ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 9

ምዕራፍ 9

 ሓምድ ዲብ ግድለ ስለሕ 

 ሓምድ ዐዋቴ ዲብ በልቃይ 

 ስጅን ዐይለት ሓምድ 

POG 9
ሓምድ ዳብ ገድለ ስለሕ

ከረም አብ አልበዐተ፡ ዮም 17 ኦጎስት 1961 አቡዐሸረ አእንዴ
ተዐንደቀ ዲብ ግድለ ትበገሰ። ዲብ ባካቱ ለዐለው አቡ ኸምሰ ለጽዋሮም
ሸንግራይ ዐማር ወሳሌሕ ቅሩጫይ፡ አቡሰተ ለራፈዕ ሁመድ ዶሑን
ህይ ምሰሉ ቀንጸው። ናይ ሓምድ ለዐለየ ሐቱ ሰብር ማኒከር ወሐቱ
አቡርሑን (ግንጽል) ምሰሎም እንዴ ነስኣወን ትበገሰው። አሎም ክልኦት
ሓርያም ምሰል ዐዋቲ መሐመድ ፋይድ ሸፈተው ልትበህሎ ለዐለው
ቶም። እተ ዶሉ ሓምድ ክልኦት ልኡክ ነድአ። ለዎሮ ዲብ ከረ ዐዋቱቴ
መሐመድ ፋይድ ገብእ እት ህለ፡ “ከላሰ ዮም ፋግር ህሌኮ ዐሩኒ"
ለልብል ዐለ። ለካልእ ህይ "ምን አለ ወሐር አነ ሸመት እንዴ ትገልበብኮ
ዲብ ቤት አግል እጽነሐኩም ኢኮን፡ ከደን ፋግር ህሌኮ። ምንኩም እይ
ለልሐዜ ለዐሬኒ"” እንዴ ቤለ ዲብ ፖሊስ ለኣከዩ።፣ ሐቆ አለ እግሉ
ለለሐዙ ዐሳክር ይዐረዉ ወህቱመ አሰክ ምንክብ ረክብ ኢትረአ፡ ታሱ
አብደ ከዝን ወደ።
ሓምድ፡ ምሴት ሐቱ ሓምሰስ ረአሱ ዲብ ባካት ተሰነይ ከረም ዱድ
ዲብለ ትበህል 85 ሸቃላይ ዲበ ለብእተ አካን ሐርስ እውሉጥ ዐለ።
ሰብለ ሐርስ አንፋር አሰንበልየ አርትርየ ለዐለው ዑስማን ዐብደልራሕማን
AECL ወመሐመድ ስዒድ ሐሰኖ ልትበህሎሉ። ምናተ፡ እሉም እንዴ
ሐዘ ኢጌሰየ ለኣካን። ዝላም ድቅብ ሰበት ዐለት አግል ለአጽሄ ምሰል
መልሂቱ አወለጠ ዲበ። ለሸቃለ ምንመ ኢፈሩጎም ሻሂ አስተዎም

|. ሐሰን ከራር ዐዋቴ፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ ()| ፈብራይር 1990 ወደልሕሌው፡ ሱዳን፡
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ወአድረረዎም። "እግል ሓምድ አምሩ፡ ምናተ ለምድር ጽልሙት ሰበት
ዐለ አሰክ ዶል ብጋሰቱ ይአሌሌክዉ"”" ለቤለ መሰኡል ናይለ ሸቃለ ለዐለ
ሰሌማን ጉርጃድጅ ክእነነ ልብል፥

HAP Ver ሰዐት ሴዕ ገብእ ክም ጽ፮ት፡ ሓምድ ምሰል ጸሩ
ብግሰ ቤለ። ፈርህት ዐለት እትነ፡ ምናተ እበ ዎሮ እንክር ለኢትትረዴ
ሱሰቱ ምን ደረከተኒ፡ እብለ ካልእ ህይ ትቡረት ህግየ እግል ልግበአ
እዩ፡ 'ለኣወድግ ወመሓዛት ክሉ ምሉእ ህለ እግል ለሓልፈኩም ኢኮን
አፎ ኢትትመየው’ አቤሉ።

ህቱ ላተ ፋርግዜይ ሰበት ጸንሐ፡ "ግራነ አዳም ዋድያም ANA WA
ሰበት እንቀድር እግል ንትመይ ኢኮን፡ ምናተ፡ 'ሓምድ ሚ ርኤኩም
ቤለዉኩም ምን ገብእ አእግል ኢልዐዝቡኩም አሰርነ አጽቡጦም' ቤሌኒ።
ለዶል ለህ አክልሕድ ፈረግክዉ። አብ ሐዲስሰ ትሰላለምነ። በዲር ዲብ
ዘበን እንግሊዝ ንትኣመር። አየ ትገይስ ህሌከ፣ ሚ ጋብእ ህሌከ፣ እንዴ
እቤ ክም ትሰአልክዉ፡ 'ጀለ ሕርየት ምድር ቅጠብ አግል ANCA ዲቡ
ቱ' ቤሌኒ ወአበ ትፈናቱቴነ። በዲሩ በዐል ከደንቱ ወለዶልመ ከደኑ ጌሰሠ’

ሓምድ እንዴ በትከ ሰበት ትበገሰ ዚነቱ ለለኣምሮ ወከበሩ ለሰምዐው
ብዝሓም አሉም፣ አሰክ እብ መወሪሆም እት እግሩ ቀንጸው። አሰሩ
ለቀንጾ ሰብ መናዱቅ እግል ልርከብ ሰበት ትበገሰ "ገድም ግድለ ጀለ
ወጠን አእንድኢኮን ሸፍትነት ይህለ፡' እት ልብል ተዕቢኣት አንበተ።
ደለ ዲበ ዓረፈ ወትንፋሰ ረክበ እተ አካን ቀደም ነብረ ወማይ ክትበት
ደዋባት ለአበድር ዐለ። ተጃርብ ለቦም ሰብ ሰላሕ አጊድ እግል ለዐርዉ
ዐሸም OA AAs ዲብለ እብ ኩንትራት ዲብ ሶዳን ዐሳክር እንዴ
ገብአው ዲብ ሸቁ ግድለ ሰለሕ አግል ለአንብቶ ልትዳለው ለዐለው
እርትርዩንመ፡ "ሕኩመት እግል ትጽበጠኒ ምን ሐዜት አነ ፋግር ህሌኮ።
ኩንትራቱ ለአትመመ ወእግል ልናድል ለለሐዜ አዜ ለዐሬኒ”" እንዴ ቤለ
ደዋብ ለከትበ ዲቦምመ አሊ ወክድ አሊቱ ልብል ኪዳኔ ህዳድ።
2. ሰሌማን ግርጃድ፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 24 ማዮ 1989 አቅርደት። ሰሌማን ዲብ አቅርደት
ለነብር በዐል ድካንቱ። ምስል ሓምድ ዐዋቲ ምን መደት እንግሊዝ ልትኣመሮ ዐለው። እተ ወክድ ለህይ

ሐለይ ዲብለ ትትበህል አካን ድካን ፋቴሕ ሰበት ዐለ ሓምድ ወጀማዐቲ ምነ ድካኑ ለተአትሐዝዮም
NAOT WA OAD:

264
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ

ሓምድ ዐዋቱ ዲብ በልቃራ

ON ሰልጠት ሕኩመት ሓምድ ምነ ሸረኮም ሰበት ነጀ ረብቨት
አቴቶም። እብ ሰበብ ሓምድ ዐዋቲ ዲብ ዐድ ልግበአእ ወግዋሬ ድወል
“ግድለ ሰለሕ TAD” ለልትበህል ልግበአ ወለልትሰመዕ ANIC
ይሐዘዉ። እብሊ ለከበር እሊ እንዴ ኢልትፈንጠር፡ እንዴ ሸፍገው
ሓምድ እግል ልጽቦጡ አውመ አግል ልንትሕዉ አመመው። እግል
ክሉ ለህለ ልትበህል ዐሰከሪ ምን ሰምበልመ እንዴ ኢተርፍ ፖሊሰስ
ልግብኦ ሚ ፊልድፎርሰ ዲብ ህይኮተ ክም ልትደምዖ ወደው። እሊ
መትጀምዖት እሊ ህይ ዲብ ሓምድ ሰድ ለሐልፈት ቀቅብብ ለከልቀት
ዛህረት ዐለት። ክምለ ምን ዐድ ዲብ ገበነ ሸፍል እንዴ ቤለው ለልዐሩ
እቡ መሰሉ። "እብ አየ አበለ፣ አየ አተ’ ዲብ ልብሎሉ ዲብ ሓዚሁ
ገብአው።

ዲብ ክእነ ትመሰል ረብሸት ዲብ ህለው ሐቱ አምዕል ሓምድ እብ
ባካት ህይኮተ እንዴ ሐልፈ መዐደይ አለቡ ዲብ በልቃይ ለትትበህል
ዐድ ትረአ። ለወክድ ውላድለ ዐድ እንዴ ረአኣዉ ከም ኢረአዉ ትም
ብህላም ዲብ ህለው፡ ዎሮት ጃሱስ እግል ልፍተን AN ATA ሐጂ
ሐሰን እንዴ መጽአ፡ ዲብ ለሃፍት ዲብ መዐሰከር ፖሊሰ ተሰነይ ጌሰ።
እግለ ጃሱሳይ ሰልፍ ለትከበተዩ ኪዳኔ ህዳድ ገብእ እት ህለ፡ ዲብ
መክተብ ዕልብ ሰሰ ምስል ካፒታና ገብሬኪዳን ለኣአትራከበዩመ ህቱ ቱ።
ኪዳኔ ለጃሱሳይ ዲብ ካፒታኖ ገብሬኪዳን እንዴ ኢቀርብ እንዴ ሳመደ
አውመ እንዴ ቀሰብ እበ ገበይ ለእበ መጽአ እግል ልብለሱ ወይአበ።
ምናተ፡ ትሰልበጠ ዲቡ ምን ገብእ ANN ብዕድ እግል ልምጽኡ ሰበት
ቀድር ካልእ ገበይ ባሰረ። ለጃሱስ ሐብሬሁ ከክም ትናወለ፡ ህቱ ህይ
ሓምድ ዐዋቱቲ ለልድሕን እበ ገበይ ባሰርት።

ጃሱሰ እግል ካፒታኖ ገብሬመድህን፡ "ሓምድ ዐዋቲ ሳቤዕ ረአሱ ዲብ
በልቃይ ማጽእ ህለ። ዮምቲ ለበክት። ረከብኩሙ ዮምተ ወሐገልኩሙ
ዮም፡" ዲብ ልብሉ ኪዳኔመ ሰማሜዕ ዐለ። ክም ነፈር እሙን ወዕዱ
እስትኽባራት ምኑ ለትትሰተር ይዐለት። ከአእብሊ፡ ካፒታና ኢሬመ ምኑ።

265
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

ለጃሱስ ከም ጌሰ ካፒታኖ አጊድ ዐሳክሩ እንዴ ደምዐ፡ ዲብ ቀደም
ኪዳኔይ መምርሒታቱ KE Ul:

ምሴ ንዋይ ክም ተዓየረ፡ ለፍሩር ውዕል ዐለ ወለምን ረዩም ለመጽአ
አዳምለ ዐድ ቤቱ ክም አተ፥፡ ላሊ እንዴ ኢትትረአው ANA በልቃይ
እንዴ ከርደንኩመ ትመየው። ጽቤሕ ምድር ህይ ተህጅሞ እንዴ ቤለ
ለዐመልየት አግል ትሰርገል እብ መኪነት Whe

ኪዳኔ ምሰል ሓምድ ዐዋቱ ኣምር ሰኒ ምን ዐለ አእሉ ሌጠ ኢኮን፡
ቲብለ ግድለ ሰለሕ አግል ልትአንበት TMA ADA መትዳላይ Arti
ምሰጢር ንዙም ሰበት ዐለ፡ ኣምር ዲብ እንቱ ክምለ ኢለአምር እንዴ
ገብአ እግል ልእዘም ኢሐዘ። መጥ-መጦርለ ካፒታናኖ ለሰዐህበዩ አዋምር
ህቱመ ናዩተ እግል ሊዳቈ መዲነት እንዴ አተ ለዐል ወተሐት ቤለ። ሰልፍ
እግል ዎርት ሰሌማን እኩድ ለልትበህል መዋጥን እሙን እንዴ ረክበ፡
ክለ ደለ ትበህለት ወገብአት አሰአለዩ። ወምሰል 92 እግል ልትባሰር
ክም ቀድር ገመው።

1.4% ወሰሌማን እክድ ክልኢቶም ኢተአገመው፣ ዲብ ክልኡ ፍክረት
ትዋፈቀው። ዎርት አጊድ አጊዳይ ዲብ ሓምድ ለልትለአክ ነፈር ዝሩፍ
ወእሙን ረኪብ፤፣ ለካልእ ህይ ፍንሄ ሰነይ ወህይኮተ ለህለ አሰላክ ተለፉን
ባተኮት። እሊ እግል ሊደው ዲብ ከድሞ ህይ ሓለትለ ትፈረረው ዐሳክር
ወመካይዶም እግል ልድለው ዐለት እሉም። አግሉም ለነሰኣአ ገብራይ
ለልትበህል ሰዋግ አሰክ ለአቀብል እግል ልትጸበር’ ሐረው። ገብራይ
ምሰል ኪዳኔ ሰኒ ልትቀራረብ ለዐለ ነፈርቱ።

ገብራይ ሸቅሉ እንዴ አምደ አሰክ መጽእ ኪዳኔ ወሰሌማን እደዮም
እንዴ ረበዐው ኢትገሰው። እበ ዎር' እንክር ዲብ ሓምድ ለልትለአክ
ነፈር እሙን ዲብ ለሐዙ፡ እብለ ብዕድ ህይ እት ባተኮት አሰላክ ተለፎን
ለነፍዖም ምን ድካን ክልኤ ከማሸት (ጉጨት) ትዛበው። ምን ዎሮት
ተኽሉ ለልትበህል ችኪሊሰተ ክልኤ ዐጀለት ትካረው። ምን ዎርሮ አድሪስ
ለልትበህል ኸያጥ ህይ ዲብለ ዓሙድ (ፓሉ) ናይለ አሰላክ ለለዐርን

3. ኪዳኔ ህዳድ ቁርባን፡ መቃበለት ምስል ሳሕፊ ኢሳቅ መሓሪ፡ 14 ማዮ 2006 ኤሪ ቲቪ
266
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ

እቡ ሸለትት እንዴ ጀምዐው ትዳለው። እሊ አሰክ ወዱ ወቀት እግል
ኢሊቲጊሰ ምኖም ፈርሆ ምንመ ዐለው፡ አብ ረቢ ወአብ መትደንጋር
ገብራይ እብ ክሉ ዐረው።

ኪዳኔ ለፊራሮ አው ለልእከት ምን ባካት ተሰነይ ረዩም አሰክ
ኢገብአት፡ ለመኪነት እተ ትትበጸሕ እንዴ በጽሐት ዲብ መዐስከር ከም
ትትመዩይዩ ሰበት ለአምር፡ ሰዋገ ገብራይ ዲብለ እለ ጌሰ ምን ኢደንግር
ክም ኢልትመዩ ላቱ አኪደት ዐለት AA ክምለ እለ ሓሰብ ዐለ ህይ
ገብራይ አግለ ዐሳክር እት አካኖም እንዴ አብጸሐ PO NL MN
ቤለ።

ዲብለ መዐስከር ልትጸበር ለጸንሐ ኪዳኔ፡ እግል ገብራይ ክም ረክበዩ
ሓድጎም ክም ህለ እግል ልትአከድ ክምለ ጋር አለቡ "እአየ አብጸሕካሆም
ከአቅበልከ፣’ ቤለዩ። "ዲብለ ክብሪ ዐቢ ሓድንጎም ህሌኮ። ምድር ng
ጸልመተ በልቃይ አግል ልከርዱናቱ። ከላሰ ሓምድ እግል ልትጸበጥቱ።
WADA ILI ASP AMA ለዓርፍ ምኑ ቱ" በልሰ ገብራይ፡ ምሰጢር
ፈንጥር ክም ህለ እንዴ ኢልትአመሩ። እግል ኪዳኔ ክም መሰኒሁ ወከም
አእሙን ዐስከሪ ናይለ ንዛም ሰበት ለኣምሩ፡ አግለ ቀድየት ታበዐ ከም
ህለ ምን ይኣመረ፡ ሕንከቶ ምን ሸክ ይዐለ ዲቡ ከሐበት እግል ልሰተር
አው ሐብሪሬ ጊጊት እግል ለህቡ ኢወጠነ።

ለወክድ ኪዳኔመ እግለ ገብራይ ቤለየ ህግየ እግል ልፈሰር ወክድ
ይዐለ አሉ። ልቡ ዲብለ እቱ ብጉስሰ ህለ ጋር ሌጠ ወደዩ። እግለ ህግያሁ
ለለኣይድ ዲብ መሰል '"እንተ ገብራይ፡ AA. nA ትብሉ ለህሌከ እብ
አማን AMA ልግበአቱ፣" እት ልብል ትሰአለዩ ዝያድ ሐብሬ እግል
ልጅመዕ። - “‘አምር ትከለሰ፡ ሓምድ ዲብለ አካን ለህ ዐሳክር እግል
ልምጽኡኒቱ አንዴ ቤለ ሰበት ኢለሐስብ እግል ልትጸበጥ ቱ" ደግመ
ገብራይ። አበ ገብአ መትዳላይ ወለእሉ ሰሜዕ ዐለ አትደፋራሰ ሓምድ
እግል ልዳፍዖም ኢቀድር እበ ለአሰሜዕ በሊሰ ሐዉር።

ለክብሪ ዐቢ (አለቡ) ምን ተሰነይ ጀህት ምፍጋር እት ገብእ ሪሙ
22 ኪሎሜትር ገብእ። ምኑ አሰክ በልቃይ ህይ፡ ምን ሰለሰ ኪሎሜትር
ለኢትረይም ገበይ ደቃይቅ ተ። ኪዳኔ ለዐሳክር ዐለው እተ አካን ሰኒ

267
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

መብቅያይት ክም ዐለት ምን ተአከደ፡ እግል ሰኣላት ብዕድ ወቅት እንዴ
ኢለህይብ፡ ምን ገብራይ እብ ሰላም ሰኔት እንዴ ትሳረሐ ዲብ ሰርገል
በራምዱ ትሳሰዐ።

ኸጥ ተለፎን አእግል ልባትኮ ለትዳለው ክልኦት ነፈር ሌጠ ዐለው።
ሰሌማን እክድ ወዎሮት ብዕድ። እሎሉም ጉጨቶም ወሸለትቶም አንዴ
TAD አመቀቅረብ ትበገሰው። ዐጀላቶም እንዴ ትጸዐነው በልቃይ
ድገለቦም እንዴ ሐድገወ ግንራሪብ ጋሸ ጌሰው። "ለአሰላክ ምን
ልትባተክ የምክን ለበርናመጅ ልትፈንጠር ወፈሸል አንዴ ADL:
ለወዴናሁ” ልብል ኪዳኔ።

ከረ ሰሌማን ክምለ እለ ኤተነው ልእከቶም አእግል ለአትምሞ፡ እተ
እለ ለሐዙ አካን NY በጽሐው፡ ዐጀላቶም AN ጀደፈር ጽርግየ ዲብ
አካን ንውክት ሐድገዉ። ሐቀህ ለሸለትት አግል ልዕረን ክም ሰዴ
LN AICP AT ጠባለለዉ፡ ዲብ ዓሙድ (ፓሉ) እንዴ ዐርገው
አሰላክ እግል ልባትኮ አንበተው። ምናተ፡ ክምለ አለ ሐሰበው ሸቅል
ቀሊል ኢጸንሐ። ከርከለሕ ዲብ ልብሉ ወክድ ነሰአ ምኖም። ሐቀ ከም
ሓይል-ማይል እምበል ሐቱ ለኢትወጨት አሎም ለብዕድ አሰላክ ክሉ
በተትክ እንዴ ወደዉ ሳዐት ]1.:900 ናይ ላሊ እብ ሰላም ዲብ አካኖም
አቅበለው።

ካፒታና ገብሬኪዳን ልእከቱ እግል ለአትምም ዐሳክሩ ምን አትበገሰ፡
ወእበ ህቱ አፍገረየ ገበይ እግል ሓምድ ዐዋቲ አእግል ልሃጅሞ ዲብ
Prin ዲብ እንቶም፡ ሰርገሎም ወፈቨሉም እንዴ ኢደሌ አግል
ልሰከብ ኢቀድረ። ሰብ ተረትመ አሰክ ጸልምት ምሰሉ ዐለው። ምን
መዐሰከር ኢፈግረው። ኪዳኔመ ክም ዕዱ እስትኽባራት ሌጠ አንዴ
ኢገብእ፡ በራምጅድ ካፒታኖ እግል ለኣፍሸል ምኑ ኢትፈንተ።

AA. NP ትከፈለት ለዐሉብጥ ለአምሰ ገብሬኪዳን ለሰቱለል AMA
ልታቤዕ ወሓለት ዐሳክሩ አግል ልድሌ፡፣ ምን መርከዝ ፖሊሰስ ተሰነይ
ዲብ መርከዝ ፖሊስ ህይኮተ አተሰለ። ለልትከበቱ ላተ ኢረክበ። በዐል
ተረት ቕቹንትራሌ ተለፎናት ለዐለ ሑድ ቤለ ወብዞሕ ኢተዐወተ።
ክልኢቶም ክም ጸብረው ሸክ ምን ወደው ዲብ መርከዝ ፖሊስ አሰመረ

268
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ

አተሰለው። እብ ሰበብለ ዎሮታይ እንዴ ኢልትበተክ ታርፍ ለዐለ
ሰልካይ ሰብ አሰመረ በሊሰ ህበው። እትሳል ፍንጌ ሰነይ ወህይኮተ
እግልሚ በጥረ እግል ለኣምር፡ መርከዝ ፖሊሰ አሰመረ ምሰል መርከዝ
ፖሊሰ ህይኮተ እንዴ ትራከበው እግል ለኣትጫሩ ትሰአለዎም። መርከዝ
ፖሊስ አሰመረ ጀረበው ወዲብ አትሳሎም ሐቱ ለተዐንቅፎም ከም
ይዐለት አትአመረው። አብሊ’ ካፒታኖ ምነ ሸኩኩ ወኬን ፍንጌ ተሰነይ
ወህይኮተ ለትበተከ ኸጥ ተለፎን ክም ህለ፡ እለ ለወዴ ህይ ምን ከረ
ሓምድ ወኬን ክም አለቡ እንዴ ጌመመ፡ ብርሙጀ ለዐለ ዐመልየት
እግል ልበድል ምነ ትቀሰበ። ልእከት እንዴ አዳለ VE Atl WML
መርከዝ ፖሊሰ አሰመረ ዲብ መርከዝ ፖሊስ ህይኮተ እብ ተለርዉን።፦

ለሸቨሸፈቲት እት ባካት ፋንኮ ኸጥ ተለፎን እንዴ በትከው እባሆም
ሰበት ጌሰው፡ ለሓምድ እግል ልህደጀሞ ምን ተሰነይ ለትበገሰው ዐሳክር
በርናመጅ ከርደኖት በልቃይ ልሸጦቡ። ዲብ ህይኮተ ለትመይት መኪነት
ሃይዊይ ምን ተህሌ አውመ አበ እለ ረክበው መኪነት አብ ደህት ፋንኮ
ግሩሸ እንዴ ተዐደው አሰሮም ልግብአ፡ እንዴ ቤለ አዘዘ።'

ኪዳ፮ ምኑ ሰበት ኢትፈንተ ANA AA VIP AAG ሰምዐየ።
እበ ኢትበተከ ሰልካይለ ተለፎን ምንመ ሐርቀ፡ እግለ ዐመልየት ዲብ
አፍሸሎት ዋድቡቱ ምን ወደ ሰኒ ተሐበነ።

ሓምድ ዐዋቱ ምሰል ጀማዐቱ እብ አኪደት ዲብ በልቃይ ሰበት ትረአ፡
ለዲብ ፖሊሰ በጽሐት ሐብሪሬ ሳፍየት፡ ወለገብሬኪዳን ነስአየ ምሰስዳር
መብቅያይት ወሻፍገት ዐለት። ምናተ፡ ፈድል ጸገም ኪዳኔ ወሴድየቱ
ክምለ ትፈረህት ኢቖሬፊሬት። መጦርለ እግል በቲክ ተለፎናት ለገብአ
ጸገም፡ ዲብ ሓምድ ልኡክ ናድኣም ዐለው። አእብ ዎሮት ለለኣሙሩ
ወእግል ልትሳዴ ዱሉይ ለገብአ ዲብ በረ፫ት ለሸቁ በዐል ገመል። እሊ
በዐል ገመል እሊ እብ ቨቅሉ አሙር ሰበት ዐለ፡ ፖሊሰ ዲብ ገበይ እንዴ
ረክበው እግል ኢልትጻብአእዉ ጽባቤሕ ምን ተሰነይ እብ አግቡይ ሰቱር
ፈግረ። ዲብ ልሰቈ ቀደምለ መትበታክ ተለፎናት AN DAL his
እንዴ በትከ በልቃይ እንዴ አተ እግል ሓምድ አግል ልትደገግ ወምነ

4. ክምሰሌሁ
269
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

ኣካን እንዴ ትነወከ ከም ልትመይ ወደ። ወአእብለ በርናምጅ ገብሬኪዳን
ክም ፈቨል ገብአኣ።’

ገሌ አምቈላት ሐቀ እለ ሓድሰት ዲብ ሐቱ ሰብተምበር 1961
ሓምድ ዐዋቱ ምሰስል ከረ ሳሌሕ ቅሩሜጫይ፡ አሰክ ደህት ለዕላይ ጋሸ ዲብ
ገይሶ፡ ምስል ከረ ዐዋቲ መሐመድ ፋይድ ዲብ ህደምደሜ ትራከበው።
ኢትደንገረው ዲቡ ምነ ህለ ድካን እብ ሸፋግ ለተአትሐዝዮም PLOT
እንዴ ነሰአው ሕድ እት ልትባደር ጌሰው። ህቶም ከም ሐልፈው
ለዲቡ ጸንሐዮም በዐል ድካን፡ ወልዱ እግል ዎርት ዲብ ህይኮተ AOA
ሰርቕቘንቲ ፖሊሰ፡ ምን ህደምደሜ አዳም እንዴ ለአከ አግል TAA
መሓፈዘት (ወረደ) ህይኮተ ሓምድ ምሰል ጀማዐቱ ዳብለ ባካት ክም
ህለ ሐበረ። ምሰለ በገሰ እግል ግድለ ደዋሲሰ እት ክል አካን አእንዴ
ትዘረአው ሓምድ አብለ በይአ DANA ፈግረ ዲብ ልብሎሉ አፍተኖት
ጽባቤሕ ለትበገሰው ዲቡ ሸቅል ቱ።

PEP ATS (LA: A ሰማን ሰብተምበር 1961 ሓክም መሓፈዘት
ተሰነይ መሐመድ እኩድ ዲብ ሓክም አቅሊም አቅርደት አሕመድ
ሐሰና አእብ ህግየ እንግሊዝ ለነድአዩ ደዋብ ረስሚ ምን እንረኤመ፡ እሊ
ለተሌ አእንረክብ፥

ዲብ ይም 3-9-1961 ሓምድ ዲብ ሸፍትነት NI አቅበለ ወሸለቱ
ቲብ ባካት ህደምደሜ ድካን ከም ዘምተት ተቅሪር ትቀደመ። ናይ
ወቅቱ ተቃሪር ፖሊሰ ክምለ ሐበረየ ዕልቦም 28 ነፈር ገብእ እት
ህለ፣ መብዝሑ ጽዋርም ግንዳብ ወለኢሸቁቱ . . . እትለ አምዕል
ናይለ ሓድሰት፡ ምሰል AA AADT ATAN AN AN ሰልጠት ተሰነይ
ለተሐበረ ክምቱ ለዘክረ ተቅሪር ፖሊሰመ ክእነ ልብል፥

APL: AN AAA ANTFNC 1961 Wr 19:00 (ADT AND
ምሴ) ምሰል 30 ነፈር ዲብ ህደምደሜ ሕለት ጀዲድ እተ ትትበህል

5. ክምሰሌሁ
2/0
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ

አካን፡: ምን ድካን ከራር መሐመድ ደርቡሸ 1.,302.80 ለዐውሉ
ዐፍሸ ዘምተው ልብል።"

ዲብ እለን ክልኤ ወሲቀት፡ እምበል ፈርግ ክልኤ አምዕል ወቅትለ
ሓድሰት እሙር ሰበት ህለ፡ እግለ ተእሪክ ድግም ኢወደዩ። እግለ
"ሓምድ ምሰል ጀማዐቱ ምን ድካን ዎሮት ቅድወት እንዴ አትቃደ
ሄሰ” ለትበህለ፡  ‘ሓምድ ወጀማዐቱ ምን ድካን ዎሮት ዐፍሸ ዘምተው"
እበ ትብል ህግያከ ሰበት ትከተበ ላኪን ዲብ ጽበጥ ልትፈናቱ። አሊ
ለልአትፈክር ህይ ኢኮን። ብዕድ ህዩ፡ ለሐብሬ ዲብ ፖሊሰ ለአከ ለትበህለ
ድነ፡ ወልዱ እግል ከራር መሐመድ ደርቡሸ እግል ልግበአእ ቀድር።

PEP AA ሓምድ እብ ሕያዩ እግል ልትጸበጥ አው እግል
ልትቀተል፡ ካፒታኖ ዐብደልቃድር ለመርሖም ምድር ለለአምር’ ወሰፍረ
ወጽምእ ለልክህሉ፡ ዲብ ሄራር ለኢልትዕቦ፡ መተንሸነት ፈዳብያም ላቶም
ሐቱ ፈሲለት ትርድት ለገብኦ ፊልድ ECA ሕሩያም ዐለው። እሎም
መትዳላዮም እንዴ አትመመው በገሰ ክም ገብአ፡ ተዐወተው ምን ገብእ
ዕዳዮም ከም ልትህየቦ አሰኡላሞም ዐለው ልትበህል።

ምናተ፡ ዐብደልቃድር አግል እለ ፊራርሮ' እለ እግል ቀረድ ብዕድ
እንድኢኮን፡ ሓምድ እንዴ ሐዘው ክም ኢትበገሰው ለሸርሐ። እብ
ተውሳክ ዲብለ ቨርሑ፡ ለሓምድ ዲብ ግድለ ለፈግረ ዲበ ዕለት፡ ክምለ
TL ክልኤ አምዕል ፈርግ ለኣምጸአ ተቅሪር ፖሊሰ ወሓከም ተሰነይ
እንዴ ኢገብእ፡ አክልሕድ ብዩነ ህለ። እብ ብዕደት VIP ለሐብሬ
ቀዴሚሆም ረክበየ እግል ልትበህል ቀድር።

አነ ምሰል ዐሰከር ብዕደት እንዴ ትለአክኮ 21 አምዕል ሕሩክ
ዐልኮ። ፊራሮነ አሲር ሓምድ ይዐለ። ለቀድየት አብ ክሱሰ 'ሸቨፈቲት
እንዴ አድረርኩም ኢሐበርኩም’ እንዴ ትበህለው እሱራም ለዐለው
80 ሸዐቢ ዐለት። እግል አሉም ለአሰረው፡ እብ APA TATE
ወሰለሰ ሰርቘንቱ ለትመረሐው አት ክል አካን እንዴ ትፈንጠረው
ለትፈረረው ሴዕ ሐሸም ፖሊሰስ ቶም። ለመደት ለህ ምድር ከረም
ሰበት ዐለ አልበዐት ለዐለ ዲቡ። እግለ እሱራም አሰክ ተሰነይ እግል

6. ተቅሪር ፖሊሰ፡ 'ሓምድ እድሪስ ዐዋቴ' አብ ህግየ እንግሊዝ ደንንጎበ 1963፡ ዕልብ 3፡ ገጽ 2
271
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

ለዐድዎም ኢቀድረው። AA. ANN AA. UR: ሓለቶም አግል
ንድሌ አሰክ ገርሰት ግሰነ። እግል እለ ፊራሮ እለ ዲብ ገሉጅ
ዲያሪሰተ (ከታብ) ለዐለ አዜ ዲብ እለ እምጉጉር ለህለ እብራሂም
ልባብ እግል ልሸርሐ ቀድር። ሐሬ ሸዐብ ክምለ ሐበሬናተ ሓምድ
AN ባካት ማጽእ ዐለ። ክም ርኤነ ህይ እግሉ ለሐዜነ እንዴ አምሰለ
ዲብ ሐቱ ሰብተምበር 1961 ምንእነ እንዴ ህርበ ዲብ ግድለ ፈግረ።
ዲብ ለዕላይ .ጋ2ሸ ዲብ ህደምደሜ ምሰል መልሂቱ ድካን እንዴ
ዘምተው ርሳሰ ክም ለከፈው ወክም አትሳቀረው ፍጅሪተ ክልኡ
ሰብተምበር 1961 ከበሮም በጽቈነ። አነ ምሰል ዐሳክርይ እተ ባካት
AN VAP ሕኩመት እርትርየ ዳር ሓምድ አግል ልትወረሰ ወአዳሙ
እግል ልትኣሰር ሰበት አዘዘት ለሴዕ ሐሸም AIA AA At OA
አውዐለወ።'

ሓምድ ምሰል መልሂቱ፡ ምን ህደምደሜ ምን ዎሮ ድካን ቅድወት
AT MAM NP ቕሰው አባይ እት እግርም ኢገብአ ወህቶምመ አሰር
ኢህበው። ክለ ሐረከቶም ሰትር ዐለት። ምናተ፡ ምነ እግሉም ለአትኣሰሮ
ዐለው ደዋሲስ ዎሮት ዲብ ሰማን ሰብተምበር 1961 ዲብ መርከዝ
ፖሊሰ ባርንቱ ታሰ ሓምድ ህበ። ዲብለ ልእከቱ ለትራዘቀ ዓላብ ለትነፈዐ
ምንመ መሰል፡ "ሓምድ ምሰል ሑዳም ሰብ መናዱቅ ወብዝሓም አሰዩፍ
ወመወሪ ለጽዋሮም 8፩0 ነፈር ለገብአኦ፡ ምን ባርንቱ ገበይ ሳዐት ወሰር
ዲብ መሓፈዘት ፲፮፡ ጉርጉጂ ሙሸቲት ዲብለ ትትበህል አካን ትረአ።
ሰለሰ ምትር ለትገብእ መንዴረት እርትርየ ለአንበልብል ዐለ። ጀብህት
ተሕሪር እርትርየ At ልብል ሸሬሕ ዐለ" እንዴ ቤለ ሐብፊሪ ነድአ።’"

ፖሊሰ ባርንቱ እለ ሐብሬ እለ ክም ረክበ ወቅት ይአብደ። አብ
ሸፈግ-ሸፈግ ጽዋሮም ወሴፋሆም ለአዳለው ትሌንቲ ሳሌሕ ጅሜዕ
ጃውድ ለመርሖም 25 ፖሊሳይ አብ መኪነት ምን ባርንቱ እንዴ
ትበገሰው ገጾም አሰክ ጉርጉደ ተሐረከው። ዲበለ ገብአት ፊራሮ ለሻረከ
ትሌንቲ መሕሙድ ዐሊሩ

7. ሚጀር ዐብደልቃድር መሐመድ ዐሊ፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ 22 የናይር 1990 እምጉርጉር ሱዳን፡
8. ማሕሙድ ዐሊ (ትሌንቲ) መቃበለት ምሰል ኬትባይ 21 ሜይ 1989 አቅርደት

272
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ

እብ አሳሰለ እተ AA ለህይ ለረከብናህ ሐብሬ፡ ዲብ ባካት
ጉትርጉጂ ክም በጽሐነ ምን መኪነት ትከፊሬነ። እግለ ባካት እብ ምኒኮሎ
(ክሻፈት) ፈተሸናሁ። ለሐብሬ አማን ገብአት። PASC ቀደም
ንሰአትነ ላተ ንሕሰብ ትባህልነ። ለወክድ ፖሊሰ ደሐን ለገብአ ረአይ
ሰበት ዐለ እነ፡ '‘ሓምድ ዐዋቲ ሸፈተ ቱ ለልብሉነ! በገ ለአማን ህተ
 ኢኮን' ትበሃህልነ። እሊ ነፈር እሊ ደላብ ወቀይ እግል እሰትቅላል
ፋግር ህለ። ሰበት እሊ፡ ቴልየት ብዝሕት ሰበት ህሌት እአሉ፥ ወሕነ
ሑዳም ምን ገብአነ፡ እሉ እግል ነሃድም ቅድረት አለብነ እንዴ እንቤ
ነአመሰምሰ ትባህልነ። እግል መሰኡል ፖሊሰ ባርንቱ ቫምበል ክፍሌ
ክምሰልህ እንዴ እንቤ ሐበርናሁ። ቫሻምበል ክፍሌ ህይ ‘ሓምድ እብ
ሰሜት ደብህት ተሕሪር አርትርየ አእግል አሰትቅላል ከም ፈግረ
ነአትአምር ህሌነ  እንዴ ቤለ ዲብ አሰመረ አብ ራድዮ ልእከት
ሓለፈ። ከእብሊ ምን ዮም ሴዕ ሰብተምበር 1961 እብ ክሉ አርካን
ሓምድ ምሰል ጀማዐቱ እግል ልትህጀም ፊራሮ አተላሌት"” ልብልህ’

ደሐን ዲማተ ወብቀት ሐቱ አምዕል ክምለ ልትበህል፡ ምሴት ሐቱ
ዐሳክር ሐብሬ እክደት እንዴ ረክበው አእግል ከረ ሓምድ ዲብ ደብር
ዎሮት ከርደነዎም። አእግል ልህዶሞም ሐዘው ላኪን ጽልመት እንዴ
ትቈገው እግል ኢልምለምሙ ምኖም ፈርህው። ዲብ በርህት ምን ሕድ
Zan እግል ልትጋለዎም፣ አሰክ ምድር ጸቤሕ መሃግፍ ለቡ ACH
ድብአት ክም ለቈሰ ሕርያን ነሰአዉ።

ምሕሴርበት ክርዱናም ክም ህለው ሐቀለ ኣመረው፡ ሓምድ ዐዋቱ
ደማዐቱ አእንዴ ነሰኣ ለመልጭ አበ ገበይ እግል ልባሰር ላዝም ገብአ።
ምግደ እግል ለሓዩ አዘዘዮም ከሓየው። ዐሳክር እሳት ናይ ምግደ ህር
ዲብ ትብል ክም ረአወ "አማን-እብ አማን ሓምድ ህለ!" ቤለው።
ለኣምዕል አግል ሐምድ አምዕል በዳሁ ወአግሉም አምዕል ዐውቱቴ
ወሰርን እንዴ ገአት ትትካየል እቶም ትመይት።

9. ክምሰሌሁ
Zio
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

አርድ ፈራጅ AI ኢልብል ህጅሞም እግል ለህርሶ ዐሳክር
አትበገሰው። ትዳሌ! ትበህለ ወመናዱቅ ተዐመረ። ምን ትገብአ እሎም
ሓምድ ወመልሂቱ አብ እደዮም እግል ልጻቡጦም፡ ለትሰረረተ እግል
ልድኮኮም ዲብለ ደብር አብ ክሉ አትጃሃት ሸፈው። እተ ረቨመቱ
ከም ፈግረው ድበዕ ምን ካየደው ወአብዓት ምን ፈተሸው ሸፍታይ
ለልትበህል ኢረክበው። ከረ ሓምድ ለዶል ለእሳት ሓየወ ምነ አካን
እንዴ መልጨው ዲብ ካልእ አካን ምዩያም ዐለው።

እብለ ሓለት ለትነከደው ዐሳክር ተናን ፋግር ምኖም ዲብ እንቱ
ምንለ ደብር ትከረው። ልትጸቦሩ ለዐለው ጽቤሕ ምድር እንዴ ሐልፈ
ACH ከም አዳሕየት NP ገብአ፡ ዲብ ልትራገሞ ፊራሮሆም እንዴ
አተላለው አብ ሐብሬ ናይ ደዋሲሰ ዲብለ ከረ ሓምድ ለትመየው ዲቡ
ዐድ በጽሐው። ለዐድ ምን ትሰኣለዉ ሕድ ጋሚ ሰበት ዐለ "“ኢረኤነ

ሩ -]0ጀቛ81 i > SR Re:
ዮ = ጣ- -|% | ላ
uae

eye

i ኒ ስ ስ aur gq”. SS LS
Stes ae cag ee ites Be a Mr . ፭፲፻፱ገ፪፲፲ፈጡዕ tee)
 } ice 1 - >= ); re ። - | Ss  ee }
"". ብ' ፲፪ዴቀ፤፪ሙጋፖ pee - ኬ ቋ ፈጀቸ ፭
፦ % Le a ( <== --2:= es
. ' ae Re tt: EL ee : i ie FS

-- ] he! ዪ =

me is FS - ( ኤያ
፩  ..-- ." ፭፯፲፫ሾ፭ዛ መ at
BK ta Naa PAM =



ጸጋይ ህይሌማርያም (ደንንጎለ)
274
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ

ወኢሰምዐነ' ቤለ። እብሊ ህይ ለመሰኡል ናይለ ዐሳክር እንዴ ሐርቀ፡
እግለ ተሐደረዮም በዐልገጽ ናይለ ዐድ አፋዘዘ ዲቡ። ህቱ ላተ እበ
ተህዲዳቱ ኢበህጀ። ምሰል ሓምድ ለዶል እንዴ ኢገብእ ቀደም ሳምን
ውጅሃም ክም ዐለው ወሚ ክም ትባህለው እንዴ ኢፈርህ አሰአለዩ።
እንዴ አትለ ለመሰኡል ምሰለ በዐል-ገጽ ናይለ ዐድ ለትባለሰወ ክልመት
እብ ክልመት ጸጋይ ሃይሌማርያም ክእነ ዴደግመ፦

መሰኡል ናይለ ዐሳክር ክቡር ዎሮት ዐለ። ህቱ ቲ ህይ ቀደም ክሉ
እግለ በዐልገጽ ናይለ ዐድ ለትሰኣለ። ሓምድ ዐዋቲ ዲብ ንኢሸቲት
ዐድ ክም ፫መት እግል ልብዴ ኢቀድር። ዮም ምን መልጭ ፈጅር
AW VA At

'ዮም እዋን ሰላም ወመሰኩበት ቱ። ክምለ እንግሊዝ ወድዩ
ለዐለ ዎ ሸፍታይ ነዐ ለልትበህል እቱ ወቅት ኢኮን። ሰበት እሊ፡
እኪት እንዴ ኢትደሌ ምን ክል ዐድ ሸማገሌ እንዴ ወዳኩም ዲቡ
አዴሁ እግል ለህብ አፎ ኢትደክሉ'’ ክም ቤለዩ፡ ለበዐል-ገጽ ናይለ
ዐድ ‘ሳምን ወዳ ሓምድ ዐዋቱቴ ምሰልይ ውዕል ዐለ። እለ እለ ትብል
ህሌከ አናመ በዲርይዩ ሰቅ ተአብለኒ ምን ዐለት፡ አሰር አሰርከ መጽእ
AVA 40 dv¥& ኢኮን፡ ድድ ሕኩመት እንዴ ተሓረብከ እግል
ትትዐወት ሕልምቱ፡ ትገሴ ዐባዪ ዐድ hier AIA Wap
እግልከ። እንታመ ሰምሐ እንዴ ጠለብከ እብ ሰላም እቈከ ምን
ተህይብ ለሐይሰክ’ እንዴ ቤለ NI ተሃገዩ ሓምድ ላኩኪን 'እአበደን፣ አነ
እዴይዩ አእግል አቶብየ ምን ሕኔት ህይብ ምድር ወዐሰተር ዲብ ሕድ
ምን ልትሓበር ቀልል’ እንዴ ቤለ ሞት ክም ሐራቱ ለአከደ እሉ።

እሊ ሌጠ እንዴ ኢገብአእ በዐልገጽ ናይለ ዐድ አእግል APR
ዐዋቲ "ክም ዎሮት ሴድያይ ለቡ ግምሸ ዲብ ከደን ኢተዐሎሉብጥ፣
ትገሴ ተሐይሰከ፣ መተንከብ አለብክ፡ ለተሌከ ኣለብከ፡ በይንከ እንዴ
TAZCH AA ትበጹሕ አለብከ። ሚ አሰክ ትገብእ ዲብ ከደን ተአንንኔ$
ህሌከ፣’ እንዴ ቤለ ክም ትሰአለዩ፡ እብ ድብዱቡ ‘ALLL UA ANP’
ቤለዩ። 'በለኒ፡ ለእአሉ ከሬከ ምን ከሬካ ቱ ክእነ ትከይድ ህሌከ፣ መንቱ
እንግሊዝ ሚ ጥልያን፣ እንዴ ቤለ ክም ትሰአለዩ፡

‘ኢቀባሁ።’

2/3
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

"ከመንቱ አሜሪከ፪፤" ATS ቤለ ለህግየ እንዴ ኢልአተምመ እንዴ
አትካረመዩ፡ ‘ኣአሜሪከ ኢቲበል፣ ህቱ ዲ ህድፍ አባይመ ወወዴኒ።
ሴፈ ገብአ ምን ገብእ ፈድል ሸዐብ ሕግልት ህሌት አለቡ። ምናተ፡
ለኣግደ ሴድየቹ ወቱልየቑ ለምሰልከ ህለው አደኒትካቶም" ቤለዩ እብ
ክለ ደማነት። እደዩ ዲብለ ልተልሄ ለዐለ ኣደኒት ዲብ ለኣሸር። ለዶል
ለእናሰ እንዴ ደንገጸ "አ፳ኒቹ፣ እሎም አሎም ትርኤ ህሌክ ንአይሸ
ቶም፣ አደኒት ከአፎ ሰዴከ፣' ቤለዩ።

ለዶል ሓምድ፡ 'አነ ጠሊትከ እንዴ በልዐኮ ወሐሊብከ እንዴ ሰቱኮ
እግል ኢጊስቱ፡ ሐቆቀይ ዐስከር ጃውረት እንዴ መጽአት ሓምድ ዲብ
እለ ውዕል ዐለ፡ እግልሚ አብለዐካሁ፡ ወአፎዉፎ ይሐበርከነ፡ እንዴ ትቤ ዲብ
ቀደም ውላድከ እግል ተሃትረከ ወትጣፈእ ዲብካቱ። አደኒትከ እለ
ደሪመት እለ ክም ረአው አባዮም እንዴ ፈረገው እግል ልትለዉኒቱ።
ሰደይት ለእቤለከ ህይ ህታተ። አሰክ ምን ግድላይዩ ኢበጠርኮ በገ ሸባብ
እርትርየ እብ ክአነ እለ ሸቨርሐኮ እከ ልግበአ ወጀራይም ብዕድ AIA
ልትለዉኒቱ። ሕነ አግል ነፍሰሰ ወንትዐወትቱ፡’ እንዴ ልብል አዴሁ
እግል ለህብ ክም ኢለሐዜ አተበተየ እሉ።'"

መሰኡል ፖሊሰ AA ሓምድ ዐዋቱ ለኸሰሰ ሐብፊሬ ምንለ በዐል-
ገጽ ናይለ ዐድ ክም ሰምዐ፡ "ተሐይሰኒ ምን ልብል ደሐን ክሪት አሉ
ለኣምር" ሐቀለ ቤለ፡ ምን በህል እንዴ ሐልፈ ብዕደት እንዴ ኢልትሃጌ
ዐሳክሩ ATS MA ዲብ ጋሪቱ ጌሰ።

ሓምድ ዐዋቱ ምን ድዋር ህደምደሜ ሰኒ እንዴ ሬመ፡ እአብ ንዕየ
አባይ እት ምውዓሉ ኢልትመይ ወአት ምምያዩ ኢለአጻቤሕ ጋብእ
OA እንድኢኮን፡ ዲብለ ሕንከቶ ዕርፍ ለረክብ ዲበ፡ እግለ ዲብ መደት
እንግሊዝ ምሰሉ ሸሩታም ለዐለው እንዴ ረክበ፡፦-

"ለሐልፈ ሸቅል TR ሸፈቲት ቱ። ዮም ላተ ድድ አእሰትዕማር ADA

10. ጸጋይ ሃይሌማርያም (ደንንጎለ): መቃበለት ምስል ኬትባይ፡ ማርስ 1983 አውጋሮ
2/6
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ

ክሉ እርትርያይ ለከሰሰ ግድለ ለኣትሐዜ ህለ። መደት ሸፍትነት ዞለት።
ቃታል ዐድ-ሕድ እንዴ አዘምነ ምኑ ሕበር እብ ሕበር ንትጋደል፣ ሞት
ኢንፍረህ፡ ጀለ ወጠንኩም አንሰኩም እንዴ ሐድግኩም እግል ትታለዉኒ
ሐላልቱ። ወጠነ እብ ደምነ ወርዝዋነ ዲብ ሰብአ እግል ንብለሰ ትበገሶ
እነ፣ ኢፋልነ ምን ትብሉ መንዱቅኩም ህቡኒ።!" ዲብ ልብል ነዝሞም
ሰበት ዐለ፡ ብዝሓም ተልዉ ዐለው። ገሌ ምንለ ዝያድ ልቡ ካርሆም
ለዐለ ድቂቁባም ላተ፡ እብ ናዮም አሰባብ እት እግሩ ኢቀንጸው።

እግል ዑሰማን ሉንጊ እብ እድሪስ አይሮ፡ እግል ሐንስ ተምነዎ እብ
NTL ገብሬሚካኤል ለልትበዐህል በዐል ዴደ፡ እግል ባለምበራስ በርሄ ዲብ
ዐዴውዓለ ዲብ እንቱ እብ ኪዳኔ ወድ አዳል ሊከ ሓምድ በጽሐቶም።
ዑሰማን ሓምድ እግል ኢልትሌ እንዴ ትበህለ፡ አብ ጨቅጥ ናይ AN
አረይ ሓብዑ ለዐለ መንዱቅ እግል ፖሊሰ ሰሉሙ ሰበት ዐለ፡ ሕኩመት
ህይ ዐይላት ናይለ እግል ሓምድ ለተለው ወአቅራቦም ተአሰር ሰበት
ዐለት እንዴ ፈርህ፡ "ንዋዜይ ለለኣውዕል እይ ወለእሉ ዛርእ ህሌኮ ግጥን
ለለአሬ እይ ሰበት አለብይ አዜ ኢገብእ እዩ፡' እንዴ ቤለ በሊስ ነድአ።
ሐንገሰ ተምነዎ፡ “ቈጻቹ ወአእገርይ ሰቡር ምንይ ሰበት ህለ ረቢ ልሰዴከ'
ልብል ዲብ ህለ፡ በላምበራስ በርሄመ "“ይእቀድር" ቤለዩ።

ሓምድ አክልሕድ ክምለ እለ ሐዘ ምንመ ኢገአ እሉ፡ ኢተሐለለ።
ዲብ ብዕዳምመ ልኡክ እግል ልንደአ ጅሩብ ዐለ። "ጀላብ ወጠን
ሰለሕ እንዴ ረፍዐነ ንትሓረብ፡ መዐሰከራት አባይ ንህደም፡፣ ሐሳያም
ወሴርቀት እንዴ ኢተአበዴ ዐድ ኢለጹሕ፡" እንዴ ቤለ አብ ህግየ ዐረብ
እንዴ አክተበ እብ ጣህ በሺቪር ለልትበህል መሓሚ ለዐለ ነፈር አሰክ
ሰዒድ መሐመድ ለልትበህል ሳሆታይ ዲብ ህዘሞ ልእክ ዐለ። ህታመ
የአውቁት፣ ሰዒድ መሐመድ ማይት ጸንሐ። ጣህር በሺር መትአንባት
ግድለ ሰለሕ ሰበት በሰጠዩቱ ምን አስመረ እንዴ ፈግረ ዲብ ሓምድ
ተሓበረ። ክምለ ቀልቡ እግል ሓምድ ምሰል 23 ጸርታቱ ዲብ ደዋሒ
መንሱረ ክም ረክበዩ፥ ተኣምርተ ፈርሐቱ ምሰሉ ማጽእ እቡ ለሰዐለ

ll. hoe ቘገ፡ ማሊክ ዐጀብ አረይ፡ ሹገ ኪነ ኣሹ፣ ናይ ሕበር መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 5 ዩንዮ
1989 ዓይልመ መንራይብ

መሃ/
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ሰናዐት እንግሊዝ ላቱ ፈርድ (አቡ ሰተ) ትበረዐ አሉ። አሉ አንዴ
ህበዩ አካኑ ዲብ ለኣቀብል እግለ ዲብ ሰዒድ ለትከተበት ርሳለት ምሰሉ
ለከመየ።’"

12. ጣህ በቪር፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ ሐቲ ሰብተምበር 1983 ጸሮነ
278
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ

ሰድን ዐይለት ሓምድ

ሓምድ ፈግረ ክም ትበህለ፡ መጥ-መጦርለ እብ ሕኩመት ገብእ
ለዐለ ፊራሮታት ዐስከሪ፡ ሓምድ አዳሙ እግል ልትኣሰር ወዳሩ እግል
ልትወረሰ አዋምር ክም ተህየበ፡ ክምለ ተህደገ ለሐምሰ ትሌንቱቲ ወለሰለሰ
ሰርጌንቲ ለልትረከቦ እቶም ዝያድ 100 አንፋር TAA ዲብ ካምቦ
ገርሰት እኩባም ዐለው። እግል እለ ሒለት አእለ ካፒታና ዐብደልቃድር
ዲብ ሴዕ ሐሽሸቨም እንዴ ከፍለ፡ እብ ሰለሰ እትጃህ ዲብ ብርኪት፡ አካቱን
ወዲዩብ አንዴ ከሰአ፡ ዓይላት ወዳር APR AMA ANNI ANA
አዋምር እንዴ ኢልውዕል ወኢልትመዩ ዲብ ዐመል ሸቀ እቡ። እግል
አእሊ ፊራሮ አሊ ዲብ ገሉጅ ተለፎኒሰተ ወዲያሪሰተ ለዐለ መሰኡል
10 ላቲ እብራሂም ልባብ፡ እብ ሸቅሉ ምን ካምቦ እግል ልፍገር
ለኢልትሰመሕ አሉ ዲብ እንቱ አብ ትእዛዝ እንዴ ኢፈቱ ሹሩክ ዐለ።
እብ ቀሉ፥፦

እብ ፓትሮል-ፓትሮል (ሐቨም-ሐቨም) ዲብ ገርሰት ትጀመዐነ።
መሰኡል ዐብደልቃድር ዐለ። ‘ዐይለት ሓምድ ወንዋዩ አእንዴ ከምከምኩም
አምጽእዎም’ አንዴ ቤለ ዎሮት ክፈል አስክ ብርኪት፡ ዎሮት አሰክ
Se: ወለዎሮ አሰክ አካቱን አትበገሴነ። አግልዩ ምድር ተአምር
እንዴ ትበህልኮ ገበይ እግል አምረሕ ምሰል ትሌንቱ አድሪስ አቡበከር
ለልትበህል ምን ቀቢለት ፎር - ሱዳኒ አስክ ብርኪት ነድኤኒ። አብ
ጀሚዕ 29 ነፈር አንገብእ። ሐቆ እሊ ገድም እግል ዓይለት ሓምድ አብ
ንዋዮም ዲብ ገሉጅ አምጸእናሆም።'፡

እሎሉም ብርኪት ለአተው ፖሊሰ፡ ምድር እንዴ ኢጸቤሕ እግለ ዐድ
ከርደነዉ። ምን ሰካቡ ለፈዝዐ ሸዐብ በዐል ደሐን፡ ዕንታቱ ሰልፍ ዲብ
ፖሊስ ፈትሐዩ። ለእለ ወዴ እንዴ በዴት ምኑ ፈነጥር ገብአ። ምናተ፡
13. እብራሂም ልባብ (መስሰኡል 10)ሞ መቃበለት ምስል ኬትባይ፡ 24 ጀኑወሪ 1990ኡምጉርጉር
ሱዳን

2/9
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

አየ በጹሕ። ለበዜሕ እብ ክሉ እትደሃት እንዴ ትከርደነ፡ ምን ጡን-ጡን
እንዴ ሐልፈ አለ ወዴ ይዐለት Ate

ፖሊሰ፡ "እንተ ወድ ሑ አቡሁ እግል ሓምድ ሐሰን ከራር እንተ
ሕለፍ፣ እንታመ ሑ ሓምድ ዐብደለ አድሪስ ዐዋቱ እንተ ዐሬ፣ እንታመ
ኣምራምከ ህሌነ ሓሉ እግል ዐዋቱ እንተ ቅነጽ፣ እንተ ሑ አቡሁ
እንተ፣ እንትንመ ሐዋቱ እንትን” ዲብ ልብሉ አግል ሴዕ ትንፋሰ ምነ
ኢለኣትሐዝዎም አንፋር ፈንተዎም። ገሌ ሸባብ ክምለ ሸይኖ አእንዴ
ትመሰለው ማልሜም ምን ኢገብኦ ለልትሐዘው ክሉም ትጸበጠው። እብ
ክል እንክር እት ራድህዎም ህይ ዲብ ሐረትለ ዐድ ነሰአዎም።

ዐዋቴ ከራር ወድ አቡሁ እግል ሓምድ በዲሩ ለሸይን እንዴ ትመሰለ
ሸንከትለ ደብር ጌሰ ከአእባሁ ህርበ። ህቱ ዎሮት ምነ ፖሊስ ተሐዝዩ
ለዐለት ቱ። መሐመድ አብራሂም አድሪሰ ዐዋቲ ሑሁ እግል APR
“AP ህለ'" እንዴ ቤለው እግለ ሸዐብ ምን ትሰአለው ANA ልርኮቡ
ኢቀድረው። ዲብ ከብዶም ዲብ እንቱ ”ህቱ ላቱ ምሰልነ ይአሰመነ
ምድር ሐበሸ - ሐለጊን ለልትበህል ምድር እሉ ጋይሰ ህለ” እንዴ ቤለው
አንገፈዉ። ምን ይኣመረዉ ህይ ምሰለ ተርፈው ተርፈ። ለተአሰረው
ምሰል ንዋዮም ዲብ ልትከበቦ ሸንከት ገሉጅ ነሰአዎም።!'‘እሉም እንዴ
ትገሸሸው፡ ዲብ ሰፈር ዲብ እንቶም ምነ ተአሰረው ዐብደለ አድሪስ
ዐዋቲ ሓለትለ ፖሊስ እንዴ ረአ፡ ምን እዴነ አብ አየ እግል ልፍገሮ"
እንዴ ቤለው ለጽብጠቶም ህምድት ዲብ እንተ ክም ረአየ፡ እግል ሐሰን
“IPA NP ch ዲብ ንትከበብ በደል እንገይስ አፎ ዎሮት መንዱቅ
እንዴ ነዝዐነ ምኖም ኢነህርብ" ቤለዩ። ሐሰን ላተ መሰኡልየት ናይለ
ዐይላት ሰበት ከብደት እቱ፡ አውመ ምነ ተአኬ እግል ኢትምጸእ ምን
ፈርህ፡ እግል ለኣአትህድኡ አብ ደፋዩ "እሱራም ዲብ ሐንቲ ሕኩመት
እንዴ ሐደግነ እግል ንህረብ መሻክል ብዕድ እግል ንዋሌቱ። አዜ ሰብርተ
ለተአትሐዜ ምንእነ። AN POTN: AAA NAAM: እንዴ ከልኣው ADA
ልጠልቁናቱ። ሰብር ውዳ" ቤለዩ።'"

14. ሐሰን ከራርዐዋቱ፡ 1990
15. ክምሰሌሁ

280
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ

ዐብደለ ንህረብ ዲብ ልብል ወሐሰን ኢሩልከ ዲብ ልብል ምን
ብርኪት ዲብ ልትከበቦ ገሉጅ አተው። እለ ለትነሰአት ምሰዳር ለአግሄቱ
መስኡል 10 እብራሂም ልባብ፦

“ዲብ ገሉጅ ክም በጽሐነ፡ እብ ክሉ እትጅሃት ለትደምዐ አዳም
ወንዋይ ሓምድ ክም ረኤኮ ገጀኮ። 'አነ ሕሙም ህሌኮ’፣ እት አብል
ጠርዐኮ። ሕማምይዩ ክቡድ ክም ህለ እግል አእምሰል ህይ በርበሬ እንዴ
በጭበጭኮ ሰቱኮ ወዕንታትዊቒመ በርበረ ዳከኮ ዲቡ። ፈጅድሪተ ቅያርይ
ፖሊሳይ ዎሮት ነድአው ወአነ ዲብ ገሉጅ ተረፍኮ። ምናተ እግል ክሉ
ለምን ብርኪት፡ ድይዩብ ወአካቱን ለተአካከበ ንዋይ ወአዳም ሓምድ ዲብ
ገርሰት ኣተዉ” ልብልፍ!'"

ዲብለ ተሌት አምዕል ምን ገሉጅ አሰቦሕ እንዴ ቀንጸው አመቅረብ
ዲብ ንቅጠት ፖሊሰ ገርሰት ከም አተው፡ ዲቡ ክልኤ አንሰ ሓምድ
ምን አካቲን ባድራቶም ጸንሐየ። እብ ክሱሰለ ለዶል ለተአሰረው፡ ሐሰን
ከራር ATS ATA VRE

ሴዕ ሰብተምበር 1961 ለዐለ መሰል ዲብዩ። ሰዒደ ለትበህል
ሕትነ ናሰኣመ ዐለው፣ ምናተ፡ በክተ እንዴ ሰነ ሸበህ ሕምት ምን
ዐለት ምን ተሰነይ በልሰወ። እሙ እግል ሓምድመ ዲብ ቤት ምን
ኢጸንሐቶም ለዶል ይአሰረወ። ለዶል ለተአሰርነ ሴዕ ነፈር እሎም
ለተሉ ሕነ፦ አነ ሐሰን ከራር፡ መሐመድ ዓፈ ከራር፡ ሑሁ እግል
ሓምድ ዐብደለ አድሪሰ፡ ሐዋት ሓምድ ፋዋጥነ ወዓሸ፡ እሲቱ ቀዳሚት
ኣምነ ምሰል እመ፡ ካልኣይት እሲቱ ንኢሸ ዓሸ ዑሰማን፡ ሳዕድየ
ለትበህል አሲት ዐባይ አግልይ ወአግል ሓምድ ዐመትነ፣ (እሞም እግል
ዐብዱ መሐመድ ፋይድ ወዐዋቲቴ መሐመድ ፋይድ) ወብዕዳም ሐሬ
ለተአሰረው ዐለው፡ ልብልረህ’''

አቃርብ ሓምድ ዲብ ልትአሰሮ፡ ዑሰማን ክሸ ዲብ ገርሰት ሰበት
ጸንሐ፡ እብለ ውዲቱ ቀዳሚት ሰኒ ሰበት ፈረገዉ እንታመ ትትሐዜ
ህሌከ እንዴ ቤለዉ ተአሰረ። ለሐለፈት እንዴ ፈቅደው እቱ ህይ፡ KATA
ANP አቅሊም እግልሚ ፈተሸካሁ!፣" እንዴ ልብሉ ዐዛብ አርአዉ።

16. እብራሂም ልባብ (መሰኡል 10)ጫ; መቃበለት ምሰል ኬትባይ 1990
17. ሐሰን ከራር ዐዋቱ፡ 1990

281
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ዑሰማን ሓጥር ሰበት EK "ኢኮን ሓምድ ሐዉር አብ አቡዐሸራሁ
ዲብ ቀደምይ እንዴ ትገሰ ለኣአዘዜኒ፡ አዜመ ህቱ እንዴ ኢለህሌ PHAR
ወፈተሸክዉ፡" እት ልብል አብ ብዳዊት በልሰ ዲቦምኔ’"

ዲብ ገርሰት ፖሊሰ እግል እሉም ሴዕ ነፈር ዲብ ከሌብ ሐጽጹር
(እሹኽ) ደብእዎም እት ህለው፡ ለምን ክል እንክር ተአከበ ንዋይ ዲብ
በረ ዋርድየት ወተላይ ገብኣ አሉ። ናይ ሓምድ ሌጠ 060 ረአሰ ምን
ኣጣል ወአባሄጌኔዕ፡ 40 ረአሰ ምን ሐ፡ ወሰማን ረአሰ ምን እንሰ ዐለ። ናይ
ዐብደለ ሴዕ ረአሰ ምን ሐ፡ ናይ ሐሰን 40 ረአሰ ምን ሐ ወክልኦት
ገመል ዐለ5ዴ'”

ለእሱራም ዲብ ገርሰት ክልኤ አምዕል ከም ወደው አግል ክሎም
እንዴ ገሸዎም አብ መኪነት ተሰነይ ለኣበጽሕዎም ዲብ ህለው፡ ለንዋይ
እብ ፖሊሰ ወአቃርብ ዲብ ልትከበብ ዐረ። አዳም ሓምድ አእምበል
ደሪመት አእንዴ ተኣሰረው ንዋዮም ወዳሮም ሸተቱ-በተቴ ሰበት ገብአ
ሰኒ ግህያም ምንመ ዐለው ለዝያድ ዲብ ሸቀላት ኩሪቶም ለዐለት ሳቱ፡
መትአሳር ናይለ ዐምሳት ወሊደ ለዐለት ዓሸ ዑሰማን ለንኢሸ አሲት
ሓምድ +ተ። ምናተ፡ በክተ እንዴ ሰነ አጊድ ሰካብ ለለህይቦም ቴለል
ትከለቀ።

ዓሸ ዑሰማን ምን ቀቢለት ለበት ሰበት ትትወለድ፡ ዲብ ተሰነይ ለዐለ
ኬኽ ከበሮ ለልትበህል ናዝር ናይለ ቀቢለት፡ "እብ ማል ምን ገብእ
ወአርዊሕ አነ እግል እትደመነ፡ ምን እዴይ እንዴ ፈግረት ህርበት ምን
TNA UR እት አካነ አነ እግል እሕለፍ" አእንዴ ቤለ አግል ሕኩመት
ትሰአለ ወትሰመሐ እሉ ከእት ቤቱ ነሰአየ። እብለ ህይ እሱራም ለዐለው
ምነ ህላግ ረህው። አሰክ ለገብአት ትገብእ አግለ ንዋይ ጋሸ እንዴ
ትፈረረ ANA ALC ቘኬኽ ከበሮ እብ መሰኡልየቱ ፍንቱይ ርዕያይ ወደ
እሉ። ኢትሰመሐ አሉ እንድኢኮን አግለ ንዋይ ለበዜሕ ኖሱ እግል
ልትዛበዩ ሰኡል ዐለ። እንዴ ረምቅ ዐለ ክም ተሐለለ ህይ ገሌ ምነ አጣል
እንዴ ትዛበ አትረፈዩ።’""

18. አቡፋጥነ እድሪስ ኣድም (ደንጎቢ’ች)፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 19 ዩንዮ 1989 ህይኮተ
19. ሐሰን ከራር ዐዋቱ፡ 1990
20.. ክምሰሌሁ

282
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ

እሱራም ዲብ ተሰነይ ክልኤ ሳምን ክም ጸንጸነው፡ ሰልፍ እግለ አንሰ
ወሐር እግለ ሰብ አስክ አቅርደት ነሰኣዎም። ዓሸ እግል HH DNC
ክትልት ዲብ እንተ፡ አሊ አዜ ዲብ ሶርየ ሰህለ ዶክተር ከራር ሓምድ
ወልደት። ዓሸ ሐራሰመ ምን ተዐሌ፡ ኢተት ወፈጊር ለኢልትሰመሕ እለ
መሕዩረት ዐለት።

ለግድለ ምን አምዕል እት አምዕል ቀደም አክለ ሄረረ ሐብሰ
ዐይለት ሓምድ ዲብ ልትሰደድ ጌ$ሰ። ሰኣል አለቡ ወረአይ ሰሜዕ፡ ዲብ
አቅርደት እት ሰድን እንዴ ትለከፈው ግሳይ ገብአው።

"ክአፎ እግል ንግበእቱ፣ ምን ዐዶታትነ እንዴ ሸዕተረዉነ ተሰነይ
ኣተዉነ፡ ምኑ አቅርደት፣ አዜ ህይ አየ እግል ለአብጽሑናቱ፣ 77
እግል ሊበሉናቱም እንዴ ቤለው ዲብ ልትቫቀሉ አምዕል ሐቱ ተአክየ
መጽአቶም። አንሰ ወሰብ ለፈናቲ አዋምር። አንስ አሰክ አስመረ
ትነሰአየ። እብለ ምሰዳር እለ ለትወጀዐው ሰብ ወለዘይድ ሐሰን ከራር፡
እግለ መሰኡል ናይለ ሐብሰ ለዐለ በዐል NAAT PIN TATED

አንስ እንዴ ሓለፍኩም ሰብ እግል ተአትርፎ ራቱዕ ኢኮን።
እግልናመ ምሰል ለዓልያም ጀሃት እግል ተአትዋጅሁነ ዋድብ ቱ
ማሚ፣ ዲብ ዓዳትነ እናሰ ልትሰአሉ ወህቱ በልሰ። እሊ አንሰ ሓምድ
ለልሐሰበ ወለወድየ ሚ ለኣምር እቱ። እግል ትጃዙ ተሐዙ ህሌኩም
ምን ገብእ እግልነ ጃዙ፡" እት ልብል እንዴ አምረረ ተሃገዩ።

ለመሰኡል ላተ፣ “ለዓልያም መሰኡሊን ሰበት አዘዘዉናቱ፡ ደሐን
አብሸርኩም’”" ቤለዩ። ምኑ ወኬን ህይ ሐቲ እግል ልሰዴ ኢቀድረድ፦’'

እለ እብ ሕኩመት ለትነሰአት ምሰዳር፡ እግል ዐይለት (አቃርብ)
ሓምድ እንዴ አሰርነ፡ ዳሩ ወንዋዩ ወረሰነ ምን ገብእ፡ እንዴ ትጠዐሰ
እግል ለኣቅብል ወአዴሁ እግል ለህብ ቀድርቱ እንዴ ትበህላቱ። "አዳምከ
እግል ነዐጥቆም ወእግልከ ዐፎ እግል ኒበል እከ፡ ነዐ እቴ" እንዴ ቤለው
ልኡክ ናድኣም እቱ ዐለው። ሓምድ ላተ አእብሊታት ከብዱ ለትረቅቀ
እናሰ ይዐለ። ቀደም ዐይለቱ፡ ዳሩ ወንዋዩ ለረትበ መሰአለት ዐባይ

21. ክምሰሌሁ
283
ሓምድ እድሪሰ ዓዋተ

ሰበት ዐለት አሉ፡ እግል ካፒታኖ ዐብደልቃድር "እግለ አንፋር ለእሎም
ጻብጣም ህሌኩም እንዴ ጋረብኩም ዲብ ፍርምመ ምን ተኣትዎም
ሕሰር አለብይዩ፡፣ አነ ለእለ እወዴ ብይ" እንዴ ቤለ ጀዋብ ለአከ ከዲብ
መባጥሩ እንዴ ሰብተ እቢሁ አተላለ።’፡

ቲብለ መደት ለሰህ ሓክም ተሰነይ ለዐላመ እግል እለ አከደ፦

አማንተ አደብ h9°k: (Character) At ABI? dr AM
ሰበት ህለ እግል እውሰፉ ከብድ ዲብዩ። አብለ ገብአት፡ እግል ክሉ
ለእሉ ጸበጥኩም አዳምይ ወአሉ ዘመትኩም ንዋይ ሸንሬሕ ውደዉ
ቤሌነ። ወረቀቲት ንኢሸ ካትብ ዐለ። ወእብ አፍመ አዳም ልእክ ዐለ።
ለደዋብ ፖሊስ ትሰለመዉ። ለትለአከ ነፈር ላተ ምን መክተብ ፖሊሰ
ክም ፈግረ አነ ሰኡሉ ዐልኮ ክምሰልህ ቤሌኒ።’’

ቲዲብለ መደት ለሰህ ዕዱ ሐረከ ለዐለ ወምስል ሓምድ ምን ቀሩብ
ለልትኣመር ኣድም መሰመር መፍለሰ ለልትበህል መሰኒሁመ፡ ሓምድ
እግለ ትትደጋገም ለዐለት ሊከ ሕኩመት እንዴ ነክረ፡ ጀዋብ ብዕድ
ናድእ እቶም ክም ዐለ ፈቅድ። እግለ ሓምድ ኖሱ ለቤለዩ ህይ ደግምሩ፦

በዲር ዲብ እርትርየ ሓዛብ ዐለ። ኣነ ዲብ ክሉ ይዐልኮ። ዮም
At ደላብ ውሕደት ወእሰትቅላል አርትርየ ቃንጽ ህሌኮ። ገድም
እምበል ፈናታይ ለገብአ ወድ እርትርየ ወለ ሐማል ልግበአ ሑይቱ።
ክም ዕላመት ግድለይ መንዴረት እርትርየ ራፈዕ ህሌኮ። እንቱም
ሓምድ መንቱ ወበዐልሚ ቱ ትብሉ ተህሉ። አነ ላተ እብ ሰረት
ክምለ ለሐዩ ዕላም፡ እግል አለ አርደት አሳት እንዴ ቀርሐኮ ዲበ
ከም አፍ ፫መት ይአጭበብክወ ዲብኩም ምንገብእ፡ ሓምድ አሲት
ኢወልደቱ በሎ።፡’'

ሓምድ ደለ ህቱ ቤለዩ ለልትበህል፡ ክሉም ለሰኒ ለኣሙሩ AN
ሐያቶም ለትረከበው አዳሙ ወጋናሁ፡ ሴድየቱ ወሰብ ጻብኢቱ፡ አሰክለ

22. ክምሰሌሁ
23. መሐመድ ኣክድ ህሮደ(ፊተውራሪ)፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 22 ዲሴምበር 1991 አሰመረ
24. ኣድም መሰመር መፍለሰ፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 15 ፈብሩወሪ 1990 ግርማይከ፡

284
ሓምድ ዲብ ግድለ ሰለሕ



አሰሩ እት ገይሶ ልትነዐዉ ለዐለው ዐሳክር ብዞሕ ልትዘኮሩ። ክሉ ህይ
ሕድ ሸብህ። ክሉ አብ ሰበት ሓምድ ለልትህደግ እንዴ ከምከምከ ደላብ
ሕርየት ናደሎቱ ሌጠ ኢኮን፣ አዳም እግል ልትለዩ ከምቱ ወዐውቱቴ
ላብድ ክምቱ ለበይን ዐለ። ዲብለ መደት ለህ ዲብ ባርንቶ መሰኡል
TAA AOA ቫሻምበል ክፍሌ ገብሬሚካኤል (ሐር ኮሎኔል)፦

ሓምድ ትሩድ ወባትክ ቱ። እት ግድለ ፍግር ክም ቤለ፡ 'እሲ
ምድገ አከርዩ ህሌኮ፣ ግራይ ለልኣትቃርሕዉ ወለበድቡዱ እግል
ልምጽኦ ቱ። ህቱ ሰኒ እግል ልሕይ ቱ ወህቶም እግል ልትዐወቶ
ቱ' እንዴ ቤለ ንቡይ ዐለ። እብለን ለትሃገየን ዘ/ታት ትሩዳት ህይ፡
እግልይ እበ ትመሰለኒ አናሰ ምሴርባይ ወትሩድ ቱ ለዐለ።—"

25. ኮሎእኔል NEA ገብራሬሚካኤል፡ መቃበለት ምሰል ኬትባይ፡ 12 ዩልዮ 2004፡ አሰመረ
285
ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

286

ከረርም:ስያሰት
ከረርም:ታሪክ ሐያት
ከረርም:ተእሪክ እርትርየ