Kürdüstan

+Kürdüstan 125px  (Baýdag) (Gerb)  300px
Kürdüstan ( ; "kürtleriň ýurdy") ýa-da Uly KürdüstanTurkey demands Google remove Greater Kurdistan map by Rudaw, December 25, 2018 Günbatar Aziýada takmynan kesgitlenen geo-medeni territoriýa bolup, bu ýerde Kürtler aglaba köplügi emele getirýär we kürt medeniýeti, dilleri we milli şahsyýet taryhy taýdan esaslanýar.M. T. O'Shea, Trapped between the map and reality: geography and perceptions of Kurdistan, 258 pp., Routledge, 2004. (see p. 77) Geografiki taýdan Kürdüstan takmynan demirgazyk-günbatar Zagrosy we gündogar Toros dag gerişlerini öz içine alýar.Kurdistan , Britannica Concise.

Mahmyt Kaşgarly dünýäniň kartasyny düzen we al-Yrak bilen Aş-Şamyň arasyndaky sebiti "Erz-el-Ekrad" diýip kesgitlän "Divanu Lugotit Türk" eserinde bu sebiti ilkinji gezek kürt topragy hökmünde agzap geçdi. Erz-el-Ekrad arap dilinde "kürtleriň ýurdy" diýmekdir. Kürdüstan ady ilkinji gezek 1150-nji ýylda Beýik Seljuk hökümdary Soltan Sanjar tarapyndan günbatar Eýrany suratlandyrmak üçin ulanylýar.

Kürdüstan, adatça, aşakdaky dört sebiti öz içine alýar: günorta-gündogar Türkiýe ( Demirgazyk Kürdüstan ), Demirgazyk Yrak ( Günorta Kürdüstan ), Demirgazyk-Günbatar Eýran ( Gündogar Kürdüstan ) we Demirgazyk Siriýa ( Günbatar Kürdüstan ). Käbir kesgitlemelerde Günorta Kawkazyň käbir bölekleri hem bar. Käbir kürt milletçi guramalary bu sebitleriň käbirinden ýa-da hemmesinden ybarat bolan garaşsyz millet döwletini döretmäge synanyşýar, beýlekileri bar bolan milli çäklerde has özbaşdaklyk ugrunda kampaniýa alyp barýar.Hamit Bozarslan “The Kurdish Question: Can it be solved within Europe?”, page 84 “The years of silence and of renewal” in Olivier Roy, ed. 

Dolandyryş taýdan 20-nji asyrda kürt döwletiniň (1918–1919), Kürdüstan Patyşalygynyň (1921–1924), Kürtistanskiý Uýezdiň gysga ömri bolan sebitler döredildi. "Gyzyl Kürdüstan" (1923–1929), Ararat respublikasy (1927–1930) we Mahabad respublikasy (1946).

Yrak Kürdüstan ilkinji gezek 1970-nji ýylda Yrak hökümeti bilen baglaşylan şertnamada özbaşdak status aldy we statusy 2005-nji ýylda federal Yrak respublikasynyň çäginde özbaşdak Kürdüstan sebiti hökmünde tassyklandy.Iraqi Constitution, Article 113. Eýranda Kürdüstan welaýaty hem bar, ýöne ol öz-özüni dolandyrmaýar. Siriýanyň raýat urşunda söweşýän kürtler Siriýanyň demirgazygyndaky uly böleklere gözegçilik edip , Demirgazyk we Gündogar Siriýanyň Awtonom Dolandyryşynda öz-özüni dolandyrýan sebitleri döretmegi başardylar we söweşden soň federal Siriýada özbaşdaklyga çagyrýarlar.

 Salgylanmalar 

Kategoriýa:Ýurtlar boýunça geografiýa