Guangzhou

Ang Guangzhou (;  or ; ), kilala rin bilang Canton at dating niromanisado bilang Kwangchow o Kwong Chow, ay ang kabisera at pinakamataong lungsod ng lalawigan ng Guangdong sa katimugang Tsina. Ito ay nasa Ilog Perlas sa layong humigit-kumulang  hilaga-hilagang kanluran ng Hong Kong at  hilaga ng Macau. Ang lungsod ay may kasayasayang umaabot nang higit sa 2,200 taon at isa rin itong pangunahing dulo ng pandagat na Daang Sutla, at patuloy pa rin itong naglilingkod bilang pangunahing pantalang lungsod at pusod ng transportasyon, gayon din bilang isang sa pinakamalaking mga lungsod ng bansa.

Ang Guangzhou ay nasa pusod ng pinakamataong built-up na kalakhang pook sa kalupaang Tsina na umaabot sa pangunahing mga lungsod ng Foshan, Dongguan, Zhongshan at Shenzhen. Bumubuo ito sa isa sa pinakamalaking mga aglomerasyong urbano sa mundo. Sa pamamahala, humahawak ang lungsod ng katayuang sub-probinsiyal at isa ito sa siyam na mga Pambansang Sentral na Lungsod ng Tsina. Sa katapusan ng taong 2018, tinatayang nasa 14,904,400 katao ang populasyon ng malawak na pook pampangasiwaan ng lungsod, isang 3.8% paglago mula sa nakaraang taon. Tinanda ang Guangzhou bilang isang Alpha global city. May mabilis na dumaraming bilang ng mga banyaga na pansamantalang residente at nandayuhan mula Timog-silangang Asya, Gitnang Silangan, Silangang Europa at Aprika.China cracks down on African immigrants and traders , The Guardian, 6 October 2010 Humantong ito sa pagbansag sa lungsod bilang "Kabisera ng Ikatlong Mundo".

Ang panloob na populasyong migrante mula sa ibang mga lalawigan ng Tsina sa Guangzhou ay 40% ng kabuoang populasyon ng lungsod noong 2008. Kasama ang Shanghai, Beijing at Shenzhen, ang Guangzhou ay may isa sa pinakamahal na mga pamilihan ng pag-aaring real (real estate) sa bansa. Noong huling bahagi ng dekada-1990 at unang bahagi ng dekada-2000, lumipat sa Guangzhou ang mga mamamayan ng sub-Saharanong Aprika na unang tumira sa Gitnang Silangan at ibang mga bahagi ng Timog-silangang Asya, bunsod ng naganap na krisis sa pananalapi sa Silangang Asya noong 1997/98.

Dating tinuringan na tanging pantalan ng Tsina na magagamit ng  maraming mga dayuhang mangangalakal, bumagsak ang Guangzhou sa kamay ng mga Briton noong Unang Digmaang Opyo. At dahil hindi na nakatatamasa ng monopolyo ang pantalang lungsod kasunod ng digmaan, napunta ang mga kalakalan nito sa ibang mga pantalan tulad ng Hong Kong at Shanghai, ngunit patuloy pa ring naglingkod ito bilang isang pangunahing entrepôt. Sa makabagong komersiyo, mas-tanyag ang Guangzhou sa taunang Canton Fair, ang pinakamatanda at pinakamalaking peryang pangkalakal sa Tsina. Sa loob ng tatlong magkakasunod na taon (2013–2015), niranggo ng Forbes ang Guangzhou bilang pinakamahusay na lungsod pangkomersiyo sa kalupaang Tsina.

Mga paghahating pampangasiwaan
Isang sub-probinsyal na lungsod ang Guangzhou, at mayroon itong tuwirang hurisdiksiyon sa labing-isang mga distrito:

Mga paghahating pampangasiwaan ng GuangzhouKodigo ngdibisyonDibisyonLawakPopulasyonLuklukanKodigongpostalMga subdibisyonMga subdistritoMga bayanMga komunidadpanresidenteMga nayongpampangasiwaan 440100  Guangzhou (kabuoan) 7,434.40 12,701,948 Yuexiu 510000 136 34 1533 1142 440103  Liwan 59.10 898,200 Subdistrito ng Shiweitang 510000 22  195   440104  Yuexiu 33.80 1,157,666 Subdistrito ng Beijing 510000 18  267   440105  Haizhu 90.40 1,558,663 Subdistrito ng Jianghai 510000 18  257   440106  Tianhe 96.33 1,432,426 Subdistrito ng Tianyuan 510000 21  205   440111  Baiyun 795.79 2,223,150 Subdistrito ng Jingtai 510000 18 4 253 118 440112  Huangpu 484.17 831,586 Subdistrito ng Luogang 510500 14 1 90 28 440113  Panyu 529.94 1,764,828 Subdistrito ng Shiqiao 511400 11 5 87 177 440114  Huadu 970.04 945,005 Subdistrito ng Huacheng 510800 4 6 50 188 440115  Nansha 783.86 259,900 Bayan ng Huangge 511400 3 6 28 128 440117  Conghua 1,974.50 593,415 Subdistrito ng Jiekou 510900 3 5 46 221 440118  Zengcheng 1,616.47 1,037,109 Subdistrito ng Licheng 511300 4 7 55 282Mga paghahating pampangasiwaan sa wikang Tsino at iba't-ibang mga romanisasyon Tagalog/Filipino  Tsino  Pinyin  RomanisasyongGuangdong  KejiahuaPinyin Fang'an Distrito ng Liwan  Lìwān Qū lei6 wan1 kêu1 lai4 van1 ki1 Distrito ng Yuexiu  Yuèxiù Qū yud6 seo3 kêu1 yet6 siu4 ki1 Distrito ng Haizhu  Hǎizhū Qū hoi2 ju1 kêu1 hoi2 zu1 ki1 Distrito ng Tianhe  Tiānhé Qū tin6 ho4 kêu1 tien1 ho2 ki1 Distrito ng Baiyun  Báiyún Qū bak6 wan4 kêu1 pak6 yun2 ki1 Distrito ng Huangpu  Huángpǔ Qū wong4 bou3 kêu1 vong2 bu4 ki1 Distrito ng Panyu  Pānyú Qū pun1 yu4 kêu1 pan1 ngi2 ki1 Distrito ng Huadu  Huādū Qū fa1 dou1 kêu1 fa1 du1 ki1 Distrito ng Nansha  Nánshā Qū nam4 sa1 kêu1 nam2/lam2 sa1 ki1 Distrito ng Conghua  Cónghuà Qū cung4 fa3 kêu1 vung2 fa3 ki1 Distrito ng Zengcheng  Zēngchéng Qū zeng1 xing4 kêu1 zen1 sang2 ki1 Lungsod ng Guangzhou  Guǎngzhōu Shì guong2 zeo1 xi5 kong3 ziu1 si4

 Demograpiya 

Sang-ayon sa Senso 2010, ang populasyon ng Guangzhou ay nasa 12.78 milyong katao. , ito ay tinatayang nasa 13,080,500 katao, 11,264,800 sa kanila ay mga residenteng urbano. Ang kapal ng populasyon nito ay nasa 1,800 katao sa bawat kilometro kuwadrado. Ang built-up area ng kabayanan ng Guangzhou ay tuwirang kumokonekta sa ilang mga ibang lungsod. Sumasaklaw ang built-up area ng Sonang Ekonomiko ng Delta ng Ilog Perlas sa  at tinatayang tinitirhan ito ng 22 milyong katao, kasama ang siyam na mga distritong urbano ng Guangzhou's, Shenzhen (5.36 milyon), Dongguan (3.22 milyon), Zhongshan (3.12 milyon), malaking bahagi ng Foshan (2.2 milyon), Jiangmen (1.82m), Zhuhai (890 libo), at Distrito ng Huiyang (760 libo) ng Huizhou. Ang kabuoang populasyon ng aglomerasyong ito ay higit sa 28 milyon kapag isasama ang mga populasyon ng Natatanging Rehiyong Pampangasiwaan ng Hong Kong. Ang mabilis na lumalaking ekonomiya ng lugar at mataas na pangangailangan sa paggawa ay nakapaglikha ng malaking "floating population" ng mga manggagawang migrante. Aabot sa 10 milyong mga migrante ang naninirahan sa lugar nang hindi bababa sa anim na buwan kada taon. Noong 2008, humigit-kumulang na 5 milyon sa mga palagiang residente ng Guangzhou ay mga migranteng walang hukou.

Kalakhang pook
Ayon sa pagtataya ng Samahan para sa Kooperasyon at Kaunlarang Pang-ekonomiya (OECD), ang sumasaklaw na kalakhang pook ay may populasyon na 25 milyon noong 2010.Linked from the OECD here  

Mga kambal at kapatid na lungsod

Kasalukuyang pinapanatili ng Guangzhou ang mga kasunduang kapatiran sa mga sumusunod na banyagang lungsod.

  Fukuoka, Hapon (mula noong 1979)
  Los Angeles, Estados Unidos (mula noong 1981)
  Maynila, Pilipinas (mula noong 1982)
  Vancouver, Canada (mula noong 1985)
  Sydney, Australya (mula noong 1986)
  Bari, Italya (mula noong 1986)
  Lyon, Pransiya (mula noong 1988)
  Frankfurt, Alemanya (mula noong 1988)
  Auckland, Bagong Selanda (mula noong 1989)
  Gwangju, Timog Korea (mula noong 1996)
  Linköping, Suwesya (mula noong 1997)
  Durban, Timog Aprika (mula noong 2000)
  Bristol, Nagkakaisang Kaharian (mula noong 2001)
  Yekaterinburg, Rusya (mula noong 2002)
  Arequipa, Peru (mula noong 2004)
  Surabaya, Indonesya (mula noong 2005)
  Vilnius, Lithuania (mula noong 2006)
  Birmingham, Nagkakaisang Kaharian (mula noong 2006)
  Hambantota, Sri Lanka (mula noong 2007)
  Recife, Brasil (mula noong 2007)
  Tampere, Finland (mula noong 2008)
  Bangkok, Thailand (mula noong 2009)
  Kota Kinabalu, Malaysia (mula noong 2011)
  Petaling Jaya, Malaysia (mula noong 2012)
  Rabat, Morocco (mula noong 2013)
  Ahmedabad, Indiya (mula noong 2014)
  Łódź, Polonya (mula noong 2014)
  Dhaka, Bangladesh
  Ecatepec, Mehiko (mula noong 2016)
  Genova, Italya (mula noong 2016)

Galeriya

Talababa

Mga sanggunian

Mga pagbanggit

Bibliograpiya
 .


 .
 .
 .
 .






 .










 .


Mga kawing panlabas

 Guangzhou International : Opisyal na websayt ng Guangzhou
 Guangzhou, China Network 


Kategorya:Mga pamayanan sa Tsina