Pasanin ng patunay (pilosopiya)

Ang pasanin ng patunay ( , pinaikling mula  – ang pasanin ng patunay ay nakasalalay sa nagsasalita, hindi sa tumatanggi) ay ang obligasyon sa isang partido sa isang hindi na pagkakaunawaan na magbigay ng sapat katuwiran para sa posisyon nito.

 Tagapasan ng pasanin 
Kapag may dalawang partido na nag-uusap at may isa na nagtataas ng isang pahayag na hindi sang-ayon ang isa, ang taong nagbigay ng pahayag ay siya ring may pasinin ng patunay (burden of proof) upang suportahan o patunayan ang kanyang sinasabi, lalo na kung ito ay taliwas sa karaniwan o sa nakasanayan (status quo).  Ito rin ang sinasabi ng Hitchens's razor: "Ano mang naisasabing walang ebidensya ay maaaring balewalain din nang walang ebidensya." Dagdag pa rito, ayon kay Carl Sagan: "Ang ekstraordinaryong pahayag ay nangangailangan ng ekstraordinaryong ebidensya"Marc Kaufman, First Contact: Scientific Breakthroughs in the Hunt for Life Beyond Earth, Simon and Schuster, p. 124.

Habang ang ilang uri ng argumento, tulad ng lohikal na silohismo, ay nangangailangan ng matematika o mahigpit na lohikal na mga patunay, ang pamantayan para sa ebidensya upang matugunan ang pasanin ng patunay ay karaniwang natutukoy ng konteksto at pamantayan ng komunidad at mga kombensiyon.

Maaaring umabot ang pilosopikal na pagtatalo sa usapan kung sino ang may pasanin ng patunay ng isang partikular na pahayag. Tinawag din ito bilang 'burden tennis' o 'onus game'. 

 Paglipat ng pasanin ng patunay 
Isa sa mga paraan kung paano sinusubukang ilipat ang pasanin ng katibayan ay sa pamamagitan ng paggawa ng isang lohikal na kamalian (logical fallacy) na kilala bilang argumento mula sa kamangmangan (argument from ignorance). Nangyayari ito kapag ang isang proposisyon ay ipinapalagay na totoo dahil hindi pa napatunayang mali o ang isang proposisyon ay ipinapalagay na mali dahil hindi pa napatunayang totoo.

 Patunayan ang negatibo 
Ang negatibong pahayag ay kabaligtaran ng isang positibo o afirmatibong pahayag. Nangangahulugan ito ng pagsasabing wala o hindi umiiral ang isang bagay.

Ayon sa mga lohiko at pilosopo ng lohika, hindi naman imposibleng mapatunayan ang mga negatibong pahayag.  Sinasabi nina Steven Hale at Stephen Law na ang "hindi mo mapapatunayan ang negatibo" ay isa ring negatibong pahayag at hindi ito totoo kung kayang mapatunayan. Maraming negatibong pahayag ang maaaring gawing positibong pahayag gamit ang lohika (halimbawa, ang "Walang Hudyo sa party" ay lohikal na katumbas ng "Lahat ng nasa party ay hindi Hudyo.") Sa larangan ng pormal na lohika at matematika, maaaring mapatunayan ang negatibo gamit ang mga pamamaraan tulad ng modus tollens at reductio ad absurdum. Sa mga empirikal na konteksto (tulad ng sa mga unicorn na pinag-uusapan kung may umiiral o wala), ginagamit ang induktibong pangangatwiran upang suriin kung totoo o hindi ang isang bagay batay sa naobserbahang ebidensiya.  Bagamat hindi nagbibigay ng ganap na katiyakan ang induktibong pangangatwiran tungkol sa mga negatibong pahayag, ito ay dahil sa kalikasan ng induktibong pangangatwiran; ang induktibong pangangatwiran ay nagkakaloob lamang ng patunay batay sa posibilidad at hindi sa tiyak na katiyakan. Hindi rin nito kayang magbigay ng ganap na katiyakan sa mga positibong pahayag.

Ang negatibong pahayag ay maaaring umiiral o hindi bilang pantapat sa isang naunang pahayag. Ang "proof of impossibility" (patunay na imposible) o "evidence of absence" (patunay ng kawalan) ay mga karaniwang paraan upang patunayan ang isang negatibong pahayag.

Mga sanggunian