Dunaý

<font color=white size="4"> Dunaý250px Uzynlygy 2860 km Basseýni  817 000 km2 Gada notece  200 km3 Gözbaşy  Schwarzwald Aýagy Gara deňiz Ýurtlar Germaniýa, Awstriýa, Slowakiýa,Wengriýa, Horwatiýa,Serbiýa, Bolgariýa, Rumyniýa,Moldowa,Ukraina

Dunaý derýasy (Irki Danuvius sözünden nemesçe: Donau, keltçe: *dānu, manysy "akmak", slowakça we polýakça Dunaj, wengrçe Duna, rumynça Dunărea, Frakiýa/Dakiýa dilindäki “Donaris/Donare” sözünden, gadymy skandinaw dilinde Duná, türkçe Tuna, gadymy grek dilinde Istros, slowençe Donava, horwatça Dunav, serbçe Дунав/Dunav, bolgarça Дунав, ukrainçe Дунай) Ýewropa Bileleşiginiň iň uzyn, Ýewropanyň bolsa Wolga derýasyndan soň ikinji iň uzyn derýasydyr.

Ol Germaniýanyň Schwarzwald tokaýlygyndan gözbaş alyp gaýdaýan kiçi Brigach we Breg derýalarynyň adybir Donaueschingen nemes şäherinde goşulmagy bilen Dunaý derýasy diýlip atlandyrylýar. Dunaý derýasy gündogara tarap 2550 km (1771 mil) çemesi akyp, birnäçe orta we merkezi ýewropa paýtagtlarynyň içinden geçýär we Rumyniýa bilen Ukrainada ýerleşýän Dunaý deltasynyň üsti bilen Gara deňze baryp guýýar.

Taryhda Rim imperiýasynyň gadymky sepgidi hökmünde tanalýan bu derýa on sany ýurduň içinden akyp geçýär – ýa-da olaryň serhediniň bir bölegini düzýär: Germaniýa (7.5%), Awstriýa (10.3%), Slowakiýa (5.8%), Wengriýa (11.7%), Horwatiýa (4.5%), Serbiýa (10.3%), Rumyniýa (28.9%), Bolgariýa (5.2%), Moldowa (1.7%), we Ukraina (3.8%). Mundan hem başga onuň basseýni ýene dokuz sany ýurdy öz içine alýar: Italiýa (0.15%), Polşa (0.09%), Şweýsariýa (0.32%), Çehiýa (2.6%), Sloweniýa (2.2%), Bosniýa we Gersegowina (4.8%), Montenegro, Makedoniýa respublikasy we Albaniýa (0.03%).

 Ady 
Dunaý derýasy dürli dillerde dürlüçe atlandyrylýar:

 Iňlisçe: Danube
 Bolgarça: Дунав (Dunav)
 Çehçe, polýakça we slowakça: Dunaj
 Nemesçe: Donau
 Wengrçe: Duna 
 Slowençe: Donava
 Horwatça: Dunav
 Serbçe: Dunav/Дунав 
 Rumynça: Dunăre, Dunărea 
 Rusça we ukrainçe: Дунáй (Dunay)
 Latynça: Danubius, Danuvius, Ister 
 Gadymy grekçe: Istros
 Türkçe: Tuna

Dunaý derýasy aşakdaky ýurtlardan we dört sany paýtagt şäherden akyp geçýär. Şeýle hormat dünýä boýunça diňe Dunaý derýasyna degişlidir:

 Germaniýa
 Awstriýa
 Wena 
 Slowakiýa
 Bratislawa 
 Wengriýa
 Budapeşt 
 Horwatiýa
 Serbiýa
 Belgrad 
 Rumyniýa
 Bolgariýa
 Ukraina
 Moldowa

+ Dunaýyň esasy goşantlary Ady Dunaýa guýýan ýeri, kenary Dunaýyň aýagyna çenli bolan daşlygy, km Akyp geçýän ýurtlary (gözbaşdan başlap) Uzynlygy, km Illersag~Germaniýa163Lechsag~Awstriýa, Germaniýa285 Isarsag2281,7Germaniýa263Innsag2225,2Şweýsariýa, Awstriýa, Germaniýa525Ennssag2111,8Awstriýa255Moravaçep1880,3Çehiýa, Slowakiýa, Awstriýa380 Rábasag1794,0Awstriýa, Wengriýa398 Váhçep1765,8Slowakiýa402 Hronçep1716,0 Slowakiýa289 Ipelçep1708,2 Slowakiýa, Wengriýa233 Drávasag1382,5Italiýa, Awstriýa, Sloweniýa, Wengriýa, Horwatiýa720 Tiszaçep1214,5Rumyniýa, Ukraina, Slowakiýa, Wengriýa, Serbiýa966 Savasag1170Sloweniýa, Horwatiýa, Bosniýa we Gersegowina, Serbiýa940 Velika Moravasag1104,5Serbiýa563 Iskarsag637,3Bolgariýa368Siretçep155,2Rumyniýa726Prutçep134Ukraina, Moldowa, Rumyniýa950





Kategoriýa:Derýalar