การทดลองนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือ กันยายน ค.ศ. 2016

รัฐบาลเกาหลีเหนือทำการจุดระเบิดนิวเคลียร์ในวันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 2016 ถือเป็นการทดลองครั้งที่ห้านับตั้งแต่ ค.ศ. 2006 ณ สถานทดลองนิวเคลียร์พุงกเย-รี ห่างจากเมืองคิลจู อำเภอคิลจู ไปทางตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ 

 ภูมิหลัง 
การทดลองนิวเคลียร์ครั้งก่อนหน้าของเกาหลีเหนือเกิดในเดือนมกราคม ค.ศ. 2016 นำไปสู่การประณามอย่างรุนแรงจากนานาชาติ แม้จะมีเสียงเรียกร้องจากจีนและรัสเซียให้กลับเข้าสู่การเจรจาหกฝ่าย (six-party talks) แต่เกาหลีเหนือยังคงดำเนินตามความทะเยอทะยานด้านนิวเคลียร์และขีปนาวุธต่อไป:
 ระหว่างการประชุมสภาพรรคแรงงานเกาหลีครั้งที่ 7 คิม จ็อง-อึนประกาศแนวทางการพัฒนาคู่ขนานระหว่างอาวุธนิวเคลียร์และเศรษฐกิจของชาติ รวมถึงมีการประกาศกำหนดการที่วางไว้สำหรับการเปิดตัวเพื่อการทดลองนิวเคลียร์ครั้งที่ห้าIncredible photos of the military drill that's freaking out North Korea  – Daily NK, 20 May 2016
 วันที่ 22 มิถุนายน ค.ศ. 2016 เกาหลีเหนือประสบความสำเร็จในการยิงขีปนาวุธพิสัยกลางฐานยิงบนบก ฮวาซ็อง-10 ขึ้นสู่ระดับสูง  และพิสัย  การทดสอบขีปนาวุธครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าพิสัยของขีปนาวุธสามารถไปได้ไกลถึงประมาณ 3,500 กิโลเมตรNorth Korea's Musudan Missile Test Actually Succeeded. What Now?  – The Diplomat, 23 Jun 2016 แม้ผู้เชี่ยวชาญบางส่วนจะยังสงสัยว่าฮวาซ็อง-10 มีขีดความสามารถในการส่งหัวรบไปยังฐานทัพสหรัฐในกวมด้วยรูปแบบที่ใช้ในการทดสอบนี้หรือไม่ แต่พวกเขาก็เห็นตรงกันว่ากวมอยู่ในพิสัยหากสามารถลดน้ำหนักหัวรบจาก  ให้เหลือต่ำกว่า  ได้Michael Elleman: North Korea's Musudan missile effort advances  – IISS Voices, 27 Jun 2016
 วันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 2016 เกาหลีใต้ประกาศการตัดสินใจติดตั้ง THAAD แม้จะถูกคัดค้านอย่างหนักจากจีนและรัสเซีย
 วันที่ 24 สิงหาคม ค.ศ. 2016 เกาหลีเหนือประสบความสำเร็จในการยิงขีปนาวุธข้ามทวีปจากเรือดำน้ำ พุกกุกซ็อง-1 เข้าไปในเขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศของญี่ปุ่นด้วยพิสัย  และระดับสูงในระดับเดียวกัน การใช้เทคโนโลยีการยิงแบบเย็น (cold launch) ที่มีความน่าเชื่อถือมากขึ้นและจรวดเชื้อเพลิงแข็ง ทำให้เกาหลีเหนือกำลังพัฒนาเทคโนโลยีไปสู่การมีขีดความสามารถในการป้องปรามด้วยการตอบโต้ครั้งที่สอง (second-strike deterrence) การทดลองครั้งนี้เป็นครั้งแรกที่เกาหลีเหนือสามารถพัฒนาจรวดเชื้อเพลิงแข็งได้ ก่อนหน้านี้มีการสันนิษฐานว่าเกาหลีเหนือสามารถพัฒนาได้เพียงขีปนาวุธเชื้อเพลิงเหลวเท่านั้น ดังที่เห็นได้จากขีปนาวุธโรดง-1
 การซ้อมรบร่วมระหว่างสหรัฐและเกาหลีใต้ซึ่งจัดขึ้นปีละสองครั้ง ได้แก่ โฟลอีเกิล (Foal Eagle) ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน และอุลจี-ฟรีดอมการ์เดียน (Ulchi-Freedom Guardian) ในช่วงเดือนสิงหาคมถึงกันยายน สิ้นสุดลงในวันที่ 2 กันยายน ค.ศ. 2016CFC begins Ulchi Freedom Guardian 2016한미 연합사령부, 2016 을지프리덤가디언 연습 시작  – 21 August 2016 โดยปกติเกาหลีเหนือมักจะคัดค้านการซ้อมรบอย่างรุนแรงเนื่องจากตีความว่าการซ้อมรบคือ "กองกำลังปรปักษ์...ที่กำลังเตรียมการเพื่อรุกรานเกาหลีเหนือ"North Korea threatens to 'retaliate against' US over military exercise  – The Telegraph, 16 Aug 2015Incredible photos of the military drill that's freaking out North Korea  – Business Insider, 2 April 2015
 วันที่ 5 กันยายน ค.ศ. 2016 เกาหลีเหนือยิงขีปนาวุธฮวาซ็อง-9 (Scud-ER) ติดกันสามลูกเข้าไปในทะเลญี่ปุ่นด้วยพิสัยประมาณ 

การทดลองนิวเคลียร์จัดขึ้นเมื่อวันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 2016 ในโอกาสครบรอบ 68 ปีการสถาปนาประเทศเกาหลีเหนือ

 การประเมินแรงระเบิด 
จากการประเมินของเกาหลีใต้และญี่ปุ่น แรงระเบิดนิวเคลียร์มีค่าเทียบเท่าประมาณ 10 กิโลตันของทีเอ็นที (10 kt) โดยก่อให้เกิดคลื่นไหวสะเทือนขนาดประมาณ 5.3 ทำให้การระเบิดครั้งนี้เป็นการทดลองนิวเคลียร์ครั้งใหญ่ที่สุดของเกาหลีเหนือ จนกระทั่งมีการทดลองครั้งถัดมาใน ค.ศ. 2017

เจฟฟรีย์ ลูอิส จากสถาบันมิดเดิลเบอรีเพื่อวิเทศศึกษาในรัฐแคลิฟอร์เนีย ให้สัมภาษณ์กับรอยเตอร์สว่าแรงระเบิดถูกประเมินว่ามีค่าอย่างน้อย 20 ถึง 30 กิโลตันSouth Korea says North's nuclear capability 'speeding up', calls for action  – Reuters, 9 September 2016 5:39am Britain Standard Time โดยบทความดังกล่าวได้รับการเผยแพร่ซ้ำโดยสำนักข่าวระหว่างประเทศบางแห่งในเวลาต่อมาNorth Korea blast measured at least 20 to 30 kilotons: analyst  – Today, 9 September 2016 10:07am แรงระเบิดในระดับดังกล่าวจะทำให้การระเบิดครั้งนี้ทรงพลังยิ่งกว่าระเบิดปรมาณูลิตเติลบอย (Little Boy) ที่ถูกทิ้งลงฮิโรชิมะใน ค.ศ. 1945

สถาบันธรณีวิทยาและทรัพยากรธรรมชาติสหพันธ์ (BGR) ประเทศเยอรมนี ประเมินแรงระเบิดในเบื้องต้นไว้ที่ 25 กิโลตันNordkorea: BGR registriert vermutlichen Kernwaffentest  – BGR (In German), 9 Sep 2016

กองทัพญี่ปุ่นส่งเครื่องบินคาวาซากิ T-4 สองลำที่ติดตั้งตู้บรรจุพิเศษเพื่อตรวจวัดกัมมันตภาพรังสีในอากาศ

วันที่ 10 กันยายน ค.ศ. 2016 นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน เปิดเผยผลการศึกษาที่อิงจากผลทางคลื่นไหวสะเทือนและสรุปว่าตำแหน่งการทดลองนิวเคลียร์อยู่ที่ละติจูด 41°17'54.60 เหนือ ลองจิจูด 129°4'40.80 ตะวันออก เมื่อเวลา 00:30:01.366 UTC ห่างจากจุดทดลองสามครั้งก่อนหน้า (ค.ศ. 2009, 2013 และมกราคม ค.ศ. 2016) เพียงไม่กี่ร้อยเมตร โดยมีแรงระเบิดโดยประมาณอยู่ที่ 17.8 ± 5.9 กิโลตัน (หรือแรงระเบิดโดยประมาณระหว่าง 11.9 กิโลตัน ถึง 23.7 กิโลตัน)

ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2017 ซิกฟรีด เอส. เฮ็กเกอร์ อดีตผู้อำนวยการห้องปฏิบัติการแห่งชาติลอสแอลามอส ประเมินแรงระเบิดไว้ที่ระหว่าง 15 ถึง 25 กิโลตัน

 การตอบโต้ของเกาหลีเหนือ 
สื่อของรัฐเกาหลีเหนือไม่ได้ประกาศเรื่องการทดลองในทันที แต่แพร่ภาพหมายเหตุของคิม อิล-ซ็อง ผู้ก่อตั้งประเทศ รวมถึงคิม จ็อง-อิล บุตรชายและอดีตผู้นำNorth Korea apparently carries out fifth nuclear test  – Japan Times, 9 Sep 2016

ภายในเวลา 13:50 น. ตามเวลามาตรฐานเปียงยาง สื่อของรัฐ KCNA ได้ยืนยันว่านี่คือการทดลองนิวเคลียร์ครั้งที่ห้าและระบุว่า "หัวรบสามารถติดตั้งกับขีปนาวุธได้"

 ปฏิกิริยาจากนานาชาติ 
การทดลองดังกล่าวซึ่งจัดขึ้นเพื่อท้าทายประชาคมระหว่างประเทศ นำไปสู่การประณามอย่างกว้างขวางจากสังคมโลกJackie Northam, North Korea Conducts Nuclear Test Sparking International Condemnation , NPR, All Things Considered (September 9, 2016).Song Jung-a, North Korea condemned for fifth nuclear test: International backlash after Pyongyang conducts largest explosion to date , Financial Times (September 9, 2016).

คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติประณามการทดลองนี้และระบุว่าจะจัดทำข้อมติใหม่ โดยมีสหรัฐ สหราชอาณาจักร และฝรั่งเศสร่วมกันผลักดันให้มีการคว่ำบาตรครั้งใหม่ แอช คาร์เตอร์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมสหรัฐ ระบุในการแถลงข่าวว่า "จีนมีและต้องร่วมรับผิดชอบที่สำคัญต่อพัฒนาการในครั้งนี้และมีความรับผิดชอบที่สำคัญในการพลิกผันสถานการณ์ดังกล่าว" ทั้งนี้ จีนยังไม่ได้ยืนยันการสนับสนุนการคว่ำบาตรที่เข้มงวดขึ้น ทาดาชิ คิมิยะ ศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยโตเกียว กล่าวกับรอยเตอร์สว่า "การคว่ำบาตรเกือบทุกอย่างที่เป็นไปได้ได้ถูกนำมาใช้ไปหมดแล้ว ดังนั้นนโยบายจึงอยู่ในภาวะชะงักงัน ในความเป็นจริง วิธีการที่สหรัฐ เกาหลีใต้ และญี่ปุ่นจะใช้กดดันเกาหลีเหนือนั้นได้มาถึงขีดจำกัดแล้ว"

ประธานาธิบดีบารัก โอบามาของสหรัฐ ประธานาธิบดีพัก กึน-ฮเยของเกาหลีใต้ และนายกรัฐมนตรีชินโซ อาเบะของญี่ปุ่นเห็นพ้องที่จะร่วมกัน "ดำเนินขั้นตอนสำคัญเพิ่มเติม รวมถึงการคว่ำบาตรใหม่ เพื่อแสดงให้เกาหลีเหนือเห็นว่ามีการกระทำที่ผิดกฎหมายและเป็นอันตรายนั้นมีผลที่ตามมา" โดยสหรัฐ เกาหลีใต้ และญี่ปุ่นได้เรียกประชุมลับฉุกเฉินของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติทันที ในแถลงการณ์วันที่ 9 กันยายน คณะมนตรีฯ ประณามการทดลองอย่างรุนแรงและระบุว่าจะดำเนินการ "มาตรการสำคัญเพิ่มเติม" เพื่อเป็นการตอบโต้ ตามที่เคยให้คำมั่นไว้ในข้อมติก่อนหน้านี้หากมีการละเมิดเกิดขึ้นอีกครั้ง แถลงการณ์ระบุว่ามาตรการที่ไม่ใช่ทางทหาร เช่น การคว่ำบาตร จะถูกนำมาใช้ภายใต้ข้อที่ 41 ของกฎบัตรสหประชาชาติ

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อการทดลองอาวุธนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือ
 รายชื่อประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์
 ประเทศเกาหลีเหนือกับอาวุธอานุภาพทำลายล้างสูง
 สนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์

 อ้างอิง 

การทดลองนิวเคลียร์ครั้งที่ 2
2016-09
หมวดหมู่:ทวีปเอเชียในเดือนกันยายน พ.ศ. 2559
หมวดหมู่:การทดลองอาวุธนิวเคลียร์ใต้ดิน