นักตาคลังเมือง

นักตาคลังเมือง หรือ เนียกตาเฆลียงเมือง () เป็นผู้นำทางทหารในประวัติศาสตร์เชิงปรัมปราในศตวรรษที่ 16 และเป็น เนียกตา หรือเทพารักษ์ซึ่งมีหน้าที่พิทักษ์ดินแดนฝั่งตะวันตกของโตนเลสาบ

 แหล่งข้อมูลและประวัติ 

พระราชพงศาวดารกัมพูชา ซึ่งบันทึกใน ค.ศ. 1904 และ ค.ศ. 1906 เป็นแหล่งข้อมูลหลักสำหรับเหตุการณ์เกี่ยวกับชีวิตของนักตาคลังเมือง เรื่องราวของนักตาคลังเมืองไม่ได้ถูกบันทึกไว้ในพระราชพงศาวดารฉบับก่อนหน้า หรือในเอกสารลายลักษณ์อักษรอื่นใดที่เป็นที่รู้จัก โดยเชื่อว่าเดิมเป็นตำนานปากเปล่าของจังหวัดโพธิสัตว์  

แหล่งข้อมูลที่เขียนครั้งแรกเกี่ยวกับนักตาคลังเมืองพบในพระราชพงศาวดารกัมพูชาเมื่อปี ค.ศ. 1906 ซึ่งระลึกถึงการเคารพนักตาคลังเมืองในช่วงแรก ๆ ในศตวรรษที่ 16 โดยกล่าวไว้ว่า เมื่อนักตาคลังเมืองเผชิญกับความพ่ายแพ้ต่อฝ่ายสยาม นักตาคลังเมืองจึงสั่งให้ขุดหลุมลึกพร้อมใส่อาวุธไว้และกระโดดลงหลุมร่วมกับภรรยาและบุตรชายทั้งสามที่เมืองบากาน จากนั้นจึงกลายเป็นกองทัพผีและหว่านโรคห่าใส่ศัตรูจนเกิดความพ่ายแพ้ การตายของนักตาคลังเมืองด้วยวิธีผิดธรรมชาติทำให้เขากลายเป็นเทพารักษ์ที่มีพลังอำนาจ (เนียกตา) ในรัชสมัยของสมเด็จพระบรมราชาที่ 4 หรือนักพระสัตถา ละแวกตกอยู่ภายใต้การรุกรานของสยาม กษัตริย์กัมพูชาทรงปกป้องเมืองหลวงของพระองค์ด้วยการสักการะพระพุทธกายสิทธิที่วัดตรอแลงแกงและสักการะศาลนักตาคลังเมือง หลังจากนั้น กษัตริย์สยามซึ่งเชื่อว่าน่าจะเป็นสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทรงส่งหมอผีสองคนปลอมตัวเป็นพระภิกษุมายังกัมพูชา เมื่อได้รับความไว้วางใจจากพระเจ้าแผ่นดินจึงทำให้นักพระสัตถาเสียพระสติ หลอกพระองค์ว่าปัญหาของพระองค์เกิดจากอิทธิพลอันชั่วร้ายของพระพุทธกายสิทธิ์และศาลนักตาคลังเมือง นักพระสัตถาจึงรับสั่งให้ทำลายพระพุทธรูปและรูปเคารพนักตาคลังเมืองแล้วโยนลงแม่น้ำ พงศาวดารเล่าว่าเหตุการณ์นี้ทำให้พระขรรค์ซึ่งเป็นเครื่องราชกกุธภัณฑ์ขึ้นสนิม ตาน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่บานันแห้งเหือด พระพุทธรูปที่เมืองศรีโสธรแตกร้าวและมีเลือดไหล ใบโพธิ์ที่ละแวกร่วงหล่นผิดฤดู โรคห่าแพร่กระจายไปทั่วแผ่นดิน และจากนั้นฝ่ายสยามก็เข้าตีกรุงละแวกได้สำเร็จ เมื่อภายหลังได้นำชิ้นส่วนของพระพุทธรูปและรูปเคารพนักตาคลังเมืองได้รับการกู้คืนและประกอบกลับเข้าที่เดิม และประดิษฐาน ณ ที่แห่งเดิม จึงสามารถขับไล่ศัตรูออกไปได้ 

 แหล่งอ้างอิง 

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธในประเทศกัมพูชา