Talaan ng mga etimolohiya ng mga pangalan ng mga lungsod sa Pilipinas

Mula noong 2010, kinuha ang mga pangalan ng higit sa 120 lungsod sa Pilipinas mula sa iba't ibang mga wikang katutubo (Austronesyo) at dayuhan (halos Kastila). Nagmula ang panagalan ng karamihan sa mga lungsod sa Pilipinas sa mga pangunahing wikang pangrehiyon kung saan nakatagpo ang lugar kabilang ang Tagalog (Filipino), Sebwano, Ilokano, Hiligaynon, Bikolano, Kapampangan at Pangasinense. Sinusulat ang karamihan ng mga ito gamit ang ortograpiyang Kastila, ngunit napanatili rin ng ilan ang kanilang mga katutubong pagbaybay. Eksklusibong nagmula ang mga pangalan ng tatlumpu't anim na lungsod sa wikang Kastila habang nakuha ang mga pangalan ng hindi bababa sa tatlo mula sa lumang wikang Sanskrito. 

Sa 120 lungsod, pinangalanan ang labing-apat bilang parangal sa isang indibidwal habang pinangalanan ang sampu sa mga santo. 

 Mga pangalan ng lungsod 
Pangalan ng lungsodLalawiganPinagmulan ng pangalanAlaminosPangasinanJuan Alaminos y Vivar, Kastilang Gobernador-Heneral ng Pilipinas.AngelesPampangaisang pag-ikli ng kanyang orihinal na pangalan sa Kastila El Pueblo de los Angeles na may kahulugang "Ang Bayan ng mga Anghel."AntipoloRizalKinastilang anyo ng parilalang Tagalog na ang tipolo na may kahulugang "ang rimas" bilang pagtukoy sa mga punong tumutubo nang sagana sa lungsod.BacolodNegros OccidentalKinastilang anyo ng bakolod, isang lumang salitang Hiligaynon para sa "burol" bilang pagtukoy sa maburol na lugar sa lungsod na kilala ngayon bilang barangay ng Granada.BacoorCaviteKinastilang anyo ng bacood, nagmula sa salitang Tagalog na "bakod."BagoNegros OccidentalMula sa bago-bago, isang lokal na palumpong.BaguioBenguetKinastilang korapsyon ng salitang Ibaloi na bagiw na may kahulugang "lumot."BaisNegros OrientalSebwano para sa "malaking, makakaing ayunging igat."BalangaBataanPampango para sa "palayok."BatacIlocos NorteHigit sa isang pinagmulan, ngunit pinaniniwalan na nakuha ang pangalan ng lugar mula sa batak, isang salitang Ilocano na may kahulugang "hila" bilang pagtukoy sa pakikipagtulungan o ang pagbibigay-tulong sa isang taong nangangailangan. Dahil doon, marahil na nagmula ang pangalan mula sa karaniwang katangian ng mga tao na palaging handa na magbigay-tulong sa sinuman.BatangasBatangasMula sa batang, ang salitang Tagalog para sa "kalap" bilang pagtukoy sa mga baol ng mga natrosong puno na dating pinapalutang sa Ilog Calumpang na umaagos sa kabuuan ng lungsod.BayawanNegros OrientalMula sa bayaw, isang salitang Cebuano na may kahulugang "itaas" or "ilayog."Cultural Heritage  City Government of Bayawan. Retrieved April 23, 2012.BiñanLagunaKinastilang korapsyon ng binyagan, ang salitang Tagalog para sa "pinagbibinyagang lugar."BisligSurigao del SurMula sa bizlin, isang sinaunang salaping ginto. ButuanAgusan del NorteMula sa batuan, isang Bisayang maasim na prutas.CabanatuanNueva EcijaMula sa banatu, isang matipunong bagin na tumubo sa mga tanlak ng io Grande de Pampanga.Our History City Government of Cabanatuan. Retrieved April 23, 2012.CabuyaoLagunaMula sa cabuyao, ang karaniwang pangalan para sa Citrus macroptera, isang sarihay ng kamuntay.CadizNegros OccidentalAng lungsod of Cádiz sa Espanya.Brief History  City Government of Cadiz. Retrieved May 1, 2012.Cagayan de OroMisamis OrientalCagayan, ang lalawigan sa Pilipinas sa hilagang Luzon, at ang Kastilang pariralang de oro na may kahulugang "ng ginto."CalambaLagunaKinastilang korapsyon ng kalan-banga, Tagalog for "kalan na gawa sa luad."CalapanMindoro OrientalKinastilang anyo ng kalapang, isang salita sa lumang Tagalog na may kahulugang "sangay."General Information  City Government of Calapan. Retrieved April 23, 2012.CalbayogSamarMula sa bayog, salitang Bisaya para sa punong "Pterospermum diversifolium" na masagana sa lungsod.Calbayog  City Government of Calbayog. Retrieved April 23, 2012.CaloocanKalakhang MaynilaKinastilang anyo ng Tagalog na salitang ugat na lo-ok; kalook-lookan (o kaloob-looban) na may kahulugang "kaibuturang pook."CandonIlocos SurMula sa kandung, isang Ilokanong apalit na pinaniniwalang lipol na; o Candón, isang munisipalidad ng Espanya sa Huelva, Andalucia.CanlaonNegros OrientalBulkang Kanlaon.CauayanIsabelaKinastilang anyo ng kawayan.CaviteCaviteKinastilang anyo ng kawit o korapsyon ng kalawit bilang pagtukoy sa mga maliit na tangway na hugis-kalawit umuungos sa Look ng Maynila.CebuCebuKinastilang korapsyon ng sugbu, ang salitang Bisaya para sa "paglalakad sa mababaw na tubig" bilang pagtukoy sa mga mabababaw na kinailangang pag-iinut-inutan para maabutan ang tuyong lupa mula sa daungan ng lungsod.CotabatoMaguindanaoKinastilang anyo ng kuta wato, Maguindanao (mula sa Malay - "Kota Batu") para sa "kutang bato."DagupanPangasinanMula sa pandaragupan, isang salitang Pangasinense na may kahulugang "tipunan" dahil sa kasaysayan ng lungsod bilang sentro ng merkado.History Part I - Spanish Rule  Dagupan.com. Retrieved April 23, 2012.DanaoCebuKinastilang anyo ng danawan, isang salitang Sebwano para sa "lago."Danao City Brief History  Retrieved April 21, 2012.DapitanZamboanga del NorteSebwano para sa "anyayahan."Dapitan History  Dapitan.com. Retrieved April 23, 2012.DasmariñasCaviteGómez Pérez Dasmariñas, ang ikapitong Kastilang Gobernador-Heneral ng Pilipinas.DavaoDavao del SurKinastilang anyo ng dawaw, isang pangalang Guiangan para sa Ilog Davao.DigosDavao del SurKinastilang korapsyon ng padigus, isang salitang Lumad na may kahulugang "maligo" bilang pagtukoy sa Ilog Digos.DipologZamboanga del NorteMula sa dipag, Subanon para "sa kabila ng ilog."DumagueteNegros OrientalMula sa dagit, isang salitang Sebwano na may kahulugang "agawin" bilang pagtukoy sa maladas na nagdadarambong na atake ng mga pirata sa nakaraan at sa kabisaan ng lungsod na akitin at ipalagi ang mga turista at bisita.EscalanteNegros OccidentalAng Escalante, isang Kastilang munisipalidad.Escalante City History Negros Occidental Provincial Government. Retrieved April 23, 2012.GapanNueva Ecija Mula sa gapang.General SantosSouth CotabatoSi Paulino Santos, isang Filipino Namumunong Heneral ng Hukbong Katihan ng Pilipinas.GingoogMisamis OrientalKinastilang anyo ng hingoog, isang salitang Manobo na may kahulugang "gud lak."HimamaylanNegros OccidentalMula sa hima babaylan, isang pariralang Hiligaynon na may kahulugang "doktor ng paa."IliganLanao del NorteAng salitang Higaonon para sa "kuta".IloiloIloiloKinastilang korapsyon of irong-irong, ang salitang Hiligaynon para sa "mala-ilong" na tumutukoy sa hugis ng deltang nabuo ng mga Kailugang Iloilo and Salog.IrigaCamarines SurMula sa i raga, isang pariralang Bicolano na may kahulugang "may lupa."IsabelaBasilanSi Isabella II, Reyna ng Espanya.KabankalanNegros OccidentalMula sa bangkal, isang Pilipinong punong Leichhardt.KidapawanCotabatoMula sa tida pawan, isang pariralang Manobo na may kahulugang "kataasang balintang".KoronadalSouth CotabatoMula sa koron nadal, isang pariralang B'laan na may kahulugang "damuhan."La CarlotaNegros OccidentalAng La Carlota, isang munsipalidad ng Espanya.LaoagIlocos NorteSalitang Ilokano para sa "liwanag o kalinawan."Lapu-LapuCebuSi Lapu-Lapu, ang sinaunang pinuno ng Mactan.Las PiñasKalakhang MaynilaKastila para sa "Ang Mga Pinya"; ngunit ang lumang pangalan ng lungsod ay "Las Peñas" na may kahulugang "Ang Mga Bato".History LasPinas.com. Retrieved May 1, 2012.LegazpiAlbaySi Miguel López de Legazpi, ang unang Kastilang Gobernador-Heneral ng Pilipinas.LigaoAlbayMula sa ticao, isang salitang Bikolano para sa isang puno na may makamandag na dahon. LipaBatangasMula sa lipa, isang Pilipinong linden tree.LucenaQuezonAng Lucena, isang munsipalidad ng Espanya.About Lucena  Quezon Provincial Government. Retrieved May 1, 2012.MaasinSouthern LeyteSalitang Sebwano para sa "maalat."MakatiKalakhang MaynilaMula sa kumakati (tubig); pinaikling at isinafilipinong anyo ng kanyang orihinal na pangalan sa Kastila, San Pedro de Macati."MalaybalayBukidnonMula sa pariralang Sebwano na may kahulugang "bahay ng mga Malay".MalolosBulacanMula sa paluslos, isang salitang Kapampangan na may kahulugang "ilawod" bilang pagtukoy sa Ilog Calumpit.MandaluyongKalakhang MaynilaMula sa daluyong, salitang Tagalog para sa "malalaking alon mula sa dagat"; ang dating pangalan ng lungsod ay San Felipe Neri.MandaueCebuKinastilang anyo ng mantawi, isang Sebwano uri ng alak.History of Mandaue City  City Government of Mandaue. Retrieved April 21, 2012.ManilaKalakhang MaynilaKinastilang korapsyon ng pariralang Tagalog-Sanskrito na may nila bilang pagtukoy sa paglaganap ng puno.MarawiLanao del SurMula sa rawi, isang salitang Maranao na may kahulugang "sumasandal" bilang pagtukoy sa mga liryong yumuyuko pahilaga sa tabing-ilog sa delta ng Ilog Agus.MarikinaKalakhang MaynilaSi Félix Berenguer de Marquina, ang Kastilang Gobernador-Heneral ng Pilipinas.MasbateMasbateKinastilang korapsyon of masabat, salitang Bikolano para sa "masalubong," bilang pagtukoy sa madiskarteng posisyon ng lungsod sa mga tagatabing-dagat na ruta ng pangangalakal sa Pilipinas.MeycauayanBulacanKinastilang anyo ng pariralang Tagalog na may kawayan.MuntinlupaKalakhang MaynilaMula sa munting lupa.MuñozNueva EcijaSi Francisco Muñoz, isang Kastilang pulitiko at dating gobernadorcillo ng Nueva Ecija.All About Science City of Muñoz  City Government of Muñoz. Retrieved May 1, 2012.NagaCamarines SurSalitang Bikolano para sa narra.NagaCebuSalitang Sebwano para sa narra.NavotasKalakhang MaynilaKinastilang anyo ng salitang Tagalog na nabutas bilang pagtukoy sa pagbuo ng Ilog Navotas.OlongapoZambalesKinastilang korapsyon ng olo nin apo, isang pariralang Sambal na may kahulugang "ulo ng matanda."OrmocLeyteKinastilang korapsyon ng ogmok, isang salitang Sebwano na may kahulugang "libis" or "kapatagan."OroquietaMisamis OccidentalAng barrio ng Oroquieta sa distrito ng Villaverde sa Madrid, Espanya.OzamizMisamis OccidentalSi José Ozámiz, isang Filipinong pulitika mula sa Mindanao.PagadianZamboanga del SurMula sa padian, isang salitang Iranun para sa "merkado."PalayanNueva EcijaAng salitang palayan. PanaboDavao del NorteMula sa taboan, isang salitang Sebwano na may kahulugang "pamilihan."ParañaqueKalakhang MaynilaKinastilang korapsyon ng Palanyag, ang pangalan sa lumang Tagalog ng Ilog Parañaque.PasayKalakhang MaynilaSi Dayang-dayang Pasay, isang prinsesang Namayan. Ang lumang pangalan ng lungsod ay Pineda mula kay Cornelio Pineda, isang Kastilang hortikulturista.PasigKalakhang MaynilaMula sa pasi, isang salitang Sanskrito na may kahulugang "tabing-ilog."PassiIloiloMula sa passis, isang salitang Kinaray-a na may kahulugang "palay."Puerto PrincesaPalawanIsang pag-ikli ng kanyang orihinal na pangalan sa wikang Kastila na Puerto de la Princesa na may kahulugang "Daungan ng Prinsesa" na ipinangalan kay Prinsesa Eulalia ng Espanya.History of Puerto Princesa  Puerto Princesa Resorts. Retrieved May 1, 2012.QuezonKalakhang MaynilaSi Manuel Luis Quezon, ang ikalawang pangulo ng Pilipinas.RoxasCapizSi Manuel Acuña Roxas, ang ikalimang pangulo ng Pilipinas.SagayNegros OccidentalMula sa sigay, isang salitang Hiligaynon para sa "kabibe."SamalDavao del NorteAng mga Sama, isang katutubong pangkat-etniko sa Mindanao.San CarlosNegros OccidentalSi San Carlos Borromeo.San CarlosPangasinanIpinangalan kay Carlos III ng Espanya na nag-utos sa mga Kastilang pinuno na pugnawin ang bayan ng Binalatongan (ang kanyang dating pangalan).San FernandoLa UnionSi San Fernando, Hari ng Espanya.San FernandoPampangaSi San Fernando, Hari ng Espanya.San JoseNueva EcijaSi San Jose.San Jose del MonteBulacanSi San Jose ng Bundok.San JuanKalakhang MaynilaSi San Juan Bautista; ang mas mahabang opisyal na pangalan ng lungsod ay San Juan del Monte,  "San Juan ng Bundok" sa wikang Kastila.San PabloLagunaSi San Pablo de Tebas.Santa RosaLagunaSi Santa Rosa de Lima.SantiagoIsabelaSi Santiago ang Nakatatanda.SilayNegros OccidentalMula sa kansilay, isang katutubong puno.SipalayNegros OccidentalSuludnon para sa "may palay"About City of Sipalay  City Government of Sipalay. Retrieved April 23, 2012.SorsogonSorsogonKinastilang anyo ng sogsogon, isang pandiwang Bikolano na may kahulugang "tumuloy nang tumuloy sa isang daan tulad ng landas o ilog."SurigaoSurigao del NorteKinastilang korapsyon ng suligan, isang salitang Manobo para sa "kung saan may sulig," isang sarihay ng isda.TabacoAlbaySalitang Kastila para sa "tabako."TaclobanLeyteKinastilang korapsyon ng tarakluban, isang salitang Waray-Waray na may kahulugang "manghuli ng isda."TacurongSultan KudaratKinastilang korapsyon of talakudong, isang salitang Maguindanao na nagtutukoy sa isang tradisyonal na "sambalilo."TagaytayCaviteAng salitang tagatay.TagbilaranBoholMula sa tagubilaan, isang pariralang Boholano na may kahulugang "magtago sa mga Moro."Tagbilaran City General Info  City Government of Tagbilaran. Retrieved April 21, 2012.TaguigKalakhang MaynilaKinastilang anyo ng taga-giik.TagumDavao del NorteMula sa magugpo, isang salitang Mandaya na may kahulugang "mataas na puno."TalisayCebuMula sa talisay, isang Bisayang baryante ng almendro.TalisayNegros OccidentalMula sa talisay, isang Bisayang baryante ng almendro.TanauanBatangasKinastilang anyo ng tanawan.TangubMisamis OccidentalMula sa tangkob, isang salitang Subanon na may kahulugang "bilao."City of Tangub History  City Government of Tangub. Retrieved April 23, 2012.TanjayNegros OrientalKinastilang korapsyon of taytay, isang salitang Sebwano na may kahulugang "tulay na gawa sa kawayan."Tanjay History Retraced Timoteo S. Oracion. Retrieved April 23, 2012.TarlacTarlacKinastilang pagsasalin ng tarlak, isang terminong Aeta para sa isang uri ng damo na magkaugnay sa talahib (cogon) at tanglar (salitang Zambal para sa tanglad).TayabasQuezonMula sa bayabas o "guava".Tayabas Brief History  ExploreQuezon.com. Retrieved April 23, 2012.ToledoCebuAng Toledo, isang lungsod sa Espanya.Trece MartiresCaviteKastila para sa "tatlumpung martir." Ipinangalan ang lungsod sa karangalan ng mga Tatlumpung Martir ng Cavite.TuguegaraoCagayanKinastilang anyo ng pariralang Ibanag na tuggui gari yaw na nangangahulugang "apoy ito dati."UrdanetaPangasinanSi Andrés de Urdaneta, isang Kastilang prayle, sirkumnabigador at manggagalugad.ValenciaBukidnonIpinangalan ng unang lokal na guro ng paaralan sa nayon na nanggaling mula sa Valencia, Bohol.ValenzuelaKalakhang MaynilaSi Pío Valenzuela, isang Filipinong patriota.VictoriasNegros OccidentalMula sa Nuestra Señora de las Victorias, wikang Kastila para sa "Birhen ng Pagwawagi".ViganIlocos SurPagkakastila ng bî-gán (美岸), salitang Hokkien para sa "magandang baybayin".ZamboangaZamboanga del SurKinastilang anyo ng samboangan, salitang Sinama para sa "daong," o sa letra por letra, "pook ng pugalan," na nagtutukoy sa panirahanan at bayang daungan sa timugang dulo ng kanlurang tangway ng Mindanao.

 Tingnan din 

 Talaan ng mga etimolohiya ng mga pangalan ng lalawigan sa Pilipinas

 Talasalitaan