Mga lalawigan ng Pilipinas

Ang lalawigan (Filipino: probinsiya) ay ang pangunahing yunit ng lokal na pamahalaan sa Pilipinas. Sa kasalukuyan, may walumpu't-isang (81) lalawigan ang Pilipinas na hinahati sa mga lungsod at mga bayan. Ang Pambansang Punong Rehiyon, pati narin ang mga malayang nakapaloob na lungsod, ay may kalayaan mula sa pamahalaang panlalawigan. Ang bawat lalawigan ay pinamamahalaan ng halal na mambabatas na tinatawag na Sangguniang Panlalawigan at ng isang halal na gobernador.

Ang mga lalawigan ng Pilipinas ay napapangkat sa mga rehiyon ayon sa katangiang pang heograpiya, kultura, at etnolohiya. Sa labimpitong rehiyon ng bansa, may nakatakdang bilang para sa labing-apat na rehiyon kung saan nakaugnay ang kanilang kinalalagyan mula hilaga pababa sa katimugan. Walang itinakdang bilang para sa Kalakhang Maynila o Pambansang Punong Rehiyon (NCR), sa Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera (CAR) at sa Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao (BARMM).

Pinamumunuan ng isang gobernador ang pamahalaan ng bawat lalawigan sa Pilipinas. Ang mga lungsod sa isang lalawigan ay hindi sakop ng kapangyarihan ng gobernador. Sa hangad ng lehislatura, bawat isa sa mga ito ay binubuo ng mga distrito. Mayroong mga halal na kinatawan o kongresista ang bawat distrito sa Kongreso o Kapulungan ng mga Kinatawan sa Pilipinas. Ang mga distrito ay nagtataglay din ng isang lupon ng mga kagawad (board members) sa Sangguniang Panlalawigan (tingnan ang sumusunod na seksiyon tugkol sa pamahalaang lalawigan).

Noong 30 Oktubre 2006, sinang-ayunan ng mga mamayan ng unang distrito ng Maguindanao ang pagkakabuo ng isang bagong lalawigan, ang Shariff Kabunsuan, sa isang plebisito na pinamunuan ng Komisyon ng Halalan. Sa pagsang-ayon noong 2 Disyembre 2006, nabuo ang bagong lalawigan ng Dinagat Islands sa Surigao del Norte mula sa naganap na plebisito. Itinatag ng Kongreso ng Pilipinas ang mga batas na ukol sa mga ito.

Pamahalaang lalawigan
Tulad ng Pamahalaang Pambansa ng Pilipinas, mayroon ding kagawaran ng tagapagpaganap at tagapagbatas ang pamahalaang panlalawigan. Nasa pamamahala ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas ang panghukuman na kapangyarihan ng lalawigan. Malaya ang pamahalaang panlalawigan. Binigyan ito ng tuwirang kapangyarihan upang magpalakad ng mga gawain sa mga naturang lalawigan ngunit tuluyan pa ring nakikipag-ugnayan ang pangulo sa pamamagitan ng Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal.

Sangay tagapagpaganap

Ang gobernador nakatalagang tagapagpaganap sa bawat lalawigan. Siya ang may hawak sa iba't ibang mga kagawaran ng lalawigan katulad ng Pangasiwaan, Tanggapang Legal, Tanggapan ng Impormasyon, Tanggapang Inhinyeriya, at Tanggapan ng Ingat-Yaman.

Hinahalal ang isang gobernador na binibigyan ng tatlong taon sa isang termino at maaaring gumanap muli sa loob ng tatlong termino kung muling siyang ihahalal.  Hinihirang ng isang gobernador ang mga pinuno ng mga kagawaran sa kanyang lalawigan.

Sangay tagapagbatas

Pinamumunuan ang lehislatura ng bise-gobernador na nasasakop sa Sangguniang Panlalawigan ng lupon ng mga kagawad (Filipino: bokal, Ingles: board members) mula sa bawat distrito.  Depende sa uri ng kita ng lalawigan, maaari itong bumuo ng lupon ng mga kagawad na ginaganapan ng walo hanggang sampung miyembro. Binibigayn ng sampung mga kagawad ang una at ikalawang uri ng lalawigan samantalang walo naman ang sa ikatlo at ika-apat na uri ng lalawigan. Natatangi ang Negros Occidental at Cebu dahil ang kanilang mga lupon ay binubuo ng labindalawang kagawad.

Sa Lupon ng mga Lalawigan, binubuo ito ng mga kasaping ex-officio tulad ng pangulo ng Liga ng mga Kapitan o Association of Barangay Captains, Liga ng mga Konsehal sa Pilipinas o Philippine Councilors League (PCL), at ang Pederasyon ng mga Pangulo ng Sangguniang Kabataan.

Ang gobernador at mga kagawad ay hinahalal ng mga mamamayan sa lalawigan.  Hinahalal naman ang mga kasaping ex-officio sa loob ng kanilang organisasyon.

Mapa

Tala ng mga lalawigan

 LalawiganOpisyal na pangalan at baryant sa Tagalog mula sa ISO 3166-2 Newsletter II-2 (2010-06-30)  Kabisera  Rehiyon  Populasyon  Lawak (km²)  Densidad ngPopulasyon(bawat km²) 30px  Abra  Bangued  CAR  209,491  3,975.6  52.7  30px  Agusan del Norte   CabadbaranOpisyal nang itinalaga ang Cabadbaran bilang kabisera ng lalawigan sang-ayon sa Batas Republika Blg. 8811 . Ngunit ang luklukan ng pamahalaang panlalawigan ay nasa proseso ng paglipat mula Butuan, kung saang naririyan pa rin ang tanggapan ng pamahalaang panlalawigan.  XIII  552,849  2,590.0  213.5  30px  Agusan del Sur   Prosperidad  XIII  559,294  8,966.0  62.4  30px  Aklan  Kalibo  VI  451,314  1,817.9  248.3 30px  Albay  Legazpi  V  1,090,907  2,552.6  427.4  30px  Antique  San Jose de Buenavista  VI  471,088  2,522.0  186.8  30px  Apayao   Kabugao  CAR  97,129  3,927.9  24.7  30px  Aurora  Baler  III  173,797  3,239.5  53.6  30px  Basilan  Lamitan   BARMM  259,796  1,234.2  210.5  30px  Bataan  Lungsod ng Balanga  III  557,659  1,373.0  406.2  30px  Batanes  Basco  II  16,467  209.3  78.7  30px  Batangas  Lungsod ng Batangas  IV-A  1,905,348  3,165.8  601.9  30px  Benguet  La Trinidad  CAR  582,515  2,655.4  219.4  30px  Biliran  Naval  VIII  140,274  555.5  252.5  30px  Bohol  Tagbilaran  VII  1,137,268  4,117.3  276.2  30px  Bukidnon  Malaybalay  X  1,060,265  8,293.8  127.8  30px  Bulacan   Malolos  III  2,234,088  2,625.0  851.1  30px  Cagayan  Tuguegarao  II  993,580  9,002.7  110.4  30px  Camarines Norte   Daet  V  458,840  2,112.5  217.2  30px  Camarines Sur   Pili  V  1,551,549  5,266.8  294.6  30px  Camiguin   Mambajao  X  74,232  229.8  323.0  30px  Capiz   Roxas  VI  654,156  2,633.2  248.4  30px  Catanduanes  Virac  V  215,356  1,511.5  142.5  30px  Cavite  Imus  IV-A  2,063,161  1,287.6  1,602.3  30px  Cebu   Lungsod ng Cebu  VII  3,356,137  5,088.4  659.6   30px  Cotabato   Kidapawan   XII  958,643  6,569.9  145.9  30px  Davao de Oro   Nabunturan  XI  580,244  4,667.0  124.3 30px  Davao del Norte   Tagum  XI  743,811  3,463.0  214.8  30px  Davao del Sur   Digos  XI  1,905,917  6,377.6  298.8    Davao Occidental   Malita  XI  905,917  6,377.6  298.8  30px  Davao Oriental   Mati  XI  446,191  5,164.5  86.4  30px  Dinagat Islands   San Jose  XI  127,152  1,036.34  120  30px  Eastern Samar   Borongan  VIII  375,822  4,339.6  86.6  30px  Guimaras  Jordan  VI  141,450  604.7  233.9  30px  Ifugao  Lagawe  CAR  161,623  2,517.8  64.2  30px  Ilocos Norte   Laoag  I  514,241  3,399.3  151.3  30px  Ilocos Sur   Vigan  I  594,206  2,579.6  230.3  30px  Iloilo  Lungsod ng Iloilo  VI  1,925,002  4,719.4  407.9  30px  IsabelaNoong 20 Pebrero 1995, pinagtibay ang panukalang batas sa paghahati ng Isabela sa Isabela del Norte at Isabela del Sur. Hindi natuloy ang paghahati.  Ilagan  II  1,287,575  10,664.6  120.7  30px  Kalinga  Tabuk  CAR  174,023  3,119.7  55.8  30px  La Union  San Fernando  I  657,945  1,493.1  440.7  30px  Laguna  Santa Cruz  IV-A  1,965,872  1,759.7  1,117.2  30px  Lanao del Norte   Tubod  X  758,123  3,092.0  245.2  30px  Lanao del Sur   Marawi   BARMM  800,162  3,872.9  206.6  30px  Leyte  Tacloban  VIII  1,592,336  5,712.8  278.7  30px  Maguindanao   Buluan   BARMM  801,102  4,900.1  163.5  30px  Marinduque  Boac  IV-B  217,392  959.3  226.6  30px  Masbate  Lungsod ng Masbate  V  707,668  4,047.7  174.8  30px  Misamis Occidental  Oroquieta  X  486,723  1,939.3  251.0  30px  Misamis Oriental   Cagayan de Oro  X  1,126,215  3,570.0  315.5  30px  Mountain Province   Bontoc  CAR  140,439  2,097.3  67.0  30px  Negros OccidentalNabuo ang Negros Oriental mula sa Negros Occidental noong 3 Enero 1986. Ipinahayag na ang pagkakabuo nito ay hindi sang-ayon sa saligang batas noong 11 Hulyo 1986, at ito ay nabuwag noong 18 Agosto 1986.   Bacolod  NIR 2,565,723  7,926.1  323.7  30px  Negros Oriental   Dumaguete  NIR 1,126,061  5,402.3  208.4  30px  Northern Samar Catarman  VIII  500,639  3,498.0  143.1  30px  Nueva Ecija   Palayan  III  1,659,883  5,284.3  314.1  30px  Nueva Vizcaya  Bayombong  II  366,962  3,903.9  94.0  30px  Occidental Mindoro  Mamburao  IV-B  380,250  5,879.9  64.7  30px  Oriental Mindoro  Calapan  IV-B  681,818  4,364.7  156.2  30px  Palawan  Puerto Princesa  VI  755,412  14,896.3  50.7  30px  Pampanga  San Fernando  III  1,882,730  2,180.7  863.4  30px  Pangasinan  Lingayen  I  2,434,086  5,368.2  453.4  30px  Quezon  Lucena  IV-A  1,679,030  8,706.6  192.8  30px  Quirino   Cabarroguis  II  148,575  3,057.2  48.6  30px  Rizal   Antipolo  IV-A  1,707,218  1,308.9  1,304.3  30px  Romblon  Romblon  IV-B  264,357  1,355.9  195.0  30px  Samar  Catbalogan  VIII  641,124  5,591.0  114.7  30px  Sarangani  Alabel  XII  410,622  2,980.0  137.8  30px  Siquijor  Siquijor  NIR 81,598  343.5  237.5  30px  Sorsogon  Lungsod ng Sorsogon  V  650,535  2,141.4  303.8  30px  South Cotabato  Koronadal  XII  1,102,550  4,489.0  245.6  30px  Southern Leyte   Maasin  VIII  360,160  1,734.8  207.6  30px  Sultan Kudarat  Isulan  XII  586,505  4,714.8  124.4  30px  Sulu  Jolo   BARMM  619,668  1,600.4  387.2  30px  Surigao del Norte  Lungsod ng Surigao  XIII  374,465  1,936.9  193.3  30px  Surigao del Sur   Tandag  XIII  501,808  4,552.2  110.2  30px  Tarlac   Lungsod ng Tarlac  III  1,068,783  3,053.4  350.0  30px  Tawi-Tawi  Bongao   BARMM  322,317  1,087.4  296.4  30px  Zambales  Iba  III  627,802  3,714.4  169.0  30px  Zamboanga del Norte   Dipolog  IX  823,130  6,618.0  124.4  30px  Zamboanga del Sur  Pagadian  IX  1,437,941  4,964.1  289.7  30px  Zamboanga Sibugay   Ipil  IX  497,239  3,087.9  161.0

Talababa:

Panlabas na kawing
League of Provinces of the Philippines 

*