Alpabetong Arabe

Nakaturo dito ang iba't ibang mga titik na ginagamit din sa Sulat Ebreo at ibang semetikong abyad. Tingnan ang artikulong Sulat Ebreo at abyad para sa karagdagang impormasyon.

Ang Alpabetong Arabe (,  o , ), o Arabeng abyad, ay ang sulat Arabe na kinodipika para sa pagsusulat ng wikang Arabe. Isinusulat ito mula kanan pakaliwa nang kabit-kabit at naglalaman ito ng 28 titik. Nagbabago ang anyo ng karamihan sa mga titik nito depende sa posisyon nito sa isang salita. 

Itinuturing na abyad, mga sistema ng panulat na gumagamit lamang mga katinig, ang alpabetong Arabe, ngunit itinuturing ito sa ngayon bilang isang "di-purong abyad." Tulad ng mga sistemang nasa di ring puro kagaya ng alpabetong Ebreo, naglikha ang mga eskriba kalaunan ng paraan upang magpahiwatig ng tunog-patinig sa pamamagitan ng hiwalay na tuldik.

Katinig
May 28 titik ang saligang alpabetong Arabe. Dahil sa pag-aangkop rin nito sa ibang mga wikang tulad ng Persyano, Turkong Otomano, Gitnang Kurdo, Urdu, Sindhi, Malay, Pashto,  Arwi at Malayalam (Arabi Malayalam), may idinagdag at ibinawas na titik sa alpabeto (kasama rin sa ibaba). Walang pagkakaiba sa laki ng titik ang alpabetong ito. 

Halos magkakahawig ang mga titik ngunit nagkakaiba ang mga ito sa isa't isa gamit ng mga tuldok () sa itaas o ibaba ng pinakatitik () nito (). Mahalagang bahagi ang mga tuldok sa mga titik nito, dahil ito ang nagpapaiba sa mga kahawig na titik na kumakatawan sa iba't ibang mga tunog. Halimbawa, magkakasinghugis ang mga Arabeng titik na ب (b), ت (t), at ث (th), ngunit may isang tuldok sa ibaba ang una, dalawang tuldok sa itaas sa ikalawa, at tatlong tuldok sa itaas sa ikatlo ang mga ito. Pareho rin ang anyo ng titik ن (n) sa unahan () at gitnang () anyo nito, na may isang tuldok sa itaas, ngunit naiiba ito nang kaunti kung mag-isa ito o nasa hulihan. 

Kabit-kabit ang Arabeng palimbag at pasulat, kung saan konektado ang karamihan sa mga titik ng isang salita sa katabi nitong mga titik. 

Ayos ng alpabeto 
Mayroong dalawang pangunahing ayos ng titik ang alpabetong Arabe: ang pa-abyad at pa-hija.

Galing sa ayos ng alpabetong Penisyo ang orihinal na ayos pa- (), na ginagamit kalimitan sa pagsasatitik (), kaya magkaparehas ang ayos na ito sa iba pang mga alpabetong nagmula sa Penisyo, tulad ng alpabetong Ebreo. Sa ganitong kaayusan, ginagamit din ang mga titik bilang numero: ang numerong Abyad. Magkapareho ang alpanumerikong kodigo nito sa Ebreong hematriya at Griyegong isopsepya.

Samantala, ginugrupo naman ng ayos pa- () o pa- () naman, madalas gamitin sa pagsasaayos ng mga talaan ng pangalan at salita, tulad ng direktoryo ng telepono, talaan ng klase, at diksiyonaryo, base sa pagkakatulad sa hugis ng mga titik.

 Abjadī 
Di isang simpleng pagpapatuloy ang kaayusang  ng mga naunang pagkakaayos ng mga titik sa alpabetong Semitiko sa hilaga, dahil may mga posisyong ang mga ito na naayon sa Aramaikong titik na samekh/semkat , ngunit ayon sa kasaysayan, walang titik sa alpabetong Arabe na nagmula sa titik na iyon. Tinumbasan ang pagkawala ng  ng paghahati ng shin  sa dalawang magkaibang titik Arabe, ang  (shīn) at  (sīn), na lumipat pataas para palitan ang puwesto ng . Nakalagay sa hulihan naman ang natitirang anim na titik na hindi naaayon sa anumang titik Semitiko sa hilaga.

+Pangkaraniwang ayos-                                                                                                               28  27  26  25  24  23  22  21  20  19  18  17  16  15  14  13  12  11  10  09  08  07  06  05  04  03  02  01

Karaniwan itong binibigkas bilang:
 .
Maaari rin itong bigkasin bilang:


+Ayos- ng Magreb (baka mas luma) Alyaseer.net  Pagsasaayos ng mga entrada at kard sa mga indeks ng paksa  Discussion thread (Nakuha noong 2009-Oktubre–06)                                                                                                               28  27  26  25  24  23  22  21  20  19  18  17  16  15  14  13  12  11  10  09  08  07  06  05  04  03  02  01 Ipinapahiwatig ng mga kulay kung aling titik ay may ibang puwesto kumpara sa nakaraang talahanayan

Maaari itong bigkasin bilang:


 Hijā’ī 
Hindi ginagamit ng mga makabagong diksiyonaryo at iba pang batayang aklat ang kaayusang  sa pagsasaayos paalpabeto; sa halip, ginagamit ang mas modernong ayos- kung saan bahagyang nakapangkat ang mga titik ayon sa pagkakatulad sa hugis ng mga ito. Hindi kailanman ginagamit ang kaayusang hijāʾī sa mga pamilang.

+Karaniwang ayos-                                                                                                              

Ginamit nang malawakan ang isa pang uri ng kaayusang  sa Magreb hanggang kamakailan nang pinalitan ito ng kaayusang Mashriqi.
+Ayos- ng Magreb                                                                                                               Ipinapahiwatig ng mga kulay kung aling titik ay may ibang puwesto kumpara sa nakaraang talahanayan

 Mga anyo ng titik 
Parating kabit-kabit at nag-iiba ang hugis ayon sa kani-kanilang puwesto sa isang salita ang mga titik sa alpabetong Arabe. Maaaring magkaroon ang mga titik ng hanggang apat na magkakaibang anyo na dumepende sa kung nasa unahan ito, gitna, o hulihan ng salita, pati na rin kung ito ay ginamit nang mag-isa (kilala bilang , , , at  sa Ingles, o IMFI). Malaki ang pinagbago sa anyo ang karamihan sa mga titik nito, ngunit may mga ilang titik rin na halos iisa lang ang anyo mapasaang-puwesto man ito. Karaniwang kabilaang nakakonekta ang mga titik ng isang salita sa pamamagitan ng mga maikling pahalang na linya, ngunit maikokonekta lamang ang anim na titik () sa naunang titik nito. Halimbawa, nasa anyong mag-isa () ang mga titik ng salitang  (Ararat) dahil hindi makokonekta ang bawat titik nito sa susunod na titik ng bawat isa. Dagdag pa sa mga ito, gumagamit ng pang-angkop () ang ilang kombinasyon ng mga titik, lalo na sa salitang  , ang katangi-tanging pang-angkop na kinakailangan (itinuturing na mahirap basahin ang bersyon nito na walang pang-angkop: ). 

Talahanayan ng mga saligang titik
+Paggamit ng mga Arabeng titik sa Pampanitikang ArabeKaraniwanMagrebPangalan ng titikPangalan ng titikPagsasatitikKatumbas sa Pampanitikang Arabe (IPA)Pinakamalapit na katumbas sa FilipinoAnyoMag-isaʾAbjadī  HijāʾīʾAbjadī  HijāʾīHulihanGitnaUnahan              1.1.1.1.  / 

( rin)iba-iba,katulad ng , ∅araw2.2.2.2./b/bato22.3.22.3./t/tao23.4.23.4.( din)/θ/wala3.5.3.5.( din)/d͡ʒ/diyan8.6.8.6./ħ/wala24.7.24.7.(, ,  din)/x/kutsara4.8.4.8./d/daan25.9.25.9.( din)/ð/wala20.10.20.10./r/rajah, pero7.11.7.11. / /z/isda, zebra15.12.21.24./s/sala21.13.28.25.( din)/ʃ/siya18.14.15.18./sˤ/wala26.15.18.19./dˤ/wala9.16.9.12./tˤ/wala27.17.26.13./ðˤ/wala16.18.16.20./ʕ/wala28.19.27.21.(,  din) /ɣ/sige17.20.17.22./f/Filipino19.21.19.23./q/wala11.22.11.14./k/kanta12.23.12.15./l/lampara13.24.13.16./m/manok14.25.14.17./n/noo5.26.5.26./h/hula6.27.6.27. /  / ∅/w/, /uː/, ∅lawak, putik10.28.10.28. / /j/, /iː/yupi, sinat(hindi itinuturing bilang titik sa alpabeto ngunit mahalaga ang papel sa pagbabaybay sa wikang Arabe)

[nagpapahiwatig ng karamihan ng mga di-regular na pangngalang pambabae] hamzah   /ʔ/mag-isa,
buang(ginagamit kalimitan sa gitna at hulihan, kung saan ito ay nakahiwalay)  ʾalif hamzah wāw hamzah yāʾ hamzah  ʾalif maddah  ʾā //anak (hindi itinuturing na titik sa alpabeto ngunit mahalaga ang papel sa balarila at bokubularyo ng wikang Arabe, kabilang dito ang pagpahiwatig [ng karamihan ng mga babaeng pangngalan] at pagbaybay). Ginagamit ang isang alternatibong anyo ng  ("nakataling tāʼ " / ) sa hulihan ng mga salita upang markahan ang babaeng pangngalan at pang-uri. Tumutukoy ito sa dulong tunog na /-h/ o /-t/. Tinutukoy na tāʼ maftūḥah (تاء مفتوحة, "bukas na tāʼ ") sa pamantayang tāʼ, upang ipagkaiba ito sa tāʼ marbūṭah. Tāʼ marbūṭah    (hulihan lamang) (hindi itinuturing na titik sa alpabeto ngunit mahalaga ang papel sa balarila at bokubularyo ng wikang Arabe, kabilang dito ang pagpahiwatig [ng karamihan ng mga babaeng pangngalan] at pagbaybay). Ginagamit ito sa hulihan ng mga salita na may tunog ng /aː/ sa Modernong Pamantayang Arabe na hindi nakakategorya sa paggamit ng tāʼ marbūṭah (ة) [karaniwan sa oras ng pandiwa at pangalang lalaki].'alif maqṣouraالف مقصورة(hulihan lamang) 

Talababa

 Kadalasan, hindi sumusunod ang mga nagsasalita ng Arabe sa isang isinapamantayang iskema kapag nagsasalin ng pangalan. Karaniwan ding isinasalin ang pangalan ayon sa lokal na pagbigkas, hindi ayon sa pagbigkas sa Pampanitikang Arabe (kung nanggaling man ang pangalan sa wikang Arabe).
 Hinggil sa pagbigkas, ang mga ibinigay na ponetikang katumbas ay mula sa Modernong Pamantayang Arabe, na tinuturo sa mga paaralan at unibersidad. Bagaman maaaring magkaroon ng malaking pagkakaiba sa bawat rehiyon. 
 Maaaring ituring ang mga pangalan ng mga Arabeng titik bilang mga abstraksyon ng mas lumang bersyon kung saan naging mahalagang salita ang mga iyon sa wikang Proto-Semitiko. Maaaring magkaroon ng iba't ibang popular na pangalan ang mga Arabeng titik. 
 May anim na titik () na walang natatanging anyong panggitna at kailangang sulatin sa kani-kanilang panghulihang anyo nang hindi nakakonekta sa susunod na titik. Tumutugma ang kani-kanilang pang-unahang anyo sa kani-kanilang pang-isahang anyo. Isinusulat ang sumusunod na titik sa kanyang pang-unahang anyo, o pang-isahang anyo kung ito ang huling titik sa salita. 
 Nanggaling ang titik  sa alpabetong Penisyo bilang panandang katinig na nagpapahiwatig ng impit (). Ngayon, nawala ang silbi nito bilang katinig, at, kasama ng  at , ay mater lectionis, isang panandang katinig na pumapalit sa mahabang patinig (tingnan sa ibaba), o bilang suporta para sa iilang tuldik  ( at ).
 Sa kasalukuyan, gumagamit ang wikang Arabe ng tuldik, , na tinatawag na  upang ipahiwatig ang impit , na isinusulat nang mag-isa o na may kasamang tagadala:
 mag-isa: 
 kasama ng tagadala:  (sa ibabaw o sa ilalim ng ),  (sa ibabaw ng ),  (sa ibabaw ng  na walang tuldok o ).

Sa gawaing pang-akademiko, isinasatitik ang  () gamit ang  (ʾ), habang ang  (ʿ) ang ginagamit sa pagsasastitik ng titik  (), na kumakatawan sa ibang tunog.

Isa ang anyo ng , kasi hindi ito kinokonetka sa mga nauuna at sumusunod na titik. Gayunpaman, pinagsasama ito minsan sa , , o , at sa kasong iyon, kumikilos ang tagadala bilang ordinaryong , , o .

 Mga baryasyon 

+ Ang modernong ayos-hijā’ī at ayos-abjadī sa laking 15 punto:                              ayos-hijā’ī 830px|center   •  Noto Nastaliq Urdu  •  Scheherazade  •  Lateef  •  Noto Naskh Arabic  •  Markazi Text  •  Noto Sans Arabic  •  El Messiri  •  Lemonada  •  Changa  •  Mada  •  Noto Kufi Arabic  •  Reem Kufi  •  Lalezar  •  Jomhuria  •  Rakkas                               ayos-abjadī 830px|center  •  Noto Nastaliq Urdu  •  Scheherazade  •  Lateef  •  Noto Naskh Arabic  •  Markazi Text  •  Noto Sans Arabic  •  El Messiri  •  Lemonada  •  Changa  •  Mada  •  Noto Kufi Arabic  •  Reem Kufi  •  Lalezar  •  Jomhuria  •  Rakkas 

Alif

 Konteksto  Anyo  TunogPinakamalapit na katumbas sa Filipino Walang tuldik Sa unahan:     or sometimes silent in the definite article  
 Sa gitna o huli:    
 Walang tunog sa مِائة Unahan: araw inip
 Gitna/ Hulihan: araw May  sa itaas
(hamzah alif) Unahan/ gitna/ hulihan: followed by fatḥah -  or ḍammah - ʾu
 Mag-isa o walang kasamang katinig (kadalasang sinusundan ng sukūn):  matatagpuan sa ilang anyo sa diksiyonaryo Unahan/ Gitna/ Hulihan: ʾa - araw; ʾu - trabahador
 Mag-isa o walang kasamang katinig: impit () sa mag-usap May  sa ilalim
(hamzah alif) Sa unahan:    
 Hindi lumilitaw sa gitna Unahan: ʾi - inip May      Unahan/ Gitna/ Hulihan: arawMay waslah Unahan/ Gitna/ Hulihan: walang tunog
    Tagamarka/tagakonekta/tagakabit sa gitna ng dalawang salita, gamit ang tiyak na pantukoy () sa Arabe al o ang alif o hamzah alif upang magbuo ng parirala, pangngalang malaparirala () o kahit pangalan: hal. 'Abd 'Allah عَبْدَ ٱلله - "tagapaglinkod ni Allah (Panginoon)" Impit () sa mag-usap or walang tunog

Mga minodipikang titik
Ang mga sumusunod ay hindi titik mismo, ngunit sa halip nito, mga ibang kontekstuwal na baryante ng ilan sa mga titik sa Arabe.

{|class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
!colspan="4"|Conditional forms
!rowspan="2"|Pangalan
!rowspan="2"|Pagsasatitik
!rowspan="2"|Ponetikang Katumbas (IPA)
|-
!Mag-isa
!Hulihan
!Gitna
!Unahan
|-
|style="line-height:180%;padding:10px;"|
|colspan=2 style="line-height:180%;padding:10px;"|
|style="line-height:180%;padding:10px;"|
|
(أَلِفْ مَدَّة)
|
|(alyas "'alif na nagpapahaba / nagbibigay-diin")
|-
|style="line-height:180%;padding:10px;"|
|style="line-height:180%;padding:10px;"|
|style="line-height:180%;padding:10px;"|
|style="line-height:180%;padding:10px;"|
|
(تَاءْ مَرْبُوطَة)
| o   / 
|(alyas "korelasyonadong tā'''")
ginagamit lang sa hulihan at para sa pagpapahiwatig ng pambabaeng pangngalan/salita o para gawing pambabae ang pangngalan/salita; ngunit sa mga bihirang kaukulang pampandiwang di-karaniwan/pansalita (), lumalabas na nagpapahiwatig ito ng mga "panlalaking" pang-isang pangngalan: ,

pangngalang pangmarami:  (isang nauunang titik na sinusundan ng  +  = )
|-
|style="line-height:180%;padding:10px;"|
|style="line-height:180%;padding:10px;"|
|style="line-height:180%;padding:10px;"|
|style="line-height:180%;padding:10px;"|
| (أَلِفْ مَقْصُورَة)
| /  / | Itong titik ay tinatawag na   o  , at ginagamit lang ito sa dulo ng mga salita, kumakatawan ng  sa Modernong Pamantayang Arabe.

Sa mga ilang espesyal na kaso, ipinapahiwatig nito ang balaking/pambabaeng aspeto ng salita (karamihan mga pandiwa), kung saan hindi magagamit ang .

Ang bersyon na walang tuldok ang naging tradisyonal na paraan sa pagsusulat ng titik   sa hulihan, at ginagamit pa rin ito sa rehiyon ng Lambak ng Nilo.
|}

Mga pang-angkop
Karaniwan ang paggamit ng mga pang-angkop () sa wikang Arabe. May isang pang-angkop na sapilitan, ang ginagamit para sa  ل +  ا, na umiiral sa dalawang anyo. Opsyonal ang lahat ng mga iba pang pang-angkop.Talaan ng mga Arabeng pang-angkop na anyo sa Unicode.

 Kontekstuwal na anyo PangalanPagsasatitikKatumbas Hulihan Gitna Unahan Mag-isa   lām + aliflaa/lā/   Depende sa punto ng ginagamit para sa pagsasalin, ang anyo na ipinapakita sa iskrin ay maaaring pang-angkop na anyo o hindi.  yāʾ + mīmīm/iːm/     lam + mīmlm/lm/

Karaniwan ang paggamit ng isa pang mas kumplikadong pang-ankop na nagsasama-sama ng kasindami ng pitong natatanging bahagi sa pagkakatawan ng salitang .

Ang tanging pang-angkop na nasa pangunahing saklaw ng sulat Arabe sa Unicode (U+06xx) ay  + . Ito ang tanging sapilitan sa mga punto at pagpoproseso ng mga salita. Ang mga ibang saklaw ay para sa pagkakatugma sa mga mas matatandang pamantayan at naglalaman ng mga iba pang pang-angkop na opsyonal.

Pagdodoble
Ang pagdodoble () ay tumutukoy sa pagdodoble ng katinig. Sa halip na isulat ang titik nang dalawang beses, sa wikang Arabe, inilalagay ang isang hugis-W na tanda na tinatawag na , sa ibabaw ng titik. Paalala na kung may patinig sa gitna ng dalawang katinig, isusulat ang titik nang dalawang beses. Lumilitaw lamang ang tuldik kung saan ang katinig sa dulo ng isang pantig ay magkatumbas sa paunang katinig ng sumusunod na pantig. (Ang pangkalahatang termino para sa mga ganitong tuldik ay '').

 Pangkalahatang Unicode  Pangalan Pangalan sa sulat Arabe Pagsasatitik 0651     (dinoble ang katinig)

 Sanggunian 


*