Sistemang padrino

Ang sistemang padrino (Ingles: padrino system o patronage system) ay isang uri ng sistema sa Pilipinas kung saan ang mga pabor, posisyon, o oportunidad ay ibinibigay batay sa personal na relasyon gaya ng pagkakaibigan (kroniyismo), kamag-anakan (nepotismo), o koneksyon, sa halip na batay sa merito o kakayahan. Ito ay nauugnay sa mga konsepto ng utang na loob, pakikisama, at hiya, na bahagi ng Pilipinong kultura. Ang sistemang ito ay nag-ugat sa mga ritwal na Katoliko tulad ng binyag at kasal, kung saan ang ninong o ninang (padrino) ay nagiging patron ng bata, na lumilikha ng kapwa pananagutan sa isa't isa. Madalas itong tinatawag din na palakasan system o bata-bata system, na nagpapahiwatig ng paggamit ng impluwensya upang makakuha ng bentaha. Ang ganitong sistema ay nagdudulot ng kontrobersya at korapsyon, at nagiging hadlang sa pagkakaroon ng isang patas at transparent o tapat na sistema ng gobyerno.  

Ang Sistemang Padrino sa Pilipinas ay isang bukas na lihim. Ibig sabihin, alam ng lahat na hindi ka makakapasok sa pulitika nang hindi gumagamit ng padrino o patronage system. Mula sa pinakamababang posisyon sa barangay hanggang sa pinakamataas na posisyon bilang Pangulo ng Republika, inaasahan na ang mga politiko ay magkakaroon ng mga utang na loob at magbibigay ng mga pabor upang isulong ang kanilang karera, impluwensya, o kayamanan.

 Kahulugan 
Ang sistemang padrino ay isang palitang ugnayan sa pagitan ng isang tagapagtangkilik (padrino) at isang tinutulungan (inaanak), na nagsimula sa mga seremonyang Katoliko pero umabot na sa iba’t ibang bahagi ng lipunan. Nakasalalay ito sa utang na loob, kung saan kailangang suklian ng tumanggap ang tulong na ibinigay sa kanya. Kapag hindi ito nagawa, maaaring maparusahan siya sa paraang gaya ng paninirang-puri o karahasan. Sa konteksto ng pulitika at negosyo, ito ay nagiging anyo ng paboritismo kung saan ang mga posisyon ay ibinibigay batay sa personal na koneksyon sa halip na kwalipikasyon, na nagreresulta sa nepotismo at kroniyismo.

 Ebolusyon sa kasaysayan 
Sa maagang panahon ng lipunan sa Pilipinas, ang mga katutubong pamayanan ay nagsasama-sama sa ilalim ng isang pinuno (datu), na nagbibigay ng proteksyon at kabuhayan sa mga kasapi ng barangay kapalit ng katapatan, paggalang, at paglilingkod. Ito ay nagiging batayan ng konsepto ng "utang na loob", na nagiging daan para sa mga personal na ugnayan na higit na mahalaga kaysa sa pormal na batas o proseso. Ang mga kaayusang panlipunan na ito ay may hati-hati, tulad ng maginoo (naghaharing-uri), maharlika (malalaya; mandirigma) at mga alipin (manggagawa o mga karaniwang tao) na nagpapalakas sa palitang ugnayan at pagkiling sa kapwa.

Sa pananakop ng mga Espanyol sa Pilipinas, naipakilala ang konsepto ng padrino o ninong/ninang– na nauugnay sa seremonyang panrelihiyon gaya ng binyag at kasal. Nagsanib ito sa mga nakagawiang kaugalian ng mga katutubo, at nabuo ang compadrazgo—isang ugnayan sa pagitan ng ninong at inaanak, kung saan ang ninong ay nagbibigay ng tulong at proteksyon kapalit ng katapatan at serbisyo. Pinalala ng mga kolonyal na sistema tulad ng encomienda ang katiwalian, dahil pinapayagan nitong mangolekta ng buwis at magpagawa ng sapilitang trabaho ang mga Espanyol mula sa mga katutubo kapalit ng mga pabor, suhol, at personal na koneksyon. Ang sistemang principales, kung saan ang mga prinsipalya ay ginawang tagapamagitan ng mga Espanyol, ay nagbukas ng daan sa pagbibigay ng pabor sa mga kamag-anak at kaibigan, at sa pag-iwas sa mga batas. Lalo pang lumakas ang ganitong sistema dahil sa frailocracy—ang kapangyarihan ng Simbahang Katoliko sa lupa, edukasyon, at pamahalaan—na nagtulak sa mas mahigpit na pagsunod sa mga nakatataas at sa ugnayang padrino. 

Sa pananakop ng mga Amerikano, lalo pang lumaganap ang sistemang padrino sa ilalim ng tinatawag na "cacique democracy." Dito, ang mga mayayamang pamilya na nagmula sa mga principales ay namayani sa halalan sa pamamagitan ng pagbili ng boto, pagbibigay ng pabor, at paggamit ng makinarya sa politika. Kahit ipinakilala ang mga demokratikong istruktura at proseso sa pamahalaan, nakaugnay pa rin ito sa kapangyarihan ng iilang elite, kaya’t patuloy ang pagkiling sa mga kakampi at kaalyado. Sa ilalim ng sistemang hacienda, nanatiling nakadepende ang mga magsasaka sa mga may-ari ng lupa, kaya’t nagiging sunud-sunuran silang botante. Samantala, ginagamit ang pondo mula sa pork barrel bilang kasangkapan sa pamimigay ng pabor.

Pagkatapos makamit ang kasarinlan noong 1946, nagpatuloy at lalong lumaganap ang sistemang padrino sa ilalim ng mga pamilyang politiko (political dynasty) na nagsama-sama upang hawakan ang kapangyarihan gamit ang ugnayan ng magkakamag-anak at mga kakilala. Noong panahon ni Pangulong Ferdinand Marcos (1965–1986), ang sistemang ito ay naging paraan ng pagbibigay ng negosyo at kontrata sa mga kaalyado (crony capitalism) bilang kapalit ng kanilang katapatan, na humantong sa laganap na katiwalian at pagnanakaw sa yaman ng bayan. Halimbawa, si Imelda Marcos ay hinirang na gobernador ng Metropolitan Manila noong 1975 at Ministro ng Human Settlements noong 1978, habang si Imee Marcos ay itinalagang chairperson ng Kabataang Barangay noong 1975. Ang batas militar ay nagpapalakas sa hawak ng kapangyarihan ng mga pamilyang politikal, kaya nagiging parang negosyo ng pamilya ang pamahalaan. Sa panahong ito, naipaloob sa mga institusyon ng militar at pulisya ang patronahismo, na naging batayan sa pagtatalaga ng mga opisyal. Kabilang sa mga halimbawa nito ang matagal na panunungkulan nina Gen. Romeo Espino at Fidel V. Ramos.

Pagkatapos ng Rebolusyong EDSA noong 1986, isinagawa ang mga reporma, kabilang na ang pagpapatibay ng Saligang Batas noong 1987, upang pigilan ang sistemang palakasan sa gobyerno. Ayon sa Kodigo Administratibo ng 1987, bawal magtalaga, maglipat, o magtaas ng ranggo sa mga kamag-anak hanggang ikatlong antas sa parehong ahensiya ng pamahalaan.Administrative Code of 1987, Book V, Title I-A, Chapter 7, Section 59 Gayunman, madalas pa ring nilalabag ang mga patakarang ito at nalalagyan ng butas.Nepotism: The complex, distasteful act of naming relatives to gov’t posts, Inquirer.net Ang padrinong sistema ay patuloy sa mga ahensiya gaya ng PNP, kung saan nagsimula ang sistemang "bata-bata" noong panahon ni Marcos. Dito, ang pag-angat sa posisyon ay nakabatay sa pagkakampi, hindi sa galing o merito. Sa mga sumunod na administrasyon, tulad nina Corazon Aquino, Gloria Macapagal-Arroyo, at Rodrigo Duterte, ang patronage ay nanatili, na may mga halimbawa ng paghirang ng kamag-anak o kaalyado sa mga posisyon. 

Pagtangkilik sa Tagapagpaganap
Ang Sistemang Padrino ay umiiral sa ehekutibo dahil sa katapatan ng mga lider sa kanilang partido, mga tagasuporta, at mga nag-ambag. Sa halip na piliin ang mga tao batay sa kakayahan at merito, nagbibigay sila ng pabor o posisyon sa mga malalapit sa kanila, tulad ng mga kaibigan, pamilya, o mga tumulong sa kanilang kampanya. Nagreresulta ito sa isang sistema na hindi patas at walang transparency o pagtatapat.

Pagtangkilik sa Tagapagbatas
Ang Saligang Batas ng Pilipinas sa maraming paraan ay naglaan ng mga pundasyon laban sa nepotismo, kroniyismo, at pang-oligarkiyang tuntunin ng iilan. Bilang isang demokratikong republika, ang Pilipinas ay dapat may pamahalaan ng mga tao, ni mga tao, at para sa mga tao. Gayumpaman, sa katunayan, ang isang tao ay maaaring magmasdan sa Sangay ng Tagapagbatas ng pamahalaan, at napagpasyahan na ang lahat ay taliwas.

Ang isyu ng mga dinastiyang pampulitika ay palaging ikinababaliwan, lalo na sa panahon ng halalan, ngunit ang paksa nito ay lubos na iniiwasan ng mga pulitikong magkatulad na may asawa, anak, o kamag-anak nakaupo rin sa posisyon.

Noong Setyembre 2008, nagpasa si Sen. Miriam Defensor Santiago ng Panukalang-Batas ng Senado Blg. 2616, o "Batas ng Rekomendasyong Kontra-Pampulitika", gayunpaman ito tulad ng dati ay nakasalansan sa ngayon at kasalukuyang nakabinbin sa antas ng Lupon.Panukalang-Batas ng Senado Blg. 2616, Batas ng Rekomendasyong Kontra-Pampulitika

Nang pumutok ang iskam na pork barrel, inangkin ni Senador Jinggoy Estrada na si Pang. Benigno Aquino III ay gumamit ng Programa ng Pagpapabilis sa Pagbabayad (DAP) upang maakit ang 188 Kinatawang Pangkonggreso at 20 Sendaor upang masang-ayunan ang reklamong pagtataluwalag laban kay Renato Corona.

Noong Ika-2 ng Hulyo, ang pasiya ng Kataas-taasang Hukuman sa DAP ay pinasiyahan labag sa Saligang-Batas.

Pagtangkilik sa Militar
Ang Sandatahang Lakas ng Pilipinas (AFP) ay kilala bilang isa sa mga pinakamahusay na heopulitikang eksena sa Timog-Silangang Asya pagkatapos ng Digmaang Pandaigdig, kung hindi ang kabuuang Asya.

Karamihan sa mga opisyal ay nagtapos sa istilong West Point na Akademiyang Militar ng Pilipinas. Upang makakuha ng mas mataas na ranggo o tanggapan, ang isa ay dapat magkaroon ng kahit papaano kilala o makipagkaibigan sa isang mataas na opisyal na upang tumaas ang posisyon.

Epekto
Ang ganitong uri ng sistemang ay nakakaapekto sa isang indibidwal na may mas mataas na katalinuhan na pinapatalsik sa kanila sa pamamagitan ng pagbibigay ng hindi karapat-dapat na pagkakataon sa mga malalapit na kakilala na may mataas na posisyon na kadalasan sa negosyo at pulitika.

Tingnan din
Korupsiyon sa Pilipinas
Bulok na sistema, ika-19 na dantaong katumbas na Amerikano

Mga sanggunian

Category:Pulitika sa Pilipinas
Category:Korupsiyon sa Pilipinas
Category:Kulturang Pilipino