Sasa

Ang sasa, nipa, o pawid (Ingles: nipa palm; pangalang pang-agham: Nypa fruticans) ay isang halaman o mga dahon nitong ginagamit sa mga bubungan at dingding ng bahay. Tinatawag naman na pulot-sasa o pulut-sasa ang arnibal na nayayari mula sa halamang sasa.

Isa itong espesye ng palma na katutubo sa mga baybayin at wawang pinaninirahan sa mga Karagatang Indiyo at Pasipiko. Ito lamang ang tanging palma na nagkaroon ng pag-aangkop sa biyomang bakawan. Nag-iisa lamang ito sa kanyang henus na Nypa at ang subpamilya na Nypoideae dahil ito lamang ang tanging kasapi nito.

Bagaman iisang uri na lamang ng Nypa ang umiiral ngayon, ang N. fruticans, na may likas na saklaw mula Hilagang Australya, tumatawid sa Kapuluang Indonesya at sa mga pulo ng Pilipinas hanggang Tsina, ang henera ng Nypa ay minsang may halos pandaigdigang abot noong panahong Eoseno (56–33.4 milyong taon na ang nakalipas).Gee, Carole T. "The mangrove palm Nypa in the geologic past of the New World." Wetlands Ecology and Management 9.3 (2001): 181–203. (sa Ingles)


Paglalarawan
Hindi tulad ng karamihan sa mga palma, ang punò ng nipa ay tumutubo sa ilalim ng lupa; tanging ang mga dahon at tangkay ng bulaklak lamang ang tumutubo paitaas sa ibabaw. Umaabot hanggang 9 m (30 piye) ang taas ng mga dahon.

Ang mga bulaklak ay bumubuo ng isang bilugang bungkos ng bulaklak kung saan ang mga bulaklak na pambabae ay nasa dulo at ang mga bulaklak na panlalaki na kahawig ng catkin ay mapula o dilaw at nasa mga mababang sanga. Ang bulaklak ay namumunga ng matitigas na mani na nakaayos sa isang bilugang kumpol na umaabot hanggang 25 sentimetro (10 pulgada) ang lapad sa isang tangkay. Ang bungkos ng prutas ay maaring tumimbang nang hanggang 30 kg (4 st 10 lb).

Ang bunga ay bilugan at binubuo ng maraming bahagi ng buto; bawat buto ay may hiblang balat na bumabalot sa endosperma (laman ng buto) na nagbibigay-daan upang ito ay lumutang. Lumalaylay ang tangkay habang nahihinog ang mga bunga. Kapag umabot na sa ganitong yugto, humihiwalay ang mga hinog na buto mula sa kumpol at lumulutang palayo kasabay ng agos, at kung minsan ay sumisibol na habang nasa tubig pa.

Mga sanggunian

Mga pananda

Tingnan din
Niyog
Kubo

Category:Arecaceae
Kategorya:Halaman