Parasitismo

Ang parasitismo ay isang malapit na ugnayan sa pagitan ng mga espesye, kung saan ang isang organismo, ang parasito, ay nabubuhay sa o sa loob ng isa pang organismo, ang host, na nagiging sanhi ng ilang pinsala, at iniangkop sa istruktura sa ganitong paraan ng pamumuhay.  Tinukoy ng entomolohista na si EO Wilson ang mga parasito bilang "mga mandaragit na kumakain ng biktima sa mga yunit na mas mababa sa isa".  Kabilang sa mga parasito ang mga isahang-selulang protozoa tulad ng mga nakakapaglaganap ng malaria, sakit sa pagtulog, at amoebic dysentery ; mga hayop tulad ng hookworms, kuto, lamok, at bampirang paniki ; mga fungi tulad ng honey fungus at ang mga ahente ng buni ; at mga halaman tulad ng mistletoe, dodder, at mga broomrapes .

Mayroong anim na pangunahing parasitiko na estratehiya ng pagsasamantala sa mga host ng hayop, katulad ng parasitikong kastrasyon, direktang ipinadala ng parasitismo (sa pamamagitan ng pagkakalapit o contact), trophically  transmitted parasitism (sa pamamagitan ng kinakain), vector-transmitted parasitism, parasitoydismo, at mikropredasyon. Ang isang pangunahing aksis ng pag-uuri ay may kinalaman sa pagsasalakay (invasiveness): isang endoparasito ang nabubuhay sa loob ng katawan ng host; isang ectoparasite ang naninirahan sa labas, sa ibabaw ng host.

Tulad ng predasyon, ang parasitismo ay isang uri ng interaksyong pagkain-konsyumer,  ngunit hindi tulad ng mga pandaragit, ang mga parasito, maliban sa mga parasitoid, ay karaniwang mas maliit kaysa sa kanilang mga host, hindi sila pinapatay, at madalas na naninirahan sa o sa kanilang mga host para sa. isang pinahabang panahon. Ang mga parasito ng mga hayop ay lubos na dalubhasa, at dumarami nang mas mabilis kaysa sa kanilang mga host. Kasama sa mga klasikong halimbawa ang mga pakikipag-ugnayan sa pagitan ng mga bertebradong host at tapeworm, mga fluke, ang mga nakakapansin ng malaria na mga espesyeng Plasmodium, at mga pulgas.

Mga sanggunian

Kategorya:Biyolohiya