ที-อเลิร์ท

ที-อเลิร์ท () เป็นระบบการแจ้งเตือนภัยแห่งชาติ ของประเทศไทย ภายใต้การดูแลของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย

 ประวัติ 
ระบบการแจ้งเตือนภัยแห่งชาติของไทย ถูกพูดถึงมาหลายครั้งนับตั้งแต่หลังเหตุการณ์แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547 โดยได้มีการก่อตั้งศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ ขึ้นมาในปี พ.ศ. 2548 เพื่อบริหารจัดการด้านการเตือนภัยในระดับชาติ สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี และถูกมองว่าเป็นความหวังในการเตือนภัยพิบัติระดับชาติ มีกลไกในการแจ้งเตือนที่ครอบคลุม ได้แก่ ข้อความเตือนภัยจากระบบบริการสารสั้น (SMS) และเครือข่ายสถานีวิทยุและโทรทัศน์กองทัพบก เป็นแม่ข่ายโทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทยในการแจ้งเตือนให้กับประชาชนผ่านทางวิทยุและโทรทัศน์

ต่อมาหน่วยงานดังกล่าวได้ถูกลดบทบาทลงไปเป็นส่วนหนึ่งของกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในปี พ.ศ. 2550 และลดระดับลงไปสังกัดอยู่ภายใต้กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทยในปี พ.ศ. 2559 ทำให้บทบาทในการสั่งการและแจ้งเตือนภัยในระดับชาติของศูนย์นั้นไม่สามารถประสานและสั่งการไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้จนถูกตั้งคำถามถึงอำนาจหน้าที่และการมีอยู่

ระหว่างนั้น เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565 กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยได้เปิดให้บริการแอปพลิเคชันบนโทรศัพท์มือถือชื่อว่า Thai Disaster Alert เพื่อใช้ในการแจ้งเตือนภัยพิบัติต่าง ๆ ซึ่งจำเป็นจะต้องเข้าไปดาวน์โหลดและติดตั้งเอง

 เซลล์บรอดคาสต์ 
วันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2565 คณะกรรมการบริหารระบบการเตือนภัยพิบัติแห่งชาติได้มีมติให้กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ดำเนินการจัดทำโครงการพัฒนาระบบแจ้งเตือนภัยผ่านระบบสัญญาณโทรศัพท์เคลื่อนที่ โดยมีประเด็นหลักคือให้ ปภ. ดำเนินการใช้ระบบเซลล์บรอดคาสต์ในการแจ้งเตือนสาธารณภัยต่าง ๆ 

ในวันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2566 ภายหลังเหตุกราดยิงที่สยามพารากอน กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมและ คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ได้หารือร่วมกันถึงการใช้การแจ้งเตือนในระยะเร่งด่วนภายใน 1 เดือนด้วยการใช้ระบบบริการสารสั้น (SMS) และระยะปานกลางเป็นการใช้ระบบเซลล์บรอดคาสต์ และมีการประชุมร่วมกันในวันที่ 8 พฤศจิกายน และ 26 ธันวาคม ในการหารือกันหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงาน กสทช. สำนักงานตำรวจแห่งชาติ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ในการกำหนดแนวทางในการบริหารจัดการระบบ

ในวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2567 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี ได้พิจารณาร่างระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการแจ้งข้อมูลผ่านการสื่อสารโทรคมนาคม มีประเด็นหลักคือให้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการแจ้งข้อมูลผ่านการสื่อสารโทรคมนาคม รวมถึงกำหนดให้มีหน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่ในการแจ้งเตือน จากนั้นในวันที่ 25 มิถุนายน ได้มีมติคณะรัฐมนตรีให้เห็นชอบในร่างกฎหมาย และคณะกรรมการ กสทช. สนับสนุนงบประมาณวิจัยในการพัฒนาระบบแจ้งข้อมูลผ่านการสื่อสารโทรคมนาคม

ในวันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2567 กสทช. ได้อนุมัติงบประมาณให้ ปภ. เป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินงาน CBE (Cell Broadcast Entity) และให้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เป็นผู้รับผิดชอบการเชื่อมต่อและระบบคลาวด์ รวมถึงการเชื่อมต่อระหว่าง CBE (Cell Broadcast Entity) และ CBC (Cell Broadcast Center) และดำเนินการจัดหาอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง รวมถึงอนุมัติงบประมาณ 1 พันล้านในการจัดทำและบำรุงรักษาระบบเป็นเวลา 3 ปีให้กับผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ ได้แก่ เอไอเอส ทรู และโทรคมนาคมแห่งชาติ

ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2567 นางสาวแพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ได้สั่งการเร่งรัดการดำเนินการระบบบริการเซลล์บรอดคาสต์ (CBS) โดยขณะนั้นมีการรายงานเบื้องต้นว่าระบบจะพร้อมทดสอบระบบในไตรมาสแรกของปี พ.ศ. 2568 และพร้อมใช้งานจริงในบางพื้นที่ในช่วงไตรมาสที่สอง กระทั่งเกิดเหตุการณ์น้ำท่วมและดินโคลนถล่มในภาคเหนือ ช่วงต้นเดือนกันยายน และครั้งหลังจากเหตุการณ์น้ำท่วมที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ทำให้สังคมมีการทวงถามถึงระบบเซลล์บรอดคาสต์ ที่มีการระบุว่าจะนำไปใช้งานแทนระบบบริการสารสั้น (SMS) แต่ก็ยังไม่มีความพร้อมและยังไม่ถูกนำมาใช้งานในเวลานั้น ทำให้คณะรัฐมนตรีได้เร่งรัดการดำเนินงานระบบเซลล์บรอดคาสต์อีกครั้ง

ระบบเซลล์บรอดคาสต์ถูกนำมาใช้งานอย่างจริงจังหลังจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวในประเทศพม่า พ.ศ. 2568 เมื่อวันที่ 28 มีนาคม เนื่องจากเป็นเหตุการณ์ที่ไม่มีการคาดคิดว่าจะเกิดขึ้นและสร้างความสับสนให้กับประชาชนเป็นวงกว้าง ทำให้มีการทวงถามถึงมาตรการแจ้งเตือนภัยระดับชาติ ซึ่ง นางสาวแพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นได้สั่งการให้ใช้งานระบบบริการสารสั้น (SMS) ในการแจ้งเตือนภัยพิบัติไปพลางก่อนระหว่างรอระบบเซลล์บรอดคาสต์

การทำงานของระบบเซลล์บรอดคาสต์ประกอบไปด้วย 2 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 

 CBE (Cell Broadcast Entity) ดำเนินการโดยภาครัฐโดยมีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยเป็นเจ้าภาพ
 CBC (Cell Broadcast Center) ดำเนินการโดยผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์มือถือ

 ทดสอบระบบ 
ระบบเซลล์บรอดคาสต์ได้ทดสอบการใช้งานอย่างเป็นทางการในวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 โดยมีลำดับการปฏิบัติงานในการทดสอบแต่ละครั้งด้วยการจำลองสถานการณ์ได้รับข้อมูลภัยพิบัติ จากนั้นจะเสนอข้อความแจ้งเตือนไปที่อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย เมื่ออนุมัติแล้วจะส่งคำสั่งจากระบบไปยังผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์มือถือไปยังโทรศัพท์มือถือของประชาชนในพื้นที่ได้รับการแจ้งเตือนที่ถูกกำหนด ในรูปแบบข้อความครั้งเดียว พร้อมเสียงเตือนความยาว 8 วินาที และค้างสัญญาณที่ส่งออกไปเป็นระยะเวลา 10 นาทีเพื่อแจ้งเตือนบุคคลอื่นที่เข้ามาจากต่างพื้นที่ให้ได้รับข้อความแจ้งเตือนเมื่อเข้าพื้นที่มา

การแบ่งระดับการทดสอบระบบออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่

 การแจ้งเตือนระดับเล็ก ในวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 เวลา 13.00 น. ใน 5 พื้นที่ ได้แก่
 ศาลากลางจังหวัดเชียงราย
 ศาลากลางจังหวัดอุบลราชธานี
 ศาลากลางจังหวัดสุพรรณบุรี
 ศาลากลางจังหวัดสงขลา
 อาคารศูนย์ราชการแจ้งวัฒนา (อาคารเอ และ บี)
 การแจ้งเตือนระดับกลาง ในวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 เวลา 13.00 น. ใน 5 อำเภอ ได้แก่
 อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง
 อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น
 อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
 อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี
 เขตดินแดง กรุงเทพมหานคร
 การแจ้งเตือนระดับใหญ่ ในวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 เวลา 13.00 น. ใน 5 จังหวัด ได้แก่
 จังหวัดเชียงใหม่
 จังหวัดอุดรธานี
 จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
 จังหวัดนครศรีธรรมราช
 กรุงเทพมหานคร

การทดสอบครั้งสุดท้ายมีขึ้นในวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 ระหว่างเวลา 13.00 - 14.00 น. ในพื้นที่จังหวัดสุพรรณบุรี ในรูปแบบของการแจ้งเตือนจำนวน 3 ครั้ง ห่างกันครั้งละ 5 นาที ใน 2 พื้นที่ ได้แก่

 ศูนย์ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย เขต 2 ตำบลรั้วใหญ่ อำเภอเมืองสุพรรณบุรี จังหวัดสุพรรณบุรี โดยรถโมบายเคลื่อนที่ของทรู และดีแทค
 โรงเรียนกีฬาจังหวัดสุพรรณบุรี โดยเสาส่งสัญญาณของเอไอเอส
 การทดสอบแจ้งเตือนระดับประเทศ ต่อมา กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยได้ดำเนินการ ทดสอบระบบแจ้งเตือนภัยระดับประเทศ (Nationwide Test) เมื่อวันที่ 20 มกราคม พ.ศ. 2569 เวลา 14.00 น. โดยส่งข้อความแจ้งเตือนผ่านระบบเซลล์บรอดคาสต์ไปยังโทรศัพท์มือถือของประชาชนทั่วประเทศ

 ใช้งานอย่างเป็นทางการ 
ระบบเซลล์บรอดคาสต์ สามารถใช้งานเป็นระบบการแจ้งเตือนภัยแห่งชาติอย่างเป็นทางการในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2568 ภายหลังการทดสอบครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม

 ที-อเลิร์ท 
กระทรวงมหาดไทย ได้เปิดตัวระบบ ที-อเลิร์ท เป็นชื่ออย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2568 ณ โรงแรมชาเทรียม ริเวอร์ไซด์ กรุงเทพฯ โดยมี นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ปลัดกระทรวงมหาดไทยเป็นประธานในพิธีเปิด พร้อมด้วย อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ผู้ว่าราชการจังหวัด ผู้บริหารระดับสูงของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และผู้ให้บริการเครือข่ายมือถือหลักในประเทศไทย คือ เอไอเอส ทรู และโทรคมนาคมแห่งชาติ

 ระบบ 
ที-อเลิร์ท เป็นระบบที่ใช้สำหรับการเตือนภัยจากอุปกรณ์ต่าง ๆ เช่น เครื่องสัญญาณเตือนภัยผ่านดาวเทียม ทุ่นตรวจวัดสึนามิ และส่งออกเป็นรูปแบบต่าง ๆ ได้แก่

 ระบบเซลล์บรอดคาสต์ โดยได้กำหนดทำระเบียบปฏิบัติประจำ () การส่งสัญญาณผ่านระบบบริการเซลล์บรอดคาสต์ () และมาตรฐานข้อความแจ้งเตือนภัย ()
 หอเตือนภัย
 อุปกรณ์รับสัญญาณเตือนภัย
 กลไกการแจ้งเตือนในระดับท้องถิ่น

 ความสามารถในการส่งข้อมูล 
ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2568 กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยได้จัดทำระเบียบปฏิบัติประจำ () สำหรับแจ้งเตือนระบบ ที-อเลิร์ท ทั้งหมด 8 ประเภท ได้แก่

 แผ่นดินไหว
 ในประเทศที่ระดับ 4.0 ขึ้นไป
 นอกประเทศที่ระดับ 6.0 ขึ้นไป
 ทะเลอันดามันที่ระดับ 7.0 ขึ้นไป
 สึนามิ
 เมื่อแผ่นดินไหวในทะเลอันดามันตั้งแต่ 7.0 ขึ้นไป
 วาตภัย
 อุทกภัย
 ดินโคลนถล่ม
 ภัยหนาว
 เมื่ออุณหภูมิตั้งแต่ 7.9 องศาเซลเซียสลงไป
 ฝุ่นละออง PM2.5
 เมื่ออากาศอยู่ในระดับ 75.0 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรขึ้นไป
 เหตุรุนแรงในพื้นที่สาธารณะ

นอกจากนี้ยังเตรียมที่จะขยายการแจ้งเตือนอีก 6 ประเภท ได้แก่ ภัยจากโรคระบาดในมนุษย์ อัคคีภัยและภัยจากสารเคมีและวัตถุอันตราย ภัยจากการก่อการร้าย ภัยจากการจราจรและขนส่ง ภัยจากไซเบอร์ และภัยอื่น ๆ โดยจะดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในปี พ.ศ. 2569

 การใช้งาน 
ที-อเลิร์ท ถูกนำไปใช้งานในการแจ้งเตือนภัยในรูปแบบต่าง ๆ ได้แก่ การแจ้งเตือนเพื่อให้ข้อมูล เช่น การเพิ่มปริมาณการระบายน้ำของแม่น้ำเจ้าพระยาที่ส่งผลให้เกิดน้ำล้นตลิ่งและน้ำท่วม การแจ้งเตือนภัยขั้นรุนแรง เช่น กรณีน้ำท่วมในพื้นที่ภาคใต้ของประเทศไทยในปี พ.ศ. 2568 การแจ้งเตือนระดับสูงสุด เช่น กรณีน้ำท่วมในพื้นที่ภาคใต้ของประเทศไทยในปี พ.ศ. 2568

ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2568 พบว่ายังมีผู้ใช้งานโทรศัพท์มือถือบางคนยังไม่ได้รับการแจ้งเตือน ซึ่งอาจมีสาเหตุมาจากความยังไม่สมบูรณ์ของระบบ หรือการยังไม่เปิดใช้งานแจ้งเตือนในโทรศัพท์มือถือของตน ซึ่งในผู้ใช้งานระบบปฏิบัติการไอโอเอสจำเป็นจะต้องอัพเดทเวอร์ชั่นล่าสุด หรือเวอร์ชั่นผู้ให้บริการเป็น 63.0.1 ก่อน และเปิดระบบแจ้งเตือนหัวข้อชื่อว่า TH-ALERT และเปิดการแจ้งเตือนภายในทั้งหมด และผู้ใช้งานระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ต้องเข้าไปตรวจสอบเช่นกันว่าเปิดการแจ้งเตือนในหัวข้อต่าง ๆ ครบถ้วนหรือไม่

 ปัญหา 
ระหว่างเหตุการณ์อุทกภัยในภาคใต้ตอนล่างของประเทศไทยในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2568 รศ.ดร.เสรี ศุภราทิตย์ ผู้อำนวยการศูนย์การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศและภัยพิบัติ มหาวิทยาลัยรังสิต และรองประธานมูลนิธิสภาเตือนภัยพิบัติแห่งชาติระบุว่า ในฐานะที่ตนเป็นผู้ดูแลและพัฒนาระบบเซลล์บรอดคาสต์ ระหว่างวันที่ 18 จนถึงวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 ได้มีการแจ้งเตือนถึงสถานการณ์น้ำไปในเฉพาะพื้นที่ภาคใต้จำนวน 99 ครั้ง เพื่อให้ประชาชนอพยพออกจากพื้นที่ แต่ประชาชนไม่ตอบสนองต่อคำเตือนดังกล่าว เนื่องจากอำนาจในการควบคุมและสั่งการอพยพประชาชนออกจากพื้นที่อยู่ที่ผู้ว่าราชการจังหวัด ซึ่งหน่วยงานบริหารจัดการภายในพื้นที่ไม่ตอบสนองต่อคำเตือนหรือเตรียมความพร้อมในการอพยพ แม้จะส่งคำเตือนไปล่วงหน้าก่อน 1 สัปดาห์ก่อนเกิดเหตุการณ์ และย้ำไปอีกครั้งในวันที่ 20 พฤศจิกายนก็ตาม และมีการเตือนผ่านเซลล์บรอดคาสต์ในพื้นที่ตอนบนซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นมวลน้ำมาโดยตลอด แต่บริเวณพื้นที่ลุ่มต่ำไม่ได้ตอบสนองเพื่อรับมือแต่อย่างใด

 ระเบียงภาพ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ระบบเตือนภัยประชากรฉุกเฉิน
หมวดหมู่:ก่อตั้งในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2568