San Carlos, Negros Occidental

Para sa isa pang lungsod sa Pilipinas, silipin ang Lungsod ng San Carlos, Pangasinan.

Ang Lungsod ng San Carlos  ay isang lungsod sa lalawigan ng Negros Occidental, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

Kasaysayan
Bago ang panahon ng kolonisasyon ng mga Espanyol at Espanyol
Ang Lungsod ng San Carlos ay dating pinangalanang Nabingkalan, na hango sa pangalang Nabingka, ang anak na babae ng isang pinuno ng pamayanan ng Negrito sa lugar, na namuno sa  noong unang bahagi ng ika-17 siglo. Siya ay bantog sa kanyang kagandahan at husay sa pag-iisip at pisikal. Pagkatapos ng kanyang pagkamatay, ang mga tao ay nagluksa sa loob ng dalawang taon, at upang mapanatili ang kanyang alaala, ipinangalan ang barrio sa kanya. Ang pamayanan ay kalaunan ay binili ni Carlos Apurado mula sa Badian, Cebu, na sa tulong ng mga kapwa pioneer ay binuo ang pamayanan upang maging isang maunlad na Kristiyanong nayon. Noong 1856, ang Isla ng Buglas (Negros), bilang isang lalawigang politikal-militar sa ilalim ng Imperyong Espanyol, ay hinati sa dalawang lalawigan, ang kanlurang Negros sa ilalim ng Iloilo at ang silangang Negros sa ilalim ng Cebu. Ang Nabingkalan ay nasa ilalim ng hurisdiksyon ng munisipalidad ng Calatrava sa Iloilo. Si Don Emilio Saravia, ang unang gobernador pampulitika-militar sa isla noong panahon ng mga Espanyol, ay pinalitan ang pangalan ng  at itinatag ito bilang isang .

Isang misyon na pagmamay-ari ng munisipalidad ng Calatrava ang nilikha noong 1895, bagama't mula noong 1891 ay isang relihiyoso ang itinalaga rito. Ang bilang ng mga naninirahan noong panahong iyon ay 1,100, na naninirahan sa mga bulubunduking lugar sa halip na sa baybayin kung saan matatagpuan ang modernong nayon. Si Ama Pedro Chivite ay itinalaga sa misyon. Ito ay binakante noong Rebolusyon, at noong 1904 ay pinangasiwaan ito ni Padre Eusebio Valderrama. Sa tulong nina Padre Ángel Quintana, Juan Lorenzo, at Vicente Vázquez, lahat ng bayan sa baybayin mula Guihulngan hanggang Escalante ay naasikaso. Simula noon, ito ay pinangasiwaan na ng mga Padre. Ayon sa isang kronika ng simbahan mula 1925, ang dating isang mahirap at walang populasyon na nayon noong 1897 ay isa na noon sa pinakamahalagang bayan sa Negros Occidental. Sa taong iyon, ang lungsod ay may tinatayang populasyon na 30,000. Nagsimulang taniman ang lupain noong Isang Kastila na nagmasid sa katabaan ng lupain ang nagtayo ng isang maliit na sakahan ng tubo. Nang makita ang magagandang resultang nakuha, ang iba ay sumama sa pagsasaka ng lupain, nag-install ng mga modernong makinarya, at ito ay naging isa sa mga pinakamabungang nayon sa isla. Noong 1889 ay mayroong apat na mga estate at noong 1897 ay mayroong 16, na karamihan ay pagmamay-ari ng mga Kastila.

Noong 1856, ang Negros ay itinaas sa kategorya ng isang probinsyang politikal-militar, kung saan ang Saravia ang unang gobernador nito. Sa panahon ng kanyang termino, ilang bayan ng Negros Occidental, kabilang ang San Isido, San Carlos, at itinatag ang Calatrava.

Umunlad ang San Carlos sa paglipas ng mga taon, ngunit nawala ang katayuan ng nayon bilang  noong 1890, nang hatiin ang Isla ng Negros sa Negros Occidental at Negros Oriental, at ang nayon ay naitala bilang isang  o  ng Calatrava (Hilub-ang).

Kolonisasyon ng mga Amerikano

Noong mga unang taon ng Pagsakop ng mga Amerikano sa Pilipinas, ang bilis ng ekonomiya at lipunan ng mga aktibidad ng mga tao ay nasukat sa pamamagitan ng mga paggalaw ng malalaking may-ari ng lupa at mga Kastila sa mababang lupain. Noong 1903, unang pinayagan ang mga Pilipino na pumili ng kanilang sariling mga pinuno. Noong 1912, nang maitayo ang isang sentro ng asukal, ang buhay pang-ekonomiya ng mga tao ay lubos na pinahusay. Gayunpaman, ang mga aktibidad sa politika ay malapit na nauugnay sa Calatrava hanggang 1925, nang ito ay inorganisa sa isang munisipalidad.

Ang San Carlos Milling Company ng San Carlos ay nagtayo ng isa sa mga una at tanging modernong gilingan ng tubo sa Pilipinas, at nakikibahagi sa pagtatanim at produksyon ng asukal. Ang kapasidad ng gilingan ay 1000 tonelada ng tubo bawat araw, na nagreresulta sa 125 tonelada ng centrifugal sugar. Natapos ito sa pagtatapos ng 1913 sa halagang humigit-kumulang isang milyong dolyar, at ang unang giniling na tubo ay mula sa ani noong 1914.

Ayon sa isang batas noong 1903 ng Komisyon ng Pilipinas, ang munisipalidad ay binubuo ng kasalukuyang teritoryo nito at ng kay Calatrava, na ang sentro ng pamahalaang munisipal ay sa San Carlos.

Noong 1920, ang munisipalidad ay binubuo ng  Antabayan, Cubay, Euzcasa, Looc, Malalamban, San Juan, Santa Filomena, Sitio Banatic, Tigbon, at Varconia.

Hinikayat ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang mga tao ng San Carlos na magtanim ng mas maraming pananim na nagbubunga ng asukal. Pagkatapos ng armistice noong 1917, ang mga nagtatanim na nagbunga ng mas maraming asukal ay lubos na tumaas ang kanilang kayamanan dahil sa bagong presyo ng asukal na hindi pa natatamasa ng mga nagtatanim. Noong panahon ng digmaan, maraming kalalakihan ng munisipalidad ang nagboluntaryong lumaban para sa Estados Unidos, ngunit pagkalipas ng ilang buwan ay pinauwi dahil sa armistice.

Ikalawang Digmaang Pandaigdig
Aktibong nasangkot ang San Carlos sa mga pagsisikap sa digmaan laban sa Imperyal na Hapon noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Isang buwan matapos ang pagsuko ng Negros sa Mga Puwersang Imperyal ng Hapon, nagsimula ang kilusang gerilya sa San Carlos at Calatrava. Noong Hunyo 15, 1942 pa lamang, nagsimula na ang mga yunit gerilya sa ilalim ng pamumuno ni Kapitan Eugenio Antonio, Jr. at mga Tenyente Leonardo Marane at Alfredo Valdivia, sa tulong ng mga sundalong Hukbong Komonwelt ng Pilipinas, laban sa mga Hapones. Nagkaroon ng mga labanan sa loob ng mga lugar na may populasyon. Sa kabila ng presensya ng mga puwersa ng Estados Unidos sa ilalim ni Major Edward McClenahan, nagkalat ang magkakahiwalay na yunit gerilya sa lugar sa ilalim ng iba't ibang kumander dahil hindi nila epektibong nakapagtatag ng isang pormal na kadena ng pamumuno sa iba't ibang paksyon.

Sa pagbabalik ng ilang lokal na opisyal ng USAFFE sa San Carlos, pormal na inorganisa ang kilusang gerilya sa mga yunit ng pakikipaglaban sa ilalim ng mga Kapitan ng USAFFE na sina Catalino D. Rivera, Eugenio Antonio, Jr. at Loreto Y. Apuhin Sr., at kasama sina Tenyente Florencio C. Yap at Andres L. Arrogante, ang mga pangkat ng mga gerilya sa San Carlos ay pinagsama-sama sa ilalim ng iisang pamumuno. Ang mga kabataang lalaki sa kanilang mga unang taon ng pagbibinata ay sumali sa hanay at nakipaglaban nang harapan laban sa mga Hapones.

Noong Marso 1945, ang mga puwersa ng Philippine Commonwealth sa ilalim ng ika-7, ika-71 at ika-72 Dibisyon ng Infantry ng Hukbong Katihan ng Pilipinas, ika-7 Rehimentong Infantry ng Konstabularyo ng Pilipinas at mga lokal na yunit ng gerilya sa ilalim ng pamumuno ni Koronel Ernesto Mata, ay sumalakay sa garison ng mga Hapones sa compound ng San Carlos Milling Company at nagtagumpay sa pagtataboy ng Hukbong Hapones, kapalit ng buhay ni Tenyente Valdivia.

Noong Oktubre 10, 1945, hinirang ni Pangulong Sergio Osmeña si Eugenio Antonio bilang Acting Alkalde ng San Carlos at Anacleto Facturan bilang Acting Vice Mayor.

Itinalaga ni dating Pangulong Manuel A. Roxas si Constancio Rabacal bilang Alkalde at si Fausto Caballero bilang Bise Alkalde ng San Carlos noong Hunyo 13, 1946.

Si Dionisio Gajo ay hinirang bilang konsehal ng lungsod noong Setyembre 9, 1946.

Si Juan Broce ay hinirang bilang Pangalawang Alkalde ng lungsod noong Hunyo 7, 1947.

Sina Eufronio Dolino, Juan Broce, Victorino G. Apuhin, Carlos Jones, Alfredo Rivera, Feliciano Gauzon Fermin de la Victoria at Hipolito Rigor ay hinirang na Konsehal ng lungsod noong Hunyo 10, 1946.

Post-war period
The first post-war election in the municipality resulted in a Liberal government. In the 1953 elections, the Nacionalista Party wrested power from the Liberals.

Pagiging Lungsod

Itinaas ang katayuan ng munisipalidad sa lungsod noong Hulyo 1, 1960, alinsunod sa Batas Republika Blg. 2643 at ang Proklamasyon ng Pangulo Blg. 685 s. 1960.

Sa bisa ng Batas Republika Blg. 2643, ang Munisipalidad ng San Carlos ay ginawang lungsod noong Hulyo 1, 1960. Nagmana ang lungsod mula sa munisipalidad ng maraming pagpapabuti, na ipinakilala ng huling administrasyong munisipal sa ilalim ni Mayor Sofronio Carmona. 

Heograpiya

Matatagpuan sa hilagang-silangang baybayin na dumadampi sa Kipot ng Tañon, ang Lungsod ng San Carlos ay matatagpuan sa hangganan ng dalawang lalawigan, ang Negros Occidental at Negros Oriental. Ginagamit din ang lungsod bilang destinasyon ng pag-alis patungong Lungsod ng Cebu. Mayroon itong baybaying , kung saan ang ilang bahagi ay natatakpan ng mga bakawan. Ang lungsod ay may malalim na likas na daungan na protektado mula sa masamang panahon ng isla ng Refugio, na kilala rin bilang Sipaway. Dahil sa mga aspetong ito, pinili ng Philippine Ports Authority ang daungan ng Lungsod ng San Carlos mula sa iba pang mga daungan sa lalawigan para sa programa ng pagpapalawak nito noong 1998 na kinabibilangan ng reklamasyon ng apat na ektarya ng dagat upang mapaunlakan ang iba't ibang gusali, pasilidad, at mga container van ng daungan, isang extension sa silangang bahagi para sa dalawang roll-on/roll-off (RO-RO) na sasakyang-pandagat at ang extension ng haba ng daungan sa . Ito ay  silangan ng Bacolod, sa pamamagitan ng Negros Occidental Eco-Tourism Highway (N69), at  mula sa Dumaguete, ang kabisera ng Negros Oriental.

 Mga Barangay 
Ang Lungsod ng San Carlos ay nahahati sa 18 mga barangay.

 Bagonbon
 Buluangan
 Codcod
 Ermita
 Guadalupe
 Nataban
 Palampas
 Barangay I (Pob.)
 Barangay II (Pob.) Barangay III (Pob.)
 Barangay IV (Pob.)
 Barangay V (Pob.)
 Barangay VI (Pob.)
 Prosperidad
 Punao
 Quezon
 Rizal
 San Juan

Demograpiko

Mga Kilalang Personalidad
Isa pang mahalagang pangyayari sa buhay ng lungsod ay ang pagpupulong ng gabinete ni Pangulong Fidel V. Ramos sa lungsod noong Agosto 27, 1996, na siyang dahilan kung bakit ang San Carlos ang unang lungsod na naging lugar ng pagpupulong ng Gabinete ng Pangulo. Ang aktres na nagwagi ng parangal na si Assunta de Rossi ay naging residente ng lungsod nang pakasalan niya ang dating kongresista na si Jules Ledesma. Ang dating boksingero na si Gerry Peñalosa ay nagmula rin sa lungsod. Si Romeo Villalva Tabuena, isang artistang kasama sa Who's Who in American Art, at nagkaroon ng mga gawa na itinampok sa mga publikasyon tulad ng "American Artists", "Diplomat", "Literary Review" at "Reporter", ay may mga ugat ng pamilya sa San Carlos. Si Elizabeth Ramsey, isang komedyante at ina ng mang-aawit Jaya ay galing din sa lungsod. Reiven Bulado, an actor who played Ibo in the MMFF film na Panaghoy ay nag-aral sa high school na '[[Panaghoy] sa Carlos. Colegio de Santo TomasRecoletos.<ref>{{cite web |url=http://www.nordis.net/news/2005/ndw050109/ndw050109_09suba.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721192150/http://www.nordis.net/news/2005/ndw050109/ndw050109_09suba.htm |archive-date=Hulyo 21, 2011 |title=pelikula-sa-suba-1: panagy</0} 

Listahan

 Jose Advincula - Kardinal (Katoliko) ,2nd Obispo ng Diocese of San Carlos (Negros Occidental), 3rd Metropolitan Archbishop ng Archdiocese of Capiz, 33rd Metropolitan Archbishop ng Archdiocese of Manila
 Gerardo Alminaza - Catholic Prelate, 3rd Bishop of ang Diyosesis ng San Carlos (Negros Occidental)

 Assunta De Rossi - Aktres sa pelikula at telebisyon, asawa ng kinatawan ng unang distrito ng kongreso ng Negros Occidental na si Jules Ledesma

 Jaya (mang-aawit) - mang-aawit, aktres, at personalidad sa telebisyon
 Bong Lacson - Alkalde ng San Carlos, ika-42 Gobernador ng Negros Occidental

 Jules Ledesma - Kinatawan ng unang Distrito ng Kongreso ng Negros Occidental, isa sa pinakamayamang pulitiko sa Pilipinas na may net worth na ₱1.8 bilyon o $98 milyong USD

 Salvador Trane Modesto - Katolikong prelado, Auxiliary Bishop ng Diyosesis ng San Carlos (Negros Occidental)

 Nicolas M. Mondejar - Katolikong prelado, Unang Obispo ng Diyosesis ng Romblon Unang Obispo ng Diyosesis ng San Carlos (Negros Occidental)

 Dodie Boy Peñalosa - International Boxing Federation kampeon sa junior-flyweight, International Boxing Federation kampeon sa flyweight
 Gerry Peñalosa - World Boxing Council kampeon sa super-flyweight, World Boxing Organization kampeon sa bantamweight
 Elizabeth Ramsey - mang-aawit, komedyante at aktres
 Joel Villarino - miyembro ng Philippines national football team, coach ng football

 Mga sanggunian 

 Panlabas na kawing 
 San Julio Realty, Inc. 
 San Carlos City Interactive Website 
 Whispering Palms Island Resort
 Philippine Standard Geographic Code 
 Statistics on San Carlos City 
 The Official website of the City of San Carlos, Province of Negros Occidental
 GENESYS (Phil.) Foundation, Inc. 
 iEula Computers and Designs - Provide Web design, Web development, PC repair. - San Carlos City, Negros Occidental

San Carlos Negros Occidental