Prusya

Ang Prusya (Aleman: Preußen; Ingles: Prussia; Latin: Borussia, Prutenia; Wikang Leton: Prūsija; Litwano: Prūsija; Polako: Prusy; Lumang Pruso: Prūsa; Danes: Prøjsen; Ruso: Пру́ссия) ay isang makasaysayang bayan na nagmumula sa labas ng Dukado ng Prusya at ng Margrabiyato ng Brandeburgo, at nakasentro sa rehiyon ng Prusya. Para sa ilang mga siglo, ang Bahay ng Hohenzollern ay namuno sa Prusya, matagumpay na pinalawak ang laki nito sa pamamagitan ng paraan ng isang hindi karaniwang maayos at organisado at epektibong hukbo. Ang Prusya, kasama ang kabisera sa Konigsbergo at mula 1701 sa Berlin, ay naghugis ng kasaysayan ng Alemanya. Noong 1871, ang mga estadong Aleman ay nagkaisa upang lumikha ng Imperyong Aleman sa ilalim ng Prusong pamumuno. Noong Nobyembre 1918, ang mga monarkiya ay binuwag at nawalan ng kapangyarihang pampulitika ang mga maharlika sa panahon ng Rebolusyong Aleman ng 1918-19. Sa ganito, binuwag ang Kaharian ng Prusya para sa kapakinabangan ng isang republika-ang Malayang Estado ng Prusya, isang estado ng Alemanya mula 1918 hanggang 1933. Mula 1933, nawalan ng pagsasarili ang Prusya bilang bunga ng kudetang Pruso, noong ang pamunuing Nazi ay matagumpay na nagtataguyod ng mga  na batas nito sa hangarin ng isang tanging estado. Sa pagtatapos ng pamunuing Nazi, ang dibisyon ng Alemanya sa kaalyadong-pagsakop na sona at ang paghihiwalay ng mga teritoryo nito sa silangan ng linya ng Oder–Neisse, na kung alin ay sinapi sa Polonya at ang Unyong Sobyet, ang Estado ng Prusya ay hindi na umiral de facto noong 1945.Christopher Clark, Iron Kingdom: The Rise and Downfall of Prussia, 1600–1947 (2006) is the standard history.The various stages of transformation and dissolution of old Prussia 1871–1947 describes :  (in German), in: : , Munich 1968, p. 135–165 (in German). See also another perspective by Andreas Lawaty: , de Gruyter, Berlin 1986, ISBN 3-11009-936-5. (in German) Ang Prusya ay umiral de jure hanggang ang pormal na pagpuksa nito ng Kaalyadong Konseho ng Kontrol na Pagsasabatas No. 46 ng 25 Pebrero 1947.Allied Control Council Enactment No. 46 of 25 February 1947  

Mga sanggunian