Neolohismo

Ang neolohismo (; mula sa Griyego νέο- néo-, "bago" at λόγος lógos, "pananalita, pagbigkas") ay isang bagong termino, salita, o parirala, na maaaring nasa proseso ng pagpasok sa pangkaraniwang gamit, subalit hindi pa ganap na tanggap sa pang-araw araw na wika. Kadalasang inuudyukan ang neolohismo ng mga pagbabago sa kultura at teknolohiya,Forgue, Guy (1979). "American Neologisms as a Reflection of Cultural Change since 1945" ["Mga Amerikanong Neolohismo bilang Pagsasalamin ng Pagbabago ng Kultura mula noong 1945"] (sa Ingles). Proceedings of a Symposium on American Literature: 199–211. at kadalasang tuwirang tumutukoy ang neolohismo sa isang tiyak na tao, lathala, panahon, o pangyayari. Sa proseso ng pagbubuo ng wika, mas maygulang ang mga neolohismo kaysa sa mga protolohismo. Ang isang salita na may panimulang yugtong nasa pagitan ng protolohismo (kakalikha) at neolohismo (bagong salita) ay prelohismo.

 Kasaysayan at kahulugan 
Ang salitang neolohismo ay unang nagamit sa Ingles noong 1772, na hiniram mula sa wikang Pranses néologisme (1734).Oxford English Dictionary, draft revision Dec. 2009, s.v. Maaaring tawagin na neolohista ang tagapagtaguyod ng isang bagong salita o doktrina. Sa diwang akademya, walang propesyonal na neolohista, dahil interdisiplinaryo ang pag-aaral ng gayong bagay (bernakular pangkultura o pang-etniko, bilang halimbawa). Kahit sinuman tulad ng leksikograpo o etimolohista ay maaaring mag-aral ng neolohismo, kung paano nasasaklaw ang pagpapadama sa kanilang paggamit at kung paano, dahil sa agham at teknolohiya, napakabilis ang pagkalat nila kumpara noon sa kasalukuyang panahon.

May mas malawak na kahulugan ang salitang neolohismo kung saan kinabibilangan ang "isang salita na nagkaroon ng bagong kahulugan". Paminsan-minsan, tinatawag ang huli bilang pagbabagong-semantika, o pagpapalawak-semantika. Kadalasang naiiba ang mga neolohismo sa idyolekto ng isang tao, ang natatanging huwaran ng bokabularyo, bararila, at pagbigkas ng isang tao. 

Karaniwang ipinapakilala ang mga neolohismo kapag nasusumpungan ang kakulangan ng termino para sa isang tiyak na ideya, o kung kulang sa detalye ang umiiral na bokabularyo, o kung hindi alam ng nananalita ang umiiral na bokabularyo. Medyo madalas ang pagkamit ng neolohismo ng batas, lupon ng pamamahalaan, at teknolohiya. Isa pang maaaring sanhi na nag-uudyok ng paglikha ng neolohismo ang paglilinaw ng termino na maaaring malabo dahil sa pagkakaroon ng mararaming kahulugan.

 Pagsasalinwika 
Dahil nagmumula ang mga neolohismo sa isang wika, maaaring maging mahirap ang pagsasalinwika sa pagitan ng mga wika.

Sa pamayanang siyentipiko, kung saan nangingibabaw ang wikang Ingles para sa inilimbag na pagsasaliksik, ginagamit minsan ang mga katunog na salinwika (tinutukoy bilang 'pagsasalikas'). Bilang alternatibo, ginagamit ang salitang Ingles kasama ng isang maikling pagliliwanag ng kahulugan.
Binibigyang-diin ang apat na paraan ng pagsasalin upang isalinwika ang mga neolohismo: pagsasatitik, transkripsyon, ang paggamit ng mga katulad, kalko o saliniwka ng hiniram.

Habang nagsasalinwika mula sa Ingles patungo sa mga ibang wika, kadalasang ginagamit ang pagsasatitik.Lindblad, Jonathan. 2017. "Translation strategies of H.P. Lovecraft’s neologisms into Japanese [Mga estratehiya sa pagsasalinwika ng mga neolohismo ni H.P. Lovecraft tungo sa wikang Hapones] (sa wikang Ingles)." Networked Digital Library of Theses & Dissertations Ang pinakakaraniwang paraan na isinasalinwika ng mga propesyonal na tagasalin ay sa protokol ng malakas na pagbabasa ( o TAP), kung saan naghahanap ang mga tagasalin ng pinakaangkop at natural pakinggan na salita sa pamamagitan ng pagsasalita. Bilang gayon, maaaring gamitin ng mga tagasalin ang mga potensyal na salinwika at at subukan ang mga ito sa mga iba't ibang istruktura at palaugnayan. 

Mahalaga ang mga tamang salinwika mula sa Ingles para sa mga tiyak na layunin patungo sa mga ibang wika sa mga iba't ibang industriya at sistemang legal. Maaaring humantong ang mga di-tumpak na salinwika sa 'asimetriya' o maling pagkaunawa at di-pagkakaintindihan. Umiiral ang maraming teknikal na talahulunganan ng pagsasalinwika ng Ingles upang labanan ang isyung ito sa mga larangang medikal, panghukuman, at teknolohikal.

Mga sanggunian


Kategorya:Terminolohiya
Kategorya:Leksikolohiya