ความสัมพันธ์ข้ามช่องแคบ

ความสัมพันธ์ข้ามช่องแคบ (บางครั้งเรียกว่า ความสัมพันธ์แผ่นดินใหญ่–ไต้หวัน ความสัมพันธ์จีน–ไต้หวัน หรือ ความสัมพันธ์สาธารณรัฐประชาชนจีน–สาธารณรัฐจีน) คือความสัมพันธ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจระหว่างประเทศจีน (อย่างเป็นทางการคือสาธารณรัฐประชาชนจีน) และประเทศไต้หวัน (อย่างเป็นทางการคือสาธารณรัฐจีน) บริเวณช่องแคบไต้หวัน ด้วยข้อขัดแย้งที่มีอยู่ในปัจจุบันเกี่ยวกับสถานะของไต้หวันและปัญหาความชอบธรรมของจีน ทั้งสองฝ่ายจึงไม่ได้นิยามความสัมพันธ์นี้ว่าเป็นความสัมพันธ์ทางการทูต

ความสัมพันธ์มีความซับซ้อนและเป็นที่ถกเถียงด้วยข้อพิพาทเกี่ยวกับสถานภาพทางการเมืองของไต้หวันหลังฝ่ายบริหารของเกาะถูกโอนจากญี่ปุ่นไปยังสาธารณรัฐจีนใน ค.ศ. 1945 และการแยกตัวระหว่างสาธารณรัฐประชาชนจีนและสาธารณรัฐจีนใน ค.ศ. 1949 อันเป็นผลมาจากการล่าถอยของสาธารณรัฐจีนไปยังเกาะแห่งนี้หลังจากพ่ายแพ้ในสงครามกลางเมืองจีน คำถามสำคัญคือรัฐบาลทั้งสองยังคงอยู่ในสถานะสงครามกลางเมืองเหนือหลักการจีนเดียว โดยแต่ละฝ่ายยึดครองหนึ่งในสอง "ภูมิภาค" หรือส่วนหนึ่งของประเทศเดียวกัน (เช่น "หนึ่งชาติ สองรัฐ") หรือไม่; พวกเขาสามารถรวมชาติภายใต้กรอบ "หนึ่งประเทศ สองระบบ" ได้หรือไม่; หรือตอนนี้ทั้งสองเป็นประเทศที่แยกจากกัน (ไม่ว่าจะในฐานะสองจีน หรือในฐานะ "หนึ่งจีน หนึ่งไต้หวัน") สำนวนภาษาอังกฤษ "cross-strait relations" ถือเป็นคำที่เป็นกลางซึ่งเลี่ยงการอ้างถึงสถานภาพทางการเมืองของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

หลังการยอมจำนนของญี่ปุ่นเมื่อสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สองใน ค.ศ. 1945 ฝ่ายบริหารของไต้หวันได้ถูกโอนจากจักรวรรดิญี่ปุ่น (ซึ่งได้ผนวกไต้หวันเป็นทรัพย์สินจากการสงครามผ่านสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่หนึ่ง) ไปยังสาธารณรัฐจีน ซึ่งเป็นหนึ่งใน "สี่มหาอำนาจ" ของฝ่ายสัมพันธมิตร แม้จะยังมีคำถามเกี่ยวกับถ้อยคำทางกฎหมายที่ใช้ในสนธิสัญญาซานฟรานซิสโก ใน ค.ศ. 1949 เมื่อสงครามกลางเมืองจีนเปลี่ยนไปในทิศทางที่เอื้อต่อพรรคคอมมิวนิสต์จีน (CCP) อย่างเด็ดขาด รัฐบาลสาธารณรัฐจีนนำโดยก๊กมินตั๋ง (KMT) ได้อพยพไปยังไต้หวันและสถาปนาเมืองหลวงชั่วคราวในไทเป ในขณะที่ยังคงอ้างว่าเป็นรัฐบาลที่ชอบธรรมของจีนทั้งหมด เหมา เจ๋อตง ประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีน ประกาศสถาปนารัฐบาลประชาชนกลางโดยมีปักกิ่งเป็นเมืองหลวง และกองทัพปลดปล่อยประชาชน (PLA) ได้พิชิตและปราบปรามทั่วแผ่นดินใหญ่ของจีนในเวลาต่อมา แม้ความพยายามในการยกพลขึ้นบกที่จินเหมินจะล้มเหลวอย่างหายนะ การปะทุอย่างกะทันหันของสงครามเกาหลี และการมีส่วนร่วมของอเมริกาในเวลาต่อมาได้หยุดแผนการใด ๆ ที่จะรุกรานไต้หวัน ทั้งสองฝ่ายเข้าสู่ภาวะชะงักงันและพักรบโดยพฤตินัยเป็นเวลาหลายทศวรรษ โดยมีการปะทะกันทางเรือและการระดมยิงปืนใหญ่ใส่เกาะเป็นระยะ ๆ แต่ไม่มีการลงนามในความตกลงการสงบศึกหรือสนธิสัญญาสันติภาพ และข้อถกเถียงยังคงดำเนินต่อไปว่าสงครามกลางเมืองได้สิ้นสุดลงตามกฎหมายแล้วหรือไม่

นับตั้งแต่นั้นมา ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลในปักกิ่งและไทเปมีลักษณะของการติดต่อที่จำกัด ความตึงเครียด และความไม่มั่นคง ในช่วงปีแรก ๆ ความขัดแย้งทางทหารยังคงดำเนินต่อไป ในขณะที่ทางการทูตรัฐบาลทั้งสองต่างแข่งขันกันเพื่อเป็น "รัฐบาลที่ชอบธรรมของจีน" นับตั้งแต่การเปลี่ยนเป็นประชาธิปไตยของไต้หวัน คำถามเกี่ยวกับสถานภาพทางการเมืองและกฎหมายของไต้หวันได้เปลี่ยนจุดมุ่งหมายไปสู่การเลือกระหว่างการรวมทางการเมืองกับแผ่นดินใหญ่หรือเอกราชไต้หวันโดยนิตินัย สาธารณรัฐประชาชนจีนยังคงเป็นปฏิปักษ์ต่อการประกาศเอกราชอย่างเป็นทางการและคงคำอ้างสิทธิ์เหนือไต้หวัน โดยอ้างสถานะของตนในฐานะรัฐบาลที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลเพียงแห่งเดียวของจีนทั้งหมด นับตั้งแต่ข้อมติสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติที่ 2758 ใน ค.ศ. 1971

การบริหารความสัมพันธ์ข้ามช่องแคบของทั้งสองฝ่ายเป็นอิสระจากระบบทางการทูตอย่างเป็นทางการ รัฐบาลไต้หวันตั้งสภากิจการแผ่นดินใหญ่ (Mainland Affairs Council) นำโดยสภาบริหาร (Executive Yuan) และจีนตั้งสำนักงานกิจการไต้หวัน (Taiwan Affairs Office) ทั้งในสภาแห่งรัฐ (State Council) และคณะกรรมการศูนย์กลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน ในขณะที่หน่วยงานตัดสินใจสูงสุดคือคณะผู้นำกลางด้านกิจการไต้หวัน (Central Leading Group for Taiwan Affairs) ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน การสื่อสารระหว่างทั้งสองฝ่ายเป็นไปผ่านสถาบันกึ่งทางการสองแห่ง ได้แก่ มูลนิธิแลกเปลี่ยนข้ามช่องแคบ (Straits Exchange Foundation) โดยฝ่ายสาธารณรัฐจีน และสมาคมความสัมพันธ์ข้ามช่องแคบไต้หวัน (Association for Relations Across the Taiwan Straits) โดยฝ่ายสาธารณรัฐประชาชนจีน

 ประวัติศาสตร์ 

 ความสัมพันธ์กึ่งทางการ 

 การคมนาคมขนส่ง 

 เศรษฐกิจ 

 การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม 

 มนุษยธรรม 

 การทหาร 

 ความเห็นสาธารณชน 

ดูเพิ่ม
 สภาเศรษฐกิจ การค้า และวัฒนธรรมข้ามช่องแคบ
 การเจรจาระดับสูงข้ามช่องแคบ
 สภาสันติภาพข้ามช่องแคบ
 ประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ข้ามช่องแคบ
 สงครามเย็นครั้งที่สอง

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ข้ามช่องแคบ
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ทวิภาคีของประเทศจีน
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ทวิภาคีของประเทศไต้หวัน
หมวดหมู่:การเมืองจีน
หมวดหมู่:การเมืองไต้หวัน
หมวดหมู่:ช่องแคบไต้หวัน