Biryani

Ang biryani ay isang kani't ulam mula sa mga Muslim ng Timog Asya. Gawa ito sa kanin, karne (manok, baka, kambing, tupa, hipon, o isda) at mga espesya. Upang paglaanan ang mga behetaryano, inihahanda ito minsan nang walang anumang karne, at sa halip pinapalitan ng mga gulay. Minsan dinaragdagan ito ng mga itlog at/o patatas.

Isa sa mga pinakasikat na ulam ang biryani sa Timog Asya, pati na rin sa mga diaspora mula sa rehiyon. May mga kahawig na pagkain din sa ibang bahagi ng mundo kagaya ng Irak, Myanmar, Taylandiya, at Malasya. Ito ang pinakainoorder na pagkain onlayn at kapag nagpapadeliber sa Indiya, at pinanganlang pinakasikat na pagkain sa Indiya.

Etimolohiya
alt=Selyong pandekorasyon na may larawan ng biryani na inihain sa mabilog na palayok-terakota, na may label na "500" sa kaliwang sulok sa itaas ng selyo at "Biryani" sa kanang sulok sa itaas|thumb|Biryaning inilarawan sa 2017 na selyong Indiyano
Ayon sa isang teorya, nagmula ang salitang biryani mula sa birinj (), ang Persang salita para sa kanin. Ayon sa isa pang teorya, hango ito sa biryan o beriyan (), na nangangahulugang "magprito" o "maglitson". Maaaring may kaugnayan din ito sa salitang Persa na bereshtan () na may kahawig na kahulugan na "magprito (ng sibuyas)", dahil kadalasang inihahanda itong pagkain sa pagpapalasa sa kanin ng pritong sibuyas at karne, pati mga banayad na espesya.

Pinagmulan
Hindi matiyak kung saan nagmula itong pagkain. Sa Hilagang Indiya, nalinang ang iba't ibang uri ng biryani sa mga sentrong Muslim ng Delhi (lutuing Mughlai), Rampur, Lucknow (lutuing Awadhi) at iba pang maliliit na prinsipalidad. Sa Timog Indiya, kung saan mas patok ang kanin bilang isteypol, lumitaw ang iilang natatanging uri ng biryani mula sa Hyderabad Deccan (kung saan naniniwala ang ilan na nagmula ang ulam) pati na rin sa Tamil Nadu (Ambur, Thanjavur, Chettinad, Salem, Dindigal), Kerala (Malabar), Telangana, at Karnataka (Bhatkal) kung saan may mga komunidad ng Muslim.

Sangkap
Nag-iiba-iba ang mga sangkap ng biryani ayon sa rehiyon at uri ng karne at gulay na ginamit. Karne (manok, kambing, baka, tupa, hipon o isda) ang pangunahing sinasangkapan sa kanin. Kagaya ng mga ibang pagkain sa subkontinenteng Indiyo, ginagamit din minsan ang mga gulay kapag inihahanda ang biryani. Maaaring sangkapin ang mais, depende sa panahon at pagkakaroon nito. 

Maaaring kabilang sa mga espesya at kondimento na sinasahugan sa biryani ang binhi ng haras, ghee, moskada, masis, paminta, kalabumpako, kardamono, kanela, dahong laurel, unsoy, malipukon, luya, sibuyas, kamatis, siling berde, at bawang. May kasubha ang mga de-kalidad na baryante. Sa ilang mga resiping komersiyal ng biryani, may mga aromatiko kagaya ng attar, kewra at tubig-rosas. Maaari ring magdagdag ng mga pinatuyong prunong maasim (alu bukhara) sa biryani. 

 Mga sanggunian 

Kategorya:Lutuing Malayo
Kategorya:Lutuing Indones
Kategorya:Lutuing Singapurense