Domestikasyon

thumb | right | 250px | kanan: teosinte, kanan: mais, gitna: hybrid ng mais-teosinte 
Ang domestikasyon ay isang proseso kung saan ang isang populasyon ng mga hayop o halaman ay nabago sa lebel na henetiko sa isang proseso ng seleksiyon upang palakasin ang mga katangian na magiging kapakinabangan sa mga tao. Ang domestikasyon ay iba sa pagpapaamo sa dahilang sa domestikasyon, ang pagbabago sa ekspresyong penotipo at henotipo ng hayop ay nangyayari samantalang  ang pagpapaamo ay simpleng proseso kung saan ang mga hayop ay nasanay sa presensiya ng tao. Sa Konbensiyon ng Dibersidad na Biolohiko, ang isang domestikadong espesye ay inilalarawan bilang "isang epesye na ang prosesong ebolusyonaryo ay naimpluwensiyahan ng mga tao upang matagpo ang mga pangangailangan nito".See Article 2 (Use of Terms) of the Convention on Biological Diversity Kaya ang naglalarawang katangian ng domestikasyon ay ang artipisyal na seleksiyon nito ng mga tao. Nadala ng mga tao ang mga populasyong hayop na ito sa ilalim ng kontrol at pangangalaga nito sa malawak na mga dahilan: upang mag prodyus ng pagkain o mahahalagang mga komoditad (gaya ng lana, bulak, silk), para tumulong sa iba't ibang mga uri ng paggawa (gaya ng pagiging sasakyan, proteksiyon at para sa digmaan), pagsasaliksik siyentipiko o simpleng bilang kasama o bilang palamuti. Sa paglipas ng libo libong mga taon, ang maraming mga domestikadong espesye ay naging buong hindi katulad ng mga natural na ninuno nito. Ang tenga ng mais ay dosenang mga beses na ngayon ng sukat ng mga ligaw na ninuno nitong teosinte. Ang isang parehong pagbabago ay nagbago sa ligaw na mga strawberry at domestikadong strawberry.
 Kasaysayan 
Inilarawan ni Charles Darwin kung paanong ang proseso ng domestikasyon ay kinasasangkutan ng parehong mga elementong may kamalayan at metodikal. Ang rutinang mga interaksiyon ng mga tao sa mga hayop at halaman ay lumilikha ng mga presyur na seleksiyon (pagpili) na nagsasanhi sa pang-aangkop (adaptation) habang ang espesye ay nagbabago sa presensiya ng tao, paggamit o kultibasyon. Ang sinasadyang selektibong pagpaparami (selective breeding) ay ginagamit rin upang lumikha ng ninanais na pagbabago na kadalasan ay pagkatapos ng simulang domestikasyon. Ang mga pwersang ito, walang kamalayang natural na seleksiyon  at metodikal na pagpaparaming selektibo ay maaaring parehong gumampan ng mga papel sa mga proseso ng domestikasyon sa buong kasaysayan. Ang parehong ito ay inilarawan mula sa perpsektibo ng tao bilang mga proseso ng seleksiyong artipisyal. Ang domestikasyon ng trigo ay nagbibigay ng isang halimbawa. Ang mga ligaw o lagalag na trigo ay nahuhulog sa lupa upang muling binhian ang sarili nito kapag hinog na ngunit ang mga domestikadong trigo ay nanatili sa tangkay para sa mas madaling pag-aani. May ebidensiya na ang mahalagang pagbabagong ito ay nangyari sanhi ng isang randomang mutasyon malapit sa pagsisimula ng kultibasyon ng trigo. Ang trigo na may mutasyong ito ay inaani at nagiging buto para sa susunod na panananim. Kaya sa hindi pagkakatanto, ang mga sinaunang magsasaka ay pumili para sa mutasyong ito na kundi ay mamamatay. Ang resulta ay ang domestikadong trigo na umaasa sa mga magsasaka para sa sarili nitong reproduksiyon at pagkalat.Zohary, D. & Hopf, M. (2000). Domestication of Plants in the Old World Oxford: Oxford Univ. Press. Ang mutasyon ang hindi tanging paraan kung saan ang artipisyal na seleksiyon at natural na seleksiyon ay gumagana.

Inilarawan ni Darwin kung paanong ang mga natural na bariasyon sa mga indbidwal na halaman at hayop ay sumusuporta rin sa seleksiyon ng mga bagong katangian. Ipinagpalagay na ang mas maamong aberahange mga lobo na may kaunting takot sa mga tao ay pumili ng sarili nito bilang mga domestikong aso sa loob ng maraming mga henerasyon. Nagawa ng mga lobong ito na yumabong sa pamamagitan ng pagsunod sa mga tao upang maghanap ng pagkain malapit sa mga apuyan at basurahan ng mga tao. Kalaunan, ang isang simbiyotikong relasyon ay umunlad sa pagitan ng mga tao at mga proto-asong ito. Ang mga aso ay kumakain , mga itinapong pagkain at natagpuan ng mga tao na ang aso ay makapagbababala sa mga ito sa papalapit na panganib, tumulong sa pangangaso, magsilbing mga alagang hayopTaking Care of Dog's Immunity.  Reviewner. Hinango noong 02 ng Mayo 2019. , magbigay ng init o magdagdag sa suplay ng pagkain ng mga ito. Habang nagpapatuloy ang relasyong ito, ang tao ay kalaunang nagpanatili ng mga nagpaamo sa sariling mga lobo at nagparami ng mga ito sa mga uri ng hayop na umiiral sa modernong panahon.

Sa mga kamakailang panahon, ang selektibong pagpaparami ay mahusay na nagpapaliwanag kung paano ang nagpapatuloy na mga proseso ng domestikasyon ay kadalasang gumagana. Ang ilang mga mahusay na alam na ebidensiya ng kapangyarihan ng selektibong pagpaparami ay nagmula sa eksperimento ng siyentipikong Ruso na Dmitri K. Belyaev noong mga 1950. Ang kanyang pangkat ay gumugol ng maraming mga taon sa pagpaparami ng mga silver fox (Vulpes vulpes) at pumili lamang ng mga indibidwal na nagpakita ng kaunting takot sa mga tao. Kalaunan, pinili lamang ng pangkat ni Belyaev ang mga fox na nagpakita ng pinaka-positibong tugon sa mga tao. Siya ay nagkamit ng isang populasyon ng mga kulay gray na fox na ang pag-aasal at hitsura ay malaking nabago. Ang mga napiling ito ay hindi na nagpapakita ng anumang takot sa mga tao at karaniwang nagwawagayway ng mga buntot  nito at dumidila sa mga tagapag-alang tao upang magpakita ng pagmamahal sa mga ito. Ang mga fox na ito ay may mas hindi matigas na mga tenga, nakaikot na mga buntot at ibang mga katangiang karaniwang matatagpuan sa mga aso. Sa kabila ng tagumpay ng eksperimentong ito, lumilitaw na ang selektibong pagpaparami ay hindi palaging nagkakamit ng domestikasyon. Ang mga pagtatangka na idomestika ang maraming mga uri ng ligaw na mga hayop ay naging hindi matagumpay. Ang halimbawa nito ang zebra. Bagaman ang apat na espesye ng zebra ay maaaring makipagtalik sa at bahagi ng parehong henus sa mga kabayo at asno, ang mga pagtatangka sa domestikasyon ng mga ito ay nabigo.Clutton-Brock, J. (1981) Domesticated Animals from Early Times. Austin: Univ. Texas Press.  Ang mga paktor gaya ng temperamento, istrakturang panlipunan at kakayahan na dumami o magtalik sa pagkakabihag ng mga hayop na ito ay gumagampan ng isang papel sa pagtukoy kung ang isang espesye ay matagumpay na madodomestika. Sa kasaysayan ng tao hanggang sa ngayon, ang tanging ilang mga espesye ng malalaking mga hayop ay nadomestika.

 Mga hayop 
300px|right|thumb|Ang bakang Hereford na dinomestika para sa karne nito.
Ayon sa biologong ebolusyonaryong si Jared Diamond, ang espesye ng hayop ay dapat magtagpo sa anim na kriterya upang maisaalang alang para sa domestikayon. Ang mga ito ang: mababagong diyeta, kakayahan na maparami o mapagtalik sa pagkakabihag nito, kaaya-ayang disposisyon, temperamento at mababagong herarkiyang panlipunan nito. 
 Talaan ng mga dinomestikang hayop ng mga tao 
 Espesye at subespesye  Ligaw na ninuno nito  Petsa  Lokasyon ng pinagmulan  Layunin  Larawan  Digri at uri ng domestikasyon  Saklaw sa kaparangan vs pagkakabihagAso (Canis lupus familiaris)Lobong gray (Canis lupus)sa pagitan ng 30,000 BC at 15,000 BC<ref

name="DienekesAnthropology">[http://dienekes.blogspot.com/2008/10/dog-domestication-in-aurignacian

biothes name="Worldfirst">MSNBC : World's first dog lived 31,700   years ago, ate big</ref>Eurasyakarne, pelt, mga alagang hayop, palabas, pangangaso, drapto, pagsasaliksik, mga relihiyon, pag-aaway, pagpapatakbo, transportasyon, paggawa, rescuing, pag-gabay, pagseserbisyo, pagkakawan, pagga-guwardiya, pagpapastol, kontrol ng peste130pxmaamo; malaking mga pagbabagong pisikal at pag-aasalLabis na karaniwan sa pagkakabihag, ang mga kamag-anak nitong ligaw ay higit na hindi karaniwan  Domestikadong Tupa (Ovis aries)Mouflon (Ovis orientalis)sa pagitan ng 11,000 BC at 9000 BC<ref

name="storey"></ref>Timogkanlurang Asyahibla, karne, gatas, katad, pelt, vellum, mga alagang hayop, palabas, pagpapatakbo, mga relihiyon, pagsasaliksik, pagga-guwardiya, pag-aaway, palamuti130px Ilang mga pagbabagong pisikalDomestikong baboy (Sus scrofa domesticus)Wild boar (Sus scrofa)9000 BCMalapit na Silangan, Tsinakarne, katad, pagsasaliksik, palabas, pagpapatakbo, pag-aaway, paggawa, mga alagang hayop130px Ilang mga pagbabagong pisikalDomestikong kambing (Capra aegagrus hircus)Kambing na ligaw (Capra aegagrus)8000 BCMelinda A. Zeder, Goat busters track   domestication  (Physiologic changes and evolution of goats into a Domestikado animal), April

2000.Irangatas, karne, hibla, paggawa, balat, buhok, palabas, pagpapatakbo, mga relihiyon, pag-aaway, paglilinis, mga alagang hayop130px Mga katamtamang pagbabagong pisikalBaka (Bos primigenius taurus)Aurochs (Bos primigenius) (ekstinto)8000 BCSource : Laboratoire de Préhistoire

et
Protohistoire de l'Ouest de la France

 , .Europa, Asya and North Africakarne, gatas, katad, hides, paggawa, pag-aararo, drapto, vellum, dugo, transportasyon, pertilisasyon ng lupa, pag-aaway, palabas, mga alagang hayop, mga relihiyon 130px Ilang mga pagbabagong pisikalKaraniwan sa pagkakabihag, ang mga ligaw na kamag-anak nito ay ekstintoZebu (Bos primigenius indicus)Aurochs (Bos primigenius) (ekstinto)8000 BCIndiakarne, gatas, katad, hides, paggawa, pag-aararo, drapto, vellum, dugo, transportasyon, pertilisasyon ng lupa, pag-aaway, palabas, pagpapatakbo, mga relihiyon130px DomestikadoAng mga ligaw na ninuno nito ay ekstinto Pusa (Felis catus)Pusang ligaw (Felis silvestris)7500 BC,

domestication of the cat on Cyprus, National Geographic.Malapit na Silangankontrol ng peste, mga alagang hayop, palabas, pelt, karne, pagsasaliksik130px maamo, Ilang mga pagbabagong pisikalManok (Gallus gallus domesticus)Red Junglefowl (Gallus gallus)6000 BCIndia and Timogsilangang Asya karne, mga itlog, mga balahibo, katad, palabas, pagpapatakbo, palamuti, pag-aaway, mga alagang hayop130px Ilang mga pagbabagong pisikalGuinea pig (Cavia porcellus)Montane Guinea Pig (Cavia tschudii)5000 BCHistory of the Guinea Pig (Cavia porcellus) in South   America, a summary of the current state of knowledgePerukarne, mga alagang hayop, palabas, pagpapatakbo, pagsasaliksik130px Mga katamtamang pagbabagong pisikalAsno (Equus africanus asinus)Aprikanong ligaw na asno (Equus africanus)5000 BCRoger Blench,Ehiptotransportasyon, paggawa, pag-aararo, drapto, mount, karne, gatas, mga alagang hayop, pagpapatakbo, pagga-guwardiya130px Mga katamtamang pagbabagong pisikalDomestikadong pato (Anas platyrhynchos domesticus)Patong Mallard (Anas platyrhnchos)4000 BCTsinakarne, taba, foie gras, mga balahibo and down, dugo, mga itlog, mga alagang hayop, palabas, pagpapatakbo, palamuti130px DomestikadoTubig buffalo (Bubalus bubalis)Wild water buffalo (Bubalus arnee)4000 BCIndia, Tsinapaggawa, pag-aararo, drapto, mount, pag-aaway, karne, palabas, pagpapatakbo, gatas130px DomestikadoKabayo (Equus ferus caballus)Kabayong ligaw (Equus ferus)4000 BCThe Domestication of the Horse; see also

Domestication of the horseEurasyan Steppeskarne, transportasyon, paggawa, pag-gabay, pagseserbisyo, pangangaso, execution, pag-aararo, drapto, mount, pag-aaway, palabas, mga kasal, pagpapatakbo, mga relihiyon, gatas, mga alagang hayop130px Domestikado Karaniwan sa pagkakabihag, labis na bihira sa kaparangan Domestikado Silkmoth (Bombyx mori)Wild Silkmoth (Bombyx mandarina)3000 BCTsinasilk, pagkain, mga alagang hayop, karne130px DomestikadoDomestikong kalapati (Columba livia domestica)Batong kalapati (Columba livia)3000 BCMediterranean Basinpalabas, mga kasal, messenger, karne, pagpapatakbo, mga alagang hayop130px Artipisyal na pinili sa maraming mga uri kabilang ang mga karneng breed, pagpapatakbo/mensaherong mga bred at mga fancy plummage Domestikong gansa (Anser anser domesticus)Greylag Goose (Anser anser) 3000 BC Ehiptokarne, taba, foie gras, mga balahibo and down, mga itlog, palabas, pagga-guwardiya, mga alagang hayop130px DomestikadoLlama (Lama glama)Guanaco (Lama guanicoe)2400 BCD.L  Johnson and B.K. Swartz, Jr.

Evidence for   Pre-Columbian Animal Domestication in the New World Perutransportasyon, paggawa, drapto, mount, karne, palabas, mga kasal, pagpapatakbo, mga alagang hayop, pagga-guwardiya130px DomestikadoAlpaca (Vicugna pacos)Vicuña (Vicugna vicugna)2400 BCPerugatas, transportasyon, hibla, karne, palabas, mga alagang hayop, pagga-guwardiya130px DomestikadoDomestikadong guineafowl (Numida meleagris)Helmeted Guineafowl (Numida melegris)2400 BCAfricakarne, mga itlog, kontrol ng peste, palabas, alarming, mga alagang hayop130px DomestikadoFerret (Mustela putorius furo)Europaan polecat (Mustela putorius)1500 BCEuropapangangaso, kontrol ng peste, palabas, pagpapatakbo, mga alagang hayop130px DomestikadoRingneck dove (Streptopelia risoria)African Collared Dove (streptopelia roseogrisea)500 BCNorth Africapalabas, mga alagang hayop130px DomestikadoBali cattle (Bos javanicus domestica)Banteng (Bos javanicus)UnknownTimogsilangang Asya, Javakarne, gatas, palabas, pagpapatakbo, paggawa, pag-aararo, drapto DomestikadoGayal (Bos frontalis)Gaur (Bos gaurus)UnknownTimogsilangang Asyakarne130px DomestikadoDomestikado turkey (Meleagris gallopavo)Wild Turkey (Meleagris gallopavo)180Mexico, Estados Unidoskarne, mga balahibo, mga itlog, palabas, mga alagang hayop130px DomestikadoGoldfish (Carassius auratus auratus) PRusyan carp (Carassius gibelio)300–400 Tsinamga alagang hayop, palabas, pagpapatakbo, palamuti130px DomestikadoDomestic rabbit (Oryctolagus cuniculus)Europaan Rabbit (Oryctolagus cuniculus)600Europakarne, pelt, hibla, mga alagang hayop, palabas, pagpapatakbo, pagsasaliksik130px DomestikadoDomestic Canary (Serinus canaria domestica)Atlantic Canary (Serinus canaria)15th centuryCanary Islands, Europamga alagang hayop, pagsasaliksik, palabas, mining, pag-aaway130px DomestikadoKalabaw (Bubalus bubalis carabenesis)Wild water buffalo (Bubalus arnee)17th centuryPilipinaspaggawa, pag-aararo, drapto, mount, pag-aaway, karne, gatas, palabas, pagpapatakbo130px DomestikadoSiamese na nag-aaway na isda (Betta splendens)Unknown species of the genus Betta19th centuryThailandpag-aaway, mga alagang hayop130px DomestikadoKoi (Cyprinus carpio haematopterus)Common carp (Cyprinus carpio)1820sHaponpalamuti, palabas, mga alagang hayop130px DomestikadoDomestikadong silver fox (Vulpes vulpes)Red fox (Vulpes vulpes)1950sUnyong Sobyet, Rusyapelt, pagsasaliksik, mga alagang hayop130px maamo, Ilang mga pagbabagong pisikal Maliit na domestikong populasyon, ang mga ligaw na kamag-anak nito ay katamtamang karaniwangDomestikado hedgehog (Atelerix albiventris)Four-toed Hedgehog (Atelerix albiventris) 1980sSentral na Aprika at Silanganing Aprikamga alagang hayop130px DomestikadoSociety Finch (Lonchura striata domestica)White-rumped Munia (Lonchura striata) mga alagang hayop uncertainHaponmga alagang hayop, pagsasaliksik130px DomestikadoYak (Bos grunniens) Wild Yak (Bos mutus)2500 BCTibetgatas, transportasyon, paggawa, pag-aararo, mount, pagpapatakbo, pag-aaway, karne, hibla130px Domestikado sa pagkakabihagFancy rat and Lab ratBrown rat (Rattus norvegicus)1800sUKmga alagang hayop, pagsasaliksik, palabas130px Domestikado Karaniwan sa pagkakabihag at sa kaparanganDomestikado Dromedary Camel (Camelus dromedarius)Wild Dromedary Camel (Camelus dromedarius)4000 BCArabiatransportasyon, paggawa, pangangaso, pag-aararo, drapto, mount, palabas, mga kasal, pagpapatakbo, mga relihiyon, pag-aaway, gatas, karne130px Domestikado Moderately Karaniwan sa pagkakabihag, maliit na lagalag na populasyon, ang mga tunay na ligaw na dromedaryo ay maaaring ekstintoDomestikadong Kamelyong Bactrian (Camelus bactrianus) Ligaw na Kamelyong Bactrian (Camelus bactrianus)2500 BCSentral na Asyagatas, transportasyon, paggawa, pangangaso, pag-aararo, drapto, mount, pag-aaway, palabas, mga kasal, pagpapatakbo, mga relihiyon, karne, hair130px Domestikado sa pagkakabihag Katamtamang karaniwan sa pagkakabihag, kritikal na nanganganib sa kaparangan Guppy (Poecilia reticulata some strains)name="Guideon, et. al."  Guppy (Poecilia reticulata)UnknownBarbados, Brazil, Guyanamga alagang hayop130px Nasa/maamo sa pagkakabihagFancy mouse House mouse (Mus musculus)1100 BCTsinamga alagang hayop, pagsasaliksik, pagpapatakbo, pagkain130px maamo, malaking mga pagbabagong pisikal Karaniwan sa pagkakabihag at sa kaparangan

 Semidomestikado, rutinang nabibihag-bred, o ang estado ng domestikasyon ay hindi malinaw 
May mga hayop na malawak na ginamit o inalagaan bilang mga hayop ng mga tao ngunit hindi malaking nabago mula sa mga uring ligaw na hayop. Ang karamihan ng mga hayop sa tablang ito ay kahit papaano medyo nabago mula sa mga ninuno nitong ligaw sa pamamagitan ng malawak na pakikipag-ugnayan nito sa mga tao. Ang marami ay hindi maaaring palayain sa kaparangan o sa isang paraan ay nakasalalay sa mga tao. 
Espesye at subespesye  Ligaw(wild) na ninuno nito   Petsa Lokasyon ng pinagmulan  Layunin  Larawan  Digri at uri ng domestikasyon  Saklaw sa kaparangan vs pagkakabihagWestern honey bee (Apis mellifera) Western honey bee (Apis mellifera)4000 BCEuropa, Asya at Aprikapulot, wax, polinasyonon130px Domestikado Italian bee (Apis mellifera ligustica) Italian bee (Apis mellifera ligustica)1880sItalyahoney, pollination130px Madaling i-domestikaEuropaan dark bee (Apis mellifera mellifera) Europaan dark bee (Apis mellifera mellifera)mga modernong panahonEuropahoney, pollination130px Domestikado sa pagkakabihagCarniolan honey bee (Apis mellifera carnica) Carniolan honey bee (Apis mellifera carnica)mga alagang hayopa uncertainSloveniahoney, pollination130px Madaling i-domestikaIndian Peafowl (Pavo cristatus) Indian Peafowl (Pavo cristatus)500 BCIndiapalabas, mga balahibo, karne, landscaping, palamuti, mga alagang hayop, garden bird130px Nasa/maamo in capticityBudgerigar (Melopsittacus undulatus) Budgerigar (Melopsittacus undulatus)1850sAustraliamga alagang hayop, palabas, talking bird130pxPlumage changes, some breeds are physically largerCorn snake (Pantherophis gutttatus) Corn snake (Pantherophis guttatus) 1960sEstados Unidosmga alagang hayop130px Domestikado Java Sparrow (Padda oryzivora) Java Sparrow (Padda oryzivora)Ming DynastyTsinamga alagang hayop130px Maaaring i-domestika and mga non-wild coloration pied at fancy colored Javas mula sa mahabang Asyanong captivity linesCockatiel (Nymphicus hollandicus) Cockatiel (Nymphicus hollandicus)1870sAustraliamga alagang hayop, palabas, talking bird130pxAmerican mink (Neovison vison) American mink (Neovison vison)19th centuryNorth Americafur, mga alagang hayop, ratting130px Nasa/maamo sa pagkakabihagAsian elephant (Elephas maximus) Asian elephant (Elephas maximus)2000 BCIndus Valley Civilizationpaggawa, pag-aararo, transportasyon, mount, pangangaso, palabas, pagpapatakbo, pag-aaway, execution, ceremonies, mga kasal130px Nasa/maamo sa pagkakabihag Indian elephant (Elephas maximus indicus) Indian elephant (Elephas maximus indicus)Unknown Indiapaggawa, ceremonies, mga kasal, mga relihiyon, mount, transportasyon130px Semi-domestikadoAddax (Addax nasomaculatus) Addax (Addax nasomaculatus)2500 BCEhiptokarne, horns, katad, skin130px Nasa/maamo sa pagkakabihag Maliit na bihag na populasyon ngunit nanganganib sa kaparangan Scimitar oryx (Oyrx dammah) Scimitar oryx (Oyrx dammah)2320-2150 BCEhiptokarne, hides, mga relihiyon, ceremonies, horns130px Nasa/maamo sa pagkakabihag Maliit na bihag na populasyon ngunit halos ekstinto sa kaparangan Muscovy Duck (Cairina moschata) Muscovy Duck (Cairina moschata)700–600 BCSouth Americakarne, taba, mga balahibo, mga itlog, palabas, mga alagang hayop130px Nasa/maamo sa pagkakabihagCochineal (Dactylopius coccus) Cochineal (Dactylopius coccus)700–500 BCChile, Mexicodye130px Nasa/maamo sa pagkakabihag Crimsonspotted Rainbowfish (Melanotaenia duboulayi) Crimsonspotted Rainbowfish (Melanotaenia duboulayi)1920sEastern Australiamga alagang hayop, kontrol ng peste130px Nasa/maamo sa pagkakabihagLong-tailed Chinchilla (Chinchilla lanigera) Long-tailed Chinchilla (Chinchilla lanigera)1930sAndesmga alagang hayop, fur, pagsasaliksik130px Domestikado sa pagkakabihagShort-tailed Chinchilla (Chinchilla chinchilla) Short-tailed Chinchilla (Chinchilla chinchilla)1930sAndesfur130px Raised sa pagkakabihag Water flea (Daphnia magna) Water flea (Daphnia magna)1930sNorth America, Eurasya, Africapagsasaliksik130px Nasa/maamo sa pagkakabihagZebra Finch (Taeniopygia guttata) Zebra Finch (Taeniopygia guttata)20th centuryAustraliamga alagang hayop, palabas130px Domestikado sa pagkakabihagAxolotl (Ambystoma mexicanum) Axolotl20th centuryMexicopagsasaliksik, mga alagang hayop130px Mga katamtamang pagbabagong pisikalAustralian Green Tree Frog (Litoria caerulea) Australian Green Tree Froglate 20th centuryAustraliamga alagang hayop130pxArgentine Horned Frog (Ceratophrys ornata) Argentine Horned Froglate 20th centuryArgentinamga alagang hayop130pxCranwell's horned frog (Ceratophrys cranwelli) Cranwell's Horned Froglate 20th centuryArgentinamga alagang hayop130pxMopani worm (Gonimbrasia belina) Mopani worm (Gonimbrasia belina) 1950sKatimugang Aprikakarne130px Nasa/maamo sa pagkakabihagCommon eland (Taurotragus oryx) Common eland (Taurotragus oryx)UnknownZimbabwe, Timog Aprika, Kenyakarne, gatas, katad, hides, horns130px Domestikado sa pagkakabihagDiamond Dove (Geopelia cuneata) Diamond Dove (Geopelia cuneata)UnknownAustraliamga alagang hayop 130px Domestikado sa pagkakabihagMuskox (Ovibos moschatus) Muskox (Ovibos moschatus) 1960sEstados Unidoswool, karne, gatas130px Nasa/maamo sa pagkakabihagGrey-banded kingsnake (Lampropeltis alterna) Grey-banded kingsnake (Lampropeltis alterna)mga alagang hayopa uncertainTexas, New Mexico, Chihuahuamga alagang hayop130px Nasa/maamo sa pagkakabihagCentral Bearded Dragon (Pogona vitticeps) Central Bearded Dragon (Pogona vitticeps) 1970sAustraliamga alagang hayop 130px Mga katamtamang pagbabagong pisikalSugar glider (Petaurus breviceps) Sugar glider (Petaurus breviceps) 1980sAustraliamga alagang hayop130px DomestikadoIndian gray mongoose (Herpestes edwardsii) Indian gray mongoose (Herpestes edwardsii)mga alagang hayopa uncertainIndiapag-aaway, kontrol ng peste, mga alagang hayop130px Nasa/maamo sa pagkakabihagCapybara (Hydrochoerus hydrochaeris) Capybara (Hydrochoerus hydrochaeris)mga alagang hayopa uncertainSouth Americakarne, pelt, balat, mga alagang hayop130pxIndian Palm Squirrel (Funambulus palmarum) Indian Palm Squirrel (Funambulus palmarum)mga alagang hayopa uncertainIndiamga alagang hayop130px madaling mapaamoLawson's Dragon (Pogona henrylawsoni) Lawson's Dragon (Pogona henrylawsoni)1980sAustraliamga alagang hayop130px Nasa/maamo sa pagkakabihagBuff-tailed bumblebee (Bombus terrestris) Buff-tailed bumblebee (Bombus terrestris)1980sEuropawax, pollination Nasa/maamo sa pagkakabihagGolden Pheasant (Chrysolophus pictus) Golden Pheasant (Chrysolophus pictus)mga alagang hayopa uncertainTsinakarne, palamuti, garden bird130px Nasa/maamo sa pagkakabihagSika deer (Cervus nippon) Sika deer (Cervus nippon)UnknownHapon, Tsinakarne, antlers130px Nasa/maamo sa pagkakabihagMandarin Duck (Aix galericulata) Mandarin Duck (Aix galericulata)UnknownTsinakarne, taba, palamuti130px Nasa/maamo sa pagkakabihagEhiptoian mongoose (Herpestes ichneumon) Ehiptoian mongoose (Herpestes ichneumon)UnknownEhiptokontrol ng peste, mga alagang hayop Nasa/maamo sa pagkakabihagAsiatic honey bee (Apis cerana) Asiatic honey bee (Apis cerana) UnknownSouth and Timogsilangang Asyahoney, pollination130px Domestikado sa pagkakabihagHaponese Cormorant (Phalacrocorax capillatus) Haponese Cormorant (Phalacrocorax capillatus)960 ADHaponfishing130px Nasa/maamo sa pagkakabihagGreat Cormorant (Phalacrocorax carbo) Great Cormorant (Phalacrocorax carbo)960 ADTsinafishing130px maamo sa pagkakabihag Haponese Quail (Coturnix japonica) Haponese Quail (Coturnix japonica)1100–1900Haponkarne, mga itlog, mga alagang hayop Domestikado sa pagkakabihagCommon carp (Cyprinus carpio) Common carp (Cyprinus carpio)1200–1500 Europa, Asyakarne 130px Maamo sa pagkakabihagHouse cricket (Acheta domestica) House cricket (Acheta domestica)12th centurySouthwestern Asia, Tsina, Haponkarne, pagkain, pag-aaway, mga alagang hayop130px Domestikado sa pagkakabihagEuropaan mink (Mustela lutreola) Europaan mink (Mustela lutreola)1800sEuropafur130px Nasa/maamo sa pagkakabihagKing Quail (Coturnix chinensis) King Quail (Coturnix chinensis) mga alagang hayopa uncertainAsya, Australiamga alagang hayop130pxGrey Francolin (Francolinus pondicerianus) Grey Francolin (Francolinus pondicerianus) mga alagang hayopa uncertainIndia, Pakistankarne, mga alagang hayop, pag-aaway130px Nasa/maamo sa pagkakabihagLowland Paca (Cuniculus paca) Lowland Paca (Cuniculus paca)UnknownMexico, Argentinakarne, mga alagang hayop130px Nasa/maamo sa pagkakabihagSteppe Lemming (Lagurus lagurus) Steppe Lemming (Lagurus lagururs)UnknownSteppesmga alagang hayop130pxDegu (Octodon degus) Degu (Octodon degus)1990sChilean Andesmga alagang hayop, pagsasaliksik130pxMongolian gerbil (Meriones unguiculatus) Mongolian gerbil (Meriones unguiculatus)1990sMongoliamga alagang hayop, pagsasaliksik130px Nasa/maamo sa pagkakabihagCrucian carp (Carassius carassius) Crucian carp (Carassius carassius) 2000sEngland, Rusyakarne, mga alagang hayop130px Indian honey bee (Apis cerana indica) Indian honey bee (Apis cerana indica) UnknownIndiahoney, pollination130px Nasa/maamo sa pagkakabihagSemi-Domestikado Reindeer  Reindeer (Rangifer tarandus) 3000 BCAsian subarctic. karne, gatas, transportasyon, paggawa, drapto, mount, hides, pagpapatakbo, katad, antlers130px SemiDomestikadoWhite Cockatoo (Cacatua alba) White Cockatoo (Cacatua alba)Tang DynastyTsinamga alagang hayop, palabas130pxFallow Deer (Dama dama) Fallow Deer (Dama dama) 1000 BCMediterranean Basinkarne, hides, antlers130px SemiDomestikado Europaan medicinal leech (Hirudo medicinalis) Europaan medicinal leech (Hirudo medicinalis)800 BCEuropa, Asyadugoletting, surgery130pxRose-ringed Parakeet (Psittacula krameri) Rose-ringed Parakeet (Psittacula krameri)UnknownAfrica, Asyamga alagang hayop, talking bird130pxRoman Snail (Helix pomatia) Roman Snail (Helix pomatia)100 ADEuropakarne130pxStingless bee (Melipona beecheii) Stingless bee (Melipona beecheii) 180 ADMexico, Amazon Basinhoney, pollination130px SemiDomestikadoMute Swan (Cygnus olor) Mute Swan (Cygnus olor) 1000-1500Europakarne, landscaping, mga balahibo, garden bird130px SemiDomestikadoOstrich (Struthio camelus) Ostrich (Struthio camelus) 19th centuryAfricakarne, mga itlog, mga balahibo, katad, taba, oil, mount, pagpapatakbo130px SemiDomestikadoCommon fruit fly (Drosophila melanogaster) Common fruit fly (Drosophila melanogaster)1910sAustralia, Timog Aprikapagsasaliksik, pagkain130pxYellow-collared Lovebird (Agapornis personatus) Yellow-collared Lovebird (Agapornis personatus)1920sTanzaniamga alagang hayop130pxFischer's Lovebird (Agapornis fischeri) Fischer's Lovebird (Agapornis fischeri)1920s East-Central Africamga alagang hayopTurquoise Parrot (Neophema pulchella) Turquoise Parrot (Neophema pulchella)20th centuryAustraliamga alagang hayop, palabas130pxAfrican clawed frog (Xenopus laevis) African clawed frog (Xenopus laevis)1950sTimog Aprikamga alagang hayop, pagsasaliksik130pxSea-Monkey (Artemia salina x nyos)Brine shrimp (Artemia salina) 1950sLake Urmia, Iranmga alagang hayop130pxAmerican bison (Bison bison) American bison (Bison bison) 20th centuryNorth Americakarne, katad, hides130px SemiDomestikadoBall python (Python regius) Ball python (Python regius) 1960sAfricamga alagang hayop130px Captive bredEclectus Parrot (Eclectus roratus) Eclectus Parrot (Eclectus roratus) 1980sAustralia, Indonesia, New Guinea, Solomon Islandsmga alagang hayop130pxSalmon-crested Cockatoo (Cacatua moluccensis) Salmon-crested Cockatoo (Cacatua moluccensis) 1980sMaluku Islandsmga alagang hayop, palabas, talking bird130pxGreater Rhea (Rhea americana) Greater Rhea (Rhea americana) 1990sSouth Americakarne, mga itlog, mga balahibo, katad, taba, oil SemiDomestikadoEmu (Dromaius novaehollandiae) Emu (Dromaius novaehollandiae) 1990sAustraliakarne, mga itlog, mga balahibo, katad, taba, oil130px SemiDomestikadoPale Gerbil (Gerbillus perpallidus) Pale Gerbil (Gerbillus perpallidus)UnknownEhiptomga alagang hayop130pxPersian jird (Meriones persicus) Persian jird (Meriones persicus)UnknownIranmga alagang hayop130pxFat-tailed Gerbil (Pachyuromys duprasi) Fat-tailed Gerbil (Pachyuromys duprasi)UnknownEhipto, Libya, Tunisia, Algeriamga alagang hayop130pxGreen Iguana (Iguana iguana) Green Iguana (Iguana iguana) 1990sSouth Americamga alagang hayop, karne, katad130px Captive bredBlack Spiny-tailed Iguana (Ctenosaura similis) Black Spiny-tailed Iguana (Ctenosaura similis)mga alagang hayopa uncertainCentral Americamga alagang hayop, karne130px Captive bredLeopard gecko (Eublepharis macularius) Leopard gecko (Eublepharis macularius) 20th centuryPakistanmga alagang hayop katamtamang pagbabagong pisikalGreen Tree Python (Morelia viridis) Green Tree Python (Morelia viridis) mid 1990sNew Guinea, Indonesia, Australiamga alagang hayop130px Captive bredWestern Rosella (Platycercus icterotis) Western Rosella (Platycercus icterotis)UnknownSouthwest Australiamga alagang hayop130px Red-tailed Black Cockatoo (Calyptorhynchus banksii) Red-tailed Black Cockatoo (Calyptorhynchus banksii) late 1990sAustraliamga alagang hayop130pxGouldian Finch (Erythrura gouldiae) Gouldian Finch (Erythrura gouldiae) late 1990sAustraliamga alagang hayop, palabas130pxRusty-spotted cat (Prionailurus rubiginosus) Rusty-spotted cat (Prionailurus rubiginosus) mga alagang hayopa uncertainIndia, Sri Lankamga alagang hayop130px Madaling i-domestikaStar Finch (Neochmia ruficauda) Star Finch (Neochmia ruficauda)mga alagang hayopa uncertainAustraliamga alagang hayop, palabas130pxEurasyan Siskin (Carduelis spinus) Eurasyan Siskin (Carduelis spinus)mga alagang hayopa uncertainEuropa, Asyamga alagang hayop, singing130pxCrested Gecko (Rhacodactylus ciliatus) Crested Gecko (Rhacodactylus ciliatus) UnknownNew Caledoniamga alagang hayop130px Captive bred Medyo Karaniwan sa pagkakabihag, halos ekstinto sa kaparanganCommon kusimanse (Crossarchus obscurus) Common kusimanse (Crossarchus obscurus) UnknownWest Africamga alagang hayop130px Nabihag na bredKissing gourami (Helostoma temminckii)Kissing gourami (Helostoma temminckii)Hindi alamThailand, Indonesiakarne, mga alagang hayop130px Domestikado

 Mga halaman 
Gaya ng mga hayop, ang mga halaman ay dinomestika rin ng mga tao para sa kapakanibangan ng mga ito. Ang mga dinomestikang halamang ito mula sa mga ligaw na ninuno nito ay kinabibilangan ng saging, mansanas, ubas at marami pang iba. Ang mga pinakaunang mga pagtatangkang pantao sa pagdodomestika ng halaman ay nangyari sa Timog-Kanluraning Asya. May sinaunang ebidensiya para sa may kamalayang kultibasyon at pagpili ng pag-aasal ng mga halaman sa bago ang Neolitikong mga pangkat sa Syria. Ang mga butil ng rye na may mga dometikong katangian ay narekober mula sa mga kontekstong epi-Paleolitiko(mga 11,050 bago ang kasalukuyan) sa Abu Hereyra sa Syria ngunit ito ay lumilitaw na isang lokalisadong phenomenon na nagresulta mula sa kultibasyon ng mga tayo ng ligaw na rye kesa sa depinitibong hakbang tungo sa domestikasyon. Noong 10,000 BCE, ang halamang bottle gourd  (Lagenaria siceraria) na ginamit bilang isang lalagyan bago ang pagdating ng teknolohiyang seramiko ay lumilitaw na dinomestika. Ang domestikadong bottle gourd ay umabot sa mga Amerika mula sa Asya noong 8000 BCE na pinakamalamang na sanhi ng migrasyon ng mga tao mula sa Asya tungo sa Amerika. Ang mga pananim na cereal ay unang dinomestika noong 9000 BCE sa Matabang Gasuklay sa Gitnang Silangan. Ang unang mga domestikadong pananim ay pangkalatahang mga taunan na may mga malalaking buto o mga prutas. Ang mga ito ay kinabibilangan ng mga pulse gaya ng mga gisantes(pea) at mga butil gaya ng trigo. Ang Gitnang Silangan ay lalong angkop sa mga espesyeng ito. Ang tuyong tag-init ay kaaya-aya sa ebolusyon ng mga may malalaking butong taunang halaman at ang iba't ibang mga matataas na lugar ay tumungo sa malaking iba ibang uri ng espesye. Habang ang domestikasyon ay nangyayari, ang mga tao ay nagsimulang lumipat mula sa pagiging lipunang mangangaso-tagatipon tungo sa isang nailagay na pamayanang agrikultural. Ang patuloy na domestikasyon ay unti-unti na isang proseso ng pagsubok at pagkakamali na nangyayari nang pahinto hinto. Sa paglipas ng mga panahon, mga perennial at mga maliliit na mga puno ay nagsimulang idomestika kabilang ang mga mansanas at olibo. Ang ilang mga halaman ay hindi nadomestika hanggang kamakailan lamang gaya ng maning macadamia at pecan. Sa ibang mga bahagi ng daigdig, ang iba't ibang mga espesye ng halaman ay dinomestika. Sa mga Amerika, ang kalabasa, mais at sitaw(bean) at marahil ay kamoteng kahoy ay bumubuo ng diyeta dito. Sa Silangang Asya, ang millet, bigas at soya ang pinakamahalagang mga pananim. Ang mga domestikadong espesye ng halaman ay kadalasang nag-iiba mula sa mga ligaw na kamag-anak nito sa mga mahuhulaang paraan. Ang mga pagkakaibang ito ay tinatawag na sindromang domestikasyon at kinabibilangan  mas mataas na mga rate ng herminasyon, mas mahuhulaan at sabay sabay na herminasyon, tumaas na sukat ng mga organong reproduktibo nito, isang kagawian para sa mga hinog na buto na manatili sa halaman kesa matanggal at mahulog sa lupa, nabawasang mga pagtatanggol na pisikal at kemikal at pagbabago sa paglalaang biomasa.

 Mga mikrorganismo 
Kabilang sa mga dinomestikang mikroorganismo  para sa pagkain ng tao ang: kabute, lebadura(paghuhurno, paggawa ng alak at pagluluto), mga amag(para sa paggawa ng keso, tempeh, Quorn, Pu-erh at ilang mga sausage, bakterya(para sa keso, yogurt, kephir, buttermilk, maasim na krema at kombucha tea). Ang mga dinomestikang mikroorganismo para sa medisina at agham ang mga virus(para sa mga bakuna at pagsasaliksik), bakterya(para sa paggawa ng mga droga) at mga amag(para sa paggawa ng mga antibiotiko).
 Tignan din 
 Natural na seleksiyon
 Artipisyal na seleksiyon

 Mga sanggunian 

Kategorya:Kasaysayan ng agrikultura
Kategorya:Mga domestikadong hayop