Bagyo

Tungkol ang artikulong ito sa bagyong yolanda bilang tropikal na unos. Para pangkalahatang kaisipan tungkol sa unos, tingnan Unos.
Para sa lungsod sa Pilipinas, tingnan Lungsod ng Baguio.

alt=|thumb|333x333px|Bagyong Haima (Lawin) noong 2016
Ang bagyo (mula sa Proto-Austronesian: *baRiuS at Ingles: typhoon, hurricane, storm at tropical cyclone) ay isang sistema ng klima na may nakabukas na sirkulasyon sa paligid ng isang sentro ng mababang lugar, tumatakbo sa pamamagitan ng init na inilabas kapag umaakyat at lumalapot ang basang hangin.  Natutukoy sila sa mga ibang unos, katulad ng mga mababang presyon sa polar, sa pamamagitan ng mekanismo na nagpapatakbo sa kanila, na ginagawa silang "mainit na gitna" na sistema ng klima.  Tinatawag din itong unos at sigwa.

Ang bagyo sa Pilipinas ay nangyayari ng 8-20 beses kada taon.  May apat na uri na bagyo depende sa bilis ng hangin niya. Signal No. 1, Signal No. 2, Signal No. 3, Signal No. 4 at Signal No. 5. Ang PAGASA ang nagpapangalan ng bagyo sa Pilipinas at mauulit kada 4 taon.  Ang World Meteorological Organization (Pandaigdigang Organisasyong Meteorolohikal) ang nagpapangalan sa internasyunal na pangalan ng isang bagyo.

Sa Pilipinas, ang pagbabantay ng mga bagyo ay nakatalaga sa Pangasiwaan ng Palingkurang Atmosperiko, Heopisikal at Astronomiko ng Pilipinas o PAGASA. 

Bagaman may mga nakatakda nang mga internasyonal na pangalan ang mga bagyong mamumuo sa Kanlurang Pasipiko, may sariling nakatakdang pangalan ng mga bagyo ang PAGASA. May apat na listahan ang PAGASA na nagsasalit-salitan kada taon, na bumabalik sa unang listahan makaraan ang apat na taon. Ang bawat listahan ay may dalawampu't limang pangalan na naaayon sa makabagong Alpabetong Pilipino maliban sa Ñ, NG at X, at may ekstra pang sampung nakalaan kung bakasakaling lumagpas sa 25 ang mga bagyong naitala sa taong iyon. Kapag labis na mapinsala ang isang bagyo, ang pangalan noon ay iniaalis sa listahang iyon at pinapalitan ng bago. Binibigyan lang ng PAGASA ng pangalan ang bagyo kapag ito ay nakapasok na sa Lugar na Responsibilidad ng Pilipinas.

Babala ng Bagyo sa Pilipinas

Noong una ay nahahati sa apat ang mga Babala ng Bagyo (Public Storm Warning Signal), mula Babala Blg 1 hanggang 4. Ngunit dahil sa mga mapaminsalang bagyo na kamakailan ay tumama sa Pilipinas, tulad ng bagyong Odette (Rai) noong 2021, napag-alamang hindi sapat ang sistemang pinaiiral sa mga panahong iyon.PAGASA Modifies Public Storm Warning System . Websayt ng PAGASA. Binuksan 9 Hunyo 2015. Kaya noong taong 2015, dinagdag ang bagong antas ng babala, ang Babala Blg 5. Ginawa ang pagbabagong ito dahil sa inaasahang mas malakas pa ang darating na bagyo bunsod ng daigdigang pag-iinit (global warming) at ng pagbabago sa klima (climate change'').

 PSWS  Hangin (KPH)  Kalagayan ng Dagat  Pinsala sa istraktura  Pinsala sa taniman#1 Emong30 - 60 kphInaasahan sa loob ng 36 oras ng unang paglathala Taas ng alon: 1.25 - 4.0 metro 
 Kaunti lang ang pinsala sa mga istrakturang mahina ang pagkakayari 
 Kaunting mga puno ng saging ang tumagilid
 Naputol ang mga sanga ng mga maliliit na puno
 Maaaring mapinsala ang mga palay lalu na kapag ito ay nasa yugto na ng pamumulaklak#2 Agaton (Megi)61 - 120 kph  Inaasahan sa loob ng 24 oras mula sa unang paglathala Taas ng alon: 4.1 - 14.0 m  Posible ang daluyong sa baybayin 
 May kaunting pinsala ang mga istrakturang mahina ang pagkakayari
 Natuklap ang ilang mga lumang yerong bubong
 May pinsala sa mga billboard at karatulang may mahihina ang pagkakagawa Karamihan sa mga puno ng saging, maging ang ilang mga puno ng mangga, ipil-ipil at katulad na puno ang natumba
 Tumagilid ang ilang mga puno ng niyog
 May matinding pinsala ang mga palay at mais
 May pinsala ang mga palumpong#3 Bising (Surigae)121 - 170 kph  Inaasaahan sa loob ng 18 oras mula sa unang paglathala Taas ng alon: > 14.0 metro Posible ang mga daluyong sa mga baybayin 
 Malawak na pinsala sa mga istrakturang mahina ang pagkakayari
 May kaunting pinsala sa mga istrakturang may mas matibay ang pagkakayari Halos lahat ng puno ng saging ang maaaring matumba
 Ilang mga malalaking puno tulad ng akasya, manga, atbp ang maaaring matumba o mabali
 Maaaring matumba ang mga hybrid na puno ng niyog
 May matinding pinsala sa mga palumpong#4  Tisoy (Kammuri)171 - 220kph Inaasahan sa loob ng 12 oras mula sa unang paglathala Taas ng alon: > 14.0 m Posible ang daluyong na may taas na 2-3m sa mga baybayin 
 Matinding pinsala sa mga istrakturang yari sa magaang mga materyales
 Ilang mga istraktura na katamtaman ang pagkakayari ang natanggalan ng bubong at ang ilan ay may mga bumigay na dingding, may matinding pinsala sa mga pintuan at bintana
 Ilang mga istraktura na matibay ang pagkakayari ang may bahagyang pinsala
 Lahat ng mga billboard/karatula ang nawasak Lubos na pinsala sa taniman ng saging
 Karamihan sa mga malalaking puno ang nabagsak
 Maaaring magkaroon ng matinding pinsala ang taniman ng niyog
 Matinding pinsala sa taniman ng palay at mais#5 Odette (Rai)185kph  Inaasahan sa loob ng 12 oras mula sa unang paglathala Taas ng alon: > 14m Posible ang daluyong na may taas na higit sa 3 metro sa mga baybayin 
 Malawakang pinsala sa mga istrakturang mahihina ang yari at ganun din sa mga may katamtamang yari
 Maaaring magkaroon ng matinding pinsala ang mga istrakturang may matibay na yari
 Lubusang pinsala sa imprastraktura ng kuryente at komunikasyon Lubos na pinsala sa taniman ng saging
 Karamihan sa mga matataas na puno ang natumba
 Pagkaputol at pagkatumba ng mga puno ng niyog
 Ilang puno at halaman lang ang nananatiling nakatayo

 Mga bagyo sa Pilipinas ng PAGASA 
2021202520292033 202220262030203420232027203120352024202820322036 AURINGBISINGCRISINGDANTEEMONGFABIANGORIOHUANINGISANGJACINTOKIKOLANNIEMIRASOLNANDOOPONGPAOLOQUEDANRAMILSALOMETINOWILMAZORAIDA ADABASYANGCALOYDOMENGESTERFRANCISCOGARDOHENRYINDAYJOSIEKIYAPOLUISMAYMAYNENENGPILANDOKQUEENIESAMUELTOMASUMBERTO  AMANGBETTYCHEDENGDODONGEGAYFALCONGORINGHANNAINENGJENNYKABAYANLIWAYWAYMARILYNNIMFAONYOKPERLAQUIELRAMONSARAHVIRINGWENGYOYOYZIGZAG  BUTCHOYCARINADINDOENTENGFERDIEGENERHELENIGMEJULIANKRISTINELEONMARCENIKAOFELPEPITOSIONYTONYOVICKYYOYONGZOSIMO

Tingnan din
Silakbo

 Mga sanggunian 

Kategorya:Meteorolohiya