Sobyetikong Pederatibong Sosyalistang Republika ng Rusya

Ang Sobyetikong Pederatibong Sosyalistang Republika ng Rusya, dinadaglat na SPSR ng Rusya (),  at payak na kinilala bilang Sobyetikong Rusya (), ay estadong komunista at pangunahing republikang kasapi ng Unyong Sobyetiko na umiral mula 1917 hanggang 1991. Mula hilagang-kanluran paikot sa kaliwa, pinaligiran nito ang Noruwega, Pinlandiya, Estonya, Letonya, Litwanya, Polonya, Biyelorusya, Ukranya, Heorhiya, Aserbayan, Kasakistan, Tsina, Mongolya, at Hilagang Korea. Sumaklaw ito ng lawak na 17,125,200 km2 at tinahanan ng mahigit 147 milyong mamamayan. Ang kabisera ang pinakamalaking lungsod nito ay Mosku.

Kasaysayan
Sa pamumuno nina Vladimir Lenin (1870–1924) at Leon Trotsky (1879–1940), itinatag ng mga komunistang Bolshevik ang estadong Sobyet noong 7 Nobyembre [O.S. 25 Oktubre] 1917. Nangyari ito kaagad pagkatapos ng Rebolusyong Oktubre, nang ang pansamantalang Pamahalaang Pansamantalang Ruso, pinakahuling pinamunuan ng sumasalungat na demokratikong sosyalistang si Alexander Kerensky (1881–1970), na namamahala sa bagong Republika ng Russia pagkatapos ng pagbibitiw sa pamahalaan ng Imperyo ng Russia ng ang Romanov imperial dynasty ng Tsar Nicholas II noong nakaraang Marso, ang ikalawa sa dalawang Rebolusyong Ruso na magulong taon ng 1917 noong World War I. Sa una, ang estado ay walang opisyal na pangalan at hindi kinilala ng mga kalapit na bansa sa loob ng limang buwan. Samantala, nilikha ng mga anti-Bolshevik ang mapanuksong tatak na Sovdepia para sa bagong estado ng mga Sobyet ng mga Deputies ng Manggagawa at Magsasaka.[20]

Noong 25 Enero 1918, sa ikatlong pulong ng All-Russian Congress of Soviets, ang pagtatatag ng Russian Soviet Republic ay idineklara. Ang Tratado ng Brest-Litovsk ay nilagdaan noong Marso 3, 1918, na nagbigay ng malaking bahagi sa hangganan ng mga lupain sa kanluran ng dating Imperyo ng Russia sa Imperyong Aleman (Germany) kapalit ng kapayapaan sa huling taon ng natitirang bahagi ng Unang Digmaang Pandaigdig Noong Hulyo 1918, pinagtibay ng ikalimang All-Russian Congress of Soviets ang bagong pangalan, Russian Socialist Federative Soviet Republic (RSFSR), at ang Konstitusyon ng Russian SFSR.[22][kailangan ng mas mahusay na mapagkukunan]

Sa buong mundo, ang Russian SFSR ay kinilala bilang isang malayang estado noong 1920 sa pamamagitan lamang ng mga karatig na kapitbahay ng Estonia, Finland, Latvia at Lithuania sa Treaty of Tartu at ng panandaliang Irish Republic sa Ireland.[23]

Mga sanggunian