Bagana önümçiligi

BAGANA ÖNÜMÇILIGI — 1—3 günlük garaköli guzularyň derisiniň soýlup alynmagy. Biziň ýurdumyzda bagana berýäň tohum goýunlaryň sany köp. Olaryň arasynda has ajaýyp we owadan bagana berýänleri sokol, reşetilow, maliç we çuşka tohum goýunlarydyr, olar Ukrainada we Moldawiýada köpeldilýär. Şeýle-de bolsa olaryň hiç biri hem baganasynyň şekili, buýrasy, reňkiniň öwüşgini we derisiniň berkligi boýunça garaköli bagana bilen deňeşdnrilip bilinmez. Guzulary soýup, derisini almak işleri dowarçylyk fermalaryiyň ýöriteleşdirilei  punktlarynda tehnologik talaplara laýyklykda geçirýalýär. Soýlup alnan deriler punktlarda duzlanýar. Bir derini duzlamak üçin 0,7—0,8 kg nahar duzy sarp edilýär.  Ol takynan 6—10 güne çenli duzda ýatyrylýar. Duzlanan baganalar ýöriteleşdirilen stanoklarda arassalanýar. Garaköli baganalar arassalanandan soň, hojalyklaryň özünde sortlanýar we   taýýarlaýyş   guramalaryna  ýa-da  bagana   zawodlaryna iberilýär.  Käbir   sebäplere görä sortlanan   baganalar öz wagtynda iberilmese, onda olar üstüne agyr we tekiz tagtalar goýlan ştabellerde saklanýar. Baganalar ştabellerde saklanýan döwründe güýe degmez ýaly wagtal-wagtal  barlanyp   durulýar.  Bagana   zawodyndaky   önümçilik prossesleri     aşakdaky      operassiýalardan     ybaratdyr: 1) ilkinji   sortlamak — bagaialary haryt  we tehnologik häsiýetleri boýunça saýlap almak hem birdeň derejede işlener ýaly tapgyrlara  bölmek; 2) çyglamak — baganadaky  ereýän   beloklary,  tüýündäki   hapasyny, çägesini we duzuny aýyrmak; 3) ýuwmak — baganadaky hapany, gan we duz galyndylaryny arassalamak   maksady  bilen  ýörite barkaslarda 4 sagatlap   ýuwmak; 4)  braklamak — çyglamak    netijesinde kemçilikli bolan baganalary saýlap aýyrmak; 5) eýlemek —çylşyrymly  biohimiki   prosses  bolup,   onda   baganalar barkaslarda   iri üwelen  arpa  ununyň we nahar  duzu-yň suwdaky garyndysyndan taýýarlanan eýde ýatyrylýar. Bir  baganany eýlemek üçin  orta hasap  bilen 0,3 kg arpa  uny we 0,24 kg nahar duzy sarp  edilýär;  6) guratmak— baganalar eýlenenden soň, olara simmetrik şekil bermek  üçin  serip guratmak; 7) bagananyň gyralaryny dogrulamak — eýlenen baganalaryň gyralaryny  ýiti pyçak  bilen  kesip aýryp, olara  dogry  şekil  bermek.   Bagananyň gyralaryndan kesilip   aýrylan   bölekleriň  bir  meňzeşlerini tikin sehinde bir-birine çatyp, plastinalar taýýarlaýarlar; 8) gaýtadan   ýuwmak — bagananyň tüý örtügindäki eýiň galyndylaryny  we hapalaryny aýyrmak üçin elde ýa-da ýuwujy maşynlarda ýuwmak; 9) gaýtadan guratmak — çäge dökülen tekiz meýdanda baganany 2-3  s-lap ýere ýazyp guratmak. Garaköli baganalary eýlemek häzirki zaman tehnologiýasy bilen enjamlaşdyrylan bagana zawodlarynda  amala aşyrylýar. Bu zawodlaryň biri hem respublikamyzyň Çärjewdäki garaköli bagana zawodydyr. Bagana zawodlary Buhara we Çimkent şäherlerinde hem bar.

Kategoriýa:Oba hojalygy
Kategoriýa:Maldarçylyk