Luzon

Ang Luzon, Kalusunan o Hilagang Pilipinas, ang pinakamalaking pulo sa Pilipinas at ika-17 sa daigdig. Katawagan din ang "Luzon" sa isa sa tatlong pangkat pangkapuluan sa bansa, kasama ng Kabisayaan at Mindanao.

Bilang isang pulo, ang Luzon ay may sukat na 104,688 kilometro kwadrado. Dito matatagpuan ang lungsod ng pamahalaan ng bansa, ang Maynila, at ang pinakamataong lungsod, ang Quezon City. Mabundok ang pulo at dito matatagpuan ang Bundok Pulag, ang ikalawang pinakamataas na bundok sa bansa, at ang Bulkang Mayon, ang pinakatanyag na bulkan. Nasa kanluran ng pulo ang Kanlurang Dagat ng Pilipinas, sa silangan ang Dagat Pilipinas, at sa hilaga ang Kipot ng Luzon.

Ang pangkat ng pulo na matatawag na Kalusunan ay kinabibilangan ng Luzon kasama ang pangkat ng Batanes at Babuyan sa hilaga, ang mga pulo ng Catanduanes, Marinduque, Masbate, Romblon, Mindoro at Palawan sa timog. Nahahati ang pangkat ng pulo sa walong rehiyon at 38 lalawigan.

Heograpiya

Ang kabuuang sukat ng Luzon ay ,, ang ika-17 pinakamalaking pulo sa buong daigdig. Matatagpuan sa Luzon ang punong lungsod ng Pilipinas, ang Maynila, at ang pinakamataong lungsod sa Pilipinas, ang Lungsod Quezon. Mabundok ang pulo na kung saan matatagpuan ng Bundok Pulag, ang ikatlong pinakamataas na bundok sa bansa, at ang mga Bulkang Pinatubo, Bulkang Mayon, Bulkang Taal, ay ilan sa mga tanyag na mga bulkan sa Luzon. Matatagpuan sa kanluran ng Luzon ang Kanlurang Dagat ng Pilipinas (ang bahagi ng Dagat Timog Tsina na nakapaloob sa eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas), sa silangan ang Dagat Pilipinas, at sa hilaga ang Kipot ng Luzon.

Halos parihaba ang sukat ng pulo ng Luzon at may mahabang tangway sa timog silangan na tinatawag na Tangway ng Bikol. Ang hilagang bahagi ng pulo ay kinapalolooban ng malalaking bulubundukin, ang Cordillera Central.

Sa silangan ng Cordillera Central ay ang malaking Lambak ng Cagayan, na nagsisilbing tagasalo, ng Ilog Cagayan, ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas. Sa silangan ng lambay ay matatagpuan ang bulubundukin ng Sierra Madre, ang pinakamahabang bulubundukin sa bansa.

Sa timog silangan ng Look ng Maynila matatagpuan ang pinakamalaking lawa sa bansa, at ang pinakamalaking lawa sa loob ng kalupaan sa Timog Silangang Asya, ang Lawa ng Bay.

 Rehiyon Anim na dibisyon Apat na dibisyon Tatlong dibisyon Dalawang dibisyon Rehiyon ng Ilocos Ilocandia  Hilagang LuzonAng mga probinsya ng mga north area ng Central Luzon ay minsang itinuturing na sakop ng North Luzon, partikular na ang Aurora, Nueva Ecija, Tarlac, at Zambales; minsan kasama ang Pampanga. Dahil karaniwang ikinakabit ang Central Luzon sa North Luzon, North Central Luzon ay madalas sinisimplihan bilang North Luzon. Hilaga at Gitnang Luzon Hilaga at Gitnang Luzon Lambak ng Cagayan Cordillera Administrative Region Cordilleras Gitnang Luzon Gitnang Luzon National Capital Region  Kalakhang Maynila Southern Luzon Calabarzon Southern Tagalog Southern Luzon Southern Luzon Mimaropa Rehiyon ng Bicol Bicolandia

Pisikal
Ang Hilagang Luzon o Northern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Rehiyon ng Ilocos, Cordillera Administrative Region at Lambak ng Cagayan, dito matatagpuan ang Sierra Madre (Pilipinas), pinakamahabang ilog sa Pilipinas ang Ilog Cagayan, Bulubunduking Caraballo, Banaue Rice Terraces at ang lungsod ng Baguio. Dito matatagpuan ang unang hangganan ng Pilipinas ang lalawigang isla ng Batanes na kilalang dayuhan ng mga turista ang White Parola at ang Windmill sa bayan ng Bangui, Ilocos Norte, Ang Hilagang Luzon ay ang bumabakod sa tinatawag na Kipot ng Luzon at pumapagitan sa mga bansang Tsina at Taiwan sa Kanlurang Dagat ng Pilipinas. Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Hilaga (North).

Ang Gitnang Luzon o Central Luzon Region 3 ay ang Gitnang Rehiyon sa isla ng Luzon, ito ay pumapagitan sa mga rehiyon ng Hilagang Luzon, Timog Luzon at Kalakhang Maynila. Ito ang mga lalawigan ng: Aurora, Bataan, Bulacan, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac at Zambales, ang probinsya ng Aurora sa pagitan ng taong 2002 ay nakapaloob sa Rehiyong Timog Katagalugan o Southern Tagalog. Ang rehiyong sentro ng Gitnang Luzon ay ang San Fernando, Pampanga.

4 Dibisyon
 Rehiyon  Sentrong rehiyon  Dibisyon  Rehiyon ng Ilocos, 1  San Fernando, La Union  Northwestern Luzon CAR  Baguio  Northcentral Luzon Lambak ng Cagayan, 2   Tuguegarao  Northeastern Luzon Gitnang Luzon, 3  San Fernando, Pampanga  Central Luzon

2. TIMOG LUZON

Ang Timog Luzon o Southern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Calabarzon (IV-A), Mimaropa (IV-B) at Bicol Region, kabilang ang Metro Manila na nasa ikalawang dibisyon, dito matatagpuan ang hangganan ng Sierra Madre sa pagitan ng Laguna at Quezon, at iilan pang mga tanawin ng Lawa ng Laguna, Bulkang Taal, Talon ng Pagsanjan, Tagaytay, Hinulugang Taktak, Bundok Banahaw, El Nido, Puerto Galera at Bulkang Mayon, Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Timog (South). Ang mainland Southern Tagalog ay ang kasalukuyang rehiyon ng Calabarzon na binubuo ng Cavite, Laguna, Batangas, Rizal at Quezon, Ang Minparo o Mimaropa ay ang Rehiyon IV-B na itinuturing na Rehiyong Timog-Kanlurang Tagalog o Southwestern Tagalog Region na nasa outland at ang Bicolandia ay ang rehiyon 5 ang ikahuling rehiyon sa isla ng Luzon.

Ang Kalakhang Maynila o Metro Manila ay ang sentrong panglungsod o kauuluhan sa Pilipinas, Ito ay binubuo ng 16 na lungsod at 1 bayan, Ang rehiyong sentro nito ay ang Maynila ang kapitolyo ng Pilipinas, dating lalawigan o probinsya ang Metro Manila na sumasaklaw sa pangalang Tondo, Noong taong 1898, kabilang rito ang mga distrito at barangay ng bawat saklaw ng lungsod maging ang ilang bayan sa lalawigan ng Rizal.

4 Dibisyon
 Rehiyon  Sentrong rehiyon  Dibisyon  Kalakhang Maynila, NCR  Maynila  Metro Manila Calabarzon, 4-A  Calamba  Southern Luzon Mimaropa, 4-B  Calapan  Southwestern Luzon Rehiyon ng Bicol, 5  Legazpi  Southeastern Luzon

Kalakhan sa Luzon
Ang Kalakhan sa Luzon o Metro sa Luzon ay ang mga kalakhan na naka-ayon sa bawat rehiyon, kapitolyo, lalawigan at lungsod, isla ng Luzon ang mga kalakhan ay dibisyon mula sa rehiyon hanggang sa lalawigan pababa sa lunsod. 

Kalakhang Luzon
 Kalakhan (Metro)  Sentrong kalakhan  Dibisyon  Kalakhang Baguio  Baguio  Hilagang Luzon/Cordillera's Kalakhang Maynila  Maynila  Timog Luzon/Maynila Kauuluhang Laguna  Calamba   Kalakhang Naga  Naga  Kalakhan (Metro)  Sentrong kalakhan  Dibisyon  Kalakhang Dagupan || Dagupan || Hilagang Luzon
|-
| Kalakhang Angeles || Angeles || rowspan="2"| Gitnang Luzon
|-
| Kalakhang Olongapo || Olongapo 
|-
| Kalakhang Batangas'''  Batangas  Timog Luzon

Pagkakahating Administratibo

Ang pulo ng Luzon ay kinapalolooban ng 8 sa 17 rehiyon ng Pilipinas.  Ang mga rehiyong ito ay hindi mga pampolitika na entidad, subalit nagsisilbing pagkakahating administratibong pangkat ng mga lalawigan.

Administratibo at rehiyon
 Lokasyon Rehiyon  Area Density Regionalcenter  frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Ilocos Region Ilocos Region 5,026,128()   San Fernando  frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cagayan Valley Cagayan Valley 3,451,410()   Tuguegarao  frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Central Luzon Central Luzon 11,218,177()   San Fernando  frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Calabarzon Calabarzon 14,414,774()   Calamba  frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting MIMAROPA Southwestern Tagalog Region 2,963,360()   Calapan  frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Bicol Region Bicol Region 5,796,989()   Legazpi  frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cordillera Administrative Region CordilleraAdministrativeRegion 1,722,006()   Baguio  frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the National Capital Region National CapitalRegion 12,877,253()   Manila  Region 2015 sensus Area Density Sentrong rehiyon Kinukumpuning LGUsTable note(s)

Mga sanggunian

Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas
*