Katinig na papigil

Sa ponetika, katínig na papigíl (o pabugá), plosíbo, o plówsib ang oklusibong katinig na nabubuo sa pamamagitan ng pagpigil sa paglabas ng hangin sa bibig. Maaaring magmula ang pagpigil na ito sa dulo ng dila (upang mabuo ang  at ), ang mismong dila (upang mabuo ang  at ), labi (upang mabuo ang  at ), o sa tagukan (upang mabuo ang ). Bagamat parehong pumipigil, nagkakaiba ito sa mga katinig na pailong dahil sa paglabas ng hangin sa ilong upang mabuo ang mga ito, gayundin sa mga katinig na palatak, kung saan bahagya lamang ang pagpigil sa paglabas ng hangin sa bibig. 

Lahat ng mga likas na wika sa mundo ay may mga katinig na papigil. May siyam na katinig na papigil sa wikang Tagalog: ang mga pares na  na makikita sa mga salitang palaka, bata, talino, daan, kalapati, at gatas, ang impit  na sinusulat bilang isang gitling (pag-ibig) o wala (akda), at ang pares na  na walang kaakibat na titik ngunit makikita sa mga salitang tulad ng tiyan at diyaryo.

 Artikulasyon 
Madalas na sinusuri ang isang katinig na papigil sa tatlong bahagi: ang paglapit ng dalawang artikulador sa isa't-isa, ang pagpigil kung saan pinipigilan ng parehong artikulador ang paglabas ng hangin, at ang pagbuga kung saan naghihiwalay naman ang dalawang artikulador upang mabuga ang hangin. Tanging ang pagpigil ang kailangan para masabing isa itong katinig na papigil. Maaaring walang maganap na paglapit ng dalawang artikulador kung may katinig na na nabuo sa parehong lugar ng artikulasyon tulad halimbawa sa salitang bantay. Sa ilang mga wika kagaya ng wikang Malay at Biyetnames, walang maririnig na pagbuga ng hangin sa mga katinig na papigil para sa mga katinig sa dulo ng isang salita, kahit na may katabi itong patinig.

 Wika 
May mga katinig na papigil ang lahat ng mga likas na wika sa mundo, at karamihan sa mga ito ay kahit papaano'y may , , at . Gayunpaman, may mga ilang wika na hindi ganito ang kaso: halimbawa, walang  sa wikang Samoano, habang wala namang  ang wikang Arabo gayundin sa mga wikang Mohawk at Cherokee sa Hilagang Amerika. Samantala,  ang natatanging katinig na papigil sa ponolohiya ng wikang Ontena Gadsup sa Papua Nueva Ginea,  habang natatangi naman ang wikang Yanyuwa sa hilagang Australia sa taglay nitong pitong katinig na papigil sa pitong magkakaiba lugar ng artikulasyon , ang pinakamarami para sa kahit anong likas na wika sa mundo.

 Uri 
Ipinapakita sa susunod na talahanayan sa baba ang mga katinig na pailong na may sariling karakter sa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto (IPA); para sa bawat uri, nasa taas ang di-matunog na anyo nito habang nasa baba ang matunog na anyo nito. Nakalista ang mga ito batay sa lugar mula labi papaloob sa lalamunan.

PangalanIPAHalimbawaWikaSalitaKahuluganBigkasKatinig na papigil sa labiTagalogpatobutoKatinig na papigil sa labi't ngipinGriyego 'sapiro'Ibanag'baboy'Katinig na papigil sa labi't dilaTangoa'paruparo'Vao?'pating'Katinig na papigil sa ngipinTseko'ito'Irlandes'madilim'Katinig na papigil sa gilagidTagalogmatamisdalagaKatinig na papigil sa dilang pulupotHabanes'bangkay'Suweko'hilaga'Katinig na papigil sa paletaTurko'pamayanan'Latbiyano'pamilya'Katinig na papigil sa ngala-ngalaTagalogkutoguloKatinig na papigil sa tilaoArabo 'pusa'Ingles (Australia)'mayabang'Katinig na papigil sa lalauganArchi 'reklamo' colspan="5" ! Katinig na papigil sa tagukanTagalogakda colspan="5" ! 

 Sanggunian 

Kategorya:Paraan ng artikulasyon
Kategorya:Mga katinig