Kapihan

Ang kapihan o kapeteriya ay isang establisyimento na naghahain, una sa lahat, ng mga iba't ibang uri ng kape, espresso, latte, at kaputsino. Maaaring maghain ang ilang kapihan ng mga malalamig na inumin, tulad ng kape kon-yelo at tsaa kon-yelo, pati na rin ang mga ibang inumin na walang kapeina. Maaari ring maghain ang kapihan ng mga pagkain, tulad ng mga pangmeryenda, sanwits, prutas, o mga pastelerya. Sa kontinente ng Europa, naghahain din ang mga kapihan ng mga inuming nakakalasing. Saklaw mula sa maliliit na negosyo hanggang mga malalaking korporasyong multinasyonal ang mga kapihan. Ipinapatakbo ang ilang kapihan sa ilalim ng prangkisa, at marami ang mga sangay nito sa mga iba't ibang bansa sa buong mundo. 

Mula kultural na pangmalas, may papel ang mga kapihan bilang sentro ng pakikisalamuha: sa kapihan, may lugar ang mga parokyano para magtipun-tipon, makipag-usap, magbasa, magsulat, estimahin ang isa't isa, o magpalipas-oras, nang mag-isa man o sa maliliit na grupo. Maaaring magsilbi ang kapihan bilang impormal na klab para sa mga regular na miyembro nito. Noon pa mang d. 1950, sa panahon ng Beatnik, at sa eksena ng tugtuging pambayan noong d. 1960, nagiging tanghalan ang mga kapihan para sa mga mang-aawit-manunulat, lalo na sa gabi. 

Kasaysayan
Imperyong Otomano

Lumitaw ang mga unang kapihan sa Damasco. Lumitaw rin itong mga kapihang Otomano sa Meka, sa Tangway ng Arabia noong ika-15 siglo, at kumalat papunta sa kabisera ng Imperyong Otomano, Istanbul noong ika-16 na siglo at sa Baghdad. Naging sikat na mitingan ang mga kapihan kung saan nagtipun-tipon ang mga tao para uminom ng kape, makipag-usap, makipaglaro ng ahedres at bakgamon at iba pang laro sa mesa, makinig sa mga kuwento at musika, at talakayin ang balita at politika. Nakilala ang mga ito bilang "paaralan ng karunungan" dahil sa mga kliyenteng naakit nila, at ang kanilang malaya at prankang diskurso.

Ikinaproblema ng mga imam ang mga kapihan sa Meka dahil itinuring itong mga lugar bilang mga tipunang pampolitika at pang-inuman, kaya ito pinagbawalan mula 1512 at 1524. Subalit hindi napanatili ang pagbabawal nito, dahil nakaugalian na ang kape sa arawang ritwal at kultura ng mga Arabe at mga kalapit na tao. Inulat ni İbrahim Peçevi, isang kronistang Otomano sa kanyang mga sulat (1642–49) ang pagbubukas ng unang kapihan (kiva han) sa Istanbul:


Persa
Inilarawan nang makulay ni Jean Chardin, isang Pranses na manlalakbay at manunulat noong ika-17 siglo, ang eksena sa mga kapihang Persa (qahveh khaneh sa Persa):

Europa

Noong ika-17 siglo, lumitaw ang kape sa unang pagkakataon sa Europa sa labas ng Imperyong Otomano, at itinayo ang mga kapihan. Di-nagtagal, sumikat nang sumikat ang mga ito. Sinasabing lumitaw ang unang kapihan noong 1632 sa Livorno na itinatag ng isang Hudyong komersiyante,Encyclopedia of Jewish Food, 
Gil Marks, HMH, 17 November 2010APM – Archeologia Postmedievale, 19, 2015 – Gran Bretagna e Italia tra Mediterraneo e Atlantico: Livorno – 'un porto inglese' / Italy and Britain between Mediterranean and Atlantic worlds: Leghorn – 'an English port'
Hugo Blake
All'Insegna del Giglio, 8 September 2017, p. 18 o noong 1640, sa Benesya.Horowitz, Elliot. "Coffee, Coffeehouses, and the Nocturnal Rituals of Early Modern Jewry" [Kape, Kapihan, at ang mga Gabihing Ritwal ng Maagang Modernong Hudyo] (sa wikang Ingles). AJS Review  Bol. 14, Blg. 1 (Spring, 1989), mga pa. 17–46, citing Antonio Pilot, La Bottega da Caffe (Venice, 1916) Noong ika-19 at ika-20 siglo sa Europa, kadalasan naging mitingan ang mga kapihan para sa mga manunulat at artista.

 Austriya 
Nagsisimula ang kuwentong tradisyonal ng pinagmulan ng kapihang Biyenes sa mga mahiwagang sako ng berdeng binhi na naiwan noong natalo ang mga Turko sa Labanan sa Biyena noong 1683. Ipinagkaloob ang lahat ng sako ng kape sa nagwaging Hari Jan III Sobieski ng Polonya, na nagbigay naman nito sa isa sa kanyang mga opisyal, Jerzy Franciszek Kulczycki, isang kosakong Ukrano at diplomatikong Polako na lahing Rutena. Ayon sa kuwento, sinimulan ni Kulczycki ang unang kapihan sa Biyena gamit ang naimbak, at naging una rin sa paghahain ng kape kon gatas. May istatuwa ni Kulczycki sa isang kalsada na nakapangalan din sa kanya.

Subalit malawakang tinatanggap ngayon na ang unang kapihang Biyenes ay talagang binuksan ni Johannes Diodato, isang Armenyong komersiyante . Nagbukas si Johannes Diodato (kilala rin bilang Johannes Theodat) ng rehistradong kapihan sa Biyena noong 1685.Teply, Karl: Die Einführung des Kaffees in Wien. Verein für Geschichte der Stadt Wien, Wien 1980, Bol. 6. pa. 104. sinipi sa: Seibel, Anna Maria: Die Bedeutung der Griechen für das wirtschaftliche und kulturelle Leben in Wien. pa. 94 mayroon sa onlayn sa: Othes.univie.ac.at , pdf  Pagkatapos ng labinlimang taon, apat pang Armenyo ang nagmay-ari ng mga kapihan. Laganap mismo ang kultura ng pag-iinom ng kape sa bansa noong ikalawang bahagi ng ika-18 siglo.

Pagkalipas ng panahon, nalinang ang espesyal na kultura sa kapihan sa Biyena ng Habsburgo. Sa isang panig, nagtipon sa kapihan ang mga manunulat, artista, musikero, intelektuwal, bon vivant at kanilang mga tagapondo, at sa kabilang panig naman, palaging nahahain ang mga bagong baryante ng kape. Sa kapihan, nakipaglaro sila ng baraha o ahedres, nagtrabaho, nagbasa, nag-isip, naglikha, nakipagtalakay, nakipagtalo, nag-obserba at nakipag-usap lamang. Marami ring nakuhang impormasyon sa mga kapihan, dahil may mga lokal at dayuhang diyaryo na maaaring basahin ng mga bisita. Kumalat itong anyo ng kultura ng kapihan sa buong Imperyong Habsburgo noong ika-19 na siglo.Friedrich Torberg "Kaffeehaus war überall" (1982) pa 8.Wolfram Siebeck "Die Kaffeehäuser von Wien. Eine Melange aus Mythos und Schmäh" (1996) pa 7.
Mga sanggunian

Kategorya:Kape