Siberya

Ang Siberya o Siberia (, ) ay isang malawak na rehiyon pangheograpiya na binubuo ng lahat ng Hilagang Asya, mula sa Bulubundukin ng Ural sa kanluran hanggang sa Karagatang Pasipiko sa silangan. Nabuo ito bilang bahagi ng teritoryong soberanya ng Rusya at iba't ibang naunang estado bago ang dantaong habang pananakop ng Siberya, na nagmula sa pagbagsak ng Kanato ng Sibir noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon at natapos sa pagsasanib sa Chukotka noong 1778. Malawak at kalat-kalat ang populasyon ng Siberya, na sumasakop sa higit sa , subalit tahanan ito ng isang-kalima ng populasyon ng Rusya. Ang Novosibirsk at Omsk ay ang mga pinakamalalaking lungsod sa lugar.

Dahil ang Siberya ay isang konseptong heograpiko at hindi isang entidad pampolitka, walang tumpak na nag-iisang kahulugan ang mga hangganang pangteritoryo nito. Sa tradisyon, bumabagtas ang Siberya sa buong lawak ng lupain mula sa Bulubunduking Ural hanggang sa Karagatang Pasipiko, kasama ng Ilog Ural na kadalasang binubuo ang pinakatimog-kanlurang bahagi ng kanlurang hangganan nito, at kinabibilangan ng karamihan ng palangganang paagusan ng Karagatang Artiko. Dinadagdagan pa ang kahulugan nito bilang ang kahabaan mula sa mga teritoryo sa loob ng Bilog ng Artiko sa hilaga tungo sa hilagang mga hangganan ng Kazakhstan, Mongolia, at Tsina sa timog, bagaman karaniwang sinasama din ang mga burol sa hilagang-gitnang Kazakhstan.Сибирь — Большая советская энциклопедия (The Great Soviet Encyclopedia, sa Ruso) Hinahati ng pamahalaang Ruso ang rehiyon sa tatlong distritong pederal (mga pagpapangkat ng mga nasasakupang pederal na Ruso), na ang tangi ang sentral lamang ang opisyal na tinatawag na "Siberiyano"; ang dalawang iba pa ay ang mga pederal na distrito ng Ural at Malayong Silangan, na ipinangalan sa mga rehiyon ng Ural at Malayong Silangang Ruso na tumutugma ayon sa pagkakabanggit sa kanluran at silangang katlo ng Siberya sa isang mas malawak na kahulugan.

Kilala ang Siberya sa mahaba at malupit na tagniyebe, na mayroon ang Enero ng katamtamang temperatura na −25 °C (−13 °F). Bagaman nasa Asya ito sa heograpiya, ginawa ang rehiyon ng soberanya at kolonisasyong Ruso simula noong ika-16 na dantaon na Europeo ang kalinangan at etnisidad.. Higit sa 85% ng populasyon nito ang may lahing Europeo, na pangunahing mga Ruso (na binubuo ng mga Siberiyano na pangkat sub-etniko), at Silangang Eslabiko ang mga impluwensiyang pangkalinangan na nangingibabaw sa buong rehiyon. Sa kabila nito, mayroong kalakihan ng mga minoryang pangkat-etniko, kabilang ang iba't ibang pamayanang Turko—na karamihan sa kanila, tulad ng mga Yakut, Tuvan, Altai, at Khakas, ay katutubo—kasama ang mga Mongolikong Buryat, etnikong Koreano, at maliliit na pangkat ng Samoyediko at Tungusiko  (na ilan sa mga ito ay inuuri bilang katutubong may maliit na bilang ng pamahalaang Ruso), bukod sa iba pa.

Mga sanggunian

Kategorya:Asya
Kategorya:Rusya 
Kategorya:Kazakhstan