Enrique Mendiola

Makasaysayang palatandaan ng Lansangang Mendiola

Si Enrique José Mendiola y Victorino (3 Mayo 1859 — 30 Marso 1914) ay isang Pilipinong guro, may-akda ng mga aklat-aralin at isang politiko na nagtaguyod ng karapatan para sa edukasyon. Siya ay ang tinaguriang "Guro ng Himagsikan".

Talambuhay
Ipinanganak si Enrique Mendiola noong 3 Mayo 1859 sa San Miguel, Maynila, anak nina Quintín Mendiola, isang panday, at María Escolástica Victorino.

Nagtapos siya ng Batsilyer ng Sining sa Kolehiyo ng San Juan de Letran. Nagsimula siyang magturo pagkatapos magtapos ng abogasya sa Unibersidad ng Santo Tomas at kalaunan ay nagtapos ng kurso sa pilosopiya at literatura.

Kasaysayan bilang guro
Itinatag ni Mendiola ang paaralang binansagan naLa Invención de la Santa Cruz (salin: Ang Pagkakalikha ng Banal na Krus) sa lansangan ng Kalye Ongpin sa Binondo, Maynila na isa sa mga una at natatanging paaralan na pinangasiwaan ng Pilipino noong panahon na iyon. Ang paaralan na ito ay nag-alay ng pagtuturo mula sa mga mababang baytang hanggang mataas na paaralan. Sa ikalawang semestre ng taong akademiko 1898-1899, nagsimulang mag-alok ang paaralan ng mga kurso sa wikang Ingles sa ilalim ng isang gurong Amerikano.

Si Mendiola ay naging direktor ng paaralang Instituto Burgos na itinatag ng pamahalaang rebolusyonaryo sa Malolos, Bulacan, at pagkatapos noon, nang sumapit ang pananakop ng Estados Unidos sa Pilipinas, itinatag naya ang paaralang Liceo de Manila kasama ng ibang mga kilalang katauhan ng Rebolusyon. 

Kinilala at malubos na binati ng Pangulo ng Estados Unidos na si Theodore Roosevelt si Mendiola sa isang makasaysayang liham, gawa ng kanyang mga mahalagang ambag sa larangan ng edukasyon.

Kadakilaan
Si Enrique Mendiola ay hinirang bilang unang kasapi ng Lupon ng mga Rehente ng bagong tatag na Unibersidad ng Pilipinas. Ang kanyang mga gawaing pangunguna sa larangan ng edukasyon sa Pilipinas ay hindi nilimutang banggitin ng pambansang manunulat ng panitikang pangkasaysayan na si Carlos Quirino sa kanyang talaang aklat ng mga dakila sa kasaysayan ng Pilipinas.

Kalye Enrique Mendiola, na umaalala sa Guro ng Himagsikan

Kalye Mendiola
Pumanaw si Mendiola noong 30 Marso 1914, at kalauna'y ipinangalan sa kanya ang Kalye Mendiola, ang makasaysayang lansangang malapit sa Palasyo ng Malakanyang sa distrito ng San Miguel, Maynila.

 Mga aklat na sinulat ni Enrique Mendiola 
Ang talaan na ito ay maaring humaba pa. 

 Programa de Gramática Castellana (1892) (salin: Palatuntunan ng Balarilang Espanyol), isang aklat-aralin para sa unang kurso sa gramatika ng Espanyol  
 Programa de Gramática Castellana y Latina (1893) (salin: Palatuntunan ng Balarilang Espanyol at Latin)
 Programa de Historia Universal (1892) (salin: Palatuntunan ng Pangkalahatang Kasaysayan)
 El Instructor Filipino (1898) (salin: Pagtuturong Pilipino)
 Doctrina Civil (1901), sinulat kasama si Ignacio B. Villamor (salin: Doktrinang Sibil)
 A Puntes Sobre la Historia de Filipinas (1910) (salin:Mga Tala sa Kasaysayan ng Pilipinas)
 Principios de moral y educacion civica (1910) (salin:Mga prinsipyo ng moralidad at edukasyong sibiko)

 Mga sanggunian 

Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Kategorya:Mga Pilipinong guro