Katatasan

Ang katatasan ay isang salitang Tagalog na tumutukoy sa antas ng kasanayan at kahusayan sa paggamit ng wika, partikular sa malinaw at maayos na pagsasalita. Karaniwang iniuugnay ito sa konsepto ng fluency sa wikang Ingles, ngunit hindi lamang ito sumasaklaw sa tuloy-tuloy na pagbigkas kundi pati narin sa kalinawan, kawastuhan, at pagiging angkop ng mga salitang ginagamit. 

Sa larangan ng patolohiya ng pagsasalita at wika, tumutukoy ito sa daloy ng pag-uugnay ng mga tunog, pantig, salita, at parirala kapag mabilis na nagsasalita, kung saan ang kapansanan sa katatasan (Ingles: fluency disorder) ay ginagamit bilang pagkalahatang kataga sa pagkabulol at pagkabagok.

Kasaysayan ng salita
Nanggaling ang salitang Tagalog na "katatasan" sa ugat na salitang "tatas", na nangangahulugang malinaw, maayos, at wastong pagsasalita o pagpapahayag. Idinagdag ang panlaping "ka-" at "-an" upang buuin ang pangngalang tumutukoy sa katayuan o antas ng tatas.

Kahulugan
Ginagamit ang katatasan upang ilarawan ang kakayahan ng isang tao na:

 Magpahayag nang tuluy-tuloy at walang pagkaantala,

 Gumamit ng tamang balarila at wastong mga salita,

 Magpaliwanag nang malinaw at tuwiran sa punto.

Bagaman madalas itong ikinakabit sa pagsasalita, maaring gamitin din ang katatasan sa pagsusulat at iba pang anyo ng pag-uugnayan.

Paggamit ng wika
Ang katatasan sa wika ay isa sa mga katagang ginagamit upang ilarawan o sukatin ang kakayahan ng isang tao sa wika, kadalasan ay kaakibat ng kawastuhan at pagkasalimuot. Bagaman walang iisang pamantayan o kahulugan ng katatasan, karaniwang sinasabing ang isang tao ay matatas kung ang kanilang pagsasalita ay madaloy, likas, buo, at madaling maunawaan, hambingin sa mabagal at putol-putol na pagsasalita.    

Ang katatasan ay madalas na tinutukoy bilang kakayahang makapagsalita nang mabilis at maayos, nang hindi nahihirapan o tumitigil sa pagsasalita.   Ang mga teyorya ng automaticity ay nagsasabing ang mga matatas na tagapagsalita ay kayang pamahalaan ang lahat ng bahagi ng wika nang hindi kinakailangang magtuon ng pansin sa bawat bahagi nito. Sa madaling salita, ang katatasan ay nakamtan kapag ang isang tao ay nakakagamit ng wika ng hindi namamalayan o kusà.  

Ang katatasan ay madalas ding inihahambing sa kawastuhan (tama o mali sa balarila) at pagkasalimuot (malawak na kaalaman sa talasalitaan at estratehiya sa pagsasalita). 

Mga uri ng katatasan
May apat na karaniwang uri ng katatasan: katatasan sa pagbasa, katatasan sa pagsasalita, katatasan sa pabigkas na pagbasa, at katatasan sa pagsulat o pagbuo ng teksto. Magkaugnay ang mga ito ngunit hindi laging sabay-sabay na umuunlad. Maaring matatas ang isang tao sa isang uri ngunit hindi sa iba.

Sa usapin ng kasanayan, ang katatasan ay may iba't ibang aspeto:

 Ang katatasan sa pagbasa ay tungkol sa ugnayan ng pagkilala sa mga salita at pag-unawa sa binabasa. Nakikita ito sa bilis at katumpakan ng pagbabasa. Kailangan ng mambabasa na may sapat na kaalaman sa wika at bokabularyo upang maging matatas. Karaniwang ginagamit sa pagtuturo ang paulit-ulit na pagbasa, ngunit maaring iba ang proseso para sa mga batang may learning disability.  
 Ang katatasan sa pagsasalita ay sumusukat sa kakayahan ng isang tao na makipag-usap nang maayos—parehong pagsagot at pag-unawa sa kausap. Karaniwan sa natural na pagsasalita ang mga pagputol-putol, paghinto, o pag-ulit, kaya’t mahalaga kung ito ba ay tunog likas o tila may problema. 
 Ang katatasan sa pabigkas na pagbasa ay kakayahang magbasa nang tama, mabilis, at may magandang bigkas o ekspresyon. Malapit ito sa Theory of Prosody ni Schreiber, na nagbibigay-diin sa tono, ritmo, at damdamin sa pagsasalita.  
 Ang katatasan sa pagsulat naman ay sinusukat sa iba’t ibang paraan tulad ng haba ng sulatin (lalo na kung may takdang oras), dami ng salitang naisusulat kada minuto, haba ng pangungusap, at dami ng salita sa bawat sugnay (ratio). Ang mga bahagdan tulad ng salita kada sugnay o salita kada walang mali (error-free) na pangungusap ang itinuturing na pinakamaaasahang sukat nito. 

 Mga sanggunian 

Mga pananda