Lillian Gish

Si Lillian Diana Gish (Oktubre 14, 1893Pebrero 27, 1993) ay isang Amerikanong aktres, na itinuturing na isa sa mga pangunahing indibidwal ng maagang industriya ng pelikula sa Estados Unidos. Tinaguriang ang "Unang Ginang ng Pelikulang Amerikano", madalas siyang ihanay bilang isa sa mga pangunahing aktres ng panahon ng mga pelikulang tahimik.

Gumanap si Gish sa mga pelikula ng direktor na si D.W. Griffith noong dekada 1920s. Bagamat una siyang umarte sa pelikulang maiksi na An Unseen Enemy (1912), nakilala ang kanyang pangalan dahil sa pagganap niya sa The Birth of a Nation (1915). Umani rin siya ng mga papuri mula sa kritiko para sa kanyang pagganap sa Intolerance (1915) at Broken Blossoms (1919). Noong 1920, dinirek niya ang kanyang kapatid para sa pelikulang Remodelling Her Husband. Lumipat siya sa Metro-Goldwyn-Mayer noong 1925, at doon, binigyang-laya siya ng istudyo para sa mga pelikulang ginanapan niya, katulad ng La Bohème (1926) at sa The Wind (1928), ang pinakahuling niyang pag-arte sa isang pelikulang tahimik.

Umarte rin si Gish sa mga pelikulang may tunog pagsapit ng dekada 1930s, mula sa pelikulang One Romantic Night (1930). Gayunpaman, bihira na lang siyang umarte at bumalik sa teatro. Nakakuha siya ng isang nominasyon para sa Pinakamahusay na Pansuportang Aktres sa Gawad Academy para sa pelikulang Duel in the Sun (1946). Malaki rin ang kanyang mga pagganap para sa mga pelikulang Portrait of Jennie (1948), The Night of the Hunter (1955), A Wedding (1978) at Sweet Liberty (1986). Bukod sa pelikula at teatro, lumabas din siya sa mga teleserye sa telebisyon mula noong dekada 1950s. Huli siyang gumanap sa pelikulang The Whales of August (1987), kung saan nakatanggap siya ng mga papuri. Namatay siya noong 1993 dahil sa pagpalya ng puso, ilang buwan bago ang kanya sanang sentenaryo.

Itinuturing si Gish bilang isa sa mga prominenteng aktres noong panahon ng mga pelikulang tahimik. Ayon sa listahan ng American Film Institute, ika-17 siya sa pinakamahuhusay na aktres ng klasikal na pelikulang Amerikano. Natanggap ni Gish ang isang honorary award mula sa Gawad Academy para sa kanyang mga kontribusyon sa industriya, at noong 1984, tinanggap niya ang Lifetime Achievement Award ng American Film Institute.

 Buhay 

Ipinanganak si Lillian Gish noong ika-14 ng Oktubre 1893 sa lungsod ng Springfield sa Ohio, Estados Unidos. Siya ang panganay na anak nina James Leigh Gish at Mary Robinson McConnell. Kapatid niya si Dorothy, na naging isang sikat na aktres din.

Dahil sa pagiging lasinggero ng kanilang tatay, ang nanay nila ang sumuporta lamang sa kanila. Nag-debut sa pag-arte sa teatro si Gish noong 1902 kasama ng kapatid niya. Lumipat sila kalaunan sa Silangang St. Louis sa Illinois at nagtayo ng isang negosyo sa tabi ng isang teatro. Matapos masunog ang naturang teatro, lumipat sila sa lungsod ng New York, kung saan nakilala nila si Gladys Smith, na nagpajkilala sa kanila sa direktor na si D.W. Griffith. Artista ni Griffith si Smith, na umaarte sa ilalim ng pangalang Mary Pickford, at sa tulong niya, pumirma ang magkapatid na Gish ng isang kontrata sa ilalim ng Biograph Studios.


Lumabas si Gish sa mga pelikulang maiiksi ni Griffith noong unang bahagi ng dekada 1910s, simula sa An Unseen Enemy (1912). Sa panahong ito, hindi ganong kalaki ang merkado para sa pelikula, kaya naman umarte pa rin ang magkapatid na Gish sa teatro. Gayunpaman, nagsimulang umusad ang career ni Lillian sa pelikulang The Birth of a Nation (1915). Lalo pa siyang nakilala sa mga sumunod na pelikula ni Griffith, tulad ng Intolerance (1915) at Broken Blossoms (1919). Partikular na pinuri siya ng mga kritiko sa kanyang estilo ng pag-arte. Naranasan niya ang pagiging direktor para sa pelikulang Remodelling Her Husband (1920), na pinagbidahan ng kapatid niya. Ito lang ang kanyang kaisa-isang pelikulang dinirek; ayon sa kanya sa isang panayam ukol rito, isang "panlalaking trabaho" ang pagdidirek ng pelikula.

Lumago pa lalo ang career ni Gish sa dekada 1920s, kung saan umalis siya sa Biograph Studios noong 1922 at lumipat sa Metro-Golden-Mayer noong 1925. Dito, nabigyang-laya si Gish na kontrolin ang takbo ng kuwento ng mga pelikulang pinaggaganapan niya, isang napakapambihirang pribilehiyo. Kabilang sa mga pelikulang may kontrol siya ay ang La Bohème (1926) at sa The Wind (1928), ang kanyang pinakahuling pelikulang tahimik.


Pagsapit ng mga pelikulang may tunog noong dekada 1930s, bihira na lang siyang lumabas sa mga pelikula, kumpara noong panahong ng mga pelikulang tahimik. Lumabas siya sa pelikulang One Romantic Night (1930), ang kanyang kauna-unahang kredit sa isang pelikulang may tunog. Sa panahong ito, bumalik muli si Gish sa teatro, kung saan umarte siya sa mga produksiyon ng Uncle Vanya (1930), Camille (1932), Hamlet (1936), at marami pang iba. Bahagyang bumalik sa pelikula si Gish nung sumunod na dekada, una sa pelikulang The Commandos Strike at Dawn (1942), at partikular na sa Duel in the Sun (1946), kung saan siya nakatanggap ng isang nominasyon para sa Pinakamahusay na Pansuportang Aktres mula sa Gawad Academy.


Noong dekada 1950s, nagsimula ring lumabas si Gish sa mga teleserye at pelikulang pantelebisyon. Bagamat bihira na lang siyang lumabas sa mga pelikula mula sa puntong ito, naging adbokasiya niya ang pagtangkilik at pagpreserba sa mga pelikulang tahimik. Noong 1971, natanggap niya ang isang honorary award mula sa Gawad Academy para sa kanyang "superlatibong pag-arte at para sa mga naiambag niya sa paglago ng mga pelikula." Noong 1984, siya ang pangalawang babaeng nakatanggap sa Lifetime Achievement Award ng American Film Institute. Huli siyang gumanap sa pelikulang The Whales of August (1987), kung saan nakatambalan niya si Bette Davis at umani siya ng mga papuri mula sa mga kritiko.

Namatay siya noong ika-27 ng Pebrero 1993 sa edad na 99 sa lungsod ng New York, ilang buwan bago ang kanya sanang sentenaryo.

 Pilmograpiya 

 Pelikula 

 Bago dekada 1930s 

 Taon Pelikula Karakter Impormasyon 1912  An Unseen Enemy   Kapatid na Babae  maiksing pelikula Two Daughters of Eve   Ekstra sa Teatro So Near, yet So Far   Kaibigan In the Aisles of the Wild   Batang Anak The One She Loved   di alam The Painted Lady   Belle sa Pista ng Sorbetes  hindi na-credit; maiksing pelikula The Musketeers of Pig Alley   Batang Babae  maiksing pelikula Gold and Glitter   Batang Babae My Baby   di-alam The Informer   ekstra Brutality   Nasa Teatro The New York Hat  Kustomer ng Tindahan / Nasa Simbahan The Burglar's Dilemma   Bumati sa May Kaarawan A Cry For Help   Kasambahay 1913  Oil and Water   Nasa Unang Audience  hindi na-credit; maiksing pelikula The Unwelcome Guest   Nasa Subastahan A Misunderstood Boy   Anak  maiksing pelikula The Left-Handed Man   Anak ng Matandang Sundalo The Lady and the Mouse   Unang Anak The House of Darkness   Nars Just Gold   Ang Sweetheart A Timely Interception   Anak ng Magsasaka A Mothering Heart   Batang Asawa An Indian's Loyalty   Anak ng Rantsero During the Round-Up   Anak ng Rantsero A Woman in the Ultimate   Verda A Modest Hero   Asawa So Runs the Way   Asawa ni Fred Madonna of the Storm   Nanay The Battle at Elderbush Gulch   Melissa Harlow The Conscience of Hassan Bey   Anak ng Gumagawa ng Basahan The Little Tease   Babaeng Naka-bandana 1914  The Green-Eyed Devil   Mary Miller Judith of Bethulia   Ang Batang Ina  The Battle of the Sexes  Jane Andrews  nawawalang pelikula The Hunchback   Ang Ampon (sa Pagtanda)  maiksing pelikula The Quicksands   di-alam Home, Sweet Home   Kasintahan ni Payne  Lord Chumley   Eleanor Butterworth  maiksing pelikula The Rebellion of Kitty Belle   Kitty Belle The Angel of Contention   Nettie ang Anghel Man's Enemy   Grace Lisle The Tear That Burned   Anita ang Tamad The Folly of Anne   Anne The Sisters   May 1915  The Birth of a Nation   Elsie  The Lost House   Dosia Dale  nawawalang maiksing pelikula Enoch Arden  Annie Lee  maiksing pelikula Captain Macklin   Beatrice  nawawalang maiksing pelikula The Lily and the Rose   Mary Randolph  maiksing pelikula 1916  Pathways of Life   di-alam Daphne and the Pirate   Daphne La Tour  Sold For Marriage   Marfa  An Innocent Magdalene   Dorothy Raleigh  nawawalang pelikula Intolerance   Ang Babaeng Nag-uuga sa Duyan / Ina Walang-hanggan  Diane of the Follies   Diane  nawawalang pelikula The Children Pay   Millicent  The House Built Upon Sand   Evelyn Dare  nawawalang pelikula 1917  Souls Triumphant   Lillian Vale 1918  Hearts of the World   Marie Stephenson  The Great Love   Susie Broadplains  nawawalang pelikula Lillian Gish in a Liberty Loan Appeal   Bilang Siya The Greatest Thing in Life   Jeannette Peret 1919  A Roamnce of Happy Valley   Jenie Timberlake  Broken Blossoms   Lucy Barrows  True Heart Susie  True Heart Susie  The Greatest Question   Nellie Jarvis  1920  Way Down East   Anna Moore  1921  Orphans of the Storm   Henriette Girard  1923  The White Sister   Angela Chiaromonte  1924  Romola  Romola  1925  Ben-Hur: A Tale of the Christ   Manonood sa karera ng mga chariot  cameo (hindi na-credit) 1926  La Bohème   Mimi  The Scarlet Letter   Hester Prynne  1927  Annie Laurie  Annie Laurie  The Enemy   Pauli Arndt  bahagyang kumpleto 1928  The Wind   Letty  Huling ginanapang pelikulang tahimik

 Mula dekada 1930s 

 Taon Pelikula Karakter Impormasyon 1930  One Romantic Night   Prinsesa Alexandra  Unang pagganap sa isang pelikulang may-tunog 1933  His Double Life   Alice Hunter  1942  Commandos Strike at Dawn  Ginang Bergesen  1943  Top Man   Beth Warren   Kilala rin sa pamagat na Man of the Family  1946  Miss Susie Slagie's  Miss Susie Slagie  Duel in the Sun   Laura Belle  Nominado para sa Pinakamahusay na Pansuportang Aktres ng Gawad Academy 1948  Portrait of Jennie   Inang Maria ng Grasya  1955  The Cobweb   Victoria Inch  The Night of the Hunter   Rachel Cooper  1958  Orders to Kill   Ginang Summers  1960  The Unforgiven    Mattilda Zachary  1966  Follow Me, Boys!   Hetty Seibert  1967  Warning Shot   Alice Willows  The Comedians   Gng. Smith  1969  Arsenic and Old Lace   Martha Brewster  pelikulang pantelebisyon 1976  Twin Detectives   Billy Jo Haskins 1978  Sparrow   Balo A Wedding   Nettie Sloan  1981  Thin Ice   Lola  pelikulang pantelebisyon 1983  Hobson's Choice   Bb. Molly Winkle Hambone and Hillie   Hillie Radcliffe  1986  Sweet Liberty   Cecelia Burgess  1987  The Whales of August   Sarah Webber  Huling pagganap sa pelikula

 Labas sa pag-arte 

 Taon Pelikula Posisyon Impormasyon 1920  Remodelling Her Husband   Direktor, manunulat ng iskrip 

 Teleserye 

 Taon Teleserye Episode Karakter Impormasyon 1949  The Ford Theatre Hour   "Outward Bound"   Ginang Midget  The Philco Television Playhouse   "The Late Christopher Bean"   Abby  1951  Celanese Theatre  "The Joyous Season"   Sister Christina  Robert Montgomery Presents  "Ladies in Retirement"   di-alam  1952  Schlitz Playhouse of Stars   "The Autobiography of Grandma Moses"   Grandma Moses  1953  The Philco Television Playhouse  "A Trip to Bountiful"   Carrie Watts  1954  Robert Montgomery Presents  "The Quality of Mercy"   di-alam  The Campbell Playhouse  "The Corner Druggist"   Bb. Harrington  1955  Kraft Television Theatre  "I, Mrs. Bibb"   Ginang Bibb  Playwrights '56  "The Sound and the Fury"   Ginang Compson  1956  Ford Star Jubilee   "The Day Lincoln Was Shot"   Mary Todd Lincoln  The Alcoa Hour   "Morning's At Seven"   Esther Crampton  1960  The Play of the Week   "The Glass Harp"  Dolly Talbo  1962  The Defenders   "Grandma TNT"   Laura Clarendon  1963  Mr. Novak   "Hello, Miss Phipps"   Bb. Maude Phipps  Breaking Point   "The Gnu, Now Almost Extinct"   Stella Manville  1964  The Defenders   "Stowaway"   Gng. Cooper  The Alfred Hitchcock Hour   "Body in the Barn"   Bessie Carnby  1981  The Love Boat   "The Successor"   Gng. Williams  1985  American Playhouse  "Adventures of Huckleberry Finn"   Gng. Loftus 

 Parangal 

 Gawad Academy 

 Taon Kategorya Pelikula Resulta 1946  Pinakamahusay na Pansuportang Aktres  Duel in the Sun    1971  Honorary Award  

 Talababa 

 Sanggunian 

 Kawing panlabas 




 Lillian Gish sa Women Film Pioneers Project
 Mga papeles ni Lillian Gish, 1909–1992, hawak ng Billy Rose Theatre Division, New York Public Library for the Performing Arts



Lillian Gish
Lillian Gish