Mga wikang Malayo-Polinesyo

Ang mga wikang Malayo-Polinesyo ay isang uri ng mga wikang Austronesyo, sa isang pag-uuri ng mga wikang pinaniniwalaang iisa ang pinagmulan. Ang mga wikang ito ay sinasalita sa mga kapuluang bansa sa timog-silangang Asia at sa Karagatang Pacifico. Ang ilan sa mga ito ay sinasalita rin sa bahagi ng malawak na lupalop ng Asia. Ang uring ito ng mga wika ay may umaabot sa 385.5 milyong mananalita sa kalahatan. Bahagi ng naturang uri ng wika ang lahat ng katutubong wika sa Pilipinas; sa makatuwid kabilang rin dito ang Tagalog at Cebuano.

 Wika 
Ang mga wika ng Nuclear Malayo-Polynesian ay sinasalita ng mga 230 milyong katao at kabilang ang Malayo (Indones at Malaysian), Sunda, Habanes, Bugines, Balines, Atsenes; at gayon din ang mga wika ng Oceanic, kabilang ang mga wika ng Tolai, Gilbertese, Pidyiyano, at Polynesian tulad ng Hawaiian, Maori, Samoan, Tahitian, at Tongan. Ang Malay rin ang katutubong wika sa Singapore at Brunei.

Ang mga wikang Pilipino ay binabanggit ng 100 milyong katao at kinabibilangan ng Tagalog (Filipino), Cebuano, Ilokano, Hiligaynon, Sentral Bikol, Waray, at Kapampangan, bawat isa ay may tatlong milyong nagsasalita.

Sa Hilagang Borneo, ang pinakalawak na pasalitang wika ay Kadazan-Dusun, na may higit sa 200,000 + speaker at ang Wikang Lundayeh  ang isa sa wika ng minorya sa timog-kanluran ng Sabah at sa hilagang ng Sarawak.

 Pag-uuri 

 Na may kaugnayan sa mga wikang austronesyo sa Taiwan 
Ang mga wika ng Malayo-Polynesian ay nagbabahagi ng ilang mga phonological at lexical innovations sa silangang mga porma ng Formosan, kasama na ang leveling ng proto-Austronesyo *t, *C sa /t/ at *n, *N sa /n/, shift ng *S sa /h/, at bokabularyo tulad ng *lima "limang" na hindi napatunayan sa ibang mga wika ng Formosan. Gayunpaman, hindi ito nakahanay sa anumang sangay. Ang isang 2008 na pag-aaral ng Austronesian Basic Vocabulary Database ay nagpapahiwatig na ang pinakamalapit na koneksyon ay sa Paiwan, bagaman ito ay nagtatalaga lamang ng koneksyon na 75% na antas ng kumpyansa.

 Panloob na pag-uuri 
Ang Malayo-Polynesian ay binubuo ng isang malaking bilang ng maliliit na lokal na kumpol ng wika, na ang isang eksepsiyon ay ang Oceanic, ang tanging malaking pangkat na tinatanggap sa lahat; Ang wika ng magulang nito ay ang Proto-Oceanic na na-reconstructed sa lahat ng aspeto ng istraktura nito (phonology, leksikon, morpolohiya at syntax). Ang lahat ng iba pang malalaking grupo sa loob ng Malayo-Polynesian ay kontrobersyal.

 Blust (1993) 
Ang pinaka-maimpluwensyang panukala para sa panloob na subgrouping ng mga wika ng Malayo-Polynesian ay ginawa Robert Blust na nagpakita ng ilang mga papeles na nagtataguyod ng isang dibisyon sa dalawang pangunahing sangay, Kanlurang Malayo-Polinesyo at Gitnang-Silangang Malayo-Polinesyo.Blust, R. (1993).
Central and Central-Eastern Malayo-Polynesian. Oceanic Linguistics, 32(2), 241-293.

Malinaw na tinatanggap ang Gitnang-Silangang Malayo-Polinesyo bilang subgroup, bagaman ang ilang mga pagtutol ay pinalaki laban sa katumpakan nito bilang genetic subgroup.Ross, Malcolm (2005), "Some current issues in Austronesian lingustics", in D.T. Tryon, ed., Comparative Austronesian Dictionary, 1, 45-120. Berlin: Mouton de Gruyter.Donohue, M., & Grimes, C. (2008). Yet More on the Position of the Languages of Eastern Indonesia and East Timor. Oceanic Linguistics, 47(1), 114-158.Sa kabilang panig, ang Kanlurang Malayo-Polinesyo ay pangkaraniwang ginaganap ngayon (kabilang ang sa pamamagitan ng Blust kanyang sarili) upang maging isang payong termino na walang kaugnayan sa genetiko. Nang isinasaalang-alang ang teorya ng  Gitnang-Silangang Malayo-Polinesyo, ang mga wika ng Malayo-Polynesian ay maaaring nahahati sa mga sumusunod na subgroup (ang mga panukala para sa mas malaking mga subgroup ay ibinibigay sa ibaba):Adelaar, K. Alexander, and Himmelmann, Nikolaus. 2005. The Austronesian languages of Asia and Madagascar. London: Routledge.
 Mga wika sa Pilipinas
 Mga Wikang Batanic
 Mga wika sa Northern Luzon
 Mga wika ng Gitnang Luzon
 Mga wika sa Northern Mindoro
 Mga wika sa Greater Central Philippines
 Mga wika sa Kalamian
 South Mindanao (tinatawag ding Bilic languages)
 Mga wikang Sangiric
 Mga wika ng Minahasan
 Wika ng Umiray Dumaget
 Mga wika ng Manide-Inagta 
 Wika ng Ati 
 Sama–Bajaw languages
 North Bornean languages
 Northeast Sabahan languages
 Southwest Sabahan languages
 North Sarawak languages
 Kayan–Murik languages
 Land Dayak languages
 Mga wikang Barito (including Malgatse)
 Wikang Mokene
 Malayo-Chamic languages
 Northwest Sumatran languages (probably including the aberrant Wikang Enggano)
 Rejang language
 Wikang Lampung
 Wikang Sunda
 Wikang Habanes
 Wikang Madura
 Bali-Sasak-Sumbawa languages
 Celebic languages
 South Sulawesi languages
 Palauan language
 Chamorro language
 Central–Eastern Malayo-Polynesian languages
 Central Malayo-Polynesian languages
 Sumba–Flores languages
 Flores–Lembata languages
 Selaru languages
 Kei–Tanimbar languages
 Aru languages
 Central Maluku languages
 Timoric languages (also called Timor–Babar languages)
 Kowiai language
 Teor-Kur language
 Eastern Malayo-Polynesian languages
 South Halmahera–West New Guinea languages
 Oceanic languages (approximately 450 languages)
Ang posisyon ng kamakailan na "muling nadiskubre" na wika ng Nasal (sinasalita sa Sumatra) ay hindi pa rin maliwanag, ngunit nagbabahagi ng karamihan sa mga tampok ng leksikon at phonological na kasaysayan nito sa alinman sa Lampung o Rejang.Anderbeck, Karl; Aprilani, Herdian (2013). The Improbable Language: Survey Report on the Nasal Language of Bengkulu, Sumatra. SIL Electronic Survey Report. SIL International.

 Malayo-Sumbawan 
Ang mga wikang Malayo-Sumbawan ay isang panukala sa pamamagitan ng Adelaar (2005) na pinagsasama ang mga Malayo-Chamic na wika, ang mga wika ng Bali-Sasak-Sumbawa, Madurese at Sundanese sa isang solong subgroup batay sa phonological at leksiko na katibayan.Adelaar, A. (2005). Malayo-Sumbawan. Oceanic Linguistics, 44(2), 357-388.
 Malayo-Sumbawan
 Malayo-Chamic-BSS
 Malayic languages
 Chamic languages
 Bali-Sasak-Sumbawa languages
 Sundanese
 Madurese

 Greater North Borneo 
Ang Great North Borneo hypothesis, na pinag-isa ang lahat ng mga wika na binabanggit sa Borneo maliban sa mga wika ng Barito kasama ang Malayo-Chamic na wika, Rejang at Sundanese sa isang solong subgroup, ay unang iminungkahi ng Blust (2010) at pinalawig pa ni Smith (2017) . Ang subgroup ng Greater North Borneo ay batay lamang sa leksikal na katibayan.

 Nuclear Malayo-Polynesian 
Ang Zobel (2002) ay nagmumungkahi ng isang subgroup na Nuclear Malayo-Polynesian, batay sa mga nakakabit na makabagong ideya sa pagkakahanay ng Austronesian at syntax na matatagpuan sa buong Indonesia bukod sa karamihan sa Borneo at sa hilaga ng Sulawesi. Ang subgroup na ito ay binubuo ng mga wika ng Greater Sunda Islands (Malayo-Chamic, Northwest Sumatran, Lampung, Sundanese, Javanese, Madurese, Bali-Sasak-Sumbawa) at karamihan sa Sulawesi (Celebic, South Sulawesi), Palauan, Chamorro at Central- Eastern Malayo-Polynesian wika. Ang teorya na ito ay isa sa ilang mga pagtatangka na iugnay ang ilang mga wikang Western Malayo-Polynesian sa mga wika ng Central-Eastern Malayo-Polynesian sa isang mas mataas na intermediate node, ngunit nakatanggap ng kaunti pang pag-aaral sa pag-aaral.

Mga sanggunian

Kategorya:Mga wika sa Timog-silangang Asya
Kategorya:Pamilya ng mga wikang Malayopolinesyo