Pabirik

Kaurian:Sayaw sa Pilipinas

Ang pabirik ay isang sayawing pambayan na pangkabuhayan (o occupational dance) na nagmula sa bayan ng Paracale, Camarines Norte, sa Rehiyon ng Bikol, Pilipinas. Ang pangalan ng sayaw ay hango sa salitang Bikolano na birik, na nangangahulugang "paikutin," na tumutukoy sa aksyon ng paglilinis ng ginto. Itinuturing itong pamanang kultural na nagpapakita ng ugnayan ng tao sa likas na yaman ng kanilang bayan. Sa pamamagitan ng masining na galaw, isinasalarawan ng mga mananayaw ang masalimuot na proseso ng pagkuha ng ginto mula sa mga batong-mina gamit ang isang bilog na kasangkapang kahoy na tinatawag ding "pabirik."

 Kasaysayan 
Ang pangalan ng sayaw ay hango sa salitang Bikolano na birik, na ang ibig sabihin ay "paikutin" o "pag-ikot." Sumasalamin ito sa paraan ng paggamit ng mga minero sa kanilang lalagyan upang ihiwalay ang ginto mula sa buhangin at bato sa mga sapa at ilog ng Paracale. Ang "pabirik" ay kagamitan mismo ng mga minero na ginagamit nila sa pagmimina. Ang tradisyong ito ay nag-ugat pa sa pre-kolonyal na kasaysayan ng lalawigan, kung saan ang Paracale ay kinilala bilang isa sa mga pinakamayamang deposito ng ginto sa bansa. Noong panahon ng mga Kastila, ang gawaing ito ay naging pormal na kabuhayan, at kalaunan ay naging bahagi ng mga lokal na ritwal at pagdiriwang.

Ang sayaw ay direktang inspirasyon ng industriya ng pagmimina ng ginto sa Paracale, na kilala bilang "Bayan ng Ginto". Ayon sa mga pag-aaral sa kulturang Bikolano, ang bawat kumpas ng sayaw ay isang dokumentasyon ng tradisyonal na paraan ng paghihiwalay ng ore o batong-mina.Acuña, Corazon A.; Acuña, Mea Corazon A. “FOLKDANCES IN THE PROVINCE OF CAMARINES SUR, PHILIPPINES.”, 2018. (sa Ingles) Ang tradisyong ito ay bahagi ng mas malawak na kategorya ng mga mimetikong sayaw sa Pilipinas, kung saan ginagaya ng mga tao ang kanilang kapaligiran at trabaho.

 Koreograpiya at galaw 
Ang koreograpiya ay nakatuon sa paggamit ng pabirik, isang bilog na kahoy na lalagyan, kung saan ang mga mananayaw ay gumagawa ng paikot na galaw sa tapat ng kanilang baywang. Ipinapakita rin sa sayaw ang mga yugto ng paghahanap ng ginto: mula sa paghuhukay, pagpasan, hanggang sa paglilinis ng mineral. Ang mga hakbang na ito ay napanatili sa pamamagitan ng pagtuturo sa mga paaralan bilang bahagi ng kurikulum sa edukasyong pisikal.

 Pagdiriwang at kultura 
Ang sayaw na pabirik ang pinakatampok na bahagi ng taunang Pistang Pabirik na ginaganap tuwing Enero hanggang Pebrero 2. Ang selebrasyong ito ay nagsisilbing pasasalamat sa kalikasan at pagkilala rin sa kanilang patrona, ang Mahal na Ina ng Candelaria, na tinatawag din nila bilang "Inay Candi". Sa mga kompetisyon sa kalsada, ang mga grupo ay nagsusuot ng makukulay na kasuotan na madalas ay may kulay ginto upang ipakita ang kinang ng kanilang pamanang kultura. Ang pagdiriwang ay nagsisilbing parangal sa mga minero na itinuturing na pundasyon ng ekonomiya ng bayan.

 Kuwentong-bayan 
Ang mga kuwentong-bayan sa Paracale at mga karatig-bayan nito ay nakasentro sa paulit-ulit na katauhan ni Maria, isang diwatang tagapangalaga na ang mga alamat ay nagpapaliwanag sa misteryosong yaman ng mineral sa rehiyon. Sa Paracale, ang mito ni Maria Timbang Palo ay nagsasalaysay tungkol sa isang mapagbigay na sosok na may gintong payong na kalaunan ay lumisan dahil sa kasakiman ng mga tao, dala ang isang "Gintong Baka" at nag-iwan ng sumpa na nagpilit sa mga minero na magtrabaho nang may hirap sa pamamagitan ng pag-pabirik upang makatagpo kahit katiting na ginto. May katulad ding tradisyon sa Jose Panganiban tungkol kay Maria Ponay, na balita ay nagregalo sa Hari ng Espanya ng labindalawang gintong sisiw subalit gumuho ang kanyang mga minahan matapos subukan ng mga manggagawa na katayin ang isang gintong bakang natagpuan sa ilalim ng lupa. Ang mga pasalitang tradisyong ito ay nagpasalin-salin sa mga henerasyon, na nagmula sa mga katutubong mito tungkol sa kalikasan patungo sa mga kuwentong may aral kung saan ang ginto ay "itinatago" bilang pagsubok sa karakter ng tao, na nagsisilbing mahiwagang gabay sa pisikal na pagpapagal na ipinagdiriwang sa pista.

 Musika 
Ang musika ng Pabirik ay inirekord ng kompositor na si Juan Silos, Jr. kasama ang kanyang Rondalla noong dekada 1960. Ang komposisyong ito ay inilabas sa ilalim ng album na Philippine Folk Dances Vol. IX ng Villar Records, na siyang nagsilbing batayan para sa mga pamantayan na pagtatanghal. Ang paggamit ng rondalla ay nagbibigay ng masiglang ritmo na angkop sa mabilis na pag-ikot ng pabirik. Naroon din sa album na iyon ang ibang mga tradisyunal na sayawing pambayan tulad ng sileleddaang na mula sa Ilocos Norte.

 Mga sanggunian