Polimata

Ang polimata (, , "maraming natutuhan"; Latin: homo universalis, "taong sansinukob") ay isang indibidwal na mayroong sadyang malawak na kaalaman tungkol sa iba’t ibang paksa, kilala sa pagkukuha mula sa kumplikadong lawas ng kaalaman upang lutasin ang mga tiyak na problema. 

Kabilang sa mga polimata ang mga dakilang palaisip ng Renasimiyento at Pagkamulat na nakahigit sa mga iba't ibang larangan sa agham, teknolohiya, inhenyeriya, sipnayan, at ang mga sining. Noong Italyanong Renasimiyento, ipinahayag ang ideya ng polimata ni Leon Battista Alberti (1404–1472) sa sinabi niyang "magagawa ng isang tao ang lahat ng mga bagay kung gugustuhin niya".

Kumakatawan sa isang pangunahing turo ng humanismo ng Renasimiyento na walang-hanggan ang kapasidad ng mga tao sa paglilinang, ang konsepto ay humantong sa palagay na dapat yakapin ng mga tao ang lahat ng kaalaman at pabutihin ang kanilang kakayahan nang lubusan hangga't maaari. Ipinapahiwatig ito sa terminong taong Renasimiyento, kadalasang binabansagan sa mga matatalinong tao ng panahong iyon na sumikap na linangin ang kanilang kakayahan sa lahat ng larangan ng tagumpay: pangkaisipan, panlipunan, pangkatawan, at pangkaluluwa.

 Taong Renasimiyento 
Unang naitala ang  ("taong Renasimiyento") sa nakasulat na Ingles noong unang bahagi ng ika-20 siglo. Ginagamit na ito ngayon upang tumukoy sa mga dakilang palaisip bago, habang, at pagkatapos ng Renasimiyento. Kadalasang inilalarawan si Leonardo da Vinci bilang halimbawa ng taong Renasimiyento, isang tao na may "di-maapulang pagkamausisa" at "puspusang mapanlikhang imahinasyon". Maraming katangi-tanging polimata ang nabuhay noong panahon ng Renasimiyento, isang kilusan ukol sa kultura na tumagal mula ika-14 hanggang ika-17 siglo na nagsimula sa Italya sa Huling Edad Medya at kalaunang kumalat sa iba pang bahagi ng Europa. Ang mga polimata ay nagkaroon ng malawakang pamamaraan sa edukasyon na nagpahiwatig sa mga mithiin ng mgahumanista ng panahon. Inasahan na ang lalaki o kortesano ng panahong iyon ay nakakapagsalita ng iilang wika, nakakapagtugtog, nakakapagsulat ng tula at iba pa, kaya tumutupad sa minimithi noong Renasimiyento.

Ang ideya ng pangkalahatang edukasyon ay naging mahalaga sa pagtatamo ng polimatang abilidad, kaya ginamit ang salitang unibersidad upang tumukoy sa isang sentro ng kaalaman. Noong panahong ito, hindi nagpakatangi ang mga unibersidad sa mga tiyak na larangan, ngunit sa halip ay nagsasanay ng mga mag-aaral sa malawakang tugday ng agham, pilosopiya, at teolohiya. Nagbigay ang pangkalahatang edukasyon ng sanligan sa kanila kung saan maaari silang tumuloy sa pag-aaprentis patungo sa pagiging dalubhasa ng isang tiyak na larangan.

Kung mayroong tinatawag na "taong Renasimiyento" ngayon, ibig sabihin nito na sa halip ng pagkakaroon ng malawakang interes sa iilang larangan, ang indibidwal ay may mas malalim na kaalaman at kasanayan o kaya'y kadalubhasaan, sa iilan sa mga larangang iyon.

Ginagamit ng iilang diksyunaryo ang terminong "taong Renasimiyento" upang ilarawan ang taong may mararaming interes o talento, habang binibigyan ito ng iba ng kahulugan na mas nalilimitahan sa Renasimiyento at mas malapit sa mga mithiin ng Renasimiyento.

 Mga sikat na polimata 

 Aristoteles, Griyego, 384 - 322 BK
 Seneca ang Nakababata, Kastila-Romano s. 4 BK – PK 65
 Muhammad ibn Zakariya Razi, Persyano, 854 - 925
 Al-Farabi, Persyano c. 872
 Zhang Heng, Tsino, 78 - 139
 Avicenna, Persyano, 980 - 1037
 Ibn al-Haytham, Arabe, 965 - 1040
 Al-Biruni, Persyano, 973 - 1050
 Hildegard ng Bingen, Aleman, 1098 - 1179
 Maimonides, Kastila, 1135 - 1204
 Ibn Tufail, Arabe, 1105 - 1185
 Leon Battista Alberti, Italyano, 1404 - 1472
 Antonio de Nebrija, Kastila, 1441 - 1522
 Leonardo da Vinci, Italyano, 1452 - 1519
 Nicolaus Copernicus, Polako, 1473 - 1543
 Galileo Galilei, Italyano, 1564 - 1642
 Fathullah Shirazi, Persyano, c. 1582
 René Descartes, Pranses, 1596 - 1650
 Blaise Pascal, Pranses, 1623 - 1662
 Isaac Newton, Ingles, 1642 - 1726
 Gottfried Wilhelm Leibniz, Aleman, 1646 - 1716
 Benjamin Franklin, Amerikano, 1705 - 1790
 Mikhail Lomonosov, Ruso, 1711 - 1765
 Thomas Jefferson, Amerikano, 1743 - 1826 Hitchens, Christopher "Thomas Jefferson: Author of America (2005), Harper Collins 
 Alexander von Humboldt, Pruso, 1769 - 1859
 Thomas Young (scientist), Britano, 1773 - 1829
 Mary Somerville, Eskosesa, 1780 - 1872
 Charles Babbage, Britano, 1791 - 1871
 Henri Poincaré, Pranses, 1852-1912
 Nikola Tesla, Serbyo-Austriano, 1856-1942
 José Rizal, Filipino, 1861 - 1896
 Albert Schweitzer, Aleman, 1875 - 1965
 Bertrand Russell, Britano, 1872-1970
 Helen Keller, Amerikana, 1880 - 1968
 Karl Jaspers, Aleman, 1883-1969
 John von Neumann, Hungaryo-Amerikano, 1903-1957
 Jacob Bronowski, Britanong ipinanganak sa Polonya, 1908-1974
 Hedy Lamarr, Amerikanang ipinanganak sa Austria, 1914-2000
 Orson Welles, Amerikano, 1915-1985
 Isaac Asimov, Ruso-Amerikano, 1920-1992
 Michel Foucault, Pranses, 1926-1984
 George Steiner, Pranses-Amerikano, 1929-2020
 Noam Chomsky, Amerikano, 1928
 Alejandro Jodorowsky, Tsileno-Pranses, 1929.

 Mga sanggunian 

Kategorya:Renasimiyento