ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 10

tl;dr 

 ሐረጆት ንዋይ ሓምድ 

ምዕራፍ 10
ጸቢር ሕኩመት

ሓምድ አካን ውጢት አሰክ ረክብ እግለ ደርቡ ገብኦ ለዐለው ዐሳክር
‘ፊልድ-ርርሰ' ሰበት ሰኰ ምኖም፡ ምን ከርደነዉ ህይ ሰበት መልጨ ምናም
DATS በጥረ አእሉም፡መ ሰበት ኢጋብህዮም፡ ለልኣደሜዕ ኢመሰለ እቶም።
እብ ድዱ ምንለ ፈግረ እተ ደቂቀት እንዴ አንበተ፡ ምን አምዕል እት
አምዕል ግድለ ሰለሕ ምድጋሁ ቀርሐ እት ልትበህል በር ወበሐር ህድ?
እቡ። እት ወቅት ሐዉር አእብ መዶብለ ወሰከ ለዐለየ አምቈላት WA:
መዐነውያት ወመራነት ሸዐብ እት ዘይድ ሰበት BO: AVA AIL ሰካብ
ከልአዩ። ምን አእሊ አሰፍ እሊ እግል ልድሐን ህይ፡ ናነሱ ዑመር ሐሰና ምሰል
መፈትሸት ዐብዱ በላምበራሰ ወአብራሂም ደበሳይ ምስሰል APES ANA
ለአትዋጅሆም ለቀድር ቘክ አሰኩ፡ ተክረሬት ኬደው ከዐድ-ድቡክ ድዋራት
ቢሸ እተ ዐለ ሲሰይድነ ሰሌማን ጌሰው። ሰይድነ ሰሌማን ምን ቀናሙ ሸዑር
ወጠን ውቁል ለዐለ አሉ፡ ዎሮት ምን ሰብ እማነት ወፈተትች ሓምድ ዐለ።

ሰይድነ ሰሌማን ህደፍ ከረ ሐሰና ልትቃወም ምንመ ዐለ፡ አሰኩ ምጽአቶም
ይአበየ አሉም። ቀረዶም እንዴ ፈህመ፡ ተፍኪር ወከያናት ሕኩመት እግል
ሓምድ እግል ለኣስእል ሰበት ሐዜ ናዮም እንዴ ትመሰለ ሰኒ ትከበተዮም።
ሰበብለ ምጽአቶም ሸሙይ ክም ፈሰረው እሉ ህይዩ፡ ደዋቦም ወናይ ኖሱ
ልእከት አስክ ሓምድ ለልኣበጽሖ ክልኦት ነፈር እግል ለአትበግሰ ዱሉይ
እት እንቱ፡ ክቡብ ሐጃጅ ተለው ቤለ።
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ



ሰይድነ ሰሌሴማን መሐመድአልአሚን

AN At መደት ሸፍትነት ናይ ቅሩብ መልህይ ሓምድ ወምሰሉ
ለልሄርር፡ ምድር ለልኣምር ወተዐብ ለኢተክሉ መሰኡል ሸፍተ ለዐላ ቱ።
ምን ዐዱ አሰክ ዐድ-ድቡክ ለአምጸአዩ ቀረድ ህይዩ፡ እብ ገበይ ሰይድነ ሰሌማን
መሐመድአልኣሚን እግል ሓምድ እንዴ ረክበ At ግድለ ለልትሓበር አቡ
ተየልል እግል ልትጋሜማ ምን ሐዛ ። ክልኤ ቅባል-ሕድ፡ መትጸረት APR
ወመአይድደት ሓምድ እት ሐቱ አካነት ወኢነት ትዋጅዐህው በህለት ቱ።
"ምን በዲርነ እት እኪት ወሰኔት ሰበት ንትኣመር ሕድ ትሳለምነ"” ANA
ክቡብ ሐጃድ ክእነ እት ANA ዳገመ፦

አክል-ሕድ አፈቅደ፡ ለአምዕል ለህ ከሚሸ ዐለት። ሳዐት ሐምሰ
አልዐሴረት ለገብእ፡ ምድር ዐዝለቱ ክም ተህራበበ እት ድቡክ ባካት
ቢሸ አት ቤት ሰይድነ ሰሌማን መሐመድአልአሚን አቱኮ። እተ
ህጹ ዑመር ሐሰና ወመፈትሸት ባርንቶ ወአቁርደት ለዐለው ዐብዱ
በላምበራሰ ወእብራሂም ደበሳይ ጸንሐውኒ። እሎም አርቦዕ እት ልባንያይ

288
ጸቢር ሕኩመት

ውዕላም እንዴ ዐለው ሓምድ እግል ልርኮቡ ሰበት ኢቀድረው ቱ እተ
አካን ለመጽአው። አነ ክም ተሓበርክዎም ዑመር ሐሰናኖ፡ '‘'ሓምድ ምን
ሸፍትነት ፈግር ካልእ ሳምንቱ ጻብጥ ህለ፡ ርኢሁ እንተ ገብእ፣  ቤሌኒ።
አነ ህይዩ ክምለ ሐቱ ኢዳሊ አት አመሰል፡ ድንግጽ እንዴ እቤ፡ 'እብ
አማን ትብለ ህሌከ! ሓምድ ሸፈተ፣ አእቤሉ። መሰምሰ እግል ኢልሕዜ
WE ሰበት ፈርህኮ ህይ ብዕድ ህገጊት ኢትሃንክዉ። ህቱመ.፣ "ሓምድ
ላቱ ንናድል እት ልብል አዳም እት እሳት እግል ለኣቱ ቱ እንድኢኮን
ብዕደት መሰለሐት አለቡ እቱ" እት ልብል፡ ምነ ወኬን ኢትሃ’፡ እግል
ሰይድነ እንዴ TAN UR: “AN APR IA” AT NAR: PCT
ደዋብ መጠዩ።

ሲይድነ አነ እንዴ ይእመጽእ፡ ለልትለኣኮ ክልኦት ሰብ እንሰ እዱሉይ
ዐሌ፡ እግለ ጀዋብ እት ሓምድ ANA AANA da: ናይ ተዐበቶም ሰላዲ
እንዴ ህበዮም፡ ለኣትባግሶም እት ህለ ላኪን፡ ዐብዱ በለምበራሰ "ክቡብ
ሐጂጽጅ ሐቀቆ መጽአ፡ ህቱ አፎደ ኢለኣበጽሑ። ምኑ ወኬን እግል ሓምድ
ለልአምር ነፈር ኢህለ። እሉም የምክን ኢረኩቡ” እንዴ ቤለ፡ ለበገሶም
በለሸዩ። አግልይ ህይ ለልኡክ ምራዴ ዐለ ሚ ኢፋሩሉ AVA ልድለው
ትሰአለውኒ። አናመ ምን ቀናምይዩ አሰክ APR At ATLA WAP
ሰበት ዐልኮ፡ አቤኮ ይእቤሎም። “እግል ሓምድ፡ እግል ሰኔት እንድኢኮን፡
እግል እኪት ኢነሐዜኩ ክሊነ እሰላም ሕነ፣ ሐው ሕነ አእመነነ፡ ቤለውከ
እንዴ th: All ሸፋግ ምሰሉ እንዴ ትዋጅህ$" እግል ንትፋህም ነሐዜ
ክም ህሌነ ሐብሩ። ምስል መልህያሙ እግል ልምጸእአነ እት ዐድ-ድቡክ
ቢሸ ንትጸበሩ n° VAT UR AAA” ቤለውኒ። ሐቀቆ እሊ ምሰ ምቅሸሰ
ናይ ቃል ወጀዋብ ልኡክ እንዴ ነሰኣኮ ምኖም ትበገስኮ=’

እማነት ክም ኢጠልም ወሰማን ደኒ ዲብ መጥዩ ለረአ ሰይድ$ ክቡብ
እበ ቅረዲት እንዴ ትቀሸሸ እት ሓምድ ገሌ PRCT AN ኢለኣአድሪፊ ሸክ
ወደ። ክቡብመ አእብ ጀህቴቱ ልእከት ወምቅሸሸ ልትከበት እት ህለ ሰይድነ
ክም ትሸከከዩ ሰበት ኣመረ፡ ‘ምድር መሰ ወላመ ገይሱ ህለ ምድር ረዩም
ቲ" እንዴ ቤለ ከርተፍ ወደ ከትሕየት እንዴ ህበዮም አሰክለ ከደን ፈግረ።

lL. AEN ሐጃጅ፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ (መናድል) 19 ማርስ 1990 ከሰለ - ሱዳን። ክቡብ ምነ
ሓምድ ለተለው ሰልፋያም እት ገብእ፡ አሰክ ሰነት 1981 እት ዴሸ ቅታል ወውሕዳት አትሳናይ ሰለሕ
እንዴ ትየመመ ለሸቀ ምቈሴርባይ ቱ።

289
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ



ምሴርባይ ክቡብ ሐጃጅ

በዐል ቤት ጋሻዩ እግል ልቀድም ወልሳሬሕ ልሙድ ጋር ሰበት ቱ ሰይድነ
ደርቡ ገብአ። ክልኢቶም ምነ አኣዳም እርይም ክም አበለው ወበይኖም ዶል
ገብአው፡ ክቡብ እግል ሰይድነ፡ "ምንይ ላቱ ጋንከ ልሰከብቤ ህቶም ለልሐዝዉ
ወሕነ ለነሐዝዩ ፈርት ክምለ በርህት ወጽልመት ቲ” ቤለዩ ወትበገሰ።

MAS AVA ሓምድ እት ለሐዝዩ ሳምን እተ ለኢተምም ወቅት፡ እት
ድቡክ አልገዴን ረክበዩ። እብ ደህት ዐድ ወከደን ተየልል ከአፎ ክም
ህለ ሸሙይ ክም ትካበረው፡ እት ምን ዑመር ሐሰኖ ለትከበተየ ልእከት
ሰለመዩ። ለናይ ቃል ልእከቱመ አብጸሐዩ ተ። ክቡብ ለዶል ለህ እት ግድለ
ኢትሓበረ።

ምሰል ሓምድ እንዴ ትፋህመ ወሚዓድ እንዴ ነሰአ፡ ሓብዑ ለዐለ
ሙንዱቂ እግኻል ለኣምጽእ አሰክ ዐዱ ማሸኩል -ሞጎራይብ አቅበለ።

ዑመር ሐሰና እተ ጀዋቡ እግል ሓምድ፡ ‘ለእብ አክባር እንሰምዑ
ለህሌነ ምን ኢትሐሰቡ ለሐይሰ። ሓሰቡ ምን ህሌከ ህይ ልብ ውዳ። ሸዐብ

290
ጸቢር ሕኩመት

አርትርየ ግድለ ሰለሕ አእግል ለህርስ ምራዱ ኢኮን፡  አቶብየ ክምሰለ
ተአምሪ፡ ረሐ ለቀድረት ዐባይ ወሕሸምት ደውለት ተ። ለግድለ ተአንበተ
ምን ገብእ ሸዐብነ እግል ልትጅጀለፍ ቲ። ምስል ርሕከ እንዴ ቫወርኬኩ AN
ሰላም ምን ትነብር ለሐዴሰኬ፡ .. ክለ ለትትሸነህ እግል ትትህየብ ቱ" ለልብል
ጽበጥ ዐለ እቱ። ወድ ሐሰና ዲብ ድብክ ቢሸ እ'ታኬክ ህሌኮ ልብሉ
ለዐላመ ህደፍ ዐለ እሉ። ሰኒ ምን ልብሉ ሰኔት ወምን AAD Af: UF: All
At ቢሸ ዕሰኩራም ለዐለው ዐሳክር ‘ፊልድ-ፎርሰ' እንዴ አከርደነዩ እግል
AAA Nay NEP Ad OA:

ሓምድ እግለ ጀዋብ ምን ክቡብ እንዴ ነሰኣአዩ ክም ቀርአዩ ሰኒ ሐርቀ፡
... ‘እነ ጀላብ ሸዐብ አርትርየ እንድኢኮን፡ እግል ነፍቘ እግል ትጥዐም እይ
ኢፈገርኮ። ተፍኪር ለአለቡ ነፈር መሰልኮ ዲቦም፡ እግል እቲ ምን ሐዜ ህይዩ
ትም እት እብል ቱ ለአቱ፣’ እንዴ ቤለ እተ ገጽ ክቡብ ቫረመዩ ከለክፈዩ።
ምን ጸብሮ እንዴ ቤለ ህይዩ፡ "አነ እግል እቲ ገብአኮ ምን ገብእ፡ እሰልፍ ለእሉ
VEN AEC tit AIA ACO le እሰልፍ መንዴረት እርትርየ
እተ አካነ እግል ተአቅብል፡ ካልእ ህይ መሐመድ ዑመር ቃዲ ምን ሐብስሰ
እግል ልትፈተሕ። አሊ አፍካርይ ከብቲ ምን ኢረክብ ህይ ለትደመዐነ ሐበት
አለብኑ’ለልብል በሊሰ ወሸርጥ ትሩድ ለብእቱ ደዋብ አብ ህግየ ጥልያን
እንዴ ከትበ ምሰል ሸዐብ ክም ለአከ እቶም ግንድፍል እተ ህበየ ሐብሬ
YE Uhr

ሓምድ ዐዋቱ አእግል ልእቲ ሐቀመ ገብአ ለእቀድሙ ሰኣል በሊሰ እግል
ልትህየቡ ቡ እት ልብል ቨርጥ ቀድም እቶም ዐለ ለልብል ሃዱክ-አፍ እት
ለህር፡ ገሌ አንፋርመ ሕድ ለሸብህ ጽበጥ ለበ ድግም ዳግሞ ትሰምዖም።
ዎሮ ምኖም አድሪስ ጀደማል ዐብደለ፡-

እሰልፍ ሓምድ ከደን ክም ፈግረ፡ ፖሊሰ እቲ ቤለዉ። ሓምድ
UR AN AAP? እግል አቅብል ሐዜኩኒ ምን ገብአ፡ እሊ ለተሌ ሰለሰ
ሰኣልይ ብለሶ እግልይ ቤለዮም። "ቀደም ክሉ PTT ACT? AT

2. ክምሰሌሁ
3. ኣድም መሐመድ ሓምድ 'ግንድፍል’ (መናድል)፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ ሐም ማርስ 1990፡
ከሰለ- ሱዳን

Zo
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ኣካነ ብሉሰ፡ ካልእ፡ አሉም ቅድየትነ ለሐምርን ለህለው ሰምበለየ እንዴ
ከሬኩም ለቀደማሆም እት ሰልጠት ለዐለው እተ መንበሮም ብሉሶም።
ሳልሰ፡ ምን በርከ አሰክ ጋሸ ምድር ዶሚናሌ እንዴ ትበው ጀራዲን
ሃይባሞም ለህሌኩም ከወጅ ወትጃቫር፡ ክም ምራዶም ምድር ለአከርቦ
ወዕጨይ ገቦ ወለአሰርቶ ሰበት ህለው አትሐዱንጎም ቱ። እለን ሰለሰ ንቃጥ
At PANT አውዐልኩመን ምን ገብእ፡ እንዴ APIAP At VE Af
ሰላም እግል እንበር ቲቱ። እሊ ምን ኢትወዱ ህይ አነ ዳርይዩ፡፣ ንዋይ ወጹዋይ
AMA ANA A: ANA ወጠንይዩ ፋግር ህሌኮ። አሰክ ኣክር ህይ አግል
ሐቅ ወጠንይ እግል ሓርብ ቲ"” ልብል ዐለ።'

ሓምድ ክም ንቀጠት ሳልሳይት እግል ከራብ አርድ ወገቢብ ዕጨይ
ለትከሰሰ ለቨርሐየ፡ ሸሩጥ እግል ልግበአ እሉ እንዴ ኢገብአ፡ ዕጨይ ሰርተ
ምን ገብእ መቫክሉ መትሸርቫር ምድር ወአሰሐባብ ሰቦት ክምሰል +:
ሰበት ኣመራቱ። ምን ቀዳሙ ህይ እበ ትትቀደሩ፡ ዕጨይ አግል ኢልትባተክ
መሄዕ ክም ዐለ ናይ ቅሩብ መልህያሙ ልሸህዶ አሉ። ዎሮቶም ህይ ጸጋይ
ገብሬማርያም ደንንላ፡-

ሓምድ እት ሸዐቡ ለአርእየ ለዐለ ሕሸመት ውቅል ምንማ ተ፡ ምን
ክሉ አምዕላይ አሸቃል ሸዐቡ ክም ባታክ ዕጨይ ለኣአብዩ ለዐለ ጋር
ይዐለ። ምን ቀዳሙ ህይ ርዝቅ ደውለት ላቱ ዕጨይ እንዴ ሰርተ አርደት
ደላብ እግል ኢትትገልሑ፡ አዳም ዕጨይ እት ባትክ ዶል ሳድቀ፡ ሰኒ
ለሐርቅ ወአሰክ እብ ሞረ ልትበአሶም ዐለ። በታተን ሳምሖም ሰበት ይዐለ
ህዩ: አምበል ረሕመት ጃዝዮም ወቅራመት ማል ለኣደፍዖም ዐለ። እት
ዐቂዊብ ዕጨይ ጠቢዐቱ ሰኒ ሰኔት ዐለት።ሠ’

4. እድሪሰ ጀማል ዐብደለ፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 27 ፈብራይር 1990፡ ወድ-ሸሪፈይ- ሱዳን፡
እድሪስ ጀማል ምን ሰነት 1952-1962 እት ተሰነይ ወደዋይሐ ነብር ለዐለ እት ገብእ፡ እት ዐሊ-
ግድር እት ህዋሸይት ሐርሰ ጀርማሊ ለልትበህል ጥልያኒ ሸቂ ዐለ። እት ተሰነይ ምሰል ሓምድ
ዐዋቲ ልትዐላዳዊ ለዐለ ሜጀር ዐብደልቃድር እግል ልቅተል፡ አሰልፍ እት ቤቱ ወሐርመ እት ባር-
ኮሰቲ ምሰል ከወጅ እት ህለ ቅንብለት ምነ ለክፈው እቱ ዎሮት ቲ። እት ክልኢተን ጀርቤ-ቀትል
ብዕዳም ልትሓከር’' እት ህለው፡ ሜጀር ሐበትመ ኢገብአ። አድሪስሰ ጀማል እት ዮም 3 ፈብራይር
1962 ለናደለ መናድል ቱ።

5. ጸጋይ ህይሌማርያም (ደንንጎላ)፡ መቃበለት ምሰስል ኬትባይ፡ ማርስ 1983፡ አውጋሮ፡

292
ጸቢር ሕኩመት

እት መደት ሸፍትነት ለምሰል ሓምድ ልግዕዝ ወለሐድር ሰዐለ መልህዩ
ዑሰማን ሉንጊ አእብ እንክሩ፡ ለእብ ፍዕል እት ሓምድ ልርእዩ ለሰዐለ እብ

LOz_

ዚ-ዚዱዚ ዚ.ኣ >»  ክሆ።
f 7— Gilani

ካለ/፣ በሲ"/
አማን ተ፥ ሓምድ ዕጨይ ለባትክ ለአቤ ዐለ። ዕጨት እት በትክ
ሰረክበዩ በዐል ዐጣል፡ ምን ከለጡ ደላብ አግል ልትሰየሕ፡ ሐቱ
ጠሊት ደዘ ወጌዴ እቱ ዐለ። እተ ክምሰልሁመ እግለ ሰብ ሓመ እግል
ለአትፋርሆም ብዕራይ አምጽኦ ልቦም ምንመ ዐለ፡ ብዕራይ ላተ ናሰእ
ምኖም ኢለኣምር።"

ዲብለ ግንድፍል ለቤለዩ አብ ህገየ ጥልያን ለትከተበ ሸሩጥ አእግል
ነአቅብል። ለጀዋብ ኖሱ ዑመር ሐሰናኖ ቱ ለትከበተዩ። ምን ጽበጡ ምሰል
ሓምድ እት ውፋቅ እግል ልትበጸሕ ልግበአ አው እንዴ ቀሸሸካሁ እግል
ልትጸበጥ ክምሰል ኢልትቀደር፡ ላተ ህቱ እንዴ በትከ ክም ቀንጸ ሰበት
ተአከደ፡ ለድዱ ትገብአ ዐለት ፊራሮ እግል ትብዘሕ ክምሰል በ አማውር
እንዴ ህቤ እት ቀበት ሐቱቲ ሳምን እግል ልደምሩ ክም ቴቱ ነመ፡፡'

እሊ ለደሬዕ እግልነ ተቅሪር ፖሊሰመ ህለ። እትለ ወሲቀት እለ፡ መቀድም
ተቅሪር ድድ ሓምድ ዐዋቱቴ እት እንቱ፡ መብደእ ወአደብ ሓምድ ለወኔሕ
ክቱብ አማን ቱ ለቀደመ። እት ዮም 14 ሰብተምበር 1961፡ ሓምድ ምስለ
At ሕኩመት እርትርየ ካትብ ቃኑን ወዐዳለት ለዐለ ዑመር ሐሰና ክምሰል
አምሐበረ እት ለአክድ፡ እግለ በዲር ለቀደመዩ ሐምያት ለልአፈቨል፡ ሓምድ
At WA AIA እት ሰርቅ ክምሰል ኢልትበገስ ለልአፍህም፡ ሜዛን
ሓምድ ሰመ ለልዓርግ ተቅሪር ቀደመ-፦:

ካትብ ቃኑን ወዑናለት ለዐለ መርሑም ፊተውራሪ ዑመር ሐሰና
አሰክ ጉርጉጂ አንዴ Be እት መንበረት ሰላሙ እግል ለአቀቅብል
ተሐሰበዩ። ሓምድ ህይ አሊ ተሌ በሊሰ ህበዩ:- ለእንተ ወብዕዳም አንፋር
ሰምበልየ ለኣዝቤኩመ መንጌረት እግል አብለሰ እንዴ እቤ ቱ እግል

6. ዑሰማን ሎንጊ፡ መቃበለት ምስል ኬትባይ 16 ኦክቶበር 1988፡ ዐፊርብ -ሳሕል፡
7. ኣድም መሐመድ ሓምድ 'ግንድፍል' (መናድል)፡ 1990

2923
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

እትጋዳደል ለፈገርኮ። ምን ho እተ አካነተ ቀናሚት እንዴ ይእበልሰ
ህይ ይእሰልም’ እንዴ ቤለዩ፡ አሰክ ኬሩ ገጹ ተህርበበ ምኑ።

. .. ካትብ ቃኑን ወዐዳለት አሰክ ኬሩ ደርቡ እት ገብእ፡ እብ ሐዲሰ እት
መንበረት ሰላም እግል ለአቅብል ለትመክር ልእከት ነድአ ዲቡ። ሐቀ እለ
APL "ግረ እለ ደርብይ ሐቀ ገብአኩ– ሰጋድከ አብ ሰይፍ እግል እንተፉ
ቱ" እት ልብል ሐዘረዩ።፡ ለዶል ለህ ለካትብ ቃኑን ወዐዳለት ሰእየት ሰበት
በትከ አሰክ አካኑ አቅበለሠ’

AML: ANA ልሰልም አብ ክሉ ኣአብሳር እንዴ ትደረበ ክም ሐለለዮም፡
ለድፍዱ ትገብእ ለዐለት ሐምለት ፊራር-ክርፈ ሰኒ ወአማን ዜደት። ለፊራር’
እብ ፖሊሰ ተ ትገብእ ለዐለት። ህቶም ህደፍ ሕኩመት AN ቀልብ ታምም
ለኢለአይዶ ብዝሓም ሰበት ዐለው ዲቦም፡ አእግል አባይ ሐብሬ ካጥየት
ለልህይቦ፡ እግል ምሑሴርበት AAP: ሰለሕ፡ ጥለግ ወጽዋር ብዕድመ አእንዴ
ኢተርፍ ለልልእ፫ኮኮ ሓጥራም አንፋር ፖሊሰመ ዐለው። ኮሎኔል ክፍሌ
ገብሬሚካኤል ክእነ ልብል፡-

... ሓምድ OP AE IA FIC NI MA: ሬታ ለልትበህል
ዳብጥ ምሰል ዎሮት ሚጀጅር ሌሜሰ ለልትበህል ለመርሕወ ሐቲቱ ውሕደት
ናይ ዴሸ-ሻፍግ (ፈጥኖ-ደራሸ) ማጽአት ዐለት። አሰልፍ አት ማጉለ
ትጀመዐት። እቱ አእግል ሐብፊ ጊስነ ከሻረክነ፡ ምን አቁርደት LEC
ጎይትኦም ገብረዝጊ ወካፒቲን ዑቕባሚካኤል ደስታ፡ ምን ባርንቶ አኑኔ
ምን ተሰነይ ህይ ካፒቱቴን ገብሬኪዳን ተሰፋይ። ለስሰታት ለአፍገረዉ
አብ ህይኮታ ወኬሩ እንዴ ከርደናሁ፡ አብ ሰለሰ አትጅጀህ እግል ሓምድ
ሃጀሞት ቱ ለዐለ። ለውሕደት ፊራሮህ ወዴት ምናተ ኢትዐወተት።
ሰበቡ እብ ጅውትነ አግለ ግድለ ነአይድ Or OAR እብ ኬሩ ፊራሮ
ትትከሰእ እት ህሌት፡ ከበር ካጢ ወዕልዉጅ ነህይቦም ዐልሄ፥

ገሌ ፖሊሰመ አስክ ከረ ሓምድ ሰለሕ ነድኦ ዐለው። ሕነ ኣብዐሸረ
ራፍዓም ሰበት ዐል)፡ እት አውጋሮ ለዐለ ትሌንቲ ኣድም ዑመር፡ እት
መክዘን እኩብ ምነ ዐለ ናይ ጥልያን ጥለግ ክል-ዶል አት ጅቅፍ

8. ተቅሪር ፖሊሰ፡ "ሓምድ አእድሪስ ዐዋቴ" እብ ህግየ እንግሊዝ፡ እት ደነግብ 1963፡ ተርቲብ ዕልብ
4: 1% 2

294
ጸቢር ሕኩመት

ለህይቦም ዐለ። እለ ቀድየት አእለ እግልይ ተሐበረተኒ። ትሌንቲ ኣድም
እት ሐንቲ ካፈቑ ሰበት ዐለ እንዴ ትሳኬክዉ አትሃጌኩሁ። "ሚ ቱ እንተ፡
ሰለሰሕመ ተህይቦም ህሌክ ልትበህል ህለ" እቤሉ። "ኣዜ ኢፋልይ ብሂል
ሚአውድ፡ ኣቤ ህብክዎምም። ለሸይ ደረ፡ጫ እትከ ወእት ረቢ ሓድጉ
ህሌኮ" ቤሌኒ። "ከእሉም ክሎም ፖሊሰ ምሰልከ ለህለው AT ACAD
ትማጨ፣ ምንመ ተህይብ ለሸቅልከ አእብ ሰቱር ልግበአ፡" እቤ ከሐዘርክዉ።
ላመ ቅድየት አብላህ ሰክበት።’"

በዲር ነገር-ደሐን ሓምድ ምን ገርሰት አስክ ገሉጅድ ለአትቃብል ዐለ።
ረዩም ኢኮን 15 ኪሎምትር ሌጠ ገብእ። አብለ ህይ ምነ እት ገሉድ እንዴ
ትየመመው ሸቂ ለዐለው አንፋሩር ፖሊሰ ብዝሓም ኡሙር ሰበት ጸንሐ፡ እት
ግድለ ክም ፈግረ፡ ሰብ ሰኔቱ ቶም ለዐለው። አብ ከሊማት መሰኡል አው
ሐለቀ |() እብራሂም ልባቤ-

አነ ምሰል ሓምድ ኢትሓረብኮ። ሸቅልይ አከቦት ሐብሬ ሌጠ
ዐለ። ምሰል ሓምድ ንትኣመር ዐል፮፡ ምን ገርሰት፡ እብ ፈረሰ እንዴ
EN ምሰልነ ልትመዩ። እተ ሱግመ ለልአትሐዝዩ ሓጃት ልትዛቢቤ። እት
ቤ፮ እንዴ መጽኤኒመ በሌዕ ወሰቱዩ፡፥ ልውዕል ወልትመይዩመ ሰበተ ዐለ፡
ምሰንዮት ሰኔት ወዴነ። ክም ወድ-ዐድ ህዩ፡ ምሰል ሸዐብ ልግበአ ወምሰል
ፖሊሰ ልትገሴ ኩናግም ወገሜ ዐለ። ከም ፈግራመ መዋሰለት ኢበትከ
ምንዩ፡ እት ሕድ ደዋባት አነድእ ዐል፡፡፡

አምዕል ሐቱ፡ አብ ህግየ ጥልያን "እብራሂም ሑዩ፡ እሎም TAN
ደርብይ እት ገብኦ ሰካብ ሰበት ከልኣውኒ፡ እብ አየ ምን እትሸነክ ምኖም
ለሐይሰ መሰለከቨ”" ለልብል ጀዋብ ምስል ዑስማን ለልትበህል ሹሺክ ናይ
ድይዩብ ለአከ እ%፡ አናመ አብ ህግየ ጥልያን " ምን አካቲን አሰክ አልገዴን
ምድር ክሉ እግልከ አብለ ለሐዙ ዐሳክር ምሉእ ሰበት ህለ፡ እት በሐር ተከዜ
ተሐበዕ ምኖም፡" እንዴ እቤ መከርክዉ። ምሰሉ አርበዕ ሰብ ሰለሕ ዐለው።
ለተርፈው ክሎም በተሪት (ኮለይ) ሌጠ።

9. ክፍሌ ገብሬሚካኤል (ኮሎኔል)፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 12 ኦንስት 2004፡ አስመረ
29ጋ
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ



|- ጓ
ae
a -
My

ሻምበል መሓመድ ዓንቛጃ

ክምሰለ እለ እቤሉ አእት በሐር ሕቦዕ ጸንሐ፡ ሐቀ ዎሮት ወሬሕ አሰክ
ድዋራት ኣአካቱቲን መጽአ። "“እብራሂም ሑዩ፡ ጥለግ ሰበት አክለስኮ፡ አበ
ትትቀደረከ ርድአኒ፡ እማነት ትግበአ እትከ’ ለልብል ጀዋብ ነድአ እቖ።
እንዴ ይእትአከር፡ 10 ካርተ ጥለግ ወሰለስ ባኮ ሰጃር እብ DHA ጋለ ለኣኮ
Ales Pl ካርተ፡ ሐምሰስ ጠልገት ጸብጥ።

ለወክድ ለህይ፥ መትልሕየት እግል ሚጀር በላይ አሰአለዉ። ሚጀጅር
ML All Garr TL ICTR WE ወአምሐጀር መሰኡል ዓም ዐለ።፡
ሕኩመት ክም ትሸከከተ)፡ አምዕል dvb ZC NAL AMA ክሊነ አንፋር
TAM At WE ATS ደምፍዒ" “እት ቀበትኩም ክል-ዶል ምስል ሓምድ
ዐዋቲ ለልትራከቦ ህለው። አዜ ክልኩም ሐው ወውላጂጃጂ ሰበት እንቱም፡
ዓላን ይእብል እትኩም ወዕልታን። ክምሰሌሁ ትወዱ ለህሌኩም ህይ፡ ለዲብ

296
ጸቢር ሕኩመት

ተሐቁቃት እግል ትሸቀው ለትትለአኮ ፖሊሰ ከም እንቱም እሙር ቲ።
አነ ላኪን "‘ከረ ፍላን ቶም" እንዴ እቤ ይእትሃ$። ዎርትከ ነፍሱ እንዴ

ዎሮት ወድ-መሐመድ ሓምድ ለልትበህል ፖሊሰ እት ሱግ ክም መሐቅፋቄን
ለአሸቁነ ሰበት ዐለው፡ ሚጀር በላይ ልትሃንነ እት ህለ ኣመራነ ሰበት እቤ፡
ረጀፍኮ። ምናተ፡ ሜጀር ርሒም እናሰ ቱ ለዐለ፡ እብ ፈድሉ ኢትአሰር’፬=፡"

መደት አስትዕማር AYIA : ክምሰልልሁመ እት መደት
ፈደሪሸን AN ዓመት 27 ሰነት እት ቅዋት ፖሊሰ እንዴ ትየመመ ለሸቀ
ሻምበል ዐንጃ አእብ እንክሩ ዶሩ እግዱይ ሰበት ዐለ፡ ክእነ ቤለ፡-

ሕኩመት እግል ሓምድ ዐዋቲ ተሐዝዩ እት ህሌት አወላይ-ሰርዴንቲ
ዐልኮ። አካንይ ህይ ዲብ አዳል ገብኣት። ምሰልይ ለትየመመው ክልኦት
ሰርዴንቱ ወ33 ፖሊሰ ዐለው። ሓምድ አዳምዩ ቱ። ለቅርብነ ላተ እብ
ሕኩመት እሙር ይበለ። አነ ህይ ሑዩ ሰበት ቱ፡ እግል ህደሙ USE
LON አልዩ። አብሊ ሰበብ፡ አቅራብይ እት ሓምድ እንዴ TAD AT
አዳል ይሙም ክም ህሌኮ አሰአለዉ። ድዱ ክም ይአነ ወእግሉ AVEN
ሕሸመት ውቅል ክምሰል ተ ሐበረዉ። ህቱ ህይ አብ እማነት እንዴ
ትከበተዮም፡ ሳርሖም እት ህለ፡ ‘እግል ዐንጀ ጥለግ ንደአእ እቲ ቤሌክ
ሓምድ ቦሉ"” እንዴ ቤ'ሎም አሰክይዩ ሰበት ለአከዮም፣ እብ ዐደድ 25
ጠልገት ናይ አብ-0ሸረ (ሐምሰ ካርተ) እብ ዎሮ ሓምድ ለልቡሉ ወድ
አቡይ ለአኮ እቱ። ሐቀቆህ ሰበት ትሸከከውኒ፡ አስክ ኬሩ ቀየረውኒ። እቱመ
20 አምዕል እንዴ ይእወዳ፡ አሰክ መንደፈረ ትቀየርኮሩ!!

10. እብራሂም ልባብ (ሐለቀ 10); መቃበለት PHA ኬትባይ፡ 24 የናይር 1990፡ እም-ግርጉር - ሱዳ፣፦
11. መሐመድ ዐንጀ (ሻምበል)፡ሞ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 7 የናይር 1990፡ ከሰለ - ሱዳን፡

ሓምድ አእድሪስ ዓዋተ

ሸሬሕ ሕኩመት

ሓምድ ዐዋቲ አብ ፈድል ሰደይት ሸዐብ ሄራር ሐረከቱ ሰቱር ሰበት
ዐለ፡ ለእብ ክሉ እትድሃት ድዱ ለልትከሰአ ዐሳክር አሰክ ደነግብ ወሬሕ
ሰብተምበር ምን ሓዚ ወኬን እንዴ ሐልፈው ለአፍረዉ ሸይ ይዐለ። አብ
ድዱ ለሸብር እንዴ ኢገይስ አሰክ አምዕል ንዳሉ ሐረከቱ አብ ምስጢር
እግል ትትጸበጥ ለትፈረደ ለዶል ውሉድ ረቂቅ ለዐለ ግድለ፡ እብ RNA
ደርብ ሓምድ ለከለዉ፡ አክባሩ አብ ሸሩግ እንዴ ትባጽሐ፡ ቨዑር ሸዐብ
ሰበት ሃረሰ፡ ሕኩመት እግል ትሰተሩ ኢሐዜት። ትም ምን ትብልመ ክምለ
አምነት አእቡ እግል ኢልትሐሰብ ዲቤ ሓምድ ሸፍትነት ክም ፈግረ፡ እት
ዮም 26 ሰብተምበር 1961፡ እት ጀሪደት 'ዘመን' ሓለት አምን ደውለት
እበ ልብል አርእሰ እት ከበር አትአመረት፥-

. ምን መርከዝ ፖሊሰ እበ ረከብናህ ሐብፊ፡ ሓምድ አድሪሰ
ዐዋቱ ለልትበህል ነፈር፡ መንዱቅ ዕልብ 303 ላተ አብዐሸረ አንዴ ነሰአ፡
ምሰል ብዕዳም 22 አቡከምሰ ወመነሸር ለጅንሱ ሰለሕ ለብንሮም፡ ገሌ
ሑዳም ህይ ሰለሕ ለአለቦም አንፋር፡፥ ምን አቁርደት እግል ሸፍትነት
ከደን ፋግር ሰበት ህለ፡ እብ እትደህ ኬሩ እግሉ ለራቅቦ ዐሳክር ፖሊሰ
ካፍያም እግል ዐይን ሕሩካም ህለው።

... እሎም ጨልመት ጻብጣሙ ለህለው ሰለሕ ብዞሕ ምንማ ቱ፡
ለመናዱቅ መብዝሑ ለአበረ ሰበት ቱ፡ እግል ንቃውሞም ምሸክለት
ኣለቡ።

ሰበት እሊ፡ ቅዋት ፖሊሰ እትለ ቅወት መርዐደት አንዴ ተዐወተው፡
ለምኔርየት ሰላም ወመሰኩበት እግል ልምደዶ እተ ሰእየትነ ዛይደት
ተሠ'፥

እትሊ ከበር እሊ ሓምድ ሸፈተ ለቤለው እቡ ሰበብ፡ አግለ አእንቡት
ለዐለ ግድለ ሰለሕ፡ ሸፍትነት እንድኢኮን፡ ወጠንያይ ግድለ ክም ኢኮን
እግል አትቀናሜጫቡ ቲ። አበ BUT NOL: AAP OA ALCL ATA,

12. RDC, Rék+r Novy -Asmara, Tuesday, 26th Spt. 1961, 8th Year —No. 2266
298
ጸቢር ሕኩመት

ትጠበዐት ለትነሸረት ዲቤ እግለ ምቈሴርበት ናፍራይ እግል ኢለአፍግር
ምኖም፡ እብ ትሊት ወነጌብ፡ እብ ዐድ-ከሰብ ወአንኮርቶ እብ አርብዒቱ
እትጅሃት ሰትከሰአው ዐሳክር፡ እግል ከረ ሓምድ እት ባካት ደብር ኣዳል
እት ከርዶን ኤኡትያሞም ዐለው።

እብሊ ሰበብ እሊ ቱ፡ እተ አምዕል ለህ እት አዳል እግል ሊደወ
ለሐሰበው መዐረከት፡ እግል ልትዐወቶ ዲበ ሰበት ደምነውቱ ለሸሬሕ
አፍገረው።

ምናተ፡ ክምሰለ ለሰተተወ ኢገብአት እሎም። አርቦዕ 27 ልግበአእ
ወከሚሸ 28 ሰብተምበር፡ እግል ዐውቴሆም ልግበአ ወፍርስነቶም ለሰበቨር
ከበር ኢፈግረ። እት ዮም 29 ሰብተምበር 1961 ላተ፡ ለጀሬት እቶም
ከሳር ምነ እንዴ አዝመው፡ ከበር ብዕድ ቱ ለእሉ ነሸቨረው።

299
APS ALA IPT

መዐረከት አላል - 26 ሰብተምበር 1961

አክል-ሕድ ቀደምለ እት ደሪደት ለፈግረ ሸፊሕ ዲብለ ዐለት
አምዕል 25 ሰብተምበር 1961; ከረ ሓምድ ዐዋቲ እት አታሃይ
ሞንገራይዩይብ ዐለው። እቱ ዲብ ህለው ህይ፡ ሐቱ እብ ካፒቱን ያሲን በሺር
ለትትመረሕ ቅወት ቅታል (ሰትራይኪንግ ፎርስ)፡ እት ቀነብያትለ ዐድ
ትሊት NP በጽሐ ትደለ። ከረ ሓምድ ሸዐብ ሑሩዱ አሎሉም ለዐለ
አጣል እንዴ ሐድገው፡ እንጌረ ሌጠ እንዴ በልዐው፡ አሰክለ አእግል
ልሕብዖም ወለአዳፍዖም ለቀድር ምድር ሰከው። ሐቀ ሄራር ሳዐት ህይ፡
እት ሕግሰ ደብር አዳል እተ ህሌት ቈለ ጥልያን (ቡምበት) ዓረፈው።
እት ምሴተ ነታይ ለልትበህል ዐድ አተው። ፈድራተ እት ነታዩይዩ እት
ወደግ ዎር-. ሕብዓም እንዴ ትመየው፡ 26 ሰብተምበር አሰቦሕ አሰክ
ክርበ ኮርቶ ጌሰው። እቱ ዶል በጽሐው ህይ ለቱለል ትበደለ። ለዶል
POLAT AOA OPE መሐመድ ፋይድ ኢትህመለ እሎም እንድኢኮን፡
ለምን ዐድ ክሰብ ለትበገሰ ዴሸ አባይ አስቦሕ ባካት ሳዐት 9.00 ሸእንም
ዐለ። ዐዋቲ መሐመድ ፋይድ፡ እግል እሉም ፍንጡራም ወሻፍጋም እት
እንቶም መጽእዎም ለዐለው ዐሳክር፡ እንዴ ኢቀሩቡ ምን ረዩን ሰበት
ፈረገዮም፡ እት ልሰቈ እት መልህያሙ እንዴ ጌሰ፡ "ሕኩመት መጽአነ
Vat: TAA At ልትሳሰዐው ለአቱ ዲብነ ህለው” እት ልብል ሐበረ።

ሓምድ አብ ሸፋግ፡ ክል ነፈር እት ረአሰለ ምን ሕቅሩ ለኢፈንትዩ
መንዱቂ ወዐፍሹ እንዴ ከምከመ፡ ሰይፋ ወሞራሁ እንዴ ህረሰ፡ ህቱ
አሰክለ መርሖም እበ እግል ልትለዉ APPC ሓለፈ እቶም። ድፈዕ
እተ ጸብጦ ዲቡ አካናት ቶም ለጌሰው። በገስ አሰክ እንክር ምፍጋር
ጸሓይ አዳል።

AWM ALA ATS MAD ሰጋደት እበ አት ፈግር፡ ለክልኦት
- ዐዶ ሕድ ረአው። "ሓምድ ብጠር፡ ተሐይሰ ዲብከ ብጠር፡” እት
ልብሎ ደርብነ ገብኦ እት ህለው እንሰምዖም ዐልነ" ልብል ቀደም ሳልሰ
አምዕል ሑቡሮም ለዐለ ከራር ኣድም ሐዞት። ምቈርባይ ገዲም ከራር

300
ጸቢር ሕኩመት

PUA ሓምድ እት መደት እስትዕማር እንግሊዝ እት ሸፍትነት ቶም
ለልትኣመሮ። ሓምድ እት ግድለ ክም ፈግረ ህይ፡ "‘ከራርመ ምን እግሩ
ኢተር፡ እግል ልትለዩ +" እንዴ ትበህሰ ፖሲስ ለሰሐዝዉ ሰበት ዐለው +
እንዴ ሰከ ለዐረ። ህቱ ቱ ህይ መዓል መዕረከት አዳል ለዳገመ እግልነ።

ሓምድ ምነ ደርቦም ገብእ ለዐለ ዴሸ አባይ ኢትአሰፈ ወኢቀበዩ።
ምናተ፡ ምነ እብ ዕንታትከ እት ትርእዩ ደርብከ At ገብእ ለልሃጅመከ
አባይ ብዞሕ፡ ለእንዴ ኢትርእየ ለትሃድመከ ሒለት ንኢሸ ተ ለአኬት
ምድረት ለትአደሬ ዲብከ ለልብል ፍክር ሰበት ዐለ እሉ፡ ብዕድ
ለኢትደሌት ቅወት እተ አሰክ አዳል ለትአፈግር ገበይ እንዴ ጸብጠ እተ
ርሸመተ ደብር እንዴ ፈግረ እብ ሰምጥ እግል ኢትዝበጦም፡ አልቢኒ
ጸውራም ለዐለው ከራር ኣድም ወሸንግራይ ዐማር ለአከ።

እሎም ክምሰለ ለትበህለወ ቀደሞም እንዴ ሐልፈው፡ እተ ትትሐዜ
አካን እንዴ በጽሐው፡ እት ብለቅ ዐባዩ ሰዋትር እግል ልጽበጦ፡ ምን
ትሊት ለትበገሰ ዴሸ ቅታል (ፊልድ-ፎርሰ)፡ እበ ሓምድ አትሸከከየ
አካነት እግል ልሸበቦ ሐቱ ገብአት። ከረ ሸንግራይ እተ ዐለው ዲበ
አካን አትህበሰው። ለሆም ህይ አሰክ ርሸቨመት አዳል ገጾም አተላለው።
ሸንግራይ ዐማር "“ንልከፍ፡ ንልከፍ’ እንዴ LA ተንሸነ ከጠልገት ሐቱ
ለክፈ። ከብሱለት እንዴ አፍገረ ጠልገት ብዕደት እግል ለዐምር ወቅት
ወኢነስአ ምኑ። አካነቱ እግል ኢትትአመር ላኪን ኢደግመ። እብለ
ገብአት ለትለከፈት ጠልገት ዎሮት ዐሰከሪ አባይ ሰበት ጀርሐት፡ አብ
ተእኪደት እንዴ ወድቀ "ኡይ" እት ልብል መጺጸቱ ትትሰመዕ ዐለት።
ገሌ ምነ TAM ANA OF? ነፈሮም ትደመዐው እቱ፡ ወእንዴ ህረሰዉ
እት ወደግ ዎሮ ትከረው እቡ ከትሐበዐው። ለተርፈው ብዕዳም እተ
ብሮርሐት ዎሮትከ አብ ደህቱ ደርበሸ-በሸ እት ልብሎሉ ልትረአው
ዐለው። እግል አእሎሉም ለኣአተቃብል ለዐለ ከራር ኣድም አብ ደህቱ፡ ልሰዕ
እት ሓለት ረብሸት እት ህለው ወድዋራቶን እንዴ ኢራቅቦ፡ ጠልገት
ሐቲ ፈረቀ ዲቦም። ትዘበጠ ከንዶእ መኢትዘበጠ፡ ዎሮት መድፈዐጂ
ብሬን ክብልል እተ ምድር ወደ። ሐቀ እለ ጥለግ አእብ አሰዉ እንክር
ዘብጦም ክም VA ለፈህመው ዴሸ አባይ፡ ሰልሖም አሰክለ ክልኦት

301
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ዐሳክር ዐዋቲ ለዐለው A እንክር እንዴ ወደህዉ፡ ለክፍ PHC TL
አብዐሸረ እቡ ለምድር ሐርሰው።

ሸንግራይ ወከራር ዘብጥ ከም ትደቀበ ዲቦም፡ ምነ ዐለው ዲቡ
ብለቅ ገጾም ተሐት እንዴ ትሸልህተው፡ እት አሰዕር ሰበት አተው እግል
ልንደው ቀድረው። አካን እግል ልቀይሮ ላዝም ሰበት ዐለ ህይ፡ እት
ልት“ቈፈር’ እአበ ሰጋደት ADA FA አተንከበው፡ ሰድፈት እግል ሓምድ
ረክበው። ምስል ሓምድ መናዱቅ ለይዐለ አእሉም በተሪት ሌጠ ዐለው።

ከረ ሸንግራይ እብ ሰበትለ እብ ጀህቶም ለዐለት ሐረክት አባይ
እግል ሓምድ አሰአለዉ። “እምበል ሸክ ዎሮ ላቱ እውዱቃም ምኖም
ህሌነ" ቤለዉ። እግለ ህበዉተ ሐብሬ ወኖሱ ታብዑ ለጸንሐ ተየልል
እንዴ አትመጣወሪረ፡ "“አብሸርኩም፡ እግል ንትዐወት ዲቦም ቱ"” እንዴ
ቤለ፡ እብ ሐዲሰ አሰክለ ቅብላቶም ለዐለት አኬነት ብዕደት አንዴ
ተዐደው፡ ለሰጋደት እግል ልድብእወ ኣመረዮም። ህደሩ ላኪን ምድረት
እንዴ ኢትገብአ እቶም እት ዳፍዖ ምነ ባካት እግል ልትዱቀቀ ቱ ለዐለ።

ሸንግራይ እግል ከራር እት መሬሕ፡ ክልኢቶም ደርብ ሕድ ሰዐው።
እተ እገርም ጥለግ ተናናት At ቤርቅ እቶም፡ እተ ትበህለወ ሰጋደት
ተዐደው። ላኪን፣፡ NEO AT ATS ትገፍተኣ መልህያሙ እት ልታኩኬ፡
ሸንግራይ አእብ መረዊት እንዴ ትከረ ገበይ መዓል እንዴ ጌሰ፡ እት
ቅብለት ምውዳቀ ጸሓይ ህይኮተ አት ደብር ኤሊት ትረአ። አብላሁ
ክም ጌቕሰ፡ ሐቀህ ይአቀበለ።

ሓምድ አግለ መናዱቅ ለይዐለ አሎም በተሪት እንዴ ጸብጠ
ደርብ ከራር ገብአ። እንክር ድማናም እት ልትሐሪኮ፡ At AIL
ለክፎ ለጸንሐው ዐብዱ መሐመድ ፋይድ ወሓጅ ለልትበህሎ አንፋር
ተሓበረዎም። ኣሕመድ ጋድፍ አግለ ራፍዑ ለዐለ ምን ማይ ምሉእ
ለዐለ ህወት አትከበተዮም። ጽሙእ ለዐለ ምነ ማዩ ክም ረወ፡ ርፈዕ
እግል አቅለሎት አግለ ታርፍ ለዐለ ማይ ገሌ እንዴ ከዐው ምኑ፡ እብ
ሸሩግ ትበገሰው። ምሰል እበን ወዕጨይ አት ልትማሰሉ አሰክ እንክር
ምውዳዋ ጸሓይ ገጾም BAO: dk ME ONL AM ቀርጨው
ልትዐደው ዲብ ህለው ሰበት ትረአው፡ ጥለግ ትከዐ ዲቦም። ምናተ

302
ጸቢር ሕኩመት

ዎሮትመ እንዴ ኢልትዘበጥ ምኖም አካን ምሕባዕ እተ አተው ወአብ
ሰላሞም ተዐደወ።

ዐዋቲ መሐመድ ፋይድ ሰዐስ ዲበ ብዕደት መጅሙዐት ሓምድ፡
ነፍሶም አግል ለአንግፎ አት ልትሓረቦ አስክ እንክር ቅብለት ደብር
አዳል ጌሰው። እሎሉመ እንዴ ኢደሉ እት አባይ ሰበት አተው፡ ለክፍ
በዝሐ እቶም። ሰእየት ሰበት ኢበትከው ቱ እንድኢኮን፡ አባይ “ሰልሞ’
At ANA: AN እዴሁ እግል ልጽበጦም ልሰፍ ዲቦም ዐለ። ሓምድ
ህይ ምስሎም ለህለ ሰበት መሰለ እቶም፡ "ሓምድ ተሐይሰከ ብጠር" እት
ልቡሉም ቱ እብ እግር ፈረሶም ለትመለሸው ምኖም።

ሄራር ከምኩም ዝያደት AMA NCAT Pied NFP ቱ ለፈህመ
ሓምድ፡ እት ክርበ ዎሮ እንዴ ፈግረ ለባካት እቱ እት ለኣትቃምት
እግል ልፈክር እንበተ። ለለክፍ ኢህድአ፡ እብ በታከት ሰበት ትበገሰ
ላኪን፡ አትለ ሰልፍይት መዳፍዐቱ አዳሙ አእግል ኢልክሰር፡ መልህያሙ
አእብ ከአፎ= እት መርሖም አርወሐቶም ክም ለአድሕን ሌጠ ሐሰበ።
ለዶል ለህ ምድር ክም ምፍራቅ አብረት ጨባብ እት እንተ፡ ትምባክ
ትረኤቱ። ምን ክትረት ሕሳባት ቱ ገብእ፡ ከዶሰ (፫ፖ) እንዴ አቅረሐ
ፍሪሪቅ አንበተ። ስጃረቱ ምነ ክም ትከየፈ፡ ለእለ ሐሰበ እንዴ ሐሰበ
ምነ ዕንክለት እንዴ ትከረ፡ ለሌሰት ወትዐውተነ ለቤለየ ከጥወት ነሰአ።
አግለ በዝሐው ምነ ምሰሉ ለዐለው፡ ሕሊል መረዊት ድገለቦም AT
አትለው፡ እት ለአሴሮ ደብር ዎሮ እንዴ ፈግረው፡ እቡ ገጾም ኬን እግል
ልትከረው አማውር ሓለፈ እቶም። ምናተ ለእብ ጀደህት እንኮርቶ ለዐለት
መጅጀሙዐት ፖሊሰለመ እተ ሐርብ ሰበት አቱት፡ ድማን ወድገለብ እት
ክልኤ ትገመዐው ወምግዓዞም ሌጠ አተላለው።

እሊ ክሉ እት ገብእ፡ አቡ-ሰታ ሐጫር ወሰይፍ ራፈዕ ለዐለ ዑሰማን
ቤረግ ለኣምዕል AU ሕሙም ሰበት ዐለ፡ ምን ርሑ እት ዳፈዕ እግል
ልፍገር ሒለት ሰአነ። በይኑ ምነ ዐለ ዲበ አካነት እንዴ ኢፈግር፡ እት
ዎሮት ሰዐር ጋምል ለአቲ እት ህለ ሰበት ትረአ፡ እግል ልፍገር ኢደቅበ።
እበ ምን ቅብላት ለረአዉ፡ ወአብ ሐዲስ እንዴ ትነዛዘመው ሓምድ
እግል ለዐሩ እብ ደብር ኮንታሪ ፈግሮ ለዐለው ፖሊስ እንዴ ትከርደነ
ሰበት ትጸበጠ፡ ለሰልፋይ አሲር ሰውረት እርትርየ ገብአ።

303
ሓምድ እድሪሰስ ዓዋተ

ለሰለሕ አለቦም መልህያም ሓምድ አእበ ደብር እንዴ ፈግረው ገጽ ኬን
ከም ደነው፡ ተሐየበው ወዲብ ወደግ ዎሮ ትከረው። እንዴ አተናሰው
ደርቦም ሐበት ከም አለቡ ክም ተአከደው፡ ግረ እንዴ ኢልትወለቦ
ወአዳም ታርፍ ምኖም ክም ህለ እንዴ ኢደ'ሉ፡ መልህያሞም እአንዴ
ሐድገው ሰ'ረት ገብአው። ለወደግ አሰክ ቀላቅል አክለ ትከረ እት
ፈዩሕ ሰበት ገይሰ፡ ህቶም መ AN PA እት ሴር ክምለ ይዐለው
ትፈንጠረው። እምበለ ምሰሎ ለዐለው ወለኢፈንተው ምኖም ሰሉሓም
ከረ ዐብዱ መሐመድ ፋይድ፡ ከራር ኣድም ወሓጅ ክሉም ብጠሮ
ለቤለዮም ይዐለ፡ ንዕኖ ለቤለዮም’መ ይዐለ፡ ዎሮትከ እብ እትጅሁ የክ
ኣምደደ። አምዕል ሐቱ መዕረከት እንዴ ረአው፡ ካልእ እንዴ ኢደግሞ፡
ግድለ ምኑ ቶበው።

ሓምድ አብ ደህቱ ለአእሉ ጸብጠ እንዴ ጸብጠ እብ እንክር ብዕድ
አሰክ ደብር ኮንታሪ ሄረረ። አባይ እንዴ ዐረዩ ቅሩብ ጽብጠቱመ በጽሐ።
ግረ እንዴ ትወለበ፡ ሰኒ እንዴ ኔ$ሸነ ዎሮት ሰበት አውደቀ ምኖም ሳኪን፡
መደቲት ሰበት በጥረው ምኑ፥ ትንፋሰ እንዴ ረክበ ሄራሩ አተላለ።
PEC NP a VE PAA ለዐረዉ ከረ ዐዋቲ መሐመድ ፋይድ
ለዐለው አቶም አሰክ ዐድ ሰን ተዐደ።

እተ ገብአት መዐረከት፡ እበ ትትወጨ እግልከ ምን ቅባል አባይከ
እግል ትጋብህ፡ ኢገአ ምን ገብእ ህይዩ፡፥ ምስል ለኢጠወረ ሰለሕ ወአዳም
ሑድ እንዴ አተርገዝከ እግል ትላክፍ ወትዝበጥ ኢትቀደረ። ምንክብ
እንዴ ረክበ ለፈግራመ፡ እብ ጀህት ብዕደት ለጸንሖ ፖሊሰ ከርዕዎ።
ምናም ሐቀ ህርበ፡ ለብዕናም አብ አርወሐቱ አእግል ልጽቦጡ ልትካሮሩፉ
ሰበት ዐለው፡ ምሸክለት ትርድት ተ ለዐለት።

ዑሰማን ቤረግ ለጸብጠው ዐሳክር እንዴ ጠሐረው፡ መዐነውየት ሰበት
ረክበው፡ እግል ፋሸ ወቪመት ክሉም ዎር-ዎሮቶም እግል ልጽበጦ አሰክ
ደህት ደብር ኮንታሪ ሄረረው። እብ ምንተሐት አእግል ዐብዱ መሐመድ
ፋይድ፡ እግል ከራር ኣድም ወሓድጅ ሰበት ረአዎም፡ አሰኮም ገጾም
ተሐት ትከረው።

304
ጸቢር ሕኩመት

ሰልሲቶም AN ግድምለ መሓዝ ገይሶ እንዴ ዐለው፡ ንትዐዴ ምኑ
ቤለው። ለኣሱሩም ናይ ዎሮት ደላብ እግል ልምሰል፡ አሰርለ መርሖም

ህለ እት ካይዶ፣ጫ፣ ሓጅ እት መርሖም ክልኢቶም ደርቡ ገብአኣው። ክሎም

ግረ እንዴ ትወለበው ክም ተዐደው፡ ለኣሱር’ም AIA ኢልትረኤ እበን
ወዕጨይ At HLA AL AGO NEN ሰርቀት ፈግረው። ደርቦም
ገብኦ ለዐለው ፖሊሰ ዐሬናሆም እት ልብሉ፡ ኣሱሮም ሰበት ደርበሸዮም፡
አሰክ መረዊት-ተሓት እንዴ ትከረው ከም ተሐበዐው ምኖም ህይዩ፡፣
ሰፍሩያም ወጽምኣም ሰበት ዐለው፡ ብለዕ OF AIA ልሕዘው፡ እብ
ሐዲሰ አሰክ መረዊት-ለዓል አቅበለው።

እብ ተዕበት እንዴ ተከለው እት ልትመንቀ፫ እት ገበዮም ኮከን ማይ
ርሶሕ ሰበት ረክበው፡ መንፈሶም ተሐደሰ። ላኪን ምሸክለት ረክበው።
ለማይ እብ ሕፍንከ እንዴ ደቀፍከ እግል ትሰቱቴ ምኑ እተ ኢልትቀደር
ምኑ ልቅብ ግንድ ሕመራይ ዐለ። ለዕጨት እግል ኢልብተኮ ሒለት
ሐግለው! ዕጨት ሕመረት ሰፍሩይ እት እንተ እግል ትቅረጨ ኢኮን፡
ጽጉብ ዲብ እንታመ የአሶ፡ ኬወ ተአትሐዝየ። ሰበት እሊ እግል ልርወው
ኢኮን፡ ብሸረ ማይመ ሰበት ሐግለወ ክሌሕ-ክሌሕ ጸብጠቶም። ሐር ላቱ
ኢሐምቀው፡ እንዴ ባሰረው፡ ቅሸን ቀጢን ምነ ሕመረት እንዴ በትከው፡
እግለ ልሕጹጽ NI? ዕንድር እግል ልትነፍዖ እቡ እብ ምልሃዮም At
ልትደገን አምለቀዉ። ወእግለ ዕንድር እተ ግብ ልቅብ ለዐለ ማይ እንዴ
ኣተዉ ማዮም እት ደብዶ ሸሙይ ረወው ምዎኑ። ትዕባም ሰበት ዐለው
ወምድርመ እንዴ ጸልመተ ገበይ ሰበት በዴት ምኖም፡ ምነ ለዐለው
ዲበ ወሰ ኢወደው። አእታሆም ሳክባም እት እንቶም፡ ወሬሕ ሰበት
EN እንዴ ቀንጸው፡ ክም ሐዛዘው ለገበይ ሰበት ረክበወ፡ አስክ ጀህት
ኮንታሪ አተላለው ከዲብ ዐድ-ሃቦክ አተው። እለ አካነት እለ ማርየ ነቡረ
ለዐለው ክፋል መረዊ ለዓል ተ። እቱ እግል ዎርሮት ልትዓወን ምሰሎም
ለዐለ እናሰ ማርያይ እንዴ ህረሰው፡ ከበር ሓምድ ረክበው ምኑ ወሐር፡
ሐሊብ አምጸአ እሉም ወእንዴ ሰተዉ ገበዮም አተላለው። ወቅት NAT
አስቦሕ ሳዐት 5፡30 ለገብአ ህይ፥ ከረ ሓምድ እተ ዐለው ዲቡ ዐድ ሰን
በጽሐው። ምሰል ሓምድ፡፥ ዐዋቲ መሐመድ ፋይድ ለብእቶም ሑዳም
አንፈራም ሌጠ ጸንሐዎም።

305
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

ዮም ሐቱ ሰብተምበር 1961 ሓምድ ዐዋቱቲ ምን ቤቱ እንዴ
ፈግረ ምሰል ሰሰ መልህያሙ እት ህደምደሜ ሰልፋይት ጠልገት እንዴ
And. IFA nF AMT ANIA AT OAT ANT ተ፡ ሸዐብመ ክል
ሰነት ለልትዘከረ ወለልሐቨመ አምዕል ተ። መዐረከት አዳል At PP
ሐቱ ሰብተምበር 1961 ክከክም ገብአት ወክም እንቡተት ግድለ ሰለሕ
ለልሐሱበ ህለው። ምናተ፡ ለቀዳምያም ምቈሴርበት ለመዕረከት አዳል
ገብአት ዲበ ዕለት አማን፡ ሄለል ሰብተምበር እንዴ ኢትገብእ፡ 26
ሰብተምበር ክምሰል ዐለት ቱ ለሸርሖ። ምነ ናዮም እበ ኢትትፈንቱመ፡
ጀሪደት ዘመን ‘ፖሊስ እት ረአሰ ቴልየት ሓምድ አድሪስ ዐዋቱ
ለረክበዉ ዐውቴቲ"” ሐንቱለ ልብል አርእሰ፡ እት ናይ ጅምዐት 29
ሰብተምበር 1961 ጥብዐተ፡ እግል እሊ ተ ለአከደት፥

.. ሓኣትላተ ገጽ ምሴ፡ (26 ሰብተምበር) ዐሳክር ፈደሬሸቨን ምን
ሰንበል ለትለኣከው መሓርበት ኬይደት-ቃኑን ላቶም ፖሊሰ፡ ምሰለ
እብ ሓምድ እድሪሰ ዐዋቲ ለልትበህል ሸጥታይ ለልትመርሐሖ ድድ
ቃኑን እንዴ ተሓረበው፡ እግል ቤረቅ ኖራይ ለልትበህል እናሰ ቤት
መዐለ (ቢንዓምር) ምስል ዎሮት መነሸር ለጅንሱ መንዱቂ ወ 14
ጠልገት ጻብጣም ህለው።

... እሊ ሸፍታይ እሊ፡ ዎሮት ምነ እዴ ማን ናይ APR AKC
OPE ANAM: ቱ። ምድር ጽልሙት ሰበት ዐለ፡ ለአካን ህዩ፡ ደብዐት
ሰበት ተ፡ ፖሊሰ እግለ ተርፈው እግል ለዐሩቦም ኢቀድረው። ሳኪን፡
ቤረግ ኖራይ አግለ መትቀዳም ቅወት ፖሊሰ ለትነፈዕ ወትሰ
ሐብሪሬ ወመፋሃሂም ሃይብ ህለዴ!'?

እትሊ ከበር እሊ ቤረቅ ኖራይ እንዴ ትበህለ ሰሙይ ለህለ (ዑሰማን
ቤረግ) ክም ትጸበጠ አኪድ ቱ። እግለ አግደ ጽበጠ ምን እንረ ህይ፡
መዐረከት አዳል አእት ዮም 26 ሰብተምበር 1961 ከም ዐለት ቱ
ለትሸረሐ።

13. ]1)('. ጀሪደት ዘመን - /\501818, ]'1108), 2909 Spt. 1961, 8th Year —No. 2268
306
ጸቢር ሕኩመት

ሰለሕ ከረ ሓምድ መብዝሑ አልቢኒ ዐለ። አልቢኒ (አቡ-ኸምሰ)
እት ክፋል ሐባሪሁ፡ እግል ህደፍ ተንቪን ለነፈዐ ክልኤ ሰነን ፍግር

ሪእ ጫሪረን ሸዚ /ን”’”ሥ" - -ዝዝጌሪኽኸ ”ፑ”ፑ ጫሪገገ MEA. Lavd.
ሰቤሰየ ነኣይቭ ምጥመዕ ሐጺን ሰበት ብልእቱ፡ ሓምድ አካ\ኒት እት ልብል

ቱ ሰምዩ ለዐለ። እሉ እንዴ ሰማ ቱ ህይ ለኣምዕል፡ "ዮም አዛኒት ክርን
ወዴት፡ ወእለ ሕነ፦እግል ሰልፍ ኢነት ሕነ ወአባያምነ ገጽ-እብ-ገጽ እንዴ
ትዋጅህነ ከትሓረብነ። ሐቀ እለ ሰካብ እት ዐራት ይህለ!" ቤለ፡ እግለ
ገሌሁ አዳም ለሰሐለት DANA ገሌሁመ ለአግበሐት አምዕል ደርቦርቤ፡
እግል 26 ሰብተምበር 1961፡፥ ክም ዕውትት ወተእሪካይት አምዕል እት
ናተት እብ ሕሸመት ከትበየ ልትበህልሄ፤’

አዳል እት ሞንገራይብ ለህለ ተረተር ወዐቢ ደብር ቱ። ምን ቅብለት
አሰክ ግብለት ልትመደድ። ምን ጀደጀህት ምውዳቅ ጸሓዩ ምን ህይኮተ-
ተሰነይ እንዴ ትበገስከ፡ አሰኩ ለትአፈግር ሰለል ጨባብ ህሌት። ብለቅ
ወመድርረይ ለትመለአ አጸድፍ ሰበት ቱ፡ እምበለ ውላድለ ባካት
ATS HV Ade አለቡ። ገሌ አካናቱ፡ አዳም ኢኮን፡ አጣልመ
ኢፈግሩ። አዳል ለትፈናተ ዕጨይ ወግሬ ወቀረጽ ለብእቱ፡ እብ ዕጨይ-
ልባን ለትገልበበ ምድር ሰዐር ቱ። እቱ ለአተ፡ አዳም ኢኮን ንዋይመ
ኢልትረኤ። ማይ አዳል ጋሸ እብ ቀሊል እተ ኢረክቡ ፍንቱይ አልቁብ-
ATP ቱ ለልትረከብ።

እብ ደህት ግብለት አዳልመ ሐቱ ገበይ ሌጣ ተ ለህሌት። ክምሰለ
At ቅብለቱ ለህሌት፡ ህታመ እት ሐሰያት ተ ለህሌት። ርሸቨመት ደብር
አዳል ሐንታለ ትትበህል። ምን ሐንታለ ክም ደነንከ አጋርተ-ፋረ (ገበይ
AIC) tah? እንሰ እብ ሐቲ ስለል አስክ አጋርተ-ፋሩረ እግል ትፍገር
ትቀድር። ምኑ ገጽከ ለዐል ጸባብ ወኦሰ ሰበት ገብአት፡ እንሰ ኢትፈግረ።
አሰክለ ቀንጸት ምኑ ቤለደሬ እግል ተአቅብል አውመ አሰክ ምውዳቀ

14. መሐመድ ኣድም እድሪስ አረይ ‘ገሲር’ (መናድል)፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 8 ሰብተምበር
1991 13 አክቶበር 2007፥ አሰመረ።

307
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ጸሓይ አሰክ ግራሸ እንክር ህይኮተ እግል ትንሰእ በ። ምኑ ህይ አሰክ
ኣዳል እምበል አጣል እግል ልፍገር ለቀድር ንዋይ ይህለ።

እት አዳል ክም ፈገርከ እብ ጽርግየ ህይኮተ-ን?፮ ለልሐልፍ አብ
ዋዴሕ እግል ትፈርጉ ትቀድር። ላሊመ አሰክ ባናታት አንዋር ከሰለ
እንዴ ኢተርፍ እብ ዋዴሕ ሰበት ልትረኤከ፡ መርበይከ ኢበዴ ምንከ።
ግብለታይ እንክር አዳል እግል ኖሱ አሰክለ ጽርግያ ቱ ለልትመደድ።
At አዳል ለትፈናተ ሕቈዋናት ከደን ክም ነላት፡ አራባት፡ እምበርህገ፡
ቈው፡ ወነን፡ ሐየት (እት ዘበን ቅዱም)፡ ከራክሬ ወሐገል አብ ብዝ ህለ።
At ርቨመት አዳል ነኣይሸ ቀርዋት ምን ኢገብእ፡ ከረቢት ለትመለኣ
። አዳል እብ ደህት ምፍጋር ጸሓዩ ወቅብለት ምፍጋር ጸሓዩ፡ አሰክ
ሞንራይዩብ፡ ጀህት ቅብለት ህይ አሰክ ህዋሻይት ከፊከ።

አዳል ሓለት ህወእ ሰኔት ሰበት ቡ፡ እት ወክድ ሐጋይ ገሌ ሰብ
ንዋይ ለሓጉ ዲቡ። ወክድ ከረም ላኪን፡ ቈቶት ከደን ሰበት በዜሕ ዲቡ፡
ለኢትዘግን እቱ ምድር ክጡረት ቱ። ፖሊሰስ አሰክ አዳል አግል ልፍገሮ
ሐቆመ ደረበው፡ አብ ምንቀደም አብ ጀህት ህይኮተ፡ እብ ሓሪት ህይ
ጸቢር ሕኩመት

እብ ቤለ-ደሬ እግል ልጀርቦ ቦም። እብ ክልእቱ አትጅሃት አሰክ አዳል
እግል ልፍገር ለወጠነ፡ ዝያድ አርበዕ ሳዐት ነስእ ምኑ።'"

ሐቀ ሐርብ አዳል፡ ለበዝሐው ምን ዴሸ ሶዳን እንዴ ትሳርሐው
እት ከሰለ እንዴ ትገሰው መናዱቅ አሰክ መጽኦም ልታከው ለዐለው
መዋጥኒን፡ "አዜ ሚ ኒዴ፣ ሓምድ ሰለሕ ጥዉር አለቡ፡ ለእሉ ረክብ
እልናመ ናይ ሰኒን ቀዳም ወሑድ ቱ። ከንትለዩ ገብእ መ ንጽነሕያ፣"
ለልብል ሰኣላት ህረሰው። ትም እት ልብሎ እግል ኢለዐርዉ፡ ምን



ምሴርባይ ከራር ዩሰፍ
15. ከራር ዩሰፍ፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ (መናድል)፡ 19 ዲሰምበር 1989፡ ከሰለ-ሱዳን፡
309
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

እድሪሰ መሐመድ ኣድም አጃዘት ሐዘው። ምን ሓምድ እግል
ኢልእዘሞመ GH Mat AFP ወሐር ክልኦት ለልትለአኮ አግሎም
አንፋር ሐረው። ህሌነ ምሰልከ እግል ሊበሉ፡ ዐብደለ አድሪስ ለልትበህል
መዋዋጥን ጥለግ አሰክ ሓምድ አግል ለኣብጹሕ፡ መሐመድ ኣድም ገሲር
ህይ አሰክ ካይር' እጃዘት ለልትሰአል።

ዐብደለ እድሪሰ እብ ልብሰቱ ምን ገብእ ወሄራሩ ምሰል ሸዐብ እግል
ልትመሳሰል ለቀድር ወለባካት ሰኒ ለልኣምር ቢንዓምራይ እንዴ ትበዐህላ
ቱ ለትሐረ። ምንለ ዐለው እቱ መዐሳክር እብ ሐምሐምስ ወዐሰዐሰር
እንዴ ትዛበው ካርያመን ለጸንሐው 75 ጠልገት እንዴ ነሰኣ ትበገሰ።
At Pfr AU AAC (Hah ቱ፡ ዐብደለ አድሪሰ አበ ልኡኩ ሜዳን
አተ። ምናተ እት ለአንንኔ እግሉ፡ እግል ሓምድ ዐዋቲ ኢረክበዩ። እት
ድቡክ-አልገዴን ክም በጽሐ እግል ዐብደለ መሐመድ ዓምር ለልትበህል
ነፈር ኣሚን ለኣከ ዲቡ ከኣቅበለ። እሊ ጥለግ እሊ ምን ከሰለ አሰክ
ሜዳን ለትነደአ አወላይት ራድኢት ቱ ለዐለዴ!'!*•

NZ APS: AN ANN he ጥለግ፡ ሞሎኮ ልትነፍዖ ሰበት ዐለው፡
እግል ሐቱ ጠልገት ሐዳሰ አካን አልፍ ገንሕወ ዐለው። ሸዐብ እት ከደን
ለረክበዩ ጥለግ ጥልያን ልግበአ ወእንግሊዝ፡ እግል ከረ ሓምድ ነፍዖም
ገብእ እት ልብል ለአርዩ ከእት መአከብ ለአጸንሖም ቱ ዐለ። ህቶም
ህይ፡ አእግለ ሸበህ ቱ ለቤለዉ፡ ተረርፍ TL ካልኣይ ሐርብ እዲነ አብ
ዝላም ወጸሓይ ሰጉር ለረኩቡ ጥለግ፡ ለልአደሜዕ ምንመ ኢገብእ፡ እት
መደት መሕገዝ ነፈዕ እንዴ ቤለው እት ሸነጦም ለአኩቡ ወለአምሆሎ
እቡ ዐለው። ሐቨሸው (ባሩድ) እንዴ አፍገረው ምኑ ልትነፍዖ እቡ ሰበት
OAM ኢለኩሩፉ። NA ከም ለኣሸቅዉ ናዮም አብሳር ዐለ እሉሎም።
እሰልፍ እብ በሰር አግለ ዐረር ምነ ከብሱለት በይነ ወድወ። ሐቀህ
እት ረአሰለ ዲብ ቀበተ ለጸንሖም ሐቨሸው፡ ክም መንደዲ ለትገብእ እሉ
ክርቢት ወሰኮ ዲቡ ከሐር ረአሰለ ጠልገት (ዐረር) እት አካኑ በሉሱ
MANE. All

16. መሐመድ ኣድም እድሪስ አረይ 'ገሲር’ (መናድል)፡ 1991
310
ጸቢር ሕኩመት



ሁመድ ካምል

ለኣደሜዕ እሎሉም ዐለ ህይዩ። እለ ሸቅለት አእለ ምን NAC ለጸንሐት
ወእብ ፍዕል ለልትሸቄቁበ አት ገብእ፡ ክእነ ለመሰል በሰር ሞሉኮ ልቡሉ
ዐለው። ወድ-ጅግረ ለልትበህል ኖዕ ናይ መንዱቅመ እብሊ አብሳር
እሊ ሸቂ ዐለ5ዴ''

ለካልኣይ ልኡክ መሐመድ ኣድም ገሲር እማነት እንዴ ትከበታቱ
ለትበገሰ፡

ካይሮ ክም በጽሐከ፡ ክሱሰን እግለ ምን ዐድ አሰክ መሰር እት ገይስ
እትለ እንዴ ሸክፈ ዲብነ ለመጽኤነ ከሰእየት ለህቤነ ከሐልፈ፡ እድሪስ
መሐመድ ኣድም እንዴ ረከብከ፡ "ሓምድ ከደን እንዴ ፈግረ ልትሓረብ
ህለ። ንትለዩ ሚ ስለሕ ብከ አስክነ ለትልእኩ እግል ንትጸበረከ፤" እንዴ
ቴሉ፡ "እለ ልእከት እለ ምንለ አፋሩነ እተ እዝኑ ተአበጽሐ። ለእሉ

17. ሁመድ ካምል፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 04 ዩንዮ 1989፡ ዐድ-ድሜል ሞጎራይዩብ። "አትሐዘዮት
ተእሪክ ሰበት ኢነአምሩ፡ ወለልትሰአለነ እቡመ ሰበት ይዐለ ትረሰዐናሁ"” እት ልብል ለአሰተንተነ ሁመድ
ካምል፡ እተ መደት ለህ እግል ከረ ሓምድ ለልትለአክ እሉም ወዐፍሸ እት አካን እምንት ከዝን እሎም
ለዐለ አሚን ሴድያዮም ሰዐላቱ።

Sil
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

ለህይበከ በሊስ እንዴ ነሰኣከ ህይ እብ ሸፋግ አቅብለነ" ለትብል እማነት
OA::'®

ገሲር ምን በዲሩ እት ካይር ደረሳይ ሰበት ዐለ፡ እበየ ክም ተአቲ
ወትፈግር ለበቈ ምኑ ነፈር ይዐለ። ምድር ለልኣምር ወሻፍግ ክም +:
ምን አምነዉ ቱቴ ህይ ለልኣከዉ። እብ ሸፋግ እንዴ ትገበሰ ካይሮ ሰበት
አተ፡ ለልኡኩ ኢትአከረ እቡ። ለቱቴለል ላኪን ክምለ መሰኢቱ ኢጸንሐ።
ክምለ እለ ሐድገዩ እንዴ ኢገብእ፡ ክሉ እንዴ ትቃየረ ሰእየት ለልአበትክ
እንዴ ገብኣአ ጸንሐዩ።

አሰይድ ወልደኣብ ወልማርያም በይኑ Tit: ኬኽ ኢብራሂም
ሱልጣን በይኑ ወአእድሪሰ መሐመድ ኣድም ከግማን አብ በይኑ። ሰልሲቶም
ዙዐመ ዎሮትከ ገበይ ሕርየት በይኑ አእት ለሐዝየ በንበን ሸቁቂ ጸንሐዉ።
ምን ናይ እሉም ለልአኬ ህይ ናይለ ደረሰ ካይሮ ቱ። እግል ክሎም ምን
ትፋህመ ምሰሉም ትቀየረው ዲቡ። ክሉም ዎሮትከ ጽግዑ እግል ለዓቤ፡
እሊ ቱ መትጋድላይ፡ ለህይ ቱ ለጊጉይ፡ እት አማን ለህለ ፍላናይ ቴቱ እት
ልብሉ ሰበት ቨርሐው አሉ፡ ሸይ ክም ትኬለመ ፈህመ። እለ ዶል እለ
ገሲር፡ "ምን ሕኔት እግል እድሪስ መሐመድ ኣድም ሌጠ ልእከቑ እንዴ
አብጸሐኮ አቀብል፡ ሰልሲቶም ዕጋል አእግል እርከቦም ቀረርኮ” ልብል።

ገሲር ቫሁድ ለገብእ እሉ እት ካይሮ ነብር ለዐለ ኣድም አድሪስ
TO ATS MA ጌሰዮም። አሰልፍ እግል አሰይድ ወልደኣብ ወሐዋሁመ
እግል ቘኬክ ኢብራሂም ሱልጣን ዎሮትምክ በይኑ እንዴ ረክበ ትፋህመ
ምሰሎም።

"እነ ምን ከሰለ እንዴ ትለኣኮ ማጽእ ህሌኮ። ንእበዩ ወንፍተዩ ለግድለ
እንቡት ህለ። ከረ ሓምድ ዐዋቲ ሐርብ አንበተው ወሐበት ምን ዐፍሸ
ወሰደይት ይህሌት አእሉም። ኣዜ እንቱም ሚ ቱ ሰታትኩም፡ ወሚ በሊሰ
እንዴ ጸበጥኮ እግል አቅብሎም፣" እት ልብል ትሰአለዮም።

ምን ቀዳሙመ ለግድለ አምበል ንማቶም ሰበት አሰተብደ፡ እአግለ
ሰደይት እበ ከሰሰ ረአይ ክልኢቶም ሐቱ ዐለ፡ ክምለ ለትፋህመው ዲቡ
ጋር ህይ:5-

18. መሐመድ ኣድም እድሪስ አረይ 'ገሲር’ (መናድል)፡ 1991
ወ1ሪ
ጸቢር ሕኩመት

... “‘እንሰዴ እንዴ እንቤ እብ ውቈል ኢንትሃጌ$ ወይእንሰዴዱ እንዴ
እንቤመ ኢንትሃጌ” እት ልብሎ መውቀፍ ምግባይ ጸብጠው። ለግድለ
እንዴ AE) አንበቶቱመ ኢትረይሐው አሉ። አሰይድ ወልደኣብ “እትሊ
ወክድ ጎነ እት አንበቶት ግድለ ሰለሕ ሸዐብ ፈዛዐት ካፍየት ቡ
መሰለኩም፣" ልብል አት ህለ፡ ሹኽ ኢብራሂም ሱልጣን ህይ፡--ለእንቡት
ህለ ግድለ አብ እድሪስ መሐመድ ኣድም ለልትቀወድ ሰበት መሰለ
እቱ፡ “"ግድለ ስለሕ እንቱም አንቡቱ ወብዕዳም ለአንቡቱ እብለ ኢከስስ፡
ሸዐብ አርትርየ አብ ኖሱ እግል ሐቁ አግል ልናድል እግል ልትጻገም
ቱ” እንዴ ቤለ፡ ገጽ ከልኤኒ።'"

እግል ገሲር ህይብት ለዐለት አግደ ፊነ (እማነት)፡ አግለ ልእከት
እት እድሪስ መሐመድ ኣድም አብጽሖት ተ ለዐለት። አእግሉመ ጌሰዩ፥

“ምን ዐድ እብ ከሰለ ተሐልፍ እት ህሌከ ገለድ ለበይአከ እሎም
ምን ዴሸ ሶናን ለትሳርሐው ህለው። ሓምድ ህይ እንዴ ፈግረ አት
ASA ሐርብ አንቡት ህለ። አዜ ሚ ቱ ጸገምነ፡ እብ ብትክት በሊሰከ
እታኬ ህሌኮ፡”" ቤለዩ። አድሪሰመ ክምለ ቀዳምያም "ምናተ፡ ሸፍገው
እቱ” ቤለ።

“አነ ሸፍገው ሚ አከረው ይአምር። አብ ልኡክ ማጽእከ ህሌኮ።
ግድለ ሰለሕ እንቡት ህለ፡ ረአደይከ ህበኒ።"

“Al ZAR AMA UN?”

“AQ Art”

"በገ...፣ ምነ አምዕል ለእለ ትትበገሰ 12 አምዕል ዐልብ። እተ 12*ዖ+
አምዕል አነ ከሰለ ህሌኮ፡።" በልሰ እድሪስ።

እብሊ ከፈነ እንዴ ትባህለው፡ ገሲር እግል አእድሪስ “እግለ ለኣከውኒ፡
እድሪስ ምስልኩም እንዴ ትዋጅዐህ ኖሱ እበ አሩፉሁ፡ ሜዳን ፍገሮ አው
ኢትፍገሮ አግል ሊበለኩም መጽአኩም VA AMA ኢበሉም ቲ” እንዴ
ቤለዩ አሰክ ለልዓርፍ እተ አካን ጌሰ።

ገሲር ምስል አርትርዩን ደረሰ ጃምዐት ዕላቀት ትርድት ሰበት ዐለት
እግሉ፡ ሑብ'ልወጠን ምነ አሰሰው ህይ ዎሮት ሰበት ዐለ፡ ረሰሚ እግል

19. ክምሰሌሁ
->1:3
ሓምድ አድሪስ ዓዋተ

ልርከቦም ላዝም ዐለ። ጉምዓም ሰበት ጸንሐዉ ላኪን ደሰ ኢቤለዩ። እብ
ለገብአት እግል ልትጋመዮም ሓሰብ ዲብ እንቱ ኖናሶም በድረዉ።

እተ ሰክብ ዲቡ AOA WEA NAAT PEP መጽአዉ። ዎሮቶም
እድሪስ ገላይዶሰ፡ ለካልኣይ ህሄይ መሐመድ ሳልሕ ሁመድ። አሎም
ክልኦት ምነ እሙራም ወሰሙያም ደረሰ ጃምዐት ዐለው። ምሰል ገሲር
ለወደወ ህድክ ኖሶም ቱ ለአትበገሰወ። እተ መዋጅህቶም እት ረአሰለ
ሰለሰ ዙዐመ ምን ሕድ ለሰቱሩ ጋራት ክም ህለ እሎም ቱ ለቨርሐው
እሉ። አሰክ ከሰለ ከም አቅበለ ምስሎም ልቀእ ትሉሉይ እአግል ለህሌ
እሉ፡ እግል ክሉ ለደሬ ተጠውራት ግድለ እንዴ ታብዐ ደላብ አግል
ልራሰሉም፡ ለገብአ ነፈር እግል ለኣምሩ ለአለቡ ሰቱር ዕልብ ቡሰጠት
እንዴ ህበዉ ትሳርሐው ምኑ። ገሲር አግለ በህሉም ኢትቃወመዩ
ወይአየደዩ፡ ለህበዉ ቱ ዕንዋን ሌጠ እንዴ ነሰኣ ምኖም ሳርሐዮም።

ፈድራተ፡ ገሲር አሰክ ከሰለ ለትበገሰ ዲበ አምዕል፡ ልሰዕ ዲብ
ምሰካቡ እት ህለ፡ ጽቤሕ-ምድር ሳዐት 6፡00 ገብእ፡ እድሪስ መሐመድ
ኣድም ባብ ከርከሐ ዲቡ። ቅድየቶም አትሙማመ ከፍኑቲያም እት
እንቶም፡ ካልእ ዶል ለልኣአትራክቦም ሸይ ሻፍግ ይዐለ እሉሎም። አእድሪስ
ላተ፡ ለመጽአ እግለ ጋሪት ዐለት አእሉ። ገሲርመ ኣምረ ዐለ፡ ለሰእየ
ምኑ ሰበት ዐለት። እትለ ሰልፋይት መዋጅህቶም ክልኢቶም ቁጽባም
ሰበት ዐለው፡ እግል መፋህመት ተ ለምጽአቱ። ለአትቃጸበዮም ህይ ሚ
ቱ ገብእ፤ ገሲር እብ ክሱሰለ ኣአምጸኣቱ ቀድየት፡ ወህተ ህይ ቀድየት
ወጠን ልትሃጌ እት ህለ፡ እድሪሰ እት ሕሳባት እንዴ አተ አሰቀበ። እሊ
ለረአ ገሲር፡ እንዴ አዝመ ምኑ እግል ኢሊጊስ ለእከቱ በሊሰ አለበ
እግል ኢትግበአ ምኑ ሰበት ፈርህየ፡ ሳኪን እግል ኢልእዘም ምኑ ሰበት
ኢከህለዩ አትዐገበዩ። እብለ ለመጽአ ክላፍ ክልኢቶም ቁጽባም ሰበት
OAM: ALCAN OB እግል ልጥለብ ቱ ዲብ ገሲር ለኣግወሐ ከመጽአ።
ክእነ ህይ ቤለዩ፦

"ማሌ አነ ወእንተ እኩይ ወዴነ፡ እብ ምሸክለቲት ንኢሸ አክተለፍነ።
አዜ ህዩይ፡፥ ጋሻይ እብለ ሳደፈዩ ሰበት ደግም፡ እግል ኢትዳግሙ አንዴ

314
ጸቢር ሕኩመት

እቤቱ ለመጽአኮከ። እሊ ክላፍ እሊ፡ እት ፍንጌይ ወፍንሄከ ልትረፍ።
ለናይ ማሌ ክሉ ረአሱ ኢልትፈቀድ፡ ትረሰዑ ምንከ።"

ገሲርመ ኢካለፈዩ። ዐፎ-ልሰህ ክም ትበህስው ህዩ፡ እብ ዐዙመት ናይ

እድሪሰ፡ እት ሐቲ ገህወት ዐባይ ሰምጥ ሰፋረት ብሪጣንየ አፍጠረው።
ገሲር አስክ ከሰለ ወህቱ አሰክ ቤቱ ትፈናተው።

sD
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

እድትመዕ ሸ ሶ4ዳን ለዐለው ወእድሪሰ

እድሪስ እተ ዕድሙ ዲብ ቀበት 12 አምዕል እት ከሰለ ጠበሸ
ቤለዮም። እድሪሰ < ክም ለኣመጽእ አእሉም እግል ልርአው ንሁፋም
ለጸንሐው ዴሸ ሶዳን ለዐለው ለትሐይሰ እሉሎም እንዴ ትጋመው፡ አግል
ከቪነት እንዴ ተሐሰበት ለትሸቄት ወላብሰት ለይዐለት ቤት ሐዳሰ ቤት
ሸስሂድ መሐመድ አድሪሰ ሓጅ ዲበ እጅትመዕ ወደው።

መትጸብረት፡ “መርሐበ፡ ሚ አምጸአከ እግልነ፣’ ቤለዉ አግል
እድሪሰ። "350 ጅኔ ወሐቲ ሚኒኮሎሉ፣ ብዕድ ወለሐበትመ!"”

“"ከላስ እለን ሌጠ፡’'

"ኣቤ፡ ህተን ሌጠ።"”

ለዶል ለህ እት ክለ ደውለት መናዱቅ ክም ምራድከ ልትረከብ
ሰበት ይዐለ፡ እተ ዶሎሉም ምነ ሰላዲ አእግል እብራሂም ዳውድ ሐምስ
ደኒ እግል ሴፋሁ ህበዉ ምነ። “እንተ ጋሸ ሰበት ተአምሩ፡ ምሰል ሰብ
ዋልቃይት ህይ አምር ሰኒ ሰበት ብከ፡ ኬኽ እንዴ ትመሰልክ፡ አብ ፈረሰ
ልግበአ ወገመል እት ትትሐረክ፡ አስለሐት ሕዜ፡ ሐቀ ረከብከ ህይ
ዐውሉ ተአሰእለነ፡' እንዴ ቤለው ለአከዉ። ለተርፈየ 345 ጅ፮ አብ
ሐትሐቱ እንዴ ሐሰበወን፡ ጣህር ሳልም ትሰለመየን። ምን ሕኩመት
ሶዳን ሰበት ኢትሳርሐ ላኪን፡ እተ ዶሎሉም እት ጀዕፈር መሐመድ
ሓለፈየን።

እለ ሰላዲ እለ "እግለ ደብር ለዐቢ፡ እግል ሓምድ መሻሪፍ ልግበአ
እሉ” ሰበት ትባህልነ፡ ለቤለ ገሲር፡፣ ህደፍነ እንዴ ነሰአናህ አሰክ ሜዳን
እግል ንእቱ ቱ ለዐለ። እድሪሰ ላተ፡ ለሰላዲ እት ሓምድ አእግል ትትነደአ
እንድኢኮን፡ ህቶም ለዶል ለህ እግል ሊጊስዉ ኢሐዘ። "ጽንሖ፡ አዜ
ኢኮን ለትገይሶ” ቤለዮም።

"እሊ ላተ ውፋቅከ ኪደት ቱ። ሓምድ አግል ንትሌ አእንዴ መሐልነ
ወገለድ ባይኣም At ht: እብ ሚ ሰበብ ቱ ለእንጸኔሕ፣"

"ሐቱቲ ዶል ጽንሖ አእብለኩም ህሌኮኣረ"

316
ጸቢር ሕኩመት

ሰእየት ዋድያም እቱ ሰበት ዐለው፡ ለህግየ እድሪሰ መንፈዐት ዐባይ
እግል ኢትህሌ ዲበ፡ "ለንታከዩ ሸይ ህለ ማሚ፤፣" እት ልብሎ ትሰአለዉ።

"፳ንሖ እብል ህሌኮ። ይእንጸኔሕ ሐቀ TID UP: AT FIC BATA
ወኢትፍገሮ ይእብል፡ መሰኡልየት ይእረፈዕ። እንቱም ምንይ ለትደቀቦ
ሰብ ሰበት እንቱም፡ ምራድኩም ውደው" ቤለዮም አብ ዋዴሕ። አብሊ
ህይ ለእጅትመዕ እምበል ፍሬ ተመህ"

እድሪስ እንዴ ጨቅጥ፡ "‘ጽንሖ ሜዳን ኢትፍገር!" ልብል ለዐለ፡
ለበዲር ሓምድ ድድ አቶብየ ነሓርብ ልብል እት ህለ፡ እድሪሰ እግል
መትኣታይ ወዐሚም አቶብየ ለልትቃወም ላብ እንቱ፡ ግድለ ሰለሕ
እብ ሸሩግ እግል ልትአንበት ምራድ ይዐለ እግሉ። እብሊ ሰበብ እሲ፡
እብ ፍክር አስስክመ ኢትጀመዐው ወሓለት አሰክመ ኢደብረቶም፡ ሕድ
ለልሐዙ ናዕ ናይ አንፋር ይዐለው።

መደት ሐቱ ሓምድ እት አሰመሪረ፡ ንዋይ እንዴ አዝበ አሰክ ዐዱ
ለኣቀብል እት ህለ፡ ዲብ አቁርደት እብ ሜርሒት አድሪሰ መሐመድ
ኣድም ገብእ ለዐለ እጅትመዕ ሳደፈዩ ወእቱ ሐድረ። ክምሰለ ልትበህል፡
እድሪሰ እት ሰነት 1957 ምን ቪመት በርለማን እርትርየ ክም ትከራቱ
እግለ እት ቤቱ ለገብአ እጅትመዕ ለነዘመ። ህደፍለ አጅትመዕ ህይ፡
እብ ክሱሰ ቅድየት ወጠን ሚ እግል AMA ክምሰል ቀድር እግል
መትጋማይ ቱ ለዐለ። እተ ገብአ ንቃሸ ህዩ፡ ግድለ አእምበል ሰለሕ አው
እብ ገበይ ሰላም እግል ኒዴ ወሕርየትነ ንሕዜ ለልብል ህገጊት ሰበት
ትሰመዐ፡ ሓምድ እንዴ ሐርቀ መቃወመቱ አሰመዐ።

"እድሪስ ሕርየት ትብል ህሌክ፡ ሕርየት ህይ እብለ ለቱልካህ "ቶ
ተ ለትትረከብ። ሕርየት እብ ሒለትካ ተ ለትመጽአእ! ሕርየት እብ
ቅልጭም ወደግሸ ተ ለትትአከድ!" ቤለዩ።

እድሪሰ ክም እሊ በሊሰ ምነ ጅምዓም ለዐለው አንፋር ኢትጸበረዩ።
ምን ክምሰል ቱ ዶል ኣመረ ህይዩ፡:

"የእ! እንተ ህይ ዲመ በዐል ደም! እለ ህግየ እለ ምን ኢትደግመ
ለሐይሰከ!" ቤለ ከትቀጸበ ዲቡ። እብሊ ህይ ሓምድመ እንዴ ሐርቀ፡

20. ክምሰሌሁ።
31./'
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

"ከግድም ሕርየት ላቱ፡ እብ ደም እንድኢኮን፡ አምበል ደም ትረከበት
ምን ገብአእ እግል ትርአያ ቱ!" እንዴ ቤለ፡ እግለ ትምባክ ለአተንን እተ
AOA DAA ANd. እቱ ወአእጅትመዕ እንዴ ካየደ ህይ ፈግረ። አብሊ ቱ
ክልኢቶም ምን በዲሮም ድድ ዐለው" ልብል ግንድፍልረ።’'

ኬትባይ አለምሰገድ ተድፋሩይመ፡ "እርትርየ፡ ምን 22.207 Adin
ዐሚም ወሰውረት" እተ ANA ክታቡ፡ ክልኢቶም ክምሰል ተሓረቀው
ኢሸረሐዮም እንድኢኮን፡ APS ዐዋቲ አግል አድሪሰ መሐመድ
ኣድም ክልኤ ኢነት፡ 1956-1957 ክም ረክበዩ፥፣ ወግድለ ነአንብት ክም
(LAG NI ትቃወመዩ፡ እብሊ ተ'፡ሌ ሃድጉ ህለ፥-

እት ሰነት 1956 ርኢሰ በርለማን አእርትርየ አት ህሌኮ፡ ዐዋቲ
መጽኡኤኒ። "ደውለት እኪት ህሌት፡ ገሌ ንባሰር ..." ቤሌኒ። አነ ህይ
ኢትሸፈግ እቤሉ። በርለማን ክም ሐደግኮ፡ እብ ሐዲሰ እት አቁርደት
መጽኤኒ። ከደን እግል ልፍገር ለሐዜ NI ህለ አሰአሌኒ። "ሑዳም
ሌጠ እንዴ ነሰአከ ከደን ኢትፍገር፡ እግል ልቅተሉካ %..." አቤሉ።
ኣነ ክም ፈገርኮ፡ ግራይ ምሰል ኬኽ መሐመድ ሹክ ዐወድ ወሰይድነ
ሰሌማን መሐመድ አልአሚንመ መዋጅድህት ወቆዳ ክም ዐለ ሰምዐቦኮ።
. እት ካርድ ዲብ ህሌነ ህይ ከደን ክም ፈግረ ሰምዐነ። “ሰለሕ
እንዴ ኢጸብጥ እግል ሚ፣" እንቤ። ምናተ አቶብየ አእግል ትጽበጡ
ሰበት ሐዜት bs?

ሓምድ አድሪሰ ዐዋቱ ልግበእ ወአድሪሰ መሐመድ ኣድም፡
መሰአለት ሕርየት ለአምጸአተ ቀድየት ተ ለዲበ አክተለፈው። AA.
ህይ ዓዲ (ልሙድ) ቱ፡ ዶል-ዶል እግል ትትበአስ ወትትሓረቅ ወአግል
ትትዓሬመ ትቀድር። ምናተ፡ ግድለ ሐቀ ተአንበተ፡ ክልኢቶም እት

21. ግንድፍል ሓምድ ኖሱ ዳገመ እይዩ ልብል። "“እለ ህግየ እለ እት ቤት አድሪስ መሐመድ ኣድም
እት አቁርደት ተ። ሓምድ ህይ እብሊ እናሰ እሊ ብዙሕ ርዮሕ ይዐለ። መደት ሐቱ እግል ሓምድ፡
እግል ሚ ክእነ ቴሉ እንዴ እቤ ሰኡሉ ዐልኮ። ሓምድ ልብል፡ "እብራሂም ሱልጣን ምን ኢገብእ፡
እድሪሰ መሐመድ ኣድም እግል ልትሐረክ ኢቀድር ለኣተበሊኒ ሰበብ፡ ክምሰለ ቨርሐኩህ እግልካ ቱ።"
እሊ ቱ ለምን ሸሂድ APR አእድሪሰ ዐዋቲ ፈህምኩሁ። ሓምድ ወአድሪሰ መሐመድ ኣድም ውፋቅ
ይዐለ እሉም። አናመ እብ ክሱሱ ምን ከተብኮ ቁዉምዩ ዐለሄ።"

22. አለምሰገድ ተሰፋይ፡ "እርትርየ፡ ምን ፈደሬሸን አሰክ እሰትዕማር ወሰውረት"” (አሰመረ፡
መጥበዐት ሕድሪ፡ 2017) ምን ገጽ 477-478

318
ጸቢር ሕኩመት

ዎሮ አእትጅቖጅህ ሰያሰት እት ህለው፡ ወሐር ህይ፡ ሐቀ መዐረከት ALA
አባይ እግል ከረ ሓምድ እብ ሕፍን እንዴ ጸብጠዮም እት ልትካረዪም፡
እድሪስ ምነ አኬት ሳዐት፡ እግስ እት በገስ ሰዐሰው አምር ሰለሕ ሰዐለ
እግሉም ዐሳክር ጽንሖ እግል ሊበሉም ዋድብ ይዐለት። ለቅድየት እንዴ
አትቃለል.ከ እግል ተአምጸአ ምን ተሐዜ፡ እድሪስ ክእነ ልብል እት ህለ
የምክን ለልታከዩ ሸይ ለዐሌ እሉ ገብእ። ምናተ ክምሰለ ኬኽ እብራሂም
ሱልጣን "ንጉሰ ፈይሰል ናይ ሰዑድየ እግል እድሪሰ መሐመድ ኣድም
ሰላዲ እንዴ ህበ፡ "ሕዝብ ከውን” ቤለዩ። እድሪሰ መሐመድ ኣድም
ሰላዲሁ እንዴ አከበ፡ ፳ ተ.ኤ. አሰሰ፡" እት ልብል ለኣአክድ፡’ እተ መደት
ለህ ለሰላዲ፡ እት እዴሁ በጽሐት ሚ ኢሩለ እክድት ሴመ አለቡ።

ዴሸ ሶዳን ለዐለው ምን እድሪስ ለልታከዉ ብዞሕ ዐለ። ጽዋር ወሴፈ
እብ ተማሙ። ክምለ ሐሰበዉ ላኪን ኢገብአ እሉም። ምኑ ሰእየት ከም
ጸብረው፡ ግራሁ ህቱ እንዴ ይህለ በይኖም እንዴ ትጋመው፡ ሓምድ
እግል ልትለው ቀረረው። አሎም ለሰልፍ ምን ዴሸ ሶዳን ለትጠለቀው
ዑመር እዛዝ፡ ዑመር ዳምር፡ አቡጥያረ፡ አቡርዴለ ለልትረከቦ እቶም
ብዝሓም ቶም።

እተ እጅትመዕ፡ አነ እግል እፍገር ቱ፡፥ ይእጸኔሕጠ ለልብል ህገጊት
ክም በዝሐ፡ "አነ፡፥ አነ ኢኒበል። አዜ እብ ቀሰብ ትሳረሕ ከትበገሰ
ለልትበህልመ አለቡ። ናይ ሰለስ ሰነት ግዋሉ ለአክለሰ፡ እትፋዋ እግል
ለኣጀድድ አለቡ ልትበገሰ ሌጠ' ትበሃህለው። እንዴ አትለውመ
ለበዝሐው ሰብ ፈረዕ ሰበት ዐለው፡ እብ ክሱሰ መንበረት ሙሰተቅበል
አንሶም ወአጀኒቶም ትጋመው። ሚ እግል ሊደው ክም ቀድር' ክም
ትጋመው ህይዩ፡ እት ሐቲ ንቅጠት ዋፈቀው፡ ልብል መሐመድ ኣድም
ገሲር፦

... ?ሌሆም "‘ዲርሆ ከማን ምድር እት ተሐናፍል ሰወሲተ ተዓቤ፡
አንሰነ ህይ፡ ከሳስ መሸረፈት፡ ጀንቢል ወሰጋደት እት ልፍዕለ፡ እንጌቕረ
ሱግ እንዴ ሰንከተየ አ፳ኒተን ለዓብየ። እንዴ ሓደግናህን ኒጊስ" ልብሉ

23. ሐዳስ ኤርትራ (ጀሪደት)፡ 11 ማዮ 2005፡ ገጽ 2 (ሹኽ እብራሂም ሱልጣን፡ መቃበለት ምሰል
አሕመድ ሓጅ ዐሊ፡ 1983 ካይሮ)

319
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

At ህለው፡ ገሌሆም ህይዩ፡ “hk ሚ አምጸአቱ፣ ምነ እንዴ መጽአነ
መንዱቅ ለእንጸውር እተ ዕለት አንሰነ እንዴ ኢልትሓደን? ሑዱጋት
ሰበት ገብአየ፡ ምን አዜ እግል ነአደናግጸን ኢወጅብ። ምኒነ አብ
አርወሐቱ እግል ለአቅብል እንዴ ቤለ ለልትአከድ ነፈር ሰበት ኢህለ፡
እብ አምዕሉ አእሰትሸሃድ ለኣአሰኡለን አንድኢኮን፡ ምን አዜ ሐደግናክን
እግል ኒበለን ዋጅብ ኢኮን። ትም ATS እንቤ መትበጋሰ ለሐይሰ” ክም
ቤለው፡ ክሉም እንዴ አተፈቀው እግል ልናድሉ ትዳለው።’

24. ገሲር፥ እተ እድትመዕ ምስሉም ዐለ። ቀድየት አንሶም ወአጀኒቶም እበ እንዴ ተሃገው ክም
አክለሰው፡ እብ ክሱሱ ለትሃገዉ፡ ለዐለ እግሉ መሕገዝ ቤት ሰከን እግል ልባልሖ እሉ ክም ተሃገው
ኖሱ ዳግም። "ሕነ ጋይሳም ሕነ፡ እሊ ገሲር ዶልሐቱ አስክ ካይሮ፡ ዶል ሐቱቲመ አሰክ ሱዳን አት ኩሉ
እንላእኩ ሰበት ህሌነ" እንዴ ቤለው ምነ ናዮም ተበረዓት፡ እት ወሬሕ ሰለስ Bit እተ ሳደቀው እግልይ።
ሰበት እሊ፡ ምን ጅተ.ኤ. ማህየት ለገአት እሉ መናድል አወላይ አና ቴቱ" ልብል።

320
ጸቢር ሕኩመት

ሓምድ ወሸዐብ

ሐቆ መዐረከት አዳል፡ ከረ ሓምድ ዐዋቱ ክሉ ረአሱ ዕርፍ ሰእነው።
ምድር ክሉ ምን ዴሸ አባይ ትመለአ። እብ ክሉ እንክራት ከርደነዎም።
ደብር ምን ፈግረው፡ መሓዝ ምን ትከረው፡ አወድግመ ክሉ መረ እቶም።
ገይሶ ምን ልውዕሉ ከገይሶ ምን ልትመየው፡ ኣሱሮም ምኑ ተሪፍ አበው።
ሸዐብ ላተ ሰድዮም ወረድኦም ዐለ።

ህቶም ክም አዳሞም እተ ከሌብ አት ዐድ-ሰን ውላድ ዐድ ለህበዎም
ተን ክልኤ ጠሊት እንዴ በልዐው፡ ማሲ ምድር እተ ውዕላም እቱ ለዐለው
ወደግ እት ልትሰለው፡ ምን ዐድ ህቦክ ለትበገሰው ክልኦት ሸዐቢ እት
ልስዑ መጽእዎም ረአዎም። ዐድ-ሰን? ወዐድ ህቦክ ቅባል ሕድ ለልትረአየ
ወስምጥ ሕድ ለትአሰሰየ ክልኤ ቁ፫ት ተን። APS Anat TON. n°
ረአ፡ ሰብ ደሐን ክም ኢኮን ሰበት ፈህመ፡ እንዴ ትላከዮም ትሰአለዮም።
ደሐን ክም ኢኮን፡ እተ ድጌሆም ፖሊሰስ እንዴ አተው፡ ደለ እናሰ ቱ ክሉም
እት ከሌብ ከም ደብአዎም፡ ህቶም ህይ ምስሎም አእንዴ ዐለው እንዴ
አመሰመሰው ክም ፈግረው ሐበረዉ።

ህቶም ክም አዳሞም ክርዱናም እት ህለው፡ ገሌ ዓቅላም 'የህው፡
ለእንሳነ እበ ሐውረተ አበየ ትፈረረት፣ እተየ ህሌት ገብእ፥ ምን Ale?
እንርእዮም ለህሌነ ሸሎሕ መጋቦም ምን ህለ እንዴ ሰዐ ለልአነግፈ፣" እት
ልብሎ ህግየ አብ ምስጢረ እት ልትሃገው ክም ሰምዐዎም፡ አግለ ፖሊሰ፡
“እንሰ እብ ሐውረተ ሰበት ህሌት እግልነ፡ ከረቶች እግል ኢልብልዐ እግል
ነዓይረ አጅዞ እግልነ” እንዴ ቤለው ለፈግረው ከመጽአዎም ዐለው። ለዶል
ክም እሊ ምስጢር ለብእቱ ህገጊት፡ እግል መንገፎ ሓምድ ወመልህያሙ፡
ሸዐብ ምነ ልትነፈዕ እቡ ለዐለ ኒገር ቱ። ከረ ሓምድ እለ ሐብሬ እለ ከም
ረክበው እብ አወድግ አት ኩዱር-ኩጅር ለልትበህል ደብር ፈግረው።
አስክ ደብር ደብሎች ገጾም እንዴ አተላለውመ፡ ምን አባይ አሬመው።
ላኪን፡ ፈጅር ሐቱ እት ባካት ድጌ አልገዴን At AIL ትከረው። ምን

$ሪ1
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ቀዳሙ እግል ለአንግዪም ለቀድር ለአንተብህ እሎሉም ሸዐቢ ይዐለ። ቀበትለ
ድቕቴ አተው። እት አካን ብርርሐት ቀደም እትየቶም ላኪን፡ ብልቱብ ምን
ሰራይር ለዐቅቦ ለዐለው ምኖም፡ ምን ቅባል ለፈረገዮም ዎሮት ነፈር፡ እንዴ
በድረዮም ክም ሐልፈ፡ "ዐይብኩም Ant AACA አባይ እተ ህለ ዲበ
አካን ቱ ለህሌኩም" ቤለዩ እግል ሓምድ፡ ኢፈጉረ አለ ለትብል ፈርህት
እት ብእቱ። ለእናሰ ምሰል ሓምድ ሌጣ ቱ ለልትሃ$። ለብዕዳም ሕልፍ
እንዴ ቤለዎም አእብሩካም ዐለው።

"በገ? እበየ ኒጊሰ፩፡ ደብር ደብሎች ገብእ ንፍገር፣" ትሰኣለ ሓምድ።
“"ምፍጋር ብዕደት ለህበኩም እንድኢኮን፡ ሲጋደት ፍገሮ ወትከረው፡ አሊ
ምድር እብ አባይ ምሉእ ህለ። እብለ ህለው፡ አብ ሎሉሃመ ህለው። እብ
ክሉ እንክራት ምን አልገዴን AN ACE) (At PNA): Adin ግፋቲ"
ቤለ ለሸዐቢ አብ እዴሁ አሰክ ክሉ እትጅሃት እት ለኣሸር።

ሓምድ እት ከርዶን ኣትያም ከም ህለው ፈህመ። ለዎሮት ሕርያኖም
እንዴ ደገሸከ ፍግረት ሌጠ ሰበት ዐለ ህይዩ፡ AM BO: “NC AT
ኢትወዱ ትለውኒ፡" ቤለዮም፡ ኖሱ እት መርሖም ህይ፡ አሰክለ ድበዕ ጋምል
ለዐለ ዲቡ ባካት ኤሸንኪት ወግፋቲ ለከሬ ሕሊል አፎገ ትበግሰ እቦም።
Mtr ሳዐት 9.90 አዳውሕየት ገብእ፡ እንዴ ኢልትረአው አብ ምግብለ
ድማና’ምም ወድገለቦም ለዐለው ዐሳክር ሕሊል እንዴ በትከው፡ AN AAI?
ተዐደው ወግፋቱ አተው። እብ ሐዲስሰ ላኪን እት ለኣከ ሸረክ አተው።
At ጭፍንሄ ክልኦት ምን ቀዳሞም ዐሳክር አባይ ኣቲሆም ለጸንሐው ደገጊት
ቤት ሐሰን ወዐድ ከለፊ ሸክ ወደው።ሠ’“

እብ ፍንሄጌ NAAT እሎም ደገጊት ሄራሮም አብ ሰዐይ እት ለኣተላሉ፡
እግል እኪቶም ልግበአ ወእግል መንገፎሬሆም፣ ልብ ለከረ እቶም ዎሮትመ
ይዐለ። በክቶም እንዴ TWh A: At NCCT ATS, ANA: PCT
ምን ዐድ ከለፊ ለትበገሰ በዐል ገመል ትቃበለዮም።

25. ከራር ኣድም ሐዞት (መናድል)፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 04 ማርስ 1990፡ ከሰለ - ሱዳን። ከራር
ኣድም እት መዐስከር ላጅድኢን ወድ-ሸቨሪፈይ ዕጨይ እንዴ አረ እት ለአዘቤ ጸንሑኒ። ከራር ወሓምድ
እት ሸፍትነት ምስል ሰበት ዐለው፡ ሓምድ አሰክ ንዳል ክም ፈግረ፡ ፖሊሰ ባርንቶ ከራር'መ ምን ዕቅቡ
ኢተርፍ ጽቦጡ እንዴ ቤለው እግል ልሕዘዉ ክም አንበተው ቱ እንዴ ሰከ እግል ሓምድ ለዐረ። ወድ
ሐዞት ምነ ሰልፍ ለፈግረው ምናድሊን ሰበት ገብአ፡ ተእሪክ ግድለ ሰለሕ እት ታክብ ከአፎ ክም ዐለ
እብ ፋይሕ ምነ ሸርሐው እይ ዎሮት ቲ።

322
ጸቢር ሕኩመት

“አየ ትገይሲ ብጠር" ቤለዉ። “ATES UR Ath AP AEP?
ቤለዮም፡ ሰበት ፈረገዮም እግል ሰኔቶም ምን ሐዘ ድንጉጽ ምናም እት
እንቱ።

“እአሰክለ ልትወጨ አግልነ ምድር አብለ እግል ንሕለፍ፡" "ይኣመርኩም፡
ድራር አባይ እግል ኢትግብአኦ፡ ንዕኖ እንሰር ቅረቦ” እት ልል፡ .. . '
እትሎም ክልኦት ድን፡ ክልኤ ፈሳይል ምን ዐሳክር አባይ ህለየ፡፦ አናመ
ምነ እት ዐድ ከለፊ ለህለው ትለአኮ፡ አሰክለ እት ቤት ሐሰን ለህለው
ልኡክ እግል አብጹሕ እገይስ ህሌኮ። እትሊ ድዋራት ክም ህሌኩም እንዴ
ኣመረው” “እት ለኣምሮ ሓምድ አሰክ ምውዳቅ ጸሓይ ሐቀመ ጌሰ
ይእንጸብጡ፡' ልብሉ ሰበት ዐለው ህይ፡ እብ ሸፋግ አስክ ደብር ቶንቶን
ምን ፈግር እልኩም ለሐይሰ ቤለዮም።

ምነ ወሐር ምክሩ እንዴ ሰምዐው ጌሰው። ግፋቱ ኣሰክ ድገለቦም
እንዴ ሐድገወ ብለቅ ወአብዓት እንዴ ፈግረው፡ ሖጸት ለበ ቀርት ለብእቱ
ደብር ቶንቶን ፈግረው። ጽምኣም ሰበት ዐለው፡ ቫከት ማይ ምን ረክቦ
እተ ሖጸት ዲብ ለሐዙ፡ ሐፋር-ገናይዝ (አቡድግን) ለሐንፈለየ ሕፍረት
ረክበው። ለጨበለ ጥሉል እት እንቱ ላኪን ማይ ይዐለ እተ። ካልኣይት
ሕፍረት ምን ረክበውመ ማይ ሐግለው ዲበ፡፣

“"እለ አካን ሐፋር-ገናይዝ ማይ ምን ኢልሰኤ ዲበ ወኢሐፍረየ ዐለ፡
እንዴ ትበህልነ እግለ ካልኣይት ሕፍረት እብ ሐዲሰ ሐፈርናህ፡ ዒን ማይ
ሰበት ፈረቀት ህይ፡ ሸሙይ ሰቱነ ምነ ወረቑነ። ምናተ፡ ለልትበለዕ ሰበት
ሐገልነ ፍሬ ሓሩሌ እንዴ ቀረፍነ፡ እት ዐባዩ መሓብዕት አብዓት ዑርፋም
ወዐልነ"” ልብል ከራር ኣድም።

ከረ ሓምድ እት ደብር ቶንቶን እት ህለው፡ ገሌ ምነ እት መዐረከት
አዳል ለትዓረበው አንፋሮም ሰበት መጽአዎም፡ ዐደዶም በዝሐ። እሉሎም
እብራሂም መሐመድ ሰኒ ወሳልሕ ቅርሜጫይ ለብእቶም ሐምስ አብ ቤት-
ሕሴን ለሐልፎ እት ህለው ፖሊሰ ሰበት ረአው፡ እንዴ ሰከው እት ግረህ
ኣካሉ ብሹል ወእት አብዓት እት ልትሓብዖ ቱ ቶንቶን ለበጽሐው። ርሖም
እግል ለአኣንግፎ እንድኢኮን፡ ከረ ሓምድ እት ደብር ቶንቶን ክም ዐለው

322
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

ላተ ዳልያም ይዐለው። ኣመት-ሕድ እንዴ ኢደሉ ቱ ለትራከበው። ምን
ቶንቶን እንክር ግብለት ናረ ወእንክር ቅብለት ህይ ትግፊ ለነቡሩ ኣራዲ
ቱ።

ወለፍ፡ ምነ ክል ኣምዕል ካጥርም ለዐለ መሻክል ቲ። ሐትሐቱ’ ዶል
ምን ሰብ ደካኪን ረክቦ ምንመ ዐለው፡ ወለፍ አኩይ ቱ፡ ለሐጉሉ እት
VAM: ጀንኖም ዐለ። ሓምድ ቫሂ ወቡን ፈቱ። ዝያደቶም ላኪን ትምባክ
ደንኑ። እት ደብር ቶንቶን ምን ክትረት ወለፍ፡ ትምባክ ለዐቀቅር እቱ ለዐለ
ሸልቱት እት ቃርጭ ምኑ፡ ዲብለ ከዶሱ ሸክሸኩ ከእት ወልዑ ለኣተንኑ
ወዐለ።

ሐቀ መዐረከት አዳል፡ እብ ዐረቢ ለትከተበ SPN Wh? OA:
ምን ገብእ ልቅርኡ፡ ሓምድ ህገጊት ብዞሕ ለኣምር ዐለ። መውህበት ተ
እግል ትትበህል ትቀድር፡ ናይ .ጋነ) እንዴ ወሰክከ፡ አብ ሰማን ህግየ አእግል
ልትፋህም ቀድር ዐለ። ትግፊ፡ ትግርኛ፡ ዐረብ፡ ናረ፡ ኩናመ ወብዳውይዩት
ከም ምራዱ ልትሃገየን። ኣምሐርኛ ወጥልያንመ እተ ክምሰልህን። ክታበት
ወቅራኣት ላተ፡ አእምበል All VI ጥልያን፡ እበ ካልእ ሐርፍ ሰበት
ኢለኣምር፡ ደዋብ ለቀርኡ አእሎሉም AN Chil PMP LOC Al-
ዐለው። ከራር ኣድም ክእነ ልብል፥

እሊ አብ ዐረብ ለትከተበ ደዋብ፡ እግል ሰለፍ ኢነት አነ እት
ዖበል እተ ተሓበርኩሆም እቱ ወክድ ዲብ ሕሊል መሐመድ አሰራር
At ህሌነ ማጽእነ ዐለ። እንቈዴ ኢልትቀረአ እት ጂብ ሓምድ ወክድ
ዋዲ ዐለ። ምን ፍላን መጽኡነ እግል ኢበል ይእቀድር። ሓምድ ምሰለ
እንዴ ጸብጠዩ ለመጽኡነ እናሰ፡ ምኒነ ክምለ አግል ሸን ለሸክፎ እንዴ
ትመሰለው ምኒነ እርይም ክም አበለው ቱ ለትከበተዩ ምኑ።

መድሙዐት ሓምድ እንዴ ትጀማምዐው እት ቶንቶን ውዕላም አንዴ
ዐለው ምድር ከም መሰ አእሉም አት ጸለምት ሸንግርታይ እተ ልትበህል
ድ% ትከረው። ሐቀህ ልብል ከራር ኣድም:-

324
ጸቢር ሕኩመት

ሓምድ ሐምስ ርያል ናይ አቶብየ እንዴ ህቤኒ፡ ምን ድካን
ቡን፡ ቨከር፡ ሐብ ወትምባክ AIA አትዛቤ ጊሰኮ ምኖም። በዐል
ድካን ምን ጅማዐት ሓምድ ክም አነ ኣመሬኒ። ክሉ ሕዝዩ
ለዐልኮ አወልፍ እንዴ ህቤኒ፡ "እንተ አሰክ አካንከ ጊሰ፡ አነ እግል
ዐሬካ +ቱ" እንዴ ቤለ እንዴ ይእደፍዑ ሳርሑኒ። አካንይ አቅበልኮ
ወአእግለ ሐምስ ርያል ዲብ ሓምድ በለሰኩሁ። አነ ክም መጽአኮ
At አሰርይ ውላድለ ዐድ ምሰለ በዐል ድካን ማዮም ወእንጌራሆም
እንዴ ነሰአው መጽአውነ፡ ሐቆ እሊ ሓምድ ክምሰለ ዲመ ሸዐብ
ድራር አው ጸቤሕ እንዴ ነሰአኣ ዶል መጽአነ ለሸርሑ፡ 'እሊ ግድለ
እሊ ናይ ዎሮት እንዴ ኢገብእ፡ ናይ ክሉ ሸዐብ እርትርየ ቱ' እት
ልብል፡ ህደፍ ናይ ግድለ ስለሕ እንዴ አፍህመ ክም ሳርሐዮም፡
ጽባበት ሐሊብ ኢሐደግነ ወእንጌሪ፡ ዐፍሸነ እንዴ ሐየብነ እበ ሳሊነ
ደብር አልብየ እንዴ ኪድነ እት ደብር ሐንታለ ዓረፍነ።

ምን እለ አካን እለ እግል ልጅነት ዐድ-ድሜል ግራሸ ዐሊ
ዐዋቲ እግለ እብ ዐረቢ ለትከተበ ዲብነ ወምስልነ ወክድ ብዞሕ
ADS FPN AIA APCA ANA ANE hike ምነ በተሪት
- ሰለሕ አለቦም መልህያምነ ምንመ ለአክነ ዲቡ፣ TAN At
ድጌቕ ሰበት አተው፡ እግሉም ጸቤሕ አስሰክ ለህይብ፡ አጊድ እግል
ልምጸኣአነ ኢቀድረ። AOS: At VE AT ምሰጢር ክም ሐበረዮም፡
እብ ሰቱር እት መሓዝ ዎሮት ጸቤሕ ክም ደምዐው እግሉ፡ እት
አድግ እንዴ ጸዐነዉ ሰበት ለኣከው ዲብ0 እግልነ OANA TAN
እት ሐቲ ኢነት ጸብሐው፬፡ ዐድ-ድሜል፡ ዕጨይ ዐባዩ ምኑ
ለትመለአ ድጌ ቱ። ዐሊ ዐዋቲ ልእከት ክም በጽሐቱ፡ እብ ሸፋግ
ለኢመድኡ)፬፡ ለፖሊሰ እግል ኢልትሸኮኩ ሰበት ፈርሃ ቲቱ። PRC
ክም መሰ ላኪን፡ አሰክ ከደን ልትፈረር ለህለ እንዴ ትመሰለ፡
ፋሰ እንዴ ነሰኣ፡ እት ሸንጠቱ ወለፍ እቡ መጽኡነ። ለደዋብናመ
ቀርአዩ እግልነ፡፡ ጽበጡ ህይ ምኑ ክምለ ሰምዐናሁ፡ 'አብሸርኩም፡
ሰለሕ መጽአኩም ህለ፡  ለልብል ለትሰረረተ ሐበት ይዐለት ዲቡ።

"ክራር ኣድም አምበለ ዐሊ ዐዋቱቴ ለቀርአዩ እግሉም አእብ ዐረብ
ለትከተበ ጅጀዋብ፡ ብዕድ ለኢፈቅደዩ ህለ"”" ለቤለ ወድ ጌሪደ ላቱ ደዕፈር

=
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ያሲን፡ ምን ዐሊ ዐዋቲ መንዱቅ አቡ-ከምሰ ናሰኣም ከም ዐለው ቱ
ለልሓኬ። ከራር እግል ዐሊ ዐዋቲ ልጅነት ዐድ ልብሉ እት ህለ፡ ጀዕፈር
ኬኽ ቱ ልብሉ፥

ሓምድ ዐድነ ለኣአቱ At UA: ANA APT ATS MA NAEN
ልትበለዕ ዐለ። ቀይም፡ ልሰዕ ሰዐሩ ይቡሰ ይዐለ። ሓምድ ምሰል
መልህያሙ እብ ደብር አልብየ ምን ዐድ-ድሜል ግራሸ ምሰል ዎሮት
ኬኽ ዐሊ ዐዋቱ ለልትበህል ምትደይን እናሰ ካርሁ ለዐለ አቡከምሰ
ነሰአ፡ ደብር ሐንታለ ወአራማረ ለልብህል ድቕ እንዴ ኬደ መጽኡኤነ።’፡

ከረ ሓምድ ህይ ምን ሐንታለ አብ ሰጋድ አጋረኮሪ እንዴ ትከረው፡
እት ሞንጎራይዩብ እተ ከፊከ ሕሊል ፍሩሰ-አርከ ማይ ሰበት ረክበው እንዴ
ወዐለው፡ ምሴተ ዐሊ-ሸምቤ አተው። እት ክሉ ለበጽሐዉ አካናት ተየልል
ክምለ ሰምሐየ እሉሎም አው እንዴ ዓረፈው ሄራሮም ለአተላሉ፡ ኣውመ
ደሐንቱ እተ ልቡሉ ባካት ልውዕሉ ወልትመየው ዐለው፡ ለልአፈርህ ሰበት
ይዐለ እግሉም ህይ እት ዐሊ-ሸምቤ ትመየው።

"ሐዋህ"፡ ልብል ከራር ኣድም:፥-

ፈድረተ ግያሰነ አተላሌነ፡ አርማረ ለልትበህል ድን እንክር ድገለብነ
እንዴ ሐደግ)፡ እበ እት ሕሊል ሞጎራይብ ለልትሓበር መሓዝ ቴን እት
ንሄርር፡ ተሐት ዐርኮከብ ምኑ ለምሉእ መሓዝ ገዲመ በጽሐ5፩፡ ምኑ ህይ
ቕሪ-ዳ እንክር ድገለብነ እንዴ ሐደግናህ፡ እት እንክር ምፍጋር ጸሓይ
ጭንሄጌ ጌሪ-ዳ ወኮቦተ እት ሕግስ ደብር ክም ዓረፍነ፡ ለዐድ እንጌረ
ወማይ አምጸአውነ ወትጸበጠሕነ። ሐቆ ጸቤሕ ሓምድ ክምሰለ ልሙድ
ሸዐብ እንዴ ደምዐ ተሃገዮም። ህቱ እጅትምዑ እግል ሸዐብ ወዴ እት
VA ክልነ መልህያሙ እንዴ ትፈንጠርነ ድዋራትነ እንራቅብፎሠ።""

ሓምድ ምሰል መልህያሙ ጌራዳ ክም አተ፡ እግል ከራር ኣድም
እንዴ ለአከ እሰልፍ እብራሂም ዐሊ ኬኽ ለልትበህል ናይ ቅሩብ አዳሙ
ወእግል ደዕፈር ያሲን ትላከ።
26. ጀዕፈር ያሲን፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 5 ዩንዮ 1989; ዐደልማ ሞጎራይብ፡
27. ከራር ኣድም ሐዞት (ምናድል)፡ 1990

326
ጸቢር