Piso ng Pilipinas

Ang Piso ng Pilipinas (Ingles na Pilipinong pagbigkas: , ; Filipino:  o ; simbolo ng salapi: ₱; kodigo: PHP), ay ang opisyal na pananalapi ng Pilipinas. Nagmula sa salitang Kastila na ang piso ay nangangahulugang "timbang". Nahahati ang bawat piso sa 100 sentimos. Ang "PHP" ay ang kodigo nito sa ISO 4217. Ang Pilipinas ay isa mga bansang naging Kolonya ng Espanya na gumagamit ng piso bilang kanilang pananalapi, katulad ng Mehiko, Kolombiya at Arhentina. Noong Oktubre 2005, ang suplay ng piso ng Pilipinas ay umabot ng 569.2 bilyong piso (halos USD 11.5 bilyon).

Bago pa ang 1967, nang ang Pilipinas ay kolonya pa ng Estados Unidos, ang wikang ginagamit sa perang papel at barya ay nasa Ingles; kaya “peso” ang ginamit noon. Ngayong Filipino na ang gamit sa mga salaping papel at barya, naging “piso” na ang pangalan ng salapi ng Pilipinas.

Ang piso ay kadalasang sinusulat sa simbolong “₱”. Ang ibang paraan ay: “PHP”, “PhP”, “Php” o kaya’y simpling “P”. Ang ₱ ay naidagdag sa pamantayang Unicode sa bersiyong 3.2 at itinala sa U+20B1. Ang simbolo maipalalabas sa mga sulat-tala (Ingles: word processor) sa pamamagitan ng pagpindot ng “20B1” at pindutin ang Alt at X nang sabay.https://techmagus.ninja/how-to-type-the-peso-sign/ Ang simbolong ito ay natatangi sa Pilipinas dahil ang mga bansang gumagamit ng piso tulad ng Mehiko at ang mga iba pang dating sakop ng Espanya sa Amerikang Latino ay gumagamit ng “$”.

Ang mga salaping papel at barya ng Pilipinas ay nililimbag at ginagawa sa Bangko Sentral ng Pilipinas sa Lungsod Quezon.

 Kasaysayan 

 Bago ang Panahong Kastila 

Ang pakikipagkalakalan ng mga sinaunang Pilipino sa mga mangangalakal gáling sa mga kalapit pulo ay sinasagawa sa pamamagitan ng palítan ng mga bagay. Ang hindi magandang naidudulot ng palítan na ito ay nagbunsod ng paggamit ng ginto bílang sukatán ng palítan.
Kastilang Kolonyal na Panahon
Dala-dala ng mga Kastila ang kanilang salaping barya ng dumating sila noong 1521. Ang teston o apat na reales na baryang pilak ang tinuturing na kaunaunahang baryang Europeo na nakarating sa isla ng Pilipinas sabay sa pagdating ni Ferdinand Magellan. Ang teston ay naging de facto na yunit ng kalakalan sa pagitan ng mga Espanyol at Pilipino bago ang pagbangon ng Maynila noong 1574. Ang katutubong pangalan sa Tagalog ng barya ay "salapi".

 Salaping barya 

 BSP Serye ng Salaping Barya (BSP Coin Series, 1995 – 2017) 
Noong 1995, isang bagong pangkat ng salaping barya at papel ang nilabas na tampok ang sagisag ng bagong BSP: 5- at 1- piso at 25-, 10-, 5- at 1-sentimo. Noong 10 Hulyo 2001, nilabas ng BSP ang 10-pisong barya para sa pangkalahatang sirkulasyon upang ipagunita ang ikawalong taóng anibersaryo nito. Tampok dito ang magkasamang tagiliran nina Andres Bonifacio at Apolinario Mabini sa tagiliran ng barya. Tampok sa baliktaran ang selyo ng Bangko Sentral ng Pilipinas na kasang-ayon sa karaniwang baliktarang disenyo ng iba pang anim na halaga ng salaping barya. Ito ay karagdagang halaga sa kasalukuyang sirkulasyon ng barya at pamalit sa 10-pisong Serye ng Bagong Disenyong salaping papel.
Serye ng Salaping BaryaTalaksanHalagaTeknikal na parametroDeskripsyonTaon ng Unang IsyuTagiliranBaliktaranDyametroBigatKomposisyonGilidTagiliranBaliktaran100px100px1 sentimo15.5 mm2.0 gBakal na tubog sa tansoPayak"Republika ng Pilipinas", halaga at taon ng paggawa ng salaping baryaSagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas1995100px100px5 sentimos15.5 mm1.9 gPayak 
(may 4 mm butas sa gitna)"Republika ng Pilipinas", halaga at taon ng paggawa ng salaping baryaSagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas100px100px10 sentimos17.0 mm2.5 gMala-tinubuan ng tambo"Republika ng Pilipinas", halaga at taon ng paggawa ng salaping baryaSagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas100px100px25 sentimos20.0 mm3.8 gTansoPayak"Republika ng Pilipinas", halaga at taon ng paggawa ng salaping baryaSagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas19953.6 gBakal na tubog sa tanso2004100px101px1 piso24.0 mm6.1 gCupronikelMala-tinubuan ng tamboSagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas
"Republika ng Pilipinas", tagiliran ni Jose Rizal, halaga at taon ng paggawa ng salaping baryaSagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas19955.35 gBakal na tubog sa nikel2004100px100px5 piso27.0 mm7.7 g70% tanso
5.5% nikel

24.5% sinkPayak12-tulis na disenyong mala-kabibe sa tagiliran, "Republika ng Pilipinas", tagiliran ni Emilio Aguinaldo, halaga at taon ng paggawa ng salaping barya12-tulis na disenyong mala-kabibe sa tagiliran, Sagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas1995100px100px10 piso26.5 mm8.7 gArgola: CupronickelNaantalang pagkabyawArgola: "Republika ng Pilipinas", taon ng paggawa ng salaping baryaSagisag ng Bangko Sentral ng Pilipinas2000Gitna: Tansong aluminyoGitna: Tagiliran nina Andrés Bonifacio at Apolinario Mabini, halaga

 Serye ng Bagong Salinlahing Baryang Salapi (New Generation Currency Coin Series, 2018 - Kasalukuyan) 

Noong 26 Marso 2018, ipinakita ng Bangko Sentral ng Pilipinas ang New Generation Currency Coin Series na ipinamamahagi sa pamamagitan ng mga bangko noong Marso 27. Nagtatampok ang bagong serye ng katutubong flora ng Pilipinas. Gayunpaman, ang 10-sentimo na barya ay hindi kasama sa serye na ito, dahil ito ay inalis bilang isang pangkalahatang barya sa sirkulasyon.

 Serye ng Bagong Salinlahing Baryang Salapi (2018) Tagiliran  Baliktaran  Halaga  Dyametro  Bigat  Kapal ng Gilid  Komposisyon  Gilid  Tagiliran   Baliktaran  Taon ng Unang Isyu100px100px1 sentimo15 mm1.90 g1.54 mmBakal na tubog sa nikel	Payak"Republika ng Pilipinas"; Tatlong bituin at ang araw (inistilong representasyon ng Watawat ng Pilipinas); Halaga; Taon ng paggawa; Marka ng mintXanthostemon verdugonianus (Mangkono); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas2018100px100px5 sentimo16 mm2.20 g1.60 mmBakal na tubog sa nikel	Mala-tinubuan ng tambo"Republika ng Pilipinas"; Tatlong bituin at ang araw (inistilong representasyon ng Watawat ng Pilipinas); Halaga; Taon ng paggawa; Marka ng mintCalotropis gigantea (Kapal-kapal Baging); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas2018100px100px25 sentimo20 mm3.60 g1.65 mmBakal na tubog sa nikel	Payak"Republika ng Pilipinas"; Tatlong bituin at ang araw (inistilong representasyon ng Watawat ng Pilipinas); Halaga; Taon ng paggawa; Marka ng mintDillenia philippinensis (Katmon); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas2018100px100px ₱1 23 mm 6.00 g 2.05 mm Bakal na tubog sa nikel	 Naantalang pagkabyaw "Republika ng Pilipinas"; José Rizal; Halaga; Taon ng paggawa; Marka ng mint Vanda sanderiana (Waling-waling); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas 2018100px100px ₱5  25 mm 7.40 g 2.20 mm Bakal na tubog sa nikel	 Payak	 "Republika ng Pilipinas"; Andrés Bonifacio; Halaga; Microprint ng "Republika ng Pilipinas"; Taon ng paggawa; Marka ng mint Strongylodon macrobotrys (Tayabak); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas; Microprint ng "Bangko Sentral ng Pilipinas" 2017100px100px₱1027 mm8.00 g2.05 mmBakal na tubog sa nikel	Mala-tinubuan ng tambo	na may letrang "BANGKO SENTRAL NG PILIPINAS""Republika ng Pilipinas"; Apolinario Mabini; Halaga; Microprint ng "Republika ng Pilipinas"; Taon ng paggawa; Marka ng mintMedinilla magnifica (Kapa-kapa); tatak ng Bangko Sentral ng Pilipinas; Microprint ng "Bangko Sentral ng Pilipinas"; Microdots2018

 Salaping papel 

 Serye ng Bagong Salinlahing Salapi (New Generation Currency, 2010 - Kasalukuyan) 
Noong 2009, ang Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) ay nagpahayag na maglulunsad ito ng malawakang pagbabago sa disenyo ng kasalukuyang salaping papel at barya upang paigtingin pa ang mga tampok na panseguridad at kalidad nito. Ang mga kasapi ng munismatikong komite ay sina Deputy Governor Diwa Guinigundo at Ambeth Ocampo, Chairman ng Pambansang Pangkasaysayang Institusyon (Ingles: National Historical Institute). Tampok sa bagong disenyo ng mga salapi ang mga sikát na Pilipino at tanawin. Ang BSP ay nagsimulang magpaikot ng unang pangkat ng mga bagong salaping papel noong Disyembre 2010.
Serye ng Bagong Salinlahing Salapi Talaksan Halaga  Pangunahing Kulay  Deskripsiyon  Taon ng Unang Isyu Tagiliran  Baligtaran Tagiliran Baligtarin  ₱20 Kahel Manuel L. Quezon
 Pagpapahayag ng Filipino bílang isang pambansang wika
 Palasyo ng Malakanyang Hagdan-hagdang Palayan ng Banaue ng Ifugao
 Alamid
 Disenyo ng habi ng Kordilyera  2010 ₱50 Pula Sergio S. Osmeña
 Unang Asambleang Pilipino 
 Pagdating sa Leyte 
 Lawa ng Taal sa Batangas
 Maliputo
 disenyo ng burda ng Batangas 2010 ₱100 Lila Manuel A. Roxas
 Lumang gusali ng BSP sa Intramuros, Maynila
 Pagpapasinaya ng Ikatlong Republika ng Pilipinas Bulkang Mayon sa Albay
 Butanding
 Disenyo ng habi ng Bicol  2010 ₱100 Lila Manuel A. Roxas
 Lumang gusali ng BSP sa Intramuros, Maynila
 Pagpapasinaya ng Ikatlong Republika ng Pilipinas Bulkang Mayon sa Albay
 Butanding
 Disenyo ng habi ng Bicol  2015 ₱200 Luntian 
 Diosdado P. Macapagal
 EDSA People Power 2001
 Dambanang Aguinaldo sa Kawit, Kabite
 Simbahan ng Barasoain sa Malolos, Bulacan Tsokolateng burol ng Bohol
 Mamag
 Disenyo ng habi ng Kabisayaan 2010 ₱200 Luntian 
 Diosdado P. Macapagal
 EDSA People Power 2001
 Pagpapahayag ng kasarinlan ng Pilipinas
 Pagbubukas ng Simbahan ng Barasoain sa Malolos, Bulacan Tsokolateng burol ng Bohol
 Mamag
 Disenyo ng habi ng Kabisayaan 2017 ₱500 Dilaw 
 Corazon C. Aquino
 Benigno S. Aquino, Jr.
 EDSA People Power I
 Bantayog ni Benigno S. Aquino sa Lungsod ng Makati Pambansang Liwasang Ilog sa Ilalim ng Lupa ng Puerto Princesa sa Puerto Princesa, Palawan
 Blue-naped Parrot
 Disenyo ng tela sa timog Pilipinas 2010 ₱1000 Bughaw José Abad Santos
 Vicente Lim
 Josefa Llanes Escoda
 Pagdiriwang ng ika-100 taon ng Kalayaan ng Pilipinas
 Medalya ng karangalan, na kung saan ay iginawad kina Abad Santos, Lim, at Escoda Bahurang Tubbataha sa Dagat Sulu
 Perlas ng Katimugang Dagat
 Disenyo ng Tinalak ng Mindanao (Ikat-dyed abaca) 2010 ₱1000 Bughaw José Abad Santos
 Vicente Lim
 Josefa Llanes Escoda
 Pagdiriwang ng ika-100 taon ng Kalayaan ng Pilipinas Bahurang Tubbataha sa Dagat Sulu
 Perlas ng Katimugang Dagat
 Disenyo ng Tinalak ng Mindanao (Ikat-dyed abaca) 2017

 Pagkakamali 
Ilang pagkakamali ang natuklasan sa mga salapi ng seryeng Bagong Salinlahi at naging paksa ng panlilibak sa social networking sites. Kabílang sa mga ito ang pagbukod sa Batanes mula sa mapa ng Pilipinas sa likod ng lahat ng salaping papel, ang maling kinalalagyan ng Pambansang Liwasang Ilog sa Ilalim ng Lupa ng Puerto Princesa sa likod ng 500-pisong salaping papel at ng Bahurang Tubbataha sa likod ng 1000-pisong salaping papel, at ang maling pagkukulay sa tuka at mga balahibo ng blue-naped parrot sa 500-pisong salaping papel, ngunit agad natuklasan ito na dulot ng limitasyon ng kulay ng intalioung paglilimbag. Ang pang-agham na mga pangalan ng mga hayop na tampok sa likod ng lahat ng salaping papel ay nalimbag na mali rin.http://philmoney.blogspot.com/2010/12/problem-with-scientific-names-in-new.html

 Pinagmulan 

 Kawing panlabas 
 Talaan ng mga kodigo ng ISO 4217 
 Mga Barya at Salaping Papel ng Pilipinas