Koronadal

Ang Lungsod ng Koronadal  ay isang lungsod sa lalawigan ng Timog Cotabato, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

Ang Koronadal ang kabisera ng lalawigan ng Timog Cotabato at nagsisilbing rehiyonal na sentro ng administrasyon ng Soccsksargen (Rehiyon XII). Ito rin ang pangalawang pinakamataong lungsod sa South Cotabato at sa buong rehiyon ng Soccsksargen, kasunod ng General Santos.

Kasaysayan

Ang lugar ay unang tinirhan ng mga Bilaan at Maguindanao. Ang Koronadal ay dating binubuo ng lugar mula sa pampang ng Lake ng Buluan sa hilaga hanggang sa Barangay Polonoling sa munisipalidad ng Tupi, South Cotabato sa timog, at mula sa bulubundukin ng Quezon sa hilagang-silangan hanggang sa munisipalidad ng T'boli, South Cotabato sa timog-silangan.

Noong Agosto 18, 1947, nang pirmahan ni Pangulo Manuel Roxas ang Executive Order No. 82, na lumilikha ng mga munisipalidad sa buong lalawigan ng Cotabato, isa na rito ang Marbel. Ang parehong executive order ay nag-utos din sa opisyal na tungkulin ng munisipal na pamahalaan na nagsimula pagkatapos ng kwalipikasyon at halalan ng unang hanay ng mga opisyal ng munisipyo.

Sinimulan ng pamahalaang munisipyo ng Koronadal ang opisyal nitong tungkulin noong Enero 1, 1948, na may inaprubahang Taunang Tinantyang Badyet na . Noong panahong iyon, ang lugar ng lupain ng munisipalidad ay sumasaklaw sa kasalukuyang mga munisipalidad ng Banga, Lake Sebu, Norala, Santo Niño, Surallah, Surallah, Tampakan, at Tupi sa South Cotabato, gayundin sa Isulan sa Sultan Kudarat. Ito ang naging kabisera ng probinsya ng South Cotabato, na nilikha sa ilalim ng Batas Republika Blg. 4849 noong Hulyo 18, 1966.

Iniutos at idineklara ng Resolusyon ng Konseho ng Munisipyo Blg. 32, Serye ng 1948 ang Enero 10 bilang taunang pista ng bayan na gumugunita sa pagkakatatag ng Marbel Settlement District ng National Land Settlement.

Pagiging Lungsod

Ang Koronadal ay ginawang isang lungsod na bahagi ng South Cotabato sa bisa ng Batas Republika Blg. 8803 noong Oktubre 8, 2000.

Sa kasalukuyan, ang Koronadal ay isang mabilis na umuunlad na sentro ng paglago na binubuo ng dalawampu't pitong barangay kabilang ang apat na sona sa población. Bilang kabisera ng South Cotabato, ito ang sentro ng lalawigan sa mga usaping pampulitika, pangkultura, at sosyo-ekonomiko. Sa bisa ng Executive Order No. 304 na nilagdaan ni Pangulong Gloria Macapagal Arroyo, ang Koronadal ay pinangalanang bagong rehiyonal na sentrong pampulitika at sosyo-ekonomiko ng Soccsksargen noong Marso 30, 2004, kung saan ang mga rehiyonal na departamento, kawanihan, at tanggapan ay inutusang lumipat mula sa Lungsod ng Kotabato.

Heograpiya
Ang Koronadal ay matatagpuan sa hilagang-silangang bahagi ng lalawigan ng South Cotabato, na nasa pagitan ng humigit-kumulang 6°24' hanggang 6°34' hilagang latitud at 124°47' hanggang 124°58' silangang longhitud. Ang lungsod ay napapaligiran sa hilaga ng Munisipalidad ng Lutayan, Sultan Kudarat; sa hilagang-kanluran ng Munisipalidad ng Tantangan; sa hilagang-silangan ng Munisipalidad ng Columbio, Sultan Kudarat; sa timog ng Munisipalidad ng Tupi, sa timog-kanluran ng Munisipalidad ng Banga; at sa timog-silangan ng Munisipalidad ng Tampakan.

Ang tanawin ng lungsod ay nagtatampok ng kombinasyon ng mga patag at bahagyang nakahilig na lupain, na may humigit-kumulang 50.18% ng kabuuang lawak ng lupain nito ay inuri bilang halos patag. Ito ay napapaligiran ng mga bulubundukin ng Roxas at Quezon, na ang taas ay umaabot sa pagitan ng 700 hanggang 800 metro sa ibabaw ng antas ng dagat at unti-unting bumababa patungo sa sentro ng lungsod.

 Mga Barangay 
Ang Lungsod ng Koronadal ay nahahati sa 27 mga barangay.

 Assumption (Bulol)
 Avanceña (Bo. 3)
 Cacub
 Caloocan
 Carpenter Hill
 Concepcion (Bo. 6)
 Esperanza
 General Paulino Santos (Bo. 1)
 Mabini
 Magsaysay
 (Bo. 4) Paraiso
 Zone I (Pob.)
 Zone II (Pob.)
 Zone III (Pob.)
 Zone IV (Pob.)
 Rotonda
 San Isidro
 San Jose (Bo. 5)
 San Roque
 Santa Cruz
 Santo Niño (Bo. 2)
 Sarabia (Bo. 8)
 Topland (Bo. 7)

Klima

Ang klima ng Koronadal ay banayad at sub-tropikal, na kabilang sa Uri ng klima IV. Ang lugar ay walang bagyo. Ang mga buwan ng tag-ulan ay mula Hunyo hanggang Oktubre.

Media
TV
 ABS-CBN Socsksargen (Channel 24 in General Santos Relay)
 GMA 38
 RMN DXKR TeleRadyo 40
 DXMC TeleRadyo 42

Radyo
AM
 RMN DXKR 639
 DXOM 963 Radyo Bida
 DXMC Bombo Radyo Koronadal 1026
 DXKI FEBC 1062

FM
 91.7 Happy FM
 95.7 Brigada News FM
 96.5 SBC
 100.1 Love Radio
 104.7 Energy FM

Demograpiko

 Etnisidad 
Ang karamihan sa mga naninirahan sa Koronadal ay nagmula sa mga etnikong Hiligaynon migrante mula sa Panay (pangunahin Iloilo) at Negros Occidental. Gayunpaman, may iba pang mga di-katutubong etnolinggwistiko na mga grupo na naninirahan sa lungsod, tulad ng Sugbuhanin, Ilokano, at Pangasinense (na kapwa naninirahan sa Barrio IV, tinatawag ding Bagong Pangasinan, na pinangalanan sa kanilang mga migrante ng mga ninuno] Mga Bikolano, Pampango, Tagalog, at Waray, na ginagawang tunawan ng mga kultura, wika at tradisyon ang Koronadal. Ang mga unang nanirahan sa lungsod ay ang mga katutubong B'laan, T'bolis at Muslim Mga Maguindanaon, na naging mga minorya ngunit naging makabuluhang pluralidad sa lungsod ngayon simula noong unang bahagi ng ika-20 siglo dahil sa mga migrasyon mula sa Luzon at Visayas na naghahanap ng mas magagandang oportunidad sa Mindanao, pangunahin na mula sa agrikultura.

 Wika 
Ang pangunahing wika ng Koronadal ay Hiligaynon, dahilan para ang lungsod ay bansag na "ang Ilonggo Capital of Mindanao". Tagalog, Ilocano at Cebuano ay malawak ding sinasalita, na ang una ay ang pangalawang lingua franca ng lungsod, habang ang Maguindanaon, Maranao, Ingles, at [[Arabic] na wikang Blaan] ay naririnig din sa [[Arabic] na wikang Blaan] ay sinasalita din ng mga grupong etniko ng magkaparehong pangalan na naninirahan din sa Koronadal.<ref name="lang">{{cite web |title=Language |url= https://www.koronadal.gov.ph/history/geography/ |website=koronadal.gov.ph |publisher=City of Koronadal |access-date=2020Agosto 1,}</000

Relihiyon
 Romano Katolisismo 
Ang Romano Katolisismo ay ang pinakamalaking kaakibat na relihiyon sa Koronadal. Ang lungsod ay nasa ilalim ng hurisdiksyon ng Diyosesis ng Marbel, na sumasaklaw sa mga lalawigan ng South Cotabato at Sarangani. Ayon sa Kumperensya ng mga Obispo ng Katoliko ng Pilipinas, ang Diyosesis ng Marbel ay naglingkod sa humigit-kumulang 1.67 milyong Katoliko noong 2021. Ang Koronadal ay mayroong ilang parokya ng mga Katoliko, kabilang ang Christ the King Cathedral.

 Islam 
Ang Islam ang pangalawang pinakamalaking grupong relihiyoso sa lungsod. Ito ay pangunahing isinasagawa ng mga komunidad ng Muslim na may mga ugat sa mga Maguindanaon, Iranun, at iba pang mga grupong etnolinggwistiko mula sa mga kalapit na probinsya, kabilang ang mga nagbalik-loob sa Islam na kilala bilang Balik Islam. Ang lungsod ay may ilang mga moske, kabilang ang Koronadal Grand Mosque, at bahagi ng mas malawak na koridor ng relihiyon at kultura na nag-uugnay sa mga komunidad ng Muslim sa Mindanao.

 Iba Pang Denominasyong Kristiyano 
Ang Koronadal ay may malaking populasyon na kabilang sa iba't ibang denominasyong Protestante at hindi Katolikong Kristiyano. Kabilang dito ang:

 Iglesia ni Cristo
 Simbahang Adventista ng Ikapitong Araw
 Kumbensyon ng Southern Baptist (SBC)
 Mga pakikisama ng mga Ebanghelikal na Kristiyano
 Ang Simbahan ni Hesukristo ng mga Banal sa mga Huling Araw (LDS)
 Mga Miyembro ng Church of God International (Ang Dating Daan)

Ang mga grupong ito ay namamahala sa maraming simbahan at kongregasyon sa buong lungsod.

 Mga Katutubo at Tradisyonal na Relihiyon 
Ang Koronadal ay bahagi ng lupang ninuno ng mga katutubo tulad ng B'laan at T'boli. Bagama't maraming katutubong residente ang umampon sa Kristiyanismo o Islam, ang ilan ay patuloy na nagsasagawa ng mga elemento ng tradisyonal na paniniwalang animista, kadalasang kasabay ng mga pangunahing relihiyon.
SIMBAHANLOKASYONBARANGAYChrist the King Cathedral
Saint Anthony of Padua ParishRafael Alunan AvenueBarangay Zone III (Poblacion)Our Lady of the Rosary ParishPioneer Settlers AvenueBarangay Santa CruzSagrada Pamilya ParishKoronadal - Columbio RoadBarangay San Jose (Barrio V)Sacred Heart of Jesus ChapelAbenida Sergio MoralesBarangay General Paulino Santos (Barrio I)Kapilya ng San Miguel ArkanghelGeneral Paulino Santos DriveBarangay MoralesSaint Michael ChapelQuintin Paredes StreetBarangay Zone IV (Poblacion)Kapilya ng Our Lady of HopePassionist Seminary RoadBarangay ParaisoKapilya ng Our Lady of Perpetual HelpOLPH Seminary RoadBarangay Zone II (Poblacion)Kapilya ng San Isidro LabradorRotonda - Topland RoadBarangay RotondaKapilya ng San Vicente FerrerPurok Maharlika RoadBarangay SaraviaKapilya ni San PedroKoronadal - Tampakan RoadBarangay Concepcion (Barrio VI)Kapilya ng Santo RosarioKoronadal - Tupi RoadBarangay SaraviaKapilya ng Our Lady of FatimaDe Los Reyes StreetBarangay MoralesKapilya ng San JoseSeromines 1st AvenueBarangay CaloocanIglesya Adventista ng Ikapitong ArawGeneral Paulino Santos DriveBarangay Zone IV (Poblacion)Marbel Baptist Church (SBC)Marcelo H. del Pilar StreetBarangay Zone IV (Poblacion)Artesian Christian Fellowship (SBC)Koronadal - Tampakan RoadBarangay San RoqueSouthern Cathedral of Faith (SBC)General Paulino Santos DriveBarangay Zone II (Poblacion)Bible Baptist Church (SBC)Kalye Sergio OsmeñaBarangay Zone II (Poblacion)Gathsemane Baptist Church (SBC)Pioneer Settlers AvenueBarangay Santa CruzLife-Changing International Ministries (SBC)Koronadal - Tantangan RoadBarangay MoralesBarrio VI Baptist Church (SBC)Koronadal - Tampakan RoadBarangay ConcepcionIgelsia Ni CristoGeneral Paulino Santos DriveBarangay Zone III (Poblacion)Iglesia Ni CristoKoronadal - Tantangan RoadBarangay MoralesIglesia Ni CristoKoronadal - Tupi RoadBarangay SaraviaIglesia Ni CristoKoronadal - Tampakan RoadBarangay ConcepcionMiyembro ng Simbahan ng Diyos InternasyonalPioneer Settlers AvenueBarangay Santa CruzAng Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling ArawKalye Sergio OsmeñaBarangay Zone I (Poblacion)Church of God World MissionsNew Pangasinan - Magsaysay RoadBarangay New PagasinanKoronadal Grand MosqueEmilio Aguinaldo StreetBarangay Santa CruzMasjid Ibrahim KhalilKoronadal - Tupi RoadBarangay SaraviaMasjid Al-BuisanKoronadal - Columbio RoadBarangay General Paulino SantosMasjid Al-FuqarahPascual StreetBarangay General Paulino SantosMasjid Balik-IslamCrisologo StreetBarangay MoralesMasjid MarbelJuan Posadas StreetBarangay Zone II (Poblacion)

 Mga sanggunian 

 Panlabas na kawing 
 Philippine Standard Geographic Code 

Koronadal