Antipolo

Ang Antipolo (pagbigkas: án•ti•pó•lo) ay isang lungsod at kabisera ng lalawigan ng Rizal, Pilipinas. Ito ay matatagpuan 25 km sa silangan ng Maynila. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan. Ito ang pinakamataong lungsod sa Luzon sa labas ng Kalakhang Maynila at ika-pito naman sa buong bansa.2007 Census of Population. National Statistics Office.  Hinango noong 3 Disyembre 2011. 

Sa ilalim ng Batas Republika Blg. 8508,Charter of the City of Antipolo (Republic Act No. 8508).   naging kabahaging lungsod ng Rizal ang Antipolo noong 4 Abril 1998 mula sa pagiging isang bayan ng naturang lalawigan. Pinasinayaan ang bagong kapitolyo ng Rizal sa lungsod noong Marso 2009, upang palitan ang kapitolyo nito sa Pasig na matagal nang nasa labas ng hurisdiksiyon ng lalawigan mula pa noong 1975 nang maging bahagi ng Kalakhang Maynila ang Pasig. Sa paglipat ng kapitolyo sa Antipolo, napipisil itong hirangin bilang bagong kabisera ng lalawigan.Galvez, James Konstantin. "Board wants Antipolo officially named capital of Rizal". Manila Times, 3 Marso 2009. Hinango noong 3 Disyembre 2011.  Sa huli, sa ilalim ng Batas Republika Blg. 11475, opisyal nang naging kabisera ng Rizal ang Antipolo noong Hulyo 7, 2020. Ipinroklama bilang isang lubos na urbanisadong lungsod ni Pangulong Benigno Aquino III ang Antipolo noong 14 Marso 2011, ngunit ipinagpaliban sa 'di pa tiyak na panahon ang plebisito upang magkabisa ang nasabing proklamasyon.Andrade, Nel. "Antipolo City's urbanization put on hold temporarily." Manila Bulletin, 6 Abril 2011. Hinango noong 3 Disyembre 2011. "Plebisito para maging highly urbanized city ang Antipolo, ipinagpaliban". Philippine Information Agency. 31 Mayo 2011. Hinango noong 3 Disyembre 2011.

Marahil na rin sa katanyagan ng Antipolo sa mga manlalakbay kaya't ipinakikilala ito bilang "Kabisera ng Paglalakbay sa Pilipinas".Antipolo City's Official Seal. Antipolo.gov.ph.  Hinango noong 3 Disyembre 2011.  Ang imahen ng Mahal na Ina ng Kapayapaan at Mabuting Paglalakbay o Birhen ng Antipolo na nagbuhat pa sa Mexico noong 1626 at idinambana sa Simbahan ng Antipolo ay patuloy na dinadayo ng mga Pilipinong Katoliko mula pa noong panahon ng mga Espanyol.Antipolocity.com. Hinango noong 3 Disyembre 2011.  Isa sa mga nakagawian ng mga milyun-milyong manlalakbayAndrade, Nel. "Thousands flood Antipolo for ‘Alay Lakad’ tradition." Manila Bulletin, 22 Abril 2011. Hinango noong 3 Disyembre 2011.  sa dambana ng Birhen ng Antipolo ay ang paglahok sa taunang "Alay Lakad" na ginaganap tuwing bisperas ng Biyernes Santo at Mayo 1. Kung saan magmula sa Simbahan ng Quiapo, kasunod ng ipinuprusisyong imahen ng Birhen ng Antipolo, at iba't-ibang bayan ng Rizal at Kalakhang Maynila ang mga deboto ay naglalakad lamang patungo sa Simbahan ng Antipolo. Nakagawian rin na ipinapabendisyon ang mga bagong sasakyan sa simbahan, sa paniwalang ito'y magbibigay proteksiyon at kaligtasan sa sasakyan at sa mga sasakay rito.New Car Blessing at Antipolo Church.  Philippine Travel Blog, 9 Oktubre 2006.  Hinango noong 3 Disyembre 2011. 

Ang mas mataas na kinatatayuan ng lungsod kumpara sa Kalakhang Maynila ay nagbibigay rito ng magandang tanawin ng Kamaynilaan, lalo na tuwing gabi. Popular sa mga dayo ang lokal na mangga, kasoy at suman. Ang dating sikat na  Hinulugan Taktak, na dati-rati'y isa sa mga pangunahing dinarayo tuwing tag-init, ay pinagaganda upang muling maging isa sa mga pangunahing atraksiyon ng lungsod.Tandoc, Edson Jr. "Hinulugang Taktak gets a P100-M makeover." Inquirer.net, 30 Agosto 2009.  Hinango noong 3 Disyembre 2011. 

 Heograpiya 
Sakop ng Antipolo ang buong kalaparan ng gitnang bahagi ng Rizal. Ito'y nasa paanan ng Sierra Madre kung kaya't malaking bahagi ng lungsod ay bulubundukin na may karaniwang taas na 150 metro.

 Pamahalaan
Gaya ng iba pang mga lungsod sa Pilipinas, ang balangkas ng pamahalaan ng Antipolo ay nakabatay sa Kodigo ng Pamahalaang Lokal ng 1991 at ipinag-ibayo pa ng Batas Republika Blg. 8508, ang kartang nagsalungsod dito. Sa ilalim ng Kodigo ng Pamahalaang Lokal, ito ay pinamumunuan ng isang alkalde o punong lungsod, bilang punong ehekutibo ng lungsod na siyang nangangasiwa sa iba't-ibang tanggapang pampangasiwaan ng lungsod.Local Government Code of 1991 (Republic Act No. 7160), as amended. 

Ang bise alkalde naman ay naninilbihan bilang tagapangulo ng Sangguniang Panlungsod, at bumuboto lamang sa tuwing kinakailangang basagin ang patas na boto ng sanggunian. Ang bise alkalde rin ang hinihirang na punong lungsod, kapag ito'y nabakante.

Ang mga halal na opisyal ng Antipolo, gaya ng iba pang opisyal ng lokal na pamahalaan sa buong Pilipinas ay may termino ng tatlong taon na nagsisimula tuwing Hunyo 30 pagkalipas ng halalan, at nagtatapos naman sa Hunyo 30 ng ikatlong taon. Sila ay maaaring mahalal ng di-lalagpas sa tatlong magkakasunod na termino.

Barangay
350px|thumbnail|right|Mapang pampolitika ng Antipolo
Ang lungsod ng Antipolo ay nahahati sa 16 barangay."City of Antipolo". National Statistical Coordination Board.  Hinango noong 3 Disyembre 2011. 

Barangay ItinatagLawak (ha.)Populasyon (2000)Kapal  Tao/haBagong Nayon  1984Batas Pambansa Blg. 789  301.34  33,787  112.12Beverly Hills  1984Batas Pambansa Blg. 787  28.76  1,973  68.60Calawis  1591  5,581.12  2,510  0.45Cupang  1591  1,568.23  56,131  35.79Dalig  1984Batas Pambansa Blg. 788  406.48  31,109  76.53Dela Paz (Pob.)  1591 597.99  45,185  75.56Inarawan 1984Batas Pambansa Blg. 794  959.9  11,040  11.50Mambugan  1591  368.21  31,305  85.02Mayamot  1591  540.74  40,784  75.42Muntindilaw  1984Batas Pambansa Blg. 792 473.11  7,922  16.74San Isidro (Pob.)  1591  479.7  39,242  81.81San Jose (Pob.)  1591  13,787.77  55,136  4.00San Juan  1984Batas Pambansa Blg. 790 3,327.69  5,583  1.68San Luis 1984Batas Pambansa Blg. 793  502.99  37,667  74.89San Roque (Pob.)  1591  723.25  36,431  50.37Santa Cruz 1984Batas Pambansa Blg. 791   725.52  35,061  48.33

 Mga Punong-bayan / Punong-lungsod 
  Punong-bayan / Punong-lungsod  In office  Valentin Sumulong   1901–1904 Tranquilino Oldan  1904–1907 Severino Oliveros   1907–1909 Francisco Dimanlig  1909–1911 Ambrocio Masangkay  1912–1914 Roberto de Jesus  1914–1916Federico Asuncion  1916–1918 Sixto Pedracio 1916–1918Cornelio Lawis 1918–1920 Jose Carigma  1920–1926Marcelino Santos 1927–1931Pascual Oliveros  1931–1944Marcelino Santos  1945–1946Isaias Tapales  1946–1964Francisco de Jesus 1964–1967 Jose R. Oliveros 1968–1986Felix Mariñas  1986–1988Daniel Garcia 1988–1998Angelito C. Gatlabayan  1998–2007Victor R. Sumulong 2007–2009Danilo O. Leyble  2009–2013Casimiro A. Ynares III 2013–2019 Andrea B. Ynares 2019–kasalukuyan 

Demograpiko

Mga sanggunian

 Mga Kawing Panlabas 
 Antipolo City  Official website
 Philippine Standard Geographic Code 
 List of Antipolo subdivisions 
 List of schools in Antipolo 

Antipolo, Lungsod ng