Squamata

Ang Squamata o Mga reptilyang may kaliskis ang pinakamalaking kamakailang order ng mga reptilya na kinabibilangan ng mga butiki at ahas. Ang mga kasapi nito ay itinatangi sa mga balat nito na may mga masungay na kaliskis o mga kalasag. Ang mga ito ay nag-aangkin ng magagalaw na mga butong kwadrata na gumagawa ritong posibleng mapagalaw ang itaas na panga relatibo sa kaha ng utak. Ito ay partikular na makikita sa mga ahas na labis na malawak na makapagbubukas ng mga bibig nito upang maipasok ang isang malaking sinisilang mga hayop nito.

 Ebolusyon 
Ang Squamata ay isang monopiletikong kapatid na pangkat ng tuatara. Ang magkasamang squamata at tuatara ay isang kapatid na pangkat ng mga buwaya at ibon na mga umiiral na arkosauro. Ang mga fossil ng squamata ay unang lumitaw sa panahong Gitnang Jurassic ngunit ang piloheniyang mitokondriyal ay nagmumungkahi na ang mga ito ay nag-ebolb sa panahong Permian. Mula sa datos na morpolohikal, ang mga butiking iguanid ay pinaniniwalaang nag-diberhente sa ibang mga squamata ng napaka-aga ngunit ang kamakailang mga piloheniyang molekular mula sa mitokondriyal na DNA at nukleyar na DNA ay hindi sumusuporta sa maagang diberhensiyang ito. Dahil ang mga ahas ay may mas mabilis na orasang molekular kesa sa ibang squamata at ang kaunting sinaunang ahas at mga fossil ng ninuno ng ahas ay natagpuan, ang paglutas sa relasyon sa pagitan ng mga ahas at ibang mga pangkat ng squamata ay mahirap. 
 Klasipikasyon 
Sa klasiko, ang order ay nahahati sa tatlong mga suborder:
 Lacertilia, mga butiki
 Serpentes, mga ahas
 Amphisbaenia, mga butiking uod
Sa mga ito, ang mga butiki ang bumubuo ng isang pangkat parapiletiko(dahil ang mga butiki ay hindi nagsasama ng subklado ng mga ahas). Sa mas bagong mga klasipikasyon, ang pangalang Sauri ay pangkalahatang ginagamit para sa mga reptilya at ibon at ang squata ay hinahati ng magkaiba. 

 Suborder Iguania – (mga agamids, chameleons, iguanids at iba pang mga butiking galing sa New World)
 Suborder Scleroglossa
 Infraorder Anguimorpha –  (mga bayawak, Gila monster, alligator lizards, galliwasps, slow worms at iba pa)
 Infraorder Amphisbaenia – mga butiking uod
 Infraorder Gekkota – (mga geckos)
 Infraorder Scincomorpha – (mga skinks, whiptail lizards at mga butiking karaniwan sa Europa)
 Infraorder Serpentes – (mga ahas)

Ang mga relasyon sa pagitan ng mga suborder na ito ay hindi natitiyak bagaman ang kamakailang pagsasaliksik  ay nagmumungkahing ang ilang mga pamilya ay maaaring bumuo ng isang hipotetikal na kladong kamandag na sumasakop sa isang karamihan(na halos 60 porsiyento) ng mga espesyeng squmata. Ito ay pinangalanang Toxicofera at nagsasama ng mga sumusunod na pangkat mula sa tradisyonal na klasipikasyon:

 Suborder Serpentes (mga ahas)
 Suborder Iguania (agamids, chameleons, iguanids, at iba pa)
 Infraorder Anguimorpha, na nahahati sa:
 Pamilya Varanidae (mga bayawak, kasama ang bayawak ng Komodo)
 Pamilya Anguidae (alligator lizards, glass lizards, at iba pa)
 Pamilya Helodermatidae (Ang Gila monster at ang Mexican beaded lizard)
 Talaan ng mga kasalukuyang nabubuhay na pamilya
AmphisbaeniaPamilyaMga karaniwang pangalanMga halimbawang espesyeHalimbawang larawanAmphisbaenidaeGray, 1865Tropical worm lizardsDarwin's worm lizard (Amphisbaena darwinii) -BipedidaeTaylor, 1951Bipes worm lizardsMexican mole lizard (Bipes biporus)100px|RhineuridaeVanzolini, 1951North American worm lizardsNorth American worm lizard (Rhineura floridana)100pxTrogonophidaeGray, 1865 Palearctic worm lizardsCheckerboard worm lizard (Trogonophis wiegmanni) -Anguidea or DiploglossaPamilyaMga karaniwang pangalanMga halimbawang espesyeHalimbawang larawanAnguidaeOppel, 1811Glass lizards, alligator lizards and slow wormsSlow worm (Anguis fragilis)100pxAnniellidaeGray, 1852American legless lizardsCalifornia legless lizard (Anniella pulchra)100px|XenosauridaeCope, 1866Knob-scaled lizardsChinese crocodile lizard (Shinisaurus crocodilurus)100pxGekkotaPamilyaMga karaniwang pangalanMga halimbawang espesyeHalimbawang larawanDibamidaeBoulenger, 1884Blind lizardsDibamus nicobaricum -GekkonidaeGray, 1825GeckosThick-tailed gecko (Underwoodisaurus milii)100px|PygopodidaeBoulenger, 1884Legless lizardsBurton's snake lizard (Lialis burtonis)100px|IguaniaPamilyaMga karaniwang pangalanMga halimbawang espesyeHalimbawang larawanAgamidaeSpix, 1825Agamas Eastern bearded dragon (Pogona barbata)100px|ChamaeleonidaeGray, 1825ChameleonsVeiled chameleon (Chamaeleo calyptratus)100px|CorytophanidaeFrost & Etheridge, 1989Casquehead lizardsPlumed basilisk (Basiliscus plumifrons) 100px|CrotaphytidaeFrost & Etheridge, 1989Collared and leopard lizardsCommon collared lizard (Crotaphytus collaris)100px|HoplocercidaeFrost & Etheridge, 1989Wood lizards or clubtailsClub-tail iguana (Hoplocercus spinosus) -IguanidaeIguanasMarine iguana (Amblyrhynchus cristatus)100px|LeiosauridaeFrost et al., 2001 - Darwin's iguana (Diplolaemus darwinii) -LiolaemidaeFrost & Etheridge, 1989 Swifts Shining tree iguana (Liolaemus nitidus) 100pxOpluridaeFrost & Etheridge, 1989Madagascan iguanas Chalarodon (Chalarodon madagascariensis) -PhrynosomatidaeFrost & Etheridge, 1989Earless, spiny, tree, side-blotched and horned lizardsGreater earless lizard (Cophosaurus texanus)100px|PolychrotidaeFrost & Etheridge, 1989AnolesCarolina anole (Anolis carolinensis) 100px|Tropiduridae<small>Frost & Etheridge, 1989Neotropical ground lizards(Microlophus peruvianus)100px|Platynota or VaranoideaPamilyaMga karaniwang pangalanMga halimbawang espesyeHalimbawang larawanHelodermatidaeGila monstersGila monster (Heloderma suspectum)100px|LanthanotidaeEarless monitorEarless monitor (Lanthanotus borneensis) -VaranidaeMga bayawakPerentie (Varanus giganteus)100px|ScincomorphaPamilyaMga karaniwang pangalanMga halimbawang espesyeHalimbawang larawanCordylidaeSpinytail lizards Girdle-tailed lizard (Cordylus warreni) 100pxGerrhosauridaePlated lizardsSudan plated lizard (Gerrhosaurus major)100pxGymnophthalmidaeSpectacled lizards Bachia bicolor  100pxLacertidaeOppel, 1811Wall or true lizardsOcellated lizard (Lacerta lepida)100px|ScincidaeOppel, 1811SkinksWestern blue-tongued skink (Tiliqua occipitalis) 100pxTeiidaeTegus or whiptailsGold tegu (Tupinambis teguixin)100px|XantusiidaeNight lizardsGranite night lizard (Xantusia henshawi)100px|AlethinophidiaPamilyaMga karaniwang pangalanMga halimbawang espesyeHalimbawang larawanAcrochordidaeBonaparte, 1831File snakesMarine file snake (Acrochordus granulatus)100pxAniliidaeStejneger, 1907 Coral pipe snakesBurrowing false coral (Anilius scytale)AnomochilidaeCundall, Wallach and Rossman, 1993.Dwarf pipe snakesLeonard's pipe snake, (Anomochilus leonardi)AtractaspididaeGünther, 1858Mole vipersBibron's burrowing asp (Atractaspis bibroni) BoidaeGray, 1825Cogger(1991), p.23BoasAmazon tree boa (Corallus hortulanus)100pxBolyeriidaeHoffstetter, 1946Round Island boasRound Island burrowing boa (Bolyeria multocarinata)ColubridaeOppel, 1811ColubridsGrass snake (Natrix natrix)100pxCylindrophiidaeFitzinger, 1843Asian pipe snakesRed-tailed pipe snake (Cylindrophis ruffus)ElapidaeBoie, 1827Cobras, coral snakes, mambas, kraits, sea snakes, sea kraits, Australian elapidsKing cobra (Ophiophagus hannah)100pxLoxocemidaeCope, 1861Mexican burrowing snakesMexican burrowing snake (Loxocemus bicolor)100pxPythonidaeFitzinger, 1826Mga sawaBall python (Python regius)100pxTropidophiidaeBrongersma, 1951Dwarf boasNorthern eyelash boa (Trachyboa boulengeri) UropeltidaeMüller, 1832Shield-tailed snakes, short-tailed snakesCuvier's shieldtail (Uropeltis ceylanica)100pxViperidaeOppel, 1811Vipers, pitvipers, rattlesnakesEuropean asp (Vipera aspis)XenopeltidaeBonaparte, 1845Sunbeam snakesSunbeam snake (Xenopeltis unicolor)100pxScolecophidiaPamilyaMga karaniwang pangalanMga halimbawang espesyeHalimbawang larawanAnomalepidaeTaylor, 1939Dawn blind snakesDawn blind snake (Liotyphlops beui)LeptotyphlopidaeStejneger, 1892Slender blind snakesTexas blind snake (Leptotyphlops dulcis)100pxTyphlopidaeMerrem, 1820Blind snakesEuropean blind snake (Typhlops vermicularis)100px

Mga sanggunian

*
Kategorya:Reptilia