GARAMTYL GANATLY UZYNMURT ÇEKIRTGE

Göni ganatlylar otrýady
Hakyky uzynmurt çekirtgeler maşgalasy
Ýagdaýy. Derejesi III (VU). Ýitmek howpunyň
abanmagyna ýakyn görnüş.
Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti.
Bir görnüşden ybarat bolan turan urugyna
degişli. Gadymdan galan görnüş.
Türkmenistanda C. f. fuscipennis Uvarow,
1910 ilkinji beýanly asaky görnüşi
duş gelýär. Merkezi Aziýanyň endemigi.
Gysgaça beýany. Iri çekirtge, onuň güýçli
ösen ganat üstleri garamtyl ýa-da açyk
reňkli tegmilli. Ganatlary çalymtyl-sary.
Bedeniniň reňki çalymtyl-sary ýa-da
goňur. Göwresiniň uzynlygy erkekleriniňki
— 33–40, urkaçylarynyňky 35–
42 mm.
Ýaýraýşy. Krasnowodsk belent tekizligi,
Jebel demir ýol duralgasynyň günortagündogary. Türkmenistandan daşarda
— Gazagystan, ýaýrawynyň gündogarynda
— Inder kölüne çenli, Özbegistan,
Gyrgyzystan, Täjigistan.
Ýaşaýan ýerleri. Baýyrlaryň arasyndaky
ýowşanly peslikler.
Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Seýrek
duşýar.
Esasy çaklendiriji sebäpler. Ýaşaýan ýerlerinde
çendenaşa köp mal bakylmagy.
Biologiýasynyň aýratynlyklary. Ýeterlik
öwrenilmedik. Ösümlik düýpleriniň arasynda
(tamnobiont) ýaşaýar. Ganatly erkek
çekirtgeler maýyň ahyrynda, ýetişen
ýumurtgaly urkaçylary bolsa iýunda duş
gelýär.
Köpeldilişi. Iş geçirilmedi.
Gorag üçin geçirilen çäreler. Türkmenistanyň
Gyzyl kitabyna (1999) girizildi.
Gorag üçin zerur çäreler. Ýaşaýan ýerlerinde
çäkli goraghanalary we beýleki
goralýan ýerleri döretmek.
Barlaglar boýunça teklipler. Uly Balkanyň
demirgazyk-günbatar böleginde ýaşaýan
populýasiýasynyň ekologiýasyny öwrenmeli.
Düzüji: E. O. Kokanowa