Cabuyao

{{Infobox settlement
| name                    = Lungsod ng Cabuyao
| official_name           = City of Cabuyao
| other_name              = Lungsod ng Kabuyaw'
| native_name             = ᜃᜊ̱ᜌᜂ
| native_name_lang        = 
| settlement_type         = Lungsod
| image_skyline           = Cabuyao City Infobox Pic.png
| image_caption           = 
| image_size              = 250px
| image_flag              =
| image_seal              = Cabuyao Logo.jpg
| seal_size               = 120x80px
| nickname                = Ang Tahanan ng Makasaysayang Kampanang Ginto dating Pinakamayamang Bayan sa bansang Pilipinas| motto                   = Isang Kabuyaw, Isang Pananaw, Bagong Cabuyao (One Cabuyao, One Vision, New Cabuyao)| anthem                  = Cabuyao Hymn (Imno ng Kabuyaw)| march                   = 
| image_map               = 
| map_caption             = Mapa ng Laguna na nagpapakita ng lokasyon ng Cabuyao
| pushpin_map             = Philippines
| pushpin_mapsize         = 200
| pushpin_map_caption     = Kinaroroonan sa Pilipinas
| coordinates             = 
| coordinates_footnotes   =
| subdivision_type        = Bansa
| subdivision_name        =  Pilipinas
| subdivision_type1       = Rehiyon
| subdivision_name1       = CALABARZON (Rehiyon IV-A)
| subdivision_type2       = Lalawigan
| subdivision_name2       = 23pxLaguna
| subdivision_type3       = Distrito
| subdivision_name3       = Ikalawang Distrito ng Laguna
| established_title       = Pagkatatag
| established_date        = 16 Enero 1571
| established_title2      = Ganap na Lungsod
| established_date2       = 4 Agosto 2012
| parts_type              = Mga Barangay
| parts_style             = para
| p1                      = 
|government_type        = Pamahalaang Panlungsod, na pinamumunuan ng Punong Lungsod suportado ng kaniyang sampung (10) Kagawad o mga miyembro ng Sangguniang Panlungsod
| leader_title1           = Punong Lungsod
| leader_name1            = Dennis Felipe "DenHa" C. Hain (Aksyon)
| leader_title2           = Ikalawang Punong Lungsod
| leader_name2            = Leif Laiglon A. Opina (Lakas)
| leader_party3           =
| leader_title3           = Miyembro ng Sangguniang Panlungsod
| leader_name3            = 
| area_footnotes          =
| area_total_km2          = 43.30
| elevation_footnotes     =
| elevation_m             =
| population_footnotes    =
| population_total        = 248,436
| population_as_of        = 2010
| population_density_km2  = 
| population_demonym      = Cabuyeños (Lalaki)Cabuyeñas (Babae)
| population_note         =
| timezone1               = PST
| utc_offset1             = +8
| postal_code_type        = ZIP code
| postal_code             = 4025
| area_code_type          = Dialing code
| area_code               = 049
| blank_name_sec1         = 
| blank_info_sec1         = 
| blank1_name_sec2        = Mga wika
| blank1_info_sec2        = Tagalog at Ingles
| blank2_name_sec1        = Kaurian ng Kita
| blank2_info_sec1        = Unang Uri
| website                 = Opisyal na Websayt ng Lungsod ng Cabuyao
}}

Ang Lungsod ng Cabuyao (Ingles: City of Cabuyao) ay isang unang klaseng lungsod sa lalawigan ng Laguna, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

Sa kasalukuyan, ang Cabuyao ang mayroong pinakamabilis na pag-unlad sa Laguna, katunayan nito ay ang malaking bilang ng mga migranteng naghahanap-buhay sa mga industriya dito.

Ang Nestlé Philippines at Asia Brewery, Inc. ay parehong matatagpuan sa Lungsod ng Cabuyao.

Pisikal na Katangian

Lokasyon

Ang Lungsod ng Cabuyao ay matatagpuan mahigit apatnapu't tatlong (43) kilometro ang layo mula sa timog-silangan ng Kalakhang Maynila at sa kanlurang bahagi ng Lalawigan ng Laguna. Ito ay napapalibutan ng Laguna de Bay o ang Lawa ng Laguna sa hilaga, Lungsod ng Calamba sa silangan, mga bahagi ng bayan ng Silang, Cavite at Lungsod ng Tagaytay sa timog at Lungsod ng Santa Rosa sa kanlurang bahagi. Ang lungsod ay may layong limampu't apat (54) na kilometro mula sa bayan ng Santa Cruz, ang kabisera ng Laguna at layong siyam (9) na kilometro mula sa poblasyon ng Calamba na siyang kabisera ng Rehiyong CALABARZON.

Heograpiya
Ang nag-iisang lawa na matatagpuan sa Lungsod ng Cabuyao ay ang Lawa ng Laguna o kilala bilang Laguna de Bay. Ang mga barangay na nakatayo sa gilid nito ay ang Bigaa, Butong, Marinig, Gulod, Baclaran at Mamatid. Ang mga uri ng isda na mahuhuli sa lawa ay kanduli, biya, talapia, ayungin, hito, karpa, mamale, bangus, dalag, papalo, kakasuhet at dulong.

Sa mga ilog, ang Cabuyao ay mayroong:

Ilog ng Cabuyao - matatagpuan sa pagitan ng Lungsod ng Santa Rosa at Cabuyao.
Ilog ng Niyugan-Sala- ang ilog ay dumadaloy sa pagitan ng dalawang barangay ng Niugan at Sala.
Ilog Tiway-Tiway- ang ilog na ito ang pinakakilala sa buong lungsod. Ito ay dumadaloy patungong Laguna de Bay
Ilog ng San Cristobal - ang ilog na ito ay pumapagitan sa Lungsod ng Calamba at Cabuyao.

Ang mga palayan na matatagpuan sa Cabuyao ay nasa barangay ng Bigaa, Butong, Marinig, Gulod, Baclaran, Mamatid, San Isidro, Pulo, Banay-Banay, Niugan at Sala. Simula taong 2004, may kabuuang 940.56 ektarya ng lupaing palayan ayon sa datos ng Tanggapan ng Panlungsod na Agrikulturista.

Mga puno ng Narra ay nakatayo sa tabing daan ng Poblacion-Marinig at sa loob ng bakuran ng gusali ng Pamahalaang Panlungsod. Ang mga agrikultural na halaman ay palay, kalabasa, bawang, pakwan, pinya, kape at iba pang halamang namumunga.

Demograpiko

Ayon sa senso noong 2010, ang Lungsod ng Cabuyao ay mayroong populasyon na mahigit 248,436 (mula 205,376 noong 20072007 Census table for Laguna  - National Statistics Office at 106,630 noong 2000), na naglagay sa lungsod sa ika-anim na pwesto sa mga bayan at lungsod ng Laguna na mayroong mataas na bilang ng populasyon at ika-lima sa anim na lungsod sa lalawigan kasunod ng Lungsod ng San Pablo.
Blg.BarangayRanggoPopulasyon (2007)Populasyon (2010)Densidad ng Populasyon (2010)Taunang Pagtaas (Pang-karaniwan) 1  Baclaran  Ika-9  12,683  12,192  6,985/km2  -0.43% 2  Banay-Banay  Ika-4  17,419  21,934  7.073/km2  2.88% 3  Banlic  Ika-7  9,707  12,675  5,511/km2  3.4% 4  Bigaa  Ika-10  8,649  10,051  4,807/km2  1.8% 5  Butong  Ika-8  12,274  12,360  7,630/km2  0.07% 6  Casile  Ika-16  1,555  2,128  669/km2  4.09% 7  Diezmo  Ika-15  2,689  2,681  1,686/km2  -.1% 8  Gulod  Ika-11  10,127  9,417  2,304/km2  -0.78% 9  Mamatid  1  37,166  50,213  19,313/km2  3.9% 10  Marinig  Ika-2  25,619  37,169  9,494/km2  5.01% 11  Niugan  Ika-3  21,993  26,807  7,615/km2  2.43% 12  Pittland  Ika-18  1,627  1,740  598/km2  0.77% 13  Pulo Ika- 6  13,193  15,124  5,041/km2  1.63% 14  Sala  Ika-12  7,491  8,275  5,353/km2  1.16% 15  San Isidro,  Ika-5  15,495  18,145  5,767/km2  1.9% 16  Barangay I Poblacion  Ika-14  2,589  2,839  12,334/km2  1.07% 17  Barangay II Poblacion  Ika-17  1,947  1,840  7,886/km2  -0.61% 18  Barangay III Poblacion  Ika-13  3,153  2,846  12,034/km2  -1.08% <center>-  Kabuuan  Ika-6  205,376  248,436  5,700/km2  6.34%

Relihiyon

Mga Barangay

Ang Lungsod ng Cabuyao ay pampolitika na nahahati sa labingwalong (18) barangay.

 Baclaran
 Banaybanay
 Banlic
 Bigaa
 Butong
 Casile
 Gulod
 Mamatid
 Marinig Niugan
 Pittland
 Pulo
 Sala
 San Isidro
 Diezmo
 Barangay Uno (Pob.)
 Barangay Dos (Pob.)
 Barangay Tres (Pob.)

Kasaysayan

Ang pangalang ginagamit noon ng Cabuyao ay Tabuko, ngunit ito ay nasalin ng mga Kastila bilang Kabuyaw (pinangalan mula sa punong matatagpuan dito).

Pagkatapos ng pag-kolonisa ng Maynila ni Miguel López de Legazpi noong 1570, inutusan niya si Kapitan Juan de Salcedo na sakupin ang lahat ng barangay na nakapalibot sa lawa ng Ba-i, na ngayon ay tinatawag na Lawa ng Bay. Tulad ng Ba-i, na mayaman sa kagubatan at may klimang nababagay sa mga pananim, ang Tabuko ay may malawak na kapatagan at inihayag ni Legazpi na ang Tabuko ay gawing encomienda o bayan sa ilalim ni Gaspar Ramirez.

Ang bayan ng Tabuko ay malapit sa gilid ng isang ilog at lawa ng Ba-i at ang mga bangka ang naging pangunahing transportasyon sa bayan. Maraming puno noon ng kabuyaw na tumutubo sa lugar. ang bunga ng kabuyaw ay ginagamit bilang syampu''. Kaya nang itanong ng Kastilang mga pari kung ano ang pangalan ng lugar, ang mga katutubong kababaihan ay sinagot ito ng "kabuyaw", na akala ay ang tinatanong nito ay ang mga punong tumutubo as lugar. Simula noon, ang mga pari at mga opisyal na Kastila ay tinawag ang Tabuko bilang Kabuyao o Cabuyao.

Himno ng Cabuyao

Cabuyao na aming sinisinta...
Sa amin ay dakila ka
Dahil sayo'y laging may pag-asa
Ang buhay ng bawat isa

Cabuyao na sa amin ay gabay
Pag-asa'y lagi mong taglay
Papuri ang sayo'y inaalay
Pagkat ikaw ang siyang buhay

Cabuyao na aming minamahal
Patuloy at laging isisigaw
Ikaw ang buhay, isip at dangal
Ikaw sa amin ang ilaw

Cabuyao na sadyang sakdal ganda
Ika'y huwaran ng bawat isa
Sa amin ay walang katulad ka
Bukod tangi't naiiba

O bayan ng Cabuyao
Sa amin ay ikaw
O bayan ng Cabuyao
Liwanag kang tanglaw

Cabuyao na aming minamahal
Patuloy at laging isisigaw
Ikaw ang buhay isip at dangal
Ikaw sa amin ang ilaw

Cabuyao na sadyang sakdal ganda
Ika'y huwaran ng bawat isa
Sa amin ay walang katulad ka
Bukod tangi't naiiba

 Mga kilalang personalidad 

Salud Algabre, rebolusyonaryo at pinuno ng kilusang Sakdal
Anthony Villanueva, boksingero, Palarong Olimpiko sa Tag-init 1964 silver medalist
Mercedes Delfinado, akarologist
Cielito Habito, ekonomista, propesor, at kolumnista
Nila Aguillo, unang babaeng alkalde ng lungsod
Teresita S. Lazaro, dating Gobernador ng Laguna
Sabrina Man, batang artista
Charo Ronquillo, modelo
Vehnee Saturno, kompositor, manunulat ng kanta, at producer ng record
Jake Zyrus (dating Charice Pempengco), mang-aawit

Mga Kawing Panlabas
Philippine Standard Geographic Code 
2010 Philippine Census Information 
Cabuyao Fanpage

Talababa

Kategorya:Mga bayan ng Laguna