Gawad sa Manlilikha ng Bayan

Ang Gawad sa Manlilikha ng Bayan (National Living Treasures) o GAMABA ay naitatag sa bisa ng Batas Republika Bilang 7355 na naaprubahan noong April 3, 1992 upang kilalanin ang kahalagahan ng tradisyunal na manlilikhang pangbayan bilang natatanging daluyan ng kasanayan ng nakaraan at ng panghinaharap, mapanumbalik ang masining na tradisyon ng isang komunidad nang sa gayon ay protektahan ang mahalagang katotohanan ng Pilipinong kultura, magbigay ng mekanismo para kilalanin at matulungan ang mga kwalipikadong tradisyunal na manlilikhang pangbayan na mailipat ang kanilang mga kasanayan sa komunidad at lumikha ng mga oportunidad para mapasikat ang kanilang mga gawa sa lokal at internasyonal. Ang ahensiya na nangangasiwa at nagpapatupad ng parangal na ito ay ang Pambansang Komisyon para sa Kultura at Sining. 

Pinagmulan

Nagmula ang Gawad sa Manlilikha ng Bayan sa 1988 National Folk Artists Award na inorganisa ng Rotary Club ng Makati-Ayala.

Manlilikha ng Bayan

Nagsimulang igawad ang Manlilikha ng Bayan noong 1993. 

Mga katangian

Ang idinedeklarang Manlilikha ng Bayan ay nararapat maging dalubhasa sa paggamit ng mga materyales at kasangkapan na ginagamit sa paggawa ng tradisyunal na sining at nagagawa niya ang tradisyunal na sining na pambihira ang kalidad na pang-teknikal,  nakagagawa ng tradisyunal na sining sa mahabang panahon nang tuloy-tuloy at may nakatataas na kalidad, nakagagawa ng tradisyunal na sining na umiiral at dokumentado sa 50 taon o higit pa, iginagalang at hinahangan ng bansa dahil sa kanyang pagkatao at dignidad, nagsasalin o may kagustuhang magsalin ng kanyang kasanayan sa tradisyunal na sining sa iba pang kasapi ng kanyang komunidad at kung saan naging kilala sa buong bansa ang kanyang komunidad. Subalit, maaari pa rin igawad ang pagiging Manlilikha ng Bayan kahit na hindi na niya maisasalin ang kanyang mga kasanayan sanhi ng kanyang gulang o kahinaan sa kondisyon na nagtataglay siya ng iba pang katangian ng pagiging Manlilikha ng Bayan.  

Mga pribilehiyo

Ilan sa mga pribilehiyong matatanggap ng mga gagawaran ng parangal bilang Manlilikha ng Bayan ay ang pagkakaroon ng ranggo at titulo ng Manlilikha ng Bayan gaya ng nasasaad sa Executive Order No. 236 o Honors Code of the Philippines, pagtanggap ng medalyon ng GAMABA na nababalot ng ginto na gawa ng Bangko Sentral ng Pilipinas, pagkakamit ng gantimpala na nagkahahalaga ng PhP200,000.00, pagkakaroon ng buwanang pensiyon na nagkakahalagang PhP50,000.00 at benepisyong pang-medikal na nagkakahalaga ng hindi hihigit sa PhP750,000.00 kada taon.   

Mga ginawaran

Manlilikha ng BayanTaon ng PaggawadSining/KasanayanKomunidadLugarthumb|Ginaw Bilog 1993makataHanunoo MangyanPanaytayan, Oriental MindoroMasino Intaray 1993musikero at gumagawa ng kathaPala’wanBrookes Point, PalawanSamaon Sulaiman 1993musikeroMagindanaoMama sa Pano, MaguindanaoLang Dulay 1998manghahabi ng telaT’boliLake Sebu, Timog Cotabatothumb|Salinta Monon 1998manghahabi ng telaTagabawa BagoboBansalan, Davao del Surthumb|Alonzo Saclag 2000musikero at mananayawKalingaLubuagan, Kalingathumb|Federico Caballero 2000umaawit ng epikoSulod-BukidnonCalinog, Iloilothumb|Uwang Ahadas 2000musikeroYakanLamitan, BasilanDarhata Sawabi 2004manghahabi ng telaTausugParang, Suluthumb|Eduardo Mutuc 2004panday (metalsmith)KapampanganApalit, PampangaHaja Amina Appi 2004manghahabi ng banigSamaTandubas, Tawi-Tawithumb|Teofilo Garcia 2012gumagawa ng casqueIlocanoSan Quintin, Abrathumb|Magdalena Gamayo 2012manghahabi ng telaIlocanoPinili, Ilocos Nortethumb|Ambalang Ausalin 2016manghahabi ng telaYakanLamitan, BasilanEstelita Bantilan 2016manghahabi ng banigBlaanMalapatan, Saranganithumb|Yabing Masalon Dulo 2016manghahabi ng ikatBlaanLandan, Polomolok, Timog CotabatoAdelita Romualdo Bagcal 2023dalubhasa sa mga tradisyong pasalita (kabilang ang dallot)IlocanoBanna, Ilocos Nortethumb|Abina Tawide Coguit 2023pagbuburda (suyam)Agusan ManoboLa Paz, Agusan del SurSakinur-ain Mugong Delasas 2023pagsasayaw ng igalSamaBongao, Tawi-Tawi

Sanggunian

Kategorya:Pilipinong manlilikha
Kategorya:Sining ng Pilipinas