Tagapagsanay (palakasan)

Sa palakasan, ang tagapagsanay ay ang taong  sangkot sa panuto, tagubilin, at operasyon ng pagsasanay ng grupo ng manlalaro o ng isang indibidwal na atleta. Ang tagapagsanay ay maaari ring isang guro.

 Pagiging epektibo 
Si John Wooden ay may pilosopiya sa pagsasanay na naghihikayat ng maayos na pagpaplano, organisasyon, at pag-unawa, at naniniwala siyang mahalaga ang kaalaman subalit hindi lamang ito ang kailangan para maging epektibong tagapagsanay. Sa tradisyon, sinusukat ang kahusayan o pagiging epektibo ng pagsasanay sa pamamagitan ng bahagdan ng panalo at talo, kasiyahan ng mga manlalaro, o bilang ng taon ng karanasan sa pagsasanay, subalit tulad ng sa kahusayan ng mga guro, lubhang malabo ang mga sukatan na ito. Ang pagiging epektibo ng pagsasanay ay naglalarawan ng mahusay na pagsasanay, na tumitingin sa gawi sa pagsasanay, disposisyon, edukasyon, karanasan, at kaalaman.

Isang malawakang ginagamit na depinisyon ng epektibong pagsasanay ay "ang tuloy-tuloy na aplikasyon ng pinagsamang propesyonal, interpersonal, at intrapersonal na kaalaman, upang mapabuti ang kakayahan, kumpiyansa, koneksyon, at karakter ng mga atleta sa partikular na konteksto ng pagsasanay."

 Kaalaman 
Kailangang magkaroon ng kaalamang naglalarawan at kaalamang pampamamaraan ang mga tagapagsanay na nauugnay sa lahat ng aspeto ng pagsasanay, kung saan mas malayang nagagamit ng mga eksperto ang kaalamang di-nakikita. Ang kaalaman ng mga guro ay nauri, tulad ng kaalaman ng tagapagsanay na may iba't ibang katawagang ginagamit. Nakakatulong ang mga katawagang ito sa mga manlalaro at atleta na maunawaan kung ano ang nais ipatupad ng tagapagsanay. Isa sa mga terminong ito ay ang pinahusay na puna o augmented feedback, na tumutukoy sa iba't ibang paraan kung paano maaaring magbigay ng pag-aaral ang isang tagapagsanay. Maraming kategorya ang nabibilang sa kaalamang pangnilalaman, kaalamang pampagtuturo, at kalamang pampagtuturo at pangnilalaman. Kapag isinasaalang-alang ang pangangailangang bumuo ng ugnayan sa iba at sa mga atleta, isinama ang kaalamang interpersonal. Pagdating naman sa propesyonal na pag-unlad, na nangangailangan ng kakayahang matuto mula sa karanasan habang ginagamit ang mapanuring pagninilay-pagnilay sa gawain o reflective practice, isinama ang kaalamang intrapersonal.

Bihira sa propesyonal na isport ang isang koponan na hindi kumuha ng dating propesyonal na manlalaro, subalit magkaiba ang kaalaman sa paglalaro at pagsasanay. Ang kombinasyon ng propesyonal, interpersonal, at intrapersonal na kaalaman ay maaaring magbunga ng mahusay na gawi sa pag-iisip, pagiging hinog, karunungan, at kakayahang gumawa ng makatuwirang pagpapasya.

 Propesyonalismo 
Ang kaalaman sa paksa, palakasan, kurikulum, at pampagtuturo ay nabibilang sa kategoryang ito ng propesyonal na kaalaman ng tagapagsanay. Kasama rin dito ang iba't ibang "-olohiya" ng agham pampalakasan gaya ng: sikolohiya ng palakasan, biyomekanika ng palakasan, nutrisyon sa palakasan, pisyolohiya ng ehersisyo, kontrol sa motor, kritikal na pag-iisip, sosyolohiya, lakas at kondisyon, at taktika sa palakasan, pati na rin ang lahat ng kaugnay na sangay ng kaalaman. Ang kategoryang ito ng kaalaman ang pangunahing tinututukan ng edukasyon ng tagapagsanay subalit hindi sapat na ito lamang para maging epektibong tagapagsanay.

Ang pagsasanay ay hindi lamang tungkol sa espesipikong kakayahan sa palakasan at edukasyon, lalo na kapag isinasaalang-alang ang kabuuang pamamaraan. Ang pagpapanatiling ligtas at malusog ng mga atleta habang lumalahok ay responsibilidad din ng tagapagsanay, kasama na ang kamalayan sa mga sosyal na salik tulad ng relative age effect o impluwensya ng pagkakaiba sa edad.

 Interpersonalidad 
Malaki ang bahagi ng pagsasanay sa pakikipag-ugnayan sa mga manlalaro, kawani, pamayanan, kalaban, at maging sa pamilya sa kabataang palakasan. Ang ugnayang nabubuo sa isang koponan ay nakakaapekto sa sosyal na interaksyon na maaaring makaapekto sa pagganap at pag-unlad ng manlalaro, kultura ng mga tagahanga, at sa propesyonal na palakasan, sa pinansyal na suporta. Ang epektibong tagapagsanay ay may kaalaman na nakakatulong sa lahat ng sosyal na konteksto upang mapakinabangan ang bawat sitwasyon, kung saan ang relasyon ng tagapagsanay–atleta ay isa sa pinakamahalaga.

Mahalaga ang mahusay na kasanayan sa komunikasyon para sa mga tagapagsanay upang maibigay sa kanilang mga atleta ang sapat na kasanayan, kaalaman, at kakayahan sa mental at taktikal.

 Intrapersonalidad 
Ang kakayahan ng isang tagapagsanay na magpabuti ay nakasalalay sa propesyonal na pag-unlad sa patuloy na pagkatuto, na gumagamit ng kombinasyon ng evaluasyon at mapanuring pagninilay-pagnilay sa gawain. Ang pagkilala sa sariling etikal na pananaw at disposisyon ay bahagi rin ng intrapersonal knowledge. Ang pag-unawa sa sarili at kakayahang magsagawa ng introspeksiyon at refleksyon ay mga kasanayan na nangangailangan ng panahon upang mapagyaman, gamit ang sinadyang pagsasanay sa bawat nagbabagong konteksto. Ang kahusayan sa pagsasanay ay nangangailangan ng kaalaman na ito, katulad ng mga guro, dahil bawat karanasan ay maaaring magpatibay o kumontra sa naunang paniniwala tungkol sa pagganap ng manlalaro. Ang panloob at panlabas na pagbabalangkas sa tungkulin ng tagapagsanay ay maaaring makaapekto sa kanilang refleksyon, na nagmumungkahi na ang perspektiba ay maaaring maging limitasyon, kaya pinapayo ang pagkakaroon ng isang komunidad ng pagsasanay para sa pagsusuri at puna.

 Mga plano at responsibilidad ng tagapagsanay 
Ang mga kurso sa pagsasanay at mga seminar sa pag-eensayo ay dumarami. Isang importanteng ginagampanan ng mga tagapagsanay, lalo na ang mga tagapagsanay ng kabataan, ay ang pagtitibay ang kaligtasan para sa mga kabataang atleta. Ito ay nangangailangan ng kaalaman tungkol sa resusitasyong kardyopulmonaryo, pag-iwas sa kakulangan ng tubig sa katawan, at pagsunod sa alituntunin sa pamamaraan tungkol pagkawala ng malay.

Ang mga tagapagsanay ay madalas din na gumagawa ng plano sa paglalaro o alituntunin sa mga gagawin ng kanilang manlalaro habang naglalaro. Sa bawat palakasan, mayroong iba’t ibang plano ng paglalaro. Halimbawa, sa larong putbol, ang tagapagsanay ay maaaring pumili na magkaroon ng isang tagabantay, apat na taga-depensa, tatlo na nakapwesto sa gitna, at dalawa sa harapan. Depende sa mga tagapagsanay na mag-desisyon kung ilang manlalaro ang maglalaro sa bawat posisyon sa oras ng laro, hangga’t hindi sila lumalagpas sa pinakamaraming bilang ng mga manlalaro na pinapayagang maglaro sa laro. Depende rin sa tagapagsanay kung saang posisyon maglalaro ang isang atleta.

 Mga sanggunian 

Kaurian:Palakasan
*