Bathyzyň wyžžyldawuk tomzagy

Gatyganatlylar otrýady
Wyžžyldawuk tomzaklar maşgalasy
Ýagdaýy. Derejesi III (VU). Ýitmek howpunyň
abanmagyna ýakyn görnüş.
Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti.
Birnäçe aşaky görnüşli, üzlem-saplam
ýaýrawly. Türkmen-Horasan daglarynyň
endemigi.
Gysgaça beýany. Göwresiniň uzynlygy
25–29 mm. Birsydyrgyn gara reňkli, üstki
tarapy
ýalpyldawuk, käbir halatlarda
gapdallary
gögümtil öwüşginli tomzak.
Ýaýraýşy. Günbatar we Gündogar Köpetdag,
Bathyz. Türkmenistandan daşarda
— Owganystan, Demirgazyk-Gündogar
Eýran.
Ýaşaýan ýerleri. Tokaýlyk jülgeleriň we
mele
toprakly dag etekleriniň efemer
ösümlikli
ýerleri.
Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Örän az.
Esasy çaklendiriji sebäpler. Serhetabat şäheriniň
we Serhetçi şäherçesiniň töwereklerindäki
meýdanlardan tomzaklaryň
kolleksiýa üçin tutulmagy.
Biologiýasynyň aýratynlyklary. Gysga
ömürli
ýazky görnüş. Martyň aýagyndan
maýyň
başyna çenli gündizlerine işjeň
hereketde
bolýar. Ýyrtyjy, çygly ýerlerde
ýaşaýar,
mollýuskalar we mör-möjekler
bilen
iýmitlenýär.
Liçinkasyna ylmy ýazgy
berilmedik.
Köpeldilişi. Iş geçirilmedi.
Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň
Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Bathyz
döwlet goraghanasynda goralýar.
Gorag üçin zerur çäreler. Höwesjeň ýygnaýjylar
tarapyndan tomzaklary tutup
almagy gadagan etmeli. Serhetabat
şäheriniň we Serhetçi şäherçesiniň töwereklerinde
gorag işlerini güýçlendirmeli.
Barlaglar boýunça teklipler. Ýaýran ýerlerini
we biologiýasyny öwrenmeli. Tomzagyň
liçinkasyna ylmy ýazgy bermeli.
Düzüji: M. G. Nepesowa