สถานภาพทางการเมืองของไต้หวัน

สถานภาพทางการเมืองของไต้หวัน เป็นหัวข้อทางภูมิรัฐศาสตร์ที่มีมาอย่างยาวนาน โดยมุ่งเน้นไปที่อธิปไตยของเกาะไต้หวันและเกาะบริวาร ข้อพิพาทนี้มีต้นเหตุมาจากการอ้างว่ามีการส่งไต้หวันคืนจากจักรวรรดิญี่ปุ่นให้แก่สาธารณรัฐจีน (ROC) ใน ค.ศ. 1945 และการถอยร่นของรัฐบาลสาธารณรัฐจีนจากจีนแผ่นดินใหญ่มายังไต้หวันอันเป็นผลมาจากสงครามกลางเมืองจีนใน ค.ศ. 1949 พื้นที่ไต้หวันนับตั้งแต่นั้นมาได้กลายเป็นฐานดินแดนหลักของสาธารณรัฐจีนและได้ใช้อำนาจรัฐที่นั่นอย่างเป็นอิสระ แม้จะไม่เคยควบคุมไต้หวัน แต่สาธารณรัฐประชาชนจีนนำโดยพรรคคอมมิวนิสต์จีนอ้างว่าไต้หวันเป็นมณฑลที่ไม่สามารถแบ่งแยกได้ของจีน ข้ออ้างของสาธารณรัฐประชาชนจีนตั้งอยู่บนทฤษฎีการสืบทอดรัฐ โดยถือว่าตนเองเป็นระบอบที่เข้ามาแทนที่สาธารณรัฐจีนในฐานะรัฐบาลที่ชอบธรรมเพียงหนึ่งเดียวของจีนเมื่อมีการสถาปนาใน ค.ศ. 1949 และด้วยเหตุนี้จึงปฏิเสธพฤติการณ์แห่งอธิปไตยของสาธารณรัฐจีนในไต้หวันภายใต้หลักการจีนเดียว ข้อพิพาททางภูมิรัฐศาสตร์นี้ยังเป็นหัวข้อสำคัญในความสัมพันธ์จีน–สหรัฐและความสัมพันธ์จีน–ญี่ปุ่น

สาธารณรัฐจีนปกครองจีนแผ่นดินใหญ่ตั้งแต่ ค.ศ. 1912 ถึง 1949 เมื่อสูญเสียการควบคุมแผ่นดินใหญ่เนื่องจากความพ่ายแพ้ต่อพรรคคอมมิวนิสต์จีนในสงครามกลางเมืองจีน สาธารณรัฐประชาชนจีนได้รับการสถาปนาในปีนั้น เขตอำนาจศาลที่มีผลจริงของสาธารณรัฐจีนถูกจำกัดอยู่เพียงไต้หวันและเกาะบริวาร  ก่อนหน้านี้ การยอมจำนนของญี่ปุ่นใน ค.ศ. 1945 ได้ยุติการปกครองแบบอาณานิคมเหนือไต้หวันและหมู่เกาะเผิงหู ซึ่งต่อมาถูกนำมาอยู่ภายใต้การบริหารของสาธารณรัฐจีนตามที่ฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่สองตกลงกัน อย่างไรก็ตาม ความตกลงหลังสงครามไม่ได้กำหนดอธิปไตยเหนือเกาะเหล่านี้อย่างชัดเจนเนื่องจากการแข่งขันที่ดำเนินอยู่ระหว่างก๊กมินตั๋งและพรรคคอมมิวนิสต์จีน การแบ่งแยกนี้นำไปสู่การเกิดขึ้นของรัฐบาลคู่แข่งสองฝ่ายที่อยู่คนละฝั่งช่องแคบไต้หวัน ซึ่งต่างอ้างว่าเป็นอำนาจที่ชอบธรรมเพียงหนึ่งเดียวเหนือทั้งจีนแผ่นดินใหญ่และไต้หวัน สาธารณรัฐประชาชนจีนและในประวัติศาสตร์สาธารณรัฐจีนต่างยึดมั่นในหลักการ "จีนเดียว" อย่างเป็นทางการ แต่มีความเห็นไม่ตรงกันโดยพื้นฐานว่าใครมีสิทธิ์เป็นตัวแทน ส่งผลให้เกิดสิ่งที่เรียกว่าสถานการณ์ "สองจีน" ซึ่งสะท้อนถึงข้อพิพาทที่ยังไม่ได้รับการแก้ไขว่ารัฐบาลใดเป็นตัวแทนที่ชอบธรรมของจีน

การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญใน ค.ศ. 1991 และรัฐบัญญัติความสัมพันธ์ข้ามช่องแคบ ค.ศ. 1992 ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ เมื่อสาธารณรัฐจีนยุติการอ้างสิทธิ์ในการปกครองแผ่นดินใหญ่โดยตรง เลิกปฏิบัติต่อพรรคคอมมิวนิสต์จีนในฐานะกลุ่มกบฏ และเริ่มปฏิบัติต่อพรรคคอมมิวนิสต์จีนในทางปฏิบัติ ในฐานะอำนาจที่ปกครองจีนแผ่นดินใหญ่ได้อย่างมีประสิทธิภาพจากมุมมองของสาธารณรัฐจีน แม้รัฐธรรมนูญของสาธารณรัฐจีนจะยังคงรวมแผ่นดินใหญ่เป็นดินแดนของสาธารณรัฐจีนในทางเทคนิค ภายในไต้หวัน เกิดความขัดแย้งทางการเมืองครั้งใหญ่ระหว่างการรวมชาติจีนในที่สุดด้วยอัตลักษณ์รวมจีนตัดกับรูปแบบเอกราชที่ส่งเสริมอัตลักษณ์ไต้หวัน แม้กลุ่มสายกลางที่สนับสนุนสถานะที่เป็นอยู่จะได้รับความสนใจอย่างกว้างขวางในทศวรรษ 2000 ตั้งแต่ ค.ศ. 2000 ถึง 2008 และตั้งแต่ ค.ศ. 2016 เป็นต้นมา รัฐบาลไต้หวันนำโดยพรรคประชาธิปไตยก้าวหน้ามีแนวทางที่มุ่งเน้นความเป็นอิสระมากขึ้นและไม่ถือว่ารัฐบาลของตนพยายามเป็นตัวแทนของจีน และยืนยันจุดยืนของตนว่าไต้หวันเป็นประเทศที่มีอธิปไตยในสิทธิของตนเองอยู่แล้วภายใต้ชื่อ "สาธารณรัฐจีน" และไม่อยู่ภายใต้อำนาจของสาธารณรัฐประชาชนจีน สาธารณรัฐประชาชนจีนปฏิเสธการตัดความเป็นไปได้ในการใช้กำลังทหารเพื่อให้บรรลุการรวมชาติ แต่ก็เสนอแบบจำลอง "หนึ่งประเทศ สองระบบ" สำหรับการรวมชาติอย่างสันติ ซึ่งได้รับการปฏิเสธจากรัฐบาลไต้หวันหลายสมัยที่ผ่านมา

สถานภาพระหว่างประเทศของไต้หวันมีความซับซ้อน แต่ได้รับความเห็นชอบเป็นส่วนใหญ่ ตั้งแต่ ค.ศ. 1949 หลายประเทศต้องเผชิญกับการเลือกระหว่างสาธารณรัฐประชาชนจีนและสาธารณรัฐจีนในเรื่องการสร้างความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการและการกำหนดนโยบาย "จีนเดียว" ของตน สาธารณรัฐประชาชนจีนถูกแยกออกจากสหประชาชาติในตอนแรกเพื่อสนับสนุนสาธารณรัฐจีน สาธารณรัฐประชาชนจีนได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการว่าเป็นรัฐบาลที่ชอบธรรมเพียงหนึ่งเดียวของจีนใน ค.ศ. 1971 เมื่อข้อมติสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติที่ 2758 (XXVI) ผ่านความเห็นชอบ ปัจจุบัน สาธารณรัฐจีนมีความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการกับเพียงสิบสองประเทศแต่ยังคงรักษาความสัมพันธ์ทวิภาคีอย่างไม่เป็นทางการกับประเทศอื่น ๆ ผ่านสำนักงานตัวแทน และการเป็นสมาชิกในองค์การระหว่างประเทศในฐานะองค์กรที่ไม่ใช่รัฐ ตามการนับของสถาบันโลวีในเดือนมกราคม ค.ศ. 2025 ประมาณร้อยละ 74 (142) ของรัฐสมาชิกสหประชาชาติรับรองจุดยืนของสาธารณรัฐประชาชนจีนอย่างชัดเจนว่าไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของจีน อย่างไรก็ตาม 23 รัฐในจำนวนนั้นไม่ได้ยอมรับหลักการจีนเดียว ในขณะที่รัฐอื่น ๆ เพียงแต่รับทราบหรือเคารพแทนที่จะยอมรับจุดยืนของสาธารณรัฐประชาชนจีน

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ข้ามช่องแคบ
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์การเมืองไต้หวัน
หมวดหมู่:กฎหมายไต้หวัน
หมวดหมู่:อำนาจอธิปไตย
หมวดหมู่:การรับรองสถานะทางการทูต