Petsa ng pagkakasulat ng Bibliya

Panahon Mga Aklat Monarkiya ika-8 hanggang ika-7 siglo BCEc. 745–586 BCE Huling ika-8 hanggang maagang ika-7 siglo BCE : Aklat ni Amos (simulang paglilikha ng pinakamaagang patong, Aklat ni Amos 2:6-9:10); "Unang Isaias" (Isaiah 1–39), Aklat ni Hosea, Aklas ni Mikas (ikalawang kalahati).
 ika-7 siglo BCE: Aklat ni Nahum (batay sa palagay nito ng pagbagsak ngThebes  at pagtawag sa pagwasak ng Nineveh), Aklat ni Sofonias (sa paghahari ni Josiah, c. 649–609 BCE), Habakkuk (sandaling bago ang Labanan sa Carcemish  unang edisyon ng Kasaysayang Deuteronomistiko (Aklat ni Josue, Aklat ngvmga Hukom, Mga Aklat ni Samuel, Mga Aklat ng mga Hari) sa paghahari ni Josiah; Deuteronomio 5–26  sa paghahari ni Josiah. Pagkakatapon sa Babilonia586–539 BCE Aklat ni Obadias 586 BCE.
 Pagtatapos ng Kasaysayang Deuteronomistiko(Aklat ni Josue, Aklat ng mga Hukom, Mga Aklat ni Samuel, Mga Aklat ng mga Hari)
 Ang Deuteronomio ay pinalawig sa karagdagan ng mga kapitulong 1-4 at 29-30 bilang panimula sa Kasaysayang Deuteronomistiko
 Aklat ni Jeremias , ika-7 hanggang ika-6 siglo BCE
 Aklat ni Ezekiel, 592–571 BCE;
 "Ikalawang Isaias" (may akda ng Isaias Kapitulo 40 hanggang kapitulo 55) ika-6 siglo BCE 
 Pagpapalawig ng Aklat ni Hosea, Aklat ni Amos at Aklat ni Sofonias.
 Posibleng maagang kalipunan ng awit na nagtatapos sa Aklat ng Salmo 8. Pagkatapos ng pagkakatapon sa BabiloniaPersianoIka-5 hanggang ika-4 na siglo BCE538–330 BCE Torah (Aklat ng Genesis, Aklat ng Exodo, Aklat ng mga Bilang) na ang  taong 250 BCE bilang terminus ad quem (huling posibleng pesta ) para sa produksiyon ng huling tekstro batay sa ebidensiya ng umiiral na manuskrito
 Ang Aklat ng Deutoronomio ay muling binago at pinalawig ang mga Kapitulong 19 hanggang 25 at idinagdag ang Kapitulo 27 ang Kapitulo 31 hanggang kapitulo 35 upang maging konklusyon sa Torah. 
 "Ikatlong Isaias" (Isaias Kapitulo 56 hanggang Kapitulo 66)
 Huling bersiyon ng Tekstong Masoretiko ng Aklat ni Jeremias
 Aklat ni Haggai (pinetsahan ang sarili sa panahon ng haring Persiano na si Dario I 520 BCE),
 Aklat ni Zecarias (Ang mga kapitulo 1 hanggang kapitulo 8 ay kakontemporaryo ng Aklat ni Haggai Kapitulo 9-14 noong ika-5 siglo BCE 
 Aklat ni Malakias (ika-5 siglo BCE)
 Aklat ng mga Kronika (sa pagitan ng 400–250 BCE hangan 350–300 BCE)
 Mga pinagmulan ng Ezra–Nehemiah (maaaring natapos noong panahong Ptolemaikoc. 300–200 BCE). Panahong hellenistiko o Griyego330–164 BCE Aklat ni Job, Ecclesiastes at Awit ng mga Awit.
 Aklat ni Jonas (Persian or Hellenistiko).
 Ang karamihan ng mga indibidwal na awit sa Aklat ng mga Awit. Macabeo/Hasmonean164–4 BCE Aklat ni Daniel (164 BCE)
 1 Macabeo/2 Macabeo/3 Macabeo/ 4 Macabeo; Tobit, Judith, Mga Karagdagan sa Daniel at [[Mga Karagdagan sa Esther]
 Karunungan ni Solomon huling unang siglo BCE o maagang gitnang unang siglo CE Romanounang siglo CE pagkatapos ng 4 BCE 4 Macabeo (pagkatapos ng 63 BCE, posibleng gitnang unang siglo CE).
 Karunungan ni Solomon ( unang siglo BCE o CE).

Table II: Bibliyang/Protestanteng Lumang Tipan

 Torah Petsa na malawakang tinatanggap ng mga iskolarAklat ng GenesisAklat ng ExodoAklat ng LeviticoAklat ng mga BilangAklat ng DeuteronomioAng karamihan mga iskolar ng Bibliya ay naniniwang ang Torah(Genesis, Exodo, Levitico, Bilang, Deuteronomio) ay natapos sa kasalukuyang anyo nito noong panahon pagkatapos ng pagkakatapon sa Babilonia.

Ang limanag aklat na ito ay hinango mula sa apat na "magpakukunan"( mga eskwela ng mga manunulat sa halip na mga indibidwal): Ang Mapagkukunang maka-Saserdote, ang Jahwist, ang Elohist(parehong tinatawag ring "hindi maka-Saserdote") at ang Deuteronomista. May malawakang pag-ayon ng mga skolar na ang mapagkukunang maka-Saserdote ay isinulat pagkatapos ng pagkakatapon sa Babilonia.

 Ang Genesis  ay akda pagkatapos ng pagkakatapon sa Babilonia na nagsasama ng mga materya mula sa mapagkukunang maka-Saserdote at hndi maka-Saserdote.
 Ang Exodo ay antolohiya na mula sa lahat ng panahon ng kasaysayan ng Israel.
 Ang Levitico ay gawain ng mapagkukunang maka-Saserdote at isinulat noong pagkakatapos at pagkatapos ng pagkakatapon sa Babilonia. 
 Ang Bilang ay isang pagbabago ng maka-Saserdote ng orihinal na materyal na Jahwist.
 Ang Deuteronomio ang huling aklat ng Torah ay nagsimula bilang kalipunan ng mga batas pang relihiyon na pinalawig sa ika-6 siglo BCE bilang introduksiyon sa Kasaysayng Deuteronomistiko at inedit at binago para tapusin ang Torah. Nevi'im (Mga Propeta) Petsang tinatanggap ng mga iskolarNakaraang Propeta: 
Aklat ni JosueAklat ng mga Hukom<b>Mga Aklat ni SamuelMga Aklat ng mga HariAng pangkat ng mga aklat na ito kasama ng Deuteronomio ay tinatawag na Kasaysayang Deuteronomistiko ng mga iskolar. Ito ay isinulong ni Martin Noth noong 1943 at malawakang tinatanggap ng mga iskolar ng Bibliya. Isinaad ni Noth na ang buong kasaysayang ito ay likha ng isang indibidwal na nabuhay noong panahon ng pagkakatapon sa Babilonia (c. ika 6 siglo BCE). Mula nito, may malawakang pagtanggap na ang kasaysayang ito ay may dalawang edisyon, ang una ay noong paghahari ni Josiah (huling ika-7 siglo BCE) at ang ikalawa ay noong panahon ng pagkakatapon sa Babilonia (ika-6 siglo BCE).Tatlong Pangunahing Propeta: 
Aklat ni IsaiasAklat ni JeremiasAklat ni EzekielAyon sa mga skolar ng Bibliya: Ang Aklat ni Isaias ay isinulat ng tatlong may akda o mga eskwela: Ang Proto-Isaias na isinulat noong ika-8 siglo BCE, ang Deutero-Isaias na isinulat noong ika-6 siglo BCE at Trito-Isaias na isinulat pagkatapos nang ika-6 siglo BCE. .

Ang Aklat ni Jeremias ay may dalawang mga bersiyon: Ang Griyegong Septuagint at Hebreo. Ang bersiyong Griyego ay isinulat noong mula panahong Persiyano noong mga ika-3 siglo BCE. Ang Hebreo ay isinulat noong ika-2 siglo BCE.

Bagaman isinaad ng Aklat ni Ezekiel na ito ay mula 593 at 571 BCE, ang aklat na ito ay produkto ng mahabang kasaysayan at maraming mga karagdagan at pagbabago ng mga kalaunang may akda o mga editor.Mga propetang menorSa Bibliyang Hebreo, ang mga Propetang ito ay isang kalipunan ng mga panitikan na binago noong Panahon ng Ikalawang Templo sa Herusalem. Ang Aklat ni Jonas ay isang akdang piksiyon.
 Aklat ni Hosea: ikalawang bahagi nang ika-8 siglo BCE
 Aklat ni Joel: huling Persiyano o Helenestiko (ika-4 hanggang ika-3 siglo BCE)
 Aklat ni Amos: unang kalahat ng ika-8 siglo BCE
 Aklat ni Obadias: noong mga 586 BCE
 Aklat ni Jonas: Persiyano o Helenestiko or Hellenistic
 Aklat ni Micas: c. 750–700 BCE
 Aklat ni Nahum: mga 612 BCE
 Aklat ni Habakkuk: bago ang 605 BCE
 Aklat ni Sofonias: paghahari ni Josiah
 Aklat ni Haggai: Panahon ng Persiya noong panahon ni Dario I c. 520 BCE
 Aklat ni Zacarias: unang 8 kabanata kakontemporaryo ni Haggai, kabanata 9-14 mula ika-5 siglo BCE
 Aklat ni Malakias: ika-5 siglo BE bago ang mga misyon ni Nehemias at Ezra Mga Kasulatan Iba ibang mga petsaPanitikang Karunungan:Aklat ni Job, Eclesiastes at Aklat ng mga KawikaanAng Job ay isinulat sa pagitan ng ika-6 hanggang ika-4 siglo BCE. Ang Eclesiaste ay isinulat pagkatapos nang 450 BCE sa kadahilanang ito ay naglalaman ng mga salitang hiniram sa Persiya at mga idiyomang Aramaiko nang sipiin ito ni Ben Sira. Ang Aklat ng Kawikaan ay hindi matiyak ang petsa ng pagkakasulat ngunit kumopya sa panitikang Ehipsiyo.Mga akdang matulain: Aklat ng mga Salmo(Awit) at Panaghoy Ang unang 2/3 ng Awit ay mula bago ang ika-6 siglo BCE at ang 1/3 ay pagkatapos nito. Ito ay binago at pinalawig pa noong panahong Helenistiko at posibleng noong panahong Romano c 1 siglo BCE.  Ang Panaghoy ay isinulat noong c 586 BCE at isang panaghoy sa pagkakawasak ng Herusalem.Kasaysayang panitikan: Mga Kronika at Ezra–NehemiahAng mga Kronika ay isinulat noong 400–250 BCE at malamang ay noong 350–300 BCE; Ang Ezra–Nehemiah na dalawang aklat sa mga modernong salin ng Bibliya ngunit sa orihinal ay isa lamang aklat ay maaaring nagkaroon ng huling anyo noong panahong kahariang Ptolemaiko c. 300–200 BCE.Iba pang mga akda: Aklat ni Ruth, Aklat ni Ester, Aklat ni Daniel, Awit ng mga Awit Ang ay isinulat noong panahong Persiyano. Ang Aklat ni Ester ay isinulat noong ika-4 hanggang ika-3 siglo BCE. Ang Aklat ni Daniel ay isinulat noong 164 BCE Ang Awit ng mga Awit ay isinulat pagkatapos ng ika-6 siglo BCE.

Talaang III: Deuterokanon

 Aklat Petsa Aklat ni Tobit 225–175 BCE sa basehang paggamit ng mga wika at sanggunian na karaniwan pagkatapos ng ika-6 siglo BCE at kawalan ng kaalaman sa pag-uusig sa  mga Hudyo noong ika-2 siglo BCE. Aklat ni Judith 150–100 BCE 1 Macabeo 100 BCE 2 Macabeo c. 100 BCE 3 Macabeo 100–75 BCE "very probable" 4 Macabeo mid-1st century CE Karunungan ni Solomon Huling ika-1 siglo BCE/maagang ika-1 siglo CE. Sirach 196–175 BCE dahil ipinahihitawig na ang Dakilang Saserdoteng si Simon ay namatay na (196 BCE) ngunit walang kaalam sa pag-uusig ng mga Hudyo pagkatapos nang  175 BCE. Mga Karagdagan sa DanielHarlow|2003|p=805}} Susanna and the Elders c. 95–80 BCE Aklat ni Baruch at Liham ni Jeremias ika-2 siglo BCE dahil sumangguni ang Baruch sa Sirach (Isinulat  c. 180 BCE) na ginamit naman ng Mga Awit ni Solomon(gitnang ika-1 siglo BCE. Ang Liham ni Jeremias kapitulo 6:1–73 ng aklat ni Baruch ay minsang itinuturing na hiwalay na aklat.

Talaang IV: Bagong Tipan

 Aklat Petsa Pinakamaagang pragento Ebanghelyo ni Mateo c. 80–90 CE. Ito ay batay sa tatlong hibla ng ebidensiya: Ang mga pangyayari rito ay sumasalamin sa paghihiwalay ng Simbahan at Sinagoga noong 85 CE, ito ay sumasalamin sa pagsakop ng mga Romano sa Herusalem noong 70 CE at ito ay kumopya sa Ebanghelyo ni Marcos na isinulat noong mga 70 CE.  (ika-2 siglo CE) Ebanghelyo ni Marcos c. 65–73 CE. Ang may akda ay sumasalamin sa Unang Digmaang Hudyo-Romano sa Herusalem at pagkawasak ng Templo sa Herusalem noong 70 C.  (250 CE) Ebanghelyo ni Lucas c. 80–90 CE. Ang akdang ito ay kumopya sa Ebanghelyo ni Marcos at sumasagot ng mga tanong tungkol sa pagkakawasak ng Herusalem at Templo nito noong 70 CE. ,  (175–250 CE) Ebanghelyo ni Juan c. 90–110 CE, Ito ay sumasalamin sa pagpalayas ng mga Kristiyano sa mga Sinagoga. Kumopya sa teolohiya ng Hudyong Helenistikong pilosopong si Philo.   (125–175 CE) Mga Gawa ng mga Apostol c. 80–90 CE sa kadahilanang ito ay kumopya sa Ebanghelyo ni Marcos at sa mga akda  ni Josephus. Wala itong kaalaman sa mas naunang mga Sulat ni Pablo. , , , ,  (250 CE) Sulat sa mga Romano c. 57–58 CE. Ito ay nagsasalaysay sa paglisan ng taong si Apostol Pablo mula sa Asya Menor at Gresya at nagnais na tumungo sa Espanya.   (gitnang ika-2 siglo CE hanggang gitna ng ika-3 siglo CE) 1 Corinto c. 53–57 CE. .  (huling ika-2 siglo CE o ika-3 siglo CE) 2 Corinto c. 55–58 CE..  (huling ika-2 siglo CE o ika-3 siglo CE)  Sulat sa Galacia c. 48 o 55 CE. .   (huling ika-2 siglo o ika-3 siglo CE) Sulat sa Efeso c. 80–90 CE. Isinulat ng isang nag-aanking Pablo at isang pekeng liham.  (huling ika-2 siglo CE o ika-3 siglo CE) Sulat sa Filipos] c. 54–55 CE. Isang liham na isinulat sa Roma ngunit ang ilang balita ay hindi maaaring nagmula sa Roma.  (huling ika-2 siglo CE o ika-3 siglo CE) Sulat sa mga taga-Colosas c. 62–70 CE. Ang ilang skolar ay naniniwalang isinulat noong d 55 CE ngunit ang mga pagkakaiba sa teolohiya nito sa ibang sulat ni Pablo ay nagpapakitang ito ay isinulat sa kalaunang panahon.  (huling ika-2 siglo o ika-3 siglo CE) 1 Tesalonica c. 51 CE.   (huling ika-2 siglo o ika-3 siglo CE)  2 Tesalonica Bago ang pagkakawasak sa Templo ng Herusalem c 70 CE ngunit pagkatapos ng kamatayan ng taong si Pablo. Ito ay isang pekeng liham na ipinangalan lang kay Pablo.  (300 CE) 1 Timoteo, 2 Timoteo, Sulat kay Tito c. 100 CE. Ito ay sumasalamin sa ika-2 siglo nang ang simbahan ay nagkaroon ng isang hierarka kung saan ito ay pinamumunuan na ng mga iba't ibang uri ng posisyon sa Iglesia. Codex Sinaiticus (350 CE) (200 CE) Sulat kay Filemon c. 54–55 CE. Isang sulat na maaga at maaaring mula talaga kay Pablo.  (ika-3 siglo CE) Sulat sa mga Hebreo c. 80–90 CE. Ang edukadong Griyego at sopistaksyon sa teolohiya at pagsalungat sa mas naagang mga sulat ni Pablo ay nagpapakitang ito ay pekeng liham na ipinangalan lang sa taong si Pablo.  (huling ika-2 siglo o ika-3 siglo CE) Sulat ni Santiago c. 65–85 CE.Ang istilo ng Griyego ay hindi maaaring nagmula sa isang Hudyong Santiago na kapatid ni Hesua na ang wika ay hindi Griyego. ,  (maagang ika-3 siglo CE) 1 Pedro c. 75–90 CE  (ika-3 hanggang ika-4 siglo CE) 2 Pedro c. 110 CE.Pinakahuling sulat sa Bagong Tipan. May kaalaman sa Mitolohiyang Griyego at sulat ni Pablo at kumopya sa Sulat ni Judas.  (ika-3 hanggang ika-4 siglo CE)  Mga Sulat ni Juan c. 90–110 CE. Hindi isinulat ng sumulat ng Ebanghelyo ni Juan. , Uncial 0232, Codex Sinaiticus (ika 3 hanggang ika-4 siglo CE) Sulat ni JudasHindi matiyak, c. 50–110 CE. Kumopya sa Aklat ni Enoch.  (ika-3 hanggang ika-4 siglo CE) Aklat ng Pahayag c 70 CE-95 CE. Sumasalamin sa Unang Digmaang Hudyo-Romano at sa paniniwalang si Emperador Nero ang magbabalik na Anti-Cristo na wawasak sa Roma noong unang siglo CE  (150–200 CE)

Mga sanggunian

Bibliograpiya













































Further reading











 {{cite book 
| last1         = Zvi 
| first1        = Ehud Ben 
| title         = The Jewish Study Bible 
| chapter       = Introduction to The Twelve Minor Prophets 
| editor1-last  = Berlin 
| editor1-first = Adele 
| editor2-last  = Brettler 
| editor2-first = Mark Zvi 
| year          = 2004 
| publisher     = Oxford University Press 
| isbn          = 978-0-19529751-5 
| url           = https://archive.org/details/isbn_9780195297515
| url-access    = registration
}