San Fernando, Pampanga

Ang Lungsod ng San Fernando, (, ) ay isang lungsod sa probinsiya ng Pampanga. Ito ang kabiserang lungsod ng Pampanga at ang sentrong panrehiyon ng Gitnang Luzon (Rehiyon III). Ang lungsod ay kilala sa mga parol nito at binansagang "Christmas Capital of the Philippines" (Kabiserang Pangkapaskuhan ng Pilipinas). Ang taunang Giant Lantern Festival (Pista ng mga Higanteng Parol) ay isinasagawa ng lungsod tuwing Disyembre.

Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan. Ito ay may layong 67 kilometro mula sa Maynila, 50 kilometro mula sa Look ng Subic sa probinsiya ng Zambales at 16 na kilometro mula sa Paliparang Clark sa Lungsod ng Angeles. Ang lungsod ay nasa gitna ng mga sanga-sangang kalsada sa Gitnang Luzon. Ang lungsod ay ipinangalan kay Fernando VI ng Espanya at inilagay sa pangangalaga ni San Fernando, Hari ng Castile at Leon, kung saan ang kapistahan ay ipinagdiriwang tuwing Mayo 30.

Taong 2017 sa pagbabago ng Pederalismo sa Pilipinas, Ang lungsod ng San Fernando ang hinirang pa rin bilang kapitolyo sa Gitnang Luzon.

 Mga dating alkalde 
CAPITANES MUNICIPALESHenares, Ivan Anthony S. "A Brief History of San Fernando, Pampanga 1754-2004"
 1755   		Vidal de Arrozal
 1756   		Tiburcio Cunanan
 1757   		Vidal de Arrozal
 1758 		Luis Catacutan
 1759   		Juan David
 1760   		Juan Yutuc
 1761   		Domingo de Vera
 1762   		Nicolas Capati
 1763   		Tomas Aquino
 1764   		Miguel de los Angeles
 1765   		Agustin Dizon
 1766   		Manuel Manaloto
 1767   		Francisco Bautista
 1768   		Miguel David
 1769   		Nicolas Dizon
 1770   		Mariano Singian de Miranda
 1771   		Mateo David
 1772   		Bernardo de Anunciacion
 1773   		Francisco David
 1774   		Agapito Singian
 1775   		Vicente Concepcion
 1776   		Eugenio Yutuc
 1777   		Juan Lingat
 1778   		Juan Lacson
 1779   		Vicente Concepcion
 1780   		Jose de Arrozal
 1781   		Nicolas Tuason
 1782   		Carlos Catacutan
 1783   		Vicente David
 1784   		Lucas David
 1785   		Antonio Alonso del Rosario
 1786   		Regino de Castro
 1787   		Sebastian Manarang
 1788   		Bernabe Pamintuan
 1789   		Juan Dizon
 1790   		Manuel Miranda
 1791   		Vicente Dayrit
 1792  	 	Nicolas Tuason
 1793   		Jose de los Angeles
 1794   		Vicente Quizon
 1795   		Angel Pantaleon de Miranda
 1796   		Vicente Dayrit
 1797   		Jose Cunanan
 1798   		Juan Lacson
 1799   		Carlos Catacutan 1800   		Vicente Dizon
 1801   		Jose Ocson
 1802  		Agustin David Lising
 1803   		Jose Concepcion
 1804   		Raymundo David
 1805   		Ignacio David de Miranda
 1806   		Severino Henson
 1807   		Juan Crisostomo Paras
 1808   		Domingo Henson
 1809   		Leon de Vera
 1810   		Vicente de Castro
 1811   		Gregorio Singian
 1812  		Ignacio de Miranda
 1813   		Miguel Catacutan
 1814   		Francisco Pamintuan
 1815   		Severino Henson
 1816   		Agustin David Lising
 1817  		Bernardo David
 1818   		Bernardo Tinio
 1819   		Eriberto Yutuc
 1820  		Vicente de Castro

ALCALDES MUNICIPALES
 1821   		Vicente Dizon
 1822   		Pablo de Ocampo
 1823  		Maximo Dizon
 1824   		Ciriaco Dizon

GOBERNADORCILLOS
 1825   		Vicente Dizon
 1826   		Manuel Pasion Henson
 1827   		Anacleto del Rosario
 1828   		Vicente David Lising
 1829   		Vicente Dizon
 1830           	Pablo Ocampo
 1831           	Doroteo Dizon
 1832           	Mariano Yutuc
 1833           	Manuel Pasion Henson
 1834           	Gregorio Tuason
 1835           	Blas Borja
 1836           	Doroteo Dizon
 1837           	Agustin Pamintuan
 1838           	Agustin Cuyugan
 1839           	Juan Dayrit
 1840           	Raymundo David
 1841           	Macario Yutuc 1842           	Matias Quiason
 1843           	Pedro Lacsamana
 1844           	Bernardino Singian de Miranda
 1845           	Serapio Singian de Miranda
 1846           	Mariano Arceo
 1847           	Agustin Cuyugan
 1848           	Guillermo Henson
 1849           	Bernardino Singian de Miranda
 1850           	Agustin Pamintuan
 1851           	Gregorio David
 1852           	Maximo Feliciano
 1853-1854  	Paulino Paras
 1854-1855  	Agustin Lacson
 1855-1856  	Simon Henson
 1856-1857  	Cosme Lacson
 1857-1858  	Candido Froilan Dizon
 1858-1859  	Florentino Dayrit
 1859           	Manuel Pasion Henson
 1859           	Jose Navarro (accidental)
 1860           	Victor David
 1860-1861  	Manuel de Ocampo
 1861-1862  	Bernardino Singian de Miranda
 1862-1863  	Guillermo Henson
 1863-1864  	Aniceto Yusi
 1864-1865  	Simon Henson
 1865-1866  	Juan Quiason
 1867-1868  	Julian Buison
 1868-1869  	Benigno de Ocampo
 1869-1870  	Isidro Teopaco
 1870-1871  	Domiciano Tison
 1871-1872  	Florentino Dayrit
 1872-1873  	Eustaquio Ricafort
 1873-1874  	Pedro Paras y Castro
 1874-1875  	Bernardino Singian de Miranda
 1875-1876  	Julian Buison
 1877-1879  	Anacleto Hizon
 1879-1880  	Catalino Henson
 1880-1881  	Mariano Custodio
 1881-1882  	Saturnino Henson
 1882-1883  	Florentino Dayrit
 1883           	Pedro Paras
 1884-1885  	Domiciano Tison
 1885           	Francisco X. Panlilio
 1886-1887  	Anacleto Hizon
 1887-1889  	Teodoro Limjuco
 1889-1890  	Gregorio TiolecoPRESIDENTES MUNICIPALES
 1891-1892  	Antonio E. Consunji
 1893-1894  	Juan Sengson
 1895           	Teodoro Limjuco
 1896           	Saturnino Henson
 1897           	Celso Dayrit

REPUBLIKA FILIPINA
PRESIDENTE MUNICIPAL
 1898           	Antonio E. Consunji

PAMAHALAAN MILITAR
ALCALDES
 1899           	Enrique Kerr
 1900           	Carlos Kerr
 1900           	Teodoro Limjuco
 1900-1901  	Francisco S. Hizon

PAMAHALAANG SIBIL
PANGULONG MUNICIPAL
 1901           	Francisco S. Hizon
 1902-1903  	Mariano J. Leon Santos
 1904            	Juan Sengson
 1905-1906  	Eulalio Castro
 1906-1907  	Vicente Tiomico
 1908-1909  	Pedro Teopaco
 1910-1912  	Clemente Ocampo
 1913-1915	?
 1916-1921  	Antonio B. Abad Santos
 1922-1927  	Jose M. Valencia
 1928-1931  	Antonio B. Abad Santos
 1932-1934  	Jose M. Valencia

KOMONWELT NG PILIPINAS
ALKALDENG MUNICIPAL
 1934-1937  	Urbano D. Dizon
 1938-1942	Vivencio B. Cuyugan
 1945		Vivencio B. Cuyugan

PANANAKOP NG HAPON
 1942-1945  	Rodolfo P. HizonREPUBLIKA NG PILIPINAS
ALKALDENG MUNICIPAL
 1946-1955  	Rodolfo P. Hizon
 1955	     	Mariano P. Castro, Sr.
 1956-1959  	Dr. Miguel G. Baluyut
 1960-1967  	Dr. Jose C. Quiwa
 1967-1969  	Levi Panlilio
 1969-1971  	Atty. Virgilio L. Sanchez
 1971		Luis Gopiao
 1972-1980  	Armando P. Biliwang
 1980-1982  	Col. Amante S. Bueno (OIC)
 1982-1983  	Atty. Vicente A. Macalino (OIC)
 1983-1986  	Atty. Virgilio L. Sanchez
 1986-1987  	Atty. Paterno S. Guevara(Appointed)
 1987-1988       Dr. Rodolfo P. Canlas (Appointed)
 1988-1995  	Atty. Paterno S. Guevara
 1995-2001  	Dr. Jesus Reynaldo B. Aquino

ALKALDENG PANLUNGSOD
 2001-2004	Dr. Jesus Reynaldo B. Aquino
 2004-2013	Atty. Oscar S. Rodriguez
 2013-Kasalukuyan   Edwin D. Santiago

 Pagkalungsod 
Noong 6 Enero 1997, si Alkalde Rey B. Aquino at Senadora Gloria Macapagal-Arroyo ay nagpasimula ng kampanya para sa pagkalungsod. Noong Abril 27 ng taong ding iyon, si Rep. Oscar Rodriguez ay naghain ng House Bill blg. 9267 na gagawa ng Lungsod ng San Fernando.

Noong 2000, pinirmahan nina Ispiker ng Mababang Kapulungan Arnulfo Fuentebella at Pangulo ng Senado Aquilino Q. Pimintel ang tsarter ng lungsod ng San Fernando noong Disyembre 4 at 13.

Ang bayan ay opisyal na naging lungsod na komponente noong 4 Pebrero 2001 matapos ang ratipikasyon ng Republic Act 8990 na nilikha ni Rep. Oscar Rodriguez sa isang plebisito noong nakaraang araw. Si Dr. Rey B. Aquino ang naging unang alkalde ng lungsod. Ang ratipikasyon ng Republic Act 8990 ang naging daan upang maging ika-99 na lungsod ng Pilipinas ang San Fernando.

 Mga barangay 
Ang Lungsod ng San Fernando ay nahahati sa 35 barangay.

 Alasas
 Baliti
 Bulaon
 Calulut

 Dela Paz Norte
 Dela Paz Sur
 Del Carmen
 Del Pilar
 Del Rosario
 Dolores
 Juliana
 Lara Lourdes
 Magliman
 Maimpis
 Malino
 Malpitic
 Pandaras
 Panipuan
 Pulung Bulo
 Santo Rosario (Pob.)
 Quebiauan
 Saguin
 San Agustin San Felipe
 San Isidro
 San Jose
 San Juan
 San Nicolas
 San Pedro
 Santa Lucia
 Santa Teresita
 Santo Niño
 Sindalan
 Telabastagan

 Ekonomiya 
Matatagpuan sa puso ng probinsiya, ang Lungsod ng San Fernando ay may 2 pampublikong palengke, 39 na bangko, 48 na imbestor, 38 na sanglaan, 17 gasolinahan, 3 sinehan, 29 pribado at pampublikong paaralan, 7 ospital, 13 opisinang pandentista, 9 na otel, 28 na tindahan ng mga gamot, 7 disco, 6 na palitan ng pera, 15 pabrika ng damit, 24 na groseri, 7 supermarket, 42 kompanya ng insurance, 16 ahente ng seguridad, 70 restorant at fast food chains. Bukod sa pagiging kabisera ng Pampanga, halos lahat ng Pilipinong bankong institusyon, militar at mga ahensiya ng gobyerno ay may opisinang panrehiyon sa lungsod.

Demograpiko

Mga sanggunian

Mga Kawing Panlabas
 Opisyal na Websayt ng Lungsod ng San Fernando 
 Mga Larawan at Impormasyon mula sa Lungsod ng San Fernando, Pampanga 
 Pamantayanng Heograpiya ng Pilipinas 
 Opisyal na Websayt Philippine Tourism Authority 
 Propayl ni Alkalde Oscar Rodriguez

Kategorya:Pampanga
San Fernando Pampanga