ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 5

ምዕራፍ 5

ፊራሮ ዐሳክር እንግሊዝ ድድ ሓምድ

ደብር ድብሎች ደም ትጸብሐ

ምዕራፍ 5
ፊራሮ ዐስከር አንገሊዝ ድድ ሐምድ

ክምለ ትበህለት ከረ ሓምድ እግል ክልኦት ለድነ ምን ሕሌጊን
ወምን ኢቲንያይ NP MAPP ለውዲት እግል እዳረት እንግሊዝ
ነከደተ። ሰልሐሖም ትሳለበ፣ እት እዳረቶም ተሐለፈው፣ ሓምድ ምን
ንዋይ እንዴ ሐልፈ አደኒት ምን ዐዝገ ነፍሶም ከም ይህሌት ዐለበወ።
ANA UR LS ሓምድ ሐምለት OIL ATS አትፈረረው እግል
ለኣድግሕዉ ሰታት አፍገረው።

At 1948 እንግሊዚ ምሰኡል ፖሊሰ ኮሉሎኔል ክራክነል (ሰብ ጋሸ
በርከ ከራኪን ልቡሉ) 50-60 ለገብአኦ ፊልድ ፎርሰ እንዴ አትበገሰ፡
እግል ሓምድ ዲብ ቀበት ዎርት ወሬሕ አግል ልቅቶሉ አው ልጽቦጡ
ኣዘዘ።

እግለ ፊራሮ ለመርሐ፡ ዲብ አቅርደት ለዐለ መሐመድ ዐሊ ሲኪንጂ
ለልትበህል ምን ቀቢለት ሻጊ ላቱ ሱዳኒ፡ በዐል ሰለሰ ኮከብ ካፒታና ዐለ።
ሲኪንጂ ምን ባርንቱ ልትበገሰ ዲብ ህለ፡ ልእከቱ እንዴ ኣተመመ መጽአ
ምን ገብእ ዕዳዩ ክምቡ ክሉሎኔል ከራኪን እሰኡዩ ሰበት ዐለ፡ ዐሳክሩ
እንዴ መርሐ ዲብ ለሃፍት፡ አንቶሬ ሐልፈዩ ከመሓዛት ወአድብር እንዴ
ካየደ ቴቲክ በጽሐ።

ሓምድ ለአትኣሱሩ ከም ህለው ሐብፊሬ ክም በጽሐቱ፡ ዲብለ ክል-
ዶል ክም መበገሲ ለልትነፈዕ እቡ፣ ዲብ ባካት አንቶሬ ዲብለ ህለ ደብር
ቡቢ - ድዋራት ተከዜ አወለጠ ምኖም። ሲኪንጂ አሰሩ ገብአ። ምን
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

እግሩ ተሪፍ እንዴ አበ እግል ለዐርዩ ቅሩባይ ክም ገብአ ህዩ፥ ሓምድ
ደህት ምውዳቅ አውጋሮ ገጹ አሰክ ቶሎወ TION Pr: Ala
ኪሲንጂ ምን እግር ሓምድ ኢተርፈ። ምን ህርበ ምኑ ዝያድ ጠሐረ፡
LA APS DLP DLs:

ሓምድ ምን ኣመረ ረአዩ ምን በድል እንዴ ቤለ እብ ህግየ ጥልያን
"አነ ሰበብ ይሐዜኮከ። ምን ህረብኮ ምንከ አሰርይ ትገብአእ ህሌከ።
ምሰልከ ድመል አለብይዩ ወዐዳወት፡ ትገሴ ሰላም ህበኒ፡' ለልብል ጀዋብ
ነድአ ዲቡ።ህ፣ |

ዐሊ ሲኪንጂ ላተ እግል ልኡክ ሓምድ ክም ናይ ኢረአዩ። AN
ትርኢኒ "ኣአምዒትከ እንዴ ከብድከ እንዴ ደይሐኮ ከብደትከ ኢበልዐኮ
ምንገብአ ከብዴ ኢትሰክብ፡" ለልብል በሊሰ ነድአ ዲቡ። ሐቀሁ ዲብ
ደህት ግብለት ህይኮተ ዲብለ ህለ ደብር ኤኩሪ ዐረዩ። አዜመ ሓምድ
ክምለ አወላይ ጀዋብ ለመሰል ጽበጥ ለቡ SPN IA AE: OA.
ሲኪንዲ ላተ ለንጎማቱ ኢበደለ ምነ። አትኣሳሩ አተላለ። አሰር ሓምድ
'ላመ’፣ እበ ልትበህል ድኔጌ ናይ ናረ እንዴ ሐልፈ ኣሰክለ ፍንጌሄ ህይኮተ
ወንሄ ለህሌት ቤለ-ደረ አሰሩ ገብአ።፡

ዐሊ ሲኪንጂ አእግል ሸዐብ ‘ምርሖ’ ዲብ ልብል፡ እንዴ ኣሰረ አብ
ክርባጅ ወአሸዋክ ለዐዝቡ ሰበት ዐለ፡ ሐቱመ አምዕል ትግበአእ ከበር
ሓምድ ሰቱር ምኑ ኢለአምር። ምን SACK AA ወምኑ ለኢሰኬ
LOA: ወድ ዐድ-ኬል - ሞንገራይዩብ ላቱ ድግለል ቘገ ኪነ ኣሹ ዎሮ
ምነ ህድፍ ኪሲንጂ ለገብኣቱ። ቘኬገ ጠባይዕ ኪሲንጂ ፈቅድ ዲብ ህለ
ነፍሱ ሸቨዐሊለት ተዐርገ።

ለእናሰ ለህይ መሰኡል ዐሰከሪ ናይ እንግሊዝ ዐለ። ከረ ሓምድ
እግል ልትነቈ ወሸዐብ አእግል ልበሸትን ለትበገሰ ነፈር ጃእርቱ።
ምነ ሸፍተ እንዴ አዝመ ዲብ ሸዐብቱ ለልትደገሕ። AN NCI
ኢለሐድግ ወአእብ ሞረ፡ ደለ እት እይሁ ህሌት እበ ካሬ ዲብከ።
ወድሐንከ አለቡ፣ አሰክ እት ቅያብ ተአቲ ከረምድ ለአፈግር ምንከ።

1. ጸጋይ ህይሌማርያም(ደንንለ)፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ ማርስ 1983 አውጋሮ
2. ክምሰሌሁ

134
ፊራር' ዐሳክር እንግሊዝ ድድ ሓምድ



ኬጋ ኪና ኣሹ

አምዕል ሐቴ ምን ቃብል ክም ረኤክሆ እግል ህረብ ደረብኮ
ከዲብ ወደግ ዎሮት አቱኮ። ዎሮ ዐስከሪ ናራይ እት ቀደምዩ ሰበት
ጸንሐ ኢፈገርኮ። ጸብጠዉኒ ከከረብን እብ እሰረት ወደዉኒ። ለዶል
ዐሊ ሲኪንጂ 'ሓምድ መንዱቁ ዲብ ቈጻቱ እግል ንሳብሩ እካቱ። አየ
ህለ፣ እብሊ ጥሩቅ ኣንፍከ አካኑ እግል ተሐብረናቱ። ሰላሕ ህይ ብከ፣
ቤሌኒ። ዲብ ብይ አለብይ እቤሉ። ምናተ፡ 92 AIA AMA: PCT
ፋይድ ለልትበህል ጃሱሰ 'አቡ ሐዲድ ምንሸር ህሌት እሉ' እንዴ
ቤለ ሰበት ፈትነ እብይ አሰክ አደዩ ልትሓበጥ እብ ሞረ ከረምድ
ወደዉኒ። ዎሮት አክል እሊ ኣፈትቱ! ነሐሩ እንዴ አምናቱ እኪት
ርሕነ ለአርኤነ ዐለ።

እምበል ዕርፍ ዶልከ እንዴ ትወለበ እቑ ክም ደግደጌቕኒ እግል
ህረብ ጀረብኮ። ምናተ፡ ኢቀደርኮ፣ እንዴ ትጸበጥኮ ALP Atl
ሐብል ሸብ አንዴ አበለው ኣሰረዉ። መርመረ አተላለ፣ "መንዱቅ
ሐቀ ህለ አኪድ ዲብ ሐርብ ዖበል ዐሳክርነ ምነ ቀትለው ዎርት

135
APS ALCAN ዓዋተ

እንተ፡" ዲብ ልብል ሰኣላት አብዘሐ ዲብዩ። አነ ላተ "ኣላሁ ዓልም!
አነ ላቱ እሉ ቀተልኮ ዐሰከሪ ወእለ ወዴኮ ጀሪመት አለብይዩ” እንዴ
እቤ ኢለኣምኮ እሉ።

ዲብ ሰኣል ብዕድ ተዐደ። 'እግል ሓምድ አፎ ዐፉኒ እንዴ ቤለ
ክም ለአቱ ኢትወድዉያ፣ ቤሌኒ። ክለ ህግያሁ ናይ ሒለት ተ።
APA ANA AAD 'ሕናመ ኣደሚ ሕነ ሐንገል ብነ ለእቡ ነሐሰብ
እግልሚ እንቤሉተ፡ ወእትሚ መሰኡልየት እንረፈዕ፣ እለ ምንገብእ
ጽበር ሌጠ ሰመዐከ አለቡ’ እቤሉ እንዴ ሐጠርኮ። ሸፍግ ሰበት ዐለ
ገበይ ለመሬሕ አዳም እንዴ አተምእአ ሰፈሩ አኣተላለ። አነ ለሐድገኒ
TA እብል ዐልኮ ምናተ ኢመሐኬኒ።

ዲብ አፍ አዳል (ፈደደ) ክም በጽሐነ ሓምድ ለልሐልፍ አበ
ገበይ ሕዜ ቤሉኒ። ምናተ አነ ሸት እቤ እግሎም። "እሱር ዲብ
አነ ህይ እግል እትአዘዝ!" እቤሎም። እበ ብጣርይ ወዲብ ምድር
ATS አተክረረዉኒ 'ተሐብፍረነ ሚኢኮን፣ እት ልብሎ አብ ክርባጅ
አምዒቹቑ አብለዐዉኒ። "ቘገ ወድ ኪነ ሓሳይቱ በደል እትበህል ንሳልይ
እብ ሰኪን ብቶኩ አውመ ረሳሰት አድርሩኒ፣ አርወሐቹመ ንሰአእ፡
AA 40. AT አለብይዩ’ እቤሎሉም። ምን ክትረት ለእለ ዐዘበዉኒ አሰክ
እጠርሸ ገአኮ። አብ ዐሊ ሲኪንጂ አክል እለ - ጀሪመት ጋብአት
AE ተ። እሊመ ኢከፈ አሰክ ዲብ ባርንቱ ትሰጀንኮ። ወምኑ ዲብ
ሐብሰ ዐዲ-ኳለ ሐለፍኮ ወሐምሰ ሰነት እግል አትአሰር ትፈረድኮ።
ዲሐንቱ ረቢ ህለ ዲብ እብል ህይ ሰነት ክም ተአሰርኮ ምሰል ብዝሓም
እሱራም እብ ሰምሐ ፈገርኮ።

ሲኪንጂዲ ብዝሓም ለዐዘበ ጃእር ወህመት ለህ ወለህ ለአለቡ
መክሉቅ ቖቱ። ዲብ ሃምቦክ AIM ናዝር ኣዴን ለልትበህል እናስሰ
OTA እብ ክርባድ አረይ ወደዩ። ሰብ ንዋይ ቨዐልሎ ምኑ፣ ከም
እግሉም አሉም አትዋዐ፡ ዲብ አሸሊ-ሞጎራይብመ እግል መንታይ
ዐንጀ ዙቡጥ ቱሄ"”?
መንታይ ዐንደ ምን ቘገ ልንእሸ ዐለ። ህቱመ ዲብ እዴ ሲኪንጂ
ባርድ ሰበት ዐለ፡ አሰር ኬገ? እሊ ተሌ ደግመ፦

3. ሹገ ኪነ አኡ፡ መቃበለት ምስል ኬትባይ፡ ሐምስ ዩንዮ 1989፡ ኦአዲልመ መጎራዩብ፡
136
ታሮ ዐሳክር እንግሊዝ ድድ ሓምድ

አምዕል ሐቲ ምሰል ሑዩ ዐድ-ተሓይ ውዕላም እንዴ ዐልነ ዲብ
ነአቱ፡ ዐሊ ሲኪንጂ ምሰል ዐሰከሩ ዲብ አብፋል እንዴ ትጸዐነው ከብ-
ከብ እት ልብሉ መጽኦ ዐለው። ቀደምይዩ ሑዩ ረአዮም። “AUP PF
አለቦም ሰብ አብቆል አሰክነ መጽአ ህለው፣፥ UP At: ህየ! ህየ! እንዴ
ቤሌኒሂ ህርበ። አነ ላተ እግል እምለጭ ምኖም ሰበት ኢቀደርኮ ኖሱ
ሲኪንጂ አንዴ ዐሬኒ ሰላም ኢኮን ወሰኒ ውዕላም ‘ሓምድ ረኤከ፣
እንዴ ቤለ ትሰአሌኒ። ሰኣል ወሞረ ዐሊ ምሰል ሰበት ገይሰ እግለ
ዋረዮቱ ክም ረኤኮ ‘አሆ ረኤኮ’ እቤሉ ለዋሸዮቱ እንዴ በደርኮ።
‘At AP ZAP ne? ቤሌኒ "ማሌ ዲብ ትሊት እት ሐንቱለ
ዐቅቤተት ዐባይ ውዕል እንዴ ዐለ አምሱይ ጌሰ፡" በለሰኮ እቱ።
ሲኪንጂ ላተ ረኤኮ ምን ትብል ወኢትብል መዕነት ሰበት ኢለህይቡ
እንዴ ትሰደደ እብ ክርባጅ ትለከፈ እ፮ቖ። ለዶል ተሃጌከ ወኢተሃጌከ
ክሉ ሂሉ እንዴ ገብአ ዲብይ ክምለ ግንዳይ ተከልኮ። ሐር ላተ ምን
ሕኔት ምሰሉ፡ ሂገ ምሰለ ካልቅይ ተሐይሰኒ እንዴ እቤ ‘ላሐውለ





ጃዕፈር ያሲን
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ወላቅወ ኢለ ብለህ!' ሐቀቆ እቤ፡ '‘ረቢ ሐክመየ እትነ እንታዲ በዐልሚ
እንተ!' እት እብል ተራቀምኮ። ‘ሚ ትቤ፣ ክም ቤሌኒ ህይ እንዴ
ፈርህክዉ '‘ሐቱቴመ፡ እድሕር ህሌኮ፡ እቤሉ። ጋርዜይ ኢወደ፣ ዐሳክሩ
ዲብ ተልዉ ገበይ ዱረ እንዴ ጸብጠ ሄረረ።’

ዐሊ ሲኪንጂ ግምሸ ኢኮን ገበይ ዱረ እንዴ ጸብጠ ለቕጌሰ። ሓምድ
እቡ ሓልፍ ክም ህለ ሐብሬ ዐለት አሉ።

ኮረት ዲብለ ትበህል ዐድ - ሞንገራይብ፡ ዐሊ ሲኪንጂ ዐስከሪ ጥልያን
እግለ ዐለ ዐብደለ ሹክ ለልትበህል እናሰ ዐቢ "አካን ሓምድ ሐብረኒ"
እንዴ LA AN ሞረ ከረምድ ወደዩ። "ለእናሰ ዝብጣት ክም Ct Wk”
ልብል ጀዕፈር ያሲን፡ ሐብሬ ወመርገም አእንዴ ወሰከ እብ ትግራይት
ክእነ chi

ተከለምበ ወቡቢ

እሉ ፋቲ ነብር

ወድ-ዐድ ፋይዶም

ምን ከደን ዐድ ኢልብል

መሰለኒ ገበይ ዱረ ናሰእ ቱ

ቱቡይ አነ ዳብጥ እግሉ ለሐዜ
ደሐን ኢለቀብል ወእሲቱ ኢልርኤ’

ሲኪንጂዲ አሰር ሓምድ ዲብ ገይሰ ቀደሙ ለጸንሐዩ እንዴ ከራመደ
ሌጠ ለሐልፍ ይዐለ፡ "እቅባለዊቒ AIA ትርአዉኒ ቱ፡' እት ልብል ነዌ
እሎሉም ዐለ። አዴሁ ለትክሬት እቱ ሹም ባምቡኔ ወናጌብ ለዐለ ቀጢን
ሸርኤለ “AA. na ዲብነ ትወድዩ ለህሌክ ጀራይም ሓምድ አግል
ትርከብ ገአከ ምን ገብእ እግል አቅብልቱ አእንዜዴ ትቤ ኢትሕሰብ።
እንቫለህ ዲብ እዴሁ ትወድቅ!" አንዴ ቤለ ረግመዩ ልብል ሐምድ
ቤ?።፡
4. ክምሰሌሁ

5. ጀዕፈር ያሲን፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ ሐምስ ዩንዮ 1989፡ ዓደልመ - መገራይብ
6. መሐመድ ሺገ (ሙናድል) መቃበለት ምሰል ኬትባይ 5/6/1985

138
ፊራር' ዐሳክር እንግሊዝ ድድ ሓምድ

ሓምድ ዐዋቲ ዲብ ለህርብ ሞንጎራይብ ክም በጽሐ ሳልስ መረት
እግል ሲኪንጂ፦

"ሰበብ እንዴ ሐዜከ አሰርይ ኢትግበእ። AA MAP ምንከ አለቡ
ወአከር ዲብ አድሕድ አለብነ። ፈርህኮከ ከምን ተከዜ አሰክ ሞንጎራይዩብ
ሰኬኮ ምንከ። ምናተ፡ አሰክ እለ ምን አሰርዩይ ተሪፍ አቤከ። ትደከል፡
አነ ይሐዜኮከ፡ ደምከ ይሐዜ ወደምይዩ ኢትሕዜ። ሕነ ንዋይነ ለዘምተ
እሉ ዘመትነ አንድኢኮን ምንከ ሚ ነሰአነ። እሰላም ምሰልከ ህሌት
ወእሰላም ምሰልዩ፡ ተሓገለኒ። መጽአከኒ ምን ገብእ ላተ አናመ ሐሊብ
ጸውር ይህሌኮ!" ለልብል ጽበጥ ለቡ ጀዋብ ነድአ ዲቡ። ምናተ፡
ዐሊ ሲኪንጂ "“አሰክ እብ አርወሐትከ አጸብጠከ አውመ እብ ረሳሰት
እከንፍለከ ደንበር እንዴ ወከ ዲብ ዐሰተር ምን ትበርር Oat PLC
ምን ትለምም ይእተርፍ ምንከ፣ እናሰ ምን እንተ ጽንሐኒ። እብ እዝንከ
እንዴ ዋሌኮ ልባስ እሲት ይአልበስኮከ ምንገብእ አነ ይአነ፡" እት ልብል
በሊሰ አደሩራስ እንዴ ነድአ ዲቡ ክርፋሁ አተላለ።ሠ'

ሲኪንጂ አክል አእሊ ልትበዘሕ ለዐለ ምን አዳሙ እንዴ ቈሰ ኢኮን።
እምነት ሒለተ ቀላል ኢኮን። ፈቀረ፡ ረሳሰት እግል ኢትቅተሉ ለከሬዕ
ምኑ አሰርየት ዲብ ሐሊብ አጣል እንዴ ሓበረው ለአሰትዉ ዐለው
ልትበህል፣ ከእንዴ ተሓረበ ልትደረሕ ለአመሰል ይዐለ። ምሰሉመ
ዑሰማን ሉንጊ ለሸፍታይ ድቂቁብ ምሰል ሓምድ እንዴ ትበአሰ ፍንቱይ
ምኑ ሰበት ዐለ፣ እብሊታት ሲኪንጂ እግል ሓምድ ምን አርቀ አእቡ አከይ
መካይድ ከይድ ዐለ ልትበህል። እብ ጽጋብ እንዴ ትፈነአ ክም ኣዳም
ሞት ክም ህሌት ለትረሰዐ መሰል ዐለ። ዑሰማን ሉንጊ፦

ዲብ ኮፈ-ጀጋር ለልትበህል ዐድቱ፡ ሲኪንጂ አዳም እንዴ ትሰአለ
ምሰል ሓምድ ክም ትፈናቱነ ሐቀቆለ አከደ ‘ሓምድ አዜ ትጌገ። ዑሰማን
ለአለቡ ነፈዕ ኢረክብ፡ ዑሰማን AVA PAA NAT: Ae OTR Tt
በህለትቱ። ክልኢቶም አዴ ማን ወገለብ ናይ ሐቲ ክልቀት ዐለው’'
ልብል ዐለ ልትበህል።’

7. ጸጋይ ሃይሌማርያም(ደንጎለ)፡ 1883
8. ዑሰማን ሉንጊ፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 16 ዐክቶበር 1988፡ ዐረርብ - ሳሕል

139
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ሲኪንጂ ሐቀቆለ እግል ሳልሰ መረት ለህበዩ በሊሰ ኢፋሉታይ፡ ለእለ
ትበህለ ምን ልትበህል ሕሳቡ ክም ኢቀይር ተአከደ። ሐቱ ዶል ሰበት
ተዐንደቀ ሞት ተህሌ ዲበ ወሐዮት ምን አሰር ሓምድ ይአቅበለ።

ሲኪንጂ አሰርነ ዲብ ለዐሬ ምን አደረቤነ፡ ዲብ ኦርቱ? ለትትበህል
አካን ሪምነ ምኑ። ዲቡመ ተሌነ ወለሐዜነ ክም ህለ ሸዐብ ክም ሐበሬነ
ዲብ አልገዴን እግል ንታከዩ ሐሬነ።"

9. ኢጋር ሓምድ ፈረጀለ፡ መቃበለት ምሰል ሰሕፊ ዘርአሰናይ ሃብቴማርያም፡ 31 ኦገሰት 1989
PAL ANTE ADA APR ALA OPE AM AAR ክምቱ ዲብ ለሃፍት እተ እለ ጌሰ ተልዩ
ዲብ ህለ፡ አጋር ዎሮት ምነ ምሰል ሓምድ ለዐለው ጀማዐት ቱ።

140
ፊራር' ዐሳክር እንግሊዝ ድድ APL

ደብር ድብሎች ደም ትጸበሐ

ሓምድ ዲብ ለህርብ ወሲኪንጂ ዲብ ተልዩ አድሕድ ሐለለው። እት
ለህርቦ ለትጸበሐው ወለመሉ ለልትደረር’ እተን ዐዶታት ብዝሓት ተን።
ክእነ ሓር ወቀዳም እንዴ ገአው ሕድ ዲብ ከቦ ቤት-ሕሴን በጽሐው።

ሓምድ እግል ዎሮ ለለአምሩ ወዲቡ ለረክበዩ ኣድም ዐሊ ሸከር
ለልትበህል በዐል መንዱቅ "አስክ ዮም ዎሮት ባዋል መጸአነ ህለ
መንዱቅከ ምን እዴከ ኢተአሪሙ፡ ክብ በል ምሰልነ፡" እንዴ ቤለ
ለአበግሱ እት ህለ፡ እግል ብዕናም ውላድለ ዐድ ህይ ‘ዐሊ ሲኪንጂ
መጸአኩም ህለ። እቲ ክም ቤለ፡ ነፍሰኩም ኢተሆቡ ሓምድ ሓልፍ ህለ
ቦሉ። እግልይ ህይ ልኡክ ለአኮ ዲብዩ፣ ዲብ አልገዴን ህሌኮ፡" እንዴ
ቤለዮም ገበዩ አተላለህ'"

አልገዴን እብ ምፍጋር ደብር ደብሎች፣ እብ ምውዳቅ አብ ዐነክል
ሐጨይር ATEN ወአብ ግብለት አብ ደብር-ቀይሕ ለትከለለት
ዐድተ። ደብር ደብሎች መስሰከብ ዋኒን ገብአ እት ህለ ብለቅ ዐባዩ
ለትመለአ፡ አዳም አግል ልፍገሩ ለኢረዴ ለሸላትፍ ደብር ዐቢቱ። ምኑ
ለልትበገሰ መሓዝ እብ ጀፈር-ደፈር ደህት ግብለት አልገዴን ለሐልፍ።

ምን ቤት ሑሴን ደህት ቅብለት እንዴ ግሰከ፡ እት ምሓባር መሓዝ
ደብሎች ሕረት-ቀይሕ ለልትበህል ደብር፡ ከታይ-ኦን ለትትበህል ሐርመት
ህሌት። እግለ እንዴ ሐለፍከ ወእግል ደብር ጸሊም LUV ድማን አእንዴ
ሐደግከ አልገዴን ተአቱ። እሊ ቅሩብቱ፣ ፣ገበይ ክልኤ ሰዐትመ ምን
ገብእ፤ ዕን ዶል ውድቀተ ከረ ሓምድ ዲብ አልገዴን ከም በጽሐው
ዲብ ዎሮት እብ ክሉሊት ለተሐጸረ ሳትር ጥልያን ዓረፈው።

እግለ ሰብ ዐድ "ማጽኣም ህሌነ ምን ብኩም ድራር ንድኦ እትነ’“
ቤለ ሓምድ ኖሱ። አልገዴን ኢትደንገረው፡ እከለት ወሐሊብ ህበዎም።
MAN ሓምድ ሸሩግ ዐለት እንድኢኮን ንዋይመ ወሓረደው አእሎም።
ለሸሩንም እንዴ ረኣው ለህሌት አሎም ህበዎም።

10. ፈጊ እድሪሰ፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ 22/6/1989 አልገዴን። ፋጊ እግል ኬትባይ አሰክ ከታይ
ኦን እንዴ ነስኣ ሓምድ አግል ሰኪንጂ ለቀትለ ዲበ አካን ለኣርአዩ ወእብ ክሱሰለ ዐለት ሓለት ለቨርሐ
ዕዱ ሚሊሸ ሸዕቢ ናይ ጀብህት ሸዕብየት ተሕሪር ኤረትርያቱ።

141
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

ከረ ሓምድ ምን ቤት ሑሴን ክም ፈግረው፡ ፍንጌሆም ፈርግ NAA
ሳዐት ዲበ ኢተምም ወቅት ሲኪንጂ ምስል ተለይቶሁ ጠበሸ LAE AN
ረደ ልግበአ ወደብር ሐብሬ ኢልሐግል፡ ሓምድ ምነ ዐድ ለዶል ክም
ቀንጸ ኣመረ። አየ እግል ኢልብጸሕ ምን ሰበት ቤለ ህይ ኢተለዩ። ዲባሁ
ምሰል ዐሳክሩ እንዴ ትደረረ ዓረፈ ወአእግለ ሸዐብ ክምለ እዩዱ ነዌ
ወለሐርጽጽ እቱ አምሰ።

ዕን ከክም ወድቀት OA. APS DN AATNUA ATA: እንዴ
ኢልትረኤ ምን ቤት ሑሴን አንዴ ጨልቀ ጌሰ። የክ እት ልብል
ከረ ሓምድ ምነ አካን ለዲበ ትደረረው እንዴ ኢቀንጾ አልገዴን
በጽሐ። "አካኖም የሐበርኩም ምን ገብእ እት ኖስኩም አኬኩም አግል
ንጨርሕገኩም ቖቱ፡” ለልብሎ ወአብ ክርባጅ አዳም ለለዐዝቦ ዐሳክር
አሰርከ ገብኦ ሰበት ህለው ነሐብሮም ሚ ንእቤ፣" ቤለዩ እግል ሓምድ።
“AOL VA PAP? ትሰአለ ሓምድ፡፥፡ ሐት-ሐቱ ዶል ሻጊ አንዴ
መርሖ ለልትሐረኮ እንግሊዝ ሰበት ዐለው። "ይኢህለ” በልሰ። “AAN
ሰምጥ ቪዱል ሻጊ ህይ!፡" ቤለዩ። እግል ዐሊ ሲኪንጂ በህለቱ ቱ። "ኣቤ፡
ዎሮ ፈናድ ህለ፡' ቤለ። "ከደሐን ሰኒ፥ ሓምድ ሕሙም ህለ፡ ምሰሉ
ኣርበዕ ነፈር ሌጠ ረኤነ። ኢትትረሰዕ! ሕሙም ህለ ወለ ምሰሉ ዐለው
አርበዕ ነፈር ናፍዓም ኢኮን በሉ ከአንዴ መርሐካሆም ምጸእ። ሕነ ተናን
እግል ኒዴቱ እሉ ክም ረኤከ ህይ አቅብል” ቤለዩ። አሎምዲ ሰብሚ ቶም
ATS ቤለ እግል ልቅበቦም ከአእግል ልትህመል ቱ ለፍክሩኣ።'!

አትደፋራስ ዐሊ ሲኪንጂ ወሁናአት ሓምድ ክለ በርከ ተአምሩ። AA
ትርኢሂኒ ለፍንኔ፮ ክልኢቶም ህሌት ካቲማህ NAR NY TIA ADA
ለኣምር ታብዐ ለዐለ አዳም ብዞሕ ዐለ። OA. ሲኪንጂ አግል ልትዐወት
ቱ ለልብሉ ዐለው። "ሓምድ ምንክብ ኢረክበ ዲቡ እንድኢኮን እግል
ሻጊ APNA ፊነ እግል ለአተንትህዩ ቱ፡" ለልብሎሉ ላተ ለበዝሐው
ዐለው።

11. ዑሰማን ሻኒ ዐብደለ፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ 27/1/1990 ወደል ሕሌው ሱዳን። ዑሰማን
ሻኒ ዎሮት ምነ አግለ ፊራር' እግል ልጋብሆ ምሰል ሓምድ ለዐለው ጀማዐት ገብእ እት ዘለ፡ እብ
ሰበትለ ገብአት ፊራር' አስክ ካቲመ ሸፍትነት ለዐለ ክሉ ዳገመ።

142
ፊራር' ዐሳክር እንግሊዝ ድድ APL

ሓምድ ምሰል ጀማዐቱ ከበር ዐሊ ሲኪንጂ ክም ረክበ፡ ለእብ ሐሊብ
ወነበሪት ማጽኦም ለዐለ ሃዉት ወጠወሺ አበ ህይአቱ በልሰዉ።

ሚዶል ክም ገይሶ እንዴ ኢልትአመር' ለአካን ጠለቀወ። ገበዮም
አሰክለ ምኑ መጽአው ጀህት ግብለት ትገብእ እት ህሌት፡ ቤት-ዐወድ
እንዴ ሐልፈው ሸንከት ከታይ-አኦን አድሮረው። ለምድር ዕጨይ ቫፍቅ
ዐለ እቱ።

ሐቀ ሰር-ላሊ ሲኪንጂመ ANA ሰለሰ ውላድ ቤት-ሑሴን - እግል
ዐሊ ኣድም ሱሌማን፡ ሓምድ ሃቦ ወመሐመድ ዑመር ለልትበህሉ
እብ ቀሰብ ከም መርሖ እንዴ ወደዮም ምሰል ሸለቱ አሰክ ከታይ-ኦን
ትበገሰ። ህቱ ወከራዊሁ አዳም እንዴ ኢልርእዮም እብ ሰቱር ልትሐረኮ
ዐለው።

እንዴ ትቀሰበው መርሑ ለዐለው አንፋር ሸዐብ፡ ሓምድ ዲብ ከታይ-
AY nN Ath AN AAD hte? AIA AMA PLC: AM
እብ ወግም ምነ ዐድ ፍግር ዶል ወደው ፍጀዕ አተዮም። ሲኪንጂ
At AA TA ANA: ጽልመት ሰበት ዐለት ህቶም አብ ሰበቡ እግል
ኢልትጀለፎ አግለ ምርሒት አብ አቢ አበወ። እንዴ አትመሳመሰው
ሲኪንጂ ነፍሱ እንዴ መሐከ ምነ ስታቲ ምን ልውዕል እንዴ ቤለው
"ሓምድ ላዝም ዲብ እለ ሖርመት ከታይ-ኦን እግል ልጽነሐናቱ። ገበይ
ምን ኢትረይም እትነ ገበይ ደሐን ምን ተሐዜ ኣሰክ ግሩቱቴ እግል
ንምረሐከ” ቤለዉ። ህቱ ላተ ሚዶል ANA APR AANP NAFU--
ቅንጡ እንዴ ወዴክዉ እሰቅሉ ቱ ለልብል ሰዐለ።

“ሚ ህሌት እይ ዲብ ግፋቱቲ፣ ምን እግሩ እግል እትረፍ ኢኮን። የለ!
ምርሕ”ቤለ ከነህረዮም።'፡

ለሚሜርሐት ምሰሉ መትባላሰ ደሐኖኛም ምንመ ይዐለት እተ፡ ዲብ እለ
ጽልመት ዕነ ለነሰእመ ለይእንርኤ ዲበ NE ንምረሕ እንዴ ቤለው አቤኮ
ኢኮን ወሰኒ፡ ሐረጋረገው። ሲኪንጂዲ ሐርቀመ ወነወ አሉሎሉም። ምናተ፡
ምድር ላሊቱ፡ እለ ወዴ ይዐለት እሉ እብ ክርባዱ ልግበአ ወዲብ እዴሁ
ለረክበየ እበ እግል ኢልሳድዶም አግል ልውዐው ዲቡ ቱ። ወወዐው
12. ፋጊ እድሪሰ 1989

143
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

ምን ገብእ ለሐረከቱ እግል ትትአመርቱ። ከእንዴ ኢፈቱቲ’ “LATE
ምድር ልጽበሕ እንድኢኮን አእብ ሜረፍ አግል ትምርሖቱ፡  እንዴ ቤለ
ዲብ ለዓድም እሉም አስሰክ አርድ ፈራጅ ልብል ለሰፈር እግል ልብጠር
አዘዘ።’።

VEEP አእሰትሩሓም ዲብ እንቶም ሓምድ በዲሩ ANA ደማዐቱ
ማን ወገለብ ናይለ ሐሖርመት አካናቶም አእንዴ አጽበጠዮም፡ አብ ጀህት
ድገለብ ከታይ-ኦን፡ አተላላይ ደብሎሉች ዲብለ ገብአት ዕንክለት ሸሪምሪሞ
ዋርድየት እንዴ አፍገረ ዱሉይ ዐለ። ቀደሙ እግለ ዋርድየት፡ ገበይ
እንቈ ጸብጠው አሰክነ መጽአው ምን ገብእ፡ ደፈእ እንዴ ትብል ትከሬ
ከአካንከ ጽበጥ። አስክነ እንዴ ኢመጽኦ ሸንከት ግፋሩቲ አበለው ምን
ገብእ አሰእለኒ" ብህሉ ዐለሄ'*

ሲኪንዲ ዎሮ ቫውሸ ለልትረከብ እቶም 50 ዐሰስከሪ እቦም ፍሩር
OA NAAT PEP ቤት-ሑሴን እንዴ ኢበጽሖ መላርየት እንዴ
ጸብጠቶም ምን አኦንኮርቶ አቅበለው። ጽዋር ናይለ በዝሐ አቡ-ዐሸረ
ምሰል ሐቱ ብሬን እንግሊዝ ዐለ። ስለሕ ወሴፈ ለጸዐነ አብቁፋል ብዞሕ
ህይ ዐለ እሎም።

ምድር ክም በርህ ለሰለሰ ሜርሐት ወአሰር’ም ዲብ አብቁል ለትጸዐነው
ሲኪንጂ ወሻውሸ ገበይ ግፋቲ ድማኖም እንዴ ሐድገወ አሰክ ከታይ-
ኦን ገጾም ነሰአው። ዋርድየት ቀበትለ ዕውድውድት ለዐለት ጽልመት
ረአዮም። መካይዶም እንዴ ትፋጠነ ህይ ምነ እተ ዐለ ዕንክለት እንዴ
tnd ድፋዑ እንዴ ጸብጠ መጽኦ ክም ህለው እንዴ ተአከደ ልእከቱ
ሓለፈ። እብ ጀህት ግብለት ከታይ-ኦን ከረ አጋር ሓምድ ፈረደለ፡ እብ
እንክር ድገለብ ከረ ዐሊ ሁመድ ለልትበህሎ ዐለው።

አሰቦሕ ሲኪንጂ ዐሳክሩ አብ ንዛም ዐሰከሪ ሰፍ እንዴ አጽበጠዮም
ክም ትበገሰው፡ ህገብ-ህገብ እት ልብሎ አሰክነ አሴረረው። ዲብለ
ሐርመት ክም በጽሐው ሲኪንጂ እንዴ አብጠረዮም "ሓምድ ሳድስ
አው ሓምስ ረአሱ ዲብ እንሰር ህለ። ጽዋርም በዲር ለኣበረ መናዱቅ

13. ክምሰሌሁ
14. ክምሰሌሁ

144
ፊራር' ዐሳክር እንግሊዝ ድድ ሓምድ

ጥልያንቱ። አዜ ገድም ቀደም አለምበዮት እንድኢኮን ሐር ውላበት
አለቡ። አብሸርኩም ሰብ ግብኦ፡ ክምለ At MAT AN ANTI? ADA
ንዋልዮም ቱ!" እንዳዴ ቤለ አትበገሰዮም። ክልነ ምሰል ሰማን ነፈር ሕነ፡
ዎሮ ጃሌቱ ወለሰቦዕ መናዱቅ ራፍዓም ዐልነጐኤ'’

ሓምድ፡ "አነ እብ ዕልብ አርበዕ ረሳሰት እንዴ ኢለከፍኮ ነፈር
ኢልልከፍ።!" ለልብል ትእዛዝ ሓለፈ። እንዴ አትለ፡ "ከሕ ለኣበለ ነፍሱ
ዘልመ አወዕ! ለመንዱቅይ ዲቡ ANA ATOAN AE’ AT ANA
እንዴዱዴ ደጋገመ ተሕዚር ህበ። እለ ለኣበለቱ አእብ ቴንሸን ዲብ ነፍሱ
ደማነት ታመት ምን ዐለት አሉ አት ገብእ፡ ብዕዳም እንዴ ለክፈው
ደለው ምን ገብእ ለበርናምጂ አግል ኢልትፈንጠር ወህደፉ እንዴ
ትበርደነ ለኣኬት አግል ኢትምጸእ ፈርህት ምን ዐለት እግሉ ቱ። እግለ
ሜርሐት ኖሱ እንዴ ኔሸነ አውደቀዮም ምን ገብእ ለሓርያም ረአሶም
ሐር እግል ለኣቀብሉ ከም ቀድርመ ወግም ዐለ እሉ። እግለ ነዌ AC
ለዐለ ሲኪንዲ ኖሱ እግል ልቅተሉ ሰበት ሐዛመ እግል ልግበአ ቀድር።

ሲኪንጂዲ ከታይ-ኦን ራይግ ዲብ እንቱ በጽሐየ። ከታይ-ኦን አብ ዕን
ዐሰከርየት አካን መቅተሊት ተ። ሲኪንጂ ላተ PN ሰደ ሳረት ሰበት
ዐለት፡ ሓምድ ዲብ ከታይ-ኦን እንዴ ህግተ እዩ ቀትለኒ ለትብል ፍክረት
እት ሐንገሉ ኢዶረት። ህርብ ምኑ ሰበት ዐለ ዲመ ህርብ አምሰለ።
እንዴ ዐራቡ ቀትሉ እንድኢኮን እንዴ በጥረ እሉ ልትጋደቡ ኢቤለ።
እብለ ገብአት ሓምድመ ዲብለ ሖርመት ኢጸንሐ።

ሓምድ ክም ዐሰከሪ ዲብለ ሖርመት ለህ እግል ልህገት አው አግል
ልሸፈፍ ዐለት አእሉ። ለገብአ ሐርብ አምር ለልብልመ ምነ አካን ወኬን
ቲብ ብዕደት ወኢህግተ። ለሖርመት ምን ቤት-ሑሴን ትመጸኣአ ዲብ
ህሌከክ ሰጋደት ተ። ማነ ወገለበ ደማዐቱ ሻፋም ዲበ ምንመ ዐለው
አሰክ ዝበጦ ኢቤለዮም አግል ልልከፎ ሰበት ኢቀድሮ ሴመ ኢወዱ።
ሰበቡ ህይ ለኣካን ቅወት እንዴ ኢትየመም እተ እንዴ ጸንሐት አባይ
እምበል መቃወመት በጽሐየ ምንገብእ፡ እዴ ዛይደት እንዴ ረክበ እት
ሐንቱ መራቀበቱ አግል ለኣትያቱ። በደል ልትህደጀም ህይ ሄጅማይ እግል

15. ሐሰን ከራር ዐዋቴ፡ መቃበለት ምሰልኬትባይ፡ ሐቱ ፈብሩዋሪ 1990 ወደልሕሌው ሱዳን
145
APS አእድሪስ ዓዋተ

ልግበአእ ቱ። AA AIA ALTA APES AAP ANA AA AT OAT
እሉ አውመ ህቱ ለብዲበ መጅሙዐት ላዝም እግል ትጽበጠ ዐለት አለ።
ናተ፡ እለ ኢወደ።

ሓምድ ምን ከታይ-ኦን ረአሱ ተሐት እበ መድሮረይ ትከረ። ምን
150 ምትር ዲብለ ኢትረይም አካን መድሮረይ፡ ዲብ ቅብላትለ ሐርመት
ቲዲብ ተሐት፡ እምበል ዎርት- NAAT ብዝሓም እግል ልሕለፎር እበ
ለኢቀድሮ ገበይ ጸባብ ዲበ ሐፍሸ። ዎሮት ረአሱ ለዐል ወዎሮ ረአሱ
ተሐት ለገይሶ ሰብ መጽዕን እተ አካን ትከባበተው ምን ገብእ፡ ሕድ
እንዴ ታከው አብ ተርተረት አግል ልሕለፎ ህሌት አሎም። አብ ደህት
አልገዴን ዲብ እለ እግል አሳሰ መብነ ዐቢ ለተሐፈረ ካናል ለትመሰል፡
ምን ብጥረት እናሰ ለትረይም ናይ ጠቢዐት ላተ ገበይ ጸባብ ትገይሰ
At ህሌከ ሰጋደት ሰበት ገብአት አብ ሸክል ሸን ብዕራይ (ዚግዛግ) ቱ
ለትፈግረ። ምነ ክም ሐለፍከ ህይ ዲብ ትትለዋሌ ከታይ-አኦን ትበሕ።

ሓምድ ለዲቡ ሓፍሸ ዐለ ልቅብ ሕን ነፍሰ ለገብአ እሉ ምን ቀደሙ
ወግራሁ ቅራር ዐለ። ክምሰልሁመ ዲብ ከታይ-ኦን ዲብለ ተአርእዩ
አካን ክልኤ ክብድ ለብህላት እመነት ምን ሕድ እንዴ ፈናተየን መዋ-



ቲብ ከታይ-ኦን ለልትርኤ ሓምድ ለወደዩ ድፈዕ
146
ፊራር' ዐሳክር እንግሊዝ ድድ ሓምድ

መጦር ሕድ ከረየን። እት ረአሰን ሐቱ እመነት ረያም ወትርድት
እንዴ ከረ ዎሮት ሻቫባክ ለቡ ሳትር ሰኒ ሸቀ። ሐቀ እለ መንዱቂ እበ
ሸባክ እንዴ አፍገረዩ ከታይ-ኦን እግል ልራቅብ ወምጽአት ሲኪንጂ
እግል ልታቤዕ አንበተ። ለአካን ህዶማይት እንዴ ትነፈዕከ አባይ እግል
ተአትህምል እተ ሰኒ ውጢት ተ። ፈሲለት እንዴ ከሰአ ዲብ ለሐሰሰ
ለገይስ ለኢልትህመል አባይ ሳደፈከ ምን ገብእ ላተ እንትሓርቱ።

እሊ ድፈዕ እሊ ለኢለኣምር ወድለ ደዋሒ ይህለ። ሰብ ንዋይ
ልግብኦ ወብዕድ አቅራድ ለቦም ዲብ ለሐልፎ ሰበት ከባኩቡ፥ ዲመ
ትምሳል ሕያይቱ። ክም ሸንኪ ብህል ጸንሐ ምን ገብእ እንዴ አትሳነ
ዲብለ አካን በዲሩ ለኢበልሱ፡ አግለ ተእሪክ ለኢለኣምር ሑድ ሌጣ
ቱ።
Af! AOC ትደፈነ ምን ገብእ ወርክዉ ምኑ፣ ዲመ ዳይም ድፈዕ
ሓምድ ዲብ ልብሉ ፈቂድ።
አነ ወክቡብ ሐጃጅ፡፥፡ ዑሰማን ሸኒ ወዐብደለ ለልትበህል ናራይ፡
ሓምድ ዲብለ ተሌ እንክር ዐልነ። ዎሮ ሓምድ ለልትበህል ለልትረከብ
እቶም (ሓምድ ፈረጀለ እግል ልግበአ ለቀድር) ወብዕዳም አርበዕ
ህይ ዲብ መዐደይነ ዐለው። አነ ወክቡብ ሐጃጅ ቀናብል ጥልያን
ዐለ እነ። ገድም ለዐሳክር ዲብለ ሐሖርመት ከም በጥረው፡ ቅምብለት
እንዴ አፍገርኮ ወሰ ዶል እቤ ክቡብ ሐጃጅ ሰልፍ ሓምድ ልልከፍ
ክም ህሌት እሉ ለተሐብር አእቫሻረት እብ እሁ ወደ እግልዩ። እንዴ
ደጋገምኮ "ነዐ FIL ATA ዲብ እንቶም እብ ቅምብለት እግል
እጅለፎም እቤሉ። ዶልከ እተ እለ ጻብጥ ዐልኮ ቅምብለት ዲብ
አሸር ሸዑርይ አርእዩ። እበ እዴይዩ ዲብ እዋቘ አሰእሉ ዐልኮ። እግል
ኢልሰምዑነ ንትሃጌ ይዐልነ። ህቱመ ትገሴ ሓምድ እግል ልልከፍ ቱ
ልብለኒ፡ እብ እቫረት ቱ ሌጠ ንትፋህም። ለቀናብልይ ምን እለክፉ
ላተ ሑዶም ወተርፈው ምኖም። እብ እሻረት አወዕ! ክም አብዘሐ
እ፫ ላተ ለመቃወመቱ እግል ሕለፈ ይሐዜኮ። አነ እንዴ ይእለክፍ
ኢትልከፎ ለልብል አማውር ሓምድመ ሕሌኒ። ሐቀ AA OA.
ሲኪንጂ ሰለሰ ነፈር እንዴ አምረሐ ትበገሰ። ክሉም ህይ ረአሶም
ተሐት አበለው።'*•
16. ክምሰሌሁ

147
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ሓምድ ዲብለ ሖርመት ምን ኢጸንሐ ሄራር አሰክ አልገዴን አተላለ።
ለሰለሰ ሸዐቢ ምን ከረ ሲኪንጂ ዲብ ነሳፈት 30 ምትር ርይም ብህላም
ዐለው። ለሐሖርመት ከም ሐልፈወ ነፍሶም ሩሰት ምንመ ዐለት ቀሱነት
VE ይዐለት አሎም። ሲኪንጂ ህይ ረቢ ልትሓሰቦ፡ ‘ጊሶ ገድም ከፈኩም’'
ኢቤለዮም። ጭገረቶም ዲብ ትትረበብ ረአሶም ተሐት ደነው። ሓምድ
አሰክ ልሸኡትጉ እት ህቡስ እንዴ ጸንሐ፡ ክም ቀርበዉ AN ALU: LUT
ገለብ እግል ለኣብሉ አሸረ እሎም። ሲኪንጂ እግለ ለአፈርህ ከታይ-ኦን
እንዴ ሐሰዩ ሰበት ትከረ እምበል ሐቱ አሰፍ ተልዮም ዐለ።

ANON NPA ሓምድ ቤለዮምተ፡ ድማኖም እንዴ ሐድገው አበ
እለ መጽአው ዲብ ወደግ ዎርሮት እንዴ ደነው አርወሐቶም አፍገረው።
ህቶም ከም ትነወከው ሓምድ ህደፉ ዲብ ከረ ሲኪንጂ እንዴ ወደ ዲብለ
ለሐዝየ NP አተው እሉ ዘብጥ አንበተ። ጠልገት ሰልፍ ዲብ ምንክብ
ገለብ ናይ ሲኪንጂ ዲብ ባክ ህብጡ ትከፊት። ካልኣይት ዲብ ነሐር
ሻቫሻውሸ። ክልኢቶም ምን አብቁሉም እንዴ ተናቀለው ምድር ሸወጠው።
ላመ አብቁሉም እግል ልፍረር ክም ቤለ ረሳስ አትከበተዩ። ግራሁ አግለ
ዐለ ዐሰከሪ ከብዱ ከም ዘብጠ እቱ እበ ጸደፍ ዲብ ለዐርግ አርወሐቱ
ጠልመቱ። እግል ዎርት ብዕድመ ሊሙት ወልሕዩ ኢትደለ፡ ዲብ
ለህርብ ቈጻቱ NI? ሸወጠ እቱ እብ ነሐሩ እንዴ ህርበጠ ዋድቅ ዐለ።

ሓምድ ክም ቀርበዉ ደግ-ደግ እንዴ አበለ ሰለሰ አውደቀ። ክልኡ
ረሳሰት ዲብ ሲኪንጂ ወደየን። ሕናመ ምነ ዲቡ ዐልነ ደብር እብ ክሉ
እትጃሃት ክም ለከፍነ፡ ለተርፈው ዐሳክር ጅሩሓሞም ወማይታሞም
እንዴ ሐድገው፡ ረአሶም ሐር አበ እለ መጽአው ህርበው። ሲኪጅኒ
ህይ ዲብ ሐቲቱ ሸሌዕ ለልዉሉይ እተ ዕጨት ሸዋኪት እንዴ አተ
ተሐበዐ5፤' '

ሲኪንጂዲ ራቤዕ ረአሱ ክም ወድቀ፡ እንዴ ሰብተ ለልትሓረብ ወለረድእ
ዐስከሪ ኢትረከበ። ለእብ አርወሐቶም ተርፈው ሐቱ ዶል ረሓቶም ክም
አርአው ኤማኖም እንዴ ትሰለበ አእትድጅሆም በደ ምኖም ከአሰክ ህይኮተ
17. ክምሰሌሁ

148
ፊራር' ዐሳክር እንግሊዝ ድድ APL

ወንሄ ክም ህርበው፡ ግራሆም እንዴ ኢልትወለቦ ማይታሞም ሐድገው
ከገርበው። ወእብለ ህይ ለፍን$ ሓምድ ወሲኪንጂ ለዐለት ትርኢኒ
እብ መትፈላለዮም አክተመት። ሐቀህ ሓምድ ረአሶም ሐር ለህርቦ
ክም ረአ፡ ‘"ወሬሕ እብ ግዲዱ እንዴ ትትነዐዉኒ ዐልኩም አዜ ተህርቦ፣
ከጊሶ ደሐን፡ አግል አዋልድ ሰነይ ሚ እግል ቲቦለንቱ፣" እት ልብል
ትሰሐቀሩ።!'"

ሲኪንጂ ምነ በቀል ክም ትጠንቀለ እበ እባሁ ኢሞተ። ምነ ሕንጌን
እግል ትግበአ እሉ ዲብ ልሸሕግ ለአተየ ሸልዐት እበ ድበዕ እንዴ ፈግረ፡
ዲብ ኬቶ ለልትበህል ግንዳይ ዋድቅ አተ። መንዱቂ ምን እዱሁመ ምን
ኢፈንትዩ አእግል ልዝበጥ ልግበአ ወልህረብ ኢቀድረ። PAA Nh AA.
ላኪን ሰእየት ኢበትከ። አሰክ ደማዐቱ መጽእዉ ልግበአእ ወአዳም እንዴ
ለከመ እግል ሊሙት ረቢ ዐሊሙ ዲብለ እተ ዐለ አሰቀበ።

ሓምድ አግል ሲኪንጂ ክም ዘብጠዩ ወምነ አካን ምዝባጡ ክም
ትነወከ ሰበት ኣመረ፡ እግል ኢልተልሄ እቶም በሰር ባሰረ። 'አሸፋተ
አልማት Tt: MAZE BA! (ሸፈቲት ለሞተ ሞተ ወለ ህርበ ህርበ)
At ልብል ተህራህረ። ለሰያሰት እግል ሲኪንጂዲ ኢተአመረት አሉ።
ዎርሮት ምነ ጸሩ ልትሃጌ ለህለ አምሰለ ከድዋሩ እግል ልታይን ዲብ
ልትህናደል ምነ ምሕብዑ ክም ቀንጸ ረሳሰ ትከዐ ዲቡ ከእብ ሐዲሰ
ትዘበጠ።

ሓምድ እብ እማሚብ ሲኪንጂ ምነ ምሕብዑ እግል ልፍገር ክምሰልሁ
ቤለ። ሲኪንጂ ምነ እተ ዐለ እንዴ ፈግረ እት እዴሆም አእግል ልውደቀ
ለወዴቱ ብዕደት ጋሪትመ ዐለት። ሐቱህን አው ክልኢተን ለኣአሰባብ
ገብአ ለአቅወያሁ።

ለዘብጥ ክም በርደ ዎርት ዑመር ለልትበህል ምሰልነ ሰዐለ፡

ለእት ክል አካን እንዴ ትፈንጠረው ለክፎ ለዐለው እርነ ደላብ

እግል ልትጀምዖ ፊሰከት ወደ። ዐሊ ሲኪንጂ ለፊሰከት ናይ

ዐሰከሩ እንዴ አምሰለ ምነ ሕቦዕ እተ ለዐለ አካን ብርግሸ ቤለ።

እግል ዑመር ሰበት ረአ ላተ እብ ሐዲሰ AIA ልትሐበዕ ወጠነ።

18. ዑሰማን ሻኒ ዐብደለ 1990
149
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ለዶል ለህ ጥለግ ጠለቅነ እቱ። ሲኪንጂ ሸንከትለ ዐሊ ሑመድ
ለልትበህል መለህይነ ለዐለ እቡ እንክር ሰዐ። ሲኪንጂ መጸአከ
ህለ እንዴ እንቤ ክም ሐዘርናሁ፡ እንዴ ለክፈ ዲቡ ክልኤ አዴሁ
አድመዐ እቱ። ሲኪንጂ አደዩ ዲብ ለህንጠዋጥል ለመንዱቂ
እንዴ ኢለኣወድቀ ናይ ሬሕ አፍግር ዲብ አካን ምሕበዕ አግል
ሊጊሰ ወጠነ፡ ምናተ ኢፈግረ። ዐሊ እንዴ ዐረ እቡ እብ ሳጡር
(ገዘሞ) ለለጋድ ለደደ ዲቡ። ዎሮት ብዕድ ህይ አብ ሰኪን
ከብዱ በትበተ። ሐምስ ዐስከሪ እንግሊዝ እንዴ ቀተልነ ወሐቲ
ትሪሺ እንዴ ሰለብነ ሄራርነ አተላሌነ።'"

ደማዐት ሓምድ እግለ ህርበት ፈሲለት ሲኪንጂ አግል ልህጀሞ
አሰርም ክም ትደገሐ ሓምድ ኢረደየ። ሲኪንጂ ምሰል PL Aa
መትቀታሎም ክም አከደ እግለ ብዕዳም ጋሮም ኢወደ። "የህው
አፎ ሒለትነ ይእንመዝን/" እግል ሊበል ህዩ፡ "ሒለት ውላድ ተብዕን
ለህይከ ምንለዐል ለህይተ"’ እንዴ ቤለ በልሰዮም። በዲሩመ አብ በሰር
ምን ትጻገመ ተዐለተ እንድኢኮን እብ ሒለቶም ወብዝጨሆም ሰነን
ይዐለው።

ዐሊ ሲኪንጂዲ ሕዳቡ ኢነፍዐዩ። ሓምድ ተዐወተ ዲቡ፡ ክምለ ምን
እዴ እንዴ ወድቀ ለልትፈራሸክ ፍጃን ሴኒ ትፈራቨከ። እብ ግዝፉ
ወለብጥረቱ ዲብ ልትዐጀቦ እንዴ ተአከበው ልርእዉ ዲብ ህለው፡
"ቫሱመ ህም ወረክበ ክም እሲት ዐምሳት ድርጹ ክእነ ወኢገግዘፈ” ቤለ
APL At LIN ህይ ዲብ ረአሰለ ግናዘቱ "እንግሊዝ እፈረህኩም
ዐልኮ። ምን እለ ወሐር ላተ ምንኩም ወምን ዐሳክርኩም እግል ህረብ
ኢኮን አወዕ እኩም! ደለ መጽኤኒ ዲብ እቀትል ዲብ ዐዴ ወዲብ
ምድርይ እግል ኢሙት ቱ" ለልብል ክቱብ ሐድገ።፦'! አብ ሰበትለ
ሓለት ሐሰን ከራር ዐዋቱቲ ክእነ ደግምሩ፦

19. አጋር ሓምድ ፈረደጀለ 1989
20. ፋጊ እድሪስ፡ 1989
21. ዑሰማን ቫኒ ዐብደለ፡ 1990

150
ፊራር' ዐሳክር እንግሊዝ ድድ ሓምድ



ሐሰን ከራር ዐዋቱ

ሓምድ እግል ማይት ህውየቱ አግል ልፈርግ ምን ኢገብአ
በታተን ግናዘት ኢተምትም። ማል እንዴ ሐዘ ጂብ ማይት ኢፈትሸ
ወትነፈዕ ተ እንዴ ቤለ ሓጀት ኢረፈዕ። አትሐዘ ምን ገብእ ሕነ
ለመልህያሙ ቱ ለእንፈትሸ። አማን እትሃጌ ሚ ሐሰት፣

‘ኢፋልከ አማን ተሃጌ።’

'በገ ሓምድ አዳም አንዴ ቀትለ ማይት ኢፈትሸ። ሕናቱ
ለእንፈትሸ ወሰለሕ ለእንረፈዕ። ሕነ ጋር ሰላዲ ወዐለ እግልነ አክል
ደብር ጀበል-ሓምድ ምን ማል ወጀምዐነ። አዳምነ ልትቃተል ወንዋይነ
ልትዘመት ሰበት ዐለ፡ እግል ንዳፈዕ ፈገርነ እንድኢኮን ህደፍ ብዕድ
አለብነ፡' ልብለነ ዐለ።

ዐሊ ሲኪንጂ ነሐሩ ክም ትዘበጠ ደሙ አግል ለአብጥር እግለ
ምጅርሑ መንዲል አብ ዕጫይ አንዴ ወደ ዲበ ጸንሑነ። ደም ፈግር

1.31
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ዐለ፣ ምናተ፡ አርወሐቱ ፋግረት ይዐለት። አናቱ ህይ ለፈተሸክዉ።
ዲብ ጂቡ ሸልን ዐለት፡ እንዴ ትዘበጠት ጭሩልቅት ዲብ እንተ
ጸንሐተነ። ምሰልይ ወድ አልገዳን ላቱ ዐሊ ሁመድ ለልትበህል ዐለ።
LA AAG APNA ክልኢትነ ብዕድ አዳም ይዐለ፡ ሐር መጽእዉነ።

ሐዋህ ፈርድ ወመንዱቅ ናይ ዐሊ ሲኪንጂ ነሰአናህን። ሐቱ
እብረት ለናቅሰት ምኑ ትሪቪ - ጻብጥ ለዐለ ትጀረሐ ገብእ ደም
ምንክልት ጸንሐተነ። ዎሮት አቡ ኸምሰ (ምንሸር)፡ ዎሮት አቡ ሰተ
(አልቢኒ)፡ ምን ጥለገ ለምልኣም ክልኦት ሰንዱቅ ወከዝናታት ረከብነ።
በቀል ዎሮት ህይ ማይት ጸንሑነ። ለሞተው ሐምሰስ ቶም። ለሰለሰ
ቀዳምያም ሓምድ ቀትለዮም፣ አግለ ክልኦት ህይ መሐመድ ዐሊ።
ለተርፈው ህርበው፡ ሕነ ህይ ለእሉ ሰለብነ ሰንዱቅ፡ ሸከር አብ ቀጠፉ
ወብዕድ ሓቛት አንዴ ከማከምነ ግስነ።’፡

ሰበብ እግል ኢልምጽኦም ለፈርህው ሄብረትለ ባካት፡ AIA TTL
ከረ ዐሊ ሲኪንጂ ዋኒን ከደን እግል ኢልተልሄ ዲቡ AOR ወዐለው።
ማሲ ምድር ዲብ ዐራታት እንዴ ወደዉ ረፍዐዉ ከግፋቲ አብጸሐዉ።
ምኑመ አሰክ ህይኮተ ትረፈዐ። ግፋቱቲ ባክ ቤት-ሕሴን ተ። ዲብ ግፋቱ
ሕኩመት ንቅጠት ሰበት ዐለት እለ ዲበ እንግሊዝ አንዴ ጸንሐ እግለ
ሬፍዐቱ ለገናይዝ ምን አየ ክም መጽአ ትሰአለዮም። ህቶምመ "ምን
ደብር" ቤለዉ። አግል ለትሃጌ ቤለየ እንድኢኮን ለጀሬት በዲር ሰምዕት
ጸንሐት። ለዶል ለህይ "ዐሊ ኪሲንጂ አሰክ ደብሎች አሰሮም ለተአገይሰ
ሚ ዐለት አእሉ፡ ኖሱ እንዴ በደ ረሳሰነ ወመምተልካትነ ግምሸ ከሰርነ"
እንዴ ቤለ ዲብ ለሐርቅ "ወድ-ዐዋቲ ኢኮን ለከልጠ፣ ዐሊ ኪሲንጂ
NANT” ቤለ።’’

ኬትባይ አለምሰገድ ተሰፋይ "ኢንትፈናቲ" ዲብለ ልብል ክታቡ
ዲብ ገጽ 292 እንዴ አፍየሐ ምንመ ኢሸርሐዩ፡ ዲብ 27 ዩልዮ 1948
ሓምድ አእድሪስ ዐዋቲ ወሸለቱ ምን ህይኮተ 15 ኪሎሜተር ጀህት
ቅብለት ዲብለ ህሌት አካን ሐቱ መድሙዐት ፖሊሰ ህጅድመው። ዲብ
እሊ ህም፡ ናይለ መጅሙዐ ማርሓይ ቸፍ ኢንሰፐክተር መሐመድ

22. ሐሰን ከራር ዐዋቲ 1990
23. ፈጊ እድሪስ 1989

| $. 2.
ፊራር' ዐሳክር እንግሊዝ ድድ ሓምድ

ዐሊ ሲኪንግ (ሲኪንጂ) ምሰል ሰለሰ ዐሳክር ዓድያም (ርትበት ለአለቦም)
አንሩሩ እንዴ ቀትለው ሐምስ ክም ጀርሐው፡ ሰለሰ መንዱቅ ወዕዐዐ
ረሳሰት NI? ሰልበው፣ አብሊ ህዩ መመቅርሐት እንግሊዝ AIA APS
AN ACOdvE ANNA ወግናዘቱ ለጸብጠ ነፈር ለረክበ ጃእዘቱ ዲብ
1000 ሸልን ክም ወቀለወ ለሓኬ። እሊ ተእሪክ እሊ ምሰለ ዲበ ሐርብ
ለሐድረው ለልቡሉ ዲብ ዕልብ ወአካን ምንመ ልትፈናቱቲ ለጋሪት
ክምሰል ገብእት፡ ለለኣክድ +።

ሓምድ ወሸለቱ ለእሉ ሳለበው ሰለሕ ወሴፈ እንዴ ነሰአው ሸንከት
ደብር ጠሊም ጌኔሰው። ለዐድ እንዴ ፈርህ ምናም ትከበተዮም። ሰበቡ
ህይ፡ ሕኩመት አሰሮም እንዴ መጽአት ብቀት እግል ተአጅፊ እቶም
ሰበት ትቀድርቱ። "ዮም ሚ ወዳከ!፣" እንዴ ቤለው ትሰኣለዉ AMA
APS: VE UR: ‘ዎሮ እናስ ማይት ተሌነ ዐለ፡ ዮም ላተ ታርፍ
ምኒነ ህለ" እት ልብል በልሰ። "እኩይ ወዴከ፡ ሕኩመት አዜ ሸፈቲት
ተአበልዖ ወተአሰቱ ህሌኩም እንዴ ትቤ እግል ተኣሰረነ ወትቃትለናቱ"
ቤለዉ።።’

ሓምድ ለመቃወመቶም ሕሰረ ኢወደ። ዲብ አምር ክሉሰ ሚ
እግል ሊበል። እብለ ገብአት ለልትደገም ተእሪክ ናይለ ድዋር ሰበት
ፈቅደ፡ ዲብ ደብር ደብሎች ዲብ ለአተቃብል "‘እኩይ ወዴከ ኢቲበሉኒ
AA. ባካት በዲሩ ደም ላምድቱ። አናመ ደም እንዴ ክቈኮ ውሱክ
ዲቡ ህሌኮ፡ ዲብኩም ለለአጀርም ህይ እት ረአሱ ህሌኮ፡ አብሸርኩም
ኢትፍርሆ" ቤለዮም።’’

በዲር ዲብ ዘበን አእስትዕማር መሰር፡ መሰርዩን እግል አል?ገቈን
ወረው። አልገዴን ህዩይዩ ዲብ ዕልገ ገብአው። እግለ ዌረቶም እንዴ
ፈለው ተዐወተው።

ቲብ ብዕደት ኢነት ህይ ወድ-ምራጭ ምን አቶብየ ሕዱድ እንዴ
ተዐደ እግል ብዝሓም ውላድ አል?ገዴን እንዴ ሓነቀዮም ቃተለዮም።
ሐር ላተ አልገዴን እንዴ ህጅመው ተዐወተው። አብ ፍንቱይ ዲብ AA.

24. ክምሰሌሁ
25. ክምሰሌሁ

153
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

፲፲፲፲
rere
ላላላላ
ጾ ሙ-
፲፲፲፲፲፲





ts
a:
hie



ግ ዜፈ :- a fe: a '; {
ምሥ re * : > a P = ፫; fay
p > መ> = > ሩ* = - + 5 es ; ==
Se eet to eS a ስቲ
ew ። me - > -. oi - ” eis
".>"=; < 2==ሪጋ a Wer 8 3 rl # '1 ae htc RINE ae ba

ፈጊ እድሪሰ፡ ዲብ ከታይ-አኦን ዲበ ሓምድ ለወደዩ ድፈዕ እንዴ ገብአ፡ ሓምድ
እንዴ መሰለ እግል ኬትባይ ዲብ ለአርእዩ
ክልኦት ሐርብ ምን ክልኢቱ ለጀህት አድማይ ብዞሕ ትከዐ ወአዳም

ብዞሕ ፈነ። ደብሎች እብሊ እምርተ። ሓምድ እግል እሊ ተእሪክ ዱቅሪ
ምሰል ሲኪንጂ እንዴ አትጻበጣቱ ህይ፥-

"“ደብሎች እንትል አብዕቦታቹ፡ በዲር ደም ትደረር ዐለት። ዮም ህይ
ደም ጠብሐናህ አግልኩም። አብሸርኩም! ለቤለዮም።’"

ሓምድ ምነ ባካት እተ ዶሉ ትነወከ። ደማዐቱ እንዴ መርሐ አሰክ
ብልቱብያይ፡ ጋሸ-ተሓት ንለል እንዴ ጌሰ ዲብ ጋሸ-ሰዒድ ተዐደ። ሐቀ
እለ አክባሩ ብዞሕ ምንመ ኢትሰመዐ፡ ክእነ ለተሌ ሕላይ ትበህለ እሉ፥

ሓምድ ኢኮን ዘማት ደካኪን- ሓምድ ሰላብ ዐሳክር
ኢኮን ዘማት ጣንታት- ሓምድ ዘማት ዛብጦታት
26. ክምሰሌሁ

154
ፊራር' ዐሳክር እንግሊዝ ድድ ሓምድ

አቡ ዐሸራሁ ክም አዳም - ፍጡሩ ምን አዳም
ሓምድ ወሕሴን ምሰል ቶም- ዛልም ትዘልም ውዲቶም
AAAL መማጥእቶም፣
እንዴ ወዱ ቀዳሚት- ልትከቶሉሎም ዲብ ሓሪት

ሓምድ እግል ዐሰከር እንግሊዝ - አትባደዮም እት ህውሸ
አምዕል ሓዊት አፋዳ- ሐምቅ ኢኮን ወሳኪ፡
ረግረገዩ ለሻጊ።፡'

27. ዑሰማን ሻኒ ዐብደለ 1990
1:3:)

ከረርም:ስያሰት
ከረርም:ታሪክ ሐያት
ከረርም:ተእሪክ እርትርየ
ከረርም:ሓምድ እድሪስ ዓዋተ