Kürtler

Kürtler () ýa-da kürt halky, günorta-gündogar Türkiýäniň, demirgazyk-günbatar Eýranyň, demirgazyk Yragyň we Siriýanyň demirgazygyndaky Günbatar Aziýanyň Kürdüstan daglyk sebitinde doglan Eýran etnik toparydyr. Merkezi Anadolyda, Horasanda we Kawkazda kürtleriň eksklawlary, şeýle hem günbatar Türkiýäniň (esasanam Stambul ) we Günbatar Europeewropanyň (esasanam Germaniýada ) şäherlerinde möhüm kürt diaspora jemgyýetleri bar. Kürt ilatynyň 30 bilen 45 aralygyndadygy çak edilýär milion.Based on arithmetic from World Factbook and other sources cited herein: A Near Eastern population of 28–30 million, plus approximately a 2 million diaspora gives 30–32 million. 

 Häzirki zaman taryhy 
Kürtler kürt dillerinde we Eýran dilleriniň Günbatar Eýran şahasyna degişli Zaza - Gorani dillerinde gürleýärler. Birinji jahan urşy we Osman imperiýasy ýeňilenden soň, ýeňiş gazanan Günbatar ýaranlary 1920-nji ýyldaky Söwres şertnamasynda kürt döwletini üpjün etdi. Şeýle-de bolsa, Lozanna şertnamasy häzirki Türkiýäniň çägini kesgitlänsoň we üç ýyl soň bozuldy, täze ýurtlaryň hemmesinde kürtler azlyk statusyna eýe boldy.Who are the Kurds? by BBC News, 31 October 2017 Kürtleriň soňky taryhynda Türk, Eýran, Siriýa we Yrak Kürdüstanda dowam edýän ýaragly çaknyşyklar bilen birlikde köp sanly genosid we gozgalaň bar. Yrakdaky we Siriýadaky kürtleriň özbaşdak sebitleri bar, kürt hereketleri bolsa tutuş Kürdüstanda has uly medeni hukuklary, özbaşdaklygy we garaşsyzlygy dowam etdirýär.

 Din we dil 
Kürtleriň köpüsi Şafygy mekdebine uýýan sünni musulmanlar, ep-esli azlyk bolsa Hanafi mekdebine. Sünni yslamdan başga-da, alewizm we şaýy yslamda millionlarça kürt tarapdarlary bar. 

Kürtler kürt dilinde gürleýärler. Kürt diliniň üç şiwesi bar, Demirgazyk Kürtçe, Merkezi Kürtçe, we Günorta Kürtçe.G. Asatrian, Prolegomena to the Study of the Kurds, Iran and the Caucasus, Vol.13, pp. 1–58, 2009: "The classification of the Kurdish dialects is not an easy task, despite the fact that there have been numerous attempts mostly by Kurdish authors to put them into a system. However, for the time being the commonly accepted classification of the Kurdish dialects is that of the late Prof. D. N. Mackenzie, the author of fundamental works in Kurdish dialectology (see Mackenzie 1961; idem 1961–1962; idem 1963a; idem 1981), who distinguished three groups of dialects: Northern, Central, and Southern."

 Salgylanmalar 

Kategoriýa:Halklar