Lungsod ng Zamboanga

Ang Lungsod ng Zamboanga ay isang lungsod sa Rehiyon ng Tangway ng Zamboanga ng Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan. Habang hindi nababahagi sa anumang lalawigan ng Pilipinas, minsan itong naiuugnay sa Zamboanga del Sur para lamang sa datos galing sa Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. Pero sa politikalmente hindi kailanman naging bahagi ang Lungsod ng Zamboanga ng Probinsya o Lalawigan ng Zamboanga del Sur. Ito ay gumaganap bilang isang lubos na urbanisado at malaya o nagsasariling lungsod pero ito ay ang pinakamalaking siyudad sa probinsya. 

Sa politikal na lokasyon ayon sa mga karatig pook, matatagpuan ang lungsod sa hilaga ng Probinsya o Lalawigan ng kapuluan ng Basilan lalo na ng Lungsod ng Isabela ng Basilan, timog at timog-silangan ng Bayan ng Sibuco at Sirawai ng Probinsya o Lalawigan ng Hilagang Zamboanga (Zamboanga del Norte), at timog at timog-kanluran ng Bayang ng Tungawan ng Probinsya o Lalawigan ng Zamboanga Sibugay. Sa buong rehiyon ng pamamahala o administratibo ng Tangway ng Zamboanga, ito ay matatagpuan sa hilaga ng Lungsod ng Isabela ng Probinsya o Lalawigan ng Basilan ngunit kasama sa rehiyong nabanggit sa mga panrehiyong layunin, sa may timog-kanluran ng buong Probinsya o Lalawigan ng Hilagang Zamboanga (Zamboanga del Norte) sa may gawing timog-kanlurang dulo nito, sa may timog-kanluran din ito ng mga Probinsya o Lalawigan ng Zamboanga Sibugay at Timog Zamboanga (Zamboanga del Sur). 

Sa pisikal na heograpiya, ang lungsod ay matatagpuan sa may silangan at timog-silangan ng Dagat Sulu, sa hilaga ng Kipot ng Basilan, at sa kanluran ng Golpo ng Moro. Makikita ang mga bundok ng Pulo ng Basilan mula sa lungsod lalo na sa Pulong Bato sa Abong-abong, Pasonanca, Zamboanga City sa may malaking krus na matatagpuan sa pinakahilaga ng 14 Stations of the Cross sa may nasabing lugar. 

Nagsasalita ang mga tao sa lungsod Zamboanga ng ib't ibang mga wika dahil sa pagiging mala-"melting pot" nito. Kabilang na rito ang mga wikang Tagalog at Filipin, Hiligaynon, Subanen, Tausug, Samal, Badjau, at Cebuano o Bisaya, gayundin ang Ingles. Ang iilan naman ay nagsasalita ng Hapon, ilang wika mula sa bansang India, Ilokano, Waray, Malay kabilang na ang Bahasa Malaysia at Bahasa Indonesia, Koreano, Arabe, at iilan pang ibang banyagang wikang dala ng mga banyaga, dayo, at mga yaong nanirahan o ngatrabaho sa ibang bansa. Ngunit ang karamihan sa mga mamamayan nito lalo na sa mga Katoliko na higit na nakararami sa lungsod ay ang katangi-tangi at kakaibang wika nila, ang Chavacano na isang maituturing lingua franca, ang opisyal na wika ng lungsod, at isang kriyolyong wika batay o mula sa wikang Espanyol o Kastila. 

Ang Chavacano ay sinasalita rin sa ibang pook sa bansa gaya lang ng Bayan ng Ternate at Lungsod ng Cavite sa Lalawigan ng Cavite, ngunit iyon ay sinasalita na lamang ng kakaunting populasyon at maaaring unti-unting mawala nang tuluyan. Ang mga pook na ito kabilang na ang lungsod ng Zamboanga ay nagsasalita ng iba't ibang diyalekto ng iisang Wikang Chavacano, kung saan ang Chavacano o Chabacano ng mga pook sa Lalawigan ng Cavite ay naimpluwensiyahang higit ng wikang Tagalog, samantala ang sa Zamboanga ay naimpluwensiyahan naman ng mga katutubong wikang sinasalita sa paligid ng lungsod kabilang na ang Malay o Bahasa Melayu mula sa bansang Malaysia, wikang Tausug ng mga Tausug, Hiligaynon ng mga Ilonggo, Cebuano o Bisaya ng mga Cebuano, at gayundin naman ang Tagalog sa pamammagitan ng wikang Filipino na siyang pinakapormal at mas estandardisadong antas nito at siya ring opisyal at pambansang wika ng bansa, at ng wikang Ingles dahil na rin sa media, edukasyon, mga dayuhan, at sa pagiging isa pang opisyal na wika ng bansa bukod sa wikang Filipino. 

Tanging ang diyalekto ng Lungsod ng Zamboanga ang mas buhay, mas may maraming nagsasalita bilang pangunahin o una at bilang pangalawa o pangatlong wika ng mga mamamayan ng lungsod, mga Zamboangueño sa ibang lugar, at ng mga dayo at tao sa karatig lalawigan, maging umaabot sa Sempornah, Sabah, Malaysia. Ito rin ang mas kilala ng ibang tao bilang Wikang Chavacano nang hindi nalalaman na isa lamang ito sa mga diyalekto ng nasabing wika, at kamalian ding tinatawag na "Chavacano" ang mga nagsasalita nito sa halip na dapat ay "Zamboangueño", na isang pangkat etno-linggwistiko ng bansa.

Sa higit na malaking porsiyento, ang Chavacano de Zamboanga o Zamboangueño Chavacano ay magkahalong Wikang Espanyol na parehong Kastila at Mexicano at ng mga lokal na mga wika gaya ng Cebuano, Bahasa Sug, Bahasa Melayu, Tagalog, Hiligaynon, at pati rin ang mga wikang mula sa Mexico gaya ng Nahuat'l na nakadagdag din sa Chavacano sa pamamagitan ng Espanyol ng Mexico o Mexicano. Sa modernong panahon, nahaluan din ng wikang Ingles ang Chavacano. 

Ang wikang ito ay mayroong bokabularyo o mga salitang nasa 70-80% na mula sa Espanyol at mga 20-30% na mga bokabularyo o mga salita mula sa ibang mga wika ng bansa, mula sa Nahuta'l ng Mexico sa pamamagitan ng Mehiakanong Espanyol, mula rin sa Malay, at sa Ingles. Ang balarila o gramatika ng Chavacano ay mas simple o pinasimple kaysa sa estandardisadong Espanyol at ang paraan ng pagbubuo ng mga pangungusap at iilang mga salita ay mas nahahawig sa wikang Filipino at mga wika ng bansa.

Kasaysayan
Ang pangalang Zamboanga ay hango sa wikang Subanen na "sabuan," at sa wikang Malay na "jambangan" (daungan ng mga bulaklak). Ang Fort Pilar, na ngayo'y isang dambana ng Nuestra Senora del Pilar, ay itinatag noong 1635 ng pamahalaang kolonyal ng Kastila. Sa panahong Amerikano at bago ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, naging sentro ang Zamboanga ng kalakalan, edukasyon, at pamahalaan ng buong Kamindanawan. Noong Oktubre 12, 1936 ay naging ganap na chartered city sa pamamagitan ng Commonwealth Act No. 39 na inilagda ni Pang. Manuel L. Quezon.
Sa kasalukuyan ay binansagang Lungsod Latino ng Asya sa halip ng pagiging Lungsod ng mga Bulaklak.

Heograpiya
Sa kabuuang land area ng 1,483.38 sq. km., ang Zamboanga ay ang ikatlong pinakamalaking lungsod ng Pilipinas sa lupain. Ito ay nasa 460 milya nautica sa timog ng Maynila (mga 850 km), 365 nautical miles sa hilaga-silangan ng Kota Kinabalu sa Malaysia (mga 700 km), at 345 nautical miles sa Hilaga Silangan ng Manado sa Indonesia (mga 650 km).

Ang Lungsod ng Zamboanga ay may kabuuan ng 98 barangay at 28 isla.

Pamahalaan

Ang lungsod ng Zamboanga ay naging "highly-urbanized" ayon sa Local Government Code noong 1983, hiwalay sa lalawigan ng Zamboanga del Sur. Nagkaroon ng isang distrito kongresyonal noong 1984 hanggang 2007, nang hinati sa dalawa ang Zamboanga sa pagkakaroon ng dalawang kumakatawan sa kongreso. Bawat distrito ay mayroong representative at walong konseho. Si Beng Climaco ang kasalukuyang alkalde sa ikalawang termino. Ang kanyang tiyuhin, si Cesar Climaco, ay naglingkod bilang alkalde ng tatlong termino hanggang sa kanyang pagkamatay noong Nobyembre 14,1984. Siya ay binaril ng di kilalang gunman.

Magagandang Tanawin
Taluksangay Village
Mga dagat ng Calarian (kabilang ang La Vista del Mar at Zamboanga City Golf Complex), at Boalan
Ang Pasonanca Park (Parke ng Pasonanca)
Ang Abong-abong kung saan matatagpuan ang Bundok Pulambato
City Hall (Bulwagan ng Lungsod)
Plaza Pershing (Liwasan ni Pershing)
Fort Pilar (Tanggulan ng Pilar)
Metropolitan Cathedral of the Immaculate Concepcion o Catedral Metropolitana de la Inmaculada Concepcion 
(Katedral Metropolitan ng Imakulada Konsepsyon)
Yakan Weaving Village (Nayon ng Paghahabi ng Yakan)
Mga Vinta
Paseo Del Mar (Sakayan/Pasyalan ng Dagat)

Mga Kapistahan at Pagdiriwang
Festival de Zamboanga o Fiesta dela Nuestra Senora La Virgen del Pilar (Pagdiriwang ng Zamboanga Hermosa o Kapistahan ng Ating Birhen ng Pilar)
Dia de Zamboanga (Araw ng Zamboanga)
Dia del Fundacion de Lenguaje Chavacano (Araw ng Pagtatatag ng Wikang Chavacano)

"Zamboanga Hermosa" el Himno Oficial de Zamboanga 

 (Ang wika ng himno o awit ay maaaring mula sa Wikang Kastila o Espanyol, o hindi kaya ay mula sa makalumang Wikang Chavacano na hindi pa masyadong naimpluwensiyahan ng mga ibang wika sa Filipinas at ng wikang Ingles sa 'di gaya sa mas moderno at kasalukuyang Wikang Chavacano na higit nang lumayo mula sa Wikang Kastila o Espanyol na siyang malaking basehan o pinagbatayan, pinagmulan, o inang-wika nito .) 
Zamboanga Hermosa,Preciosa, perlitaOrgullo de MindanaoTus bellas dalagasSon las que hermoseanTu deliciosa ciudad.

Flores y amoresque adornan su jardínEres la imagende bello Edén

Zamboanga hermosa,Preciosa, perlitaOrgullo de Mindanao.

Flores y amoresque adornan su jardínEres la imagende bello Edén

Zamboanga hermosa,Preciosa, perlitaOrgullo de Mindanao.

(Paraan: Ito ay inaawit lagi pagkatapos ng Lupang Hinirang at bago o pagkatapos ng Panunumpa sa Watawat o Panatang Makabayan kung mayroon, o di kaya'y pagkatapos ng Lupang Hinirang kung walang Panatang Makabayan o Panunumpa sa Watawat.

Palakumpasan: Ito ay inaawit at ikinukumpas sa palakumpasang 3/4. Pagkakataon: Inaawit ito bago magsimula ang mga pagpupulong ng konseho at ng lokal na gobyerno sa paraang nakasaad sa taas. Kadalasan o lagi rin itong inaawit sa paraang nakasaad sa taas bago ang mga pulong, pista, at mga okasyong panggobyerno, at pampaaralan, at madalang o di kaya'y hindi sa mga samut-sari o personal na okasyon. Ito rin ay inaawit sa paraang nakasaad sa taas bago at pagkatapos ng isang araw na pag-aaral o klase sa mga mababang paaralang panggobyerno o kahit sa mga pribadong paaralang elementarya araw-araw mula Lunes hanggang Biyernes, at bago ng pag-aaral o klase sa Lunes at pagkatapos ng pag-aaral o klase sa Biyernes o sa parehong paraan ng mababang paaralan, para sa mga mataas na paaralan at dalubhasaan o kolehiyo at ibang mataas na pag-aaral na mga institusyon, akademya, palaturuan, o paaralan.)

 "Zamboanga Hermosa" ang Opisyal na Awit ng Zamboanga (isinaling-wika sa wikang Filipino) 

 (Ito ay ang pagsasalin ng awit o himno sa wikang Pambansa, ang wikang Filipino.) 
Zamboangang Maganda,Pinakamamahal, perlita (isang uri ng hiyas o bato)Pagmamalaki ng MindanaoIyong mga magagandang dalagaSila ang mga yaong nagpapaganda saIyong kaaya-ayang lungsod.

Mga bulaklak at mga pag-ibigna gumagayak sa kanyang hardinIkaw ay ang larawanng magandang Eden (hardin ng Eden)Zamboangang maganda,Pinakamamahal, perlita (isang uri ng hiyas o bato)Pagmamalaki ng Mindanao.

Mga bulaklak at mga pag-ibigna gumagayak sa kanyang hardinIkaw ay ang larawanng magandang Eden (hardin ng Eden)Zamboangang maganda,Pinakamamahal, perlita (isang uri ng hiyas o bato)Pagmamalaki ng Mindanao.

 Mga Barangay sa Lungsod 
Sa Lungsod ng Zamboanga, ito ay may 98 na barangay:

Abong Abong 
Arena Blanco
Ayala 
Baliwasan
Baluno
Boalan
Bolong
Buenavista
Bunguiao
Busay
Cabaluay
Cabatangan
Cacao
Calabasa
Calarían
Camino Nuevo
Campo Islam
Canelar
Capisan
Cawit
Culianan
Curuan
Daap
Dita
Divisoria
Dulian (Upper Bunguiao)
Dulian (Upper Pasonanca)
Guisao
Guiwan
Kasanyangan
La Paz
Labuan
Lamisahan
Landang Gua
Landang Laum
Lanzones
Lapakan
Latuan (Curuan)
Licomo
Limaong
Limpapa
Lubigan
Lumayang
Lumbangan
Lunzuran
Maasin
Malagutay
Mampang
Manalipa
Mangusu 
Manicahan
Mariki
Mercedes
Muti
Pamucutan
Pangapuyan
Panubigan
Pasilmanta (Sacol Island)
Pasobolong
Pasonanca
Patalon
Putik
Quiniput
Recodo (formerly La Caldera)
Río Hondo
Salaan
San Jose Cawa-Cawa
San Jose Gusu
San Roque
Sangali
Sibulao (Curuan)
Sinubong
Sinunoc
Sta. Barbara
Sta. Catalina
Sta. Maria
Sto. Niño
Tagasilay
Taguiti
Talabaan
Talisáyan
Talon-Talon
Taluksangay
Tetuan
Tictapul
Tigbalabag
Tigtabon
Tolosa
Tugbungan
Tulungatung
Tumaga
Tumalutab
Tumitus
Victoria
Vitali
Zambowood
Zone I
Zone II
Zone III
Zone IV

Media
TV
 ABS-CBN Western Mindanao (Channel 3)
 RPN DXXX TeleRadyo (Channel 5)
 PTV 7
 GMA 9
 GBPI 11
 RMN DXRZ TeleRadyo 13

Radyo
AM
 DZRH 855
 RMN DXRZ 900
 DXYZ Sonshine Radio 963
 RPN DXXX Radyo Ronda 1008
 DXLL Bombo Radyo 1044
 FEBC DXAS 1116
 DXMR Radyo Pilipinas 1170
 CMN DXVP Radyo Verdadero 1476

FM
 Peace 88.3
 89.9 Brigada News FM
 91.5 Wild FM
 Monster RX 93.1
 93.9 Star FM
 Magic 95.5
 96.3 iFM
 97.9 Love Radio
 MOR 98.7
 102.7 Yes The Best
 103.5 Halo-Halo
 105.9 eMedia
 Marino News FM 106.7

Demograpiko

Mga kilalang personalidad


 Eumir Marcial – Pilipinong Boksingero. Nanalo ng tansong medalya sa 2020 Summer Olympics, at may 4 na Ginto na Medalya sa South East Asian Games
 Mike Tolomia – manlalaro ng basketball
 Cesar Climaco - alkalde ng Zamboanga City sa loob ng 11 taon sa loob ng tatlong hindi magkakasunod na termino. Isang kilalang kritiko ng rehimeng batas militar ni Ferdinand Marcos.
 Roseller T. Lim – ang unang Zamboangueño na naging senador ng Pilipinas mula Disyembre 30, 1955, hanggang Disyembre 30, 1963. Si Lim ay kilala bilang "Dakilang Filibustero", matapos siyang filibustero maglingkod nang mahigit 18 oras sa pagtatangkang pigilan ang pagkahalal ni Ferdinand Marcos bilang pangulo ng Senado.
 Alyssa Alano – isang pelikulang Pilipina-Australyano at aktres sa TV. Dati siyang miyembro ng sikat na Viva Hotbabes franchise.
 Hidilyn Diaz – isang Pilipina na weightlifter at airwoman. Nanalo siya ng medalyang pilak sa dibisyon ng 53-kg na timbang ng kababaihan sa 2016 Summer Olympics. Sa Tokyo noong Hulyo 26, 2021, napanalunan ni Diaz ang unang gintong medalya ng Pilipinas sa Olympics sa 2020 Summer Olympics para sa weightlifting ng kababaihan, na nagtakda ng rekord sa Olympics para sa kategoryang 55 kg
 Buddy Zabala – isang Pilipinong musikero at prodyuser. Siya ang bassist ng Pilipinong punk rock band na Hilera at kasalukuyan ding miyembro ng Moonstar88 at Cambio. Siya rin ay miyembro ng Eraserheads at bassist para sa The Dawn. * Anton Mari H. Lim – isang Pilipinong beterinaryo, negosyante, pampublikong pigura, at humanitarian.
 Andy Mark C. Barroca – isang Pilipinong propesyonal na manlalaro ng basketball para sa Magnolia Hotshots sa Philippine Basketball Association (PBA).
 Ryan Roose B. "RR" Garcia – isang Pilipinong propesyonal na manlalaro ng basketball para sa TNT KaTropa sa PBA.
 Rudy Briones Lingganay Jr. – isa pang Pilipinong propesyonal na manlalaro ng basketball para sa TNT KaTropa sa PBA.
 Chico Lanete – isang Pilipinong propesyonal na manlalaro ng basketball para sa Phoenix Fuel Masters sa PBA.
 Chef Miggy Cabel Moreno - Kinilala ang bantog na Pilipinong Tausug chef at restaurateur sa pagtataguyod ng pamana sa pagluluto ng Katimugang Mindanao, partikular na ang lutuing Tausug.

 Mga sanggunian 

 Mga kawing panlabas 
 Chavacano de Zamboanga Wikipedia
 Zamboanga City official government website 
 Zamboanga.com
 Zamboanga City Gallery 
 Philippine Standard Geographic Code 
 List of Subdivisions in Zamboanga City 

Mga Balita sa Internet
 Zamboanga City, Daily 
 Zamboanga Online News
 The Official Website of Zamboanga Today Newspaper 
 The Mindanao Examiner

Zamboanga, Lungsodng