Wikang Maltes

Ang Wikang Maltes (Malti, Ingles:Maltese, Espanyol:Maltés, Latin:Lingua Melittica) ay ang pambansang Wika ng Malta, at isa sa mga opisyal na wika ng Unyong Europeo. Ito lamang ang wikang Semitiko
na gumagamit ng Alpabetong Latin.

Mula sa kanyang ponolohiya, dinadala ng Wikang Maltes ang pagkakapareho sa mga kaibahan ng Arabe Tunisio at ng iba pang wika ng Hilagang Aprika. Sa buod ng kasaysayan, marami ang naging hiram na mga salita, mga ponetiko at anyong ponolihikal, at maging ang mga anyong pangungusap ng Wikang Italyano at Wikang Sisilyano, habang ang maraming salita, (ang iba na may anyong pangmaramihan) ay hiniram mula sa Wikang Ingles.

Ang Wikang Maltes ay naging opisyal na wika ng Malta noong 1936 kasama ng Wikang Ingles. May ilang din tagapagsalita ng Maltes sa mga bansang Australia, Estados Unidos, Canada, at Gibraltar. Nito lamang ay ibinalitang marami pa rin ang gumagamit ng naturang wika sa Tunisya ng mga may lahing Maltes.

 Bokabularyo 
Ang bokabularyong Maltes ay hinango mula sa mga wikang Semitiko at mga Wikang Indo-europeo tulad ng Italyano, Sisilyano, at Ingles.

 Mga Salita mula sa Romanse 
Ang ilan ay halimbawa ng mga salita sa Maltes na hiram sa mga Wikang Romanse tulad ng Italyano at Sisilyano:

 Maltes Sisilyano Italyano Latin Ingles Filipino Arabo Skola Scola Scuola Schola School Paaralan مدرسة (madrassah) Gvern Cuvernu Governo Governo Government Pamahalaan حكومة (ḥukūmah) Repubblika Ripùbblica Repubblica Res Publica Republic Republika جمهورية (ǧummhūriyyah) Re Re Re Re King Hari ملك (malik) Natura Natura Natura Natura Nature Kalikasan طبيعة (ṭabīʿah) Pulizija Pulizzìa Polizia Policia Police Pulisya شرطة (shurta) Ċentru Centru Centro Centro Centre Sentro مركز (markaz) Teatru Tiatru Teatro Theatro Theatre Teatro مسرح (masraḥ)

 Mga Pagkakapareho mula sa Sikulo-Arabe 
Marami rin ang pagkakapareho sa pagitan ng Maltes at ng mga salita ng Sisilyano na hango sa Arabe. Ang ilan ay mga halimbawa:

 Sikulo-Arabe  Maltes Ingles Filipino Babbaluciu  Bebbuxu Snail Susò Caponata Kapunata Caponata Kaponata Cassata Qassata  Sicilian cake Pastel Sisilyano Gebbia Ġiebja  Cistern Tubig-tambakan Giuggiulena Ġunġlien Sesame seed Binhi ng sesame Saia Saqqajja Canal Kanal Tanura Kenur Oven Oben Zaffarana Żaffran  Saffron Kasubha  Zagara Zahar Blossom Halimuyak Zibbibbu Żbib Raisins Raisin Zuccu  Zokk Tree trunk tangkay ng puno

 Mga Salitang hiram mula sa Ingles 
Tinatayang mula anim hanggang dalawampung bahagdan ng wikang Maltes ay hango sa Ingles. Ang ilan ay mga halimbawa:

 Maltes Ingles Filipino Futbol Football Futbol Baskitbol Basketball Basketbol Mowbajl Mobile [Phone] Mobayl [telepono] Lift Lift/Elevator Elebeytor Friġġ Fridge Reprihadora Friżer Freezer Priser Wejter Waiter Weyter Biljard Billiard Bilyard Strajk Strike Strayk Plejer Player Manlalaro Frejm Frame Preym Bliċ Bleach Blits Fowlder Folder Polder Kompjuter Computer Ordenador Spikers Speakers Mga Tagapagsalita Televixin Television Telebisyon Tojlit Toilet Banyo

 Mga Diksyonaryo 
 Malta Online Dictionary
 English-Maltese-English dictionary 
 [http://www.paradisemalta.com/english-maltese-dictionary.htm ParadiseMalta'''sEnglish-Maltese dictionary] 
 Collection of Maltese dictionaries
 English-Maltese-English online translator 

 Mga Sanggunian 

 Azzopardi, C. (2007) Gwida għall-Ortografija. Malta, Klabb Kotba Maltin.
 Borg, A. J. & Azzopardi-Alexander, M. (1997) Maltese. Routledge, ISBN 0-415-02243-6
 Mifsud, M. & Borg, A. J. (1997) Fuq l-għatba tal-Malti''. Strasbourg, Council of Europe.
 http://www.macmillandictionary.com/MED-magazine/February2005/27-LI-Maltese.htm 

 Kawing Panlabas 

Organisasyon
 Il-Kunsill Nazzjonali ta' l-Ilsien Malti 
 L-Akkademja tal-Malti 
 Għaqda tal-Malti - Università 
 Għaqda Poeti Maltin 

Teknolohiya at Maltes
 Unicode for Maltese
 XML for Maltese 
 Maltese Spellchecker 
 YahooGroup Kelmet - The Maltese language online forum 

Pagsasahimpapawid sa Maltes
 Linji gwida mill-Awtorità tax-Xandir 

Literatura and Kawikaan
 The Technical Committee for Literature within the National Council for the Maltese Language 
 Maltese Language in Broadcasting 

Pagsasalin sa Maltes
 Technical Documentation for Europe: Malta 

Mga Glosaryo at Pwente ng Wikang Maltes (Patuloy lamang pong magdagdag ng inyong impormasyon dine)
 Rimarju Malti
 Kappelli Maltin 
 L-ewro 
 Il-Lingwa tas-Sinjali Maltija
 Ikteb l-inviti tat-tieġ bil-Malti 

Kategorya:Mga wikang Semitiko