Karimol Makhdum

Si Sheik Karimol Makhdum () ay isang Arabeng Siriyo at Muslim na Sufi na itinuturing sa tradisyon bilang isa sa mga unang nagpalaganap ng Islam sa kapuluang Pilipinas, partikular sa Sulu, Mindanao. Bahagi ng mas malawak na kasaysayan ng pagdating ng mga Arabe, Persyano, at iba pang Muslim na mangangalakal sa Maritimong Timog-silangang Asya, si Makhdum ay kinikilalang misyonero at mangangalakal na naglakbay sa rehiyon upang ipalaganap ang pananampalatayang Islam at makipag-ugnayan sa mga lokal na pamayanan. 

Kilala rin siya sa lokal na kasaysayan bilang tagapagtatag, ayon sa tradisyong oral, ng pinakamatandang moske na nananatili sa Pilipinas: ang Moskeng Sheik Karimol Makhdum sa Tubig-Indangan, Simunul, Tawi-Tawi. Ang kanyang pagdating sa lugar noong ika-14 na dantaon ay mahalagang bahagi ng kontemporaryong pananaw sa maagang kasaysayan ng Islam sa bansa. 

 Talambuhay 
Ayon sa tradisyong oral at ilang talaing-lokal, si Sheik Karimol Makhdum ay isinilang sa Makdonia, isang maliit na nayon na matatagpuan malapit sa Damasco sa Siria. Bahagi siya ng mga tinatawag na "pitong maalamat na mangangaral" na pinaniniwalaang naglakbay sa katimugang Pilipinas upang ipakilala ang Islam sa pamamagitan ng tuntuning espirituwal at aral na kapwa nakaugat sa kalakalan at misyonerong gawaing relihiyoso. Konektado ang mga mangangaral na ito sa isang sangay ng Naqshbandi, isang pangunahing orden na Sufismong Sunni. Isa rin siyang mangangalakal na naghahanap ng mga oportunidad pang-ekonomiko. Sa kontekstong ito, nabibilang si Makhdum sa tradisyon ng mga misyonerong Sufi na pinagsama ang gawaing pangkalakalan at paglalakbay upang magpalaganap ng pananampalataya, lalo na sa mga baybayin at rutang pantubig ng Maritimong Timog-silangang Asya. Ayon sa isang akademikong tala, si Makhdum at ang mga Wali Sanga (mga santo ng Islam sa Indonesya) ay may kaugnayan sa mga misyoneryong Kubrawi-Hamadani noong huling bahagi ng ika-14 na dantaon.Aljunied, S. M. K. (2019). Islam in Malaysia: An Entwined History. Kiribati: Oxford University Press. (sa Ingles)
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Burial_Site_of_Sheik_Karimol_Makhdum_historical_marker_-_NHCP.jpg|thumb|Isang panandang pangkasaysayan sa lugar ng pinaglibingan ni Makhdum na idineklara bilang Pambansang Dambanang Makasaysayan ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas 
Kilala si Makhdum sa pagpapatayo ng pinakamatandang moske sa Pilipinas: ang Moskeng Sheik Karimol Makhdum sa Tubig-Indangan, Simunul, Tawi-Tawi. Tinatayang itinayo ang moske noong 1380. Unang ipinalaganap din ang Islam sa moskeng ito noong taon din na iyon, ayon sa pag-aaral nina Dr. Cesar Adib Majul (1977, 1999) at Dr. Najeeb Saleeby (1905, 1908), na batay sa mga tala ng angkan o sarsila ng Sulu. Bagaman may pagtatalo dito at sinasabing hindi dapat ituring ang taong 1380 bilang unang Islamikong presensya sa Sulu dahil may ebidensiya ng mas naunang pamayanang Muslim sa kapuluan (halimbawa, may puntod na may inskripsiyon mula 1310). Gayunpaman, itinuturing si Makhdum na may malaking naiambag sa Islamisasyon ng Pilipinas.

Walang naitala tungkol sa petsa ng kapanganakan o kamatayan, subalit sinasabing nailibing siya sa Sibutu, Tawi-Tawi. Bagaman may hindi pa naayos na kontrobersya at marami ang nag-aangkin ng kanyang puntod. Idineklerang Pambansang Dambanang Makasaysayan ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas ang lugar ng kanyang pinaglibingan. May ilang angkang Tausug ang nagsasabing nagmula sila kay Makhdum.
Ipinagdiriwang ang Araw ni Sheik Karimol Makhdum tuwing Nobyembre 7. Taon-taon itong ipinagdiriwang sa noo'y Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao bilang anibersaryo ng pagdating ni Makhdum at pagtayo ng moske sa Bohe Indangan, pulo ng Simunul, Tawi-Tawi. Una itong idineklera ng Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao noong 1991 sa bisa ng Batas Muslim Mindanao Blg. 17 at Kautusang Tagapagpaganap Blg. 40 (na may petsang Nobyembre 4). Idineklara din ang Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao sa buong rehiyon nito ang Nobyembre 7 bilang pista-opisyal para igunita ang Araw ni Sheik Karimol Makhdum. Ang Batas Republika Blg. 12228 naman ay idineklara noong Hulyo 9, 2025 para gawin ang Araw ni Sheik Karimol Makhdum bilang pambansang pista na may pasok. Bukod sa pagkilala kay Makhdum, ang pagdiriwang ay isinagawa bilang pagkilala sa mahalagang kontribusyon ng mga Muslim na Pilipino sa pag-unlad ng kultura at sibilisasyon ng bansa.

 Mga sanggunian 

Kategorya:Islam sa Pilipinas
Kategorya:Mga mangangalakal
Kategorya:Mga Arabe
Kategorya:Mga Sirio
Kategorya:Mga Muslim