ክታብ - ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ጽበጥ

ጽበጥ 
ሓምድ እድሪስ ዐዋተ
1915 – 1962
VEANAN ወልዱ
“lo non sono uscito per rubare, ma per la bandiera e per il paese.”’ -Hamid Idris Awate"ዮመቴ አዛኒት (አልቢኒ) ናቅመት ህሌት፣ እግል ሰልፍ ዶል ሕነ ወመሰተዐምረትነ ገጽ ሕድ ተሓረብነ፡ ሐቆ እለ ገድም ሰካብ ዲብ ዐራት ይህለ።"’

ሓምድ እድሪስ ዐዋተ
ኣዳል፡ ሰብተምበር 1961
ጨብዐት ሕድሪ

መርትዓይ፦ መሓመድሰዒድ ዑሰማንተርጀመት፦ከልሹም መሐመድ
ኣድም ሳሌሕ አብ ሐሪሸ
ዓሸ ዑሰማን

ሸክል ወቅላፍ
ፍሬሚናጦሰስ እሰቲፋኖስ
ክድመት መጥብዐት ሳቡር፡
ፊቃዶ

እግለ ጀላብ ወጠን ለአሰተሸህደው መልህያምዩ ልግበእ እግልይ። ሓምድ ዲብ ምውዳቅ-ጸሓይ እርትርየ ልትሐረክ ዲቡ ለዐለ አካናት ለተአሸር ከሪጠት

 መንገአት 
ዲበ እት ቀደም ጥልያን ለዐለ ቴለል እንዴ ይእንረክዝ ወዲብ
ረዩም እንዴ ኢነአቀምት፡ ዐድነ አርትርየ አብ ሰሜት ናይ ገለድ ሕየል፡
At አብሪል 1941 እብ አማነት እት ሐንቲ ብሪጣንየ ክምሰል አተት፡
ገቢል እርትርየ ክምሰለ ዲብ ሐንቲ አስትዕማር እንዴ ጸንሐየ ከሕርየተን
ለተህየበየ ወሕቁቀን ለአሰበተየ ድወል፡ ክም ገቢል ሕሩር dk ATS
ረክበ፡ እብ ኖስ-ኖሱ እግል ልትመቃረሕ አንድኢኮን ብዕድ ኢትጸበረ።
ከሕሰ (መርትዖ) ወጅቡ ምንመ ዐለ፡ አርትዑኒ አው ፍደዉኒ አንዴ ቤለ
ኢፈከረ። ምናተ፡ በክቱ ካልእ ገብአ።

ለኣወላይ ዲብ ረአሱ ለደረ ዋይዲብ ናይ ጅንሰ ፈናታይ ቱ።
ብሪጣንዩን እግል ጥልያን እንዴ ፈለው ክምሰል አተው፡ ገቢል እርትርየ
ዐዱ እግል ልትሰለም አብ አናካይ ልትጸበር ዐለ። ምናተ፡ ሕኔት ሕርየት
ወረህየት ልትመጨ፡ ‘ገቢልኩም እብ ሰሜት ደውለት ደላብ እግል
ልትሰሜ ኬድመት ጥልያን ATMA...” AANA PFT AN
ህገጊት ጥልያን ወእንግሊዝ እንዴ ትከተበ እብ ጥያራት ልትፈንጠር
ወክምለል ሰብ ሰኔት ለኣትሓሉ ክምሰል ይዐለው፣ አግርም ዲብ እርትርየ
ክምሰል ከረው “"እርትርዩን አግል መሰኡልየት ኢነጅሖ (መቅደረት
አለቦም) ለልብል ናይ ፈናታይ ወቅብብ ተፍኪሮም እት ወዱ እግለ
ለአተዉ ገለድ ጠልመው።

ብሪጣንዩን፡ እስትዕማርም እግል ለአተርዶ፡ እዳረት እብ ተማመ
ክምሰል በዲረ እት ሐንቲ ጥልያን እግል ትጽነሕ ወተአታላሌ አማውር
ህበው። ለአግደ አካናት ሸቅል ዲብ ክሉ ደረጃት - አዳረት መዲነት
ወአቅሊም- አሰክለ ና/ሶም ለኣሰሰዉ አምን ወፖሊሰ እብ ውላድ ጥልያን
ክምሰል ልትመለክ ወደው። አብሊ ሰበብ አእሊ ህይ ጥልያን ዲብ ናይ
ጋ 0-ሰነት እሰትዕማርቦም ክምሰለ ወቅት ለህይ ኪሉማም ኢልአምሮ።

ብሪጣንየ፡፦ MA እርትርየ እብ ሰበብ ሐርብ ሸቅል እንዴ ተሐገሰለ፡
እብ ፈለል፡ ሕማም ወዕርቅነ እት ልትደለፍ አእንዴ ልርእዉ ከም አዳም

Xx
ይሐሰበዉ ወኢቀረው ምዎኑ። እግለ አረይ ገብእ ለዐለ ገቢል het C&A:
መሻክል ጥልያን አእግል ልባልሖ ትባደረው። እግል ውላድ ጥልያን
አብያቶም እንዴ አትሐደሰው አግሎሉም፡ ኸጥ-ማይ እንዴ አሰነው ኣተው
እግሉም። አግለ ሸቅል ለሰአነው ውላድ ጥልያን ህይዩ፡ ግሩሸ አንዴ
ትበርዐው አእግሉም ዲብለ ቈሴሰ አካናት ክምሰል ነብር' ወደዎም። AMA
እርትርዩን ክምሰል ካልኣይ ደረጀት መዋጥኒን ለለሐሰቦም ፋሸሸታይ
ቃኑን ፈናታይ ይአብጠረዉ። ጥልያን ጸላይም እግል ራቀቦት፡ ዲበ ናይ
ፋሩሸሰትየት መጀለቶም “AOL ወድ-ረቢ፡ ድቃላይ ወድ-ቘጣን፡ AAP
ኬልቃዩ መን ክምሰል ቱ ለኢልትአመር፡”" እት ልብሎ ከትበው። አብሊ
ህዩ፡፥ ጸዕደ ዲብ ጸዐዳሁ ወጸሊም ህይ ዲብ ጸሊሙ ትጸገ0።

እግለ ]ቴለል ለፈህመው መዋጥኒን አብ ክሱሰ ሕቁቅ አሳሲ ናይ
ገቢል እግል ልህደን አንበተው። እት ዮም 5 ዩንዮ 1941 ምን አሰላም
ወክሰታን 12 ነፈር እንዴ ፈግረው ሜርሐት ሐረው። አርወሐት ወማል
እርትርዩም እግል ልትሐፈዝ እበ ልብል መባሕ ለትበገሰው፡ ጋራት
ዴራይ ዶል ሳድፍ ህይ እት ዶሉ እግል ሕኩመት እንግሊዝ ለለሐብር
መሕበር ፍቲ ወጠን አሰሰው። ዲብለ አምዕል ለህ አሴራር አትጋየሰው።
ወካይሎም እንዴ ለአከው ህይ አእግል ሰልፍ ዶል ምሰለ ናይ ሰልፍ
ሓክም ዐስከሪ እርትርየ ለዐለ ብሪጋዴር ጀደሄራል ከነዲ ኩክ ትዋጀደህው።
ለወካይል ናይ አሰናይ ደሐን መጽአኩም ሰላም ሐቀለ ቤለው፡ "እንግሊዝ
ለበአቱ ገለድ እት ዐመል እግል ተአውዕል መሰኢት ገቢል እርትርየ እብ
ተማሙ ክምሰል ቱ፡" አትፋቀደው ወሐበረው። ምናተ፡ ክምሰለ ፊናሆም
ኢረከበው፣ ከነዲ ኩክ ለኣሴራር ሰላም እግል ልትፈርተክ አማውር
ሓለፈ። ፖሊሰ ለኢልአመሩ ሰሴራር ሰላም እግል ኢልግበአ ህይ እብ
ረሰሚ አትአመረ።

ሐዋለ አማውር ለህይ ዲበ ተለየ 10 ሰነት እግል ፈህም ገቢል
ለወቀለ አሰክ ሳምናይ ፈሰል ለለኣደርሰ አብያት ምህሮ ምንመ ትፈተሐየ፣
መትአሳሰ ሓዛብ ሰያሰት፡ ሕርየት ሰሓፈት ወህግየ ምንመ ትሰምሐ፡
እንግሊዝ ዲብ ረአሰ ገቢል ለኣጅረዉ ደማር ላተ መትጃግራይ ይዐለ
እግሉ።

x1
ላካልኣይ በክት ምክሩህ ህይ ናይ ገቢል እርትርየ ህይ፡፥ ሕግላን
ዐለ። "ብሪጣንዩን እርትርየ እብ እቅትሳድ ልግበአ ወሰያሰት አርወሐተ
እግል ትርፈዕ ኢትቀድር፡" ለልብል መባጽሖም እግል ለአሰብቶ፡ እግለ
ኣርወሐተ እንዴ ቀድረት አሰክ ዐማር ወበቃለት እግል ልፈትተ ለቀድር
ዲብ ወቅት አእሰትዕማር ጥልያን ለትበነ ቈማት ኣቅትሳድ PHC AOA
መአሰሳት ወመምተለካት አእንዴ ደመረው፡ ምነ ባጽሐቱ ለዐለት ደረጀት
ዲብ ምን ተሐት በሕ ክምሰል ተህንጌ እንዴ ወደወ ዲብ ሐገሌብ ክምሰል
ትትሸመው ትቃርሐወ።

እብ ማል ልግበአእ ወአእብ ነሐር ሐቲ ለይአውቀው አእቱ፡፥፡ "ተዐዊድ
መምተለካት አባይ፡" እበ ትብል ምሰምሰ፡ ዲብ ባጽዕ፡ ጉረዕ፡ ዐሰብ፡ ተሰነይ
ወዙለ ብኑይ ለዐለ ዐባዩ ወነኣይሸ መጣራት፡ መካዝን ወመሳሄዕ፡ ኣላት
ወቅጠዕ ቅያር እንዴ ዘምተው AIA ልትሐረክ ለቀድር መምተለካት
አሰክ ድወል ብዕድ አግዐዘዉ።

ዲብ ሚነት ባጹዕ ለዐለ ናቘዕ ወሻፍግ ላቱ IER NPAC AhC
አዝበዉ፤ እሊ ህይ ዕፍሪታት ዐባዩ፣ መካዝን ወአሉ ለመሰል እንዴ ነቅለዉ
እግል መክሰቦም ምሰል ናይ በረ ትጃር እንዴ ተዓወለው ትነፍዐው እቡ።

ምን ባጽዕ አሰክ አስመረ ወምን አሰመረ አሰክ ባጽዕ ክድመት ውቅል
ለህይ ለዐለ፡ እት አምዕል አሰክ 7200 ኩንታል ለልትመዘን መምተለካት
እግል ለአግዕዝ ለቀድር፡ እተ ወቅት ለህይ ዲብ ዐለም ለሬመ ናይ ሐብል
ኸጥ መግዕዝ ክምሰል ቱ ለልትአመር ተለፍሪከ ፈተሐዉ። እት አምዕል
አሰክ 1000 ቶን እግል ለኣፍሬ ለቀድር መሰነዕ እሰምንቲ ፈርተከው።
ናይ በንዚን መካዝን ወናይ ባቡር ባንኒታት ወርሰዉ ወመሐጣት ረዋዲ
ነቅለዉ፣ እብ ዓመት መባኒ፡ ክብርታት፡ ኣአብያት ሰከን ወአሉ ለመሰል
ደመረው ወዘምተዉ። ክሉ ክምሰል ከረ ሐጺን፡ ማቶኔለ፡ ዘንክ፥ ሞራሌ
ወብዕድ ሓጃት ሐበት እንዴ ኢልሐድን ዲብ ኤሰየ፡ ምግባይ ምፍጋር-
ጸሓይ፡ ቀር አፍሪቀ ወብዕዳት SOA ATS አዝበዉ አእት መንፈዐቶም
አውዐለዉ። ምን ክሉ ለለአትዐድብ ጋር፣ እግል ተሐንፍሱ ለገብአ ሰበብ
እግል ልክለቀ እግሉ ለኢቀድር’ መሰተሸፈመ አውደቀዉ።

፮11
እንግሊዝ ዲብ ገቢል እርትርየ ለኣድረዉ አከይውዳይ ሰኒ ብዞሕ ቱ።
ኢሰልጠ አግሉም እንድኢኮን AN መጃል ሰያሰትመ ብዕድ ሰታቲባት
ዐለ እግሉም። አካባታት አይሁድ ዲብ እርትርየ እግል ልግበእ፡ እርትርየ
ዲብ ክልኤ እግል ትትከፈል ወአእግሉ ለመሰል። ከአብሊ፡ ብሪጣንዩን
እብ በክት እርትርየ ልተልህው ዐለው እንድኢኮን አግል ገቢለ ዐድል
ወሕርየት እግል ለአምጽኦ እግሉ ሓሰባም ኢኮን።

ዲብ ገቢል እርትርየ ለደረ ብዕድ ለትከኤለመ ዋይዲባት አዝናብ ቱ
ለዐለ። ሐዋለ ጀረ ደማር እቅትሳድ፡ ኪደት ሕቁቅ እንሳንየት አተላሌት።
MA እርትርየ እብ ዋይዲባት እንግሊዝ፡ አሜሪከ ወአተብየ ሕርየቱ
ክምሰል ሐግለ፡ አምበል ምራዱ እት ዮም ክልኤ ዲሰምበር 1950 እብ
ቀራር ናይለ አዝናብ ላቶም መጅልሰ ቅራን አብ ፈደሬሸን ምሰል አቶብየ
ትቀረነ። ለትወቀለት ሰልጠት ናይለ ተአሰሰ ንዛም ፈደራልየት እግል
አቶብየ ሰበት ተህየበሣ፡ መልክ ህይሌሰላሴ እብ ሰልጠት ኖሱ እት ዮም 14
ናቨምበር 1962 እግለ ፈደሬሸን ኬደዩ። እርትርየ ህይ 14ይ አቅሊም
አቶብየ ክምሰል ገብአት ዐለነ። እብሊ ህዩ፡፥ "‘እርትርየ ጥልያን ለከልቀወ
ተ እንድኢኮን ቀደሞም ይዐለት ወግረ እላመ እግል ተዐህሌ ADT”
ለትብል ፈልሰፈት እንግሊዝ እት ዐመል ወዐለት።

AN አሰባብ ናይለ እንግሊዝ ለወቱ ናይ ፈናታይ ጅረይም፡ አሜሪከ
ለሐብከቱ ዋይዲባት ወእንክርየት፡ መጅልስ ቅራን ለከድመዩ ፍንጌር
MUA: ACCE het ዐድ ሰላም ወመሰኩበት ትገብእ፡ ዝሉማም
ወዜልመት ለልትቫፈፎ በ ዳረት መእከይ AINA ትግበእ ሰበት ትየመመት
30 ሰነት ለነስአኣ ግድለ እግ ልትአንበት ቀድረ።

ዲብ አርትርየ ለጀረ ደረይም ወመደረቱ፡ ዲብ ብዞሕ አክትበት
ወወሳይቅ እብ ተፋሲል ሸሮሕ ሰበት ህለ፡ አሊ ምኑ ለትነሰአ ሐብሬ
ሐዉር፡ ምን መእተይ ወፊቃዶ ለለሐልፍ ኢኮን።

ከገድም፡ ተርኪዝ ናይ እሊ ክታብ እሊ ሕዱድ ቱ። አሳሱ አብ በሐሰ
ለተአከደ ተእሪክ ሓምድ አእድሪስ ዐዋቲ እት ገብእ፡ እሊ መእንብታይ
ግድለ ላቱ ምሴርባይ ሚ ለትመሰል ኸልፍየት ሰበት ዐለት እግሉ
ቱ በዐል ሺመት እግል ልግበአ ለቀድረ፣ ዕባያቱ ወድንሰየቱ፣ ለዐለት

፮111
እግሉ ተድሪበት ዐስከርየት ወፈዛዐት፡ ወጠንየቱ ወከብቱሁ አብ ገቢል
ከኣር መሰል ዐለ፣ እግለ ልብል ሰኣላት እንዴ በልሰ ዲበ አግደ ጽበጥ
መትአንባት ግደለ ሰለሕ እግል ልትዐዴቱ። እግል ቅራአት ደላብ እግል
ልጠዐም ወለተእሪክ ለዘት እግል ተህሌ አእግሉ ምን አሳሱ እንዴ አንበተ
ሐቱ ከዲበ ወቅተ ክምሰል ትቀርብ ጋብአት ህለ።

 ሐምዱ 
AN PAP? ADAP ፈሬዕ ሬድዮ ክርን ገቢል እርትርየ በርናምጅ
ትግርዝ እት አሸቈ ዲብ ግርበት ሰነት 1989 ተእሪክ ምሴርበት ክ
እብራሂም ሰልጣን ወሓምድ አድሪስ ዐዋቱ እግል ልትወሰቅ ህለ አእግሉ
ሰበት ትበህለ፡ ልጃን ትግሬ ወትግርዝ እት በሐሰ ለልትፈረሮ ክልኦት ነፈር
እግል ለአዳልየ ተሐበረየን። እብ አሳሰ ናይለ መምሬሕ AN እንቡቱ
ለዐልኮ "ሓምድ አድሪስ ዐዋቴ፡" ለልብል ክታብ ኖቘ እግል አትምሙ AN
ሐቱ ክርን ዲብ እጅድትመዕ ለቀረረው ውላድ መጅሙዐወቖ፡ ቀደምለ ወቅት
ለህይ ወሐቀሁ ዲብ ቀበት ዐድ ወሶዳን አእግል እትሐረክ ለኣደዘው አግልይ
መሰኡሊን፡ እብ ዓመት ሰሮም እንዴ ፈቀድኮ ገሌሆም እግል ይእትረሰዕ
አሰማይ እንዴ ይእሰሜ፡ እግል ክሎም አንፋር ክርን ገቢል እርትርየ፡ አንፋር
ፈሬዕ ተሰዊር ወጥባዐት፡ ክሉም አበ ወደወ አእግልይ ሰደይት ሐምዴይ
ዛይደት ትብጽሖም።

መብዝሑ ለወቈክዉ መቃበለላት አእብ ትግረይት፡ ናረ ወኩናመ
ወሰሩ ገሌ ህይ እብ ዐረብ ሰበት ዐለ፡ እግለ መቃበለት እብ መትአያሰ
ለተርደመው እግልዜይ ከራር ዩሰፍ ወሙሰ ሲለ፣ ገሌ ክፈል ምን ዐረቢ
ዲብ ትግረዝሣ ለተርጀደመው እግልይ ጻውሉሰ ነታባይ ወዐብድላሂ ዳምር፣፥
ዲብ ተርጀመት ሸዕር ትግረይት ለሰዴኒ መሐመድኑር እድሪስ፣ ለአወላይ
ክቱብይ እብ ታይፒን ለከትበት እግልይ ሩት ሰምኦን፣ ለትፈናተ ወሳይቅ
እግል ACH ባብ ለፈትሐው እግልዜይ አንፋር አርካይቭ ክርን ገቢል፡
መርከዝ በሐሰ ወተውሲቅ፡ ተለፍዝዮን እርትርየ፣ ዲብ ሰጅድል አባይ ለዐለ
“ሓምድ አድሪሰ ዐዋቲ" ለልብል እብ እንግሊዝ ለትከተበ ሐዉር FL
ፖሊሰ ተቅሪር እንዴ ሐዘ AVAL OL DAG: ATL PER TAI LA
ተርደመት ወሳይቅ ለሰደዉኒ ሰሓፊን ሰሉሞን ተኽሌ፡ አሰመላሸ አብረህሠ
ነፈር ቅሰም አትፋዝዖት ላቱ ዘካርያሰ ወልጫጊዮርጊ ቀናዝማች ንጉሴ
ርዛርዮ፡ መሐመድኑር አእድሪሰ፡ አሕመድ ዑመር ቘክ፣ ለክታብ ዲብ ጥባዐት
ክምሰል ቀርበ ሐብሬ ምህም እግል እርከብ ለሰደዉኒ አብርሃም ዘርእዝጊ
ወፋጥነ ዐወት ምን ልብይ ሐምዶም።
ዲብ ሶዳን፣ ቫምበል መሐመድ ዐንደ፡ ዑሰማን ዐብደለ (አቡ ዐፋን)፡
ጊላዝጊ ወልዱ (ወድ-ህይገት፥ ሓምድ መሐመድ ዐሊ፣ ዲብ አዳልመ
- ሞጎራይብ ለዐለው አንፋር AACE ሸዐብ (ጀማሂር) እብ ተማሞም፡
ዲብ ተኮምብየ - አውረልዮ ጃኮሚናን ወብዕዳም አምበል መሻክል ምሰል
መዳግመት ዲብ አትዋጅሆት ወተርደመት እግለ ሰደዉኒ ክሎም፣ እተ
ክምሰልሁመ መአሰሰት ከጡጥ መዋሰላት ጥያራት እርትርዩ፥፡ ዲብ አግቡይ
ክታበት ኮምቲዩተር ለሰደዉኒ አንፋር ቅሰም ሐብሬ ወአትሳላት፣ እግል
መብዝሑ አብ እዴ ለከተብክዉ ክቱብዩ አብ ኮምፒዩተር ለከትበት እግልዩ፡
ኣዜብ ብርሃጌ ሐምዴዩ ትብጽሖም።

ቲዲብ ጽበጥ ወሕሩፋት ተሰዜሕ ለወደው አግልይ አሰይድ ወልዱ
አድሐናኖም፡ ሰሉሞን ተኽሌ፡ አለም ኪዳ፮፡ መሰፍን ተሰፋይ ወተሰፋይ
ባርየጋብር፣ ዲብ እሊ ክታብ ለህለ አሸዓር ትግረይት፡ አሰማይ አንፋር፡
ደገጊኒት፡ ኣድብር ወመሓዛት ክምሰለ ሰብለ ምድር ለልቡሉ አግል ልግበአ
ተሰይዩሕ ለወደው ወአእሊ ክታብ ለረቨድ ረአይ ለህበዉኒ፡ መሐመድሰዒድ
ዑስማን ወናዳውድ ኣድም አቡሹቨ፣ እት ደንንበ፡ ለክታብ እንዴ ቀርአ
እግለ ወደዩ ናይ አንደርፎት ወቀይ ኤፍሬም ህብቱጽዮን፡ አተ ክምሰልሁመ
ምህም ሰወር ለትበርዐው አግልይ ኬትባይ ኣለምሰገድ ተሰፋይ ወአዛዚ
ዘርአማርያም፣ ከሪጠት እርትርየ ለህቤኒ ገብራይ ወልቈሰላሴ ምን ክሉ
ቀልብይ ሐምዶም።

እት ወቅት ሰልፍ ወሳይቅ ወሰወር ሰካን እንዴ ወደ ዲበ ወጅቡ
ምዕራፋት ለኣተ አእግልዜይ ተሰፈኣለም ምሰግ)፡ አወላይ ለጡም (ለይኣውት)
ለወደ እግልይ ሰምኦን አማኑኤል፡ እግለ ነቀሰ ምንይ ሰወር እንዴ ወሰከ ምን
ABM AM ክታብ እንዴ ለጥመ ናይ ደንንበ ሸክል ለኣጽበጠዩ ፍሬሚናጦሰስ
እስጢፋናሰ፣ አብ ዐቢሁ ህይ ለለኣትሐዜ ተሰይሕ እንዴ ወደ እሊ ክታብይ
እግል ልትጠበዕ ለትጻገመ ዘምህረት የወሃንሰ ሐምዴዳይ ሕዱድ አለቤ፡

ናይ መዕነውየት ወኣላት ሰደይት AM ወደው አግልይ ክሉም ሐውይ
ወአቅራብዩ፣ ምንለዐል ክሉ ህይ ለአንበትክዉ ሸቅል አግል ይአትካርም
ክለ ለትገብአ ሰደይት ለወደ አእግልይ ተሰፈዮሃንሰ ህይሌሚካኤል፣ ዲብ
መትነፍዖት ኮምፒዩተር፡ አምዕላይ ተሰዩሕ AM ወደ እግልዩ ሻካብ ኢንድጅነር
አቤል ይርጋጋ ወወልዜ ሙሴ ህይሌሰላሴ፣ እግል ክሉሎም አብ ሕበር አብ
ወቀዮም ወመራዐየቶም ሐምዳ ዛይደት እቀድም አግሉም።

፮ ሃገ
ሐምዳ ፍንቲት

መብዝሖም ሄይበት ሐብራ፡ እግለ እብ ክሱሰ ሓምድ ለዐለ እግሎም
ዝክርያት እግል መደት ሰር-ዘመን ግረ እንዴ አቅበለው ዳገመው
እግልዩ። ክታብይ ክታብ እግል ልግበአ ለቀድረ AN ፈድል ዝክርያት
ኪሉል ናይ አሎም አንፋር ቱ። ምን 90%, ወለዐል ምን እሎም አንፋር
እብ አርወሐቶም ምንመ ይህለው፡ እምበል ፈናታይ አሰማዮም አፈቅድ
እት ህሌኮ ለውቀት ትትሰምዐኒ። እብ ፍንቱይ አሰር ሓምድ እንዴ
ገብአኣው እት ሰነት 1961 እት ሰውረት ለፈግረው ምቈርበት ገደይም
ከራር ኣድም ሐዞት፡ ኣድም መሐመድ ሓምድ (ግንድፍል)፡ መሐመድ
ኣድም እድሪስ አረይ (ገሲር): አድሪሰ መሕሙድ ጅሜል፡ ክቡብ
AEE: እብራሂም ሹኩን ወሐሬ ለዐረ ዐብደለ እድሪስ ዐዋቴ ቅያሰ
ለአለበ ሐምዴይ ትብጽሖም።

ዲብለ በዝሐ ምዕራፋት ናይ እሊ AA: AN (ds ሰሙያም
ለህለው፡ ጸጋይ ህይሌማርያም (ደንንለ)፡ ዐብደለ ጣህ፡ጫ ባላምበራስ በርሄ
ተሰፈማርያም፡ ዩሰፍ ደምባይ፡ ዑሰማን ሉንጊ፡ ሐሰን ከራር፡ ዑሰማን
ሸኒ፡ ሜደር ዐብደል ቃድር መሐመድ ዐሊ፡ ፊተውራሪ መሐመድ
እኩድ ህሮደ፡ ብሪጋዴር ጀኔራል ንይትኦም ገብረዝጊ፡ ቀናዝማች
ሐገሰ ተምንዎ ወአቡፋዋጥነ እድሪሰስ ኣድም እበ እግለ ወደው እግልይ
ክድመት ውቅልት ወቀዮም ወአሰማዮም እንዴ ሸርሐኮ ምን ሐዲሰ
እግል ሐምዶም ደሚርዩይ ደርከኒ።

እት ደንንበ ህዩ፡ ምነ ምሰለ እፈትዮም ዕያልይዩ እግል ሓልሩ ለወድበኒ
ወለዐል ዲብ እሊ ክታብ ለሓለፍክዉ ወቀት ሰበት በዜሕ፡ እግል እም
ዕያልይዩ ጽጌሃነ ክፍሌማርያም ወአደኒዊ ሄናክ፡ ሙሴ፡ ሰናይ ወሳርን እብ
ሰብር ወከሃላት ሰበት ረፍዐዉኒ ምን ልብይ ሐምዶም።
መእተይ

 መእተይ 
ግድለ ገቢል እርትርየ ለአነብት እት ህለ፡ ተአሲር ሰያሲ ዐለ አግልዜይ
ምንመ ይእብል፡ አእብ ክሱሰ ዐዋቲ ልትበህል ለዐለ - ሐቀ ለክፈ ኢደሌ
(ለኣአትሐትፍ) እናሰ ትሩድ ክምሰል ዐለ ላተ እት ልትደገም እሰሜዕ ዐልኮ።
ምኒነ ለለዐቡ ሸባባት "ዐዋቴ ጀላብ ሕርየት ሕርየት ሸፍተ ገበአ፣ ዲብ
ገሮቡ ለትከሬት ጠልገት ማይ ትገብእ፣ ጅሮሕ ኢለኣምርም፣ ምን ሰጋደት
At ሰጋደት ለልትናፈር፡ ፖሊሰ አግል ልጽቦጡ ለኢቀድሮ መክሉቅ +፡
"” ልብሎ እት ህለው፡ ክልነ ሰናት ለዐልነ አደ=ኒት ለኢልትቀደር ኣፈት
ATS ገብኣ ልትርኤነ ዐለ። እብ ክሱሱ ለገብአ ወሊገብአእ ዲብ ንትሃጅ
ልትዘከረኒ።

"ሂጊሰ አሰስክ ቀላቅል - ምስል ወድ-ዐዋቲ ሐሊብ እግል ንፋጭል"

"ግንቦ ቀይም ልብል ደውሄ ደውሄ - እግሊ እትጋደል ቱ ምሰል

ወድ-0ዋቱ፡"

“"ወድ-ዐዋቱቲ፡ አባዩ ሊሙት ወልብ፡"

"ወድ-ዐዋቲ፡ ለኣልባብ እግሉ ፈቱ - አበ ሕርየቱ ዐዱ ለአቱ፡" ዲብ
ልትበህል ልትሐሌ ዐለ እተ ወቅት ለህይ። እሊ እብ ለመድ ዐዋቲ አው
እድሪሰ ዐዋቲ እት ልትበህል ለልትሰሜ፡ ሰሜቲ ሓምድ ትትበህል። አድሪስ
አቡሁ ገብእ እት ህለ ዐዋቲቴ ህይ ሰሜት አብዕቡ +።

እተ ወቅት ለህይ ደረሰ ዲብ መደይን ድድ እሰትዕማር መቃወመት
ወእድራባት ወዱ፡ ዲብ መባኒ ሰቅራታት ሰያሰት ለዐልን፥ መንዴረት
ACTC? ADC... OAD=: ሕናመ እተ ወቅት ለህይ እብ መን ነሐምቅ
ሸዑር ወጠን እግል ልምለከነ አንበተ። ምን ክልነ ምን ንእሹ ናይ ሸዕር
PEA AOA AN: DAN LIM AVE AN WA ALIN ደሰተ
ማቱሳለ (ብሩኖ)፡ ዲብሐቱ ወረቂቁተት ንኢሸ አግል ሓምድ እድሪስ ለከትበየ
ሸዕር ገሌታይ ምነ ልትዘከረኒ።

XVili
“ሓምድ እድሪስ ዐዋኔ፡ ጀላብ ገቢሉ ከደን ለትሸፈለ፣

እግል እሰትዕማር ለትጻገዩ ሞላይ ልሕፈዙ ሰኔት እንዴ ሰተተ፡ነ"

እግል እሊ ከሊማት አእሊ ዲብ መብነ አካነት ተውዜዕ በንዚን (ጃዝ)
ሰገነይቲ ዐለግናሁ። ለረአዩ አዳም ምን መትፈካር ወኬን ዐውል ሰህበዩ
ኢመሰለኒ። ክእነ ገብአ እንዴ ቤለ እብ ክሱሱ ለህድገ ይዐለ። ምናተ፡ ምነ
ወቅት ለህይ እንዴ አንበተ ሓምድ ዲብ ደሚርነ እንዴ ሰብቀ ህጅክነ እብ
ክሱሱ ገብአት።

ዲብ ሰነት 1981 ሐርብ አድሕድ እንዴ ገብእ፡ ሳወ እንዴ ANT?
ዲብ ተገርበ ክምሰል አቲነ፡ ዲብ መዐሰከር ጀብህት ተሕሪር እርትርየ፡
ሄለል ሰብተምበር ዲበ ትብል መጀለት አብ ክሱሰ ተአሪክ APL OPE
ለትከተበ ክቱብ ቀርአኮ። ለተእሪክ ሰኒ ሰበት ረይሑኒ ለመጀለት ዲብ
ዲብይ ከፊክወ። ምናተ፡ እብ ክሱሰ ሓምድ ብዞሕ እግል ኣምር ምራድ
ምንመ ዐለ አግልይዩ፡ ለመጀለት ሰኒ እግል ሕፈዘ ኢቀደርኮ። እለ ውዲት
እለ ሐሬ ሰኒ አተዐሰተኒ።

ሐቀቆ ሐርብ አድሕድ አክተመ፡ ዲብ ባካት ፎርቶ-ሳወ አቡ-ሐቨለ ዲበ
ትብል ዐድ እግል ወቅት ሑድ ሓድራም ዐልነ። አምዕል ሐቱ ሰለሰ ዐባዩ
አንፋር - ውላድለ ዐድ ምኒነ ሸበህ ራይማም እት እንቶም፡ ደበነት አእንዴ
ወደው ምን ውላድ መጅሙዐትነ እግለ አብ ዕምር ዐባዩ ለሕነ ክልኦት
ነፈር ቡን እግል ንሰቱ ዐዝመዉነ። ቡን እንዴ እንሰቱ እበ አነ ለህረሰክዉ
ሰኣል እሰልፍ አብ ክሱሰለ ድዋራት ወመትአንባት ግድለ ሰለሕ፣ እንዴ
አትለው ህይ እብ ክሱሰ ህውየት ወፈራሰት ሓምድ አእድሪስ አትሃደከዉነ።
እንዴ ዳግሞ እግልነ እብ ሓምድ እት ልትዐጀቦ፡ “ማሸለህ!" እት ልብሎ
ደግሞ አግልነ እት ህለው አነ መረ እትዐደብ ሰበት ዐልኮ ለተእሪክ አግል
እሰጅሉ ንየት ዐለት እግልዩ። ምናተ፡ "ታምም ለኢገብአ በሐሰ ሚ እግል
ADA, AMAR? Alt እቤ፡ እንዴ ሰምዐክዎም ሌጠ ግሰኮ።

እብ ዋዴሕ ተእሪክ APR AMA ኣምር ወእግል እሰጅል ለቀደርኮ
At: dh? ፈሸል ወራር ሳድሰ፡ ምን ዴሸ ዲብ PAI ADAP እንዴ
ትቀየርኮ፡ ዲብ ግረ ኸጥ አባይ (አቅሊም ግብለት ምውዳቅ-ጸሓደይ) ሰሓፊ
እንዴ ገብአኮ እግል እሸቁ ክምሰል አንበትኮ ቱ። እግል ሰልፍ ዶል አብ

፮1ገ
ክሱሰ ሓምድ አምርይዩ እግል አፍይዩሕ ANGE: AT ወቅት ለህይ ዲብ
አውጋሮ ሐረስታይ ለዐለ ጸጋይ ህይሌማርያም (ደንጎለ) ለለትበህል እሙር
AALL (AOC) ቱ። አሊ አብ እሊ ዲብ ሐርስ ሌጠ ለትከርዐ እንዳ
AMA: ምን መደት ቅድምት እግለ ዲብ ጋሸ-በርከ ሉኩፍ ለዐለ ሐጺን
(ራታሚ) እንዴ ፳ምዐ ለአዘቤ ሰበት ዐለ፡ ምሰለ ዲበ ድዋራት ልትሐረክ
ለዐለ ሓምድ ዕላቀት ሰኔት እንዴ አሰሰ ተአሪኩ እግል ለኣምር ለቀድረ።
አናመ አሳሰ ናይ አሊ ክታብ እሊ ላቱ ክቱብ አግል እክተብ ለቀደርኮ እተ
ወቅት ለህይ ወአበ ህቱ ለወደዩ አግልይ ሰደይት እት ትገብአ፡ ዲብ ወሬሕ
ኖሽምበር 1983 እት ሬድዮ ክርን ገቢል አርትርየ ለአክዉ። ምናተ፡
ክምሰለ ለዐለ አግልይዩ መሰኢት እተ ዶሉ ኢተሐላለፈ።

እበ ሐሬ ለረከብክወ ተጅሪበት ተቅዩም ዶል ወዳኮ፡ ለክቱብ አጊድ
ለኢይሐላለፈ አቡ ሰበብ፡ መናሰበት ልትጸበሮ እግሉ ሰበት ዐለው ቱ።
አማን ተሐይስ ህይ፡ ዲብ ሄለል ሰብተምበር 1984 እግል ለኣትሐላሉሩ
እብ አኖካይ ትጸበርኮ። አዜመ ክምሰለ ለትጸበርክዉ ኢገብአ። ለበርናምጅ
ክምሰል ኢትቀርአ አከድኮ። እተ ወቅት ለህይ አግል መዳልየት ክርን
ገቢል፡ "ለተአሪክ ይዐጅበዮም አው ህይ ገበይ ክታበቱ ሐምቀ ዲቦም፣" እት
አብል ወዲብ ሐምዮም ክምሰል ኢልትሐላለፍ ሰእየት በተኮ።

እግል ፈጅራተ ሰንበት-ዐባይ ዮም ክልኤ ሰብተምበር 1984፡ ክምሰለ
በዲር እወድዩ ሬድዮ ክርን ገቢል እንዴ ፈተሐኮ ዲብ አተንሴ፣

“ማሌ ሄለል ሰብተምበር 23ይት ሰነት መተአንባት ግድለ ሰለሕ ሰበት
OA: ANA መናሰበት አለ ዲብ ናይ “ምንኩም ወአሰኩም" በርናምጅ)፦
"ተአእሪክ ሐያት ሓምድ አድሪስ ዐዋቲ እብ ሐዉሩ ሸርሖ እግልዩረ’"
ለትብል አብ ነፈር ቅስም ሕሰር እጅትማዕየት መዐሰከር ብድሆ ለቀርበት
AAA AIA ንብለስ ቱ።" ሐቆለ TH: ATS ATA “SM አቅሊም
ግብለት ምውዳቅ-ጸሓይ ለህለ ወኪል ክርን ገቢል አርትርየ፡ ምነ እግል
ሓምድ አእድሪስ ዐዋቱቴ ለለአምሮ አንፋር ለረክበዩ ሐብሬ ወአብ ክሱሰ አሊ
ፋርሰ ምነ ቀደም እለ ለትጠብዐ ክቱብ እንዴ ከምከምነ በሊሰነ እሊ ለተሌ
፮+” ለልብል መእተይ ክምሰል ሰምዐኮ ወሐቆለ መእተይ ለክቱብ ክምሰል
ትቀርአ ለከራሰ ለእግሉ ነደአኮ ቁመት ክምሰል ዐለ አግሉ ፈህምኮ።

XX
ለክቱብ ለተሐላለፈ ዲበ አምዕል እፈቅድ እት ህሌኮ፡ እሊ ክታብ ዲብ
ደንጎባሁ እግል አብጽሑ ምርወት ለህበተኒ አምዕል ክምሰልተ እትዘከር።
hh? AAs THAI? መልህያምይዩ ወብዝሓም እዩሳም እበ ለወደወ እግልዜይ
ሰደይት ወአትናያት በሐሰይ እግል አተላሌ መዕነወየት ወዴኮ። ሐቀ እሊ
ገድም ምሰለ አእት እግር-ገበይ አደምዑ ለዐልኮ ሐብሬታት አብ ክርን ገቢል
ለትሰጀለ ሐብሬ ናይ ምን 60 ወለዐል ለገብአ አንፋር ሰደልኮ።

እት መደት ሰልፍ ሰሓፊ መእንብታይ ሰበት ዐልኮ፡ ዲብ አግቡይ
በሐሰ ምሸክለት OAT AMAR: ምን ክሉ ወኬን "ርኤኮ ወሰምዐኮ ወዲበ
ጋሪት ውዕል ዐልኮ፡" እት ልብሉኒ አሰማዮም ለኢሰጀልኮ አንፋር ዐለው።
አግቡይ ሰኣልይመ ራቱዕ ዐለ እግል ኢበል ይእቀድር። ዎርት ነፈር
ክምሰል ትሰአልክዉ በሊሰ ካፊ ለህቤኒ መሰል እ፮ቑ። ሐቀቆ መደት ገሌ
ክምሰል ነቅሰ ምንይ ሰበት ልትፈህመኒ ምን ሐዲስ እግል እርከቦም አንንገን።
ምናተ፡ ክምሰል ምራዴ አግል አእርከቦም ይእቀድር። ሐቀ ሐምስ ሰነት
አውጋር' ዶል ግሰኮ፡ እግል እትሰኣሎም ሐዜ ለዐልኮ አንፋር መብዝሖም
እንዴ ሞተው ጸንሐዉኑ። ጸጋይ እግል ኖሱ ዮም እረክቡ ሚ ፈጅር እት
እብል እንዴ ኢንትዋደህ ሐቀ ሕርየት ቤት አማኑ አተ። ለዐለ እግልይ
ነዋቅሰ እግል አትምም ምን አሎም አንፋር እግል እርከቡ ለዐለት እግልዩ፡
እንዴ ይእረክቡ ምሰሉም ትቀበረ።

ለለአትዐድብ ጋራትመ ሳድፈኒ ዐለ። ዎሮት የቀብ እድሪሰ ለልትበህል
ወድ-ናረ ላቱ ፖሊሰ ሰዋግ ዐረብየት ዐለ። አእሊ ነፈር እት ወቅት እንግሊዝ
AN ድድ ሓምድ ገብእ ለዐለ ፊራሮታት ቫርክ ሰበት ዐለ፡ እት አንንጌ
እግሉ ዲብ ከሰለ - ሶናን ረከብክዉ። የቀብ ICT ANE ATR: ምነ
At ወቅት ለህይ እምበል ትርድማን ለህቤኒ ተ ሐብሬ ሐሜር ገሌ
ተእሪክ እግል ልዳግም እግልይ ክምሰል ቀድር ጌመምኮ። ምናተ፡ ብዕዳም
መዳግመት እግል እርከብ ኣሰክ ገዳርፍ ብጉሰ ሰበት ዐልኮ፡ እት አቀብል
መቃበት ፋሩይሐት አግል እውዴ ምሰሉ፥፡ ዲብ ተርደመትመ እግል ልሰዴኒ
እንቈ ትዋፈቅነ ትፈናቴነ። ወሬሕ ዲበ ኢተምም ወቀት ሓበ ዕድምነ
ክምሰል አቅበልኮ፡ ህቱመ እግለ ቀዳምያም ክምሰል ዐረ መሰእል መክሩህ
ደግመው እግልዩ። እግለ ክሉ ምኑ እንድኢኮን ምን ብዕድ እግል እርከቡ
ለይእቀድር ተእሪክ ምሰሉ ትቀበረ።

፮፮1
ለመታክል ብዞሕ ቱ። "ተእሪክነ እግል ንሸረሕ ለከረዐነ አለቡ፡" እንዴ
ቤለው አብ ቀልብ ባርህ ለትበገሰው ምሑርበት ገደይም ምንመ ዐለው፡
ሐብሬ እግል ኢለህቡኒ ለነክረዉኒመ ኢተሐገለው። እሊ ህይ አነ ምሴርባይ
ደብህት ሸዕብየት፡ ህቶም ህይ አንፋር ናይ ብዕድ ተናዚም ሰበት ዐለው
አከይ-ገጽ አርአዉኒ። ዲብ ረቨዶት አሊ ክታብ ዶር ዐቢ AM AVA
እግሉ ለቀድር ናይ ሓምድ ወሳይቅ ወሰወር ለዐለ ምሰሉ ለትበህለ ዲብ
ከሰለ ለነብር ሰይደነ ሰሌማን፡ ዲብ ወድ-ሸሪፈይ ለዐለ ምቈሴርባይ ገዲም
አኑር ሐጃድ ወብዕዳም ሐብሬ እግል ለህቡኒ ምራድ ይዐለ አግሎም።

ከራር ኣድም ናይ 1961 ምሴርባይ ገዲም ቱ። ዲብ መዐሰከር ወድ-
ሸሪፈይ ዕጨይ እንዴ ፋክክ መንበረቱ ሳይር ዐለ። ክምሰል ትዋጅዐህነ ምነ
ለአምሩ ገሌታይ እንዴ ዳገመ እግልይ "ከፈከ” ቤሌኒ። "አፎ ቱ፡" አቤሉ
ድንጉጽ እት አነ። ህቱ፡ "ወቅት አለብይዩ፡" ቤሌኒ ኣድሐ ጸዕደ። መትዳላይ
ካፊ እንዴ ኢትወዴ፡ እግል ክአነ ለመሰሎ አንፋር እብ ትርድማን ዲብ
ትትሰአሎም ወቅቶም እአብ ዕጽፍ እንዴ አብዴከ ባይተ እግል ተአግንሖም
ዐገብ ቱ። አመት ድራርም እንዴ ኢወዱ አብ ክሱሰ ሰኣልከ ADA
ልትሐሰር' ኢቀድር፣

"እብ ዕን፳ ለኢርኤክዉ፡ AN ሐያቹ ለይሐደርኮ እቱ፡ እብ አዘንይ
ለኢሰምዐክዉ ተእሪክ እግል አድገም ይሐዜ፡" ለልብል ከራር ኣድም፡
"ወቅት አለብይ፡”" ክምሰል ቤሌኒኔ፡ እግል ኢሊጊስሰ ምንይ ሰበት ፈርህኮ፡
"ፅጨይ እንዴ ፋከከ እት አምዕል ከም ጅንሕ ትረክብ?፣" እቤሉ። ረቢ
ልባርኩ እንዴ ኢሰትር ምንዩ፡ "ምን 30 አሰክ 40 ጅኔሕ፡’ እት ልብል
NAA ዲብይ። እት ሸቅል እግል ልሰዴኒ ገሌ ሰደይት ራክብ ሰበት ዐልኮ፡
እት አምዕል ለረክቡ እተይ ደፍዐክዉ። ሐቆ እሊ ገድም እግል መሰልሐት
እንዴ ኢገብእ አእብ ህደፍ ታሌነ አነ ወህቱ። እግል ክሉ ለለአምሩ ተእሪክ
እብ ክርን እግል አሰድሉ ምኑ ሰምሐ ANAK:

ዲብ ሞንራይብ አዳልመ፡ እግል አንፋር ጀማሂር እንዴ ትሰአልኮ
ተእሪክ ሓምድ ለኣምር' እግለ ትበህለው ምን ሐምስ አሰክ ሰስ ለገብአ
ሰብ ዐባዩ ምሰሎሉም ትዋጀህኮ። አነ ወሙሰውር ምሕረትኣብ ገብረኣብ
ለብዲቦም አንፋር መጅሙዐት እንገብአ ዐለ9ኒ፡፣ ለጅማሂር፡ ክልነ ዲበ

፮፮1?
ጋሪት ለትበገሰነ አንፋር እግል ሰለሰ አምዕል ነብራነ ወወለፍነ እንዴ
ከርዐው እግልነ ዲብ ተርደጀመትመ ሰደይት ወደው እግልዩ። እብ አመተ
ኢተአመረ እንዴ መጽአነ ሙነቶም ወወቅቶም ንትነፈዕ እት ህሌነ At
ወቅት ለህይ ከመ ዋጅቦም ለወደው ነሰአክዉ። ሐሬሪ ሳተ፡፣ ሸቨቅልይ እንዴ
አትመምኮ እትሳረሕ እት ህሌኮ፡ እት “NAT AGHA በሐሰ ፋይሕ፡ አግል
ጋሻከ ነብረ፡ ቡን ወትንባክ እንዴ አዳሌከ ምን ትትሐረክ ለቈሳ ቱቖቱ፡" እት
ልብሉ ሰበት ትደአኣለዉኒ ከለጥ ክምሰል ወዴኮ ትፈህሚኒ። ህቶም ነክረዉኒ
ATS ATA AIA እተብዑ ለዐለ እግልይ አግቡይ ራቱዕ ሐበረዉኒ።
ለወደወ እግልዩ ሰደይት ህይ ቅያሰ ይዐለ እግለ።

መብዝሑ እሊ ተእሪክ ምን አቅራቡ እግል ሓምድ፣ ምሰሉ ምነ
ለዐለው ዐሳክር ጥልያን፣ ምሰሉ ምነ ዐለው ሸፍተ፣ ምነ ምሰሉ ለናደልው
ምቈርበት፣ ምን ፈተቖ ወአባያሙ ለዐለው አንፋር፣ ምነ እተ ወቅት ለህይ
ሰብ-ሰልጠት ለዐለው ለትከምከመ ተእሪክ ቱ። ለበዝሐ ህይ ዲብ ወሳይቅ
ሳብት ለአተርገ’ዛ ቱ።

እሊ ክታብ እሊ፡ አዳሌ At VAP: ANA ናይ አማን ተእሪክ ማሜዛን
ለወሰክ፡ ምን ብዝሓም አንፋር ዎርት ናዕ ሐብሬ እረክብ ዐልኮ። ገሌ ZN
ኢወዐለዉ ወዐልነ ለልብሉ፡ እግል ተእሪክ ሓምድ ምን ቅያሰ ወለዐል
መባለቀት ለወዱ ዲቡ፡፣ እብ ድድ እሊ ነፍሶም መጦር ሓምድ ለለኣትሳንና፡
ግል ለኣትሐዉኑ ለጀርቦ አንፋር ኢተሐገለው። አእሊ ክእነ ለመሰል ሐብሬ
ለክታብ ዲብ ቅሰት አእግል ኢልቀይሩ፡ ሕምሩግ እግል ዓረዮት ወቀይ
ትሩድ ገብአ። እት ቅራአት አዳም አግል ኢልኣምሸግ ምኑ አበ ቈሴሰት
ገበይ እግል ልቅረብ ወቅት ብዞሕ ነሰአ ምንዩ።

ተእሪክ ዲብ ወቅቱ ሐቆ ኢትሰደለ፡ ለተእሪክ አክልሕድ ክምሰለ
ዐለዩ እግል ልድገሙ ለቀድር ኢለህሌ። ዲብለ ሐደስ ለወዐለ፡ ለረአ
ወለሰምዐ መዳግማይ ሐንቱ ጨበል ሐቆ አተ፡ ተእሪክ አው በዴ አው ህይ
ዲብ አንፈራም ሕዱዳም እንዴ ተርፈ እት ሐካኪቶ ልትቀየር፡ ለልብል
ፈህም ሰበት ህለ እግልዩ፡ ዲብ ጽበጡ ለአማን ክእነ ይዐለት ለልብል፡
ተሰይሕ ራቱዕ አግል ልውዳቈ ለቀድር አእግል AA. nA ANT CAL:
ዐገብ ቤንያይት ወንማት እግል እትከበት ዱሉይ አነ። ከገድም፡ እሊ ዲብ

፮፮111
አፍ እት ልትደገም ለጸንሐ ተእሪክ ሓምድ ዐዋቱ፡ እብ ወሳይቅ እንዴ
አተበትኮ ዲብ እሊ ክታብ እግል አቅርቡ ቃድር ምንመ ህሌኮ፡ ታምም
እንዴ ኢገብእ፡ ክም እምቡተት ወመርደዕ ዶር እግል ሰህሌ አግሉ PLC
ለልብል ፈህም ብዩ።

At £71: At ገሌ ተእሪክ-በህል፡ ወቅት፡ አካን ወሐደሰ ሰበት
ኢወዴሕ ዲብለ ምዕራፋት እግል ልትቀደም ወእግል ልትደንገር ክምሰል
ቀድር ቁርኣይ አእግል ልፈህሙ እግልይ እትወሴ። እብ ተውሳክ መብዝሐሖም
መዳግመት መቃበለት አእወ ምሰሉም እት ህሌኮ፡ ዕምሮም ምን 65 ሰነት
ወለዐል ሰበት ዐለ፡ አዜ እብ ሐሒያቶም ለለህሉ ዎርት-ክልኦት ሌጠ ቶም።
እሉም ቤት አማናም ለኣተው ወለህለው ሰብ ዕምር ረዩም፡ እትሊ ክታብ
እንቱም/እንትን እት እብል እብ ሕሸመት አግል አፍቀዶም ዋድብይዩ ቱ።
ምናተ፡ እብ ፍምቱይ ርትበት ለአለቦም አንፋር ALE FAT: AME FATT
እት ትብል ኣሰማዮም እግል ትደጋግም ሰዘት ሰበት አለቡ፡ እግል ክሎም
እብ ሕበር እንተ/እንቲ Wie? ሰበት ህሌኮ አቅለሎት አግል ኢልትነሰአእ
ATA እትፋ፮።

ህይሌሰላሴ ወልዱ
01/09/2016

 ከሊመት ጤብዐት ሕድሪ 
XXIV
ከሲመት ጨብዓይ

እግል ዐስሮታት ሰኖታት፡ አክልሕድ 35 ሰነት፡ ዲብ ዎሮት አርእሰ
እንዴ ረከዝከ ተእሪክ ሐያት ናይ ዎርት ነፈር ለለሓኬ ክታብ ADA
ትክተብ እምበል ሕላሌ በሐስ ትሉሉይ ውድየት፡ ከቲብ፡ ምን ሐዲሰ
ክትበት፡ ዲብ ዓዳትነ ልሙድ ለኢጸንሐ፡ ምን ለህሌመ ህይ ሰኒ ሑድ
ላቱ ወቀይ ፍንቱይ ቲ። ዲብ ዓዳት ናይ ድወል ብዕድ፡ እብ ፍንቱይ
ህይ ዲብ ዓዳት አሮበ ለጥውር፡ ዲብ ፍንቱይ መጃል ምህር አው ዕልም፡
ዲብ ዎሮት አርእስ እንዴ ረከዝከ ዕምቅ ለቡ ወአምር ታምም ናይለ
መጃል እግል ሐየቦት ምን አርእሰ ጨቢብ ለኢልትሸንኬ ወለኢልአርሕብ
በሐሰ እንዴ ወከ ከቲብ ተእሪክ ረዩጾም Ak ወቀይ ku ተጠውር
አምር ወተክኖለጅየት፡ አምር ክቱብ ወፈን ህይ ፍሬ ናይ ከእነ ለመሰል
ተርኪዝ ውቂቈል ወመዐጠም ለጠልብ ምህነት ፍንቲት ($066ር181128-
|816)(}|[----

ህይሌሰላሴ ወልዱ፡ ከቲብ ተእሪክ ናይለ ሰውረት እርትርየ ለአንበተ
ሓምድ አድሪስሰ ዐዋቱቲ ሐያቱ ለትበርዐ እግሉ ወቀይ ቱ። እግለ እት
ጋሸ ዲብ ሰነት 1983 ወኪል ሬድዮ ክርን ገቢል እት እንቱ እብ
ክሱሰ ሓምድ አእብ ዎሮት ዓሙድ ለአንበተዩ ሄራር በሐሰ፡ ዮመቴ
ሐቀቆ 35 ሰነት ዎሮት እግል ተእሪክ ሓምድ ለለሓኬ ክታብ ውህ
እንዴ ከትበ ለሄራር ለኣአተምሙ ህለ። እግል መደት 35 ሰነት፥ እምበል
መትሐላል እግል ተአእሪክ ሐያት ናይ ዎሮት ነፈር ሕፍዘት ‘ግሉል
ሐቱ ገበዩ" ለለአተምሰል ወእግል ከሃለት ነፍሰከ ለልውጨ ሰበት ቱ፡
“"ምሰል መዐየን" እግል ልትሐሰብ ቀድር። እምበል ክእነ ለመሰል
መዐየን ህይዩ፥ ሸቅል ኔብራይ እግል ATH ሰበት ኢቀድር፡ ወቀይ ዐቢ
እግል ሰርገሎሉት እግል እሊ ለልትመጣወር ምን EAA 94. OANA VE
ምራድ ወከሃለት ለአትሐዜ።
Wr Plt ጋር፡ መቅደረት ህይ ብዕደት ጋሪት ሰበት ቶም፣ ህይሌ
እሊ ክታብ እሊ እግል ለትአዳሌ፡ መጦርለ ኢልትደበል መትሰባሉ
ወወቀዩ፡ ናይ በሐሰ ወክታበት መቅደረት ወእንድባጥ እግል ለአሰብት
ዐለት እግሉ። ተእሪክ ሐያት ሓምድ ክትበት አእብ ብዞሕ አሰባብ
ሰኒ ድቂብ ቱ። ሰበቡ UR: ተእሪክ ሐያቱ ምን አፍ አቅራቡ፡ ሐዉ፡
መሳኒቱ፡ ሐቆ መትአንባት ግድለ ሰለሕ ህይ ለኣአወሎት መልህያሙ፡
ለልትረከብ በህል ነባሪ እንድኢኮን፡ ዲብ ወሳይቅ እንዴ ተንከብከ አእግል
ትክተቡ ኢትቀድር። እብ ክሱሱ ለህለ ወሳይቅ ሕዱድ ሰበት ገብአ
ለከፈ ይዐለ። ተእሪክ በህል ህይ ዲብ ክታብ ተእሪክ ክምሰል አወላይ
ቈማት ምህም ምንማ ቱ፡ መታክሉ ሰኒ ብዞሕ ቱ። ምናተ፡ ህይሌ ዲብ
እሊ ወቀይ እሊ ይሐምቀ። ምን ሰነት 1983 አሰክ 2017 እግል ክሉ
ለትፈናተ መራሕል ሐያት ወመጃላት ተጅሪበቱ ለሰከሰሰ 65 መቃበላት
ወደ። ADL ምሰሉም አንፋር መብዝሖም አዜ እብ ሐያቶም ሰበት
ይህለው፡ እግል ተእሪክ በህል ምን በደ እድሑኑ ህለ።

ህይሌ እብ ክሱሰ ተእሪክ ሐያት ሓምድ ለለአምር ለኢትዋጅህ
ምሰሉ DA ኢቀቀለዩ ወሳይቅ ይህለሰ። ጭሬማይ ወረቀትመ አግል
ልትረፍ አለቡ እበ ልብል ፈህም ወቀይ ክቡድ ክምሰል ወደ እሊ ክታብ
ሰሜዕ በሲር ቱ። ከእብሊ፡ ምሰለ ለዐለ ኢውጡይ ቴለል ዎሮት በኑ
ረአሱ እት እንቱ፡ በሐሰ ሰርጉል ክምሰል ወደ ዲብ AA. NAAN AVA
410 ሕግሰ ክቱብ ቫሁድ ሳብት ቱ። እት ክእነ ለመሰል ወቀይ፡ በሐሰ
ፋዩሕ At TOA: መቃበላት እንዴ ወዴቈከ ወወሳይቅ እንዴ ፈተሸከ
ሐብሬ ሌጠ ድምዐት በይኑ ካፊ ADT ለአግደ እግለ ትጀምዐ ሐብሬ
እብ ከአይርዪ እብ ገበይ ዕልማይት ልትሐፈዝ፡ ተሕሊል ገብእ እቱ፡ እብ
ዋድብ ልትበየን፡ ልተርጀም፣ እት ደንንጎበ ህይ ክምሰል ትከምከመ አብ
ወሳይቅ ወእሰባታት እንዴ ትተለ ዋዴሕ ወራቱዕ ጽበጥ ለቡ፡ እግል
ልትአመን ለቀድር ተእሪክ አቅረቦት ቱ።

ዳብ AA መጋብህት ትርድት ለትጠልብ ጀርቤ፡ ህይሌ ቁድራይ
ክታበት ተእሪክ ምንመ ኢገብእ፡ ክም ደረሳይ ዕጡም ናይ ክታበት

፮እሃገ
ተእሪክ ለተአትዐጅብ መቅደረት አርአ። ምሰል ተእሪክ ሐያት ሓምድ
እግል መደት 35 ሰነት ሄረር'ት፡ እግል ሓምድ ክምሰለ ምን ዋቀሩብ
ለለኣምሩ፡ ለልሐሸሙ ወልትዐደብ ነፈር ምንመ ወደዩ፡ ክም ባሕሰ ምን
ሕርየቱ ወሜዛኑ ላተ ኢሸንከዩ። ክም እርትርያይ ምቈርባይ ህይ እግል
ተእሪክ እብ ሰያሰያይ እምነቱ ወተፍኪሩ አግል ለአመቅርሑ ኢደረበ።
ሰበት እሊ፡ ህይሌ እግል ሓምድ ዲብ ክሉ መራሕል ሐያቱ፡ ዲብ ዕበያቱ
-እት ብሩር፡ ዕስክርየት ጥልያን፡ መደት AA HLL): መደት ወራራት
ቀባይል ወመዳፍዐት፡ እቅባለት ዲብ ሐርሰስ፡ እት ደንንበ ህይ እንባተት
ግድለ ሰለሕ፡ ዲብ ቅያሰ ናይ ክል-ወቅት እንዴ አተ፡ እምበል ፍርድ-
ናሰ፡ መትደላል ለአለቡ ተፍኪር ፍቶሕ፡ እንዴ እንክር እንዴ ኢጸብዋጥ፡
እብ ዐቅል ወሜዛን ክቡድ፥፡ እግል TACHA ALPE All ተማሙ፡ ምሰስል
ናይ ዶሉ ተእሪክ እርትርየ እንዴ አትመሳነ እብ ራትዐት ወዕልማይት
ገበይ ካትቡ ህለ።

ሰበት እሊ፡ እሊ ክታብ እሊ፡ 'ሓምድ አድሪስ ዐዋቱ 1915-1962'ኳ,
ክምሰል ቅሰት ከያል እበ ልሄርር ትንከር ወመሳልል፡ እግል ሓምድ
ክምሰል ፋርስ (በጠል) ቅሰት ሓካኪቶ፡ 'ወድ-0ዋቴ’ ክም ነፈር ዓዲ
ሴጠ እንዴ ኢገብእ ከም ነፈር ታምም - ምቈርባይ፡ ሜሚርሓይዴ...
- ምሰል ክሉ ፍድቡ ወነዋቅሱ፡ ረታዐቱ ወመሻዊቱ፡ አከይመቅርሑ
ወምስትንክራቱ እግል ለአቅርቡ ለቀድረ መሰል እትነ። መትመራምረት
ወመዐግበት ተእሪክ ዲበ ለአቀሩቡ ናይ ዳርሳም ተቅዩም ብዞሕ እግል
ለህሩሱ ለቀድር'’ ጋራት ወነዋቅሰ እግል ለህሌ ምንማ ቱ፡ እሊ ክታብ
እሊ ላተ፡ እብ ሰንዖት፥ ከማከሞት፡፥፡ አትራዛቅ ወአትጋራም ተእሪክ፣
አግደ ህይ፡ ዎሮት ትልም ሕዱድ ለልተበዕ - እብ ከጥዋ ታቪኪ ||10-
ር87) ለልሄርር እንዴ ገብአ ለልትዐገብ ኢመሰል አእትነ። እብ ዓመት
እሊ ክታብ እሊ፡ ሐምዴ ሐያት ወድ-0ዋቱቴ ([18510578]ከ7)) እንዴ
ኢገብእ፡ ዲብ በሐሰ ለትረዘቀ፡ አግደ መርደጀዕ እግል ልግበእ፡ ተእሪክ
ሐያት ዐዋቱ (06ርበከ1ህሃር ]3108880ከ7) kt AIA DNA እንቀድር።
እሊ ክታብ እሊ፡ ዲብ አምር-ክቱብ ዐድነ እብ ክሱሰ ተእሪክ ሐያት

፮፮}/?፲
ሰብ ተእሪክ ላቶም አርትርዩን፡ እብ ክእነ ለትመሰል ደረጀት ፍይሑ፡
ዕምቅ ወማዛን ለትከተበ ክታብ ፍንቱይ ቱ። እብ ክሱስ ተአሪክ ሐያት
(8106780ከ)7) ለትከተበ ክእነ ለመስል ክታብ መጀብ ይዐለ እግል
ኒበል ሰበት እንቀድር አሊ ክታብ እሊ መንገአት ፋቴሕ ህለ። ብዕዳም
መትመራምረት ወኬትበት አብ ክሱስ ሰብ ተእሪክ ላቶም እርትርዩን
ANA ትወቀለት ደረጅት መቅደረት አግል ልክተቦ አግል ለአትናይት
ለቀድር፡ ዲብ አምር-ክቱብ እርትርየ ኖዕ ሐዲስ (ደሮከ፣ር) እግል ልግበአ
ህይ ሰእየት ብነ።

ጨብዐት A&C: AID VLA OAD, DAF AA. NIN AA AA
ለትአዳሌ አእበ ወደዩ ወቀይ ወእበ አርአዩ መትሰባል፡ ኤማን፡ መዐጠም
ወመቅደረት ሐምዳ ዛይደት እንቀድም አግሉ። ክም ናይ ክል-ዶል
እብለ ትፈናተየ ህገጊትና እንዴ ትተርጀመ ክሎም አርትርዩን እግል
ልቅርእዉ መንገአት እግል ትትፈተሕ ክምሰል ቱ ነአክድ አእግልኩም።

ጨብዐት ሕድሪ
ዩንዮ 2018
አሰመረ

ከረርም:ስያሰት
ከረርም:ታሪክ ሐያት
ከረርም:ተእሪክ እርትርየ