Kärende ýerleri

Kärende ýerleri – XIX asyrda Lebapda, Ahalda, Etrekde kärende ýerleri (ýagny) kişiniň ýerini kärendesine alyp ekmek düzgüni giňden ýaýrapdyr. Kärende ýerlerine ýer, suw, tohum,  el güýji, zähmet guraly gerekdi. Ýer, suw, tohum ýer eýesiniňki bolmalydy.  Kärendeçi  diňe ýerde zähmet çekip hasylyň 4/1 bölegini alýardy. Buhara emirliginde  bu düzgüne “çärýekkärlik” diýilýärdi,  ýagny 4/1 –ni aňladýan düzgün. 
file:daýhan.jpg

Lebap boýlarynda kärendeçi daýhana käbir halat-da hasylyň 3/1 hem berlipdir. 

Kärendesine ýer alýanlar köplenç ýagdaýlarda kembogal adamlar bolupdyr, ýagny  garyp-daýhanlar. Olar ömür boý, gurply hanlaryň öňünde bergili  bolup, olaryň  gapysyndaky guluna öwrülipdirler. Mundan başga-da baýyň gapysynda hyzmatkärler hem bolupdyr. Olara “ýetimler” hem diýipdirler. 

Kärendeçileriň arasynda  azrajyk ýerli, ýek-tük  maly barlar hem bolupdyr,  olar 2 owara birleşip kärendesine  ýer alyp hasylyň 3/1-ni özlerine alyp güzaranyny görýänler hem bar eken. Olara  goşak diýip atlandyrypdyrlar.

Maryda kärendeçilik düzgüni bolmandyr. Bu düzgüniň ýörgünli ýerleri Lebap, Ahal we Etrek bolupdyr.