North Triangle Common Station

Ang North Triangle Common Station (opisyal na pansamantalang pagtatalaga: Unified Grand Central Station, tinatawag ding Grand Central Station), na kilala bilang Common Station, ay isang under-construction rapid transit terminal at transport hub na magkokonekta sa LRT Line 1, MRT Line 3 at  Line 7, at ang kalapit na Metro Manila Subway. Ito ay matatagpuan sa Bagong Pag-asa, Quezon City, Pilipinas, at ipinangalan sa lokasyon nito, na nasa kanto ng EDSA at North Avenue.

Ang karaniwang pagkakahanay ay nasa limbo sa loob ng maraming taon mula nang suriin ng Department of Transportation and Communications (DOTC), na ngayon ay Department of Transportation (DOTr), ang mga teknikal at pinansyal na bahagi ng proyekto. Noong Enero 2017, nagkaroon ng kasunduan sa pagtatayo ng istasyon. Ang groundbreaking ng istasyon ay ginanap sa North Triangle Transport Terminal noong Setyembre 29, 2017. Inaasahang magbubukas ang istasyon sa 2020, ngunit ngayon ay naka-target sa Hulyo 2023.

 Kasaysayan 
 Mga Negosasyon 
Noong Hunyo 2, 2011, nanawagan ang Department of Transportation and Communications (DOTC) ng mga bidder para sa kontrata sa pagtatayo ng istasyon, na tinatayang nagkakahalaga ng ₱1.5 bilyon.  Ngunit noong Hulyo 13 ng taong iyon, ang noo'y Kalihim ng Transportasyon at Komunikasyon na si Mar Roxas ay nag-anunsyo ng pagsusuri sa proyekto at isinasaalang-alang ang pagdaragdag ng espasyo sa tindahan para sa pagpapaupa.  Ang gobyerno, noong panahong iyon, ay naglaan ng ₱2 bilyon para sa pagtatayo nito.

Noong Hulyo 22, 2012, ipinagpaliban ng gobyerno ang proyekto nang walang katiyakan dahil sa krisis sa pananalapi ng Pilipinas pabor sa demolisyon ng mga riles at mga haligi.  Sinabi ni Secretary Roxas na ang istasyon ay pinag-aaralan ng mga inhinyero dahil hindi kasama sa orihinal na plano ng MRT-3 ang istasyon, at maaaring magkaroon ng problema sa timing system ng linya.  Isinama niya na sakaling hindi dumaan ang istasyon, ang ₱200 milyon na ibinayad ng SM Prime Holdings, Inc., ang operator ng SM City North EDSA at iba pang SM Malls, sa Light Rail Transit Authority para sa mga karapatan sa pagbibigay ng pangalan ay maaaring magkaroon ng  ibabalik.

Gayunpaman, sa pagsisimula ng taong 2013, binanggit ng kahalili ni Roxas ang bagong Transportation and Communications secretary na si Joseph Emilio Abaya na kinansela at inabandona ng gobyerno ang proyekto nang walang katiyakan dahil ang pagtatayo ng common station ay dapat makumpleto noong Mayo 2010 sa panahon ng  pagkapangulo ni Gloria Macapagal Arroyo ngunit ang mga pagtatalo sa gastos, mga isyu sa engineering at mga karapatan sa pagbibigay ng pangalan dahil sa pagpapahinto ng proyekto ng kahalili ni Arroyo na si Pangulong Benigno Aquino III noong Enero 2, 2013.

Noong Enero 9, 2013, binanggit ni Abaya na ang gobyerno ay naghain para sa mga kandidatura para sa tatlong site ng common station na nag-uugnay sa tatlong rapid transit system para sa Metro Manila, DOTC ay hindi masigasig na itayo ang common station sa harap ng Annex Building ng SM  City North EDSA shopping mall, idinagdag na ang iba pang potensyal na lokasyon ay ang TriNoma mall at ang Malvar LRT station sa Caloocan.  Sinabi ni Abaya na hinihintay ng ahensya ang resulta ng pag-aaral na magdedetermina sa huling lokasyon ng common station.  Sinabi niya na ang orihinal na disenyo malapit sa SM City North EDSA Annex ay "hindi epektibo at magastos" dahil ang mga riles ng Line 3 ay kailangang pahabain at ang mga tren ay kailangang idagdag.

Noong Nobyembre 21, 2013, inaprubahan ng NEDA board, na pinamumunuan ni Pangulong Benigno Aquino III, ang pagtatayo ng common station sa loob ng North Avenue sa pagitan ng SM City North EDSA at TriNoma, na tinatayang nagkakahalaga ng ₱1.4 bilyon. Nakatakdang itampok ng istasyon ang mga head-to-head platform para sa LRT 1 at MRT 3 na mga tren na may 147.4 m (484 ft) elevated walkalator sa MRT 7, hindi naaayon sa orihinal na plano ng pagkakaroon ng tuluy-tuloy na koneksyon sa Monumento at isa ring hindi pangkaraniwang kaayusan  ng pagkakaroon ng dalawang istasyon ng tren sa tabi ng bawat isa. Sinabi ni Secretary Abaya na mapapanatili ng SM ang mga karapatan sa pagbibigay ng pangalan para sa istasyon, kahit na ilipat ito malapit sa TriNoma mall ng karibal na Ayala. Ito ay humantong sa pagbabago ng lokasyon ng istasyon, na sa simula ay nakatakdang malapit sa SM City North EDSA, na umani ng galit ng grupo ng pinakamalaking mall operator sa bansa na SM Prime Holdings Inc., na nagbayad ng paunang P200 milyon para sa mga karapatan sa pagbibigay ng pangalan  ng istasyon.

Ang mga opisyal ng transportasyon ay paulit-ulit na nagsabi na ang pagtatayo ng istasyon malapit sa TriNoma ay parehong matipid at makakalikasan, dahil ito ay magreresulta sa mas mababang gastos at mas kaunting urban blight.

Dinala ng SM Prime ang laban nito sa Korte Suprema, na naglabas ng stay order laban sa DOTC at Light Rail Transit Authority (LRTA) noong Hunyo 2014, na nag-uutos sa kanila na itigil ang paglipat ng lokasyon ng common alignment.

 Kasunduan 
Sa isang business forum na ginanap noong Agosto 12, 2016, sinabi ni Kalihim Arthur Tugade ng Department of Transportation (ngayon ay dinaglat bilang DOTr) na ang lahat ng mga stakeholder tulad ng Metro Pacific Corporation, SMC-Mass Rail Transit 7 Inc. ng San Miguel Corporation, SM Prime Holdings, at  Ang Ayala Corporation ay sumang-ayon sa prinsipyo na ang common station ay itatayo sa North Avenue sa pagitan ng Southeast end ng SM North EDSA at North side ng TriNoma Mall. Tumagal ng humigit-kumulang 8 taon ang mga negosasyon para sa istasyon na itatayo malapit sa SM North EDSA at TriNoma.

Isang memorandum of agreement ang nilagdaan ng mga stakeholder ng istasyon noong Enero 18, 2017.

 Konstruksyon 
Ang groundbreaking ceremony ng istasyon ay ginanap noong Setyembre 29, 2017, na minarkahan ang pagsisimula ng konstruksiyon.  Ito ay pinlano na makumpleto sa huling quarter ng 2022. Tatlong lugar ang itinalaga para sa proyekto na ang bawat lugar ay may sariling mga developer.  Ang Area A na magho-host ng platform at concourse para sa Lines 1 at 3 ay bubuuin ng Department of Transportation. Ang Area B, na sumasaklaw sa dalawang concourse na mag-uugnay sa Areas A at C ay bubuuin ng North Triangle Depot Commercial Corporation, isang affiliate ng Ayala Land.  Ang San Miguel Corporation ay bubuo at tutustos sa Area C na siyang magho-host ng Line 7 platform. Sa Enero 2017, ang inaasahang gastos para sa istasyon ay ₱2.8 bilyon.

Ang pagtatayo ng Area A ay isinasagawa ng consortium ng BF Corporation at Foresight Development and Surveying Company. Ang kontrata para sa pagtatayo ng Area A ay nilagdaan noong Pebrero 13, 2019. Ang Area A ay nagsasangkot ng spur line na sumasanga mula sa bahagi ng Line 1, na muling ginagamit ang dati nang hinukay na pundasyon na orihinal na inilaan para sa istasyon sa harap ng SM North EDSA para sa mga pier beam nito. Gagamitin ang mga all-steel girder.

Simula Mayo 2021, 51% na ang kumpleto ng istasyon. Ang istasyon ay dapat na magbubukas sa Hulyo 2022 na may ganap na operasyon ay dapat na magsisimula sa ikaapat na quarter ng 2022; ngunit inilipat na ngayon sa Hulyo 2023. Nag-ambag sa paulit-ulit na pagkaantala sa pagkumpleto ang mga isyu gaya ng paglilipat ng mga utility at pagkaantala sa logistik ng konstruksiyon na nauugnay sa pandemya ng COVID-19.

 Pagpapangalan 
Noong 2009, ang SM Prime Holdings na nagmamay-ari ng SM North EDSA ay nakakuha ng mga karapatan sa pagbibigay ng pangalan para sa istasyon sa pamamagitan ng pagbabayad ng ₱200 milyon habang ang Ayala na nagmamay-ari ng TriNoma ay nag-ambag ng ₱150 milyon na naging karapat-dapat din para sa mga karapatan sa pagbibigay ng pangalan. Noong Enero 2017, napagkasunduan na ang mga karapatan sa pagpapangalan ng parehong SM Prime Holdings at Ayala ay pararangalan at hanggang sa magkasundo ang dalawang kumpanya sa pangalan, pansamantalang tatawagin ang istasyon bilang Unified Grand Central Station.

 Layout ng estasyon 
Ang istasyon ay nahahati sa tatlong pangunahing lugar: A, B, at C. Ang Area A ay nagho-host ng isang platform at concourse para sa Lines 1 at 3. Ang Area B ay mag-uugnay sa Area A at C. Ang Area C ay nagho-host ng isang platform at concourse para sa Line 7.