Lojban

Ang Lojban /'loʒ.ban/ (o lojbo /'loʒ.bo/ sa sariling tawag) ay isang artipisyal na wikang panglohika.  Ang intensiyon ng paggamit nitong postmodernong wika ay para pagsuri at pagsasaliksik ng Hipotesis nina Sapir-Whorf na ang wika ay hinuhugis o kaya iniinpluwensiya ang pag-iisip.

Sa opinyon ng ibang Lojbanista, di lamang eksperimento ang Lojban at puwede ring gamitin para sa internasyunal na komunikasyon.  Ang basikong bokubularyo ng Lojban ay kinuha sa paghahalo ng anim na popular na wika sa daigdig, kaya nyutral ang ambiyans niya.

Komprehensib at ekstensibol ang Lojban.  Malawak ang basikong bokubularyo at puwedeng iplag lamang ang mga dayuhang salita nang mga simpleng metodo.  Puwede ring ipagdugtung-dugtong ang mga salita.  Ilang dekada ang ginawang riserts para madibelop ang wikang guni-guning ito.  May mga fitsyur ng mga wikang etniko na nanggaling sa mga malayong pook ng daigdig, katulad ng mga ebidensiyal ng mga wikang Amerindiyo, topik marker ng Hapon, at iba pa.  Opsiyonal ang tens at aspek sa Lojban.



 Kahulugan 
 Matututo ng pilosopiya.
 Matututo ng matematika.
 Matututo ng relatibismong kultural.
 Matututo ng tolerasyong inter-etniko.
 Matututo ng malawakang gramatika.

 Halimbawang Pangungusap 

 Sulat 

.ui lo karkade cu melbi/ʔwi lo kar.'ka.dɛ ʃu 'mɛl.bi/"Masayang maganda ang gumamela."karkade = gumamela; melbi = maganda

.au citka lo gugdepuxe cidjrnatadekoko/ʔaw 'ʃit.ka lo gug.dɛ.'pu.xɛ ˌʃi.dʒr.na.ta.dɛ.'ko.ko/"Gustong kumain ng Pilipinong nata de coco."citka = kain; gugdepuxe = Pilipinas

la .pedros .le,ON. ne'i la .ta'AL. cu remnrfilipino/la (.)'ped.ros (.)le.'jon(.) 'ne.hi la (.)ta.'hal(.) ʃu ˌrem.nr.fi.li.'pi.no/"Si Pedro Leon sa Taal ay Pilipino."remna = tao

/IPA/

(Sa IPA, ang simbolong /(.)/ ay tigil at ang /ʔ/ ay glotal o impit na tigil.)

 Klip 

 Tinig 

 Alpabeto 

a b c d e f g i j k l m n o p r s t u v x y z

Ang Lojban ay may 6 patinig at 17 katinig at 3 awksilyar na karakter at 16 diptonggo.  Ang mga numerong 0 hanggang 9 ay ginagamit din.  Ang peryod (.) ay para sa paghinto o pag-impit (glotal).  Sa sinusulat, opsiyonal ang peryod, pero binibigkas pa rin.  Ang koma (,) ay separador ng mga silaba sa mga pangalan (cmene) at iba pa.  Ang apostropi (') ay may tinig ng /h/ at di tunay na letra sa Lojban.  Iba itong tinig sa /x/ na katulad ng huling katinig sa Alemang <Bach> o Ingles na <loch>.

 Katinig at awksilyar 

KatinigAwksilyarInternasyunalna Ponetikong Alpabeto(IPA) b ʃ(ʂ) d f(ɸ) ɡ ʒ(ʐ) k l m n(ɳ, ɲ, ŋ) p r s t v(β) x z h(θ) ʔ .Letrang Lojban b c d f g j k l m n p r s t v x z ' ., 

 Patinig 

PatinigInternasyunalna Ponetikong Alpabeto(IPA)  a(ɑ)  ɛ(e)  i  o(ɔ)  u  əLetrang Lojban a e i o u y

 Diptonggo 

 /IPA/ai /aj/ei /ɛj/oi /oj/au /aw/ia /ja/ie /jɛ/ii /ji/io /jo/iu /ju/ua /wa/ue /wɛ/ui /wi/uo /wo/uu /wu/iy /jə/uy /wə/

 Aksento 

Karaniwang malumay ang pagkabigkas ng mga salita, katulad ng <sanga> ("kanta") /'san.ga/.  Sa mga pangalan (cmene), ginagamit ang kapitalisasyon para ibahin ang pagkabigkas, katulad ng <luZON> ("Luzon") /lu.'zon/.

 Parte-parte ng gramatika 

Walang distingksiyon sa Lojban ng nawn, berb, adyektib, o adberb.  Iba ang mga uri ng parteng gramatika sa Lojban.

 Rol ng salita  
 , estruktura ng predikeyt na relasyon
 , parteng sentral
 , argumento ng predikeyt

 Prinsipal na klase ng salita 
 mga , nagkokorespond sa komon na nawn at berb
 mga  , mga pangalan
 mga , maliit na pang-estrukturang salita

 Kategorya ng brivla 
 mga  , mga rut na salitang gamit sa paggawa ng ibang  
 mga  , pinagdugtong na 
 mga , nanaturalays  na salitang mula sa ibang wika

 Modelo 

.i
lo ti mamtacumamtalo ta mamta sumti  selbri  sumti  bridi Ang ina nito ay ina ng ina niyan.

.i
lo xantozo'ulo nazbicuclani sumti  sumti  selbri  topik Ang elepante ay mahaba ang ilong.

 Pleksibol 

"Mahal kita."  S = pangngalan (subject), V = pandiwa (verb), O = layon (object)

mi prami do  SVOmi do prami  SOVdo se prami mi  OVSdo mi se prami OSVprami fa mi do  VSOprami do fa mi  VOS

 Numero-numero 
 numero 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E FLojban no pa re ci vo mu xa ze biso dau fei gai jau rei vai

Ang A hanggang F ay heksadesimal.

Halimbawa:
982 = sobire
7 905 231 = zesonomurecipa

 Saan nanggaling ang mga salita 

Ginamit ang kompyuter sa paggawa ng mga gismu.  Pinaghaluhalo ang mga salita mula sa 6 wika, ang Mandarin, Ingles, Hindi, Kastila, Ruso, at Arabe.  Dinibelop ang Lojban mula nang 1987 ng Logical Language Group o LLG.  Nauna ang wikang Loglan na inimbento ni James Cooke Brown noong 1955 at dinebelop ng Loglan Institute.

 Tingnan din 

Opisyal na Pahina ng Lojban

Kategorya:Mga wikang pantulong