Miyerkules

Ang Miyerkules ay araw ng linggo na nasa pagitan ng Martes at Huwebes. Ayon sa internasyonal na pamantayan na ISO 8601, ito ang ikatlong araw ng linggo. Sa mga bansang nagpapahinga tuwing Biyernes, ang Miyerkules ay ang ikalimang araw ng linggo. Sa mga bansang gumagamit ng konbensyong ng Linggo-bilang-unang-araw, at sa mga kalendaryong Islamiko at Hebreo, ang Miyerkules ay ang ika-apat na araw ng linggo.

Sa Ingles, ang pangalan ay nagmula sa Old English na Wōdnesdæg at Middle English na Wednesdei, 'araw ni Woden', na nagpapakita ng relihiyon na pin praktisahan ng mga Anglo-Saxon, ang katumbas ng tagapagsanggalang ng mga Norse na diyos na si Odin. Sa maraming wika ng mga Romano, tulad ng Pranses na mercredi, Espanyol na miércoles o Italyano na mercoledì, ang pangalan ng araw ay isang kalko ng Latin na dies Mercurii 'araw ni Mercury'.

Ang Miyerkules ay nasa gitna ng karaniwang kanlimang-araw na workweek sa Kanluraning mundo na nagsisimula sa Lunes at nagtatapos sa Biyernes.

 Etimolohiya 

Ang pangalan na "Wednesday" ay nagmula sa gitnang Ingles na "Wednesdei". Mayroong pa rin sa lumang Ingles na "wōdnesdæg" na magpapatuloy bilang *Wodnesday, ngunit mayroong umiiral na "wednesdei" sa lumang Frisian. Noong maagang ika-13 siglo, ipinakilala ang mga nabago sa tunog ng pangalan ng araw na walang ugnayan sa etimolohiya.

Ang pangalan ay salin sa Latin na "dies Mercurii" o araw ni Mercury, na nagpapakita na ang diyos na Woden (Wodanaz o Odin) ng mga Germanic noong panahon ng mga Romano ay iniuugnay sa "Germanic Mercury".

Ang pangalan sa Latin ay nagmula noong dulo ng ika-2 o maagang bahagi ng ika-3 siglo. Isang salin ito ng Greek na "heméra Hérmou", isang terminong unang naitala, kasama ng sistema ng pagbibigay ng pangalan sa pitong araw ng linggo ayon sa pitong klasikal na planeta, sa Anthologiarum ni Vettius Valens (c. AD 170).

Ang pangalan sa Latin ay diretsahang naiuugnay sa pangalan ng araw ng linggo sa karamihan ng modernong mga wikang Romantis: mércuris (Sardinian), mercredi (French), mercoledì (Italian), miércoles (Spanish), miercuri (Romanian), dimecres (Catalan), marcuri o mercuri (Corsican), mèrcore (Venetian). Sa wikang Welsh, ito ay "Dydd Mercher" o araw ni Mercury.

Ang pangalan sa Dutch para sa araw, woensdag, ay may parehong etimolohiya sa pangalan ng araw sa Ingles; ito ay nanggaling sa gitnang Dutch na "wodenesdag, woedensdag" o "araw ni Wodan".

Ang pangalan sa German para sa araw, Mittwoch (literal na: 'gitna ng linggo'), ay pinalitan ang dating pangalan na Wodenstag (o "araw ni Wodan") noong ika-10 siglo. (Gayundin, ang Yiddish na salita para sa "Wednesday" ay "מיטוואך" (mitvokh), na may kahulugang at tunog na tulad ng salitang Aleman na nanggaling dito.)

Karamihan sa mga wika sa Slavic ay sumusunod sa istilong ito at gumagamit ng mga salin ng 'gitna' (Belarusian серада serada, Bulgarian сряда sryada, Croatian srijeda, Czech středa, Macedonian среда sreda, Polish środa, Russian среда sredá, Serbian среда sreda o cриједа srijeda, Slovak streda, Slovene sreda, Ukrainian середа sereda). Ang pangalan sa Finnish ay keskiviikko ('gitna ng linggo'), pati na rin sa Icelandic na pangalan: miðvikudagur, at sa Faroese na pangalan: mikudagur ('gitna ng linggo na araw'). May mga diyalekto sa Faroese na may ónsdagur, na nagbabahagi ng etimolohiya sa Wednesday. Sa Danish, Norwegian, Swedish onsdag, (Ons-dag na nangangahulugang Odens dag 'Araw ni Odin').

Sa Hapon, ang salita para sa Wednesday ay 水曜日 (sui youbi) na nangangahulugang 'araw ng tubig' at kaugnay ng 水星 (suisei): Mercury (ang planeta), literal na nangangahulugang 'bituin ng tubig'. Gayundin, sa Korean ang salita para sa Wednesday ay 수요일; su yo il, na nangangahulugang 'araw ng tubig'.

Sa karamihan ng mga wika sa India, ang salita para sa Wednesday ay Budhavāra - ang vāra na nangangahulugang 'araw' at Budha ay ang planeta ng Mercury.

Sa Armenian (Չորեքշաբթի chorekshabti), Georgian (ოთხშაბათი otkhshabati), Turkish (çarşamba), at Tajik (chorshanbiyev) ang salita ay literal na nangangahulugang 'apat (na araw) mula sa Sabado' na nagmula sa Persian (چهارشنبه cheharshanbeh).

Gumagamit ng salitang quarta-feira ang Portuges na nangangahulugang 'ika-apat na araw', habang sa Greek ang salita ay Tetarti (Τετάρτη) na nangangahulugang 'ika-apat' lamang. Gayundin, ang Arabic na أربعاء ay nangangahulugang 'ika-apat', ang Hebrew na רביעי ay nangangahulugang 'ika-apat', at ang Persian na چهارشنبه ay nangangahulugang 'ika-apat na araw'. Ngunit ang pangalan para sa araw sa Estonian na kolmapäev, Lithuanian na trečiadienis, at Latvian na trešdiena ay nangangahulugang 'ika-tatlong araw', habang sa Mandarin Chinese na 星期三 (xīngqīsān), nangangahulugang 'ika-tatlong araw', dahil ang Linggo ay hindi nabibilang.

 Miyerkules, Sa Relihiyon 
Ang kwento ng Paglikha sa Hebrew Bible ay naglalagay sa paglikha ng Araw at Buwan sa "ika-apat na araw" ng gawain ng diyos.

Tradisyonal na tinatawag ng mga Quaker ang Miyerkules bilang "Ika-apat na Araw" upang iwasan ang mga kaugnayan nito sa pagsamba sa diyos-diyosan, o upang sumunod sa kasanayan ng pagtingin sa bawat araw bilang pantay-pantay na banal.

Ang Simbahang Silangang Ortodokso ay nagmamasid ng Miyerkules (pati na rin sa Biyernes) bilang araw ng pag-aayuno sa buong taon (maliban sa ilang panahong walang pag-aayuno sa buong taon). Ang pag-aayuno sa Miyerkules at Biyernes ay nangangailangan ng pagtitiis sa karne o mga produktong galing sa hayop (halimbawa, apat na paa), manok, at mga produkto ng gatas. Maliban kung may pista sa Miyerkules, ang mga Ortodokso rin ay nag-iwas sa pagkain ng isda, sa paggamit ng langis sa kanilang pagluluto, at maging sa pag-inom ng mga inumin na may alkohol (may mga pagtatalo kung kailan at kung saan dapat mag-abstain mula sa langis). Para sa mga Ortodokso, ang mga Miyerkules at Biyernes sa buong taon ay nagbibigay pugay sa pagkakanulo kay Jesus (Miyerkules) at sa Krusipiksyon ni Kristo (Biyernes). May mga awit sa Octoekhos na sumasalamin sa liturhiya na ito. Kasama na rito ang mga espesyal na Theotokia (awit kay Ina ng Diyos) na tinatawag na Stavrotheotokia ('Cross-Theotokia'). Ang dismissal sa dulo ng mga serbisyo sa Miyerkules ay nagsisimula sa mga salitang ito: "Nawa'y si Kristo, ang aming tunay na Diyos, sa pamamagitan ng kapangyarihan ng mahal at nagbibigay-buhay na krus..."

Sa mga wikang Irish at Scottish Gaelic, ang pangalan ng Miyerkules ay tumutukoy din sa pag-aayuno, dahil ito ay tinatawag na Dé Céadaoin sa Irish Gaelic at Di-Ciadain sa Scottish Gaelic, na nagmula sa chéad, na nangangahulugang 'unang', at aoine, na nangangahulugang 'pag-aayuno', na pinagsama ay nangangahulugang 'unang araw ng pag-aayuno'.

Sa kultura ng Amerika, maraming simbahang Katoliko at Protestante ang nagtataguyod ng mga pag-aaral o mga pagpupulong ng panalangin tuwing Miyerkules ng gabi. Ang kalendaryo ng mga paligsahan sa maraming pampublikong paaralan sa Amerika ay sumusunod din sa ganitong kalakaran, na nagtatag ng mga laro para sa mga babae tuwing Lunes at Huwebes, at para sa mga lalaki naman tuwing Martes at Biyernes, samantalang karaniwan na hindi nagkakaroon ng mga gawaing pang-eskuwela tuwing Miyerkules ng gabi.

Sa debosyon ng Banal na Rosaryo sa Katolisismo, ang mga misteryo ng kaluwalhatian ay binibigyang-pansin tuwing Miyerkules at Linggo sa buong taon.

Ang Miyerkules naman ay ang araw na nakatuon sa pagbibigay-pugay ng Katolisismo kay San Jose.

 Miyerkules, Sa Kultura 
Sa mitolohiyang Hindu, si Budha ang diyos ng Merkuryo (planeta), ng mid-week Wednesday, at ng mga mangangalakal at kalakal. Ayon sa Thai solar calendar, ang kulay na nauugnay sa Miyerkules ay berde.

Sa tula ng mga tao na Monday's Child, "ang bata sa Miyerkules ay puno ng kapighatian". Sa tula naman ni Solomon Grundy, si Grundy ay "kinasal sa Miyerkules". Sa Winnie the Pooh and the Blustery Day, inilalarawan ang di-kaaya-ayang kalagayan ng panahon sa dahilang "Winds-Day" (isang tawag sa Miyerkules). Sa nobelang In Watermelon Sugar ni Richard Brautigan, Miyerkules ang araw kung saan nagkakaroon ng abong sikat ng araw.[walang buong sanggunian] Si Wednesday Friday Addams naman ay isang kasapi ng likhang pamilyang The Addams Family. Ang kanyang pangalan ay hinango sa ideya na ang bata sa Miyerkules ay puno ng kapighatian. Dagdag pa, ang pangalang Wednesday ay lumilitaw bilang pangalan ng karakter sa mga literaturang akda. Kasama na dito ang Thursday's fictions ni Richard James Allen, si Wednesday Next mula sa seryeng Thursday Next ni Jasper Fforde, at ang nobelang American Gods ni Neil Gaiman. Sa nobelang Sweet Thursday ni John Steinbeck noong 1945, ang titulo ng araw ay sinusundan ng "Lousy Wednesday".

Sa Hilagang Amerika, ang Miyerkules ay minsan ding tinatawag na "hump day" (araw ng burol o kurbata), isang sanggunian sa katunayan na ang Miyerkules ay gitna ng isang karaniwang linggo ng trabaho. Ang Lillördag, o "maliit na Sabado", ay isang tradisyong Nordic ng pagpapalit ng Miyerkules ng gabi upang maging katulad ng kaunting selebrasyon ng Sabado. Ang Humpday ay isang pangalan din ng pelikula noong 2009. Sa Polandiya naman, ang Miyerkules ng gabi ay kadalasang tinatawag ng mga kabataan na "oras ng vodka", ayon sa kanta ni Bartosz Walaszek na may pamagat na "Środowa noc to wódy czas".

 Miyerkules, Sa Astrolohiya 
Ang astrolohiyang tanda ng planeta na Mercury, ☿, ay nagpapakita ng araw ng Miyerkules - "dies Mercurii" sa mga Romano. Ito ay may mga katulad na pangalan sa mga salitang nasa balarila ng Latin, tulad ng Italian na mercoledì ("dì" ay nangangahulugang 'araw'), French na mercredi, at Spanish na miércoles. Sa wikang Ingles, ito ay naging "Woden's Day", dahil kinikilala ng mga hilagang Europeo ang Romanong diyos na si Mercury bilang si Woden. Ito ay lalo pang nakaayon sa mga astrolohiyang tanda ng Gemini at Virgo.

 Mga Kilalang Miyerkules 
Ang Ash Wednesday, na nangangahulugang "Miyerkules ng abo", ay ang unang araw ng Kuwaresma sa Kanlurang Kristiyanismo at nangyayari apatnapunganim na araw bago magpasko (apatnapu, hindi kasama ang mga Linggo).
Ang Black Wednesday ay ang araw ng isang krisis sa pananalapi sa United Kingdom.
Ang Holy Wednesday, na tinatawag ding Spy Wednesday dahil sa pagkakanulo kay Hesus ni Judas Iscariot, ay ang Miyerkules bago mag-Pasko.
Ang Red Wednesday, ang Yezidi festival na ipinagdiriwang sa Iraq.

Kategorya:Araw (panahon)