ตำบลเขาฉกรรจ์

เขาฉกรรจ์ เป็นตำบลในอำเภอเขาฉกรรจ์ จังหวัดสระแก้ว เดิมเป็นตำบลใหญ่ที่สุดในจังหวัดซึ่งเคยมีพื้นที่กว่า 1,082 ตารางกิโลเมตร ก่อนแยกออกเป็นอำเภอวังน้ำเย็นและอำเภอวังสมบูรณ์ทั้งหมด รวมทั้งทุกตำบลในอำเภอเขาฉกรรจ์ ปัจจุบันเป็นศูนย์กลางการปกครอง เศรษฐกิจ คมนาคมของอำเภอ และเป็นที่ตั้งของเขาฉกรรจ์   


 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลเขาฉกรรจ์ มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้ วันที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2540

 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลหนองหว้า และตำบลเขาฉกรรจ์
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลคลองหินปูน และตำบลตาหลังใน (อำเภอวังน้ำเย็น)
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลทุ่งมหาเจริญ (อำเภอวังน้ำเย็น) 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลท่าตะเกียบ (อำเภอท่าตะเกียบ จังหวัดฉะเชิงเทรา) และตำบลท่ากระดาน (อำเภอสนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา)
 ประวัติ 
พื้นที่เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอกบินทร์บุรี มณฑลปราจิณบุรี ตั้งเป็นตำบลตั้งแต่ปี พ.ศ. 2440 วันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2470 ก่อนจะย้ายมาขึ้นกับอำเภอสระแก้ว วันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2501 โดยชื่อ "เขาฉกรรจ์" มาจากที่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชสมัยที่ทรงเป็นพระยาวชิรปราการ ได้ทำพิธีตัดไม้ข่มนาม หลังจากเสด็จพิธีแล้วจึงยกทัพไปตีชุมนุมทั้ง 5 จนสามารถรวมเป็นหนึ่งเดียวและกอบกู้เอกราชสำเร็จ และจากพิธีดังกล่าวจึงเรียกว่า "เขาฉอ-กัณฑ์" แต่มาเพี้ยนเสียงเป็น เขาฉกรรจ์

ทางจังหวัดปราจีนบุรีได้เสนอการจัดตั้งกิ่งอำเภอวังน้ำเย็นขึ้นในท้องที่ตำบลเขาฉกรรจ์ แต่ยังมีประชาชนส่วนมากยังสะดวกในการติดต่อราชการกับอำเภอสระแก้ว จึงให้แยกพื้นที่ที่สะดวกกับการติดต่อราชการกับกิ่งอำเภอใหม่ โดยให้แยกพื้นที่ตำบลเขาฉกรรจ์ 10 หมู่บ้านออกไปตั้งเป็นตำบลวังน้ำเย็น ตำบลวังสมบูรณ์ และตำบลตาหลังใน วันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2519 และย้าย 3 ตำบลที่แยกขึ้นใหม่ไปตั้งและขึ้นการปกครองกับกิ่งอำเภอวังน้ำเย็นในปี พ.ศ. 2519 วันที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2519 วันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2526 

ปี พ.ศ. 2526 ได้แยกพื้นที่ตำบลเขาฉกรรจ์ ออกไปตั้งเป็นตำบลหนองหว้า วันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2526 และแยกพื้นที่ตำบลเขาฉกรรจ์อีกครั้ง ไปตั้งเป็นตำบลพระเพลิง ในปี พ.ศ. 2527 วันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2527 เมื่อพื้นที่มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องมีการจัดตั้ง สุขาภิบาลเขาฉกรรจ์ วันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533 ต่อมาทางราชการยังเห็นว่าตำบลเขาฉกรรจ์มีพื้นที่กว้างใหญ่ จึงแยกพื้นไปตั้งขึ้นเป็นตำบลเขาสามสิบ วันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2536 และได้ย้ายมาขึ้นกับจังหวัดสระแก้ว วันที่ 2 กันยายน พ.ศ. 2536 ตำบลเขาฉกรรจ์จึงมีฐานะเป็นตำบลในอำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว

ปี พ.ศ. 2536 ตำบลเขาฉกรรจ์ เป็นพื้นที่มีชุมนุมชนหนาแน่น มีตลาด ร้านค้า สถานีตำรวจ สถานีอนามัย อยู่ห่างจากอำเภอเมืองสระแก้ว กระทรวงมหาดไทยจึงพิจารณาและรวมพื้นที่ ได้แก่ ตำบลเขาฉกรรจ์ ตำบลหนองหว้า ตำบลพระเพลิง ตำบลเขาสามสิบ รวมตั้งเป็น กิ่งอำเภอเขาฉกรรจ์ วันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2537 และหลังจากตั้งเป็นกิ่งอำเภอได้เพียง 2 ปี ก็ได้ยกฐานะเป็น อำเภอเขาฉกรรจ์ วันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2540 จนถึงปัจจุบัน

 การปกครองส่วนภูมิภาค 

 การปกครองส่วนภูมิภาค 
ตำบลเขาฉกรรจ์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 11 หมู่บ้าน ได้แก่

 หมู่ที่ 1 บ้านวังรี
 หมู่ที่ 2 บ้านนา
 หมู่ที่ 3 บ้านเขาฉกรรจ์ (อยู่ใน ทต.เขาฉกรรจ์)
 หมู่ที่ 4 บ้านตลาดโคกส้าน (อยู่ใน ทต.เขาฉกรรจ์)
 หมู่ที่ 5 บ้านเนินมะค่า (อยู่ใน ทต.เขาฉกรรจ์)
 หมู่ที่ 6 บ้านสันติสุข (บางส่วนอยู่ใน ทต.เขาฉกรรจ์)
 หมู่ที่ 7 บ้านนาบน
 หมู่ที่ 8 บ้านพรสวรรค์
 หมู่ที่ 9 บ้านหนองกระทุ่ม (บางส่วนอยู่ใน ทต.เขาฉกรรจ์)
 หมู่ที่ 10 บ้านโคกยาง
 หมู่ที่ 11 บ้านลุมมะค่า

 อ้างอิง 

เขาฉกรรจ์
หมวดหมู่:อำเภอเขาฉกรรจ์