Siria

Ang Sirya, Siria (Ingles: Syria) o Republikang Arabong Siryo (Arabo: الجمهوريّة العربيّة السّوريّة, al-Dschumhūriyya al-Arabiyya as-Sūriyya; internasyonal: Syrian Arab Republic) ay isang bansa sa timog-kanlurang Asya, hinahanggan ng Lebanon, Israel, Hordan, Irak, at Turkiya.

Maraming sinaunang sibilisasyon ang nanirahan sa lupain na ngayo'y Siria. Kabilang dito ang pagiging parte ng Silangang Imperyong Romano. Sinakop ng mga Arabo ang lupain ng mga 600s A.D. Noong 1500s, naging parte ito ng Imperyong Ottomano. Ito ay nanatili sa pamamahalang Turko hanggang noong Unang Digmaang Pandaigdig. Noong panahong iyon, nagrebelde ang mga Arabo sa Siria.  Dahil natalo ang Imperyong Ottomano sa digmaan, ang Siria ay napasailalim sa pamamahala ng Pransiya. Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang Siria ay naging isang malayang bansa noong 1946.

Ang panahon pagkatapos ng kalayaan ay magulo, na may maraming pagtatangka ng kudeta sa bansa sa pagitan noong 1949 at 1971. Noong 1958, pumasok ang Siria sa isang maikling unyon sa Ehipto, na winakasan sa isang kudeta noong 1961. Ang kudeta noong 1963 na isinagawa ng komite ng militar ng Partidong Ba'ath ay nagtatag ng isang estadong de factong kontralado ng isang partido, na nagpatakbo sa Siria sa ilalim ng batas militar mula 1963 hanggang 2011, na epektibong nagsususpinde ng mga proteksyon sa konstitusyon para sa mga mamamayan. Ang mga panloob na pakikibaka sa kapangyarihan sa loob ng mga paksyon ng Ba'athist ay nagdulot ng karagdagang mga kudeta noong 1966 at 1970, kung saan ang huli ay nakakita kay Hafez al-Assad na naluklok sa kapangyarihan. Sa ilalim ni Assad, ang Siria ay naging isang namamanang diktadura, na may kapangyarihan na pinagsama-sama sa kanyang pamilya. Namatay si Assad noong 2000, at pinalitan siya ng kanyang anak na si Bashar al-Assad.

Mula noong Arab Spring noong 2011, ang Siria ay nasangkot sa isang digmaang sibil na may pagkakasangkot ng ilang iba't ibang bansa, na humahantong sa isang immigranteng krisis kung saan mahigit 6 na milyong immigrante ang lumikas mula sa bansa. Bilang tugon sa mabilis na pagtamo ng Estadong Islamiko sa digmaang sibil noong 2014 at 2015, nakialam ang ilang bansa sa ngalan ng iba't ibang paksyon na sumasalungat dito, na humahantong sa pagkatalo nito sa teritoryo noong 2017 sa gitna at silangang Siria. Pagkatapos noon, tatlong pampulitikang entidad – ang Syrian Interim Government, Syrian Salvation Government, at ang Autonomous Administration ng Hilaga at Silangang Siria – ang lumitaw sa teritoryo ng Siria upang hamunin ang pamumuno ni Assad. Noong huling bahagi ng 2024, isang serye ng mga opensiba mula sa isang kowalisyon ng mga pwersang oposisyon ang humantong sa pagkabihag ng ilang malalaking lungsod, kabilang ang Damasco, at ang pagbagsak ng rehimen ni Assad.

Mga teritoryong pampangasiwaan
Ang Syria ay nahahati sa 14 na mga gobernorado, na nahahati sa 61 mga distrito, na higit pang nahahati sa mga sub-distrito. Ang Autonomous Administration ng Hilaga at Silangang Siria (AANES), habang de facto autonomous, ay hindi kinikilala ng bansa.

  Blg.  Gobernorado  Kabiserathumb|upright=2|Mga Gobernorado ng Siria 1  Latakia  Latakia 2  Idlib  Idlib 3  Aleppo  Aleppo 4  Raqqa  Raqqa 5  Al-Hasakah  Al-Hasakah 6  Tartus  Tartus 7  Hama  Hama 8  Deir ez-Zor  Deir ez-Zor 9  Homs  Homs 10  Damascus  Damascus 11  Rif Dimashq  Douma 12  Quneitra  Quneitra 13  Daraa  Daraa 14  Al-Suwayda  Al-Suwayda

 Mga sanggunian 

 Mga kawing panlabas 


Kategorya:Mga bansa sa Asya
Kategorya:Syria