โห้หล้ำ

โห้หล้ำ("แล้วจูฮีก็ยกทัพกลับไปเมืองหลวง แจ้งเนื้อความแก่เสนาบดี แลเสนาบดีจึงเอาความกราบทูลแก่พระเจ้าเลนเต้ ๆ ให้ปูนบำเหน็จจูฮีให้เปนนายทหารใหญ่มีตำแหน่งเฝ้า แล้วให้เปนที่เจ้าเมืองโห้หล้ำ")  เทียบกับ (儁班師回京，詔封為車騎将軍，河南尹。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 2. ในภาษาจีนกลางเรียกว่า เหอหนานจฺวิ้น () เป็นกุ๋น (郡 จฺวิ้น) หรือเมืองของจีนตั้งแต่ยุคราชวงศ์ฮั่น (漢) ถึงยุคราชวงศ์ถัง (唐) ตั้งอยู่บริเวณตอนเหนือของมณฑลเหอหนาน (河南省 เหอหนานเฉิ่ง) ในปัจจุบัน

 ประวัติศาสตร์ 
ในสมัยของหานเซฺวียนฮุ่ยหวาง (韓宣惠王) หรือหันเจียก (韓姬 หาน จี) อ๋อง (王 หวาง) ผู้ก่อตั้งรัฐหัน (韓 หาน) ในยุครณรัฐ (戰國 จ้านกั๋ว) ได้มีการจัดตั้งเมืองซานชฺวาน (三川郡 ซานชฺวานจฺวิ้น) ขึ้น ที่ตั้งชื่อว่า "ซานชฺวาน" ( "สามแม่น้ำ") เพราะแม่น้ำฮองโห (黃河 หฺวางเหอ), แม่น้ำอี (伊河 อีเหอ) และแม่น้ำลก (洛河 ลั่วเหอ) ไหลผ่านอาณาบริเวณนี้ ต่อมาเมื่อ 249 ปีก่อนคริสตกาล เมืองซานชฺวานถูกผนวกเข้ากับรัฐจิ๋น (秦 ฉิน)

หลังการก่อตั้งราชวงศ์ฮั่น (漢) เมื่อ 205 ปีก่อนคริสตกาล เมืองซานชฺวานถูกเปลี่ยนชื่อเป็น "โห้หล้ำ" หรือ "เหอหนาน" ( "ทางใต้ของแม่น้ำ") มีที่ว่าการเมืองตั้งอยู่ที่ลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) อดีตนครหลวงของราชวงศ์จิว (周 โจว) ต่อมาเมื่อ 113 ปีก่อนคริสตกาล ส่วนตะวันตกครึ่งหนึ่งของเมืองโห้หล้ำถูกแบ่งมาก่อตั้งเป็นเมืองฮองหลง (弘農郡 หงหนงจฺวิ้น) เมื่อ ค.ศ. 2  เมืองโห้หล้ำมีประชากร 1,740,279 คนใน 274,666 ครัวเรือน มีอำเภอใต้การปกครอง 22 อำเภอ ได้แก่ ลกเอี๋ยง (雒陽 ลั่วหยาง; อีกรูปคำของ 洛陽), เอ๊งหยง (滎陽 สิงหยาง), เหยี่ยนชือ (偃師), จิง (京), ผิงอิน (平陰), จงพวน (中牟 จงมู่), ผิง (平), บู๊เอี๋ยง (陽武 หยางอู่), โห้หล้ำ (河南 เหอหนาน), โกวชื่อ (緱氏), เฉฺวียน (卷), ยฺเหวียนอู่ (原武), ก่ง (鞏), กู่เฉิง (穀成), กู้ชื่อ (故市), มี่ (密), ซินเฉิง (新城), ไคเฟิง (開封), เฉิงเกา (成皋), ยฺเหวี่ยนหลิง (苑陵), เหลียง (梁) และซินเจิ้ง (新鄭)ฮั่นชู เล่มที่ 28.

ในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 ตงฮั่น) นครหลวงถูกย้ายมาลกเอี๋ยง เมืองโห้หล้ำหรือเหอหนานจฺวิ้นจึงเปลี่ยนชื่อ "เหอหนานอิ่น" (河南尹) หรือ "เมืองลูกหลวงโห้หล้ำ" ตามชื่อของเขตบริหารของพื้นที่โดยรอบนครหลวง ดำเนินรอยตามการตั้งชื่อเมืองลูกหลวงเกงเตียว (京兆尹 จิงเจ้าอิ่น) ในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันตก (西漢 ซีฮั่น) ครั้น ค.ศ. 140 เมืองโห้หล้ำมีประชากร 1,100,827 คนใน 208,486 ครัวเรือนโฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 109. 

ในยุคราชวงศ์จิ้นตะวันตก (西晉 ซีจิ้น) โห้หล้ำเปลี่ยนสถานะกลับเป็นกุ๋น (郡 จฺวิ้น) หรือเมือง ครั้น ค.ศ. 266 มีการจัดตั้งเมืองเอ๊งหยง (滎陽郡 สิงหยางจฺวิ้น) จาก 8 อำเภอของเมืองโห้หล้ำจิ้นชู เล่มที่ 14.  

หลังการก่อตั้งราชวงศ์สุย (隋) เมืองโห้หล้ำได้ถูกยกเลิกไปและหลอมรวมเข้ากับมณฑลลั่วโจว (洛州) ต่อมาเมื่อ ค.ศ. 607 มีการฟื้นฟูเมืองโห้หล้ำขึ้นใหม่สุยชู เล่มที่ 30. มีอำเภอใต้การปกครอง 18 อำเภอและมีประชากร 202,230 ครัวเรือน ในยุคราชวงศ์ถัง (唐) "โห้หล้ำ" หรือ "เหอหนาน" เป็นอีกชื่อหนึ่งของมณฑลลั่วโจว เป็นที่รู้จักในฐานะจังหวัดเหอหนาน (河南府 เหอหนานฝู่) เมื่อ ค.ศ. 741 มีประชากร 1,183,092 คนใน 194,746 ครัวเรือนซินถังชู เล่มที่ 38.

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:จฺวิ้นของราชวงศ์ฮั่น