Kanlaon Patera

Kanlaon Patera 250px Larawan ng Kanlaon Patera, isang aktibong bulkan sa Io, buwan ng planetang Hupiter. Uri Patera, Kaldera ng bulkan Heograpikong Koordinado  Diyametro  Petsa ng Pagpapangalan  10 Abril 2023Pinanggalingan ng pangalan Diyosa Kan-Laon

Ang Kanlaon Patera ay isang aktibong bulkan sa Io, ang pinaka-aktibong bulkanikong bagay sa Sistemang Solar, at ikatlong pinakamalaking buwan ng planetang Hupiter. Isa itong kaldera na may lapad na higit-kumulang  at isa itong bulkan na nasa lebel ng lupa at wala itong kono — hindi katulad ng karamihan sa mga bulkan sa Daigdig na madalas ay may mga cono.

 Pagkakapangalan 
Ang Kanlaon Patera ay ipinangalan kay Kan-Laon, ang kataas-taasang diyosa ng paglikha, agrikultura, kalangitan, at banal na katarungan sa animistikong Mitolohiyang Bisaya bago dumating ang mga Español sa Pilipinas.

Ang pangalang Kanlaon ay pinili ng Pandaigdigang Unyong Astronomiko (IAU sa Ingles) alinsunod sa tema na ang lahat ng bulkan sa Io ay dapat bigyan ng pangalan mula sa mga diyos at diyosa na kaugnay ng bulkan, apoy, araw, kidlat, o pagpapanday. Ang diyosang Kan-Laon ay dating pinaniniwalaang nakatira sa tuktok ng Bulkang Kanlaon sa pulo ng Negros, kung kaya't tinanggap ang pangalang ito.

Opisyal na inaprobahan ng Pandaigdigang Unyong Astronomiko ang pangalang Kanlaon Patera noong 10 Abril 2023.

 Lokasyon 
Ang Kanlaon Patera ay matatagpuan sa Timog Hemisperyo ng Io, sa loob ng kuwadranggulo ng Creidne Patera (itinalaga bilang Ji14) ng Io.

Ang Kanlaon Patera ay napapalibutan ng maraming iba pang mga katulad na bulkan at mga kaldera. Sa kanluran ay matatagpuan ang magkambal na bulkang Menahka Patera at Pautiwa Patera, habang sa hilagang-kanluran naman ay matatagpuan ang Masaya Patera. Sa timog-silangan ay matatagpuan ang isang kapatagan na tinatawag na Iopolis Planum.

Dahil ang Io ay umiikot sa Hupiter habang may sabayang pag-ikot at pag-ikot sa sariling aksis, ang isang hemispero ng buwan ay palaging nakaharap sa pangunahing planeta nito, samantalang ang kabaligtarang panig ay hindi kailanman nakaharap dito. Matatagpuan ang Kanlaon Patera sa panig ng Io na laging nakaharap sa Hupiter. Kaya naman, ang isang tagamasid na nakatayo sa Kanlaon Patera ay palaging makikita ang Hupiter sa kalangitan.

 Heolohiya 
Ang Kanlaon Patera ay isang aktibong bulkan sa Io. Isa itong hugis suklay na kaldera na nasa lebel ng lupa ng Io katulad ng Bulkang Taal sa Daigdig. Kaulad ng maraming ibang mga patera sa Io, tuwing hindi sumasabog ang Kanlaon Patera, ang ibabaw nito ay natatakpan ng maitim na materyal mula sa nanigas na lava kung kaya't ito ay nagmumukhang maitim kapag tinitingnan mula sa kalawakan.

Ang kanlurang bahagi ng Kanlaon Patera ay maitim, ngunit ang gitna at silangang bahagi nito ay hindi natatakpan ng maitim na materyal. Dahil madalas pumutok ang mga bulkan sa Io, the itsura ng Kanlaon Patera ay inaasahang magbabago sa loob lamang ng ilang tao.

 Eksplorasyon at Pagsasaliksik 
Ang Kanlaon Patera ay nabisita at nakunan ng larawan ng dalawang sasakyang pangkalawakan: Ang Voyager 1 at Galileo. 

Ang Voyager 1 ang naging kauna-unahang sondang pangkalawakan na naka-kuha ng malinaw na mga larawan ng Io sa maikling paglapit nito sa Hupiter at mga buwan nito noong Marso 1979. Ang Voyager 1 ang naging kauna-unahang sondang pangkalawakan na nakatuklas ng malinaw na ebidensiya na ang Io ay isang mundong may aktibong bulkanismo at kinunan nito ng litrato ang kuwadranggulo ng Creidne Patera.

Ang Galileo ang pinakahuling sasakyang pangkalawakan na nakakuha ng mga larawan ng Kanlaon Patera. Sa pag-ikot nito sa Hupiter mula Disyembre 1995 hanggang Setyembre 2003, nakakuha ito ng parehong malalayong larawang may mababang resolusyon at mga larawang may katamtamang resolusyon ng Kanlaon Patera sa ilang paglapit nito.

 Mga Tala 

 Mga sanggunian 

Kategorya:Hupiter (planeta)
Kategorya:Likas na satelayt