Marikina

Ang Lungsod ng Marikina (Ingles: City of Marikina o mas pinaikli bilang Marikina), kilala bilang Sentro o Kabisera ng Sapatos sa Pilipinas, ay isang lungsod at bayan na bumubuo sa Kalakhang Maynila sa Pilipinas. Dati itong punong lalawigan ng Maynila noong ipinahayag ang Kalayaan ng Pilipinas. Matatagpuan ito sa pulo ng Luzon, sa silangang hangganan ng Kalakhang Maynila, napapaligaran ang Marikina ng Lungsod Quezon sa kanluran, Lungsod ng Pasig at Cainta, Rizal sa timog, Lungsod ng Antipolo sa silangan, ang kabisera ng lalawigan ng Rizal, at San Mateo sa hilaga na nasa Rizal din. Tinatayang 21 kilometro ang layo nito mula sa Lungsod ng Maynila.

Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan. 

Ang Lungsod ng Marikina ay isa sa bumubuo sa Kalakhang Maynila, ang Pambansang Punong Rehiyon sa Pilipinas, at nabibilang ito sa Silangang Distrito ng Kalakhang Maynila. Bahagi rin ito ng Metro Luzon Urban Beltway (Daanang-sinturon ng Mala-lungsod na Kalakhang Luzon). Ang Kalakhang Luzon naman ay binubuo ng Gitnang Luzon, Timog Katagalugan o Calabarzon at ang Kalakhang Maynila. Ang Kalakhang Luzon ay isa sa apat na Malalaking Rehiyon sa Pilipinas.

Tinanyagan ang Marikina bilang "Shoe Capital of the Philippines" o "Pambasang Kapital ng Sapatos ng Pilipinas", dahil sa kanyang sikat na industriya ng sapatos. Ang pinakamalaking pares ng sapatos na ginawa ng mga natatanging sapatero ng lungsod ay naitala sa Guinness Book of Records at makikita sa Riverbanks Mall ng naturang lungsod. Ang Museo ng Sapatos  ay kilala din bilang tahanan ng tanyag na sapatos ng dating Unang Ginang Imelda Marcos.

Dumadaloy ang Ilog Marikina, isang sanga ng Ilog Pasig sa gitna ng lungsod. Sa katunayan, sinasakop ng lungsod ang bahagi ng Lambak ng Marikina at binabaha minsan kapag may mga bagyo (tulad ng nangyari noong Bagyong Ondoy).

 Heograpiya 

Bahagi ng Lambak ng Marikina ang Lungsod ng Marikina. May 16 barangay ang Marikina.

 Barangka
 Calumpang
 Concepcion Uno
 Concepcion Dos
 Fortune
 Industrial Valley
 Jesus De La Peña
 Malanday Marikina Heights
 Nangka
 Parang
 San Roque
 Santa Elena (Pob.)
 Santo Niño
 Tañong
Tumana


 Mga kapatid na lungsod 
May mga kapatid (o kakambal) na lungsod at kasunduang pagkakaibigan ang Marikina kasama ang mga banyaga at lokal na lungsod.

 Pandaigdig  Brampton, Canada (2005)
  Busan, Timog Korea (2012) Lokal Alaminos, Pangasinan
 Bacolod, Negros Occidental
 Lungsod ng Iloilo, Iloilo

Demograpiko

Transportasyon
Mga network ng pampublikong transportasyon at kalsada

Ang Pampublikong transportasyon sa loob ng lungsod, tulad ng karamihan sa mga urban area sa Pilipinas, ay kadalasang pinapadali gamit ang mga jeepney at mga bus. Ang Mga Tricycle at mga pedicab ay nagbibigay ng daan patungo sa mas liblib na mga lugar, habang ang mga taxi at isang sistema ng transportasyon para sa carpooling ay magagamit sa buong lungsod. Ang Mga taxi ng FX ay nagsimulang makipagkumpitensya nang direkta sa mga jeepney sa mga pangunahing kalsada habang ang UV Express ay magagamit din sa mga piling terminal. Ang BFCT East Metro Transport Terminal na matatagpuan sa Marikina–Infanta Highway-C-5 Interchange malapit sa SM Marikina ay isang pangunahing terminal ng pampublikong transportasyon sa silangan ng Metro Manila. Ito ay bahagi ng pagpapagaan ng trapiko sa Metro Manila at iba pang kalapit na lugar na nag-aalok ng mga destinasyon ng serbisyo ng bus sa pagitan ng mga isla.

Noong mga unang taon ng dekada 2000, ang Marikina ay naging isa sa mga nanguna sa pagtataguyod ng isang lungsod na "bicycle-friendly" sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga bike lane sa mga pangunahing kalsada at lansangan ng lungsod. Nagtayo ang lokal na pamahalaan ng isang 66-kilometrong network ng mga daanan ng bisikleta upang makatulong na mabawasan ang polusyon sa hangin, mga emisyon ng greenhouse gas, pagkonsumo ng gasolina, at pagsisikip ng trapiko sa lungsod. Ang proyektong daanan ng bisikleta ay nagbibigay ng tinatayang taunang pagtitipid na 250 tonelada/km ng carbon dioxide, 0.02 tonelada ng particulate matter, at 0.13 tonelada ng NOx. Iginawad ng World Health Organization ang proyekto noong 2008 sa kategoryang pagbabago ng klima at kalusugan. Noong 2012, ang pinakamahabang bike lane noong panahong iyon ay binuksan sa kahabaan ng Marikina–Infanta Highway.

Noong Enero 2016, naimbento ng pamahalaang lungsod ng Marikina ang "AMV" o "Adaptive Mobile Vehicle" para sa mga PWD o Persons with Disabilities at Senior Citizens. Ang "AMV" ay isang sasakyan para sa wheelchair o maaaring paglagyan ng wheelchair sa loob. Nais ng lokal na pamahalaan ng Marikina na maging isang "friendly city" para sa mga Senior Citizens.

Ang Ilog Marikina ang pangunahing daluyan ng tubig sa Marikina at ginagamit ng mga lokal na mangingisda bilang paraan ng transportasyon sa ilog. Hindi pa rin gumagana ang mga terminal ng ferry sa ilog sa lungsod dahil sa banta ng pag-apaw ng tubig sa ilog tuwing malakas ang ulan o panahon ng bagyo.

Network ng kalsada

Ang mga sumusunod na pangunahing kalsada at daanan na maaaring daanan sa Marikina:
/R-6: Marikina–Infanta Highway (kilala bilang Marilaque Highway at Marcos Highway)
: FVR (Fidel V. Ramos) Road (kilala bilang C-5 Access Road)
Sumulong Highway
A. Bonifacio Avenue
J. P. Rizal Street
Mayor Gil Fernando Avenue (susunod na bahagi ng "Lower C-6 Road" pahilagang extension)
Shoe Avenue
Bayan-Bayanan Avenue
General Ordoñez Avenue
Bagong Farmers Avenue 1
C. M. Recto Street (kilala bilang Fortune Avenue)
Lilac Street
Kalye Katipunan
Liwasan Kalayaan Street
Eraño G. Manalo Street
Major Dizon Street
Champaca Street

Mga Tulay at Overpass
Ang mga sumusunod na pangunahing tulay na daanan sa Marikina:
Tulay ng Marikina (sumasaklaw sa Ilog Marikina)
Tulay ng Marcos (sumasaklaw sa Ilog Marikina)
Tulay ng Pangulong Diosdado Macapagal (sumasaklaw sa Ilog Marikina)
Tulay ng SM Marikina Access (sumasaklaw sa Ilog Marikina; panlabas na tulay ng Marcos Bridge, daanan papunta sa SM City Marikina)
Tulay ng Gil Fernando (sumasaklaw sa Ilog Marikina; kilala bilang Tulay ng Tumana)
Tulay ng LRT Line 2 (sumasaklaw sa Ilog Marikina)
Tulay ng Nangka (sumasaklaw sa Ilog Nangka, tulay na hangganan sa pagitan ng Marikina at San Mateo, Rizal)
Tulay ng Fortune (sumasaklaw sa Ilog Nangka, tulay na hangganan sa pagitan ng Marikina at San Mateo, Rizal)
Monterrey Bridger (sumasaklaw sa Ilog Nangka, tulay na hangganan sa pagitan ng Marikina at San Mateo, Rizal)
Barangka Flyover (overpass na hangganan sa pagitan ng Marikina at Quezon City)

Transportasyon sa tubig
Ang serbisyo ng lantsa sa Ilog Marikina ay magsisimula sana sa operasyon sa pagbubukas ng mga istasyon ng lantsa sa Riverbanks at Sta. Elena noong 2008, ngunit dahil sa pananalasa ng Tropical Storm Ketsana noong 2009 at malalakas na pag-ulan at bagyo sa mga sumunod na taon na naging sanhi ng pag-apaw ng ilog, ang serbisyo ng lantsa ay nakansela at tumigil sa operasyon. Kamakailan lamang, sinusuri ng Metropolitan Manila Development Authority ang mga plano na palawigin ang ruta ng Pasig River Ferry Service upang makarating sa Ilog Marikina at bigyan ang mga commuter sa silangang bahagi ng Metro Manila ng alternatibo at mas mabilis na paraan ng transportasyon ngunit sumasailalim pa rin ito sa pagpaplano ng sasakyan.

 Transportasyon sa tren 

Ang LRT Line 2 ay tumatakbo sa lungsod, pinamamahalaan ng Light Rail Transit Authority. Ang kasalukuyang elevated light rail metro stations na ginagamit ay Santolan station sa Barangay Santolan sa Pasig, malapit sa hangganan ng Barangay Calumpang sa Marikina, at Marikina–Pasig station sa Barangay San Roque, parehong matatagpuan sa kahabaan ng Marikina–Infanta Highway. Ang mga istasyong ito ay nagsisilbi sa lungsod at kumokonekta sa kanlurang dulo, Recto station sa Lungsod ng Maynila, at kumokonekta sa silangang dulong dulo, Antipolo station sa Antipolo, Rizal.

MRT Line 7 Katipunan Spur Line

Inilatag din ang mga plano para sa isang  karagdagang spur line, na kilala bilang MRT Line 7 Katipunan Spur Line, na naglalayong ikonekta ang linya mula sa istasyon ng MRT-7 Tandang Sora patungo sa silangan ng Metro Manila. Ang iminungkahing spur line ay tatawid sa Marikina sa Andres Bonifacio Avenue, Sumulong Highway, at Mayor Gil Fernando Avenue.

[[File:Marikina_Express_Daang_Bakal_Station3.jpg|200px|thumbnail|kanan|"Antiguo Tren de Marikina" Park, na matatagpuan sa kahabaan ng Shoe Avenue (lokasyon ng dating linya ng tren na tinatawag na Montalban Line), isang replika ng steam locomotive na tren na dumadaan sa lungsod noong unang bahagi ng 1900s.]

Line 7 (may 3 iminungkahing istasyon)
 Pampang ng ilog
 Sumulong
 Emerald–Marikina (nakakonekta sa Line 2)

Old Marikina Line (Rosario-Montalban branch)

Ang Manila Railroad Company (ngayon Philippine National Railways) bago ang isang linya patungo sa Montalban (ngayon ay Rodriguez, Rizal) na bumabagtas sa Marikina na may apat na istasyon: Mariquina, Santo Niño, Bayan-Bayanan, at Nangka, nagsimula ang operasyon nito noong 1906. Ang istasyon ng Mariquina ay ang tanging nabubuhay na istasyon ng istrukturang iyon sa linya ng Montalban. Sa kasalukuyan, mayroong isang kalsada na pinangalanang "Daangbakal", na tinatawag din sa kasalukuyang mga pangalan ng "Shoe Avenue", "Munding Avenue" at "Bagong Silang", ang mga kalsadang ito ay dating mga lumang riles ng Montalban Line mula Tramo (ngayon ay Rosario, Pasig) na tumatawid sa Marikina na konektado hanggang sa San Mateo at nagtapos sa Rodriguez. Noong 1936, huminto ang mga operasyon ng pasahero at pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang linya at ang mga istasyon nito ay inabandona.

Mga kilalang personalidad

Agot Isidro, aktres, mang-aawit
Angel Aquino, aktres, modelo ng moda, personalidad sa telebisyon
April Boy Regino, mang-aawit, manunulat ng kanta, aktor

Ara Mina, aktres, mang-aawit, endorser, negosyante
Andi Eigenmann, dating aktres, modelo, influencer sa social media
Adrian Ayalin, reporter ng balita, news anchor
Bassilyo, rapper, mang-aawit, manunulat ng kanta
Bayani Fernando, negosyante, mechanical engineer, politiko,

Cristine Reyes, aktres, kalahok sa reality show
Del de Guzman, politiko
Elise Estrada, Pilipino-Canadian pop singer, manunulat ng kanta
Erika Padilla, aktres, host ng telebisyon, modelo, sideline reporter
Emmanuel Bautista, commanding general, Chief of Staff
Gerald Anderson, aktor, modelo, mananayaw, manlalaro ng basketball
Hero Angeles, aktor, nagwagi sa reality show
Jason Sabio, manlalaro ng soccer
Jeffrey Hidalgo, aktor, mang-aawit, manunulat ng kanta, negosyante
Jericho Rosales, aktor, mang-aawit, manunulat ng kanta at prodyuser ng pelikula
John Lloyd Cruz, aktor, matinee idol
John Manalo, aktor, modelo, dating child star
Jona Viray, mang-aawit, manunulat ng kanta, nagwagi sa reality singing competition
Julia Barretto, aktres, modelo ng komersyal, negosyante
Kim Rodriguez, aktres, modelo
Koko Pimentel, politiko, senador, pangulo ng senado
Marcelino Teodoro, abogado, politiko
Marck Espejo, atleta ng volleyball
Maria Rosario Vergeire, manggagamot, opisyal ng pampublikong kalusugan
Marides Fernando, politiko
Maan Teodoro, guro, politiko
Mike Tan, artista, mananayaw, modelo
Pancho Magno, artista
Raimund Marasigan, mang-aawit, producer ng record
Rhea Santos, broadcast journalist, television presenter
Rich Asuncion, artista, contestant sa reality show, contestant ng beauty pageant
Lito Legaspi, artista
Ruru Madrid, aktor, mang-aawit, modelo, host ng telebisyon
Dustine Mayores, streamer, modelo, contestant sa reality show
Salvador Panelo, abogado, politiko
Sonny Parsons, aktor, mang-aawit, direktor, politiko
Stella Quimbo, akademikong guro, ekonomista, politiko
Tado Jimenez, komedyante, artista, personalidad sa radyo, negosyante, awtor, aktibista
Zeny Zabala, beteranong aktres

Mga sanggunian

Mga Kawing Panlabas
Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas
Kategorya:Mga lungsod sa Kalakhang Maynila