Asembleyang Pambansa ng Aserbayan

Ang Pambansang Asembleya () ay ang lehislaturang unikameral ng pamahalaan ng Aserbayan. Ang unicameral Pambansang Asembleya ay mayroong 125 kinatawan: dati ay 100 miyembro ang inihalal para sa limang taong panunungkulan sa solong upuan constituencies at 25 ay miyembro na inihalal ng proporsyonal na representasyon; sa pinakahuling halalan, gayunpaman, ang lahat ng 125 na kinatawan ay ibinalik mula sa mga nasasakupan ng solong miyembro.

Ang Asembleya ay karaniwang may mga kapangyarihan sa ilalim ng Konstitusyon ng Azerbaijan, ngunit sa pagsasagawa ng kapangyarihan ay mabigat na nakakonsentra sa Ilham Aliyev, ang Pangulo ng Azerbaijan. Ang mga halalan sa parlyamentaryo sa Azerbaijan ay hindi libre at patas.

Sa pagitan ng 1993 at 2010, ang mga pangunahing partido ng oposisyon ay pinahintulutan ng ilang representasyon sa Asembleya sa bawat mapanlinlang na halalan. Gayunpaman, mula noong 2010, walang mga partido ng oposisyon na humawak ng mga upuan sa Asembleya. May mga nominal na partido ng oposisyon at "mga independyente" ngunit sinusuportahan nila ang rehimeng Aliyev.

Ang mga pagbabago sa konstitusyon ng 2016 ay nagpapahintulot sa pangulo na buwagin ang parliament.

Kasaysayan

Azerbaijan Democratic Republic (1918–1920)

Kasunod ng Himagsikang Ruso noong Pebrero 1917, isang espesyal na komite na binubuo ng mga kinatawan mula sa Transcaucasian State Duma ay nilikha. Noong Nobyembre, nilikha ang Transcaucasian Commissariat bilang unang pamahalaan ng malayang Transcaucasia. Ang Sejm na binubuo ng mga kinatawan ng tatlong bansa ay walang matibay na pampulitikang plataporma dahil ang bawat bansa ay nangangalaga sa sarili nitong interes. Kasunod nito ay humantong sa pagbuwag ng Sejm noong 25 Mayo 1918.

Noong 27 Mayo, 44 ​​na Muslim na kinatawan ng Sejm ang nagtipon sa Tbilisi ​​at nagtatag ng Azerbaijan National Council upang bumuo ng pamahalaan ng Azerbaijan. Mammad Emin Rasulzade ay nahalal na tagapangulo nito. Noong 28 Mayo, ang Pambansang Konseho ay nagpasa ng isang resolusyon na nagpapahayag ng kalayaan ng Azerbaijan Democratic Republic. Noong 16 Hunyo, ang Pambansang Konseho at ang pamahalaang Azerbaijani ay lumipat sa Ganja. Sa ikapitong sesyon ng konseho sa Ganja na pinamumunuan ni Mammad Emin Rasulzade, napagpasyahan na buwagin ang konseho at ilipat ang lahat ng kapangyarihang pambatas at ehekutibo sa pansamantalang pamahalaan ng Azerbaijan na pinamumunuan ni Fatali Khan Khoyski. Sa sandaling naitatag ang pamahalaan, ang Azerbaijani ay ginawang opisyal na wika ng estado. Ang isa sa mga priyoridad ng gobyerno bago lumipat sa Baku ay ang palayain ang Baku mula sa Diktaduryang Centrocaspian pagkatapos ay nasa kontrol ng lungsod na naganap noong 15 Setyembre 1918. Noong 16 Nobyembre nang muling nagtipon ang Pambansang Konseho at noong 19 Nobyembre, si Rasulzade ay nag-aanunsyo na ang lahat ng nasyonalidad ng Azerbaijan ay kakatawanin sa Azerbaijani Parliament na bubuuin ng 120 deputies.

Samakatuwid, batay sa 24 na libong kinatawan ng mga nasyonalidad ng Azerbaijan, ang Azerbaijani parliament ay binubuo ng 80 Muslim, 21 Armenian, 10 Russian, 1 German, at 1 Hudyo ay itinatag noong 29 Nobyembre at nagpulong noong 7 Disyembre 1918. Kaya, ang unang sesyon ng parlyamento ay naganap sa gusali ng dating Zeynalabdin Tagiyev Russian Muslim School na matatagpuan sa kasalukuyang Istiglaliyyat Street ng Baku at pinamumunuan ni Rasulzade. Si Alimardan Topchubashov ay nahalal bilang Tagapagsalita ng Parlamento, Hasanbey Agayev – Deputy Speaker.
Sa pagtatapos ng 1919, mayroong 11 iba't ibang paksyon ng partidong pampulitika sa parlyamento na kinakatawan ng 96 na kinatawan. Sa loob ng 17-buwang pag-iral nito, ang parlyamento ay nagsagawa ng 145 na sesyon kung saan ang huling sesyon ay ipinatawag noong 27 Abril 1920 sa bisperas ng pananakop ng Russia sa Azerbaijan. May kabuuang 270 resolusyon ang na-sponsor, 230 dito ang naipasa. Ang mga delegasyon ng parlyamentaryo ng Azerbaijan ay lumagda ng ilang kasunduan sa pakikipagkaibigan sa Turkey, Iran, Great Britain, at US at isang kasunduan sa pagtatanggol sa Georgia; dumalo sa Paris Peace Conference nang ilang beses na humihiling ng pagkilala mula sa mga Kanluraning bansa. Noong Enero 1920, ang Azerbaijan Democratic Republic ay de facto na kinilala ng Peace Conference.

Kataas-taasang Sobyetiko ng SSR ng Aserbayan

Sa huling sesyon ng Azerbaijani Parliament noong 27 Abril 1920 sa ilalim ng panggigipit ng Bolshevik Russian 11th Red Army at isang ultimatum mula sa Caucasian Committee ng Russian Communist Party na sumalakay sa Azerbaijan, nagpasya ang mga deputies na buwagin ang pamahalaan pabor sa mga Bolshevik upang maiwasan ang pagdanak ng dugo.
Nang pumalit ang mga Bolsheviks, inalis nila ang lahat ng istruktura ng pamahalaang Azerbaijani at itinatag ang Azerbaijan Interim Revolutionary Committee na pinangangasiwaan ng mga komunistang Azerbaijani Nariman Narimanov, Aliheydar Garayev, Gazanfar Musabekov, Hamid Sultanov at Dadash Bunyadzade. Binuwag ng mga Bolshevik ang Azerbaijani Army, pinatay ang mga heneral at opisyal nito, at isinasabansa ang mga pribadong industriya.

Noong Mayo 1921, ang unang All-Azerbaijan Soviet Session na binubuo ng mga bagong halal na kinatawan mula sa lahat ng rehiyon ng Azerbaijan ay nagpulong sa Baku. Ang mga nahalal na kinatawan ay pangunahing hinango mula sa mahihirap, walang pinag-aralan, hindi handang mga manggagawa sa pabrika at mga taganayon na nagpadali ng kumpletong pamamahala mula sa Moscow. Itinatag ng unang sesyon ang Azerbaijan Central Executive Committee na binubuo ng 75 miyembro at lupon nito na may 13 miyembro. Mula 1921 hanggang 1937, siyam na sesyon ng All-Azerbaijan Soviets ang naganap.
Noong 1937, sa panahon ng ika-9 na sesyon ng All-Azerbaijani Soviets isang bagong Konstitusyon ng Azerbaijan SSR ay niratipikahan at ang bagong lehislatibong katawan na Supreme Soviet of the Azerbaijan SSR ay itinatag.

Ang unang halalan sa Supreme Soviet ay naganap noong 24 Hunyo 1938. Sa 310 na kinatawan na nahalal, 107 ay manggagawa, 88 collective farmers at 115 edukadong lingkod sibil. Pitumpu't dalawa sa mga kinatawan ay mga babae. Dahil sa pagiging awtoritaryan ng pamamahala ng Sobyet kung saan karamihan sa mga bagong hakbangin ay natugunan bilang mga pagsasabwatan laban sa estado, ang parlyamento ay halos hindi epektibo.
Dahil sa maraming reporma at restructuring sa gobyerno ng Azerbaijan SSR noong 1970s–1980s, tumaas ang papel ng Supreme Soviet. Maraming mga repormang pambatasan kabilang ang pagpapatibay ng bagong Konstitusyon ng Azerbaijan SSR ng 1977 ang naganap. Matapos ang mga kahilingan ng Armenian SSR na ilipat ang NKAO na rehiyon ng Azerbaijan sa Armenia, ang parliyamento ay higit na pasibo at walang malasakit.
Noong 18 Oktubre 1991 ang Kataas-taasang Sobyet ay nagpasa ng isang resolusyon na nagpapatunay sa pagpapanumbalik ng kalayaan ng Azerbaijan.

Parlamento ng Republika ng Azerbaijan 
Ang unang Azerbaijani parliamentary election ay ginanap noong huling bahagi ng 1990, nang ang Supreme Soviet ay nagsagawa na ng mga talakayan tungkol sa kasarinlan ng Azerbaijan mula sa Soviet Union. Ang 1995 parliamentary election ang unang idinaos pagkatapos ng pagpapanumbalik ng kalayaan ng Azerbaijan.

Ang pagpupulong ay pinamumunuan ng tagapagsalita nito na tinulungan ng Unang Deputy Speaker at dalawang kinatawang tagapagsalita. Si Sahiba Gafarova ay ang kasalukuyang tagapagsalita ng kapulungan, Ali Huseynli ang Unang Deputy Speaker at, Fazail Ibrahimli at Adil Aliyev ay mga deputy speaker. Ang gawain sa parliament ay pinangangasiwaan ng Parliament Apparatus na pinamumunuan ni Sefa Mirzayev, sa tulong ng Assistant Manager Elkhan Ahmadov. Ang Parliament Apparatus ay nahahati sa Departamento ng Estado Roster para sa Teritoryal na Yunit at Munisipyo, at Codification Sector Department.

Sa 2010 parliamentary elections, pinalakas ng naghaharing New Azerbaijan Party ang pagkakahawak nito sa lehislatura, na nakakuha ng mayorya ng 73 sa 125 na puwesto. Ang iba pang mga puwesto ay napunta sa mga independiyenteng nominal, mga kandidatong nakahilig sa gobyerno, at sa mga partidong "malambot na oposisyon." Ang dalawang pangunahing partido ng oposisyon (Musavat at ang Parties of the People's Front of Azerbaijan) ay natalo sa kanilang dating walong puwesto, kaya nagresulta sa isang Parliament na walang oposisyon. Sinabi ng Central Election Commission na 50.1% ang turnout, mula sa kabuuang 4.9  milyong tao ang karapat-dapat na bumoto. Iminungkahi ng mga pinuno ng oposisyon na ang mababang turnout ay dahil sa mga diskwalipikasyon ng kandidato ng CEC, at ang mga bunga ng pagkasira ng loob na bumoto pagkatapos nilang mapili ang kandidato ay hindi kasama.