เหตุการณ์สะพานกอตอ

เหตุการณ์สะพานกอตอ เป็นเหตุการณ์การฆาตกรรมชาวไทยมลายู 5 คนโดยทหารนาวิกโยธินไทย ที่เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2518 โดยศพถูกนำไปทิ้งที่สะพานกอตอในอำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส ซึ่งเป็นสะพานข้ามแม่น้ำสายบุรี บริเวณพรมแดนกับอำเภอสายบุรี จังหวัดปัตตานี ซึ่งต่อมาเป็นชนวนเหตุสำคัญที่นำไปสู่การชุมนุมประท้วงครั้งใหญ่ในประวัติศาสตร์ของของชาวมลายูมุสลิมในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้

เหตุการณ์
ในช่วงกลางคืนของวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2518 ชาวมลายูมุสลิม 6 คน ทั้งหมดเป็นผู้ชาย ขณะกำลังเดินทางโดยรถยนต์จากตัวเมืองนราธิวาส กลับบ้านในอำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส ได้ถูกทหารนาวิกโยธิน 6 นาย ที่ตั้งค่ายอยู่ในบริเวณ เรียกหยุดรถ สั่งตรวจค้น และก่อเหตุฆาตกรรมโดยการฆ่าปาดคอ ศพของทั้งหมดถูกนำไปโยนทิ้งลงแม่น้ำสายบุรี บริเวณเชิงสะพานกอตอ ในเขตอำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส สะพานกอตอเป็นจุดพรมแดนกับอำเภอสายบุรี จังหวัดปัตตานี เหยื่อซึ่งอายุน้อยที่สุดในนั้นคือ สือแม บราเซะ อายุ 15 ปี (บ้างว่า 14 ปี) บาดเจ็บสาหัส มีบาดแผลหลายจุดรอบตัว แต่รอดชีวิต ว่ายน้ำกลับขึ้นฝั่งและนำเหตุการณ์มาบอกต่อสู่สาธารณะ

ผู้เสียชีวิตห้าราย ได้แก่ นายสะมะแอ อีซอ (38 ปี) นายสะมะแอ ปาแย (25 ปี) นายอูเซ็ง กาเซ็ง (17 ปี) นายบือราเฮ็ง กากะ และนายอารง กากะ (18 ปี)

การประท้วง
หลังจากการเปิดเผยเรื่องราวของเด็กชายสือแม ประชาชนชาวมลายูมุสลิมจำนวนมากรู้สึกโกรธแค้นและไม่พอใจต่อการกระทำของเจ้าหน้าที่รัฐ และได้รวมตัวกันชุมนุมประท้วงเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรม การชุมนุมเริ่มต้นที่บริเวณหน้าศาลากลางจังหวัดปัตตานีในวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2518 จากนั้นได้ย้ายไปชุมนุมที่บริเวณมัสยิดกลางปัตตานี ในวันทึ่ 14 ธันวาคม การประท้วงครั้งนี้กินระยะเวลายาวนาน 45 วัน ถือเป็นการชุมนุมที่ยาวนานที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ไทยในเวลานั้น

การประท้วงได้รับความช่วยเหลือจากนิสิตนักศึกษามุสลิมที่ศึกษาในกรุงเทพมหานคร ในชื่อ กลุ่มสลาตัน ในการจัดการชุมนุม รวมถึงนำเหตุการณ์เผยแพร่กับหนังสือพิมพ์หลายฉบับ

การประท้วงมีข้อเรียกร้องสี่ประการ ได้แก่:
 ให้รัฐบาลจับฆาตกรมาดำเนินคดีอย่างเร็วที่สุด
 ให้รัฐบาลชดใช้ค่าความเสียหายตามความพอใจของผู้สูญเสีย
 ให้รัฐบาลพิจารณาถอนกองกำลังทหารที่ส่งมาปราบปรามภายใน 7 วัน
 ให้รัฐบาลทบทวนนโยบายการปกครองสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ใหม่

อย่างไรก็ตามการประท้วงถูกปฏิเสธจากรัฐบาลส่วนกลาง ซึ่งยังกล่าวหาว่าการชุมนุมประท้วงนี้มีเป้าหมายแบ่งแยกดินแดน และมีองค์การปลดปล่อยสหปัตตานี (PULO) อยู่เบื้องหลัง ดังที่ คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น กล่าวหาว่าการประท้วงนั้น "ในระยะแรกเป็นการเรียกร้องความเป็นธรรม ต่อมาได้มีการถือสาเหตุนี้เป็นการเรียกร้องแบ่งแยกดินแดน" นอกจากนี้ เนื่องจากการปราศรัยมีการใช้ภาษามลายูสลับกับภาษาไทย ซึ่งถูกมองว่า "มีความมุ่งหมายยั่วยุให้ประชาชนกระด้างกระเดื่องต่อรัฐบาล" โดยสัณห์ จิตรปฏิมา ผู้ดำรงตำแหน่งแม่ทัพภาคที่ 4 ในขณะนั้น 

หลังผ่านไปได้สองวันจากการเริ่มชุมนุม ในระหว่างการชุมนุมในวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2518 ซึ่งตรงกับวันรายออีดิลอัฎฮา มีผู้ก่อเหตุโยนระเบิดใส่กลุ่มผู้ชุมนุม มีผู้เสียชีวิต 11 ราย บาดเจ็บอย่างน้อย 30 คน รวมถึงมีผู้ถูกยิงสังหารขณะอะษานในการชุมนุมหนึ่งราย เป็นที่เข้าใจกันว่าผู้ก่อเหตุโยนระเบิดเป็นตำรวจที่พยายามจะสลายการชุมนุม อย่างไรก็ตามเหตุการณ์นี้สร้างความไม่พึงพอใจมากยิ่งขึ้นจนนำไปสู่จำนวนผู้ประท้วงที่เพิ่มมากขึ้นสูงสุดถึงหลักแสนคน

การประท้วงยุติลงอย่างเป็นทางการในวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2519 หลังจากกลุ่มผู้พิทักษ์ประชาชนและตัวแทนรัฐบาล นำโดย ปรีดา พัฒนถาบุตร บรรลุข้อตกลงร่วมกัน การประท้วงครั้งนี้ถือเป็นถึงการพัฒนาการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนในพื้นที่ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

ผลสืบเนื่อง

การประท้วงใหญ่ในปัตตานีปี พ.ศ. 2518 ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในประวัติศาสตร์การเมืองของสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยเป็นช่วงเวลาที่ประชาชนเริ่มกล้าออกมาเรียกร้องสิทธิ์และความเป็นธรรมจากรัฐอย่างสันติ นอกจากนี้ยังเป็นจุดกำเนิดของนักการเมืองรุ่นใหม่หลายคนในพื้นที่ เช่น กลุ่มวาดะห์ และนักการเมืองพรรคประชาธิปัตย์ ซึ่งมีบทบาทสำคัญในวงการการเมืองไทยในเวลาต่อมา

แม้จะเป็นเหตุการณ์ที่มีความสำคัญและมีผลกระทบอย่างมาก แต่เหตุการณ์ประท้วงที่ปัตตานีกลับไม่ได้รับการกล่าวถึงอย่างแพร่หลายเท่ากับเหตุการณ์ที่ร่วมสมัยกัน ทั้ง  14 ตุลาคม 2516 หรือ 6 ตุลาคม 2519 สาเหตุส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะเหตุการณ์นี้ไม่ได้เกิดขึ้นในเมืองหลวง และถูกรัฐบาลในขณะนั้นกล่าวหาว่าได้รับการสนับสนุนจากกลุ่มที่ต้องการแบ่งแยกดินแดน ทำให้ความน่าเชื่อถือของประชาชนผู้ร่วมชุมนุมถูกลดทอนลงไป

ในระหว่างการประท้วงปี 2563-64 เหตุการณ์ได้ถูกหยิบยกมากล่าวถึงอีกครั้งในการประท้วง

อ้างอิง

หมวดหมู่:ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2518
หมวดหมู่:อำเภอบาเจาะ
หมวดหมู่:การประท้วงในประเทศไทย
หมวดหมู่:เหตุการณ์ในจังหวัดนราธิวาส
หมวดหมู่:เหตุการณ์ในจังหวัดปัตตานี