Stenochlaena palustris

Ang Stenochlaena palustris, () karaniwang tinatawag bilang diliman o hagnaya, ay isang halamang gamot na isang espesye ng pako na nakakain. Sa medisinang pambayan ng Indya at Malaysiya, ginagamit ang dahon ng pakong ito bilang lunas sa lagnat, sakit sa balat, ulser, at sakit ng tiyan.Compendium of medicinal plants used in Malaysia. 2002, vol 2. Herbal Medicine Research Centre, Institute for Medical Research, Kuala Lumpur, Malaysia. (sa Ingles)Benjamin, A. and V.S. Manickam. 2007. Medicinal pteridophytes from the Western Ghats. Indian Journal of Traditional Knowledge. 6: 611-618. (sa Ingles)

Isang mahabang gumagapang na pako ang halamang ito na may itim na kaliskis at tangkay na maaring umabot sa hanggang 20 m. Nakaayos sa dalawang gilid ang dahon nito na nasa  30–100 cm ang haba, at mga tangkay na nasa 7–20 cm ang haba, at may ovate lanceolate pinnae na nasa 10–15 cm ang haba at 1.5–4.5 cm ang lapad. Mahaba at makitid ang sporophylls nito at mala-kayumanggi ang kulay ng sorus nito sa ilalim.

Natagpuan ang pinaghiwalay na mga acylated flavonol glycoside mula sa pako na ito na mayroong aktibidad sa kontra bakterya.Liu, H., J. Orjala, O. Sticher, and T. Rali. 1999. Acylated flavonol glycosides from leaves of Stenochlaena palustris. Journal of Natural Products. 62: 70-75. (sa Ingles) Ang hinandang krudo o bahagyang purong katas mula sa pako ay nakitaan ng mayroong aktibidad pangontra-fungus,Sumathy, V., S. Jothy Lachumy, Z. Zuraini, and S. Sasidharan. 
2010. Effects of Stenochlaena palustris leaf extract on growth and morphogenesis of food borne pathogen, Aspergillus niger. Malaysian Journal of Nutrition. 16: 439-446. (sa Ingles) antioksidante,Chai TT, Panirchellvum E, Ong HC, Wong FC (2012) Phenolic contents and antioxidant properties of Stenochlaena palustris, an edible medicinal fern. Botanical Studies 53: 439-446. (sa Ingles) at antiglucosidase.Chai TT, Kwek MT, Ong HC, Wong FC (2015) Water fraction of edible medicinal fern Stenochlaena palustris is a potent α-glucosidase inhibitor with concurrent antioxidant activity. Food Chemistry 186: 26-31. (sa Ingles)

Ipinangalan sa halamang ito ang distrito ng Diliman sa Lungsod Quezon.http://www.upd.edu.ph/~updinfo/UPDate%20Magazine/magazine/UPDate%20magazine%20no2.html Latin para sa "ng latian" ang palayaw o epithet na palustris, at ipinapahiwatig ang karaniwang tirahan.Archibald William Smith 

Lutuin
Sa estado ng Sarawak sa Malaysiya, tinatawag ang halaman bilang "Midin". Isang tanyag na pagkain ang halaman sa mga tagarito. Kadalasang inihahain ang mga batang dahon na prinito na nilagyan ng bawang, tuyong hipon, o bagoong na hipon (belacan). Sa Sabah, tinatawag itong "Lembiding". Niluluto din ito kadalasan na may sardinas o belacan.

Mga sanggunian

Kategorya:Halaman
Kategorya:Halamang-gamot