ดัสไรน์ก็อลท์

ดัสไรน์ก็อลท์ () หรือ ขุมทองลำน้ำไรน์ เป็นหนึ่งในสี่ภาคของอุปรากรชุด แหวนของนีเบอลุง โดยริชชาร์ท วากเนอร์ คีตกวีชาวเยอรมัน 

การแสดงรอบปฐมทัศน์ของขุมทองลำน้ำไรน์ ณ โรงละครแห่งชาติมิวนิก เมื่อวันที่ 22 กันยายน 1869 ไม่ได้เป็นไปตามความต้องการของวากเนอร์ เนื่องจากเขาปรารถนาจะจัดแสดงชุดแหวนของนีเบอลุงทั้งหมดพร้อมกันในโรงละครที่เขาสร้างขึ้นเองที่ไบร็อยท์ แต่พระเจ้าลูทวิชที่ 2 แห่งบาวาเรีย มีพระบัญชาให้จัดแสดงภาคขุมทองลำน้ำไรน์แยกออกมาเป็นเอกเทศ ผลคือวากเนอร์รู้สึกโกรธและปฏิเสธเข้าร่วมชมงานของตัวเองในรอบปฐมทัศน์Britannica, The Editors of Encyclopaedia. "The Rhinegold". Encyclopedia Britannica.

ในยุคนั้น ผู้ชมและนักวิจารณ์ส่วนใหญ่คุ้นเคยกับอุปรากรแนวอิตาลีที่มีการตัดสลับระหว่างบทสนทนาและเพลงร้อง แต่ขุมทองลำน้ำไรน์กลับนำเสนอสิ่งที่วากเนอร์เรียกว่า "ทำนองที่ไม่จบสิ้น" (Unendliche Melodie) ซึ่งไม่มีจุดหยุดพักให้ตบมือ กลุ่มหัวก้าวหน้ายกย่องว่านี่คือ "สมบูรณศิลปกรรม" (Gesamtkunstwerk) ที่มีความเบ็ดเสร็จในการผนวกรวมการดนตรี การละคร และทัศนศิลป์เข้าด้วยกันอย่างที่ไม่เคยมีใครทำได้

เนื้อเรื่อง
ฉากที่ 1
ลึกลงไปใต้ก้นแม่น้ำไรน์ ธิดาอัปสรนามว่า โวคลินเดอ (Woglinde), เว็ลกุนเดอ (Wellgunde) และฟลอสฮิลเดอ (Flosshilde) กำลังหยอกล้อและร่ายรำอย่างสำราญใจ ทันใดนั้น คนแคระเผ่านีเบอลุงผู้มืดมนนามว่าอัลเบอริช (Alberich)ได้ปรากฏตัวขึ้นและพยายามเกี้ยวพาราสีพวกนางด้วยความใคร่ ทว่าพวกธิดาอัปสรกลับเล่นสนุกกับความรู้สึกของเขาด้วยการยั่วเย้าให้ความหวังแล้วสลัดทิ้ง พร้อมทั้งกล่าววาจาดูถูกรูปร่างหน้าตาอันอัปลักษณ์ของเขาอย่างโหดร้าย อัลเบอริชที่เต็มไปด้วยความโกรธแค้นพยายามวิ่งไล่ตามพวกนางไปตามโขดหิน แต่ท้ายที่สุดพวกนางก็ว่ายหนีหายไปในกระแสน้ำ ทิ้งให้อัลเบอริชหยุดพักด้วยความเหนื่อยล้าและเจ็บช้ำใจ

เมื่อแสงแรกแห่งยามย่ำรุ่งสาดส่องลงมากระทบยอดโขดหินใต้น้ำ อัลเบอริชสังเกตเห็นแสงเรืองรองสีทองอันงดงามทอประกายไปทั่วลำน้ำ เขาเดินเข้าไปสำรวจด้วยความฉงนจนพบกับขุมทองคำมหาศาลและกลุ่มธิดาอัปสรที่กลับมาเฝ้ายามอีกครั้ง ด้วยความประมาทและเชื่อมั่นว่าคนแคระที่ลุ่มหลงในกามารมณ์อย่างอัลเบอริชไม่มีวันจะทำอันตรายพวกนางได้ พวกนางจึงเผยความลับศักดิ์สิทธิ์ว่า ทองคำนี้คือสมบัติที่พระบิดามอบให้เฝ้ายาม มันสามารถนำไปหลอมเป็น "แหวน" ที่มอบอำนาจครองพิภพแก่ผู้ครอบครอง แต่มีเงื่อนไขอันแสนสาหัสคือ ผู้ที่จะหลอมมันได้สำเร็จต้องเป็นคนที่สาปแช่งและละทิ้งความรักไปชั่วนิรันดร์เท่านั้น เหล่านางอัปสรต่างพากันหัวเราะเยาะอย่างย่ามใจ โดยคิดว่าไม่มีสิ่งมีชีวิตใดจะยอมสละความรักโดยเฉพาะคนแคระหื่นตัณหาอย่างอัลเบอริช แต่พวกนางประเมินความแค้นของเขาต่ำไป 

อัลเบอริชที่ถูกความโทสะเข้าครอบงำได้ปีนขึ้นบนโขดหินสูงสุดและแผดเสียงประกาศสาปแช่งความรักอย่างกึกก้อง ก่อนจะพุ่งเข้าช่วงชิงทองคำศักดิ์สิทธิ์ไปจากกลางลำน้ำไรน์ท่ามกลางเสียงกรีดร้องของเหล่านางอัปสร 

ฉากที่ 2
จอมเทพโวทัน (Wotan) กำลังบรรทมอย่างเป็นสุขบนยอดเขาสูง โดยมีปราสาทอันวิจิตรตระการตานามว่า "วัลฮัลลา" ตั้งตระหง่านอยู่เบื้องหลัง ทว่าเขากลับถูกปลุกโดย จอมเทพีฟริกกา (Fricka) มเหสีผู้เต็มไปด้วยความกังวล นางเตือนให้เขาระลึกถึง "พันธสัญญา" ที่แลกมาด้วยราคาแสนแพง โวทันได้ว่าจ้างยักษ์สองพี่น้องคือฟาโซลท์และฟาฟเนอร์ (Fasolt & Fafner) ให้สร้างปราสาทนี้โดยตกลงจะมอบ สุริยเทพีไฟรอา (Freia) น้องสาวของฟริกกาให้เป็นค่าตอบแทน โวทันยังคงท่าทีสงบนิ่งและเชื่อมั่นในไหวพริบของอัคคีเทพผู้เจ้าเล่ห์อย่างโลเกอ (Loge) ว่าจะหาอุบายเลี่ยงสัญญาได้ แต่เมื่อพวกยักษ์มาทวงรางวัลและชี้ไปที่หอกซึ่งสลักกฎเกณฑ์ค้ำคอโวทันอยู่ สถานการณ์ก็เข้าสู่จุดวิกฤต พวกยักษ์จึงใช้กำลังเข้าฉุดตัวไฟรอา ท่ามกลางความวุ่นสายนั้น และแล้วอัคคีเทพโลเกอก็ปรากฏตัวขึ้นบนยอดเขา

โลเกอเริ่มเกริ่นว่าทั่วทั้งจักรวาลนี้ไม่มีสิ่งใดมีค่าไปกว่าความรักและความทะนุถนอมต่อสตรี ดังนั้นยักษ์สองพี่น้องจึงย่อมไม่ปรารถนาสิ่งอื่นใดนอกจากสุริยเทพีไฟรอา แต่หากจะมีสิ่งล้ำค่าใดที่สามารถงัดง้างกับคุณค่าแห่งความรัก สิ่งนั้นต้องมีอำนาจมหาศาลพอจะทำให้ชายคนหนึ่งยอมสละสิ้นซึ่งความสเน่หา โลเกอจึงเล่าถึงคนแคระอัลเบอริชผู้ยอมสาปแช่งความรักเพื่อแลกกับการครอบครองทองคำแห่งลำน้ำไรน์ ซึ่งสามารถนำมาหลอมเป็นวัตถุวิเศษที่มอบอำนาจครองพิภพให้แก่ผู้สวมใส่ เมื่อได้ยินถึงอำนาจที่เหนือกว่าความรัก ความโลภก็เข้าครอบงำยักษ์สองพี่น้อง ฟาโซลท์และฟาฟเนอร์จึงยินยอมที่จะรับทองคำดังกล่าวเป็นค่าจ้างแทนตัวไฟรอา พร้อมยื่นคำขาดว่าทวยเทพจะต้องนำทองคำทั้งหมดมาส่งมอบให้พวกตนภายในเวลาพลบค่ำของวันนี้ มิฉะนั้นไฟรอาจะต้องตกเป็นภรรยาของพวกยักษ์ไปตลอดกาล 

พลันที่ไฟรอาลับสายตาไป ภัยพิบัติก็บังเกิดแก่ทวยเทพในทันที ผิวพรรณของพวกเขาเริ่มเหี่ยวหย่น เส้นผมแปรเปลี่ยนเป็นสีขาว แววตาที่เคยทรงอำนาจกลับขุ่นมัวและอ่อนแรงลงอย่างน่าใจหาย สภาพอันน่าเวทนานี้เป็นเพราะพวกเขาขาดแอปเปิลทองคำอันศักดิ์สิทธิ์ที่ไฟรอาเป็นผู้ดูแลและเพาะปลูกได้แต่เพียงผู้เดียว ซึ่งเป็นโอสถทิพย์เพียงสิ่งเดียวที่ประทานความเยาว์วัยและชีวิตอมตะให้แก่ทวยเทพ

ฉากที่ 3
ณ นีเบิลไฮม์ (Nibelheim) นครใต้พิภพที่คละคลุ้งไปด้วยกลิ่นกำมะถันและเสียงทั่งตีเหล็กที่ดังกึกก้อง อัลเบอริชได้ใช้อำนาจจากแหวนทองคำสถาปนาตนเองเป็นจอมทรราช เขากดขี่เหล่าคนแคระนีเบอลุงให้ทำงานเยี่ยงทาสเพื่อสะสมขุมทรัพย์มหาศาล ทั้งยังบังคับให้ มีเมอ (Mime) น้องชายผู้ขลาดกลัว นำทองคำศักดิ์สิทธิ์ไปหลอมสร้างเป็น "ทาร์นเฮล์ม" (Tarnhelm) หมวกเหล็กวิเศษที่มีอำนาจทำให้ผู้สวมใส่ล่องหน จำแลงกายเป็นสิ่งใดก็ได้ หรือแม้แต่เคลื่อนที่ไปในทุกแห่งได้เพียงชั่วพริบตา

โวทันและโลเกอเดินทางมาถึงนีเบิลไฮม์ ก็ถูกอัลเบอริชพุ่งเข้าขวางทางพร้อมเค้นถามถึงจุดประสงค์ของการมาเยือนด้วยน้ำเสียงที่เต็มไปด้วยความระแวงและรังเกียจ เขาจงใจกวัดแกว่งแหวนวิเศษสั่งการเหล่าคนแคระให้ทำงานหนักขึ้นต่อหน้าเทพเจ้า เป็นการอวดอ้างศักดาว่าบัดนี้อำนาจมืดของเขาหาได้ด้อยไปกว่ารัศมีแห่งสรวงสวรรค์ โลเกอแสร้งสงสัยในฤทธานุภาพของหมวกทาร์นเฮล์มว่าจะมีฤทธิ์เดชสมคำร่ำลือจริงหรือไม่ ซึ่งเป็นจี้จุดอ่อนซึ่งก็คือความขี้อวดของอัลเบอริช อัลเบอริชจึงจำแลงกายเป็นมังกรตัวมหึมาน่าสะพรึงกลัว โลเกอแสร้งหวาดกลัวและท้าทายต่อไปว่า "การแปลงเป็นของใหญ่นั้นง่าย แต่การจำแลงเป็นสิ่งเล็กจ้อยนั้นทำได้ยากยิ่ง" อัลเบอริชที่ติดกับดักทางความคิดจึงรีบจำแลงกายเป็นคางคกตัวเล็กเพื่อให้เห็นว่าตนทำได้ทุกอย่าง ในเสี้ยววินาทีนั้นเอง โวทันได้ใช้บาทาเหยียบลงบนตัวคางคก ส่วนโลเกอก็เข้าตะครุบและถอดหมวกทาร์นเฮล์มออก ทั้งสองจับตัวอัลเบอริชที่กลับสู่ร่างเดิมแต่มัดไว้แน่นหนา แล้วลากจอมทรราชผู้นี้ขึ้นสู่ผืนดินเพื่อใช้เขาเป็นเครื่องต่อรองชิงขุมทรัพย์ทั้งหมดมา

ฉากที่ 4
สองเทพบังคับให้อัลเบอริชสั่งให้เผ่านีเบอลุงขนขุมทรัพย์ทองคำมหาศาลขึ้นมาเป็นค่าไถ่ อัลเบอริชยอมสละทองคำและหมวกทาร์นเฮล์มด้วยความแค้น แต่เขายังคงหวังจะรักษาแหวนเอาไว้ แต่โวทันกลับกระชากแหวนออกจากนิ้วของเขานำมาสวมไว้เอง เมื่อสูญเสียทุกอย่าง อัลเบอริชจึงแผดเสียงประกาศสาปแช่งว่า "นับแต่บัดนี้ แหวนวงนี้จะนำมาซึ่งความระแวงแก่ผู้ครอบครอง และจะนำความตายมาสู่ทุกผู้ที่คิดจะชิงมันไป"

ท่ามกลางบรรยากาศอึมครึม ฟาโซลท์และฟาฟเนอร์ได้นำตัวไฟรอามาส่งมอบคืนให้แก่ทวยเทพ โดยมีเงื่อนไขว่ากองทองคำที่โวทันยึดมาต้องสูงพอที่จะบดบังรัศมีของสุริยเทพีให้มิดชิด แต่ในขณะที่ทองคำถูกวางกองจนดูเหมือนจะท่วมตัวนางแล้ว ฟาฟเนอร์กลับสังเกตเห็นประกายดวงตาของไฟรอาผ่านช่องว่างเล็กๆ และเรียกร้องให้โวทันส่งมอบแหวนที่นิ้วมาปิดรอยรั่วนั้น โวทันที่ลุ่มหลงในอำนาจแหวนดื้อดึงไม่ยอมมอบให้จนเกือบจะทำให้พันธสัญญาพังทลายลง ทันใดนั้น แอร์ดา (Erda) เทพีแห่งปฐพีผู้หยั่งรู้ทุกสรรพสิ่งก็ปรากฏกายขึ้นจากพื้นดินเพื่อเตือนสติจอมเทพว่า ความพินาศของทวยเทพกำลังคืบคลานมาถึง และหากพระองค์ไม่สละแหวนวงนี้ จุดจบของสรวงสวรรค์จะมาถึงเร็วกว่าที่คิด คำเตือนอันเป็นลางร้ายทำให้โวทันจำใจถอดแหวนออกจากนิ้วแล้วโยนมันลงในกองทองเพื่อแลกกับอิสรภาพของไฟรอา

เมื่อแหวนเปลี่ยนมือสู่ยักษ์ทั้งสอง คำสาปของอัลเบอริชก็สำแดงเดชในทันที ฟาโซลท์และฟาฟเนอร์ที่เคยเป็นพี่น้องร่วมสายเลือดกลับเปิดฉากหักหลังกันเองเพื่อครอบครองแหวนเพียงวงเดียว ท่ามกลางสายตาตกตะลึงของทวยเทพ ฟาฟเนอร์ทุบตีปลิดชีพพี่ชายของตนอย่างโหดเหี้ยมก่อนจะหอบเอาขุมทรัพย์และแหวนหลบหนีไป เพื่อซ่อนตัวและรอคอยเวลาที่จะใช้หมวกทาร์นเฮล์มจำแลงกายเป็นมังกรยักษ์เฝ้าสมบัติในป่าลึก

เมื่อเมฆหมอกแห่งความตายเริ่มปกคลุม อสุนีเทพโดเนอร์ (Donner) ได้กวัดแกว่งค้อนเรียกพายุสายฟ้ามาชำระล้างความอึมครึมที่ปกคลุมยอดเขา ก่อนที่เทพโฟร (Froh) จะเนรมิตสร้างสะพานสายรุ้งพาดผ่านหุบเขา โวทันเดินนำเหล่าทวยเทพก้าวย่างเข้าสู่วัลฮัลลาด้วยท่วงท่าอันองอาจสง่างาม แต่ในขณะที่ความรุ่งโรจน์กำลังเบ่งบาน เสียงครวญครางของธิดาอัปสรแห่งลำน้ำไรน์ดังแว่วมาตามสายลม พร่ำหาทองคำที่ถูกพรากไปและความยุติธรรมที่เทพเจ้าเพิกเฉย ทิ้งให้โวทันก้าวเข้าสู่บ้านใหม่พร้อมกับความสำเร็จที่แลกมาด้วยมลทินและคำสาปที่เริ่มกัดกินรากฐานของสวรรค์

อ้างอิง

หมวดหมู่:แดร์ริงเด็สนีเบอลุงเงิน