Kulintang

Ang kulintang (,  ) ay isang modernong termino para sa isang uri ng sinaunang instrumental na musika. Binubuo ito ng hanay ng mga maliliit na gong na nakalatag nang pahalang na may melodikong tunog, at sinasabayan ng mas malalaking, nakabitin na mga gong at tambol. Bilang bahagi ng mas malaking kultura ng gong-karilyon ng Timog-silangang Asya, maraming siglo nang tinutugtog ang mga piyesang pangkulintang sa mga rehiyon ng Timugang Pilipinas, Silangang Malasya, Silangang Indonesya, Brunay at Timor. Nag-ebolb ang kulintang mula sa simpleng katutubong tradisyon ng pagsesenyas, at humantong sa kasalukuyan nitong anyo kasama ang mga maumbok na gong mula sa mga Sunda sa Pulo ng Java, Indonesya. Nagmula ang kahalagahan nito sa pagkakaugnay nito sa mga katutubong kultura na nakatira sa mga pulong ito bago pumasok ang mga impluwensiya ng Hinduismo, Budismo, Islam, Kristiyanismo o ang Kanluran, kaya kulintang ang pinakabuong tradisyon ng makalumang pangkat ng gong-karilyon sa Timog-silangang Asya.

Kung magiging teknikal, ang kulintang sa mga Magindanawon, Lumad, taga-Ternate, at taga-Maluku, at taga-Timor ay salita para sa idyopono ng metal na kawang gong na inilalatag nang pahalang sa isang balangkas upang makabuo ng isang set ng kulintang. Tinutugtog ito sa pagpapalo ng mga umbok ng mga gong gamit ang dalawang kahoy na pamalo. Dahil sa paggamit nito sa iba't ibang pangkat at wika, ang kulintang ay tinatawag ding kolintang ng mga Maranaw at taga-Sulawesi, kulintango ng mga Mongondow, totobuang ng mga taga-gitnang Maluku, kulintangan at gulintangan ng mga Brunayes, taga-Sabah, taga-Hilagang Kalimantan at taga-Sulu. Gumugulong na mga kamay ang literal na kahulugan ng gulintangan o gulingtangan sa Brunay, Sabah at Sulu.

Pagsapit ng ikadalawampung siglo, ang naging kahulugan ng kulintang ay isang buong Magindanawong pangkat ng lima hanggang anim na instrumento. Ayon sa tradisyon, basalen o palabunibunyan ang mga salitang Magindanawon para sa buong pangkat, ang ikalawa sa mga ito na may kahulugan ng "pangkat ng mga malalakas na instrumento" o "paggawa ng musika" o sa kasong ito "paggawa ng musika gamit ang kulintang”.

Kasaysayan
Kinokonsidera ang kulintangan bilang sinaunang tradisyon na nauna sa mga impluwensiya ng Hinduismo, Budismo, Islam, Kristiyanismo, at Kanluran. Sa Pilipinas, kumakatawan ito sa pinakamataas na anyo ng musika sa gong na natamo ng mga Pilipino at sa Hilagang Maluku, sinasabing ilang siglo na itong umiiral.

Kahit na sinaunang musika ang musikang ito, walang makabuluhang datos na naitala tungkol sa pinagmulan ng kulintang. Ang pinakaunang makasaysayang mga salaysay ng mga instrumento na kahawig ng mga kasalukuyang kulintang ay nasa mga akda ng iba't ibang Europeong manggagalugad mula noong ika-16 na siglo na pahapyaw na nakakita ng mga instrumentong ito habang ginagamit.Vives, E.D.. The Rio Grande of Mindanao. 2. Cagayan de Oro: Xavier University, 1995.

Dahil sa limitadong datos hinggil sa musika ng gong bago ang Europeong paggalugad, napakarami ang mga teorya kung kailan nabuo ang mga prototipo ng kulintang. Ayon sa isang teorya, may sinaunang kasaysayan ang tansong gong sa Timog-silangang Asya, na dumating sa kapuluang Indones dalawa o kahit tatlong libong taon na ang nakalilipas, at dumating sa Pilipinas mula sa Tsina sa ikatlong siglo PK. Pinagdududahan ng isa pang teorya ang inangkin ng una, na nagmumungkahi na hindi posibleng umiral ang kulintang bago ang ika-15 siglo dahil sa paniniwala na nabuo lamang noong ika-15 siglo ang pinaniniwalaang pinaghanguan ng kulintang, ang tradisyon ng mga Habanes (Indones) sa gong.

Sa Borneo, orihinal na itinugtog ang kulintang tuwing kapistahan sa pag-aani at sa korteng Brunayes. Sa paglawak ng imperyong Brunayes hanggang sa naisama ang pulo ng Borneo at timugang Pilipinas sa isang yugto, tinularan ng mga tribong Dayak ang tradisyon ng kulintang. Sa gayon, pinalawak ang tradisyon ng kulintang upang maisama ang iba't ibang mga seremonya ng tribo tulad ng mga ekspedisyon sa pamumugot ng ulo bago at pagkatapos at silat.

Bagaman marami ang mga teorya tungkol sa kung kailan nabuo nang ganap ang kulintang, ngunit may pinagkasunduan na nabuo ang kulintang mula sa isang banyagang tradisyon sa musika na hiniram at inangkop sa tradisyon ng katutubong musika na naroroon na sa lugar. Malamang na walang halagang panlibangan ang mga pinakaunang gong na ginamit ng mga katutubo ngunit ginamit lamang para magsenyas at magpadala ng mensahe.

Pagtatanghal
Ang pangunahing layunin ng kulintangan sa komunidad ay panlipunang paglilibang sa propesyonal, pambayang antas. Kakaiba itong musika dahil maaaring lumahok ang mga tagapakinig, hindi lamang ang mga tagatugtog. Mahalaga ang mga pagtatanghal na ito dahil pinagsasama-sama ng mga ito ang mga tao sa komunidad at mga kalapit na rehiyon, na tumutulong sa pagkakaisa ng mga komunidad na kung hindi man ay maaaring hindi nakipag-ugnayan sa isa't isa. Ayon sa kaugalian, kapag may tugtugan ng kulintang, boluntaryo ang kanilang pakikilahok. Itinuturing ng mga musikero ang pagtatanghal bilang pagkakataon para makilala, mapuri, at marespeto ng komunidad at wala nang iba pa.Gaerlan, Barbara (1991). Philippine Muslim Kulintang: Music of Modernization [Kulintang ng Mga Pilipinong Muslim: Musika ng Modernisasyon] (sa wikang Ingles).

Maaaring uriin ang mga pagtatanghal bilang pormal o impormal. Sa mga pormal na pagtatanghal, sinusundan ang mga tradisyonal na tuntunin sa pagtutugtog at kadalasang kinasasangkutan nito ang mga tao mula sa labas ng tahanan. Medyo kabaligtaran ang mga impormal na pagtatanghal. Kadalasang binabalewala ang mga istriktong tuntunin at karaniwang magkakilala ang mga nagtutugtugan, kadalasan mga kapamilya. Itong mga pagtatanghal ang naging pagkakataon para sa mga baguhan na magpraktis ng pagtutugtog. Tinipon ng mga bata ng mga instrumento, at pinalitan ang kulintang ng mga saronay at inubab. Di-tulad ng pormal na pagtatanghal, hindi kailangan ng limang instrumento sa mga impormal na pangkat: maaaring may apat na instrumento lamang (tatlong gandingan, isang kulintang, isang agung, at isang dabakan), tatlong instrumento (isang kulintang, isang dabakan, at alinman sa isang agung o tatlong gandingan) o isang instrumento lamang (nag-iisang kulintang).

Mga sanggunian

Kategorya:Moro
Kategorya:Kultura ng Pilipinas
Kategorya:Instrumentong pinapalo