Adaty užownik

Užownikler maşgalasy (ужовник обыкновенный)() — Ýagdaýy. Derejesi I (CR). Düýbünden ýitip barýan görnüş.

 Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti 
Ýeke-täk duşýan ýeri bilen belli ösümlik. Bezeg ähmiýetli.

 Gysgaça beýany 
Boýy 10–15 sm bolan köpýyllyk ösümlik. Gysga porrugynda uzyn sapak şekilli kökjagazlaryň bogdagy
ýerleşýär. Ýapragy köplenç ýeke bolup, ýaprak sapagynyň düýbi teňňe şekilli ýaprak gynyna öwrülen. Ýapragyň sporasyz
bölegi etlek, ýumurtga şekilli, birneme daralan düýbi sporaly okly bölegi bilen gurşalan görnüşinde.

 Ýaýraýşy  
Günorta-Günbatar Köpetdag (Ýoldere jülgesi). Türkmenistandan daşarda — Krym, Kawkaz, Skandinawiýa,
Demirgazyk Afrika, Günbatar Sibir.

 Bitýän ýerleri  
Dagyň aşaky guşaklyklary,yzgarly we batgalyk ýerler, dag çeşmeleriniň kenar ýakalary.

 Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy 
Az sanly. Soňky ýyllarda populýasiýalarda bäşe golaýy hasaba alyndy.

 Esasy çäklendiriji sebäpler 
Ösýän ýerleriniň çeşmäniň suwy bilen ýuwulmagy, mal bakylmagy.

 Biologiýasynyň aýratynlyklary 
Sporalar arkaly köpelýär. Ösüş döwri aprel aýynyň başyndan — awgust aýyna çenli dowam edýär. Sporalary iýul–awgust aýlarynda ýetişýär.

 Gorag üçin görlen çäreler 
Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Sünt — Hasardag döwlet goraghanasynda goralýar.

 Gorag üçin zerur çäreler 
Ösýän ýerlerini aýratyn gözegçilikde saklamaly.

 Barlaglar boýunça teklipler 
Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Botanika institutynyň Botanika bagynda ösdürip ýetişdirmeli. Täze duşýan ýerlerini gözlemeli, biologiýasyny we ekologiýasyny öwrenmeli.

Düzüjiler: O. Ý. Rahmanowa, J. Gurbanow

Kategoriýa:Tebigat