กรอบความตกลง

กรอบความตกลงระหว่างสหรัฐอเมริกาและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี (; ) ได้รับการลงนามในวันที่ 21 ตุลาคม ค.ศ. 1994 ระหว่างประเทศเกาหลีเหนือ (DPRK) และสหรัฐ วัตถุประสงค์ของความตกลงคือการระงับและทดแทนโครงการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ที่เกาหลีเหนือพัฒนาขึ้นเองด้วยโรงไฟฟ้านิวเคลียร์แบบเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาซึ่งมีความทนทานต่อการแพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ได้มากกว่า และเพื่อปรับความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐและเกาหลีเหนือให้กลับสู่ระดับปกติเป็นลำดับขั้นตอน การดำเนินการตามความตกลงประสบปัญหามาตั้งแต่เริ่มต้น แต่ใจความสำคัญของความตกลงยังคงได้รับการปฏิบัติจนกระทั่งสิ้นสุดลงอย่างมีประสิทธิผลใน ค.ศ. 2003

ภูมิหลัง

วันที่ 12 ธันวาคม ค.ศ. 1985 เกาหลีเหนือเข้าเป็นภาคีสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ (NPT) ต่อมาในวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 1992 ความตกลงว่าด้วยความปลอดภัยตามสนธิสัญญา NPT ของเกาหลีเหนือมีผลใช้บังคับ ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1992 เกาหลีเหนือยื่นรายงานฉบับแรกต่อทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ภายใต้ความตกลงดังกล่าว และการตรวจสอบของ IAEA จึงเริ่มต้นขึ้น หลังจากนั้นไม่นาน ความไม่สอดคล้องกันได้ปรากฏขึ้นระหว่างการประกาศฉบับแรกของเกาหลีเหนือกับสิ่งที่ทบวงการฯ ตรวจพบ โดยมุ่งเน้นไปที่ความไม่ตรงกันระหว่างผลิตภัณฑ์พลูโทเนียมที่ประกาศกับสารละลายกากนิวเคลียร์และผลลัพธ์จากการวิเคราะห์ของทบวงการฯ ซึ่งผลวิเคราะห์หลังสุดบ่งชี้ว่ามีพลูโทเนียมที่ไม่ได้แจ้งไว้ดำรงอยู่ในเกาหลีเหนือ เพื่อหาคำตอบต่อความไม่สอดคล้องที่ตรวจพบและเพื่อพิจารณาความครบถ้วนและความถูกต้องของคำประกาศฉบับแรกที่ได้รับมา IAEA จึงร้องขอการเข้าถึงข้อมูลเพิ่มเติมและสถานที่สองแห่งที่ดูเหมือนจะเกี่ยวข้องกับการจัดเก็บกากนิวเคลียร์ แต่เกาหลีเหนือปฏิเสธการเข้าถึงสถานที่ดังกล่าว และในวันที่ 12 มีนาคม ค.ศ. 1993 เกาหลีเหนือจึงประกาศตัดสินใจถอนตัวจากสนธิสัญญา NPT

วันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 1993 IAEA สรุปว่าเกาหลีเหนือไม่ได้ปฏิบัติตามความตกลงว่าด้วยความปลอดภัย และส่งเรื่องนี้ไปยังคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ ต่อมาภายหลังข้อมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติที่ 825 ซึ่งเรียกร้องให้เกาหลีเหนือทบทวนการตัดสินใจถอนตัวจากสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์และอนุญาตให้ผู้ตรวจสอบอาวุธจาก IAEA เข้าไปในประเทศ เกาหลีเหนือจึง "ระงับผลบังคับ" ของการถอนตัวนั้นในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1993

ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1993 เกาหลีเหนือเสนอต่อสหรัฐให้รัฐบาลทั้งสองเจรจา "แนวทางแก้ไขแบบเหมารวม" (package solution) ต่อประเด็นปัญหาทั้งหมดที่แบ่งแยกทั้งสองฝ่าย รัฐบาลคลินตันรับข้อเสนอนี้ในหลักการ แต่กำหนดเงื่อนไขว่าการเจรจาแบบ "ครอบคลุม" ดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อเกาหลีเหนือเริ่มดำเนินการยอมให้มีการรื้อฟื้นการตรวจสอบของ IAEA และเริ่มการเจรจาใหม่กับเกาหลีใต้เกี่ยวกับประเด็นทางนิวเคลียร์ (เกาหลีเหนือได้ตัดการเจรจากับเกาหลีใต้ไปในช่วงปลาย ค.ศ. 1992) เกาหลีเหนือติดต่อ IAEA ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1994 โดยเสนอการตรวจสอบเพียงครั้งเดียวซึ่งมีความครอบคลุมน้อยกว่าการตรวจสอบที่ IAEA เคยดำเนินการใน ค.ศ. 1992 หลังการเจรจาที่ยากลำบากหลายสัปดาห์ IAEA ได้ประกาศในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1994 ว่าเกาหลีเหนือยอมรับ "กิจกรรมการตรวจสอบ" ตามที่ทบวงการฯ ร้องขอ ในการตอบสนอง รัฐบาลคลินตันตกลงที่จะระงับการซ้อมรบทีมสปิริต (Team Spirit) ร่วมกับเกาหลีใต้ (ข้อเรียกร้องที่มีมาอย่างยาวนานของเกาหลีเหนือ) และเริ่มต้นการเจรจารอบใหม่กับเกาหลีเหนือ โดยมีเงื่อนไขว่าเกาหลีเหนือต้องอนุญาตให้มีการดำเนินการตรวจสอบของ IAEA อย่างเต็มรูปแบบและเริ่มการเจรจาระดับสูงกับเกาหลีใต้

ความตกลง

 แรงจูงใจ : เกาหลีเหนือประกาศเจตจำนงที่จะถอนตัวจาก NPT และการไม่ปฏิบัติตามความตกลงว่าด้วยความปลอดภัย IAEA
 วันที่ลงนาม: 21 ตุลาคม ค.ศ. 1994 โดยเอกอัครราชทูตสหรัฐ โรเบิร์ต กัลลุชชี และรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศเกาหลีเหนือ คัง ซ็อก-จู
 สรุป: การระงับโครงการนิวเคลียร์เกาหลีเหนือ นำไปสู่การปลดอาวุธนิวเคลียร์ในคาบสมุทรเกาหลี และความตกลงสันติภาพเบื้องต้นระหว่างสหรัฐและเกาหลีเหนือ

 รัฐ  รายการที่ตกลง  ความคืบหน้า    จัดส่งน้ำมันเตาปีละ 500,000 ตัน ให้แก่เกาหลีเหนือเพื่อเป็นพลังงานทางเลือก
 จัดหาเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาขนาด 1,000 MWe จำนวนสองเครื่องให้แก่เกาหลีเหนือ โดยมีกำหนดเป้าหมายใน ค.ศ. 2003
 ให้การรับรองอย่างเป็นทางการแก่เกาหลีเหนือว่าจะไม่ใช้ อาวุธนิวเคลียร์โดยสหรัฐ
 ดำเนินการไปสู่การปรับความสัมพันธ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจให้เป็นปกติอย่างสมบูรณ์ มีการส่งมอบน้ำมันเตาให้แก่เกาหลีเหนือโดยมีการล่าช้าในบางครั้ง
 สหรัฐจัดตั้งองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศ KEDO เพื่อสร้างเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบา แม้ว่ารัฐสภาสหรัฐจะปฏิเสธการให้เงินทุนสนับสนุนโครงการนี้   ระงับเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์หน่วงนิวตรอนด้วยแกรไฟต์ทั้งหมด (เครื่องปฏิกรณ์ขนาด 5 MWe และขนาด 50 กับ 200 MWe ที่อยู่ระหว่างการก่อสร้าง)
 คงสถานะความเป็นภาคีของ NPT ต่อไป
 ดำเนินขั้นตอนเพื่อปฏิบัติตามปฏิญญาร่วมว่าด้วยการปลดอาวุธนิวเคลียร์ในคาบสมุทรเกาหลี ค.ศ. 1992
 รื้อถอนเครื่องปฏิกรณ์หน่วงนิวตรอนด้วยแกรไฟต์เมื่อโครงการเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาเสร็จสิ้น
 ดำเนินการไปสู่การปรับความสัมพันธ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจให้เป็นปกติอย่างสมบูรณ์ เกาหลีเหนือหยุดเดินเครื่องปฏิกรณ์ขนาด 5 MWe และละทิ้งเครื่องปฏิกรณ์ที่อยู่ระหว่างการก่อสร้าง
 เกาหลีเหนือ "ระงับ" การเตือนเรื่องการถอนตัวจาก NPT

บทบัญญัติหลักของความตกลง ได้แก่:
 เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์หน่วงนิวตรอนด้วยแกรไฟต์ขนาด 5 MWe ของเกาหลีเหนือ รวมถึงเครื่องปฏิกรณ์ขนาด 50 MWe และ 200 MWe ที่อยู่ระหว่างการก่อสร้าง ซึ่งสามารถผลิตพลูโทเนียมเกรดอาวุธได้ง่าย จะถูกแทนที่ด้วยโรงไฟฟ้าเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบา (LWR) ขนาด 1,000 MW จำนวนสองเครื่อง ภายในกำหนดเป้าหมาย ค.ศ. 2003
 จะมีการส่งน้ำมันเพื่อการทำความร้อนและการผลิตไฟฟ้าในระหว่างที่เครื่องปฏิกรณ์ของเกาหลีเหนือถูกปิดตัวและหยุดการก่อสร้าง จนกว่าหน่วยผลิตพลังงานของเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาเครื่องแรกจะเสร็จสมบูรณ์ โดยปริมาณน้ำมันเตาอยู่ที่ 500,000 ตันต่อปี
 ทั้งสองฝ่ายจะดำเนินการไปสู่การปรับความสัมพันธ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจให้เป็นปกติอย่างสมบูรณ์
 สหรัฐจะให้การรับรองอย่างเป็นทางการด้านสันติภาพและความมั่นคงแห่งชาติต่อเกาหลีเหนือ เพื่อต่อต้านการข่มขู่หรือการใช้อาวุธนิวเคลียร์โดยสหรัฐ
 เกาหลีเหนือจะดำเนินการตามขั้นตอนเพื่อปฏิบัติตามปฏิญญาร่วมว่าด้วยการปลดอาวุธนิวเคลียร์ในคาบสมุทรเกาหลี ค.ศ. 1992NPP ระหว่างเกาหลีใต้และเหนือ
 เกาหลีเหนือจะคงสถานะความเป็นภาคีของสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ต่อไป
 การตรวจสอบเฉพาะกิจและตามปกติของ IAEA จะกลับมาดำเนินการอีกครั้งสำหรับสิ่งอำนวยความสะดวกที่ไม่เข้าข่ายการระงับ
 คลังเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วที่มีอยู่จะถูกจัดเก็บและกำจัดในที่สุดโดยไม่มีการแปรสภาพในเกาหลีเหนือ
 ก่อนการส่งมอบส่วนประกอบนิวเคลียร์สำคัญของเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบา เกาหลีเหนือจะต้องปฏิบัติตามความตกลงว่าด้วยความปลอดภัยกับ IAEA อย่างครบถ้วน

ยังมีบันทึกการประชุมที่เป็นความลับบางส่วนที่สนับสนุนความตกลงนี้ซึ่งไม่ได้เปิดเผยต่อสาธารณะ มีรายงานว่าบันทึกเหล่านี้รวมถึงการนำมาตรการความปลอดภัยของ IAEA เต็มรูปแบบมาใช้เมื่อส่วนประกอบหลักที่ไม่ใช่นิวเคลียร์ของหน่วยเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาเครื่องแรกเสร็จสมบูรณ์ แต่ต้องเกิดขึ้นก่อนการส่งมอบส่วนประกอบนิวเคลียร์ที่สำคัญ

ข้อผูกพันในความตกลงนี้เป็นไปโดยสมัครใจและไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย เนื่องจากไม่ได้รับการอนุมัติจากวุฒิสภาสหรัฐเช่นเดียวกับสนธิสัญญา แม้คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติจะรับทราบก็ตาม ความตกลงนี้ได้รับการลงนามภายหลังการแจ้งล่วงหน้า 90 วันของเกาหลีเหนือเรื่องเจตจำนงที่จะถอนตัวจากสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ (ซึ่งเกาหลีเหนือ "ระงับ" ไว้หลังจากผ่านไป 89 วัน) ท่ามกลางการเสริมกำลังทหารของสหรัฐใกล้กับประเทศ และแผนการของสหรัฐที่จะทิ้งระเบิดเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ย็องบย็อนที่กำลังเดินเครื่องอยู่

สหรัฐถือว่ากรอบความตกลงนี้เป็นความตกลงว่าด้วยการไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์เป็นหลัก ในขณะที่เกาหลีเหนือให้ความสำคัญกับมาตรการปรับความสัมพันธ์กับสหรัฐให้เป็นปกติมากกว่า

เงื่อนไขของข้อตกลงและสัญญาต่อเนื่องรวมถึงการปิดเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์นำร่องย็องบย็อน การละทิ้งการก่อสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดใหญ่กว่าอีกสองแห่ง รวมถึงการบรรจุลงถังและปิดผนึกเชื้อเพลิงใช้แล้วภายใต้การตรวจสอบของ IAEA ซึ่งเชื้อเพลิงดังกล่าวอาจนำไปการแปรสภาพเพื่อสร้างพลูโทเนียมสำหรับอาวุธนิวเคลียร์ได้ เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยน เครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาสองเครื่องจะถูกสร้างขึ้นในเกาหลีเหนือภายใน ค.ศ. 2003 ด้วยมูลค่า 4 พันล้านดอลลาร์ โดยได้รับความช่วยเหลือหลักจากเกาหลีใต้ ในระยะนั้น เกาหลีเหนือจะได้รับน้ำมันเตาหนักปีละ 500,000 ตัน โดยไม่มีค่าใช้จ่าย เพื่อชดเชยการผลิตพลังงานที่สูญเสียไป เกาหลีเหนือถูกกำหนดให้ต้องปฏิบัติตามความตกลงว่าด้วยความปลอดภัยของ IAEA อย่างครบถ้วน เพื่อให้ IAEA สามารถตรวจสอบความถูกต้องและความครบถ้วนสมบูรณ์ของการประกาศขั้นต้น ก่อนที่จะมีการส่งมอบส่วนประกอบนิวเคลียร์ที่สำคัญของเครื่องปฏิกรณ์ เมื่อโรงไฟฟ้าเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาเสร็จสิ้น เกาหลีเหนือจะต้องรื้อถอนเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์อื่น ๆ และสิ่งอำนวยความสะดวกที่เกี่ยวข้องทั้งหมด

องค์การพัฒนาพลังงานคาบสมุทรเกาหลี (KEDO) เป็นองค์กรความร่วมมือของสหรัฐ เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น และรัฐอื่น ๆ อีกหลายแห่ง ซึ่งมีหน้าที่รับผิดชอบในการดำเนินการตามส่วนที่เกี่ยวข้องกับพลังงานของความตกลง เกาหลีเหนือจะต้องชำระเงินคืนแก่ KEDO เป็นระยะเวลา 20 ปีโดยไม่มีดอกเบี้ยหลังจากที่โรงไฟฟ้าเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาแต่ละแห่งเสร็จสมบูรณ์Agreement on Supply of a Light-Water Reactor Project to the Democratic People's Republic of Korea , KEDO, 1995

มีรายงานว่าเจ้าหน้าที่ในรัฐบาลประธานาธิบดีบิล คลินตันของสหรัฐตกลงตามแผนนี้เพียงเพราะพวกเขาคิดว่ารัฐบาลเกาหลีเหนือจะล่มสลายก่อนที่โครงการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์จะเสร็จสิ้นเนื่องจากคิม อิล-ซ็อง ผู้นำเกาหลีเหนือเพิ่งถึงแก่อสัญกรรมได้ไม่นาน ในขณะนั้นเจ้าหน้าที่เกาหลีเหนือเองก็สงสัยว่าสหรัฐคาดการณ์ถึงการล่มสลายก่อนเวลาอันควรของเกาหลีเหนือเช่นกัน

การดำเนินตามความตกลง
346px|right|KEDO funding per year 1995 to 2005

ภายหลังจากมีการลงนามในกรอบความตกลงได้ไม่นาน การควบคุมรัฐสภาสหรัฐได้เปลี่ยนมือไปสู่พรรครีพับลิกัน ซึ่งไม่สนับสนุนความตกลงนี้ Joint resolution relating to the United States-North Korea Agreed Framework and the obligations of North Korea under that and previous agreements with respect to the denuclearization of the Korean Peninsula and dialog with the Republic of Korea , House of Representatives, 104th Congress, 1st Session, H.J. Res. 83, September 18, 1995 สมาชิกวุฒิสภาจากพรรครีพับลิกันบางส่วนคัดค้านความตกลงอย่างรุนแรง โดยมองว่าเป็นการจำยอมสละ ในช่วงแรกมีการใช้เงินทุนฉุกเฉินของกระทรวงกลาโหมสหรัฐซึ่งไม่อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐสภาเพื่อจัดหาแหล่งน้ำมันในช่วงเปลี่ยนผ่านตามความตกลง ร่วมกับเงินทุนสนับสนุนจากนานาชาติ ต่อมาตั้งแต่ ค.ศ. 1996 รัฐสภาได้จัดสรรเงินทุนให้แม้จะมีจำนวนไม่เพียงพอเสมอไป ส่งผลให้การส่งมอบน้ำมันในช่วงเปลี่ยนผ่านตามที่ตกลงกันไว้บางส่วนเกิดความล่าช้า สตีเฟน บอสเวิร์ท ผู้อำนวยการคนแรกของ KEDO ให้ความเห็นในภายหลังว่า "กรอบความตกลงกลายเป็นเด็กกำพร้าทางการเมืองภายในเวลาเพียงสองสัปดาห์หลังจากลงนาม"

นักวิเคราะห์บางส่วนเชื่อว่าเกาหลีเหนือยอมตกลงที่จะระงับโครงการนิวเคลียร์โดยมีสาเหตุหลักจากการที่สหรัฐตกลงจะทยอยยกเลิกการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจที่มีมาแต่สงครามเกาหลี แต่เนื่องจากการคัดค้านของรัฐสภา สหรัฐจึงล้มเหลวในการปฏิบัติตามความตกลงในส่วนนี้

มีการแสวงหาเงินทุนระหว่างประเทศสำหรับโรงไฟฟ้าทดแทนที่ใช้ LWR แต่การเชิญชวนให้ยื่นประมูลอย่างเป็นทางการไม่ได้เกิดขึ้นจนกระทั่ง ค.ศ. 1998 ซึ่งความล่าช้าดังกล่าวสร้างความไม่พอใจอย่างมากต่อเกาหลีเหนือ  ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1998 เกาหลีเหนือเตือนว่าจะเริ่มการวิจัยนิวเคลียร์ใหม่หากสหรัฐไม่สามารถติดตั้ง LWR ได้ การเริ่มขุดหน้าดินในพื้นที่อย่างเป็นทางการเกิดขึ้นในวันที่ 21 สิงหาคม ค.ศ. 1997 แต่การใช้จ่ายงบประมาณที่สำคัญในโครงการLWR ไม่ได้เริ่มขึ้นจนกระทั่ง ค.ศ. 2000

ใน ค.ศ. 1998 เจ้าหน้าที่สหรัฐให้การต่อรัฐสภาว่าไม่มีการละเมิดขั้นพื้นฐานในแง่ใด ๆ ของกรอบความตกลงโดยฝ่ายเกาหลีเหนือ

โจเอล เอส. วิต ผู้ประสานงานกระทรวงการต่างประเทศเพื่อการดำเนินงานตามกรอบความตกลง (ค.ศ. 1995–2000) ในสมัยรัฐบาลคลินตัน ระบุว่า "พวกเรารู้เรื่องที่สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี (DPRK) โกงในเรื่องการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมในระดับสูงมาตั้งแต่ต้น ค.ศ. 1998"

โรเบิร์ต กัลลุชชี นักการทูตสหรัฐผู้เจรจากรอบความตกลง ได้เตือนว่าความตกลงอาจล่มสลายหากสหรัฐไม่ปฏิบัติตามพันธกรณีที่ตกลงไว้

เกิดความไม่ลงรอยกันที่เพิ่มมากขึ้นระหว่างเกาหลีเหนือและสหรัฐเกี่ยวกับขอบเขตและการดำเนินงานตามความตกลง โดยสหรัฐดำเนินการเพียงเล็กน้อยในการบรรลุพันธกรณีที่จะทำให้ความสัมพันธ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจกลับสู่ระดับปกติ เมื่อถึง ค.ศ. 1999 การคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจยังไม่ถูกยกเลิกและยังไม่มีการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเต็มรูปแบบระหว่างสหรัฐและเกาหลีเหนือ เกาหลีเหนือจึงเตือนว่าพวกเขาจะกลับมาวิจัยนิวเคลียร์อีกครั้งเว้นแต่สหรัฐจะปฏิบัติตามส่วนของข้อตกลงที่ให้ไว้

การก่อสร้าง LWR เครื่องแรกเริ่มขึ้นในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2002 การก่อสร้างเครื่องปฏิกรณ์ทั้งสองเครื่องล่าช้ากว่ากำหนดการอย่างมาก แผนงานเดิมกำหนดให้เครื่องปฏิกรณ์ทั้งสองเริ่มใช้งานได้ภายใน ค.ศ. 2003 แต่การก่อสร้างได้หยุดชะงักอย่างไม่มีกำหนดในช่วงปลาย ค.ศ. 2002 สมาชิกวุฒิสภากล่าวหาประธานาธิบดีคลินตันว่าประเมินค่าใช้จ่ายของโครงการต่ำกว่าความเป็นจริง

รัสต์ เดมิง รองผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอาวุโส กล่าวต่อรัฐสภาว่า "ขอพูดตามตรง ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เราไม่ได้ปฏิบัติตามกำหนดการส่งมอบเชื้อเพลิงในแต่ละปีให้ตรงเวลาเสมอไป"

การล่มสลาย
ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2002 ประธานาธิบดีจอร์จ ดับเบิลยู. บุชของสหรัฐระบุชื่อเกาหลีเหนือในการแถลงนโยบายประจำปีต่อรัฐสภา (State of the Union Address) ครั้งแรกของเขาว่าเป็นส่วนหนึ่งของ "แกนแห่งความชั่วร้าย" (Axis of Evil)

ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2002 คณะผู้แทนสหรัฐนำโดยเจมส์ เอ. เคลลี ผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เดินทางเยือนเกาหลีเหนือเพื่อเผชิญหน้ากับฝ่ายเกาหลีเหนือด้วยการประเมินของสหรัฐที่ว่าเกาหลีเหนือมีโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม รายงานของทั้งสองฝ่ายเกี่ยวกับการประชุมครั้งนี้มีความแตกต่างกัน โดยคณะผู้แทนสหรัฐเชื่อว่าฝ่ายเกาหลีเหนือได้ยอมรับว่ามีโครงการยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงอยู่จริง ขณะที่ฝ่ายเกาหลีเหนือระบุว่าเคลลีตั้งข้อสันนิษฐานในลักษณะสามหาว แต่กลับล้มเหลวในการแสดงหลักฐานใด ๆ เช่น ภาพถ่ายดาวเทียม และพวกเขาตอบโต้ด้วยการปฏิเสธว่าเกาหลีเหนือไม่ได้วางแผนผลิตอาวุธนิวเคลียร์โดยใช้ยูเรเนียมเสริมสมรรถนะ พวกเขายังกล่าวต่อไปว่าในฐานะรัฐเอกราชที่มีอำนาจอธิปไตย เกาหลีเหนือย่อมมีสิทธิที่จะครอบครองอาวุธนิวเคลียร์เพื่อการป้องกันประเทศ แม้ในขณะนั้นจะยังไม่มีอาวุธดังกล่าวในครอบครอง ความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศที่เคยดูมีความหวังเมื่อสองปีก่อนหน้านั้น ได้เสื่อมถอยลงกลายเป็นความบาดหมางอย่างเปิดเผยอย่างรวดเร็ว

ข้อมูลข่าวกรองด้านยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูง (HEU) ที่เป็นฐานของข้อกล่าวหาโดยเจมส์ เคลลียังคงเป็นประเด็นที่ถกเถียงกัน โดยตามเอกสารข้อเท็จจริงของซีไอเอที่เสนอต่อรัฐสภาในวันที่ 19 พฤศจิกายน ค.ศ. 2002 ระบุว่ามี "หลักฐานชัดเจนที่บ่งชี้ว่าเกาหลีเหนือได้เริ่มก่อสร้างโรงเครื่องหมุนเหวี่ยง" และโรงงานแห่งนี้สามารถผลิต HEU ได้มากพอสำหรับสร้างอาวุธนิวเคลียร์ได้ตั้งแต่สองชุดขึ้นไปต่อปีเมื่อสร้างเสร็จ อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญบางส่วนประเมินว่าอุปกรณ์ที่เกาหลีเหนือนำเข้านั้นยังเป็นหลักฐานที่ไม่เพียงพอจะสรุปถึงโครงการเสริมสมรรถนะในระดับอุตสาหกรรม

สมาชิก KEDO พิจารณาในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2002 ว่าจะระงับการขนส่งน้ำมันเตาเพื่อตอบโต้เหตุการณ์ในเดือนก่อนหน้าหรือไม่ โดยเจมส์ เอ. เคลลี ผู้ช่วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ เตือนเจ้าหน้าที่ญี่ปุ่นว่ารัฐสภาสหรัฐจะไม่จัดสรรงบประมาณสำหรับการขนส่งดังกล่าวหากยังคงมีการละเมิดเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง การขนส่งน้ำมันจึงถูกระงับในเดือนธันวาคม

วันที่ 10 มกราคม ค.ศ. 2003 เกาหลีเหนือประกาศถอนตัวจากสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์อีกครั้ง ต่อมาในวันที่ 10 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2005 ในที่สุดเกาหลีเหนือก็ประกาศว่าตนได้ผลิตอาวุธนิวเคลียร์เพื่อเป็น "เครื่องป้องปรามนิวเคลียร์เพื่อการป้องกันตนเอง" วันที่ 9 ตุลาคม ค.ศ. 2006 เกาหลีเหนือทำการทดลองนิวเคลียร์ ซึ่งข่าวกรองของสหรัฐเชื่อว่าเกาหลีเหนือได้ผลิตอาวุธนิวเคลียร์อย่างง่ายไว้จำนวนหนึ่ง

ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2003 KEDO ระงับการทำงานในโครงการเครื่องปฏิกรณ์น้ำความดันสูง (pressurized water reactor) หลังจากนั้น KEDO ได้เปลี่ยนจุดมุ่งหมายของความพยายามไปที่การดูแลให้สินทรัพย์ของโครงการ LWR ณ สถานที่ก่อสร้างในเกาหลีเหนือและที่โรงงานผลิตต่าง ๆ ทั่วโลก (ซึ่งลงทุนไปแล้ว 1.5 พันล้านดอลลาร์จนถึงปัจจุบัน) ได้รับการรักษาและดูแลต่อไป

แต่ละฝ่ายต่างโทษกันไปมาว่าเป็นต้นเหตุของการสิ้นสุดกรอบความตกลง โดยสหรัฐชี้ว่าโรงเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของเกาหลีเหนือนั้นเป็นการละเมิดปฏิญญาร่วมว่าด้วยการปลดอาวุธนิวเคลียร์ในคาบสมุทรเกาหลี ค.ศ. 1992 ซึ่งระบุว่า "ฝ่ายใต้และเหนือจักต้องไม่ครอบครองโรงแปรสภาพนิวเคลียร์และโรงเสริมสมรรถนะยูเรเนียม" ส่วนเกาหลีเหนือกล่าวหาว่าสหรัฐดำเนิน "นโยบายเป็นปรปักษ์" รวมถึงการจงใจประวิงเวลาในการส่งน้ำมันเตาและความคืบหน้าในโครงการ KEDO ซึ่ง "ทำให้ความตกลงเป็นโมฆะโดยปริยาย" ตลอดจนการระบุชื่อเกาหลีเหนือเป็นส่วนหนึ่งของ "แกนแห่งความชั่วร้าย" และเป็นเป้าหมายของการชิงโจมตีด้วยนิวเคลียร์เชิงรุกของสหรัฐ

แม้ความตกลงจะล่มสลายลงเป็นส่วนใหญ่ แต่เกาหลีเหนือก็ไม่ได้เริ่มงานก่อสร้างโรงไฟฟ้าสำหรับการผลิตนิวเคลียร์ขนาดใหญ่ 2 แห่งที่ถูกระงับไว้ภายใต้ความตกลงต่อในทันที ซึ่งโรงไฟฟ้าเหล่านี้มีศักยภาพในการผลิตพลูโทเนียมเกรดอาวุธได้เพียงพอสำหรับการสร้างอาวุธนิวเคลียร์หลายชุดต่อปี กรอบความตกลงนี้ประสบความสำเร็จในการระงับการผลิตพลูโทเนียมของเกาหลีเหนือที่ศูนย์นิวเคลียร์ย็องบย็อนเป็นเวลาแปดปีตั้งแต่ ค.ศ. 1994 ถึงธันวาคม ค.ศ. 2002 อย่างไรก็ตาม กรอบความตกลงนี้ล้มเหลวในการหยุดยั้งเกาหลีเหนือจากการพัฒนาโครงการยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงที่เป็นความลับ ซึ่งเริ่มขึ้นใน "ช่วงกลางหรือปลายทศวรรษ 1990"

มีการหารือผ่านการเจรจาหกฝ่ายเกี่ยวกับความตกลงที่จะมาแทนที่ จนสามารถบรรลุความตกลงเบื้องต้นในวันที่ 19 กันยายน ค.ศ. 2005 โดยความตกลงดังกล่าวไม่ได้กล่าวถึงข้ออ้างของสหรัฐที่ว่าเกาหลีเหนือมีโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมใต้ดินที่เป็นความลับ อย่างไรก็ตาม ความตกลงฉบับใหม่กำหนดให้เกาหลีเหนือต้องถอนการติดตั้งสิ่งอำนวยความสะดวกทางนิวเคลียร์ทั้งหมด ไม่ใช่เพียงแค่โรงงานเฉพาะแห่งเหมือนในกรอบความตกลง ท้ายที่สุดแล้วการเจรจาหกฝ่ายยุติลงใน ค.ศ. 2009

วันที่ 31 พฤษภาคม ค.ศ. 2006 KEDO ตัดสินใจยุติโครงการก่อสร้าง LWR อย่างเป็นทางการ

ดูเพิ่ม
 ประเทศเกาหลีเหนือกับอาวุธอานุภาพทำลายล้างสูง
 การเจรจาหกฝ่าย
 กระบวนการสันติภาพเกาหลี ค.ศ. 2018
 การประชุมสุดยอดเกาหลีเหนือ–สหรัฐ ค.ศ. 2018
 การประชุมสุดยอดเกาหลีเหนือ–สหรัฐ ค.ศ. 2019
 การประชุมสุดยอดเขตปลอดทหารเกาหลี–สหรัฐ ค.ศ. 2019

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Agreed Framework between the USA and the DPRK – Geneva, October 21, 1994 (archived 2003-12-17)
 Press Briefing by Ambassador Gallucci on Korea (Agreed Framework), White House, October 18, 1994
 Programme for Promoting Nuclear Non-Proliferation Newsbrief, 3rd Quarter 1994 – describes negotiations leading to Agreed Framework
 Agreement on Supply of a Light-Water Reactor Project to the Democratic People's Republic of Korea – KEDO, 1995
 Ch 14: North Korea – from Deadly Arsenals, Carnegie Endowment for International Peace (2002)
 Nautilus Institute – In-depth coverage of the North Korean situation since 1997
 North Korea's Nuclear Breach – Carnegie Endowment for International Peace
 Washington was on brink of war with North Korea 5 years ago, CNN, October 4, 1999
 Modernizing the US-DPRK Agreed Framework: The Energy Imperative, Nautilus Institute, February 16, 2001
 Report on Delay in Construction of Light-Water Reactor Project, KCNA, May 22, 2001
 North Korea's nuclear facilities by Google Earth

การล่มสลายของกรอบความตกลง
 J. Kelly Failed to Produce 'Evidence' in Pyongyang – O Song Chol, DPRK Foreign Ministry, January 18, 2003
 North Korea's Nuclear Weapons Program, Larry A. Niksch, Congressional Research Service – The Library of Congress, March 17, 2003
 The History of the 1994 Agreed Framework, Daniel B. Poneman, The Forum for International Policy, March 7, 2003
 Examining the Lessons of the 1994 U.S.-North Korea Deal, PBS, April 10, 2003
 The United States, North Korea, And The End Of The Agreed Framework, Naval War College Review, Summer 2003
 Dealing With North Korea's Nuclear Programs – James A. Kelly, Assistant Secretary of State for East Asian and Pacific Affairs, July 15, 2004
 Did North Korea Cheat?, Foreign Affairs, January/February 2005
 North Korea Says It Will Abandon Nuclear Efforts, The New York Times, September 19, 2005
 KCNA Urges U.S. to Compensate for Losses Caused by Scrapping AF, KCNA, December 19, 2005
 The Beijing Deal is not the Agreed Framework, Peter Hayes, Nautilus Institute, February 14, 2007


ปฏิญญาร่วมว่าด้วยการปลดอาวุธนิวเคลียร์ในคาบสมุทรเกาหลี
 Joint Declaration of the Denuclearization of the Korean Peninsula – text of agreement, February 19, 1992
 Joint Declaration of South and North Korea of the Denuclearization of the Korean Peninsula – analysis, Inventory of International Nonproliferation Organizations and Regimes, 2002

หมวดหมู่:ความสัมพันธ์เกาหลีเหนือ–สหรัฐ
หมวดหมู่:การเมืองเกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:การแพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์
หมวดหมู่:โครงการนิวเคลียร์เกาหลีเหนือ
หมวดหมู่:ประเทศเกาหลีเหนือในปี พ.ศ. 2537
หมวดหมู่:ตุลาคม พ.ศ. 2537
หมวดหมู่:เอกสารปี พ.ศ. 2537