Pizza

Ang pizza ( , , Napolitano: [ˈpittsə]) ay isang pagkaing nagmula sa Italya na karaniwang binubuo ng bilog, patag, at nakaalsang masa na pinapatungan ng kamatis, keso at iba pang mga sahog (samu't saring uri ng tsoriso, dilis, kabute, sibuyas, olibo, gulay, karne, hamon, atbp.), na niluluto sa mataas na temperatura, kinaugaliang nasa pugon na ginagatungan ng kahoy. Kung minsan, tinatawag na pizzetta ang maliit na pizza. Pizzaiolo ang tawag sa taong gumagawa ng pizza.   

Sa Italya, hindi nakahiwa ang pizza na inihahain sa restawran, at kinakain gamit ang kutsilyo at tinidor. Subalit sa mga kaswal na setting, hinihiwa ito para makain habang nakahawak sa kamay.

Unang naitala ang salitang pizza noong ika-10 siglo sa isang manuskritong Latin mula sa Timog Italyang bayan ng Gaeta sa Lazio, sa may hangganan ng Campania. Naimbento naman ang modernong pizza sa Napoles, at mula noon sumikat ito at ang mga baryante nito sa maraming bansa. Ito ay naging isa sa mga pinakasikat na pagkain sa mundo at karaniwang fast food sa  Europa, Kaamerikahan at Australasya. Makikita ito sa mga pizzeria (mga "pizzahan"), mga restawran na nag-aalok ng lutuing Mediteraneo, sa pag-takeout, at bilang pagkaing kalye. Ibinebenta ng mga iba't ibang kompanya ang pizza nang nakahanda na, na maaaring ipalamig, sa mga pamilihan, na ipapainit muli sa oben sa bahay.

Ang Associazione Verace Pizza Napoletana (lit. Asosasyon ng Tunay na Napolitanong Pizza) ay isang samahang di-pangkalakalan na itinatag noong 1984 na may punong-tanggapan sa Napoles na naglalayong magtaguyod ng tradisyonal na Napolitanong pizza. Noong 2009, sa kahilingan ng Italya, inirehistro ang Napolitanong pizza sa Unyong Europeo bilang pagkain na Traditional Speciality Guaranteed (lit. Garantisadong Tradisyonal na Espesyalidad),Official Journal of the European Union, Commission regulation (EU) No 97/2010 , 5 February 2010International Trademark Association, European Union: Pizza napoletana obtains "Traditional Speciality Guaranteed" status , 1 April 2010 at noong 2017 naisama ang sining ng paggawa nito sa talaan ng UNESCO ukol sa di-materyal na pamanang kultural.

Si Raffaele Esposito ang kadalasang itinuturing na ama ng modernong pizza.Arthur Schwartz, Naples at Table: Cooking in Campania (1998) [Napoles at Mesa: Pagluluto sa Campania] (sa wikang Ingles), pa. 68. .John Dickie, Delizia!: The Epic History of the Italians and Their Food (2008) [Delizia!: Ang Epikong Kasaysayan ng mga Italyano at ang Kanilang Pagkain] (sa wikang Ingles), pa. 186.Father Giuseppe Orsini, Joseph E. Orsini, Italian Baking Secrets (2007) [Mga Italyanong Sikreto sa Paghuhurno] (sa wikang Ingles), pa. 99.

Mga sanggunian

Kategorya:Mga lutuing may keso
Kategorya:Lutuing Italyano
Kategorya:Mga tinapay
Kategorya:Pangmadaliang pagkain
Kategorya:Mga pagkaing pangminandal