Padada

Ang Bayan ng Padada ay isang ika-4 na klaseng bayan sa lalawigan ng Davao del Sur, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

Ang mga hangganan nito ay tinukoy sa pamamagitan ng Batas Republika Blg. 1008, na inaprubahan noong Hunyo 12, 1954.

Ang "Padada" ay tumutukoy sa isang puno mula sa pamilyang bakawan na dating sagana sa buong baybayin at mga bunganga nito ngunit dahil sa pagpasok sa teritoryo at walang pakundangang pag-aalaga ng isda, ang mga puno ng Padada ay naubos.

Kasaysayan

Ang Guihing ay dating orihinal na sityo ng Padada at ang pagkakatatag nito ay isinagawa ni G. Walstrom, isang Amerikanong dayuhan na nagmamay-ari ng isang malawak na plantasyon ng niyog sa lugar na tinatawag na Mindanao Estate Co., kasama ang pagsisikap ni Don Bartolome Hernandez Sr., isang magtatanim ng niyog at isang tagapanguna rin ng lugar.
Ang Padada bilang isang bayan ay itinatag noong Hulyo 15, 1949, matapos itong malikha sa bisa ng Executive Order # 236 ni Elpidio Quirino, na noon ay pangulo ng Republika ng Pilipinas. Ang teritoryal na  hurisdiksyon ng Padada ay orihinal na yumakap sa kasalukuyang bayan ng Santa Maria, Malalag, at Sulop sa timog, Kiblawan sa kanluran, Hagonoy sa hilaga, at bahagi ng Matanao sa hilagang-kanluran na may puwesto ng pamahalaan sa baryo ng Limonso na ngayon ay ang Padada Poblacion.

Noong 1946, pagkatapos ng proklamasyon ng Republika ng Pilipinas, ang mga sangkawan ng mga naghahanap ng tahanan na karamihan ay Pilipino mga beterano ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig na pinamumunuan ni Major Froilan Mascardo Matas, ay nanirahan sa lugar na tinatawag na Padada Valley na sumasakop sa ilang mga nabawi na Japanese Plantasyon sa paligid. Sa pagdagsa ng maraming migrante sa lahat ng antas ng pamumuhay, ang Limonso bilang sentro ng kalakalan, ay lumago sa isang malaking komunidad, at naging kuwalipikadong maging isang hiwalay na munisipalidad. Noong Enero 1949 pa lamang, inihanda na ang panukala para sa paglikha ng Padada Town, at sa wakas ay naaprubahan ito sa pamamagitan ng Executive Order No. 236, na may petsang Hulyo 15, 1949.

Si Antonio Go Pace ang unang alkalde sa pamamagitan ng paghirang na dating konsehal ng Santa Cruz. Kasama niya, si Innocentes Zanoria Adolfo ay itinalaga rin bilang unang ingat-yaman ng munisipyo ng Padada. Ang paglikha ng Limonso na ngayon ay Padada bilang isang munisipalidad at ang paghahati ng poblacion sa mga distrito ng komersyo at residensyal ay iniugnay sa kanya. Si Gregorio Matas ang unang nahalal na alkalde at humawak sa posisyon sa loob ng tatlong magkakasunod na termino kasama si G. Felix Brandares bilang bise alkalde at kung saan naging posible ang pagtatayo ng munisipyo sa pamamagitan ng kanyang pagsisikap. Si Atty. Si Isidro M. Ordaneza ang humalili sa nauna at may hawak ng pinakamahabang panunungkulan—16 na taon mula 1963 at muling nahalal noong 1967 at 1971 hanggang Marso 1979. Itinayo ang Padada ABC gymnasium sa panahon ng kanyang termino.

Gayunpaman, sa proseso ng muling pagsasaayos ng mga lokal na pamahalaan ni Pangulong Ferdinand E. Marcos, ang noo'y Bise Alkalde na si Benjamin A. Saragena ay itinalaga bilang Acting Mayor ng Padada, at nagsimulang manungkulan noong Marso 19, 1979. Sa lokal na halalan noong 1980, si Acting Mayor Saragena ay nahalal bilang alkalde kasama si Pascuala Dizon bilang Bise Alkalde at ang kanyang buong tiket sa Sangguniang Bayan ay nakapasok sa pwesto.

Pagkatapos ng People Power Revolution sa EDSA, hinirang ni Corazon C. Aquino si Atty. Si Carmelo R. De Los Cientos III bilang OIC ng Munisipalidad na ito at nanunungkulan kasama si Elpidio R. Pantojan bilang OIC Pangalawang Alkalde at 8 OIC Sangguniang Banyan.

Bago ang lokal na halalan noong 1988, lahat ng OIC na Opisyal ng Munisipalidad ay pinaalis namin sa pwesto noong panahon ng kampanya mula Disyembre 1987 hanggang Pebrero 1988. Sa maikling panahong ito, isa pang OIC ang namuno sa munisipalidad. Sina OIC Mayor Leonardo U. Pillerin at Pangalawang Alkalde Margarito Mendez ay naluklok mula Disyembre 1987 hanggang Pebrero 1988, kasama ang 8 miyembro ng OIC S.B. Noong halalan noong 1988, inihalal ng mga tao ng Padada si Atty. Carmelo R. De los Cientos III bilang alkalde ng munisipalidad at si Elpidio R. Pantojan bilang bise alkalde. Pareho silang muling nahalal at naglingkod sa loob ng tatlong termino. Noong lokal na halalan noong 1998, nanalo ang dating Alkalde na si Benjamin A. Saragena sa halalan bilang alkalde at si Antonio N. Razonable bilang Bise Alkalde.

Sa lokal na halalan noong 2001, sina Atty. Antonio N. Razonable at Pedro F. Caminero Jr. ay nanalo sa pagka-alkalde at pagka-bise alkalde. Pareho silang muling nahalal at naglingkod mula 2001 hanggang 2010. Ang halalan noong 2010, na gumamit ng sistemang Precinct Count Optical Scan (PCOS), ang nagbukas ng daan kay Pedro F. Caminero Jr, isang bise alkalde sa loob ng tatlong termino sa panahon ng administrasyon ni Razonable, upang pamunuan ang lokal na pamahalaan ng Padada bilang bagong alkalde. Kasama niya si Alexander V. Morales bilang kanyang bise alkalde at katuwang sa lokal na pamamahala.

Sa pambansang halalan noong Mayo 2013, siya ay pinalitan ni Atty. Gladys A. Razonable-Gascon, ang anak na babae ng noo'y Alkalde na si Antonio N. Razonable at ang unang babaeng alkalde ng Padada. Sa pambansang halalan noong Mayo 2016, siya ay pinalitan ng dating alkalde na si Pedro F. Caminero Jr. Kasama niya si Francisco "Frashale" Guerrero Jr bilang kanyang bise alkalde.

Sa Pambansa at Lokal na Halalan noong Mayo 2022, nagbukas ng daan kay Francisco L. Guerrero, Jr., isang Bise Alkalde sa loob ng dalawang termino noong Administrasyon ni Caminero, upang pamunuan ang lokal na pamahalaan ng Padada bilang bagong Alkalde. Si Juwill G. Carpentero, ay nanalo sa karera bilang Bise Alkalde, isang Miyembro ng Sangguniang Bayan sa loob ng dalawang termino noong Administrasyon ni Caminero.

Noong Disyembre 15, 2019, isang magnitude 6.9 earthquake ang tumama bandang 2:11 p.m. na ang episentro ay nasa layong 6 na kilometro sa hilagang-kanluran ng Padada.

Heograpiya
Ang Padada ay bahagi ng lalawigan ng Davao del Sur na nasa pagitan ng 125° degrees 20° east longitude at 6° 28° 44° north latitude. Napapaligiran ito sa hilaga ng munisipalidad ng Hagonoy, sa kanluran ng munisipalidad ng Kiblawan, sa timog ng mga munisipalidad ng Sulop at Malalag at sa silangan ng Davao Gulf. Ang Poblacion ay humigit-kumulang  mula sa Digos, ang kabisera ng Davao del Sur.

Luhang sakop
Ang kabuuang lawak ng lupa ng munisipalidad ay , 65% nito ay tinatamnan ng niyog at 35% ay tinatamnan ng saging, mais, palay at iba pang pananim. Mayroon itong tatlong urban barangay, ang NCO, Almendras, at Quirino na may kabuuang lawak na isang daan at walumpu't isang ektarya. Tatlo sa natitirang labing-apat na barangay ay matatagpuan sa kahabaan ng baybayin na bahagi at ang isa naman ay nasa panloob na lugar. Dalawa (2%) ng kabuuang lawak ng lupain ng probinsya ang bumubuo sa munisipalidad ng Padada.

Klima
Mainit at mahalumigmig sa halos buong taon. Mayo hanggang Nobyembre ang panahon ng bagyo. Ang karaniwang taunang temperatura ng munisipalidad ay nasa pagitan ng . Ang taunang ulan ay mula . Ang pinakamalamig na bahagi ng taon ay karaniwang sa buwan ng Disyembre hanggang Pebrero at ang pinakamainit na buwan ay Abril at Mayo. Ang distribusyon ng ulan ay halos pareho sa buong taon.

Mga Barangay

Ang bayan ng Padada ay nahahati sa 17 mga barangay.

 Almendras (Pob.)
 Don Sergio Osmeña, Sr
 Harada Butai
 Lower Katipunan
 Lower Limonzo
 Lower Malinao
 N C Ordaneza District (Pob.)
 Northern Paligue
 Palili Piape
 Punta Piape
 Quirino District (Pob)
 San Isidro
 Southern Paligue
 Tulogan
 Upper Limonzo
 Upper Malinao

Likas na kapaligiran
Piape Hills
Ito ay isang lugar na , 4.5 kilometro sa silangan ng Poblacion Padada na nakaharap sa Golpo ng Davao. Kilala bilang bundok ng buwaya dahil kung titingnan sa itaas ay parang isang natutulog na buwaya na nagpapahinga sa baybayin ng Padada. Kinikilala ito bilang Provincial Jamboree Site at isang Agro-forest area ng munisipalidad. Ang burol ay natatakpan ng mga palumpong, puno, at bato. Ito ay tinamnan ng mga puno simula noong 1972, bilang isang pangangalaga sa kapaligiran ng mga tao ng Padada. Isang potensyal na daanan sa bundok para sa mga turista. Sa tuktok ng tuktok, makikita mo ang malawak na tanawin ng Padada Valley, Golpo ng Davao, Mt. Apo, at Mt. Matutum. Maaabot ito sa pamamagitan ng 30–45 minutong paglalakad mula sa paanan ng burol.

Piape Reef
Isang coral reef na may lawak na humigit-kumulang apat (4) na ektarya na matatagpuan sa loob ng munisipal na santuwaryo ng isda mga santuwaryo. Ang buong lugar ay natatakpan ng iba't ibang korales at 10-12 fathom ang lalim na asul at malinaw na tubig na dating pinagmumulan ng iba't ibang uri ng buhay-dagat. Lulubog ang lugar kapag mataas ang tubig at makikita kapag low tide. Isa ito sa pinakamagandang lugar para sa mga scuba diver at destinasyon para sa scuba diving sa timog. Tinatayang siyam (9) kilometro ito mula sa Poblacion at humigit-kumulang limang (5) kilometro lamang mula sa baybayin ng Piape. Mapupuntahan ito sa pamamagitan ng lahat ng uri ng transportasyon sa lupa mula Poblacion Padada hanggang barangay Piape at sa pamamagitan ng bangka o de-motor na bangka mula Piape hanggang sa bahura. Isang panimula sa Piape coral reef ay isang mabuhanging bahura na kilala sa lugar bilang Pasig na lumulubog din kapag high tide ngunit ½ ektarya lamang ang lawak na napapalibutan ng maputik na tubig na hanggang tuhod na hindi angkop para sa paglangoy at pagsisid.

Santuwaryo ng Dagat ng Piape
Ito ay matatagpuan katabi ng Piape Reef na nakaharap sa Piape Hills. Ito ay 4.5 km sa silangan ng Poblacion na nakaharap sa Golpo ng Davao at maaaring marating sa pamamagitan ng isang de-motor na bangka sa loob ng 5-7 minuto. Ito ay may lawak na  na napapalibutan ng mga buoy mula sa BFAR (Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (Philippines)) para sa proteksyon at pagkakakilanlan nito. Ito ay isang lugar ng pag-aanak ng 50-60 na uri ng buhay dagat.

Demograpiko

Mga Wika
Ingles, Pilipino, Tsino, Cebuano ay ang katutubong wika na sinasalita ng 68.82% ng kabuuang populasyon. Ang iba pang diyalektong sinasalita sa lugar ay; B´laan, 6.40%; Bagobo 2.88%; Hiligaynon (Ilongo) 1.70%; Manobo 6.72%; Ilocano 1.22% at Tagacaolos 8. 36%

Ang Ingles at Filipino [dating binabaybay na Pilipino], na batay sa Tagalog, ay ang opisyal wika. Humigit-kumulang 95 porsiyento ng populasyon ang nagsasalita ng Visaya. Ang Ingles ay malawakan at karaniwang ginagamit para sa mga layuning pang-edukasyon, pang-gobyerno, at pangkomersyo.

Relihiyon
Karamihan sa populasyon na 17,907 ay Romanong Katoliko, ilan ay Muslim at Protestante, pati na rin ang Iglesia Ni Cristo at mga Mormon.

Parokya ni San Miguel
Noong 1848 pa lamang ay tumuntong na sa Davao ang mga Espanyol na misyonerong. Si Padre Francisco Lopez mula sa mga Augustinian Recollect kasama si Don Jose Oyanguren ay nagtayo ng isang pamayanang Kristiyano matapos talunin ang lokal na pinuno, si Datu Bago. Nang sumunod na mga taon, kinuha ng mga Heswita ang responsibilidad bilang apostoliko mula sa mga Recollect. Ang mga misyonerong tulad nina Padre Quirico More, Mateo Gisbert, Pablo Pastells at Saturnino Urius ay naging instrumento sa ebanghelisasyon at pagpapalawak ng simbahan sa Davao. Ang buong lugar ng Mindanao ay nasa ilalim ng Diyosesis ng Cebu simula noong 1595, hanggang sa ang ilang bahagi ay inilagay sa ilalim ng hurisdiksyon ng Jaro noong 1865. Noong Abril 10, 1910, nilikha ang Diyosesis ng Zamboanga at kinuha ang lahat ng teritoryo simbahan sa Mindanao mula sa Cebu. Pagkatapos, noong Enero 20, 1933, nilikha ni Pope Pius XI ang Cagayan de Oro bilang pangalawang diyosesis sa Mindanao. Sa panahong ito, ang Mindanao ay nahati sa dalawang diyosesis, ang Zamboanga at Cagayan de Oro.

Noong 1934, dahil sa kakaunting bilang ng mga misyonero at dahil walong Heswita lamang ang namamahala sa Davao, humingi ng tulong mula sa ibang bansa si Obispo Luis del Rosario ng Zamboanga at isa sa mga tumugon ay ang Foreign Mission Society of Quebec o mas kilala bilang P.M.E. Fathers o La Société des Missions-Étrangères (sa Pranses: Pretres de Missions-Étrangères,). Noong 1937, ang mga unang P.M.E. Fathers na dumating dito sa Davao ay sina Padre Clovis Rondeau, Omer Leblanc, Leo Lamy, Conrad Cote, at Msgr. Clovis Thibault na siyang pangunahing tagapagtaguyod ng pagtatatag ng Parokya ng Padada. Pagkatapos ng unang limang P.M.E. Fathers, marami pang iba ang sumunod. Noong Disyembre 17, 1949, ang Davao ay naging Prelature Nullius kung saan si Clovis Thibault ay itinalaga bilang administrador.

Noong Hunyo 29, 1951, itinaas ni Pope Pius XII ang Diyosesis ng Cagayan de Oro sa isang arkidiyosesis kasama ang Jaro. Ang Archdiocese ng Cagayan de Oro ang naging unang arkidiyosesis sa Mindanao. It has its suffragans all the dioceses and prelatures then in Mindanao: Surigao, Cotabato, Sulu, Davao, Cotabato, Sulu, Davao, Zamboanga na naging ina nitong diyosesis. Ito ay naging isang archdiocese pitong taon bago ang inang diyosesis, Zamboanga.

At noong Disyembre 31, 1954, si Clovis Thibault, P.M.E. ay hinirang bilang prelate at noong Pebrero 11, 1955, siya ay inorden bilang obispo. Nang ang Davao ay kalaunan ay itinaas bilang diyosesis, si Bishop Thibault ay kanonikal na itinatag bilang namumunong obispo nito noong Hulyo 11, 1966.

Sa salaysay ni Padre Paul Gravel, P.M.E. sa kanyang ika-25 anibersaryo ng Padada Parish na may petsang Mayo 1, 1977, ginunita niya ang pagkakatatag ng Parokya. Nagsimula ito sa panukala ni Msgr. Clovis Thibault noong pista ng Parokya ng Digos noong Agosto 22, 1952. Nang sumunod na buwan, Setyembre 7, kasama ang kanyang matalik na kaibigang si Diosdado Ypil, sinimulan nila ang bagong proyekto. Sinalubong sila ng mga tao ng Padada sa katauhan nina Mayor Gregorio Matas, Bonifacio Semilla, ang pangulo ng Catholic Association, at marami pang iba na sumuporta sa nasabing plano.

[File:Padada Parish Church.jpg|thumb|Padada Parish Church]]

Ang mga Kristiyano noong panahong ito ay tiyak na natuwa nang marinig ang balita. Dahil matagal nang naging parokya ang Santa Cruz noong 1941 at ang Digos noong 1948, sa ilang antas ay naabot ng Padada ang tamang panahon upang maging isang parokya. Noong panahong iyon, ang Padada ay mayroon lamang isang kapilya na malapit sa haywey, na nakatayo malapit sa tinapay o kilala sa lokal bilang 'kamansi' (Artocarpus altilis) na nasa loob ng paligid at tirahan ng isang nagngangalang Rodem. Pagkatapos ng araw na iyon, inayos nila ang lumang kapilya at pagkatapos ay inilipat ito sa tirahan ng Pamilyang Yap na siyang lokasyon ng simbahan sa kasalukuyan. Natapos nila ito sa loob ng tatlong linggo bago ang kanilang pista sa tulong ng mga tao. Tinawag nila ang proyektong 'Tagbo' (pagkikita). Hindi kami sigurado kung binuwag nila ito nang pira-piraso o dinala ang buong istraktura hanggang sa bagong lugar nito tulad ng karaniwang ginagawa naming mga Pilipino sa bayanihan na lubos na nagpapakita ng aming diwa ng pagkakaisa at pagsisikap ng komunidad. Ito ay isang napakalaking gawain na kanilang ipinaalam at humingi ng tulong sa mga pinuno tulad nina G. Ronda ng Hagonoy, G. Pascual, Diel at Calumpong ng Malalag, at iba pang mga lugar tulad ng Pawa, Kiblawan, Tanwalang, at Santa Maria. Daan-daan sila, kabilang ang mga minoryang tribal ng mga B’laan ng Maragaa at ang mga Tagacaolos ng Malalag, ay nagbahagi ng kanilang taimtim na pakikilahok sa nasabing proyekto. Noong Setyembre 29 ng taong iyon, ipinagdiwang ni Padre Gravel ang taunang pista ni San Miguel arkanghel sa bagong lugar. Natapos nila ang unang yugto na nagtatakda ng isa pang mahalagang pangyayari sa buhay ng mga tao sa Padada. Pagkatapos ng pista, ang parehong diwa ng sigasig at pagkakaisa ay patuloy na tumindi habang sinimulan nilang planuhin ang pagtatayo ng isang mas malaking simbahan. Sa wakas, noong Hulyo 6, 1953, inilatag nila ang pundasyon ng istruktura. Muli, ang istrukturang pinlano ay nangangailangan ng tulong mula sa mga kaakibat na komunidad. Ito ay isang matagalang pagsisikap upang matapos ang pangunahin at panloob na istruktura ng simbahan kung saan patuloy silang umasa sa tulong pinansyal mula sa iilang mayayamang pamilya ng mga kalapit na munisipalidad at mga mason na nagboluntaryo ng kanilang serbisyo.

Si Padre Gravel ang una at sinasabing pinakamatagal na itinalagang pari ng Padada. Malabo na naaalala siyang naglingkod sa parokya sa loob ng sampung taon. Ipinapakita ng mga talaan parokya na nagkaroon ng malaking tulong na nagmula sa mga P.M.E. na gumanap bilang mga pari ng parokya, ngunit malamang ay nanatili pa siya nang kaunti. Kahit sa kasalukuyan, ang kanyang katauhan ay nanatili sa alaala ng mga tao bilang ang puwersang nagtutulak na naglatag ng pundasyon ng kanilang pangarap.

Edukasyon
Mga pribadong paaralan ATO Padada Christian School
 Paaralan ng Padada ni Saint Michael
 Southeastern College of Padada
 Homepal PadadaMga pampublikong paaralan'

 Limonzo Elementary School
 Piape Elementary School
 Padada South Elementary School
 Padada Central Elementary School
 German Lanticse Elementary School
 Lower Katipunan Primary School
 Harada Butai Primary School
 Don Sergio Osmeña Primary School
 Mariano Sarona Elementary School
 Padada National High School
 Padada National High School-Malinao Extension
 Carmelo C. Delos Cientos Sr. National Trade School
 Maria Cleta R. Delos Cientos National High School - Piape
 Tulogan Elementary School

Mga kilalang tao
Shaina Magdayao – aktres (nagmula sa Padada, kung saan nagmula ang kanyang ina)
Vina Morales – mang-aawit, aktres (nagmula sa Padada, kung saan nagmula ang kanyang ina)
Scottie Thompson – propesyonal na manlalaro ng basketbol

 Mga sanggunian 

Mga Kawing Panlabas
Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas