Datu Ali

Si Datu Ali  ay ang Rajahmuda ng Tinungkup (binabaybay bilang Tinukop) sa loob ng Sultanato ng Buayan bago humalili sa kanyang pinsan, si Datu Uto, bilang punong Rajah ng Buayan mula sa pagkamatay ni Uto sa taon 1902 hanggang sa kanyang kamatayan noong 1905. Siya ang pinsan ni Datu Uto ng Buayan at kapatid ni Datu Djimbangan at Sultan Tambilawan ng Kudarangan, at bilang isang mataas na pinuno, dinaig niya ang kanyang mga kapatid upang mamahala sa lugar ng Kudarangan.   

 Kasaysayan 

 Pahanon ng mga Espanyol 
Noong taong 1886, tumanggi si Datu Ali at ang kanyang pinsan na si Datu Uto na parangalan ang watawat ng Espanya at nanumpa na walang iiwanang buhay na Kastila sa Cotabato. Ang ilan sa mga kubo ni Uto ay winasak nang mga Kastila ngunit nabigo ang mga kasal na Espanyol na makapasok sa lupain ng mga Moro. Sinalakay ni Datu Ali ang bayan ng Lepanto malapit sa kuta ng Kastila sa Bugcaon, pinatay ang labing-apat at ninakawan ang lugar nang matapos ang paglusob. Vic Hurley; Christopher L. Harris (1 October 2010). Swish of the Kris, the Story of the Moros, Authorized and Enhanced Edition. Cerberus Books. pp. 210–. .

Ang pagbagsak ni Datu Uto sa pagsulong ng mga Espanyol noong 1890 ay humantong sa kanyang pagkatapon. Lumikha ito ng kawalang pinuno sa Sultanato ng Buayan na pinunan nina Datu Ali, Datu Djimbangan at Datu Piang .

Anuman ang katotohanan na si Datu Piang ay nagtayo sa ilalim ni Datu Uto bilang kanyang Tagabatas ng mga Lupain, ang kanyang maliwanag na pagtataksil laban kay Uto sa pamamagitan ng pagpapahayag sa kanyang sarili bilang Sultan ng Mindanao sa kabila ng pagwawalang bahala sa mga naghaharing may kapangyarihan ng Buayan, ay humantong kay Datu Uto na ibalik ang utos ng kanyang mga mandirigma sa kanyang pinsan na si Datu Ali. Williams, Mark S. (2011). Business and Peace:The Case of La Frutera Planatation in Datu Paglas, Maguindanao, Philippines. Dissertation.com,Florida.

 Pagsakop sa Buluan at Talik 
Ang Buluan ay kilala na may malawak na gastos sa matabang kapatagan, at isang nakapagpapalakas na panahon, na naging paksa ng kinawilihan ni Datu Ali, na nagpatuloy na sakupin ang buong lupaing ninuno. Sa kabilang banda, ang mga tao sa timog, ay natanaw ang malago na lambak na ito mula sa tuktok ng mga bulubundukin sa Tupi at Koronadal, sa pamumuno ni Sultan ng Talik na si Sultan Sambuto, na nagpasya na galugarin at kunin ang mistulang hindi tinitirhan na lugar. Saleeby, N M. (1913). The Moro problem; an academic discussion of the history and solution of the problem of the government of the Moros of the Philippine Islands.P. I. [Press of E. C. McCullough & co. ], Manila. p.15.

Nang malaman ni Datu Ali na ang Sultan ng Talic at ang kanyang mga tagasunod ay nagpulong sa Talic, tinipon ni Datu Ali ang kanyang mga tauhan at kinalaban Ang Sultan ng Talic at madali siyang pinalayas. Sa kanyang tagumpay, si Datu Ali ang naging pinakamakapangyarihang pinuno sa mga lupain sa pagitan ng Koronadal sa timog at Maganoy sa hilaga. Ang kanyang mga lupain ngayon ay pinalawak mula sa kapitbahayan ng Malabang hanggang Lupaing Yurok ng Saranggani. Saleeby, N M. (1913). The Moro problem; an academic discussion of the history and solution of the problem of the government of the Moros of the Philippine Islands.P. I. [Press of E. C. McCullough & co. ], Manila. p.15. Williams, Mark S. (2011). Business and Peace:The Case of La Frutera Planatation in Datu Paglas, Maguindanao, Philippines. Dissertation.com,Florida.

Si Datu Ali noon ay magaling na pinuno ng hilagang lambasted ng Cotabato at itinuring na pinakamataas na pinuno ng Sultanato ng Maguindanao noong unang bahagi ng ika-20 siglo. Nakuha ni Ali ang lahat ng mga pangalan ng isang kinikilalang pinuno, inangkin ni Ali ang katatagang Rajah ng Buayan o Rajah Buayan.

Mga sanggunian

Kategorya:Mga Pilipinong Muslim
Kategorya:Mga sultan ng Pilipinas