Wittadini muhomory

Wittadini muhomory () —Amanitalar (Ýylan kömelekler) maşgalasy
Ýagdaýy. Derejesi IV. Seýrek görnüş.
Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti.
Makromiset kömelekleriň gurak zolakdaky
az sanly we üzlem-saplam ýaýrawly,
mikoriza emele getiriji ekologiki toparynyň
görnüşi [2]. Zäherli kömelek.
Gysgaça beýany. Kömelegiň seýrek halatlarda
sargylt ýa-da çalymtyl, diametri
4–14 sm ýetýän ak telpejigi bolýar.
Kömelegiň göbegi sütün şekilli, köp bölegi
ak, düýbi garamtyl reňkli.
Ýaýraýşy. Günbatar Köpetdag (Hozlydere
jülgesi). Türkmenistandan daşarda — Kawkaz,
Merkezi Aziýanyň günortasy,
Günorta Ýewropa, Arabystan, Demirgazyk
Afrika, Günorta Amerika.
Bitýän ýerleri. Daglaryň eňňitlerinde.
Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Seýrek,
iki-ýeke sanysy duş gelýär. Soňky
onýyllykda sany barha kemelýär.
Esasy çäklendiriji sebäpler. Yssy we gurak
howa zerarly gyş-ýaz möwsümlerinde
topragyň yzgarlylygynyň pes bolmagy.
Biologiýasynyň aýratynlyklary. Miwe bedenleri
ýeke-ýekeden döreýär. Toprakda
çyglylygyň ýeterlik ätiýaçlygy saklanan
ýagdaýynda, aprel–maý aýlarynda ýüze
çykýar. Kömelegiň ýaşajyk düýpleri
guran ýagdaýnda hem ösüş ukybyny
ýitirmeýär. Wagtlaýyn gurakçylykdan
soň ygal ýagsa, täzeden ösüp başlaýar we
kadaly boý alýar.
Ýetişdirilişi. Ýetişdirilmedi.
Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň
Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Ýaýrawynyň
bir bölegi Sünt-Hasardag döwlet
goraghanasynyň çäklerinde goralýar.
Gorag üçin zerur çäreler. Bitýän ýerlerinde
gorag düzgünlerini berjaý etmeli.
Barlaglar boýunça teklipler. Täze bitýän
ýerlerini gözlemeli, biologiki aýratynlyklaryny
öwrenmeli, çäklendiriji
sebäplerini anyklamaly.

Kategoriýa:Botanika