Artiko

Ang Artiko o Arktiko ang kasalungat ng Antartiko. Ito ay matatagpuan sa pinakatuktuk ng mundo. Ang terminong ito ay nagmula sa salitang Griyego na "arktos" kung saan tumutukoy ito sa hilagang konstelasyon ng oso. Binubuo ang Arktiko ng Karagatang Arktiko, mga katabing dagat at mga bahagi ng Canada (Yukon, Mga teritoryong Hilagang-Kanluran, Nunavut), ang Lupaing Danes (Greenland), hilagang Pinlandya (Lapland), Iceland, hilagang Norway (Finnmark at Svalbard), Rusya (Murmansk, Siberia, Nenets Okrug, Novaya Zemlya), pinakahilagang Suwesya at Estados Unidos (Alaska). Ang lupain sa loob ng rehiyon ng Arktiko ay may pana-panahong iba't ibang takip ng niyebe at yelo, na may halos walang punong permafrost (permanenteng nagyelo sa ilalim ng lupa) na naglalaman ng tundra. Ang mga dagat ng Arktiko ay naglalaman ng pana-panahong yelo sa dagat sa maraming lugar.

Kakaibang lugar ang rehiyong Artiko sa mga ekosistema ng Daigdig. May adapsyon sa mga lamig nito at mga matinding kondisyon ang mga katutubo sa Artiko at kalinangan sa rehiyon. Kabilang sa buhay sa Artiko ang sooplankton at pitoplankton, isda at mga mamalyang pandagat, ibon, mga hayop na panlupa, mga halaman at mga lipunan ng tao.Krembs, Christopher and Jody Deming. "Organisms that thrive in Arctic sea ice."  National Oceanic and Atmospheric Administration. 18 Nobyembre 2006. (sa Ingles) Napapaligiran ang lupaing Artiko ng subartiko.

Bilog ng Artiko
Ang Bilog ng Artiko ay isa sa dalawang bilog pampolo (o polar circle) at ito ang pinakahilaga sa limang pangunahing mga bilog ng latitud na pinapakita sa mga mapa ng Daigdig na nasa mga 66° 34' N. Ang katumbas nito sa timog ay ang Bilog ng Antartiko.

 Klima 
Nailalarawan ang klima sa rehiyon ng Artiko ng malamig na tagniyebe at malamig na tag-init. Karamihan nagmumula ang presipitasyon bilang niyebe at mababa ito, na karamihan mayroon nakakatanggap ang lugar ng mas mababa sa . Kadalasang ginugulo ng mataas na hangin ang niyebe, na nililikha ang ilusyon ng tuloy-tuloy na niyebe. Maaring maging kasing baba ang katamtamang temperatura sa tagniyebe sa , at tinataya ang pinakamalamig na natalang temperatura bilang . Pinapahina ang mga klima sa Artikong baybayin ng mga impluwensyang pangkaragatan, na mayroon pangkalahatang mas mainit na temperatura at mas mabigat na pagbagsak ng niyebe kaysa sa mga panloob na lugar na mas malamig at mas tuyong temperatura. Naapektuhan ang Artiko ng kasalukuyang pag-init ng mundo, na nagdudulot ng pagbabago ng klima sa Artiko, kabilang ang pagkawala ng yelo sa dagat ng Artiko, lumiliit na yelo sa takip ng yelo ng Groenlandya, at mga emisyon ng metano sa Artiko bilang ang pagtunaw ng permafrost. Naiuugnay ang pagtunaw ng takip ng yelo ng Groenlandya sa amplipikasyong pampolo.

 Mga sanggunian 

*
Kategorya:Mga rehiyon