Galicia (Espanya)

Ang Galicia ( ;"Galicia", Collins English Dictionary (sa Ingles).   ; ) ay isang pamayanang awtomono ng Espanya at nasyonalidad na makasaysayan sa ilalim ng batas Kastila."Ang Galicia, isang pagkamamamayang makasaysayan, ay binubuo mismo ang sarili ng isang pamayanang awtonomo para sa pagkuha nito sa sariling-pamamahala", "Galicia, nacionalidade histórica, constitúese en Comunidade Autónoma para acceder ó seu autogoberno" Kautusan ng Awtonomo ng Galicia (1981), 1. Matatagpuan sa hilagang-kanlurang Tangway Iberiko, kinabibilangan ito ng mga lalawigan ng A Coruña, Lugo, Ourense, at Pontevedra.

Matatagpuan sa Europang Atlantiko, napapaligiran ito ng Portugal sa timog, ang mga pamayanang awtonomo ng Castile at León at Asturias sa silangan, ang Karagatang Atlantiko sa kanluran, at ang Dagat Cantabrico sa hilaga. Mayroon itong populasyon na 2,701,743 noong 2018 at may kabuuang sukat na . Mayroon ang Galicia ng higit sa  ng baybayin, kabilang ang mga pulo at maliliit na pulong malayo sa pampang, kabilang sa mga ito ang Kapuluang Cíes, Ons, Sálvora, Pulo ng Cortegada, na pinagsama-sama ay binubuo ang Pambansang Liwasan ng mga Kapuluang Atlantiko ng Galicia, at ang pinakamalaki at pinakamatao, ang A Illa de Arousa.

Pamahalaan at politika

Pamahalaang lokal
May bahagiang sariling-pamamahala ang Galicia, sa anyong pamahalaang debolusyon, na itinatag noong 16 Marso 1978 at pinagtibay ng Kautusang Awtonomiya ng Galicia, na pinasa noong 28 Abril 1981. Mayroon tatlong sangay ng pamahalaan: ang sangay tagapagpaganap, ang Xunta de Galicia, na binubuo ng Pangulo at ibang malayang hinalal na mga konsehal; ang sangay tagapagbatas na binubuo ng Parlamento ng Galicia; at ang sangay panghukuman na binubuo ng Kataas-taasang Hukuman ng Galicia at mga mababang hukuman.

Tagapagpaganap

Ang Xunta de Galicia ay isang kolektibong entidad na may kapangyarihang ehekutibo at administratibo. Binubuo ito ng Pangulo, Pangalawang Pangulo, at labing-dalawang Konsehal. Pangkalahatang dinedelegado ang kapangyarihang administratibo sa mga katawang dumidepende. Nakikipag-ugnayan din ang Xunta sa mga aktibidad ng mga konsehong panlalawigan () na matatagpuan sa A Coruña, Pontevedra, Ourense at Lugo.

Dinirekta at iniuugnay ng Pangulo ng Xunta ang mga aksyon ng Xunta. Sabay ang pangulo na kinatawan ng pamayanang awtonomo at ng estadong Kastila sa Galicia. Kasapi ang pangulo sa parlamento at hinahalal ng mga diputado nito at pagkatapos, pormal na pinapangalan ng monarkiya ng Espanya.

Tagapagbatas
Binubuo ang Parlamento ng Galicia ng 75 diputado na hinahalal ng adultong may unibersal na karapatang bumoto sa ilalim ng sistemang representasyong proporsyunal. Kinabibilangan ang prangkisa ng mga Galisiyano na nasa ibang bansa. Nagaganap ang halalan bawat apat na taon.

Noong halalan ng 12 Hulyo 2020, nagresulta ng sumusunod na distribusyon ng mga nahalal:
 Partido Popular de Galicia (PPdeG): 42 diputado (47.96% ng botong popular)
 Bloque Nacionalista Galego (BNG): 19 diputado (23.79% ng botong popular)
 Partido Socialista de Galicia (PSdeG-PSOE): 14 diputado (19.39% ng botong popular)

Panghukuman

Binubuo ang Kataas-taasang Katarungan ng tatlong korte, bagaman, ang isang ikaapat para sa mga Minor ang minungkahi.

 Sibil at Penal (Sala do Civil e Penal): Limang mahistrado, kabilang ang Pangulo ng Hukuman.
 Kontensiyoso-Administratibo (Sala do Contencioso-Administrativo): Labing-apat na mahistrado, na nahahati sa apat na seksyon.
 Panlipunan (Sala do Social): Labing-anim na mahistrado, nahahati sa apat na seksyon.

Mga pamahalaang munisipyo

Mayroong 314 munisipalidad () sa Galicia, na bawat isa ay pinapatakbo ng isang pamahalaang alkalde-konseho na kilala bilang .

Nahahati pa ang pamahalaang lokal na kilala bilang isang ; na ang bawat isa ay may sariling konseho () at alkalde (). Mayroong siyam nito sa  Galicia: Arcos da Condesa, Bembrive, Camposancos, Chenlo, Morgadáns, Pazos de Reis, Queimadelos, Vilasobroso at Berán.

Tradisyunal na nahahati din ang Galicia sa mga 3,700 sibil na parokya, na binubuo ang bawat isa ng isa o higit pa na vilas (bayan), aldeas (nayon), lugares (lugar) o barrios (baryo).

Pamahalaang pambansa
Kinakatawan ang interes ng Galicia sa antas pambansa ng 25 hinalal na diputado sa Kongreso ng mga Diputado at 19 senador sa Senado – na ang 16 sa mga ito ay hinahalal at ang 3 ay hinihirang ng parlamentong Galisiyano.

Mga dibisyon administratibo
Bago ang dibisyong panteritoryo ng Espanya ng 1833, nahahati ang Galicia sa pitong lalawigang administratibo:Tumatawid ang pitong krus na nasa eskudo de armas ng of Galicia ay tumutukoy sa pitong makasaysayang lalawigan.

A Coruña
Santiago
Betanzos
Mondoñedo
Lugo
Ourense
Tui

Mula 1833, ang orihinal na pitong lalawigan ng ika-15 siglo ay pinagsama sa apat:

A Coruña, kabisera: A Coruña
Pontevedra, kabisera: Pontevedra
Ourense; kabisera: Ourense
Lugo; kabisera: Lugo

Nahahati pa ang Galicia sa 53 comarcas, 315 munisipalidad (93 sa A Coruña, 67 sa Lugo, 92 sa Ourense, 62 sa Pontevedra) at 3,778 parokya. Nahahati ang mga munisipalidad sa parokya, na nahahati pa sa aldeas ("mga nayon") o lugares ("mga lugar"). Ang tradisyunal na paghahati na ito sa mas maliit na lugar ay hindi karaniwan kumpara sa natitirang bahagi ng Espanya. Halos kalahati ng pinangalang mga entidad populasyon ng Espanya ay nasa Galicia, na sumasakop sa 5.8 bahagdan lamang ng sukat ng bansa. Tinatayang na mayroon ang Galicia ng higit sa isang milyong pinangalang lugar, higit sa 40,000 sa mga ito ay mga pamayanan.Manuel Bragado, «Microtoponimia» , Xornal de Galicia, 5 Setyembre 2005. Hinango noong 21 Pebrero 2010. (sa Kastila)

Mga pananda

Mga sanggunian


Kategorya:Mga nagsasariling pamayanan at lungsod ng Espanya