Kasangkapan

Kasangkápan o kagamitán ang tawag sa anumang bagay na nagpapahintulot sa gumagamit na matapos ang isang gawain na karaniwang mabagal o imposibleng magawa kung wala ito. Tipikal na tumutukoy ito sa mga bagay na kayang gawin ang isang partikular na bagay kagaya ng paghihiwa, pagpuputol, o paglilipat. Bagamat tao ang pinakakaraniwan na gumagamit ng mga kasangkapan para sa kanilang mga gawain simula pa noong unang gumamit sila ng mga kasangkapang gawa sa bato ilang libong taon na ang nakaraan, kaya ring gumamit ng ibang mga hayop ng mga simpleng kasangkapan para magawa ang ilang mga gawain.

Ginawa ang ilan sa mga pinakaunang kasangkapan ng tao na gawa sa mga likas na materyales kagaya ng bato, buto, at kahoy para sa paghahanda ng pagkain, pangangaso, paggawa ng mga sandata, at para makagawa ng mga materyal para sa mga kasuotan at mga kasanayang tulad ng pagpapalayok, pagtatayo ng bahay, pagnenegosyo, imprastraktura, at transportasyon. Dumami ang mga naging posibleng kasangkapan sa pag-usbong ng pagpapanday sa mga bakal. Naging posible pa lalo ang mga mas komplikadong kasangkapan nang matuklasan para magamit ang mapagkukunan ng enerhiya kagaya ng paggamit sa mga domestikadong hayop, hangin, at singaw pagsapit ng Rebolusyong Industriyal. Umusbong ang mga kasangkapang na nagpapahintulot sa otomasyon pagsapit ng ika-19 at ika-20 siglo, na nagpataas sa pagkaproduktibo ng mga hanapbuhay.

 Kasaysayan 

link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Prehistoric_Tools_-_Les_Combarelles_-_Les_Eyzies_de_Tayac_-_MNP.jpg|thumb|Mga prehistorikong kasangkapang gawa sa bato na tinatayang ginamit 10,000 taon ang nakaraan sa isang kuweba sa Pransiya.
Pinaniniwalaan ng mga antropologo na isang mahalagang hakbang sa ebolusyon ng tao ang paggamit nito ng mga kasangkapan. Dahil parehong ginagamit ng tao (Homo sapiens) at mga chimpanzee, ipinagpapalagay na ang paggamit ng kasangkapan ay naganap bago naghiwalay ang dalawang espesye. Gayunpaman, maaaring gawa ito sa mga nabubulok na materyales tulad ng mga sanga o mga batong hindi agarang masasabing kasangkapan dahil sa kawalan nito ng kahit anong sadyang pagbabago.

Napetsahan ang mga pinakaunang kasangkapang gawa sa bato noong bandang 2.5 milyong taon ang nakaraan. Gayunpaman, ipinagpapalagay ng isang pag-aaral noong 2010 na kinakain ng espesyeng Australopithecus afarensis ang mga karne ng hayop sa tulong ng mga bato. Ibig sabihin, maaaring gumagamit na ang mga bakulaw ng kasangkapan noon pang 3.4 milyong taon ang nakaraan. Napetsahan naman ang mga pisikal na kasangkapan nahukay sa Etiopiya noong 2.6 milyong taon ang nakaraan. Isa sa mga pinakaunang walang dudang kasangkapan na nakita ay isang kinakamay na palakol.

Itinuturing na pinakamahalagang alas ng mga tao ang paggamit ng kasangkapan; dahil sa mga ito, nagawa ng mga tao na gawin ang mga bagay na hindi kayang gawin ng katawan nito tulad ng paggamit sa mga matutulis na bagay kagaya ng sibat o palaso upang makapatay ng mga hayop sa pamamagitan ng pagtagos ng tulis nito sa balat ng hayop. Base sa mga markang nakita sa mga buto sa mga arkeolohikong lugar, ipinagpapalagay na kumukuha ang mga unang tao ng karne mula sa mga tira-tira ng ibang mga mandaragit kesa sa pamamagitan ng pagpatay sa mga hayop.

Unang naimbento ang ilan sa anim na klasikong simpleng makina (gulong at ehe, dalawit, kalo, rampa, kalso, at tornilyo) sa Mesopotamia. Unang ginamit sa gulong pampalayok ang gulong at ehe sa ngayo'y Irak noong . Kalaunan, ginamit ito sa paggawa sa mga pinakaunang sasakyang may gulong noong sumunod na milenyo. Ginamit naman ang dalawit sa mga sigonyal sa Mesopotamia at sinaunang Ehipto. May mga patunay naman ukol sa paggamit sa mga kalso sa parehong rehiyon noong .

Pinakahuling naimbento sa mga simpleng makina ang tornilyo, na unang lumabas sa Mesopotamia noong kapanahunan ng Imperyong Neo-Asirya. Nakita sa sinaunang Malapit na Silangan ang mga pinakamaagang patunay ng paggamit sa mga lagumba at molinong pantubig noong , lalo na sa Imperyong Persyano noong bago . Maaaring ito ang pinakaunang halimbawa ng paggamit sa mekanikal na enerhiya. Gayunpaman, hindi maiimbento ang disturnilyador, na siyang ginagamit sa kasalukuyan upang ipihit ang mga tornilyo, hanggang noong huling bahagi ng ika-15 siglo.

Pagsapit ng Rebolusyong Industriyal, nagsilitawan ang mga kasangkapang de-makina. Nagsimula itong gawin gamit ng mga kahoy, bagamat pinalitan ito kalaunan ng mga metal dahil sa paghina ng kahoy mula sa init at iba pang mga elemento ng kalikasan. Sumikat ang paggamit sa metal sa paggawa sa mga kasangkapan pagsapit ng ika-19 na siglo. Nagmula ang mga kasangkapang metal mula sa mga gumagawa ng mga orasan at mga kasangkapang pang-agham na nangangailangan ng matinding katumpakan. Madalas, mga napakaliit na mekanismo ang kanilang ginagawa nang mano-mano, kaya umusbong ang mga kasangkapang de-makina upang magawa ang mga ito nang mas maayos at mabilis.

 Sa ibang hayop 

Bukod sa mga tao, may ibang mga hayop na napatunayan gumagamit din ng mga kasangkapan upang magawa ang mga gawain tulad ng pagkuha ng makakain at maiinom, paglilinis sa katawan, depensa, komunikasyon, at iba pa. Nangangailangan ng mataas-taas na antas ng kognisyon ang paggamit sa mga kasangkapan, kaya inakala noon ng mga siyentipiko na tanging tao lamang ang kayang gumawa nito. Kasalukuyang may debate ukol sa kung ano ang maituturing na kasangkapan at kung ang paggamit ba sa mga ito ay maituturing ding isang tunay na paggamit (kumpara sa aksidente o hindi pinag-isipang paggamit). Ilan sa mga hayop na naobserbahan na gumagamit ng mga kasangkapan ay mga unggoy, bakulaw, elepante, at ilang uri ng ibon. Ipinagpapalagay na natatangi sa mga tao ang paggamit ng mga kasangkapan upang makagawa ng iba pang mga kasangkapan.

 Tingnan din 

 Instrumento (musika)
 Kasangkapang pang-agham

 Sanggunian 

 Link sa labas 


Kategorya:Gamit