Maynila (lalawigan)

Ang Maynila, tinatawag ding dati bilang Tondo hanggang sa taong 1859, sa kasalukuyan ngayon ay Kalakhang Maynila, ay isang dating lalawigan sa Pilipinas na sumasaklaw sa Tondo at Maynila, mga dating kaharian na umiral bago dumating ng mga Kastila.Military notes on the Philippines: September 1898 By United States. Adjutant-General's Office. Military Information Division Noong 1898 kinabilangan ito ng Lungsod ng Maynila at 23 ibang mga bayan. Sinama ito sa lalawigan ng Rizal noong 1901.

Mga lungsod at bayan

Ang dating lalawigan ay binubuo ng Lungsod ng Maynila at 23 ibang mga bayan. Ang mga distrito ng Binondo, Dilao, Ermita, Malate, Pandacan, Quiapo, Sampaloc, San Miguel, Santa Ana, Santa Cruz, at Tondo ay kalimitang tinutukoy bilang mga "pueblo", "arrabal" ("mga naik") o "neighbourhood" ng Maynila. Unang tumutukoy ang Maynila sa "lungsod sa loob ng pader" (kasalukuyang Intramuros), ngunit ang kahulugan nito ay napalakip sa huli ang mga naik na pumapalibot dito, kaya humantong ito sa pagkalito hinggil sa kung ano ang mga lugar na bumubuo sa "Maynila" noong kahulihan ng ika-19 na siglo.Old ties and new solidarities: studies on Philippine communities, by Charles J-H. Macdonald, Guillermo Mangubat Pesigan – Shifts in the meaning of "Manila" in the Nineteenth Century – Xavier Huetz de Lemps Simula noong dekada-1860, ang lugar ay kadalasang tinutukoy bilang Ciudad de Manila y sus arrabales ("Ang Lungsod ng Maynila at mga naik nito") o bilang Manila y los pueblos de extramuros ("Maynila at mga pamayanang sa labas ng mga pader"). Kinabibilangan ng kasalukuyang Lungsod ng Maynila ang lahat ng mga lugar na ito.

Inilalahad ng talahanayan sa baba ang kabatiran mula sa binaggit na sanggunian.

 Lungsod/Bayan Populasyon (1898) Mga talaMaynilaTumutukoy sa Intramuros110,000Caloocan9,843Nasa 7 milya mula Maynila. May pangunahing mga daan (highroads) patungong Maynila, Novaliches, Mariquina, at Sampaloc.Dilao (Paco)Bahagi ngayon ng kasalukuyang Lungsod ng MaynilaTumutukoy sa Paco, Maynila4,625 Nasa 3 milya mula Maynila.Ermita4,726Nasa 1¼ milya mula Maynila.  Las Piñas4,000 Nasa 8 milya mula Maynila.Malate2,319Nasa 1⅔ milya mula Maynila. MalibaySumama sa Pasay noong Oktubre 12, 19032,890 Nasa 4 na milya mula Maynila. MariquinaNgayon ay Marikina10,313Nasa 7 milya mula Maynila. May ugnayan ito sa Caloocan sa pamamagitan ng isang pangunahing daan.MontalbanNgayon ay Rodriguez, Rizal3,055Nasa 16 milya mula Maynila.Muntinlupa5,068Nasa 21 milya mula Maynila.Navotas9,154Nasa 6¼ milya mula Maynila.NovalichesIdinagdag ng Caloocan noong unang bahagi ng ika-20 siglo. Ang mga lugar na dating bahagi ng Novaliches ay kasalukuyang hati sa pagitan ng Hilagang Caloocan at Lungsod Quezon1,871Nasa 10 milya mula Maynila. May ugnayan ito sa Caloocan at Maynila sa pamamagitan ng pangunahing mga daan.Pandacan2,446Nasa 2 milya mula Maynila. Parañaque9,863 Nasa layong 6⅛ milya mula Maynila.Pasig22,000Nasa 7 milya mula Maynila.Pateros2,842Nasa 3 milya mula Maynila.PinedaNgayon ay Pasay9,825Nasa 3⅛ milya mula Maynila. San Felipe NeriNgayon ay Mandaluyong5,465. San Juan del MonteNgayon ay San Juan2,011San MateoNgayon ay San Mateo, Rizal6,700Nasa 17 milya mula Maynila. San Pedro de MacatiNgayon ay Makati3,921Nasa 3 milya mula Maynila.Santa Ana2,194Nasa humigit-kumulang 3 milya mula Maynila. Tagig9,662Nasa 4 milya mula Maynila. TambobongNgayon ay Malabon25,000Nasa 3 milya mula Maynila. 

Mapa
Makikita sa baba ang kinaroroonan ng mga bayan ng dating lalawigan ng Maynila. Maliban sa Montalban at San Mateo, lahat ng mga lugar na ito ay nakapaloob ngayon sa Kalakhang Maynila.

 Tingnan din 
 Heograpiya ng Maynila

 Mga sanggunian 

Kaurian:Mga dating lalawigan ng Pilipinas
Kaurian:Kasaysayan ng Kalakhang Maynila