สมัชชาปราชญ์ผู้นำ

สมัชชาปราชญ์ผู้นำ (, Assembly of Experts of the Leadership) หรือที่นิยมเรียกว่า สมัชชาปราชญ์ (Assembly of Experts) เป็นองค์กรที่มีอำนาจในทางรัฐธรรมนูญสูงที่สุดของประเทศอิหร่าน เพราะนี่คือกลุ่มบุคคลเพียงกลุ่มเดียวที่มีหน้าที่เลือก ตรวจสอบ และแม้กระทั่งถอดถอนผู้นำสูงสุดของประเทศ

โครงสร้างและที่มา
สมัชชาปราชญ์ผู้นำประกอบด้วยนักกฎหมายอิสลามหรือ "มุจตาฮิด" (Mujtahid) จำนวน 88 ท่าน ซึ่งต้องผ่านการคัดกรองคุณสมบัติอย่างเข้มงวดจากสภาอารักษ์ ก่อนจะลงสมัครรับเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชนในทุกแปดปี โดยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 107 ระบุว่าสมัชชาปราชญ์มีหน้าที่รับผิดชอบในการแต่งตั้งผู้นำสูงสุดที่เหมาะสมที่สุดในกรณีที่ตำแหน่งว่างลง

ในทางปฏิบัติ บทบาทการตรวจสอบผู้นำสูงสุดจะไม่ปรากฏสู่สาธารณชน แต่ความสำคัญของสมัชชาปราชญ์ผู้นำจะทวีคูณขึ้นในช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านอำนาจ เนื่องจากผู้นำสูงสุดเป็นผู้มีอำนาจเบ็ดเสร็จทั้งด้านการทหาร ตุลาการ และการต่างประเทศ สมัชชาชุดนี้จึงเปรียบเสมือนคณะผู้เลือกตั้งที่กุมอนาคตของระเบียบการเมืองอิหร่านไว้ในมือ

ข้อครหา
ข้อครหาที่รุนแรงที่สุดต่อสมัชชาปราชญ์คือกระบวนการคัดกรองผู้สมัครโดยสภาอารักษ์ ซึ่งสมาชิกครึ่งหนึ่งของสภาอารักษ์ถูกแต่งตั้งโดยผู้นำสูงสุดโดยตรงมาตรา 91 แห่งรัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน ทำให้เกิดสภาวะที่เรียกว่า "วงจรแห่งการสืบทอดอำนาจ" เนื่องจากผู้ที่จะเข้ามาตรวจสอบผู้นำสูงสุดได้นั้น ต้องผ่านการอนุมัติจากคนที่ผู้นำสูงสุดเลือกมาเสียก่อน ส่งผลให้นักการเมืองสายปฏิรูปมักถูกตัดสิทธิ์ออกจากการเลือกตั้งอย่างเป็นระบบCouncil on Foreign Relations (CFR). (2024, February 27). Iran’s Power Structure. CFR Backgrounder. [Online]. Available: https://www.cfr.org/backgrounder/irans-power-structure นอกจากนี้ สมัชชาชุดนี้ยังถูกวิจารณ์ว่าเป็นเพียงตรายาง เนื่องจากรายงานการตรวจสอบการทำงานของผู้นำสูงสุดไม่เคยถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ และในประวัติศาสตร์ที่ผ่านมายังไม่เคยมีการใช้อำนาจถอดถอนหรือตำหนิผู้นำสูงสุดอย่างเป็นทางการเลยแม้แต่ครั้งเดียวAmnesty International. (2024, March 1). Iran: Flawed elections for Assembly of Experts and Parliament reinforce grip of ruling theocracy. [Online]. Available: https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/03/iran-flawed-elections-for-assembly-of-experts-and-parliament-reinforce-grip-of-ruling-theocracy/ โครงสร้างทางกฎหมายของอิหร่านทำให้สมัชชาปราชญ์เปลี่ยนจากองค์กรตรวจสอบ กลายเป็นปราการปกป้องสถานะเดิมของผู้นำสูงสุด

อ้างอิง

หมวดหมู่:รัฐบาลอิหร่าน