Lipa, Batangas

Ang Lipa (pagbigkas: li•pá) ay isang primera klaseng lungsod sa lalawigan ng Batangas, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

Heograpiya
Sinasaklaw ng Lipa ang isang lugar na  sa elevation na  sa itaas ng antas ng dagat. Ang lugar ng pangingisda ng Lipa ay matatagpuan sa barangay Halang, sa kanluran ng lungsod; ito ay talagang bahagi ng Taal Lake, na konektado sa iba pang munisipalidad (Cuenca, Mataasnakahoy at Balete).

Ang Lipa ay napapaligiran ng lungsod ng Santo Tomas sa hilagang-silangan, ang lungsod ng San Pablo ng Laguna, at ang mga munisipalidad ng Tiaong at San Antonio, Quezon sa silangan, ang mga munisipalidad ng Garcia, Garcia, Batangas|[Padre] Batangas|Rosario]] sa timog-silangan, ang mga munisipalidad ng Ibaan at San Jose sa timog-kanluran, ang mga munisipalidad ng Cuenca at Mataasnakahoy at Lawa ng Taal sa kanluran at ang mga munisipalidad ng Batangas Malvar sa hilagang-kanluran.

Ang lokasyon ng lungsod, sa isang lambak sa pagitan ng Malepunyo Mountain Range at Mount Macolod, ay ginagawa itong isang lugar na mababa ang panganib para sa mga natural na sakuna. Ang dalawang bundok na ito ay nagsisilbing panangga sa hangin tuwing may mga bagyo. Ang Bundok Macolod, sa kanluran, ay nagsilbi ring panangga tuwing may pagsabog ng Bulkang Taal.

 Mga Barangay ng lungsod 
Ang Lungsod ng Lipa ay nahahati sa 72 na mga barangay.

 Adya
 Anilao
 Anilao-Labac
 Antipolo Del Norte
 Antipolo Del Sur
 Bagong Pook
 Balintawak
 Banaybanay
 Bolbok
 Bugtong na Pulo
 Bulacnin
 Bulaklakan
 Calamias
 Cumba
 Dagatan
 Duhatan
 Halang
 Inosluban
 Kayumanggi
 Labac
 Latag
 Lodlod
 Lumbang
 Mabini
 Malagonlong
 Malitlit
 Marauoy
 Mataas Na Lupa
 Munting Pulo
 Pagolingin Bata
 Pagolingin East
 Pagolingin West
 Pangao
 Pinagkawitan
 Pinagtongulan
 Plaridel
 Poblacion Barangay 1
 Poblacion Barangay 2
 Poblacion Barangay 3
 Poblacion Barangay 4
 Poblacion Barangay 5
 Poblacion Barangay 6
 Poblacion Barangay 7
 Poblacion Barangay 8
 Poblacion Barangay 9
 Poblacion Barangay 9-A
 Poblacion Barangay 10
 Poblacion Barangay 11
 Poblacion Barangay 12
 Pusil
 Quezon
 Rizal
 Sabang
 Sampaguita
 San Benito
 San Carlos
 San Celestino
 San Francisco
 San Guillermo
 San Isidro (formerly Sapac)
 San Jose
 San Lucas
 San Salvador
 San Sebastian (Balagbag)
 Santo Niño
 Santo Toribio
 Sico
 Talisay
 Tambo
 Tangob
 Tanguay
 Tibig
 Tipacan

Ang San Jose ay dating kilala bilang Patay. Noong 1955, ang sitio ng Duhatan, Tagbakin, Initan, Malabong at Halang (na noon ay bahagi ng Ang baryo ng Pinagtungolan) ay naging isang malayang baryo.
Noong 1957, ang mga sitio ng Waniwani, Sayatin at Look ay inilipat mula sa baryo ng Balete patungo sa baryo ng Look.

Klima

Ang Lipa ay may tropikal na klimang monsoon (sistemang Köppen: Am) sa ilalim ng klasipikasyon ng klima ng Köppen, na may tagtuyot sa pagitan ng Enero at Abril, at ulan sa natitirang bahagi ng taon. Ang karaniwang taunang temperatura ay . Ang pinakamataas na naitalang temperatura ay , at ang pinakamababang naitalang temperatura ay .

Demograpiko

 Wika 
Ang Tagalog ang pinakamalawak na sinasalitang wika sa lungsod. Ang English ang midyum ng pagtuturo sa mga paaralan at malawak na nauunawaan at sinasalita lalo na sa komunidad ng mga negosyo at para sa mga opisyal na dokumento.

 Relihiyon 

Katolisismo
Karamihan sa populasyon ng lungsod ay Roman Catholic, at ang Roman Catholic Archdiocese ng Lipa ngayon ay binubuo ng sibil na lalawigan ng Batangas. Nabuo bilang Diyosesis ng Lipa noong Abril 10, 1910, ang arkidiyosesis ay dating sumasaklaw sa iba pang mga lalawigan tulad ng Batangas, Laguna, Quezon, Marinduque at Mindoro, kasama si Most Reverend Joseph Petrelli, D.D. bilang unang obispo. Sa kasalukuyan, ang arkidiyosesis ay nahahati sa 6 na bikariato, na bawat isa ay pinamumunuan ng isang bikaryo forane. Mayroong 49 na parokya sa kabuuan, na pinaglilingkuran ng 143 pari (122 dito ay diyosesis), 13 religious brothers, at 197 religious sisters. Mayroon ding 23 umiiral na mga paaralang Katoliko, dalawang seminaryo sa hayskul, tatlong seminaryo sa kolehiyo, at dalawang pastoral center.

Ang Simbahan at Monasteryo ng Lipa ay ang lokasyon ng isang aparisyon ng Birheng Maria noong dekada 1940 na nakita ni Sister Teresing Castillo at maraming salaysay ng mga pag-ulan ng talulot ng rosas mula dekada 1940 hanggang dekada 1960. Ang ilan sa mga talulot ng rosas, na may anino ng Birheng Maria kapag nasisikatan ng liwanag, ay napreserba ng Diyosesis ng Lipa at iba't ibang mamamayan na nakasaksi sa mga pag-ulan ng talulot. Isang imbestigasyon na isinagawa ng mga mananaliksik ng Unibersidad ng Pilipinas ang nagpatunay na ang mga pigura sa mga talulot ay natural at hindi natatakan ng mga gawang-tao. Ilang taon matapos ang aparisyon ng Birheng Maria, naglabas ang Vatican ng isang dokumento na nagsasaad na ang aparisyon sa Lipa ay hindi totoo. Sa kabila nito, nagpatuloy ang pag-ulan ng talulot ng rosas hanggang sa lumitaw ang huling aparisyon ni Maria, na nagsasabi ng tatlong bagay, kung saan ang pinakamahalaga ay ang 'manalangin para sa Tsina', na noong panahong iyon ay kabilang sa mga pinakamahihirap na rehiyon sa mundo. Dahil sa pagbaba ng atensyon ng Vatican tungkol sa aparisyon, iniutos ng Diyosesis ng Lipa ang pagsira sa estatwa ni Maria sa simbahan na naglalarawan ng aparisyon. Gayunpaman, itinago ito ng mga madre ng simbahan. Pagkalipas ng ilang dekada, noong ika-21 siglo, bago namatay ang isang madre ng simbahan, nais niyang makita muli ng publiko ang estatwa ng aparisyon. Libu-libong deboto ang bumalik sa simbahan at mula noon, ang estatwa ay naging kitang-kita na ng publiko. Sa isang partikular na kaganapan, nag-utos ang pari ng misa sa labas ng simbahan upang basbasan ang munisipalidad ng Lipa, kung saan dinala rin sa labas ang estatwa ng aparisyon. Sa panahong iyon, naganap ang mga pagsikat ng araw mula sa langit, na nasaksihan ng libu-libong tao habang nagmimisa sa labas ng simbahan. Dumagsa ang mga deboto sa Lipa pagkatapos, kung saan ang mga lunas para sa pagkabulag at malubhang sakit ay ginamot sa pamamagitan ng paggamit ng mga panalangin gamit ang mga napreserbang talulot mula sa pag-ulan ng talulot noong dekada 1940 hanggang dekada 1960. Noong 2014, nalaman kalaunan na karamihan sa mga obispo na pumirma pabor sa pagdedeklara ng mga aparisyon noong dekada 1940 bilang isang kasinungalingan ay napilitang pumirma sa mga naturang dokumento. Ito ang nag-udyok sa kasalukuyang Simbahan ng Lipa na mangalap ng maraming ebidensya upang suportahan ang pagkakaroon at mga himala ng mga aparisyon.

Mga Protestante at iba pang grupo
Mayroong iba pang mga grupong Kristiyano tulad ng iba't ibang denominasyong Protestante kabilang ang Evangelicals, Born Again, Iglesia ni Cristo, Members Church of God International (MCGI), Kingdom of Jesus Christ, Jehovah's Witnesses, Seventh-Day Adventist, at ang Church of Jesus Christ of Latter-day Saints.

Kabilang sa iba pang mga relihiyon ang Islam at Budismo.

Mga kilalang tao
 Ed Lingao, mamamahayag sa TV5 Manila News5
 Alex Gonzaga, aktres, komedyante, vlogger, negosyante at mang-aawit
 Ralph Recto, ika-33 Kalihim ng Pananalapi
 Vilma Santos, beteranong aktres
 Ryan Recto, kongresista

Mga sanggunian

Mga Kawing Panlabas
Philippine Standard Geographic Code 

Lipa