Samgyeopsal

Ang samgyeopsal (; ) o samgyeopsal-gui ( ) ay isang uri ng gui (inihaw na ulam) sa lutuing Koreano.

 Etimolohiya 
Kapag direktang isinalin mula sa Koreano, "tatlong-suson na laman", na tumutukoy sa mga guhit-guhit ng karne at taba sa liyempo na nagmumukhang tatlong suson kapag hiniwa.

Ito ang bahagi ng tiyan sa ilalim ng lomo mula sa ika-5 o ika-6 na tadyang hanggang sa likurang hita. Sa Korea, madalas na tumutukoy ang salitang samgyeop-sal na nangangahulugang "liyempo" sa samgyeop-sal-gui (inihaw na liyempo), sa parehong paraan na madalas na tumutukoy ang salitang galbi na nangangahulugang "mga tadyang", sa galbi-gui (inihaw na tagiliran ng baka). Tumutukoy ang gui sa mga nilitson, inihurno, o inihaw na ulam. 

Mayroon ding ogyeopsal (), kung saan "lima" ang kahulugan ng o at "suson" ang kahulugan ng gyeop. Sa ogyeop-sal, kasama ang balat ng liyempo, hindi katulad sa samgyeop-sal kung saan nakatanggal ang balat.

 Kasaysayan 
Ang unang pagbanggit sa ulam na ito ay sa isang artikulo sa Donga-ilbo na inilathala noong Nobyembre 3, 1984 na pinamagatang How to Distinguish Between Good and Bad Meat ("Paano Matutukoy Ang Mabuti sa Masamang Karne"), kung saan tinatawag na "segyeopsal (세겹살)" sa halip na samgyeopsal ang ulam. Nakapasok lang ang salitang samgyeopsal sa Standard Korean Language Dictionary pagkatapos ng 1994.

Hanggang d. 1980, pinakagustong karne ng mga Koreano ang baka, ngunit hinikayat ang karne ng baboy at manok sa antas ng pambansang patakaran bilang magandang alternatibo dahil ginamit ang karamihan ng baka sa agrikultura kaya nagkulang ang suplay ng baka. Bilang tugon sa mga patakaran ng pamahalaan, nagpatayo ang mga chaebol, lalo na ang Samsung, ng mga babuyan. Sa kalaunan, ipinasara ng Samsung ang mga ito dahil sa matinding reaksiyon mula sa mga magsasaka na nag-aalala na sinusubukan ng Samsung ang espekulasyon sa pingkas.

Noong patapos ng d. 1980 hanggang d. 1990, pumatok ang ulam kasama ng jokbal at sundae, dahil pumasok ang Samsung at Lotte sa industriya ng pagproseso ng karne. Dati, nakatuon ang paggamit ng baboy sa tradisyonal na lutuing Koreano tulad ng bossam o jeyuk-bokkeum sa pagtatago ng amoy ng baboy sa pamamagitan ng matatapang na rekado na sumasangkap ng mga espesya tulad ng luya, bawang, at puwero. Matapos malutas ang problema sa amoy ng mga siyentipikong pamamaraan tulad ng pagkapon sa mga baboy sa proseso ng produksiyon, naging posible ang pagpapasikat ng samgyeopsal. Noong 1996, naimbento ang daepae samgyeopsal, isang samgyeopsal na pinangalanan nang ganyan dahil hiniwa ito ng manipis na parang pinutol ng katam (na kilala bilang daepae sa Koreano). Pinasikat din ang ulam ng kulturang Hoesik pagkatapos ng krisis sa pananalapi ng 1998 bilang bahagi ng lutuing opisina sa Timog Korea. Noong d. 2000, lumitaw ang beoljip samgyeopsal na pinangalanan nang ganyan kasi malapanilan (beoljip sa Koreano) ang pagkahiwa sa karne. Mula noong 2005, ang kultura ng samgyeopsal ay naiimpluwensiyahan ng kultura ng Pulo ng Jeju sa dalawang paraan: sa paghahain ng mas malalaking porsiyon ng karne, isang geun (isang tradisyonal na Koreanong yunit na katumbas ng 600 g) sa halip na 100 gramo, at sa pagsikat ng karne ng itim na baboy ng Jeju.

 Paghahanda 
Iniihaw ang mga makapal, matabang hiwa ng liyempo, minsan may balat pa rin at minsan nakaiskor nang dayagonal, sa isang dahilig, de-metal na ihawan o parilya sa hapag-kainan na may ihawang de-uling o bitbiting kalan. Karaniwan, ang mga kumakain mismo ang nag-iihaw ng karne. Ibinabaliktad at ginugupit nila ang karne gamit ang mga panipit at gunting, at kumakain sila mula sa ihawan.

Karaniwang walang timpla ang karne, ngunit mula noong patapos ng d. 2000, sumikat na rin ang mga samgyeopsal na timplado sa ginseng, bino, bawang, yerba, kari, doenjang, at gochujang. Kadalasang iniihaw rin ang mga hiniwang bawang, sibuyas, berdeng sili, kabute, at kimchi, at naluluto sila sa mantikang tumutulo mula sa liyempo.

Kabilang sa mga karaniwang ipinapares sa samgyeopsal ang mga gulay na pang-ssam (pambalot) tulad ng letsugas, kkaennip (dahon ng perilya), ssammu (inatsarang labanos) at mga sawsawan tulad ng ssamjang (halo ng gochujang at doenjang) at gireum-jang (gawa sa mantika ng linga, asin, at paminta), jangajji (mga gulay na inatsara sa toyo) tulad ng  myeongi-jangajji (inatsarang allium ochotense) o yangpa-jangajji (inatsarang sibuyas), kimchi, pati na rin ang hiniwang bawang, sibuyas, at tanduyong na tinimplahan at ginutay-gutay. Maaaring ihawin ang bawang, sibuyas, at kimchi kasabay ng karne o kainin nang hilaw kasabay ng lutong karne. Iniihaw rin ang mga kabute tulad ng button mushroom at oyster mushroom kasabay ng karne.

 Pagkonsumo 
Inilalagay ang inihaw na karne at ssamjang sa sariwa o inatsarang dahon na gulay, at ibinabalot para mabuo ang ssam na kinakain sa isang subo. Maaaring idagdag ang anumang kombinasyon ng mga ibinanggit na kapares sa itaas sa balot ayon sa kagustuhan, pinakasikat ang hiniwang bawang.

Maaaring isabay sa karne ang kanin, mga istu tulad ng kimchi-jjigae at doenjang-jjigae, at pati naengmyeon (malamig na pansit). Minsan, hinahalo ang tirang karne sa kanin, gim-garu (taliptip na damong-dagat), at mga pampalasa para makabuo ng bokkeum-bap (sinangag) kapag patapos na ang kainan.

Kadalasan, pinpulutan (anju) ang samgyeopsal kapag umiinom ng soju. Sikat din ang pagpares ng somaek, isang simpleng kaktel na nabubuo sa paglaglag ng isang tagay ng soju sa isang baso ng bir, sa samgyeopsal.

 Mga sanggunian 

Kategorya:Lutuing Koreano