizonaUH Facility Travel and DevelopmentUpang lumahok sa isang kumperensiya-workshop ukol sa mga pamamaraan ng pagtuturo at pagganap ng mga wika sa Timog-Silangang Asya. Tagsibol ng 1994Taglagas ng 1995National Security AgencyUpang likhain ang 21 Listening Lessons sa Tagalog gamit ang mga tunay na video materials 05-05-199206-12-1992Unibersidad ng HawaiiUpang kolektahin ang mga tunay na audio-visual na materyales para sa mga klase ng Tagalog sa Pilipinas.02/199207/1992Pondo ng EIF ng Sentro para sa Multikultural na Mataas na EdukasyonUpang gumawa ng pananaliksik ukol sa "Ang Akademikong Katatagan ng mga Estudyanteng Pilipinang Kababaihan sa Unibersidad ng Hawaii1992Sentro para sa Pag-aaral ng Pilipinas, Unibersidad ng HawaiiUpang sumailalim sa OPI (Oral Proficiency Interview) Tester Training ng ACTFLACTFL - American Council of Teachers of Foreign Languages sa UH Manoa.05-11-198605-15-1986Kanchanaburi, ThailanToyota Foundation of Japan, at Foundation for Social Sciences at Textbook Porjects of ThailandUpang dumalo at magbasa ng papel sa isang Pandaigdigang Workshop sa Pagsasalin05-16-198605-21-1986Asia FoundationUpang bisitahin ang Dewan Bahasa Dan Pustaka sa Malaysia at ang Regional Language Center sa Singapore

 Mga Kagamitang Pangkurikulum at Aklat-Turo 
Si Mabanglo ay naging mahalagang bahagi sa pagsusulat ng mga kagamitang pangkurikulum at mga aklat-turo para sa mataas na paaralan at kolehiyo.  
+TaonPamagatPahinggilBahaghari: Readings in Advanced FilipinoIto ay isang koleksyon ng mga artikulo sa iba't ibang genre na may mga leksyon sa pag-unawa, gramatika, at iba pang pagpapaunlad ng kasanayan sa wika para sa Advanced Filipino courses.1999Ang El Filibusterismo ni Jose Rizal: Isang InterpretasyonAklat-turo para sa Panitikang Filipino sa mataas na paaralan.1999Ang Noli Me Tangere ni Jose Rizal: Isang InterpretasyonAklat-turo para sa Panitikang Filipino sa mataas na paaralan.1990Tinig 1Isang aklat-turo para sa Wikang Filipino at Panitikan sa Mataas na Paaralan.1990Tinig 2Isang aklat-turo para sa Wikang Filipino at Panitikan sa Mataas na Paaralan.1990Tinig 3Isang aklat-turo para sa Wikang Filipino at Panitikan sa Mataas na Paaralan.1986Filipino sa Tanging GamiIsang aklat-turo para sa mga mag-aaral ng Filipino na nagsisipag-aral sa kolehiyo1984Pag-aaral sa El FilibusterismoIsang aklat-turo para sa ika-apat na taon ng mataas na paaralan sa Filipino1983Pag-aaral sa Noli Me TangereIsang aklat-turo para sa Ikatlong Taon ng Mataas na Paaralan sa Filipino.1983Pag-aaral sa Florante at LauraAklat-Turo para sa Ikalawang Taon ng Mataas na Paaralan sa Filipino1978Panunuring PampanitikanAklat-Turo para sa Pag-aaral ng Panitikan sa Filipino sa Kolehiyo

 Mga Naisulat na Akademikong Artikulo 
Mula taong  1992 hanggang 2002, si Mabanglo ay naapagsulat ng mga akademikong artikulo 
TaonPamagatPublikasyon / Patungkol2002"Mula Mars Ravelo Tungong Frank Rivera: Ang Pantasya Bilang Aliwan at Mapagpalayang Kasangkapan"Pagsisimula sa aklat na Darna, Etc.2000"Ang mga Klasikong Tula sa Tagalog"Canon sa Panitikang Timog-Silangang Asya: Panitikan ng Burma, Cambodia, Indonesia, Laos, Malaysia, Pilipinas, Thailand, at Vietnam2000"Metaphors ng Protesta: Anti-Kolonyal at Nasyonalistikong Tema bilang Tradisyon sa Tagalog na Tula"Pag-aaral sa Panitikan, Silangan at Kanluran--Boluntaryo 17, Paglalayag sa mga Isla at Kontinente: Mga Usapin at Labanan sa Kapaligiran ng Karagatan, Mga Piniling Sanaysay1999"Pagpapugay sa Kariktan, Indayog at Haraya ng Panulaang Filipino"Pagsusuri sa aklat ni Alberto Florentino na Arimunding-Munding: Mga Awit at Tulang Bayan sa Dantaong Panulaang Tagalog ng mga Makatang Filipino na Di Kilala o Anonimo1997"Pagpapahusay ng Pagtuturo ng Filipino sa mga Filipino/Di Filipino sa Labas ng Pilipinas"Daluyan: Journal ng SWF sa Talakayang Pangwika1996"Ang Babae sa Wikang Filipino"Daloy: Journal ng Filipino Department1994"Mga Bayani sa Panitikang Bayan ng Pilipinas"Filipino Culture: Pagbawi ng Isang Pamana1993"Ang mga Tauhan na Sisa at Basilio ni Rizal: Mga Simbolo ng Pambansang Pagkakakilanlan"The Age of Discovery: Epekto sa Kulturang at Lipunang Pilipino1992"Wika at Katauhang Babae: Mula Mito Hanggang Panahong Moderno"Malay: Dyornal ng Humanidades at Agham Panlipunan

 Publikasyong Pedagohiko 
Si Mabanglo at Ramos ay sumulat ng dalawang interactive na materyal sa pag-aaral para sa mga mag-aaral ng Filipino na nasa gitnang at mataas na antas: "Makinig at Bumasa: Intermediate-advanced Filipino" at "Makinig at Bumasa:Tagalog Lessons, 20-web-based interactive listening and reading lessons for Intermediate and Advanced Filipino." Ang mga materyal ay binubuo ng mga leksyon sa pagbasa at pakikinig na gumagamit ng pamamaraang schema. Bawat leksyon ay naglalaman ng pagsisimula (mga tala tungkol sa kultura), mga gawain bago makinig/magbasa, isang leksyon (teksto sa pagbasa/pakikinig), at mga gawain pagkatapos makinig/magbasa (mga gawain sa pangkabuuang pang-unawa, mga gawain para sa tiyak na impormasyon, mga gawain sa gramatika, at mga susunod na gawain). 

 Mga Akdang Salin 
 Taon  Pamagat ng Salin Original / May Akda Kasalukuyang Ginagawa  "Ermita" Ermita / F. Sionil Jose 1997  "Sa Dibdib ng Kagubatan"  1989  "Mabuhay Ka, Aking Anak" Stay Alive, My Son / Pin Yathay 1989  "Sa Dibdib ng Kagubatan"  1987  "Mga Liham ng Isang Prinsesang Javanese" Letters of a Javanese Princess/ Raden Adjeng Kartini 1986  "Mga Kababaihan ng Malaysia" The Women of Malaysia 1986  "Kung Mangarap Ka Nang Matagal" If we Dream Too Long, Goh Poh

 Pahayagang Panunulat 
Naging regular na tagapag ambag si Mabanglo sa ibat ibang kolum at artikulo na nalathala sa iba't ibang pahayagan sa loob ng mga taon. Marami sa mga ito ay bahagi ng kanyang regular na kontribusyon sa Hawaii Filipino Chronicle, kabilang ang kolum na "Identidad at Kultura" mula noong Disyembre 1994. Sumasaklaw ang mga artikulo sa iba't ibang mga paksa, tulad ng mga kuwento mula sa iba't ibang rehiyon ng Pilipinas, anekdota tungkol kay Dr. Jose Rizal, mga alamat, mga piyesta, kultura, at iba pang mga isyung panlipunan. Si Ruth Elynia Mabanglo rin ang sumulat para sa iba pang mga pahayagan, kasama ang Abante, kung saan nagkaroon siya ng kolum na "Dilema" mula Enero 1987 hanggang Oktubre 1988. Ang mga isinulat ni Ruth Elynia Mabanglo ay naglalaman ng malawak na sakop ng mga paksa na may kinalaman sa kultura, kasaysayan, at kasalukuyang isyu ng mga Pilipino. Ang mga kontribusyon niya sa mga pahayagan na ito ay nagbigay ng mga kaalaman at pananaw tungkol sa pagkakakilanlan ng mga Pilipino, mga tradisyon, at mga hamon ng lipunan.  

 Pagtatanghal 
Si Elynia Mabanglo ay isang kilalang manunulat at aktibista mula sa Pilipinas na may malawak na karanasan sa mga larangan ng panitikan at teatro.  Bilang isang manunulat, aktibo siya sa pagbabasa ng kanyang mga tula at akda sa iba't ibang pagdiriwang tulad ng Araw ng Kalayaan ng Pilipinas at Araw ng Manggagawa. Bukod dito, nagkaroon rin siya ng mga pagkakataon na magbasa at maglunsad ng mga tula sa iba't ibang mga institusyon at mga okasyon. Sa larangan ng teatro, naging bahagi siya ng mga produksyon bilang isang produksyon, direktor, at musikal na tagapag-accompanist. Naglahad rin siya ng mga dulang nagpapakita ng kultura at kasaysayan ng mga Pilipino. Isinulong niya ang pagtatag ng Katipunan Theater Desk, isang grupo ng teatro na naghahangad na maghatid ng mga libreng palabas na naglalayong ipamalas ang mga dula na nagpapahalaga sa kultura ng Pilipinas. Bukod sa kanyang pagkakasangkot sa panitikan at teatro, si Mabanglo ay aktibo rin sa pangkultura at pangteatro na mga gawaing nagpapakita ng pagpapahalaga sa mga tradisyon at kasaysayan ng Pilipinas. Ang kanyang paglahok sa mga aktibidad tulad ng Pasyon o Pabasa, isang tradisyonal na pagtula ng buhay ni Hesus tuwing kuwaresma, ay nagpapakita ng kanyang dedikasyon sa pagpapalaganap ng mga kultura at mga kaugalian ng mga Pilipino.

Nagpamalas at nag-presenta si Mabanglo ng ilan sa kanyang mga gawa sa iba't ibang tanyag na lugar at mga venue, kasama ang Philippine Consulate General ng Hawaii, Revolution Books sa Honolulu, University of Hawaii, Asian American Writers Workshop sa New York, University of Wisconsin-Madison, Borders Bookstore sa Hawaii, Caritas Center sa Cologne, Germany, at University of California-Riverside, at iba pa. Ang kanyang mga pagtatanghal ay nagdala sa kanya sa iba't ibang mga lugar, ipinapamalas ang kanyang talento at ibinabahagi ang kanyang mga panitikang gawa sa iba't ibang kultural na konteksto.

Ang mga kontribusyon at karanasang ito ni Elynia Mabanglo sa larangan ng panitikan at teatro ay nagpapakita ng kanyang pagsisikap na makatulong sa pagpapanatili at pagpapalaganap ng mga sining at kultura ng mga Pilipino. Sa pamamagitan ng kanyang mga gawa at paglahok sa mga pangkultura at pangteatro na mga aktibidad, ipinapakita niya ang kahalagahan ng pagpapahalaga sa kasaysayan at kultura ng bansa.

 Kumperensya 
Si Ruth Elynia S. Mabanglo ay aktibo at maipagmamalaki ang kanyang paglahok sa mga presentasyon, pagtuturo, at pagtatanghal ng kanyang mga gawa sa panitikan. Sa loob ng mga taon, siya ay naging guro at presenter sa iba't ibang prestihiyosong institusyon sa Pilipinas tulad ng Unibersidad ng Ateneo de Manila, Unibersidad ng De La Salle, at Unibersidad ng Pilipinas. Ang kanyang mga presentasyon ay naglalayong ipakita ang mga saloobin at karanasan ng mga Filipina sa pamamagitan ng kanyang mga tula. Maliban sa pagtuturo, naging bahagi rin siya ng mga kumperensya tulad ng Sangwika International Conference on Filipino Language Policy, kung saan siya ay aktibong participant. 

Si Mabanglo ay hindi lamang limitado sa Pilipinas. Nagkaroon rin siya ng mga oportunidad na magbahagi ng kanyang mga gawa sa ibang bansa tulad ng Hapon, kung saan siya ay nagkaroon ng mga imbitasyon upang magpresenta sa mga unibersidad tulad ng Unibersidad ng Osaka Gaddai. Kasama rin siya sa mga kumperensya at aktibidad sa iba't ibang panig ng mundo, tulad ng paglahok niya sa Association for Asian Studies Conference sa Estados Unidos at pagkonsulta sa Filipino Language Movement Consultative Summit sa Unibersidad ng San Diego State.

Bukod sa mga presentasyon at kumperensya, si Mabanglo ay aktibo rin sa lokal na mga gawaing pangwika at panitikan sa Hawaii. Bilang tagapag-organisa at presenter, siya ay naglalayon na palaganapin ang kultura at panitikang Pilipino sa komunidad. Nagbahagi rin siya ng kanyang mga karanasan bilang guro at manunulat sa mga workshop at seminar tulad ng HALT/TESOL Joint Conference at Hawaii Association of Language Teachers Conference. Ang mga aktibidad na ito ay nagpapakita ng kanyang dedikasyon sa pagpapalaganap ng wikang Filipino at kultura sa mga lokal na komunidad kung saan siya aktibo.

 Mga sanggunian at Talababaan