Parañaque

Ang Lungsod ng Parañaque, o mas kilala bilang Parañaque, ay isa sa mga bayan at lungsod na bumubuo ng Kalakhang Maynila sa Pilipinas. Ito ay naliligiran sa hilaga ng Lungsod ng Pasay, ng Lungsod ng Taguig sa hilagang-silangan, Lungsod ng Muntinlupa sa timog-silangan, Lungsod ng Las Piñas sa timog-kanluran, at ng Look ng Maynila sa kanluran.

 Kasaysayan 
Ang Parañaque ay itinatag noong 1572, sa kadahilanang ang lugar ay malapit sa dagat, ang mga Paraqueños (Parañaquense) ay nakipagkalakalan sa mga Intsik, Indones, Indians at Malayans. Noong panahong iyon ang pangunahing hanapbuhay ay ang paggawa ng asin, pangingisda, pagtatanim ng bigas, paggawa ng sapatos, paggawa ng tsinelas at paghahabi. Ang komunidad ay pinamumunuan ng cabeza de barangay, isang kanluraning bersyon ng mga lokal na tagapamuno at ang mga principalia bilang mga lokal na aristokrata, isang napaka-matibay na institusyon sa lipunan dahil sila ay ang mga kalimitang gumaganap sa mga pampolitikang posisyon. Sila ay makatwiran at tagapamagitan ng pangangailangan ng mga mga mananakop na Espanyol. Ang edukasyon ay limitado para sa principalia lamang dahil sila lang ang may kakayahang magbayad para rito. Ang naitalang simula ng Palanyag ay nagsimula noong 1580 nang si Fr. Diego de Espinar, isang misyonerong Augustinian, ay hinirang na tagapamahala ng kumbento o relihiyosong bahay ng bayan. Bilang residenteng pari, siya ay nagtatag ng bahay ng misyon doon, na may hurisdiksiyon na umaabot hanggang sa Kawit sa lalawigan ng Cavite. Ang Konseho ng Definitors (o konseho ng mga pinuno ng relihiyon order) noong ika-11 Mayo 1580, ay tinanggap ng Palanyag bilang isang malayang bayan. Ang larawan ng patrona ng Palanyag na si Nuestra Señora del Buensuceso, ay dinala sa St. Andrew's Church sa La Huerta noong 1625.

Nasasaad sa ilang tala na dahil ang Palanyag ay matatagpuan sa sangang-daan ng Maynila, at ng mga lalawigan ng Cavite at Batangas, naging daan ito para maging importanteng bahagi nang kasaysayan ng Pilipinas ang mga taong-bayan nito. Sa panahon ng pananakop ng mga Intsik na mandarambong na si Limahong noong 1574, ang mga mamamayan ng Parañaque, lalo na yaong mula sa Barangay Dongalo, ay matapang na pumigil sa pag-atake sa Maynila. Ito ay ang kinilala bilang ang "insedente sa Red Sea" dahil sa mga dugo na dumaloy bilang resulta ng pagtatanggol na ginawa ng tao mula sa baryo Sta. Monica, dating pangalan ng barangay. Nang sakupin ng mga Briton ang Maynila noong 1762, ang mga taong-bayan ay muling naging tapat sa mga mananakop na Espanyol, lalo na sa mga Augustinian. Ang pagsalakay gayunpaman ay nagpakita na ang kapangyarihan ng mga Espanyol ay hindi masusupil at matapos ang higit sa isang daang taon, ito ay mapatunayan na totoo. Pagkatapos ay dumating ang Himagsikang Pilipino (mga huling bahagi ng ika-19 na siglo) at ang napagtanto ng mga Espanyol na ang bayan ay isang praktikal na lagusan patungong Cavite, ang balwarte ng mga rebolusyonaryo Katipunero. Gayundin naman para sa mga rebolusyonaryong nakabase sa Cavite, nakita nila ang bayan bilang kanilang lagusan patungong Intramuros, ang sentro ng pamahalaang Espanyol sa Maynila. Ang mga kilalang Paraqueños, tulad ni Manuel Quiogue at ng sekular na pari na si Padre Pedro Dandan ay naging prominenteng rebolusyonaryo. Nang nasakop na ito ng mga Amerikano, isa ang Parañaque sa mga bayan na unang nagkaroon ng pamahalaan.

 Pagiging lungsod 

Ang Lungsod ng Parañaque ay ang  ika-11 na lungsod sa kalakhang Maynila (sumunod sa Lungsod ng Las Pinas noong 1997), at hinirang bilang urbanisadong lungsod ni dating Pangulong Fidel V. Ramos noong 15 Pebrero 1998.

 Ang Lungsod ng Parañaque ngayon 

Sa pag-aari ng estratihikong lokasyon ang Parañaque, ito ang isa sa mahalagang sentro ng pangangalakal at paghahanapbuhay sa Kalakhang Maynila. Ang Baclaran, kung saan matatagpuan ang malalaking mga bahagi ng mga kagamitang tuyo, ay isa sa pinakamapilang pamilihan sa bansa. Ang mga nayon ng mga maliliit na mangingisda na tinatawag na "fisherman's wharves" ay matatagpuan din sa malapit sa barangay La Huerta, kung saan matatagpuan ang merkado na mayroong bilang ng mga restawrante na naghahain ng mga pagkaing pangkaragatang sariwa na DAMPA. Mayroon ding itong sariling pambansang paliparang pandaigdigan at ang Duty Free Philippines para sa mga kagamitang naangkat na. at ang Ang Bagong Nayong Pilipino Entertainment City kung saan ang tatlong pinagsamang mga resort ay nakalisensya ng PAGCOR - Philippine Amusement & Gaming Corporation, ay matatagpuan. Noong 9 Oktubre 2018, ang Parañaque Integrated Terminal Exchange ay binuksan sa lungsod na ito at siya rin ang kauna-unahang daungang-lupa sa Pilipinas.

Noong Mayo 2001, pormal na napasinayaan ang SM City Sucat (dating SM Supercenter Sucat); at noong Nobyembre 2002, ang ikalawang SM City mall sa lungsod ng Parañaque ay naitayo, ang SM City Bicutan, na naging isa sa pinakakilalang mall sa lungsod ng Parañaque sumunod sa Uniwide Coastal Mall, Uniwide Sucat sa Dr. A. Santos Ave. Noong Hulyo 2007, naitayo ang unang strip mall na matatagpuan sa San Antonio ang "Santana Grove". Matatagpuan dito ang Shopwise, Jollibee, Chowking, Starbucks, Icebergs, Behrouz, Guernicas, Pan De Manila, Wi-Tribe, Bacolod Chk-n-Bbq, Serye Restaurant, Mongkok, Tapa King, RCBC, MLM Dental Nook, Greenhills Christian Fellowship, Human Heart Natures, South Support Printing at ang Teleperformance. Noong Abril 2008, pormal na binuksan at pinasinayaan ang Pergola Lifestyle Mall sa BF Homes at noong Agosto ng kaparehong taon, binuksan ang dakilang Mall of Asia sa Diosdado Macapagal Blvd. Noong Nobyembre 2014, binuksan at pinasinayaan ang SM City BF Parañaque sa BF Homes.

 Pamahalaan 
  Alkalde  Panunungkulan  Ramon Pascual 1954–1963Eleuterio de Leon  1963–1972 Florencio Bernabe, Sr. 1972–1986 Rodolfo G. Buenavista 1986–1988 Walfredo Ferrer  1988–1992 Pablo R. Olivarez  1992–1995 Joey P. Marquez  1995–2004 Florencio M. Bernabe, Jr. 2004–2013 Edwin DL. Olivarez       2013–2022 Eric L. Olivarez       2022–kasalukuyan

 Distrito at mga Barangay 
Ang Parañaque ay binubuo ng dalawang distritong pambatas na nahahati pa sa 16 na Barangay. Ang Unang distrito ay mayroong walong barangay sa kanlurang bahagi ng lungsod, samantalang ang  ikalawang distrito ay binubuo rin ng walong barangay sa silangang bahagi ng lungsod.

Habang ang mga barangay ang mga paghahating administratibo ng lungsod, at ang legal na bahagi ng panirahan at kinatatayuan ng mga Establisyemento at bahay, maraming mamamayan ang gumagamit ng kanilang mga subdibisyon (village) sa halip na kanilang mga barangay.

 Mga barangay 
BarangayDistritoPopulasyon
https://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/ird/pressrelease/NCR.xlsx (2020)Laki(km2)Densidad(/km2)KodigongpostalBaclaranuna33,8500.637233477.721702BF Homesikalawa92,7527.69510846.261720/1718Don Boscoikalawa54,1883.847512377.131711Don Galouna10,5500.232246627.911700La Huertauna8,5920.537216358.90Marcelo Greenikalawa37,5743.06199396.78Mervilleikalawa26,6153.0446698.751709Moonwalkikalawa72,5203.772815801.001709San Antonioikalawa70,1342.871920838.821707/1715San Dionisiouna72,5226.62569199.32San Isidrouna79,3723.652218902.31San Martin de Porresikalawa20,2831.556513451.98Santo Niñouna28,9252.459711479.041704Sun Valleyikalawa50,0871.777521145.43Tambouna26,9283.09698462.981701Vitalezuna5,1000.5727898.60

 Kasalukuyang mga Opisyal (2022-2025) 
 Posisyon Pangalan Punong-Lungsod Eric Olivarez  Pangalawang Punong-Lungsod Joan Villafuerte  Unang Distrito KinatawanEdwin Olivarez Mga Konsehal Rufino M. Allanigue Jaime N. de los Santos Joan V. Densing Raquel Gabriel Alma MorenoEric Baes Florante C. Romey, Jr.  Jason P. Webb Ikalawang Distrito Kinatawan Joy Myra S. Tambunting Mga Konsehal Florencia N. Amurao Carlito D. Antipuesto Edwin R. Benzon Norberto A. Bonsol Conchita S. Bustamante Giovanni E. Esplana Jose Enrico T. Golez Valmar C. Sotto ABC President Teodoro Virata, Jr. SK Federation President Marinelle Formentera

 Edukasyon 

Ang Lungsod ng Parañaque ay mayroong magkakaibang sistema ng edukasyon na mayroong espesyalisasyon sa iba't-ibang larangang akademiko at teknikal at mayroong maraming paaralan at kolehiyo.
 St. Andrew's School - pinakamagandang eskwelahan sa lungsod ng Parañaque
 St. Paul College of Parañaque
 Olivarez College - tanging eskwelahan sa lungsod ng Parañaque na accredited ng PAASCU Level II at PACUCOA Level III

 Paaralan ng Pamahalaan 
 Parañaque City College of Science and Technology, Administrator: Mrs.Socorro C. Rivera

 Mga Pasyalan 

 Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino
 Berma Mall (Baclaran)
 Casino Filipino (beside NAIA)
 Asia World City (the HIStory World Tour concert of Michael Jackson was held in this venue)
 Dampa (Ninoy Aquino Ave.)
 SM City Bicutan
 SM City Sucat
 Jaka Plaza (Sucat)
 Elorde Boxing Sports Center (Sucat)
 Uniwide Coastal Mall (Roxas Blvd.)
 Uniwide Sucat / Super 8 (Dr.A. Santos Avenue)
 First restaurant of Max's of Manila
 Wild Card Boxing Gym (BF Homes), the practice home of boxing champ Manny Pacquiao and other boxing icons.
 Santana Grove (Sucat)
 The Pergola Lifestyle Mall (Aguirre Ave., BF Homes)
 Shopwise Sucat (Dr. A. Santos Ave.)
 Simbahan ng Baclaran, officially the National Shrine of Our Mother of Perpetual Help, one of the biggest and most active churches in the country where devotees flock to hear mass every Wednesday
 Olivarez Coliseum (Dr. A. Santos Avenue)
 Olivarez College (Dr. A. Santos Avenue)
 Don Galo Motor Works (Quirino Ave. Don Galo)
 Duty Free Philippines

 Transportasyon 

Ang Parañaque ay pinagsisilbihan ng LRT (sa pamamagitan ng estasyon ng Baclaran, na matatagpuan sa Lungsod ng Pasay) at ng PNR (sa pamamagitan ng estasyon ng Bicutan). Sa lungsod matatagpuan din ang Terminal 1 ng Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino, na nasa Abenida Ninoy Aquino.

Ang lungsod ay pinagsisilbihan ng ilang mga mahahalagang lansangan, tulad ng South Luzon Expressway at Metro Manila Skyway sa silangan, at Manila–Cavite Expressway at Abenida Elpidio Quirino sa kanluran. Ang Abenida Dr. Arcadio Santos ang nagsisilbing pangunahing daang arteryal ng lungsod.

Mga kilalang personalidad

 Manuel Bernabe - politiko, mamamahayag, at makata na kilala bilang may-akda ng himnong No Mas Amor Que El Tuyo
 Jaime Ferrer - Ika-12 Kalihim ng Interyor at Lokal na Pamahalaan, gerilya noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at mandirigma ng kalayaan
Kagalang-galang na Francisco De Leon - Ika-4 na Obispo ng Diyosesis ng Romano Katoliko ng Antipolo
Teresita de Castro - de jure Ika-24 Punong Mahistrado ng Korte Suprema ng Pilipinas
Roilo Golez - dating mambabatas, dating kongresista, at dating Tagapayo ng Pambansang Seguridad
Freddie Webb - aktor, komedyante, host sa radyo, dating manlalaro ng PBA at dating Senador
Leila de Lima - abogado, dating Senador at dating Kalihim ng Kagawaran ng Hustisya ng Pilipinas
Risa Hontiveros - aktibista, politiko, Senador
Pilita Corrales - mang-aawit, aktres, komedyante, host ng TV
Joey Marquez - aktor, komedyante, host ng TV, dating politiko, dating manlalaro ng basketball
Edwin Olivarez - politiko, dating alkalde at kasalukuyang kongresista

Anjo Yllana - aktor, komedyante, host ng TV, endorser, dating Konsehal at dating Bise Alkalde
Simone Rota - manlalaro ng football

Val Sotto - aktor, komedyante, dating Konsehal ng Lungsod
Alma Moreno - aktres, host ng TV, mananayaw, Konsehal (Unang Distrito)
Roselle Nava - mang-aawit, aktres, host ng TV, dating Konsehal (Unang Distrito)
 Jomari Yllana - aktor, mananayaw, Konsehal (Unang Distrito)
Eric Fructoso  aktor, komedyante, mananayaw
Karen Davila - tagapagbalita, host ng TV, reporter
Henry Omaga-Diaz - tagapagbalita, host ng TV, reporter
Dolphy - aktor, host ng TV, Komedyante, endorser
Gina Pareño - aktres
Andrew E. - rapper, host ng TV, komedyante
Geoff Eigenmann - aktor, host ng TV, dating MYX VJ, endorser
Gerphil Flores - mang-aawit
Enrique Gil - aktor, mananayaw, modelo, host ng TV
Bianca Gonzalez-Intal - host ng TV, endorser, Pinoy Big Brother: Celebrity Edition ikatlong puwesto sa mga kilalang tao
Max Eigenmann - aktres, mang-aawit at modelo
Phoemela Barranda - modelo, host, artista, endorser
Ken Chan - aktor, mang-aawit, TV host, photographer, endorser
Rita De Guzman - aktres, mang-aawit, TV host, dating p pop member ng sugapops
Bianca Manalo - Binibining Pilipinas-Universe 2009, aktres, TV host, dating PAL Flight Attendant
Loisa Andalio - ex-PBB Housemate, aktres, TV host, dancer, dating P Pop member ng Girltrends
Japs Sergio -dating bassist/vocals ng Rivermaya
Gian Magdangal - mang-aawit, TV host, artista, artista sa entablado
AJ Perez - blogger, motivational speaker
Sam Pinto - artista, modelo, TV host, dating PBB Housemate
Stef Prescott - aktres, TV host, StarStruck Batch 4 Avenger Alumni
Sue Ramirez - aktres, TV host, modelo, endorser
Khalil Ramos - mang-aawit, aktor, TV host
Ram Revilla - aktor
Biboy Rivera - bowler
Mariel Rodriguez-Padilla - aktres, TV host, dating MTV VJ
Bianca Umali - aktres, TV host, endorser
Dimples Romana - aktres, TV host, endorser at Grand Winner na Bb. Lungsod ng Parañaque 2000
Jake Roxas - aktor
RJ Padilla - aktor at Dating PBB Housemate
Gabbi Garcia - aktres, TV host
Lloyd Cadena - YouTube Vlogger, radio DJ, komedyante
Dominic Ochoa - aktor, komedyante, TV Host
Korina Sanchez-Roxas - broadcaster, TV host, tagapagtaguyod ng alagang hayop
Pinky Webb - broadcaster, TV host, reporter
Jason Webb - dating manlalaro ng basketball, sportscaster at Konsehal (Unang Distrito), coach at komentarista sa palakasan
Andrea Abaya - dating PBB Housemate, TV host, aktres, modelo
Wendell Ramos - aktor, TV host, komedyante
Sheldon Gellada - Bassist ng Hale Band
Jondan Salvador - Manlalaro ng Basketbol ng PBA para sa Barako Bull
Reynante Jamili - dating Pilipinong Boksingero
 Richard Hwan - dating PBB Housemate at Modelo
 JC de Vera - aktor, TV host
 Ricky Davao - aktor, direktor

 Therese Malvar - aktres, TV host, modelo
 Yam Concepcion - modelo, aktres, mananayaw
 Andi Manzano - TV host, radio host, modelo, dating MTV VJ
 Christian Vasquez - aktor, modelo, dating PBB Celebrity Housemate
 Michael Christian Martinez - Pilipinong figure skater na kumatawan sa Pilipinas sa Palarong Olimpiko sa Taglamig 2014 at sa Palarong Olimpiko sa Taglamig 2018.
Lincoln Cortez Velasquez (Cong TV) - vlogger
Fred Payawan - artista, modelo
Mimiyuuhuh - vlogger, Komedyante, endorser
 Vandolph - aktor, komedyante, endorser at Konsehal (1st District)
Winwyn Marquez - TV host, aktres, modelo, dating beauty queen
 Alexa Ilacad - aktres, mang-aawit, dating miyembro ng Goin' Bulilit, at dating PBB housemate
 KD Estrada - aktor, mang-aawit-manunulat ng kanta, dating housemate ng PBB

 Mga kapatid na Lungsod 
  Lungsod ng Iloilo, Pilipinas
  Lungsod ng Bacolod, Pilipinas
  Lungsod ng Tangub, Pilipinas
  Lungsod ng Las Piñas, Pilipinas

 Tingnan rin 
 Distritong Pambatas ng Lungsod ng Parañaque

 Mga Kawing Panlabas 
 Opisyal na websayt ng Lungsod ng Parañaque 
 Tungkol sa BF Homes Parañaque

Kategorya:Lungsod ng Parañaque