ไซเดอร์ (ไสยเวท)

ในคติของชาวนอร์ส ไซเดอร์ (Seiðr) เป็นไสยเวทที่มีความซับซ้อนและทรงพลังที่สุดอย่างหนึ่ง โดยไม่ได้เป็นเพียงการร่ายคาถาเพื่อผลลัพธ์ทางกายภาพ แต่เป็นศาสตร์ที่มุ่งเน้นการจัดการกับเส้นด้ายแห่งโชคชะตา (Wyrd) การพยากรณ์ และการสื่อสารกับวิญญาณ เชื่อกันว่าศาสตร์นี้มีต้นกำเนิดมาจากเหล่าเทพวง์วานีร์ (Vanir) โดยมีเทพีเฟร็วยา (Freyja) เป็นผู้สอนวิชาไซเดอร์ให้แก่จอมเทพโอดินน์และชาวอาสการ์เดอร์Price, N. (2019). The Viking Way: Magic and Mind in Late Iron Age Scandinavia (2nd ed.). Oxbow Books.

แก่นของไซเดอร์มีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับการปั่นฝ้ายและการทอผ้า ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของการ "ปั่นโชคชะตา" ผู้ฝึกฝนศาสตร์นี้ส่วนใหญ่เป็นสตรีที่เรียกว่า "เวิลวา" (Völva) พวกเธอจะใช้แกนพันด้ายเป็นอุปกรณ์หลักในการประกอบพิธีกรรมเพื่อเข้าสู่ภาวะภวังค์ และใช้จิตเดินทางไปยังสถานที่ต่างๆในจักรวาลนอร์สDuBois, T. A. (1999). Nordic Religions in the Viking Age. University of Pennsylvania Press. แต่ในบริบททางสังคมของไวกิ้ง ไซเดอร์ถูกมองว่าเป็นศาสตร์ที่มีลักษณะของสตรีเพศอย่างเข้มข้น

การทำไซเดอร์ประกอบด้วยการนั่งบนแท่นสูงที่เรียกว่า "ไซด์ฮยัลเลอร์" (Seiðhjallr) เพื่อให้ผู้ทำพิธีอยู่เหนือระดับพื้นดินและสามารถมองเห็นมิติที่ซ่อนอยู่ โดยมีกลุ่มคนที่เรียกว่า "กัลดราร์" (Galdrar) ช่วยกันร้องบทสวดประคองจิตผู้ทำพิธีให้เข้าสู่ภวังค์Price, N. (2002). The Viking Way: Religion and War in Late Iron Age Scandinavia. Uppsala University. ผลของไซเดอร์อาจใช้ได้ทั้งในทางบวก เช่น การรักษาโรคและพยากรณ์อากาศ หรือในทางลบ เช่น การสร้างพายุ การทำให้ศัตรูตาบอด หรือการดึงวิญญาณออกจากร่าง

ในช่วงต้นถึงกลางศตวรรษที่ 20 นักวิชาการส่วนใหญ่มองว่าไซเดอร์เป็นเพียงความเชื่อพื้นบ้านที่แปลกประหลาด แต่ในช่วงปลายศตวรรษโดยเฉพาะทศวรรษที่ 1990 งานวิจัยของนักโบราณคดีอย่าง Neil Price เสนอว่าไซเดอร์คือพิธีกรรมร่างทรงรูปแบบหนึ่ง ที่มีความเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งกับโครงสร้างทางสังคมและการทำสงครามของชาวไวกิง นอกเหนือจากแง่ศาสนา ในศตวรรษที่ 20 ไซเดอร์ยังถูกนำมาปรับใช้ในเชิง "จิตวิทยาเชิงลึก" (Depth Psychology) คือการสำรวจสภาวะจิตใต้สำนึกของมนุษย์ เพื่อเป้าหมายในการบำบัดหรือทำความเข้าใจตนเองWallis, R. J. (2003). Shamans/Neo-Shamans: Ecstasy, Alternative Archaeologies and Contemporary Pagans. Routledge.

อ้างอิง

หมวดหมู่:ลัทธิเชมัน
หมวดหมู่:ลัทธิเพเกิน
หมวดหมู่:ประมวลเรื่องปรัมปรานอร์ส