Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya

Ang Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya, na kadalasang dinadaglat bílang ASEAN o Asean,http://www.gmanetwork.com/news/story/282707/ulatfilipino/balitangpinoy/pnoy-umalis-na-patungong-cambodia-para-sa-asean-summit-biyahe-gagastusan-ng-p11-mhttp://www.gmanetwork.com/news/story/266003/ulatfilipino/balitangpinoy/ilang-miyembro-ng-asean-dismayado-sa-di-paglabas-ng-summit-ng-pahayag-ukol-sa-west-phl-sea ay isang kapisanang pang-heopolitika, pang-ekonomiya, at pangkultura ng mga bansa sa Timog-Silangang Asya. Ang Asean ay itinatag noong ika-8 ng Agosto 1967 at binuo ng Indonesya, Malaysia, Pilipinas, Singapore, at Taylandiya. Ang mga layunin ng samahang ito ay pagtaguyod ng paglago ng ekonomiya, kaunlarang panlipunan, pagsulong ng mga kultura sa mga kasapi, at pagpapalaganap ng kapayapaang pangrehiyon.

 Kasaysayan 
Maaaring iguhit ang pagkatatag ng Asean mula sa pagkatatag ng dalawang hiwalay na organisasyon: ang Samahan ng Timog-Silangang Asya, isang alyansa na binubuo ng mga bansang Pilipinas, Malaysia at Taylandiya na itinatag noong taóng 1960, at ang Maphilindo, isang iminungkahing alyansa na ibubuo ng Pilipinas, Indonesya at Malaysia.

Ang Asean ay itinatag noong 8 Agosto 1967, na ang mga ministro ng ugnayang panlabas ng limang bansa ay nagpulong sa Bangkok at naglagda ng Deklarasyon ng Asean, na kinikilala nang lubos na Deklarasyon ng Bangkok. Ang limang ministro ng ugnayang panlabas – Adam Malik ng Indonesya, Narciso Ramos ng Pilipinas, Tun Abdul Razak ng Malaysia, S. Rajaratnam ng Singapore, at Thanat Khoman ng Taylandiya – ay itinuring na Mga Ama ng Pagkatatag ng Organisasyon.

Naging bahagi ng Asean ang Brunei noong 8 Enero 1984, ang araw pagkatapos ng pagkamit ng kanilang kalayaan nang isang linggo. Ang Brunei ay ang unang bansa na naging kasapi sa kalunan ng Asean. Noong 28 Hulyo 1995, nagkaroon ng isang bagong kasapi ang Asean nang sumanib ang Biyetnam bílang ikapitong kasapi. Pagkatapos ng dalawang taon, sumanib ang mga bansang Laos at Myanmar bílang kasapi ng Asean noong 23 Hulyo 1997. Kasabay dapat ang Kambodya sa araw ng pagsanib na iyon, ngunit ipinagpaliban muna sapagkat lumalaganap pa ang kaguluhang panloob sa politika. Noong 30 Abril 1999, sumanib na sa wakas ang bansang Kambodya at nakabuo ng isang matatag na samahán ang Asean.

 Mga Pangunahing layunin ng Asean 

Ang mga bansang-kasapi ng Asean at nakapagpatibay ng mga pangunahing prinsipyo para sa kanilang mga ugnayan ng mga bawat isa, na nabibilang sa Kasunduan ng Pagkakaibigan at Pagkikiisa sa Timog-Silangang Asya (TAC):

 Paggalang sa magkabilá ng-panig ukol sa kalayaan, kapangyarihan, kapantayan, katatagang panteritoryo, at pambansang pagkakakilanlan ng lahat ng mga bansa;
 Karapatan ng bawat estado na mamahala ang kanilang pambansang pamamalagi na maging malaya sa kaguluhang panlabas, lihim na pagbabagsak o pamimilit
 Walang mangyayaring kaguluhan sa ugnayang panloob ng isa't isa
 Pagsasaayos ng mga kakulangan o pagtatalo sa pamamagitan ng mapayapang paraan
 Pagtatakwil sa mga banta o paggamit ng puwersa; at
 Mabisang pakikiisa sa pagitan ng mga bansang-kasapi.

 Mga kasapi 


 Talaan ng mga kasapi 
EstadoAraw ng 
pag-anib Indonesya Malaysia Pilipinas Singapore Taylandiya Brunei Biyetnam Laos Myanmar Kambodya Silangang Timor

 Papua New Guinea 
Ang bansang Papua Bagong Guinea ay kasalukuyang nasa katayuang tagamasid mula 1976.

 Pagtitipon ng Asean 
██ Mga kandidatong-kasapi ng Asean
██ Asean Dagdag Tatlo
███ Pagtitipon ng Silangang Asya
█████ Porong Panrehiyon ng Asean
Nagdadaos ng mga pagpupulong ang Asean na nakilalang Pagtitipon ng Asean (Asean Summit), kung saan nagpupulong ang mga punò ng pamahalaan ng bawat kasapi upang pag-usapan at pasyahan ang mga isyung panrehiyon, gayundin sa pagdaraos ng ibang pagpupulong kung saan kasáma ang mga bansa na nasa labas ng hanay na may hangaring magtaguyod ng mga ugnayang panlabas.

 Mga Pagtitipong Pormal ng Asean</tr>  Petsa  Bansa  Punung-abala</tr> Ika-1  Pebrero 23–24, 1976   Jakarta</tr> Ika-2  Agosto 4–5, 1977   Kuala Lumpur</tr> Ika-3  Disyembre 14–15, 1987   Maynila</tr> Ika-4  Enero 27–29, 1992   Singapore</tr> Ika-5  Disyembre 14–15, 1995   Bangkok</tr> Ika-6  Disyembre 15–16, 1998   Hanoi</tr> Ika-7  Nobyembre 5–6, 2001   <td>Bandar Seri Begawan</tr> Ika-8  Nobyembre 4–5, 2002   Phnom Penh</tr> Ika-9  Oktubre 7–8, 2003   Bali</tr> Ika-10  Nobyembre 29–30, 2004   Vientiane</tr> Ika-11  Disyembre 12–14, 2005   Kuala Lumpur</tr> Ika-12  Enero 11–14, 20071   Cebu</tr> Ika-13  Nobyembre 18–22, 2007   Singapore</tr>
Ika-1427 Pebrero–1 Marso, 10–11 Abril 2009<td rowspan="2">Pattaya, Cha-am, at Hua HinIka-1523-25 Oktubre 2009</tr>Ika-168-9 Abril 2010HanoiIka-1728-31 Oktubre 2010Ika-187–8 Mayo 20114JakartaIka-1914–19 Nobyembre 2011BaliIka-203–4 Abril 2012Phnom PenhIka-2117–20 Nobyembre 2012Ika-2224–25 Abril 2013Bandar Seri BegawanIka-239–10 Oktubre 2013Ika-2410–11 Mayo 2014NaypyidawIka-2512–13 Nobyembre 2014Ika-2626–27 Abril 2015Kuala Lumpur at LangkawiIka-2718–22 November 2015Kuala LumpurIka-286–8 Setyembre 2016VientianeIka-296–8 Setyembre 2016Ika-3028–29 Abril 2017PasayIka-3110–14 Nobyembre 2017Ika-3227–28 Abril 2018SingaporeIka-3311–15 Nobyembre 2018Ika-3420–23 Hunyo 2019BangkokIka-3531 Oktubre–4 Nobyembre 2019Ika-3626 June 2020HanoiIka-3711–15 Nobyembre 2020Ika-3826–28 Oktubre 2021Bandar Seri BegawanIka-3926–28 Oktubre 2021Ika-4010–13 Nobyembre 2022Phnom PenhIka-4110–13 Nobyembre 2022Ika-429–11 Mayo 2023Labuan BajoIka-435–7 Setyembre 2023JakartaIka-446–11 Oktubre 2024VientianeIka-456–11 Oktubre 2024Ika-4626-27 Mayo 2025Kuala LumpurIka-4726-28 Oktubre 2025Ika-482026Ika-49 1 Ipinagpaliban mula Disyembre 10–14, 2006. 2 Nagpunong-abala ng pagtitipon nang lumiban ang Myanmar. 3 Ang pagtitipon ay binubuo ng dalawang bahagi.Ang unang bahagi ay nalipat mula 12–17 Disyembre 2008 dahil sa krisis pampolitika ng Taylandiya noong 2008.Ang ikalawang bahagi ay napigil noong Abril 11 dahil sa pagpasok ng mga demonstrador sa lugar ng pagdaraos ng pagtitipon. 4 Nagmungkahi ang bansang  sa bansang  ng palitan na magpupunong-abala sila sa APEC (at malamang ang pagpupulong ng G20) sa 2013.

Habang nagdaraos ang ikalimang Pagtitipon sa Bangkok, nagpasiya ang mga pinúnò na magpulong nang "di-pormal" sa pagitan ng bawat pagtitipon:

 Mga Pagtitipong Di-pormal ng Asean</tr>  Petsa  Bansa  Punung-abala</tr> Ika-1  30 Nobyembre 1996    Jakarta</tr> Ika-2  14–16 Disyembre 1997    Kuala Lumpur</tr> Ika-3  27–28 Nobyembre 1999    Maynila</tr> Ika-4  22–25 Nobyembre 2000    Singapore</tr>

 Ang paghahambing ng mga hanay sa mga malalaking bansa 
 Organisasyon  Lawakkm²  Populasyon  GDP (PPP)sa EU$  GDP (PPP)bawat kapitasa EU$  Mga bansang-kasapi UE 4,225,104 449,206,579 26.308 trilyon 58,838 27 ASEAN 4,522,518 683,290,000 12,007 trilyon  17,528 10 CSN 17,715,335 366,669,975 2,635,349 7,187 12 AU 29,922,059 1,494,988,668 8.990 trilyon 6,330 55 Malalakingbansa     Hati ngpolitika India 3,287,263 1,428,627,663 14.594 trillion 10,123 36 Tsina 9,596,961 1,409,670,000 35.291 trillion 25,015 34 EU1 9,833,520  334,914,895 28.781 trillion 85,373 50 Canada1 9,984,670 41,288,599 2.472 trillion 60,495 13 Russia 17,098,246 143,679,916 5.473 trillion 38,292 89
Itinaya sa taong 2024. Bughaw-puti para sa pinakamalaking halaga, lunting-puti para sa pinakamaliit, sa mga hanay na pinaghahambingan.

 Katayuan ng ekonomiya 

Ang talahanayang GDP ay nakabatay sa PPP na itinaya noong 2024.

 Bansa  GDP (PPP)angawsa EU$(Itinaya)  GDP (PPP)bawat kapitasa EU$(Itinaya)   4.721 trilyon  16,861   1.644 trilyon  23,401   1.559 trilyon  15,470   1.392 trilyon  12,192    1.306 trilyon  39,030   794.179 bilyon  133,737   283.572 bilyon  5,200   106.714 bilyon  6,541   74.205 bilyon  9,787   33.875 bilyon  76,864

 Mga Lider ng ASEAN 

Tingnan din
 ASEAN+ 3
 Sona ng Malayang Kalakalan ng ASEAN o AFTA
 BIMP-EAGA
 Pundasyong ASEAN
 ASEAN+ 6
 Awit ng Pagkakaisa ng ASEAN (Himno ng ASEAN)
 Sagisag ng ASEAN
 Palaro ng Timog Silangang Asya (SEA Games)
 Talaan ng mga lungsod sa ASEAN ayon sa populasyon
 Ang Paraan ng ASEAN opisyal na awitin ng ASEAN

Mga sanggunian

Mga kawing panlabas
 Opisyal na Pahina ng ASEAN
 YouTube: Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)
 YouTube: ASEAN Community
 ASEAN Secretariat Related Sites 
 ASEAN Regional Forum 
 ASEAN Foundation
 ASEAN Focus Group
 ASEAN News Network 

Kategorya:ASEAN
Kategorya:Timog-silangang Asya
Kategorya:Asya
Kategorya:Mga pandaigdigang organisasyon