Wikang Jeju

Ang Wikang Jeju (Jeju: ; Binagong Romanisasyong Jeju: , o , o ) ay ang wikang ginagamit sa pulo ng Jeju sa Korea. Bagama't dating tinuring na pinag-ibang diyalekto ng wikang Koreano (bilang wikaing Jeju), nagiging hiwalay na wika na ito sa mga nakalipas na panahon. Malaki ang pinag-iba nito mula sa mga wikain ng wikang Koreano, at nanatili pa ring nabubuhay sa naturang wika ang mga sinaunang salita. Marami rin itong mga hiram na salita mula sa ibang wika, kabilang ang mga 240 salita mula sa Mongol, 53 mula Tsino, 50 mula Hapones, at 22 mula Manchu. Marami rin siyang salitang ipinapakita ang pagiging katutubo (maaaring mula sa wikang Tamna).

Ang malaking pinag-iba nito mula sa wikaing Seoul ay ang pormalidad at deperensya sa matatanda. Halimbawa, ang tagapagsalita ng Koreano ay sasabihing "annyeonghaseyo" (Hello) sa matanda, habang ang taga Jeju ay sasabihing "ban-gapsio" (ano nang ginagawa mo?).

 Ponema 
May mga siyam na patinig:
ㅣ /i/, ㅔ /e/, ㅐ /ɛ/, ㅡ /ɨ/, ㅓ /ʌ/, ㅏ /a/, ㅜ /u/, ㅗ /o/, ㆍ /ɒ

 Pagbabagong Ponolohikal 
Gitnang Koreano /kj/ > Jeju /ʨ/ (e.g. Middle Korean /kjər/ > Jeju /ʨər/ "alon") 
Gitnang Koreano /əːj/ > Jeju /i/ (e.g. Middle Korean /kəːj/ > Jeju /ki(ŋi)/ "alimango")

 Bokabularyo 
Mga Halimbawa:
 Tagalog Wikang Jeju(sa Hangul) Jeju dialect(sa Revised romanization ng Koreano [RR]) Koreano(sa Hangul) Koreano(sa RR) Nota “Maligayang pagdating!” ᄒᆞᆫ저옵서예 honjeo opseoye! 어서 오세요 eoseo oseyo! “ama” 아방 abang 아버지 abeoji “ina” 어멍 eomeong 어머니 eomeoni “lolo; matandang lalake” 하르방 hareubang 할아버지 harabeoji “lola; matandang babae” 할망 halmang 할머니 halmeoni “tiyo; gitnanang lalake” 아즈방 ajeubang 아저씨, 아주버니 ajeossi, ajubeoni “tiya; gitnanang babae” 아즈망 ajeumang 아주머니, 아줌마 ajumeoni, ajumma “kuya (ng babae)” 오라방 orabang 오빠, 오라비 oppa, orabi “anak na babae” ᄄᆞᆯ ttl 딸 ttal “ama ng asawang babae; manugang na lalake ng lalake” 가시아방 gasi-abang 장인 jang-in  “lalake” ᄉᆞᆫ아이 snai 남자, 사나이 namja, sanai “babae” 지지바이 jijibai 여자, 계집애 yeoja, gyējibae “dalaga” 비바리 bibari 처녀 cheonyeo “tila hindi ganoon” 가물어 gamureo 설마 seolma “leeg” 야개기 yagaegi 목 mok “puno, halaman; kahoy” 낭 nang 나무 namu “puno ng zelkova” 굴묵낭 gulmung-nang 느티나무 neuti-namu “damo” 태역 taeyeok 잔디 jandi “gulay” 송키 songki 채소 chaeso “patatas” 지실 jisil 감자 gamja “tuta” 강생이 gangsaeng-i 강아지 gang-aji “pusa” 고냉이 gonaeng-i 고양이 goyang-i “usa” 노리 nori 노루 noru “palakol” 도치 dochi 도끼 dōkki  “bundok, burol” 오름 oreum 뫼, 메 moe, me “tainga ng butil” 고고리 gogori 이삭 isak “doon” 그디 geudi 거기 geogi “dito” 이디 idi 여기 yeogi “alimango” 깅이 ging-i 게 gē “ibon” 생이 sng-i 새 s “sigarilyas” 놈삐 or 무수 nomppi or musu 무우 muu “medyas” 대비 daebi 양말 yangmal Wikang Jeju daebi < Japanese tabi ("tradisyonal na medyas na Hapones") “baboy” 도새기 dosaegi 돼지 dwji “pork” 돗괴기 dos-goegi 돼지고기 dwji-gogi “itlog ng manok” 독새기 doksaegi 달걀 or 계란 dalgyal or gyeran “litsugas” 부루 buru 상추 sangchu “pagbago (sa katapusan ng isang transaksyong pampinansiya)” 주리 juri 거스름돈 geoseureum-don Wikang Jeju juri < Hapones tsuri (id.) “alon” 절 jeol 물결 or 파도 mulkkyeol or pado  “lilang eulalia” 어욱 eouk 억새 eoksae “maaga” 인칙 inchik 일찍 iljjik “pulbo ng giniling na butil” 개역 gaeyeok 미숫가루 misut-garu “buckwheat” 모물, 모몰, 모믈 momul, momol, momeul 메밀 memil “alikabok” 몬독 mondok 먼지 meonji “sisiw” 빙애기 bing-aegi 병아리 byeong-ari “payong” 가사 gasa 우산 usan  “naglalakad na patpat, baston” 몽댕이 mongdaeng-i 지팡이 jipang-i 

 Tingnan din 
 Rejected proposal for a Jeju dialect Wikipedia

 Kawing panlabas 
 Galbijim wiki page on the Jeju dialect 

Kategorya:Mga wikang Koreanika
Kategorya:Korea