Talaan ng mga alamat at kwentong-bayang Pilipino

Ang mga kuwentong-bayan o alamat sa Pilipinas ay may iba't ibang tema, subalit may ilang mga tema na madalas na nababanggit. Ang kalikasan ay isa sa mga pangunahing tema ng mga alamat. Karamihan sa mga alamat ay may kinalaman sa kalikasan tulad ng mga bundok, ilog, bulkan, at iba pang natural na mga katangian ng Pilipinas. Ahi, Berat, et al. "The Concept of Environment in Folktales from Different Cultures: Analysis of Content and Visuals." International Electronic Journal of Environmental Education, vol. 4, no. 1, 2014, pp. 1-17. ISSN: 2146-0329.

Ang kabutihan at kasamaan ay isa pa sa mga karaniwang tema sa mga kuwentong-bayan sa Pilipinas. Madalas na naglalarawan ang mga alamat ng magandang aspeto ng tao tulad ng kabutihan ng kalooban, kagandahan, at kagitingan. Ngunit mayroon ding mga kuwento na nagpapakita ng kasamaan at pagkakamali ng tao. Kasama rin sa mga pangunahing tema ng mga alamat sa Pilipinas ang kababalaghan. Maraming mga kuwentong-bayan ang naglalarawan ng mga kakaibang pangyayari tulad ng pagkakaroon ng mga engkanto, mga taong may kapangyarihan, at mga kakaibang nilalang na hindi natin nakikita sa pang-araw-araw na buhay.

Mayroon ding mga alamat na naglalarawan ng pag-ibig at mga kahulugan nito tulad ng pagiging matatag, pagsasakripisyo, at kababaang-loob. Kabilang din sa mga karaniwang tema ang pagsasaka at pagpapalago ng kabuhayan. Karamihan sa mga alamat ay nagpapakita ng mga paraan ng mga sinaunang Pilipino sa pagsasaka at pagpapalago ng kanilang kabuhayan. Ang pagpapahalaga sa pamilya ay isa sa mga pangunahing tema ng mga kuwentong-bayan sa Pilipinas. Ipinapakita ng mga kuwento ang kahalagahan ng pagmamahalan, pagtutulungan, at pagbibigayan sa loob ng pamilya. Kasaysayan rin ang isa sa mga karaniwang tema ng mga alamat sa Pilipinas. Ito ay mga kwento tungkol sa mga bayani, mga kaganapan sa kasaysayan, at mga pangyayaring nagmarka sa bansa. Ang kabayanihan ay isa rin sa mga mahalagang tema ng mga alamat sa Pilipinas. Ipinapakita ng mga kuwento ang kabayanihan ng mga tao sa mga panahon ng kagipitan at kahirapan. Dahil sa malaking impluwensiya ng relihiyon sa kultura ng mga Pilipino, marami ring mga alamat ang may kinalaman sa mga pagsasamba at paniniwala ng mga tao. Ipinapakita rin ng mga kuwentong-bayan ang kultura at tradisyon ng mga sinaunang Pilipino.

Ang mayamang kultura ng Pilipinas ay nakikita sa kanilang mga kuwentong-bayan at mitolohiya. Ang impluwensya ng relihiyon sa kultura ng mga Pilipino ay halata sa karamihan ng mga kuwento, na may kinalaman sa kanilang mga pananampalataya at kaugalian. Ipinapakita ng mga kuwento na ito hindi lamang ang mga pananampalataya ng mga tao, kundi pati na rin ang tradisyonal na mga kaugalian at kasanayan ng sinaunang mga Pilipino. Ipinapakita rin nila ang iba't ibang aspeto ng kanilang kultura tulad ng musika, sayaw, at iba pang kultural na kasanayan.

Isa sa mga mahahalagang tema ng mga kuwentong ito ay ang pag-asa. Ipinapakita nila na kahit gaano kahirap ang buhay, mayroong pag-asa at pananampalataya sa Diyos upang magbigay ng liwanag at kaligtasan sa mga tao. Ang pagbabago at pag-unlad ay isa rin sa mga tema na laganap sa mga kuwento, kung saan nagtagumpay ang mga tao sa pagharap sa mga hamon ng buhay at nakamit ang pagbabago at kaunlaran sa kanilang pamayanan.

Ang pagmamahal sa bayan ay isa rin sa mga mahahalagang tema sa mga kuwentong-bayan ng mga Pilipino. Ipinapakita ng mga kuwento ang kahalagahan ng pagmamahal at pag-aalaga sa bayan at sa kapwa Pilipino. Ang pagtitiwala sa isa't isa ay mahalaga rin sa mga kuwento, na nagpapakita ng kahalagahan ng pagtitiwala sa mga kahinaan ng iba at ng pagpapakita ng pasensya at pagmamahal sa kanila. Ang tema ng pagsasakripisyo ay ipinapakita rin sa mga kuwento, na nagpapakita ng kahalagahan ng kabutihang-loob at ng pagbibigay ng sarili para sa kabutihan ng iba.

Sa kabuuan, nagpapakita ang mga tema na ito ng malalim na kahulugan at mga halaga na nakaugat sa kultura ng mga Pilipino. Ipinapakita nila ang kanilang pagpapahalaga sa kalikasan, moralidad, at sa kanilang paniniwala sa mga kakaibang pangyayari sa buhay.

 Mga alamat 

 Ang Alamat ng Agila
 Ang Alamat ng Araw at Gabi
 Ang Alamat ng Apoy
 Ang Alamat ng Baka at Kalabaw
 Ang Alamat ng Halimaw sa Banga
 Ang Alamat ng Pinya
 Ang Alamat ng Kapatagan

 Mga kwentong pambata 

 Bakit hindi gaanong nakakalason ang langgam kumpara sa ahas 
 Bakit nakakasama ang mga balang 
 Paano naging pwedeng kainin ang lansones 
 Bakit nagsusuntukan ang mga manok 
 Bakit nagliliparan ang mga paniki sa gabi 
 Bakit mas maliwanag ang araw kaysa sa buwan
 Kuliglig
 Bakit kalbo ang kuliglig 
 Ang kuliglig at ang uwak 
 Ang lawin at ang kuliglig 

 Bakit marunong ang unggoy 
 Nawawalng Kuwintas
 Ang nawawalang kuwintas 
 Ang manok at ang sarusarong 
 Ang kuwento ng ating mga daliri 
 Bakit umaakyat ng damo ang mga suso
 Bakit may mga punglo sa ulo ang mga manok
 Uwak
 Paano naging itim ang uwak
 Bakit itim ang uwak
 Ang kalapati at ang uwak
 Bakit maalat ang karagatan
 Langit 
 Bakit hugis-kulubot ang langit
 Bakit mataas ang langit
 Hindi pantay ang laban; o bakit pudpod ang kuko ng kalabaw

 Mga sanggunian