Miguel Morayta y Sagrario

Si Miguel Morayta y Sagrario (Setyembre 3, 1834 - Enero 18, 1917) ay isang Espanyol na propesor ng klasikal na kasaysayan at kaibigan ni Jose Rizal; mamamahayag, politiko at pinakamataas na opsiyal sa sinaunang orden ng Masonerya na sinalihan ng maraming bayaning Pilipino.

 Maiksing talambuhay 

Ipinanganak siya noong 1834 sa lungsod ng Madrid. Siya ay naging Propesor ng Espanyol at Pangkalahatang Kasaysayan sa Universidad Central ng Madrid, patnugot ng mga pahayagan sa Madrid tulad ng El Eco Universitario (1851), La República Ibérica (1869-1870) at Gente Vieja (1902), gayundin din bilang direktor ng La Reforma (1868) at Revista Ibérica; at nag-ambag sa La Publicidad de Barcelona at iba pa. 

Bukod sa lahat, si Miguel Morayta ay ang naging guro ni José Rizal sa kanyang pag-aaral sa Espanya. Si Morayta din ang nagtatag ng samahang Hispano-Filipino sa Madrid na kung saan ay naging matalik siyang kaibigan ng kanyang estudyanteng si Rizal. 

 Impluwensya ng Masonerya 
Naging mataas ang katungkulan ni Morayta sa samahang orden ng Masonerya sa Espanya, kung saan napag-isa niya ang mga hiwahiwalay na mga nakakalat na kapatiran nito; mula sa pagtatatag niya ng punong sanga nito, ang Gran Oriente noong 1889; na siya ay ang hinirang bilang unang Kataastaasan nito; mula 1889 hanggang 1901. 

 Umpisa ng pagbubuklod ng Pilipino 
Sa pagtulad kay Morayta, sumapi din sa orden ng mga Mason ang maraming mga makabayang Pilipino sa Espanya — sa pagdulog ng lunas sa mga suliranin ng kolonyang Pilipinas.. Namumuno dito ay sina Graciano Lopez Jaena, Galicano Apacible, ang magkapatid na sina Antonio Luna at Juan Luna, tangi pa kay José Rizal. Doon nakilala ang mga sangay ng Masonerya tulad ng Solidaridad (pagbubuklod) at Revolucion (pagaalsa), kapwa sa Barcelona.

 Mga Ilustrado 
Sa mga kolonya ng Imperyong Espanyol, partikular ang Pilipinas, ang mga rebolusyonaryong sentimyento ay umapaw noong 1872 matapos ang tatlong aktibistang paring Katoliko ay pinatay sa mahinang pagkukunwari.

Ito ay nagbibigay inspirasyon sa Kilusang Propaganda na binuo nina Jose Rizal, Graciano Lopez Jaena, Marcelo del Pilar y Hilario, Mariano Ponce at ang magkapatid na Juan Luna at Antonio Luna. Ang pakay nila ay ang paghanap ng representasyon sa Kawanihang Batasan ng Espanya ukol sa mga kinakailangang repormang pampulitika sa Pilipinas.

Ang malawakang paglisan ng mga makabayang Pilipino sa Espanya simula ng 1872, hindi hamak na mga anak ng mayayaman, ay humantong sa mga nasa iba pang bansa na pamayanan ng mga na repormador. Ang mga pamayanang ito ng mga Ilustrado ay lumawak sa lipunan ng mga mga intelektwal, hindi lamang sa Espanya. Tanyag sa mga ito sina Marcelo del Pilar, Graciano Lopez Jaena, Mariano Ponce, at ang kataas-taasang kapwa-Mason (ika-33° na baytang) na si Doktor Jose Rizal, at ang taga-payo nilang Soberanong Dakilang Komandante na si Miguel Morayta y Sagrario — at kung paano nila sinimulang itinatag ang pahayagang La Solidaridad. 

 Pagyao  
Yumao siya sa kanyang sariling lungsod noong 1917 at hinimlay sa sibil na sementeryo ng Madrid. Si Miguel Morayta y Sagrario ay ginagalang at kinikilala sa kasaysayan ng bansang Pilipinas na tungo sa kalayaan.

Mga sanggunian

Solidaridad
Kategorya:Pahayagang Espanyol sa Pilipinas