Matamis sa bao

Para sa ibang gamit, tingnan ang bao (paglilinaw) at sa bao (paglilinaw).  Huwag itong ikalito sa sabaw.

Ang matamis sa bao, sa bao o kalamay-hati ay isang matamis na pagkaing Pilipino na gawa mula sa gatas ng bunga ng punong buko at asukal. Diksyunaryong Tagalog-Ingles ni Leo James English, Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng National Book Store, may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X  Hinahaluan din ito ng pulot o inuyat.  Tinatawag din itong santan.

Pilipinas

Bukod sa matamis sa bao, tinatawag din itong matamis na bao o minatamis na bao. Naiiba ito sa mga ibang bersiyon sa Timog-silangang Asya dahil gumagamit ito ng kakanggata (ang una at ikalawang piga ng kinayod na niyog) at ekstrakto ng asukal sa tubo o pulot. Hindi rin ito gumagamit ng itlog, kaya malasirup ito sa halip na malakastard. Kadalasan, ginagawa itong palaman para sa tinapay o pandesal o ginagamit bilang palaman para sa pan de coco. Kapag hinalo ito sa galapong, ito ay nagiging kalamay, isang sikat na panghimagas. 

250px|thumbnail|center|Sundot Kulangot, isang uri ng kalamay mula sa Lingayen

May mas malabnaw na bersiyon na gawa sa gata na kilala bilang latik, at ginagamit sa halip ng sirup sa iilang katutubong panghimagas sa Pilipinas.

Indonesya, Malasya at Singapura
Sa wikang Malayo, kaya ang salita para sa matamis na bao, na nangangahulugang mayaman, na tumutukoy sa tekstura ng pagkain. Tinatawag din itong srikaya. Sa Malasya, Indonesya at Singapura, makrema ang tekstura ng . Gawa ito mula sa kakanggata (kilala roon bilang 'santan') at mga itlog ng  pato o manok, na pinalasa ng mga dahon ng pandan at pinatamis ng asukal. Nakadepende ang kulay ng kaya sa kulay ng mga apyak ng itlog, dami ng pandan, at kung gaano kakaramelisado ang asukal. Bilang isang sikat na palamang lokal, karaniwang ipinapalaman sa tinapay ang  para makabuo ng kaya toast at kinakain sa umaga, ngunit kinakain din sa maghapon. Matatagpuan ang  sa karamihan ng kopitiam at merkado sa gabi.


Kabilang sa mga baryante nito ang nyonya kaya, na may mas mapusyaw na berdeng kulay, at Haynanes na kaya, na may mas maitim na kayumanggi na kulay at gumagamit ng karamelisadong asukal, at kadalasang pinapatamis pa lalo ng hani.

Sa rehiyong ito, nilalahok din ang  sa ilang panghimagas kabilang dito ang  o , isang panghimagas na gawa sa matamis na malagkit na kinulayang asul ng mga bulaklak ng pukingan (), at , isang kahawig na panghimas ngunit kinulayang berde dahil sa pagdagdag ng mga dahon ng pandan. Ginagamit din ito kasama ng malagkit upang magawa ng kuih seri kaya.

 Tingnan din 
Kalamay
Latik
Nata de coco

Mga sanggunian

Kaurian:Pagkain