Papa Leon XIV

Si Papa Leon XIV (ipinanganak bilang Robert Francis Prevost; 14 Setyembre 1955), ang kasalukuyang pinuno ng Simbahang Katolika at soberano ng Estado ng Lungsod ng Vaticano. Inihalal siya sa kongklabeng pampapa ng 2025 noong 8 Mayo bilang kahalili ni Papa Francisco. 

Taál ng Chicago, Illinois, si Prevost ay naging prayle ng Orden ni San Agustin noong 1977 at inordenang pari noong 1982. Bilang misyonero sa sumunod na dalawang dekada, nanilbihan siyang pastor sa parokya, kinatawan ng diyosesis, guro sa seminaryo, at administrador. Mula 2001 hanggang 2013, nanilbihan siyang priyor heneral ng Orden ni San Agustin. Bumalik siya sa Peru noong 2015 bilang Obispo ng Chiclayo hanggang 2023. Noong 2023, itinalaga siya ni Papa Francisco bilang Prefekto ng Dikasteryo para sa mga Obispo at pangulo ng Komisyong Pontipikal para sa America Latina, at hinirang siyang kardenal sa parehong taon.

Bilang kardenal, pinanindigan niya ang sinodalidad, diyalogong misyonero, at ugnayan patungkol sa mga isyung panlipunan at panteknolohiya. Tinalakay din niya ang mga isyu tulad ng pagbabago ng klima, pandaigdigang migrasyon, pamamahala sa simbahan, at karapatang pantao. Nagpamalas rin siya ng pagsang-ayon sa mga reporma ng Ikalawang Konsilyong Vaticano.

Mamamayang Amerikano sa bisa ng sinilangang bayan, si Leo XIV ang unang papa na pinanganak sa Hilagang Amerika at may pagkamamamayang Peruviano (matapos maging naturalisado noong 2015). Siya rin ang pangalawang papa mula sa Kaamerikahan (kasunod ni Francisco), at ang unang papa mula sa Orden ni San Agustin. Ang kaniyang pangalang pampapa ay hango kay Papa Leon XIII, na siyang nagpaunlad ng modernong katuruang panlipunang Katoliko sa gitna ng Ikalawang Rebolusyong Industriyal. Naniniwala si Leo XIV na ang kasalukuyang Ikaapat na Rebolusyong Industriyal, partikular na ang pag-unlad ng artificial intelligence at robotiks, ay nagpapamalas ng "panibagong hamon para sa pagtatanggol ng dignidad pantao, hustisiya, at paggawa."

 Maagang buhay, pamilya, at pag-aaral 

 Kaligiran at lipi 
Pinanganak si Robert Francis Prevost noong 14 Setyembre 1955 sa Mercy Hospital sa Chicago, Illinois. Taál ng Ikapitong Pasagi ng New Orleans ang kaniyang ina na si Mildred (née Martínez) Prevost, na nagtapos sa DePaul University na may batsilyer sa library science noong 1947, at ang kaniyang ama na si Louis Marius Prevost ay isang superintendente ng Brookwood School District 167 sa Glenwood, Illinois. Siya rin ay isang beterano ng Hukbong Dagat ng Estados Unidos noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig kung saan isa siya sa unang nanguna sa isang sasakyang pang-ilog ng mga sundalo sa mga palapag ng Normandiya at kalaunan ay lumahok sa Operation Dragoon sa katimugang Pransiya. Mayroon siyang dalawang nakatatandang kapatid na lalaki si Prevost na sina Louis at John.

 Maagang buhay at pag-aaral 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pope_Leo_XIV_childhood_home.jpg|alt=A front view of a one-story, red brick, detached house|left|thumb|202x202px|Tahanan ni Prevost sa kaniyang kabataan sa Dolton, Illinois
Pinalaki sa Dolton, Illinois, isang naik sa Chicago, lumaki si Prevost sa parokya ng St. Mary of the Assumption, kung saan siya nag-aral, umawit sa koro, at nagsilbing sakristan. Hinangad ni Prevost ang pagkapari noong siya ay bata pa at naglalaro ng kunwaring misa sa bahay kasama ang kaniyang mga kapatid.

Kilala bilang "Bob" o "Rob" sa kaniyang mga kababata at mga magulang, nagtapos siya ng edukasyong sekundarya sa St. Augustine Seminary High School sa Holland, Michigan noong 1973, kung saan nakakamit siya ng Liham ng Papuri para sa kahusayan sa akademya, patuloy na pagiging mag-aaral na may karangalan, at pagsilbi bilang púnong patnugot sa kanilang anwaryo, kalihim sa konseho ng mag-aaral, at miyembro ng National Honor Society. Lumahok din siya sa mga timpalak-bigkasan at debate, kung saan lumahok siya sa Congressional Debate.

 Unibersidad 
Nagtapos sa kolehiyo si Prevost sa Villanova University, isang kolehiyong Agustino, noong 1977 na may katibayan na Batsilyer sa Agham sa matematika. Nakatamo siya ng Masterado ng Dibinidad mula sa Catholic Theological Union sa Chicago noong 1982, at nagsilbi rin bilang guro ng pisika at matematika sa St. Rita of Cascia High School sa Chicago sa panahon ng kaniyang pag-aaral. Natamo niya ang Lisensiyado sa Batas Kanoniko noong 1984, na sinundan ng katibayan bilang Doktor sa Batas Kanoniko noong 1987 sa Pontifical University of Saint Thomas Aquinas sa Roma. Sa panahong ito, siya ay nanirahan sa tirahan ng Orden ni San Agustin sa unang pagkakataon at trinabaho ang kaniyang mga kasanayan sa wikang Italyano. Ang kaniyang tesis sa doktorado ay isang pag-aaral tungkol sa papel ng lokal na priyor sa Orden ni San Agustin. Ginawaran siya ng Villanova University ng titulong Doktor sa Humanidades noong 2014. 

 Maagang karera (1977-1998) 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Immaculate_Conception_Church_Lafayette_at_Longfellow_St._Louis_MO.jpg|thumb|Ginugol ni Prevost ang kaniyang unang taon bilang Agustino sa Simbahan ng Imnaculada Concepcion sa St. Louis, Missouri.

 Pagbuo at maagang pagkapari 
Noong 1 Setyembre 1977, sumapi si Prevost sa Orden ni San Agustin bilang nobisyado at nanirahan sa Simbahan ng Imnaculada Concepcion sa Compton Heights, St. Louis, Missouri. Ipinahayag niya ang kaniyang mga paunang panata noong Setyembre 1978, at ang kaniyang mga maanyong panata noong Agosto 1981. Naordinahan bilang pari si Prevost sa Roma, sa simbahan ni Santa Monica degli Agostiniani ni Arsobispo Jean Jadot noong 19 Hunyo 1982.

 Gawaing misyonero sa Peru 
Sumali si Prevost sa misyong Agustino sa Peru noong 1985, kung saan nagsilbi siya bilang kanselor ng Prelatura Teritoryal ng Chulucanas mula 1985 hanggang 1986. Noong 1987, matapos ipagtanggol ang kaniyang tesis sa doktorado, siya ay naging direktor ng bokasyon at direktor ng misyon ng Agustinong Pamprobinsiya ng Ina ng Mabuting Payo sa Olympia Fields, Illinois, at nagtrabaho sa kaguruan ng Nobisyadang Agustino sa Oconomowoc, Wisconsin, bago bumalik sa Peru noong 1988. Sa kaniyang panahon sa Peru, nakilala at pinahahalagahan ni Prevost ang paring Dominikano at teologo na si Gustavo Gutierrez, isang tagapagtatag ng teolohiya ng pagpapalaya. Natutunan din niya at pinagkadalubhasaan ang wikang Espanyol sa panahong ito.

Gumugol ng isang dekada si Prevost sa pamumuno sa isang seminaryong Agustino sa Trujillo, kung saan siya ay nagtuturo ng batas kanoniko sa seminaryong diyosesis, kapitan ng pag-aaral, nagsilbi bilang isang hukom sa hukumang panrehiyon ng simbahan, at nagtatrabaho sa ministeryo ng parokya sa labas ng lungsod. Siya ay napatunayang matagumpay sa mga pagsisikap ng mga Agustino na kumuha ng mga Peruano para sa pagkapari at pamumuno sa orden.

Sa kasagsagan ng kapanahunang Fujimato, Pinuna ni Prevost ang mga gawain ng noo'y pangulo na si Alberto Fujimori, na naglagay ng natatanging diin sa mga biktima ng Hukbong Peruano, lalo na ang Colina Group, sa panahon ng terorismo sa Peru, gayundin sa pampulitikang katiwalian. Noong 2017, pinuna niya ang pasya ni Pangulong Pedro Pablo Kuczynski na patawarin si Fujimori, at nanawagan kay Fujimori na "personal na humingi ng paumanhin para sa ilan sa mga malalaking kawalang-katarungan na nagawa". Ang kaniyang mga taon sa Peru ay nagbigay sa kaniya ng pansariling kaalaman tungkol sa pampulitikang karahasan at hindi pagkakapantay-pantay sa Peru, maging hanggang sa paglalakbay sa pamamagitan ng kabayo sa matatarik na kalsada dahil sa kaniyang mga pangakong misyonero sa mga nakabukod na pamayanan sa mga lambak ng Lambayeque. Namumukod-tangi rin siya bilang tagapagtanggol ng karapatang pantao ng tipon ng rehiyon ng Norte Chico laban sa karahasan ng katipunang gerilya na Marxista–Leninista–Maoista na Shining Path.

 Priyor panlalawigan at priyor heneral (1998–2013) 
Noong 1998, inahalal si Prevost bilang priyor panlalawigan ng Agustinong Pamprobinsiya ng Ina ng Mabuting Payo sa Chicago, at pormal na iniluklok sa puwesto noong 8 Marso 1999. Inihalal siyang priyor heneral ng Orden ni San Agustin noong 2001. Nanilbihan siya sa puwesto hanggang 2013, sa loob ng dalawang tig-anim na taong termino. Bilang priyor heneral, nanirahan at nagtrabaho si Prevost sa Roma, ngunit madalang siyang naglakbay sa iba't ibang panig ng mundo. Bumalik si Prevost sa Estados Unidos noong 2013, kung saan nanilbihan siyang direktor ng pormasyon sa Kumbento ni San Agustin sa Chicago, at unang konsehal at bikaryo panlalawigan ng Agustinong Pamprobinsiya ng Ina ng Mabuting Payo.

 Obispo ng Chiclayo (2015–2023) 

Noong 13 Hulyo 2019, itinilagang miyembro si Prevost bilang kasapi ng Kongregasyon para sa mga Klerigo, at noong 15 Abril 2020, naging tagapangasiwang apostoliko ng Callao. Noong 21 Nobyembre 2020, sinapi siya sa Kongregasyon para sa mga Obispo. Sa Kapulungan ng mga Obispo sa Peru, nagsilbi siya sa permanenteng konseho (2018–2020) at nahalal bilang pangulo ng kanilang Komisyon para sa Edukasyon at Kultura noong 2019, habang kasapi rin ng Caritas Peru.. Bilang obispo, nagtatag siya ng pang-diyosesis na Komisyon para sa Ekolohiyang Integral at nagtalaga ng isang babae upang pangunahan ito. Nakipagpulong ng pribado si Prevost at Papa Francisco noong 1 Marso 2021, na nagsiklab ng haka-haka tungkol sa posibleng bagong puwesto sa Chicago o Roma.

 Dikasteryo para sa mga Obispo at pagkakardenal (2023–2025) 
Noong 30 Enero 2023, itinalaga ni Papa Francisco si Prevost bilang prefekto ng Dikasterya para sa mga Obispo. Bagama't ninais niyang manatili sa Peru, tinanggap niya ang bagong puwesto at paglipat sa Roma.

Noong 30 Setyembre 2023, hinirang na kardenal si Prevost, kasapi sa orden ng mga diyakonong kardenal. Itinalaga sa kaniya ang Kapilya ni Santa Monica ng mga Agustino. Bilang prefekto, pinangunahan niya ang pagbusisi at pagrekomenda ng mga kandidato para sa pagka-obispo sa iba't ibang panig ng daigdig, kaya naman mas lalo siyang nakilala sa Simbahang Katolika. Ito rin ang dahilan kung bakit naging bantog siyang papabile sa kongklabe. Noong 2023 Oktubre, itinalaga si Prevost bilang kasapi ng pito pang dikasteryo sa Kuryang Romano at sa Komisyong Pontipikal para sa Estado ng Vaticano.

Noong 6 Pebrero 2025, inasenso ni Francisco si Prevost sa orden ng mga obispong kardenal, at itinalaga siyang obispong titular ng Suburbikaryanong Diyosesis ng Albano.

 Pagkapapa (2025–kasalukuyan) 

 Pagkahalal 
Inihalal si Prevost bilang papa noong 8 Mayo 2025, sa pangalawang araw ng kongklabe, at sa ika-apat na balota. Sinenyales ng puting usok mula sa Kapilya Sistina, bandang alas sais sa Roma, na mayroon nang napiling papa. Matapos tanggapin ang kaniyang pagkahalal at piliin ang kaniyang pangalan bilang papa, niyakap ni Leon ang kaniyang mga kapwa kardenal pagkalabas ng Kapilya Sistina. Si Dominique Mamberti, bilang kardenal protodiyakono, ang nagpahayag ng kinaugaliang pagpapahayag sa Latin, Habemus papam, upang ipakilala si Papa Leon XIV sa madla mula sa gitnang balkonahe ng Basilika ni San Pedro.
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pope_Leo_XIV_on_the_loggia.jpg|thumb|Si Papa Leon XIV, kumakaway mula sa gitnang balkonahe ng Basilika ni San Pedro sa unang pagkakataon bilang papa.
Sinuot ni Leon ang kinaugaliang estola pampapa at mozzetta, mga kasuotang hindi ginamit ni Papa Francisco noong ipinakilala siya sa madla. Ibinihagi niya ang kaniyang unang talumpati sa wikang Italyano at Espanyol, at ipinagkaloob ang bendisyong Urbi et Orbi sa unang pagkakataon sa wikang Latin.

Si Leon ang ika-267 papa ng Simbahang Katolika, ang unang papa mula sa Orden ni San Agustin, at ang pangalawang papa mula sa Kaamerikahan (kasunod ni Papa Francisco). Siya ay dalawahang mamamayan ng Peru at Estados Unidos. Itinuturing siyang unang Amerikanong papa sa bisa ng pagkakapanganak sa Estados Unidos. Siya rin ang pangalawang papa na katutubong mananalita ng wikang Ingles, kasunod ni Papa Adrian IV. Si Leon rin ang unang papa na isinilang pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig at sa kasagsagan ng Digmaang Malamig. Bagkus, siya rin ang unang papa na pinanganak sa henerasyong Baby Boomer. Bagama't si Leon ang unang papa mula sa Orden ni San Agustin, pampito siya sa mga relihiyosong papa na tagasunod ng Tuntuning Agustino.link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Secretary_Rubio_Attends_Papal_Inauguration_Mass_(54527762460).jpg|right|thumb|Unang biyahe ni Papa Leon XIV sa popemobile bago ang kaniyang inagurasyon.
 Mga sumunod na pangyayari 
Noong 9 Mayo, isang araw pagkatapos ng kaniyang pagkahalal, ipinagdiriwang ni Leon ang kaniyang unang Misa bilang papa sa Kapilya Sistina kasama ang mga kardenal. Sa kaniyang homiliya, binatikos niya ang kawalan ng pananampalataya sa mundo, at nangarap ng simbahang nagsisilbing "tanglaw na nagbibigay-liwanag sa madidilim na gabi sa mundo". Ibinalita na maninirahan si Leo sa Apostolikong Palasyo sa halip na sa Kasa Santa Marta, kung saan nanirahan si Francsico.

Ipinagdiriwang ang Misa inagurasyon ni Leo noong 18 Mayo sa Plaza ni San Pedro. Tinanggap niya sa Misa ang pallium at ang kaniyang Singsing ng Mangingisda, tanda ng pagka-Obispo ng Roma at kahalili ni San Pedro. Labing-dalawang kinatawan ng Bayan ng Diyos, kabilang ang mga kardenal at obispo, ang bumati at nanumpa ng katapatan sa bagong papa.

 Mga pananaw 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Papa_Leone_XIII.jpeg|thumb|Pinili ni Prevost ang pangalang pampapa na Leon bilang parangal kay Papa Leon XIII dahil sa kaniyang panlipunang pagtuturo at pagsulat.
Ang pangalan ng paghahari ni Prevost ay pinili bilang parangal kay Papa Leon XIII (r. 1878–1903), na siyang sumulat ng ensiklikadang Rerum novarum na nagtatag ng makabagong Katolikong panlipunang pagtuturo at itinataguyod ang mga karapatan sa paggawa. Ayon sa direktor ng Kawanihan ng Balita ng Banal na Luklukan na si Matteo Bruni, ang pagpili ng pangalang "Leon" ay "malinaw na isang sanggunian sa buhay ng mga kalalakihan at kababaihan, sa kanilang trabaho – kahit sa isang kapanahunan na minarkahan ng artipisyal na katalinuhan".

Ayon kay Kardinal Fernando Chomalí ng Tsile, sinabi sa kanya ni Leon na ang pagpili ng kaniyang pangalang pampapa ay batay sa kanyang pag-aalala tungkol sa mga pagbabago sa kalinangan ng daigdig, isang uri ng rebolusyong Copernican na kinasasangkutan ng artipisyal na katalinuhan at robotika. Sinabi ni Chomalí: "Siya ay binigyang inspirasyon ni Leon XIII, na sa gitna ng Rebolusyong Industriyal ay sumulat ng Rerum novarum na naglulunsad ng isang mahalagang palitang-usap sa pagitan ng simbahan at ng makabagong mundo." Ipinaliwanag mismo ni Leon na "ang simbahan ay nag-aalok sa lahat ng kaban ng kaniyang panlipunang pagtuturo bilang tugon sa isa pang rebolusyong industriyal at sa mga pag-unlad sa larangan ng artipisyal na katalinuhan na nagdudulot ng mga bagong hamon para sa pagtatanggol sa karangalan ng tao, katarungan at paggawa."

Sa isang panayam noong Mayo 2023, binigyang-diin ni Prevost ang pangangailangan para sa kahinahunan at tungkulin sa paggamit ng hatirang pangmadla upang maiwasan ang "pagpatong ng mga pagkakahti at alitan" at paggawa ng "pagkasira sa pakikipagniig ng Simbahan." Ang pananaw na ito ay naaayon sa kaniyang ugali na magsalita nang "may pag-iingat at masusing pag-iisip" at "matibay na pagpapasiya at kalinawan" gaya ng inilarawan sa kaniya ni Christopher White, ang koresponden sa Lungsod ng Vaticano ng National Catholic Reporter.

Sinaad ng National Catholic Reporter na si Pope Leo XIV ay nakatuon sa ekumenismo kasama ng iba pang mga denominasyong Kristiyano. Sa pagpapasinaya ni Papa Leon XIV, tinukoy niya ang "mga kapatid na Kristiyanong Simbahan" at nanalangin para sa "isang nagkakaisang simbahan, isang tanda ng pagkakaisa at komunyon, na nagiging isang lebadura para sa isang mundong pinagkasundo."

 Mga sanggunian 

Mga panlabas na kawing

Vatican: the Holy See – websayt ng Batikano

Sinundan ni:Francisco (2013-2025)
Kronolohikong tala ng mga Papa (2025-)
Humalili:Kasalukuyan

Kategorya:Nabubuhay na mga tao
Kategorya:Ipinanganak noong 1955
Kategorya:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano