Babegiň gozgalaňy

BABEGIŇ GOZGALAŇY — takm. 816—837 ýyllarda Arap halifatyna garşy Azerbaýjanda we Günbatar Eýranda dörän  halk   hereketi.  Babek   8   asyryň   ahyrynda  garyp maşgalada doglupdyr. Ol çopan, kerwende düýe idiji, soňra Töwrizde hünärment bolup işläpdir. Babek hürremitleriň   azat   edijilik   göreşine   goşulypdyr, 816 ýylynda   hereketiň   ýolbaşçysy  Jawidan  ölenden  soň   göreşe ýolbaşçylyk   edipdir.   Ol   halky   arap    zulumyndan   azat bolmak  ugrundaky  aýgytly  göreşe çagyrypdyr.  Halk köpçüligine  azatlyk bermegi wada edipdir.  Onuň  goşuny daýhanlardan, hünärmentlerden,  şäher  garyplaryndan düzülipdir, feodallar hem öz bähbitlern üçin birbada olary goldapdyr.  9 asyryň 30 ýyllarynda   Babegiň  gozgalaňy has  giň  gerime eýe bolup, ol tutuş Azerbaýjana,   Günbatar Eýrana, Gündogar Ermenistana ýaýrapdyr. Babegiň nökerleriniň sany 300 müňe etipdir. Halif Babegi iň howply duşman hasaplap, 835 ýylynda onuň garşysyna köp goşuna baş edip belli serkerdesi Haýdar ibn Kowusy iberipdir. Gazaply çaknyşyklardan soňra 837 ýylynyň güýzünde hürremitlernň Badz  galasy  araplar tarapyndan  eýelenipdir. Babek ýesir alnyp, 4  sentýabrda  gynalyp öldürilipdir. Ol ölmeziniň öň ýanynda: «Men armanly, çünki bu  itleriň   hemmesinn ýok edip  bilmedim» diýipdir.  Babegiň   gozgalaňy ýeňlişe sezewar   bolsa-da,  Ýakyn Gündogarda iň güýçli hereketleriň biri bolup, Arap halifatynyň ýykylmagyny tizleşdiripdir.

Kategoriýa:Eýranyň taryhy