Kapuluan ng Kalayaan

Ang Kapuluan ng Kalayaan o Kapuluang Spratly (; ; ) ay isang pinag-agawang kapuluan sa Dagat Timog Tsina. Binubuo ng mga pulo, isleta, káyo, at higit sa 100 bahura, minsan nakagrupo sa mga nakalubog na lumang karang, matatagpuan ang kapuluan sa bandang gitna ng mga baybayin ng Pilipinas, Malaysia, at timog Biyetnam. Ipinangalan kay Richard Spratly, ang balyenerong Britaniko noong ika-19 siglo na nakakita ng Pulo ng Spratly noong 1843, mas kaunti pa sa  ang lupang natural ng mga isla na nakakalat sa lawak ng higit sa . 

Isa sa mga pangunahing kapuluan ang Kapuluan ng Kalayaan sa Dagat Timog Tsina na nagpapalubha sa pamamahala at ekonomika sa bahaging ito ng Timog-silangang Asya dahil sa estrahetikong lokasyon nito sa mga daanan ng mga barko. Halos walang nakatira sa mga isla, ngunit napapalibutan ito ng dagat na mayaman sa isda at posibleng may malalaking reserba ng langis at likas na gas,Owen, N. A. and C. H. Schofield, 2012, Disputed South China Sea hydrocarbons in perspective [Pinag-aagawang haydrokarbon sa Dagat Timog Tsina sa balanseng pangmalas] (sa wikang Ingles). Marine Policy. bol. 36, blg. 3, mga pa. 809–822. kaya mahalaga ito sa mga nag-aangkin sa kanilang mga pagtatangka na magtatag ng mga hangganang internasyonal. May mga pamayanang sibilyan sa iilang pulo,  ngunit sa halos 45 pulo, isleta, bahura at buhanginan na inookupahan ng mga militar mula sa Malaysia, Tsina (PRC), Taiwan (ROC), Pilipinas, at Biyetnam. Bukod pa rito, nag-angkin ang Brunay ng eksklusibong sonang ekonomiko sa timog-silangang bahagi ng Kapuluan ng Kalayaan, kabilang dito ang di-tinatahanang Bahurang Louisa. 

Buod ng heograpiya at ekonomika
Noong 1939, mga isleta sa bahura ang Kapuluan ng Kalayaan na pinanirahan ng mga ibong dagat. Kahit nagtataglay ang Kapuluan ng Kalayaan ng 18 likas na pulo (tingnan sa baba), ayon sa isang sangguniang Tsino noong 1986, binubuo ang Kapuluan ng Kalayaan ng 14 pulo o isleta, 6 pampang, 113 bahurang lubog, 35 lubog na pampang at 25 buhanginang lubog.

Kilala ang hilagang-silangang bahagi ng Kapuluan ng Kalayaan bilang Dangerous Ground (Lupang Mapanganib) at kakikitaan ng maraming mababang isla, bahurang lubog, at degradadong, lubog na karang na may sagay na kadalasang tumataas bigla mula sa kalaliman ng dagat na higit pa sa  – kaya delikadong maglayag sa lugar na iyon.

Halos parehas ang mga pulo; ang mga ito ay káyo (o  sa Ingles): mga islang buhangin na nabuo sa mga lumang bahura na degradado at nakalubog.  

Halos walang masasakang lupa ang Kapuluan ng Kalayaan. Halos walang nakatira roon, at iilang pulo lamang ang may permanenteng suplay ng maiinom na tubig.

Kabilang sa mga likas na yaman nito ang isda, guwano, langis at likas na gas.Tandaan, gayunpaman, kinekuwestiyon ng isang ulat ng US EIA noong 2013 ang ekonomikong biyabilidad ng karamihan ng mga potensiyal na reserba. Kasama sa mga gawaing ekonomiko ang komersiyal na pangingisda, pagbabarko, pagmimina ng guwano, pagsasamantala ng langis at gas, at mas kamakailan, turismo. Matatagpuan ang Kapuluan ng Kalayaan malapit sa ilang mga daanan ng barko. 

  #  Pangalan ng Pulo          sa Karang Area(ha.)  Lokasyon           Kasalukuyang inookupahan ng          Tinambakang lupa  1  Pulo ng LigawPampang ng Tizard    46.00     (Pulo ng Taiping)           ~6 ha  2  Pulo ng Pag-asa  Kapuluang Pag-asa        37.20     (Pulo ng Pag-asa)     3  Pulo ng LikasPulo ng Likas   18.60     (Pulo ng Likas)      4  Pulo ng LagosPulo ng Spratly     13.00     (Pulo ng Trường Sa)      5  Pulo ng Parola    Bahura ng North Danger  12.70     (Pulo ng Parola)     6  Pulo ng Pugad    Bahura ng North Danger  12.00     (Pulo ng Song Tử Tây)   ~8 ha  7  Pulo ng Rurok  Pampang ng Pagkakaisa        08.00     (Pulo ng Sinh Tồn)      ~1 ha  8  Pulo ng Lawak   Pangkat Nanshan      07.93     (Pulo ng Lawak)      9  Pulo ng Bailan         Pampang ng Tizard        07.00     (Pulo ng Sơn Ca)        ~2.1 ha 10  Pulo ng Kota    Pampang ng Kota        06.45     (Pulo ng Kota)      11  Bahura ng Celerio     Bahura ng Celerio       06.20     (Bahura ng Layang-Layang)  12  Pulo ng Binago    Pampang ng Tizard        05.30     (Pulo ng Nam Yết)       13  Pulo ng Datu Kalantiaw      Pulo ng Datu Kalantiaw        01.60     (Pulo ng An Bang)       14  Pulo ng Julian Felipe        Pampang ng Pagkakaisa        01.60     (Pulo ng Sinh Tồn Đông)                      15  Bahura ng Kanluran     Bahura ng Quezon   01.10                               (Pulo ng Đá Tây)                     16  Bahura ng Gitna  Bahura ng Quezon   00.88                               (Pulo ng Trường Sa Đông)                       17  Pulo ng Patag                               Pangkat Nanshan      00.57     (Pulo ng Patag)     18  Pulo ng Panata      Pampang ng Kota        00.44     (Pulo ng Panata)   
 ang kabuuang lawak ng mga likas na pulo ng kapuluan at  kapag kasama ang tinambakang lupa.


Kasaysayan
Ipinakikita ng mga rekord na pinaninirahan ang mga isla ng mga mangingisdang Tsino at Biyetnames sa iba't ibang panahon sa kasaysayan. Noong 1888, pinagkalooban ang Central Borneo Company ng arindamyento o lease upang magguwano "sa Pulo ng Sprattly at Káyo ng Amboyna." Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, inokupahan ito ng mga tropa mula Indotsinang Pranses at Hapon. Subalit walang talaan ng malalaking pamayanan sa mga isla hanggang 1956, kung kailan nagpasya ang Pilipinong abenturero na si Tomás Cloma, Sr. na "angkinin" ang isang bahagi ng kapuluan ng Kalayaan bilang kanya, pinangalanan itong "Free Territory of Freedomland" (Malayang Teritoryo ng Lupang-malaya).

May ebidensiya ng presensiya ng tao sa rehiyon noon pa mang 50,000 taon nakalipas sa Kuwebang Tabon, Palawan. Kaya mahirap sabihin kung kailan unang dumating ang mga tao sa kapuluang ito. Sa loob ng makasaysayang panahon, ilang grupo ang maaaring dumaan o sumakop sa mga pulo. Mula 600 BK hanggang 3 BK, nagkaroon ng migrasyon mula silangan pakanluran ng mga miyembro ng madaragating kultura ng Sa Huỳnh. Maaaring dumaan sila sa mga Kapuluan ng Kalayaan habang papunta sila sa Biyetnam. Itong mga migrante ang mga ninuno ng mga Cham, mga taong nag-aaustronesyo na nagtatag ng imperyo ng Lumang Champa na namuno sa dagat na kilala noon ng maraming siglo bilang Dagat Champa.

Tingnan din
Kalayaan, Palawan
Trường Sa, Khánh Hòa

 Mga sanggunian 

Kategorya:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina
Kategorya:Mga pulo ng Kanlurang Dagat ng Pilipinas
Kategorya:Mga kapuluan ng Pilipinas
Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas
Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Tsina
Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Vietnam
Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Malaysia
Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Republika ng Tsina