การเปลี่ยนผ่านทางประชากรศาสตร์

การเปลี่ยนผ่านทางประชากรศาสตร์ () เป็นปรากฏการณ์และทฤษฎีในสังคมศาสตร์ (โดยเฉพาะประชากรศาสตร์) ที่หมายถึงการเปลี่ยนแปลงทางประวัติศาสตร์จากอัตราการเกิดและการตายที่สูงไปสู่อัตราที่ต่ำลง เมื่อสังคมบรรลุคุณลักษณะหลายประการ ได้แก่ เทคโนโลยีที่มากขึ้น การศึกษา (โดยเฉพาะสำหรับผู้หญิง) และการพัฒนาเศรษฐกิจ การเปลี่ยนผ่านทางประชากรศาสตร์เกิดขึ้นในประเทศส่วนใหญ่ทั่วโลกในช่วงสองศตวรรษที่ผ่านมา นำมาซึ่งการเติบโตของประชากรอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อนในยุคหลังมหันตภัยมาลธูเซียน และจากนั้นก็ลดอัตราการเกิดและการเพิ่มประชากรลงอย่างมีนัยสำคัญในทุกภูมิภาคของโลก การเปลี่ยนผ่านทางประชากรศาสตร์ช่วยเสริมสร้างกระบวนการเติบโตทางเศรษฐกิจผ่านการเปลี่ยนแปลงสามประการ ได้แก่ การลดการเจือจางของทุนและที่ดิน การลงทุนในทุนมนุษย์ที่เพิ่มขึ้น และขนาดของกำลังแรงงานที่เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับประชากรทั้งหมด พร้อมกับการเปลี่ยนแปลงการกระจายอายุของประชากร แม้ว่าการเปลี่ยนแปลงนี้จะเกิดขึ้นในประเทศอุตสาหกรรมหลายประเทศแล้ว แต่ทฤษฎีและแบบจำลองมักไม่แม่นยำเมื่อนำไปใช้กับแต่ละประเทศ เนื่องจากปัจจัยทางสังคม การเมือง และเศรษฐกิจเฉพาะที่ส่งผลกระทบต่อประชากรแต่ละกลุ่ม

อย่างไรก็ตาม การมีอยู่ของการเปลี่ยนผ่านทางประชากรศาสตร์บางชนิดนั้นได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง เนื่องจากมีความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์ที่ชัดเจนระหว่างสองปัจจัย ได้แก่ อัตราการเจริญพันธุ์ที่ลดลง และการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจ นักวิชาการถกเถียงกันว่าการพัฒนาอุตสาหกรรมและรายได้ที่สูงขึ้นนำไปสู่ประชากรที่ลดลง หรือในทางกลับกัน และยังถกเถียงกันถึงบทบาทและขอบเขตของปัจจัยต่าง ๆ ที่อาจเกี่ยวข้องและเชื่อมโยงกัน เช่น รายได้ต่อหัวที่สูงขึ้น อัตราการตายที่ลดลง ความมั่นคงในวัยชรา และความต้องการทุนมนุษย์ที่เพิ่มขึ้น ทุนมนุษย์ค่อย ๆ เพิ่มขึ้นในช่วงที่สองของการปฏิวัติอุตสาหกรรม ซึ่งตรงกับช่วงการเปลี่ยนผ่านทางประชากรศาสตร์ บทบาทที่เพิ่มขึ้นของทุนมนุษย์ในกระบวนการผลิตทำให้ครอบครัวหันมาลงทุนในด้านการศึกษาและทักษะของบุตรหลานมากขึ้น ซึ่งอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนผ่านทางประชากรศาสตร์

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:เศรษฐศาสตร์ประชากร
หมวดหมู่:ภูมิศาสตร์มนุษย์
หมวดหมู่:ภูมิศาสตร์ประชากร
หมวดหมู่:ระบบเศรษฐกิจ