Sähra süýri çekirtgesi

Göni ganatlylar otrýady
Hakyky uzynmurt çekirtgeler maşgalasy
Ýagdaýy. Derejesi II (EN). Ýitip barýan
görnüş.
Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti.
Saginae aşaky maşgalanyň düzümine
girýän Saga Charpentier palearktik, bir
görnüşden ybarat bolan urugy.
Gysgaça beýany. Uzynmurt çekirtgeleriň
iň irileriniň biri. Ganatlary gowşak
ösen. Göwresi has süýri, inçemik, ýaşyl
ýa-da sarymtyl reňkli, arkaöňüniň aşaky
gyrasy we garyn bogunlarynyň ählisi
goşa agymtyl zolakly. Kellesi örän ýapgytlaşan
maňlaýly. Urkaçysynyň bedeniniň
uzynlygy 53–75 mm.
Ýaýraýşy. Köpetdag, Köýtendag. Türkmenistandan
daşarda — Ýewropanyň günortasy,
Krym. Ýaýrawynyň gündogarynda
— Zaýsan kölüne, şonuň ýaly-da
Demirgazyk we Günbatar Týanşana çenli,
demirgazygynda — Harkow, Woronež
we Çelýabinsk oblastlaryna çenli.
Ýaşaýan ýerleri. Gurakçylyga uýgunlaşan
däneli ösümlikli guraklygy pesräk sähralar.
Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Kesgitlenilmedi.
Esasy çaklendiriji sebäpler. Mal bakylmagy,
öri meýdanlaryň himiki serişdeler
bilen işlenilmegi.
Biologiýasynyň aýratynlyklary. Diňe ösümliklerde
bukuda gizlenip ýaşaýan, häsiýetleri
boýunça hudaýata meňzeş mörmöjekler.
Mör-möjekler bilen, şol sanda
iri uzynmurt çekirtgeler, hudaýatylar
we çekirtgeler bilen iýmitlenýär. Erkek
jynslylary bolmaýar. Enelik jyns öýjükleriniň
tohumlanmasyz usuly bilen köpelýär.
Ösüş döwründe 8 gezek gowuny
çalşyrýar. Jyns taýdan ýetişende gowuny
çalşyranyndan 3–4 hepde geçeninden
soňra, ýumurtgalaryny topraga güýze
çenli, agşamlaryna ýa-da gijelerine dürli
çuňlukda taşlaýar.
Köpeldilişi. Iş geçirilmedi.
Gorag üçin geçirilen çäreler. TGHB-niň
Gyzyl sanawyna (2009), Türkmenistanyň
Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Köpetdag
we Köýtendag döwlet goraghanalarynda
goralýar.
Gorag üçin zerur çäreler. Ýaşaýan ýerleriniň
goralyşyny güýçlendirmeli.
Barlaglar boýunça teklipler. Goraghanalaryň
çäklerinde populýasiýalarynyň
ýaýraýşyny we sanyny öwrenmeli.
Düzüji: E. O. Kokanowa

Kategoriýa:Haýwanlar