การประชุมเบอร์ลิน

การประชุมเบอร์ลิน () เมื่อ ค.ศ. 1884-1885 คือการประชุมของชาติมหาอำนาจนักล่าอาณานิคม ซึ่งมีบทสรุปเป็นการลงนามในข้อตกลงทั่วไปแห่งเบอร์ลิน (General Act of Berlin)The Belgian Congo and the Berlin act, by Keith, Arthur Berriedale, 1919, p. 52. ซึ่งเป็นข้อตกลงที่ใช้ควบคุมการล่าอาณานิคมและการค้าของชาวยุโรปในทวีปแอฟริกาในยุคจักรวรรดินิยมใหม่ การประชุมนี้จัดขึ้นโดย อ็อทโท ฟ็อน บิสมาร์ค อดีตนายกรัฐมนตรีคนแรกของเยอรมนี ตามคำขอของสมเด็จพระเจ้าเลออปอลที่ 2 แห่งเบลเยียม การประชุมมี 14 ประเทศเข้าร่วม โดยจัดขึ้นที่อาคารเลขที่ 77 (ปัจจุบันคือเลขที่ 92) บนถนน Wilhelmstrasse กลางกรุงเบอร์ลิน และเริ่มขึ้นในวันที่ 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1884 สิ้นสุดลงในวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1885 โดยมีการลงนามในข้อตกลงทั่วไป ระหว่างการประชุม ผู้เข้าร่วมยังได้หารือและตกลงในกรอบการทำงานร่วมกันเพื่อรับรองการเข้ายึดครองที่มีผลบังคับใช้ (effective occupation) ของอาณานิคมยุโรปในพื้นที่ชายฝั่งทะเลของแอฟริกา หลังจากนั้น การอ้างสิทธิ์ของยุโรปในดินแดนแอฟริกาก็เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการอาณานิคมในแอฟริกาที่ได้เริ่มต้นขึ้นแล้วก่อนหน้าการประชุม

ข้อตกลงทั่วไปแห่งเบอร์ลินถือเป็นการทำให้การอาณานิคมในแอฟริกาที่ดำเนินอยู่อย่างเต็มรูปแบบนั้นเป็นไปอย่างเป็นทางการBruce Gilley: In Defense of German Colonialism, September  1, 2022 การประชุมนี้มีส่วนช่วยนำไปสู่ยุคที่ชาติตะวันตกเร่งกิจกรรมการล่าอาณานิคม และบางครั้งก็ถูกอ้างว่าเป็นต้นเหตุของการแบ่งแยกแอฟริกา อย่างไรก็ตาม นักวิชาการบางส่วนเตือนว่าไม่ควรประเมินบทบาทของการประชุมนี้สูงเกินไปในการแบ่งแยกอาณานิคมของแอฟริกา โดยชี้ให้เห็นว่ามีข้อตกลงทวิภาคีจำนวนมากที่ทำขึ้นก่อนและหลังการประชุม งานศึกษาในปี ค.ศ. 2024 พบว่า เส้นแบ่งเขตแดนเพียงแห่งเดียวที่กำหนดขึ้นในการประชุมคือบริเวณภูมิภาคคองโก (และมีการแก้ไขในภายหลัง) และส่วนใหญ่ของพรมแดนในทวีปแอฟริกานั้นไม่ได้มีรูปร่างสุดท้ายจนกระทั่งอีกกว่าสองทศวรรษต่อมา อย่างไรก็ตาม วิลเลียม โรเจอร์ หลุยส์ (Wm. Roger Louis) ยอมรับว่าข้อตกลงเบอร์ลินมีความเกี่ยวข้องกับแนวทางการแบ่งแยกทวีปแอฟริกาอย่างแน่นอน

ชาติมหาอำนาจยุโรปถูกขับเคลื่อนด้วยแรงจูงใจทางเศรษฐกิจเป็นหลัก เนื่องจากมีการแข่งขันเพื่อครอบครองทรัพยากรธรรมชาติอันมหาศาลในทวีปแอฟริกา ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการปฏิวัติอุตสาหกรรมและการขยายตัวทางเศรษฐกิจ เมื่ออุตสาหกรรมของยุโรปเติบโตขึ้น วัตถุดิบต่าง ๆ เช่น ยางพารา แร่ งาช้าง และฝ้าย ทำให้แอฟริกามีมูลค่าสูงอย่างมาก การควบคุมตลาดขนาดใหญ่ของแอฟริกาทำให้ชาติตะวันตกสามารถขายสินค้าที่ผลิตขึ้นได้ ซึ่งช่วยเสริมสร้างอำนาจทางเศรษฐกิจทั้งในด้านทรัพยากรและการค้า การประชุมเบอร์ลินได้ทำให้ความทะเยอทะยานเหล่านี้เป็นไปอย่างเป็นทางการ โดยให้การรับรองการอ้างสิทธิ์ในดินแดนที่มีทรัพยากรอุดมสมบูรณ์ และสร้างกฎระเบียบเพื่อลดความขัดแย้งระหว่างชาติมหาอำนาจนักล่าอาณานิคมที่แข่งขันกัน การแข่งขันทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะระหว่างอังกฤษกับฝรั่งเศส ทำให้เกิดความเร่งด่วนในการยึดครองอาณานิคมก่อนที่การผูกขาดจะเกิดขึ้นในพื้นที่ยุทธศาสตร์ เช่น ลุ่มน้ำคองโก ส่วนเกินทางอุตสาหกรรมในยุโรปยังกระตุ้นให้เกิดการขยายตัวเพิ่มขึ้น เนื่องจากอาณานิคมในแอฟริกาได้กลายเป็นทั้งแหล่งวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมยุโรป และตลาดพร้อมสำหรับผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปของยุโรปในเวลาเดียวกัน

อีก 7 ประเทศจากทั้งหมด 14 ประเทศที่เข้าร่วมการประชุม ได้แก่ ออสเตรีย-ฮังการี รัสเซีย เดนมาร์ก เนเธอร์แลนด์ สวีเดน-นอร์เวย์ จักรวรรดิออตโตมัน และสหรัฐอเมริกา ไม่ได้ครอบครองดินแดนใด ๆ ในแอฟริกาอย่างเป็นทางการหลังจากการประชุมสิ้นสุดลง

อ้างอิง

หมวดหมู่:จักรวรรดินิยม
หมวดหมู่:อ็อทโท ฟ็อน บิสมาร์ค
หมวดหมู่:สมเด็จพระเจ้าเลออปอลที่ 2 แห่งเบลเยียม