Lalawigan ng Yala

Ang Yala (, Malay: Jala) ay ang pinakatimog na lalawigan (changwat) ng Taylandiya. Ang mga karatig na lalawigan ay (mula sa hilagang-kanluran paikot pakanan) Songkhla, Pattani, at Narathiwat. Ang Yala ay isa sa dalawang lalawigang nakakulong sa lupain sa katimugang Taylandiya, ang isa pa ay ang Phatthalung. Ang katimugang bahagi nito ay nasa hangganan sa Kedah at Perak ng Malaysia.

 Heograpiya 
Ang lalawigan ng Yala ay nasa timog Talyandiya. Ang pinakamataas na punto ng Kabundukang Sankalakhiri (Hilagang Kabundukang Titiwangsa), ang -taas Ulu Titi Basah (ฮูลูติติปาซา), ay nasa hangganan ng Taylandiya/Malaysia sa pagitan ng lalawigan ng Yala at Perak. Ang kabuuang lugar ng kagubatan ay  o 32.5 porsiyento ng sakop ng lalawigan.

 Toponimo 
Ang pangalang "Yala" ay ang Taylandes na transliterasyon ng salitang Malayo na "Jala" (Jawi: جالا), ibig sabihin ay "lambat", na nagmula naman sa Sanskrito (Devanagari: जाल). Ang lalawigan ay kilala rin bilang "Jala" sa wikang Malay na Patani.

 Kasaysayan 
Sa kasaysayan, ang lalawigan ng Pattani ay ang sentro ng Sultanato ng Patani, isang semi-independiyenteng Malay na kaharian na nagbigay pugay sa mga Thai na kaharian ng Sukhothai at Ayutthaya. Matapos mahulog ang Ayutthaya sa ilalim ng kontrol ng Burmes noong 1767, ang Sultanato ng Patani ay nakakuha ng ganap na kalayaan, ngunit sa ilalim ni Haring Rama I (naghari mula 1782 hanggang 1809), ang lugar ay muling inilagay sa ilalim ng kontrol ng Siam noong 1785 at ginawang mueang. Noong 1808, ang Mueang Pattani ay nahati sa pitong mas maliit na mueang kasama ang Yala at Reman.

Ang lalawigan ay kinilala bilang bahagi ng Siam ng Tratadong Anglo-Siames ng 1909, nakipag-usap sa Imperyong Britaniko, habang isinuko ng Siam ang mga pag-aangkin nito sa Kelantan, Kedah, Terengganu, at Perlis.

Mayroong isang kilusang separatista sa Yala, na pagkatapos na natutulog sa loob ng maraming taon, ay lumitaw muli noong 2004 at naging mas marahas. Walong bomba ang sumabog sa lalawigan sa loob ng dalawang araw, noong 6–7 Abril 2014. Ang mga pambobomba ay nagresulta sa isang kamatayan at 28 nasugatan, gayundin ang pinsala sa isang bodega na tinatayang nasa 100 milyong baht.

Pinayuhan ng Britanikong Foreign and Commonwealth Office (FCO) noong 2014 ang mga mamamayan nito na magsagawa lamang ng mahahalagang paglalakbay sa lalawigan, habang inirerekomenda ng Kagawaran ng Ugnayang Panlabas at Kalakalan ng Pamahalaang Awstralyano na ganap na iwasan ng mga manlalakbay ang lalawigan.

 Demograpiko 
Kasama ang Narathiwat, Pattani, at Satun, ang Yala ay isa sa apat na lalawigan ng Thailand na may mayoryang Muslim. Humigit-kumulang 72 porsiyento ng mga tao ay mga Muslim na nagsasalita ng Malayo at higit sa lahat ay nakatira sa mga lokasyon sa kanayunan. Ang natitira ay mga Thai at Tsinong Thai na Budista, na nakatira sa mga bayan at lungsod.

 Mga dibisyong administratibo 

 Pamahalaang panlalawigan 
Ang Yala ay nahahati sa walong distrito (amphoe), na nahahati pa sa 56 na mga subdistrito (tambon) at 341 na mga nayon (muban).
Hindi.PangalanThaiMalay1Mueang YalaเมืองยะลาJala, Jolor2BetongเบตงBetung3Bannang SataบันนังสตาBendang Setar4Than ToธารโตAir Kedung5YahaยะหาJohar6RamanรามันReman7KabangกาบังKabae, Kabe8Krong PinangกรงปินังKampung Pinang

 Mga sanggunian 

 Mga panlabas na link 


 Province page from the Tourist Authority of Thailand 
  Website of the province