Deva (Hinduismo)

Deva (Sanskrit: देव, bigkas sa Sanskrit: [de:vɐ]) ay nangangahulugang “maningning,” “mataas,” “makalangit na nilalang,” “banal na nilalang,” o “anumang dakila o natatangi,” at isa rin ito sa mga salitang Sanskrit na ginagamit upang tukuyin ang isang diyos sa Hinduismo. Ang Deva ay panlalaki; ang katumbas na pambabae ay Devi. Ang salita ay kaugnay ng Latin deus (“diyos”) at Griyegong Zeus. 

Sa pinakamaagang panitikan ng Veda, lahat ng mga nilalang na supernatural ay tinatawag na Devas at Asuras. Sa kalaunan, nagbago ang mga konsepto at alamat sa sinaunang panitikang Indiyano, at pagsapit ng huling panahon ng Veda, ang mga mabubuting nilalang ay tinawag na Deva-Asuras. Sa mga tekstong Hindu pagkatapos ng Veda, gaya ng Puranas at Itihasas, ang mga Deva ay kumakatawan sa mabuti, at ang mga Asura naman sa masama. Sa ilang panitikang medieval ng India, ang Deva ay tinatawag ding Sura at inihahambing sa kanilang kapatid na kasing-lakas ngunit masama, na tinatawag na Asura   George Williams (2008), A Handbook of Hindu Mythology, Oxford University Press, , pages 90, 112  Wash Edward Hale (1999), Ásura in Early Vedic Religion, Motilal Barnarsidass, , pages 5-11, 22, 99-102   Nicholas Gier (2000), Spiritual Titanism: Indian, Chinese, and Western Perspectives, State University of New York Press, , pages 59-76 Jeaneane D Fowler (2012), The Bhagavad Gita, Sussex Academic Press, , pages 253-262  

Ang mga Deva, kasama ng Asura, Yaksha (mga espiritu ng kalikasan), at Rakshasa (mga halimaw o demonyo), ay bahagi ng mitolohiyang Indiyano, at ang mga Deva ay lumilitaw sa maraming kosmolohikal na teorya ng Hinduismo. Don Handelman (2013), One God, Two Goddesses, Three Studies of South Indian Cosmology, Brill Academic, , pages 23-29 Wendy Doniger (1988), Textual Sources for the Study of Hinduism, Manchester University Press, , page 67

Ang Deva ay salitang Sanskrit na makikita sa panitikang Veda noong ika-2 milenyo BCE. Ayon kay Sir Monier Monier-Williams, isinasalin ito bilang “makalangit, banal, mga bagay na mataas ang uri, mga maningning.” Ginagamit din ito upang tukuyin ang isang diyos.  Klaus Klostermaier (2010), A Survey of Hinduism, 3rd Edition, State University of New York Press, , pages 101-102  

Nagmula ang Sanskrit na deva- sa Indo-Iranian daiv- na nagmula naman sa Proto-Indo-European na deiwo-, na orihinal na nangangahulugang “makalangit” o “maningning.” Ito ay kaugnay ng ugat na dyew- na nangangahulugang “magningning” lalo na sa liwanag ng kalangitan sa araw. Ang anyong pambabae ng deiwos ay deiwih₂ na naging Devi sa mga wikang Indiko, na nangangahulugang “diyosang babae.” Kaugnay din ng Deva ang Griyegong Zeus/Ζεύς, Dias/Δίας, ang diyos-amang Griyego; Lithuanian Dievas, Latvian Dievs, Prussian Deiwas; Germanic Tiwaz (nakikita sa salitang Ingles na Tuesday); Old Norse Tivar (mga diyos); at Latin Deus (“diyos”) at divus (“banal”), na siyang pinagmulan ng Ingles na divine at deity. Kaugnay ito ng Dyeus, na maaaring tumutukoy sa “makalangit na nagniningning na ama,” at sa gayon ay sa “Ama ng Langit,” ang pinakapinuno ng mga diyos ng mga Indo-Europeo, na nagpapatuloy sa Sanskrit na Dyaus. Ang tirahan ng mga Deva ay tinatawag na Dyuloka. 

Ayon kay Douglas Harper, ang ugat ng salitang Deva ay nangangahulugang “ang maningning,” mula sa div- na “magningning,” at kaugnay ito ng Griyegong dios (“banal”) at Zeus, at ng Latin na deus (“diyos”). Ang salitang Deva ay may pagkakahawig din sa Persyanong Daeva.     

 Mga sanggunian 

Kategorya:Mga diyos ng Hinduismo
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Telugu
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tamil
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Punjabi
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Nepali
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Marathi
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Malayalam
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Kannada
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Habanes
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Hindi
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Bengali
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Asames
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Sanskrito