Sabangan

Ang sabángan o delta ng ilog (Ingles: ) ay isang anyong lupa na karaniwang hugis-tatsulok. Nililikha ang mga sabángan sa pamamagitan ng pagdedeposito ng mga latak o sedimento na dinadala ng agos ng isang ilog, at sumasama ang ilog na ito sa isang anyong tubig na mabagal ang pag-agos o hindi umaagos.Miall, A. D. 1979. Deltas. in R. G. Walker (ed) Facies Models.  Geological Association of Canada, Hamilton, Ontario.Elliot, T. 1986. Deltas. in H. G. Reading (ed.). Sedimentary Environments and Facies. Backwell Scientific Publications, Oxford. Nagaganap ang paglikha ng sabángan sa bukana ng ilog, kung saan umaagos ang ilog papalabas sa isang karagatan, dagat, estuwaryo, lawa, o imbakan ng tubig. Sa bibihirang mga pagkakataon ay maaari ding maganap ito sa bukana ng ilog sa isa pang ilog na hindi kayang magpa-agos ng latak na mula sa naunang ilog. Sa etimolohiya, nagmula ang salitang Ingles na river delta sa tatsulok na hugis (Δ) ng malaking titik na letrang delta sa wikang Griyego. Sa larangan ng hidrolohiya, tinutukoy ang sukat ng sabángan sa pamamagitan ng balanse sa pagitan ng dalawang mga proseso ng watershed: ang proseso ng watershed na nagbibigay ng latak, at ang proseso ng watershed na muling namamahagi, nagbabawi, at nagluluwas ng ibinibigay na sedimento sa tumatanggap na lunas (receiving basin).

Mahalaga sa kabihasnan ng sangkatauhan ang mga sabángan, sapagkat ang mga ito ay mga pangunahing sentro ng produksiyon sa agrikultura pati na mga sentro ng populasyon. Maaaring magbigay ang mga ito ng pananggalang sa mga baybayin at maaaring makaapekto sa suplay ng maiinom na tubig. Mahalaga rin ang mga ito sa ekolohiya, kalakip ng iba't ibang mga pagtitipon ng mga espesye batay sa kanilang mga kinalalagyan. Mahalaga ring mga carbon sink ang mga ito sa mga eskala ng panahong heolohiko.

 Mga halimbawa 

Pinakamalaking sabángan sa mundo ang Sabangan ng Ganges–Brahmaputra, na sumasakop sa malaking bahagi ng Bangladesh at ng Kanlurang Bengal, at umaagos sa Look ng Bengal.

 Mga sanggunian 

 Bibliograpiya 
 Renaud, F. and C. Kuenzer 2012: The Mekong Delta System – Interdisciplinary Analyses of a River Delta, Springer, , , pp. 7–48
 KUENZER C. and RENAUD, F. 2012: Climate Change and Environmental Change in River Deltas Globally. In (eds.): Renaud, F. and C. Kuenzer 2012: The Mekong Delta System – Interdisciplinary Analyses of a River Delta, Springer, , , pp. 7–48

 Claudia Kuenzer,  Valentin Heimhuber, Juliane Huth, Stefan Dech: Remote Sensing for the Quantification of Land Surface Dynamics in Large River Delta Regions - A Review. Remote Sensing, 11(17), 2019, S. 1-42. doi: 10.3390/rs11171985. ISSN 2072-4292.
 Michel Leonard Wolters, Claudia Kuenzer: Vulnerability assessments of coastal river deltas - categorization and review. Journal of Coastal Conservation, 3/2015 (3/2015), 2015, S. 1-24, doi: 10.1007/s11852-015-0396-6. ISSN 1400-0350.

 Mga panlabas na link 

 Louisiana State University Geology  – World Deltas
 http://www.wisdom.eoc.dlr.de WISDOM Water-related Information System para sa Sustainable Development ng Sabangan ng Mekong
 Wave-dominated river delta sa coastalwiki.org – Isang pahina ng coastalwiki.org sa wave-dominated river delta

Kategorya:Ekolohiya

Kategorya:Sedimentolohiya
Kategorya:Mga anyong tubig