Günä

Günä - ( — ism).
Günä uly we kiçi görnüşde bolýar. Günä şeýtany razy edilenligi üçin ýazylýar. Şeýlelik bilen Allanyň närazylygnada sebäp bolýar. Bu bolsa Alla garşy çykmak diýmek, eger-de günä bilgeşleýin edilen ýagdaýynda ("günä edip soň toba ederin" - diýýänleri şeýtan aldaýar). Şeýdip şeýtan adamy kynçylyga salýar (haýyr işden alyp galýar we günä işledýär, soň oňa günäsiz hala gelmek kyn düşer).

Toba edilmese o dünýäde bagyşlanmaýan günäler:
 Kufr
 Şirk

118. Alla ony (şeýtany) näletledi. Ol bolsa: «Kasam bolsun! Men Seniň bendeleriňden belli bir nesibe edinerin (özüme tabyn edinerin).

119. Men olary hökman azaşdyraryn, olary ham-hyýallar bilen güýmärin. Olara dowarlarynyň gulaklaryny ýarmagy (deşmegi) emir ederin, (olar hem) Allahyň ýaradan (şekilini) üýtgedirler» diýdi. Kim Allahyň ýerine şeýtany dost tutunsa, elbetde, äşgär zyýana duçar bolandyr. 

120. (Şeýtan) olara diňe (boş) wada berer, ham-hyýallar bilen güýmär. (Aslynda) şeýtan olara aldawdan başga zat wada bermez.

121. Ine, olaryň barjak ýeri dowzahdyr we ondan (halas bolmak üçin) gaçara ýer tapmazlar.

— Kuran: sura №4.

Yslamda uly günälere mysal: Remezan aýynda sebäpsiz oraza tutmazlyk, Alla şirk goşmak, öýde ýa-da howlyda janly zadyň suratyny ýa-da heýkeli goýmak, wagty boş geçirmek (haýyrsyz, sebäpsiz boş), enäň-ataň diýenini etmezlik, günä işi gurnamak, zekat tölemezlik (eger nisab derejede bolmasa), aluw-satuwda aldaw, ýalan kasam bermek, ene-ata we ýakyn garyndaşlaryň bilen araňy üzmek, sebäpsiz namazy goýbermek (okamazlyk),  islam goragy üçin söweşilýän döwürde uruşdan gaçmak, göterim; prosent (süýthorlyk), jadygöýlik bilen meşgullanmak, aldaw; ýalan, jalaýlyk; pul sowrujylyk; biderek harç edijilik; bisarpalyk we şuňa meňzeşler.

 76 sany uly günäler 
 Allaha birini ýa-da bir zady deňemek (şirk)
 Haksyz ýere adam öldürmek
 Jadygöýlik (sihr)
 Ybadata geleñsiz bolmak
 Zekat tölemekden boýun gaçyrmak (nisab bolmasa)
 Ene-atañ diýenini etmezlik (eger günäli zady buýrmasa)
 Süýthorlyk etmeklik
 Ýetimiň emlägini almak
 Hadys oýlap tapmak
 Sebäpsiz agyz beklemezlik
 Uruş meýdanyndan gaçmak (gaçgaklyk)
 Zyna, ahlaksyzlyk
 Halky aldaw we zalymlyk bilen dolandyrmak
 Spirtli içgileri içmek
 Ulumsylyk, gopbamlyk, tekepbirlik
 Ýalan şaýatlyk
 Gomoseksualizm
 Dogruçyl zenana töhmet atmak
 Oljalary, halk gaznasynyň baýlygyny we sadakalary bikanun ulanmak
 Kesekiniň mülküni(zadyny) eýelemek
 Ogurlyk
 Talaňçylyk
 Ýalandan ant içmek
 Ýalan
 Öz janyňa kast etmeklik
 Sud çözgüdinde wyždansyzlyk
 Aýalyň, gyzyň we şuňa meňzeşleriň özlerini ýaramaz (ýeňil) alyp barmagyna ýol bermek
 Zenanyň erkeklere meňzemegi, erkegiň zenanlara meňzemegi
 Galp toý
 Gan, maslyk we doňuz iýmek
 Peşewe seresapsyz bolmak
 Dinsiziň salgyt ýygnamagy
 Ikiýüzlülik
 Dönüklik
 Din ylmyny bu dünýä üçin öwrenmek we olary bu dünýä üçin ýaşyrmak
 Edilen ýagşylyga nägile bolmak
 Takdyry inkär etmek
 Başgalaryň syryny açmak
 Nälet
 Mukmin patşanyñ permanyna boýun egmezlik
 Bilgiçleriň we öňünden bilijileriň sözüne ynanmak
 Zenanyň äriniň diýenini etmezligi (eger günä buýrmasa)
 Garyndaşlar bilen gatnaşygy kesmek
 Janly zadyň suratyny çekmek
 Gybat
 Ölene (uly) ses edip aglamak
 Nesildäki adamyň gybatyny etmek
 Göwne degmek we kiçeltmek
 Musulmana ýarag çenemek we imansyz diýip aýyplamak
 Musulmana dil we zelel ýetirmek
 Dindarlara zyýan ýetirmek
 Ýaragy göz üçin uzaltmak (kelpeňlik)
 Erkekleriň ýüpek geýinmegi we altyn dakynmagy
 Guluň gaçmagy
 Alla üçin soýulmadyk gurban mal
 Ýer (mellek) meýdanyň araçägini aňladýan belligi üýtgetmek, çalyşmak
 Pygamberiň sahabalaryna dil ýetirmek
 Ansarlara dil ýetirmek
 Günä we gadagan zatlara çagyrmak
 Ýasama saç dakynmak we taturowka etdirmek(etmek)
 Musulmana ýarag çenemek
 Öz kakaň däl adamy kaka diýip hasap etmek
 Erbet zady guman etmek
 Iýip içmek üçin altyn we kümüş gap-gaçlary ulanmak
 Jedel
 Guly urmak, ezýet bermek we biçmek
 Kem ölçemek
 Allahyň gazabyndan özüňi aman bilmek
 Alladan umydyňy üzmek
 Berlen haýryň gadyryny bilmezlik
 Suw köp bolup, ony adamlara bermekden ýüz döndürmek
 Haýwana tagma basmak
 Humarly oýunlar
 Mesjid Haramda günä etmek
 Sebäpsiz ýere Juma namazdan galmak we ony ýeke bolup okamak
 Musulmanlara garşy içaly bolmak we ýaşryn olaryň syryny ýaýmak

Göz, gulak, dil, el, aýak, garyn we jyns organ. Bular islamda günä (sebäp) edip biljek beden agzalary(organlary).

 Akyda-da günä 
 Ynamsyzlyk, şübhe (kufr).
 Ikiýüzlilik (nifäk).
 Köphudaýlylyk (şirk).
 Dinden çykmaklyk (ridda).

 Ýürekde günä 
 Allahy ýatlamazlyk.
 Alladan gorkmazlyk (Alladan başga zatdan gorksaň Alladan gorkdygyň bolmaýar).
 Ýaman niýet.
 Gaty ýüreklilik.
 Gahar-gazap.
 Närazylyk.
 Nebisli bolmak (nebsiň diýenini etmek gara ýürekli bolmagyň nyşany).

 Bedende günä 
 Bedeniňe surat çekmek ().
 Tans etmek.
 Çapak çalmak.
 Oýun oýnamak.
 Erkek bolup zenana meňzemek (we zenan bolup erkege meňzemek).
 Bedeniňi üýtgetmek (gaşy ütmek (çyzmak), ýüzüň tüýüni ütmek (ütdürmek), zenanlaryň saçlaryny gyrkmagy (hiç bir zenanyň saçyny gyrkmaly däl, hat-da ujybsyz hem bolsa, sebäbi garşydaş jynsa meňzemek haram), dyrnak dakynmak, dyrnagy reňklemek, dodagy reňklemek, dodagy çişirmek, ýanbaşy çişirmek, göwsi çişirmek (göwreli we semiz oňa degişli däl, sebäbi olarda bu tebigy, ýöne olar hem göwräňi bildirmez ýaly eşik geýmeli), dyrnak ösdürmek, pudr we şonuň ýaly zatlary çalynmak, kirpigi çyzmak, [saça boýan etmek bolýar, ýöne şu wagtky himiki boýaglara boýamak gadagandyr, we gara boýag bolmaly däl, garrylar öz çal şaçy üçin boýamaly däl, eger tebigy önümlerden ýasalan zyýansyz boýag bolsa bor, emma häzirki günde boýaglar himiki düzüme eýe bolansoň, käbir ýurtlarda boýag edilen soň (boýagdan 20 minut soň) ölüm bolandygy hakda kän habar (gadagan bolmagy üçin) muňa mysaldyr.https://www.15min.lt/m/id/ru/zizn-live/zhenshchina-umerla-iz-za-populjarnoj-kraski-dlja-volos-508-282699 Yslamda özüňi öldürmek haramdyr, başga birini hukuksyz öldürmek has hem erbetdir], bedeniňe metal geçirip, ildirip, sokup goýmak, diş goýdurmak we şuňa meňzeş zatlary etmek).
 Erkekleriň altyn dakynmagy we ýüpek (mata) geýinmegi.

 Gözde günä 
 Şöwhetli serediş (diňe nikada duran kişiňe seretmekde hiç günä ýok)
 Awrat ýerlere seretmek. Zenanlar üçin awrat diňe ýüzden, goşardan beýleki hemme ýeri degişlidir (käbir ýurtlarda olary hem ýapýarlar), beden agzalar köýnege seredeniňde bildirmeli däl. Erkekler üçin awrat göbekden dyza çenli (dyzyň özi hem degişli). Telewizorlarda, telefonlarda, smartfonlarda, kompýuterlerde we şuňa meňzeş islendik wirtual enjamlarda awrat ýeri görmek (başgalara görkezmek we paýlaşmak ondan hem agyr günä, her görkezilen we paýlanylan, olaryň hem paýlaşan sanyna görä günä bar).
 Adama ýigrenji seretmek.
 Başga öýe, ammara, howla we şuňa meňzeşlere ogryn garama (gizlin äňetme, jyklama).
 Telewizor (smartfon, laptop, telefon, we ş.m.) ýaly zatlarda biderek (serial, film(kino), sport, teleşow, reklama, peýdasyz(haýyrsyz) samsyk zatlary we ş.m.) zatlary görüp wagt geçirmek (Kuran diňlemek, hadys diňlemek, öwrenmek, halka zyýansyz, özüñi ýa-da başga birini günä eltmejek hünär öwrenmek bolar).

 Gulakda günä 
 Aýdym diňlemek.
 Gybat diňlemek (edil gybat eden ýaly günä bolýar).
 Eştmesi gadagan edilen zatlary diňlemek.

 Dilde günä 
 Aýdym aýtmak 
 Sygyrmak, sykylyk ().
 Gybat.
 Gargamak, näletlemek, paýyş söz aýtmak.
 Ýalan.
 Ölen adama (uly) ses edip aglamak.
 Ýalan şaýatlyk we ýalan kasam.
 Içigaralyk, başganyň gynanjyna begenmeklik (şamata).
 Kemsidiji gülki (suhriýa).
 Gyjalat (mann).
 Lakgylyk, ýaňralyk, boş sözlülik (lägu).
ZyharErkegiň öz aýalyna: "Sen meniň ejem ýaly...'" diýip, öz aýalyny eje ýaly hasaplap onuň bilen jyns gatnaşygy kesmek. Beýle etmek düýbinden ýalňyş.
Paýyş sözlülik (bäzäg) gödek söz; aýp söz; paýyş söz, haýasyz; utançsyz; binamys, paýyş sözlülik; hana sözlülik; agzy hapalyk) ahlaksyz gürrüňler.

Hana sözlülik (namima) töhmet, gybat) 
tersleşdirmek (arasyny bozmak), sögüşdirmek üçin bir adamdan başga bir adama iberilýän söz, gybat. Nämimä (gybat) bolmagy üçin bir adam barada çyn aýtmak hem ýeterlikdir.
ÝalanIfk () - adama edilýän (edilen) töhmet. Töhmet uly günä bolansoň töhmetçiler Allanyň gazabyna galarlar (toba etmese). Iň uly töhmet köphudaýlylyk (şirk), Alladan başga kimdir birinde güýç bar diýip ynanmak ýalan(ýalňyş).
ZurZur () — ýalan.
Töhmet (buhtan)Buhtan () — nädogry, ýalan; gybat, töhmet.

 Jyns organda günä 
 Nikasyz jyns gatnaşygy (zyna).
 Gomoseksuallyk we biseksuallyk.
 Uly meýdan edilýän deşige jyns gatnaşygy etmek (liwat).
 Mal bilen jyns gatnaşygy etmek.
 Onanizm.
 Oraza tutulanda, aýbaşy(görüm) döwründe, çaga doglandan soňky döwründe, bularyň möhleti dolandan soň doly we dürs gusul alynýança jyns gatnaşyk etmek.
 Maşgala ýassykdaşyñdan başga kişilere jyns organy görkezmek.
 Gabyra (mazarda), kölegede, adamlaryň dynç alýan ýerinde, akar suwa (ýata suwa) we şuňa meňzeş ýerlere - meýdan etmek.

 Elde günä 
 Aýdym düzmek.
 Urşmak, urşdurmak (Islam ýolunda bolmasa)
 Haýwandyr janly-jandarlary urşdyrmak.
 Tebigaty hapalamak, otdyr mör-mojekleri sebäpsiz basmak, öldürmek.
 Ýola we beýleki ýerlere hapa taşlamak.
 Haýwanlara ezýet bermek, gulaga we başga ýere tagma basmak; olary deşmek; kesmek.Kuran, sura №4, aýat №118-119.
 Janly zadyň suratyny çekmek (adamyň, haýwanyň we şuňa meňzeş zatlar). 
 Kem ölçeme, ogurlyk.
 Talaňçylyk, ütme, garakçylyk.
 Hukuksyz öldürmek (hat-da garynjanyda).
 Ýençme, şikes ýetirmek, zalymlyk.
 Parahorlyk.
 Humarly oýunlar (poker, kazino...)
 Zyna islegi bilen erkek zenanyň, (ýa-da zenan erkegiň) ýüzüne el degirmek.
 Heýkel, but ýasamak.
 Aýtmasy gadagan zady ýazmak.
 Täretsiz Kurany eldemek (gusul bozlup gusulsyz okamak hem bolmaýar, diňe durmuşda ulanylýan dogalar bilner. Meselem: "Bismillä").
 Oýun oýnamak.

 Aýakda günä 
 Ärsiz ýa-da ýakyn garyndaşsyz (mährämsiz) syýahat etmek.
 Ybadat edip duranyň öňünden bidüzgün geçmek(sutra).
 Gulyň, bergidaryň, aýalyň we ş.m. gaçmagy.
 Ulumsy, öwünjeň ýörüş.
 Täretsiz mesjide girmek.
 Sygyrmak.
 Oýun oýnamak.

 Garynda günä 
 Çilim çekmek.
 Nas atmak.
 Göterimne pul bermek we almak. (риба, ribä)
 Haýwanlary urşdyryp, jedel edip, haýwanlary çapyşdyryp we şuňa meňzeşleri edip pul gazanmak.
 Ýasama, himikatly önümleri iýmek.
 Süýthorlyk, ogrulyk we şuňa meňzeş ýollar bilen iýilýän iýmit.
 Aldawly söwda.
 Musulman halka zyýan ýetirmek.
 Spirtli içgileri, beýhuş ediji we şuňa meňzeşleri iýmek, içmek (narkotik, arak, piwo we ş.m.lar). Bulary satmak, satyn almak, ýaýratmak haramdyr.
 Şeriatda iýmesi gadagan mallaryň (doňzyň, maslygyň, ýyrtyjyň, Allahyň ady bilen öldürilmedik haýwanyň) etini, hapa(nejasat) iýmiti iýmek, içmek.
 Şübheli her dürli önümleri iýmek (konditer, buzgaýmak, gazly we gazsyz gaplanan içgiler (reňksiz (reňklendirilmedik) we zat goşulmadyk suwy içse bolýar (mysal üçin: ýürek bulaşmany, atrawleniýany, içiňi arassalamak üçin diňe reňksiz gazlandyrylan suwy içse bolar)), tort, süýji, şokolad, peýnir, şöhlat (калбаса), koffee we şuňa meňzeş ýasama önümler (olary köpüsinde howply iýmitlik goşundylary bar).https://play.google.com/store/apps/details?id=com.food.addictives.activities.ruscommercial

 Şeýle-de 
 Käfir
 Şirk
 Ýalan

 Bellik 

 Salgylanmalar 
 https://en.wikipedia.org/wiki/Islamic_views_on_sin
 https://ru.wikipedia.org/wiki/Грехи_в_исламе