Lasa

Kaugnay ito ng anatomiya. Para sa panlagay sa pagkain, tingnan ang pampalasa. Para sa pagpapabuti ng lasa at amoy ng pagkain, tingnan ang panimpla.

Ang sistemang panlasa (Ingles: gustatory system) ay ang sistemang pandama para sa pandama ng lasa (panlasa o gustasyon).  Kilala rin ito bilang sistemang gustatibo at sistemang gustatoryo.  Karaniwang binabanggit ang sistemang panlasa na kasama ng sistemang pang-amoy bilang kasapi ng mga pandamang kemosensoryo dahil kapwa naglilipat (transduksiyon) sila ng mga kimikal na senyal upang maging persepsiyon. Ito ay isang pakiramdam na nalilikha kapag ang isang sustansiya sa bibig ay gumanti sa mga taste buds. Ang panlasa, kasama ang pang-amoy at pakiramdam na panghipo, ay nagtitiyak ng lasa na pangpakiramdam na impresyon sa mga pagkain at ibang mga sustansiya.

 Mga pangunahing panlasa 

 Tamis 
Kadalasang sinasabi na ang tamis bilang isang kaaya-ayang sensasyon na nagiging posible dahil sa pagkakaroon ng mga asukal at mga sustansiyang na ginagaya ang asukal. Ang panimulang deteksyon ng lasa para matamis ay binibigyan ng antas na may kaugnayan sa sakarosa (o sucrose), na may indise na 1.Guyton, Arthur C. (1991) Textbook of Medical Physiology. (ikawalong ed). Philadelphia: W.B. Saunders (sa Ingles)

 Asim 

Ang asim ay ang panlasa na nalalasahan ang pagkakaroon ng asido. Ang pagkamaasim ng isang sustansiya ay nabibigyan ng antas na may kaugnayan sa paglabnaw ng asidong klorhidriko, na may indise ng kaasiman ng 1. Sa paghahambing, mayroon ang asidong tartariko ng indise ng kaasiman ng 0.7, ang asidong sitriko na may indise ng kaasiman ngf 0.46, at mayroon ang asidong karboniko ng indise ng kaasiman ng 0.06.

 Alat 
Tila may dalawang bahagi ang kaalatan: isang hudyat ng mababang kaalatan at isang hudyat ng mataas na kaalatan. Nagdudulot ang hudyat ng mababang kaalatan ng sensasyon ng kasarapan, habang tipikal na nagdudulot ang hudyat ng mataas na kaalatan ng sensasyon ng "masyaong maalat".

 Pait 

Ang kapaitan ay isa sa pinakasensitibo sa mga lasa, at maaaring isipin na hindi kasiya-siya, matalas, o hindi nagugustuhan, subalit kadalasang ninanais at intensyunal na nilalagay sa pamamagitan ng iba't ibang ahenteng pampait. Kabilang sa mga pagkain at inumin na mapait ang kape, kakaw na di-pinatamis, mate ng Timog Amerika, mate de koka, ampalaya, di-binurong olibo, kaskara, ilang uri ng keso, maraming mga halaman sa pamilyang Brassicaceae, at mga berdeng taraxacum. Mapait ang lasa ng etanol na nasa inuming nakakalasing, at gayon din ang karagdagang mga sangkap na mapait na matatagpuan sa ilang inuming nakakalasing kabilang ang lupulo (o hops) sa serbesa. Kilala din ang kuwinina para sa mapait na lasa nito at matatagpuan sa tubig toniko.

 Linamnam 
Ang linamnam, o umami, ay isang lasang pampagana.Why do two great tastes sometimes not taste great together?   (sa Ingles) scientificamerican.com. Dr. Tim Jacob, Cardiff University. 22 Mayo 2009.; isang bahagyang salin mula sa  Maaring malasahan ito sa toyo, karne, dashi at konsome. Isang hiram na salita ang umami mula sa Hapon na nangangahulugang "mabuting linamnam" o "mabuting lasa",旨味 kahulugan sa Ingles  Denshi Jisho—Online Japanese dictionary tinuturing ang  na pundamental sa maraming lutuing Silangang Asyano, tulad ng lutuing Hapon. Mababakas ang paggamit ng binurong sawsawang isda: ang garum noong sinaunang Roma at  o  noong sinaunang Tsina.

Ang umami ay unang pinag-aralan noong 1907 ni Kikunae Ikeda nang pinaghiwalay ang lasa ng dashi, na natukoy bilang ang kimikal na betsin (o glutmataong monosodiko o monosodium glutamate [MSG]). Ang MSG ay asin na sodiyo na nakakagawa ng matapang na lasang linamnam, lalo na kapag pinagsasama sa mga pagkain na mayaman sa nukleyotido tulad ng karne, isda, nuwes, at kabute.

 Mga sanggunian 

Kaurian:Sistemang pandama
Kaurian:Sistemang panlasa
Kaurian:Anatomiya
Kaurian:Anatomiya ng hayop
Kaurian:Anatomiya ng tao