รายพระนามพระมหากษัตริย์พม่ายุคแรกและในตำนาน

นี่คือรายพระนามพระมหากษัตริย์พม่ายุคแรกและในตำนาน ครอบคลุมพระมหากษัตริย์ในยุคแรก ๆ ในพม่าตอนบน พม่าตอนล่าง และอาระกัน ตามพงศาวดารต่าง ๆ รายพระนามนี้ประกอบด้วยสองประเภท ราชวงศ์บางราชวงศ์น่าจะมาจาก "ตำนานอินเดียที่นำมาจากต้นฉบับภาษาสันสกฤตหรือบาลี" เพื่อเชื่อมโยงราชวงศ์พม่ากับพระพุทธเจ้าHall 1960: 7Lieberman 2003: 196 อีกหลายพระองค์เป็นบุคคลในประวัติศาสตร์ที่แฝงไว้ด้วยตำนานก่อนพุทธศาสนา และน่าจะดำรงอยู่ในช่วงเวลาที่ต่างไปจากที่ปรากฏในพงศาวดาร ยิ่งไปกว่านั้น บุคคลในตำนานตามประวัติศาสตร์เหล่านี้หลายคนน่าจะเป็นบุคคลร่วมสมัยของชุมชนเล็ก ๆ ที่เป็นคู่แข่งกันมากกว่าที่จะสืบเชื้อสายต่อเนื่องกันตามที่บันทึกในพงศาวดาร

เว้นแต่จะระบุไว้เป็นแบบอื่น วันรัชสมัยในบทความนี้จะย่อให้เหลือเพียงปีปฏิทินตะวันตกปีแรกเท่านั้น แม้ว่าปีปฏิทินพม่าจะคร่อมปฏิทินตะวันตกก็ตาม ตัวอย่างเช่น การเริ่มต้นรัชสมัยของพระเจ้าปยีน-บย่าในปี 208 ตามปฏิทินพม่า (25 มีนาคม ค.ศ. 846 ถึง 24 มีนาคม ค.ศ. 847) จะแสดงในที่นี้เฉพาะปี ค.ศ. 846 (แทนที่จะเป็นปี ค.ศ. 846/47)

 พม่าตอนบน 
 อาณาจักรตะก้องยุคแรก 
ราชวงศ์ตะก้องยุคแรกเป็นส่วนหนึ่งของตำนานกำเนิด อบิยาซา ที่ "ปรากฏขึ้นอย่างกะทันหัน" ในตอนกลางของพม่า ค.ศ. 1781 ในตำรา มะนิยะดะนาโบนCharney 2002: 9 ตำนานนี้ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของพงศาวดารและสนธิสัญญาพม่าตอนกลางฉบับก่อนหน้า รวมถึงฉบับต่อ ๆ มา รวมถึงพงศาวดาร มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ ในปี ค.ศ. 1798 Charney 2002: 9, 34 แต่ตำนานนี้ได้รับความนิยมในหมู่กษัตริย์โก้นบองและในที่สุดก็ถูกบรรจุไว้ในพงศาวดาร มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว ค.ศ. 1832 ซึ่งเชื่อมโยงกษัตริย์โก้นบองและกษัตริย์พม่าตอนกลางเข้ากับพระพุทธเจ้าอย่างเป็นทางการThan Tun 1964: ix–x คำประกาศนี้เป็นส่วนหนึ่งของประเพณีในภูมิภาคเพื่อเชื่อมโยงผู้นำของพวกเขากับราชวงศ์ของพระพุทธเจ้า หลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดของการเชื่อมโยงดังกล่าวอยู่ในอาระกันช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1450 ประเพณีของชาวอาระกันได้รับการพัฒนาอย่างซับซ้อนมากขึ้นในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 17 และในที่สุดก็มาถึงตอนกลางของพม่าในคริสต์ศตวรรษที่ 18Charney 2002: 4–5 ประเพณีนี้ได้รับการยอมรับจากกษัตริย์โก้นบอง ซึ่งเริ่มตั้งแต่ช่วง ค.ศ. 1770 เป็นต้นมา โดยเริ่มมีความพยายามที่จะลบล้างตำนานที่แพร่หลายในขณะนั้น ซึ่งมีต้นกำเนิดก่อนศาสนาพุทธเกี่ยวกับการเชื่อมโยงสถาบันกษัตริย์กับจิตวิญญาณแห่งดวงอาทิตย์กับตำนานที่เป็นสากลกว่า (ศาสนาพุทธ)

 พระนาม รัชกาล ความสัมพันธ์ หมายเหตุ อบิยาซา 850–825 ก่อนคริสตกาล   Kanyaza Nge 825–? โอรส Zambudipa Yaza  โอรส Thingatha Yaza  โอรส Weippanna Yaza  โอรส Dewata Yaza  โอรส Munika Yaza  โอรส Naga Yaza  ลุงฝั่งบิดา Einda Yaza  เชษฐา/อนุชา Thamuti Yaza  โอรส Dewa Yaza  โอรส Maheindra Yaza  โอรส Wimala Yaza  โอรส Thihanu Yaza  โอรส Mingana Yaza  โอรส Kantha Yaza  โอรส Kaleinga Yaza  โอรส Thindwe Yaza  โอรส Thihala Yaza  โอรส Thamuti Yaza  โอรส Hantha Yaza  เชษฐา/อนุชา Wara Yaza  โอรส Alaung Yaza  โอรส Kawlaka Yaza  โอรส Thuriya Yaza  โอรส Thingyi Yaza  โอรส Taingchit Yaza  โอรส Madu Yaza  โอรส Minhlagyi Yaza  โอรส Thanthu Thiha Yaza  โอรส Daninga Yaza  โอรส Heinda Yaza  โอรส Mawriya Yaza  โอรส Beinnaka Yaza  โอรส

 อาณาจักรตะก้องยุคสอง 
นี่คือรายพระนามกษัตริย์แห่งราชวงศ์ตะก้องยุคสองตามพงศาวดาร มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว ซึ่งไม่ได้ระบุวันครองราชย์ใด ๆ ยกเว้นวันที่อาณาจักรศรีเกษตรก่อตั้งโดยเจ้าชายสองพระองค์จากตะก้องHmannan Vol. 1 1829: 159–160 Michael Charney ระบุว่าราชวงศ์ตะก้องยุคสองเป็นเพียงตำนานฉบับเดียวกับ อบิยาซา Daza Yaza/Dhajaraja เป็นอีกนามหนึ่งของอบิยาซา Abhiyaza/Abhiraja ซึ่งผู้บันทึกพงศาวดาร มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว ตระหนักดี แต่ถึงกระนั้นก็จัดลำดับราชวงศ์นี้ให้เป็นราชวงศ์สืบราชบัลลังก์เพื่อหลีกเลี่ยง "การอ้างสิทธิ์ใด ๆ ในความชอบธรรมที่เหนือกว่าของราชวงศ์พม่าตะวันตก" [อาระกัน]Charney 2002: 26–27

 พระนาม รัชกาล ความสัมพันธ์ หมายเหตุ Daza Yaza c. 600 ก่อนคริสตกาล–?   Thado Taing-Ya   Thado Yahta-Ya   Thado Tagun-Ya   Thado Hlanbyan-Ya   Thado Shwe   Thado Galon-Ya   Thado Naga-Ya   Thado Naga-Naing   Thado Yahawlaw   Thado Paungshe  Thado Kyaukshe   Thado Hsinlauk   Thado Hsinhtein   Thado Taingchit   Thado Mingyi   Thado Maha Yaza   โอรสของพระองค์ได้ก่อตั้งอาณาจักรศรีเกษตรขึ้นเมื่อ 483 ปีก่อนคริสต์กลา

 อาณาจักรศรีเกษตร 483-84 ปีก่อนคริสตกาล 

 พระนาม รัชกาล ความสัมพันธ์ หมายเหตุ Maha Thanbawa 483–477 ก่อนคริสตกาล โอรสของ Thado Maha Yaza แห่งตะก้อง  Sula Thanbanwa 477–442 เชษฐา/อนุชา Duttabaung 442–372 โอรสของ Maha Thanbawa บุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์เชื่อว่าขึ้นครองราชย์ในปี ค.ศ. 739 Duttayan 372–350 โอรส Yan Baung 350–300 โอรส Yan Man 300–250 โอรส Yetkhan 250–219 โอรส Khanlaung 219–181 โอรส Letkhaing 181–147 โอรส Thirikhan 147–119 โอรส Thiriyit 119–110 โอรส ผู้สืบสายสุดท้ายของ Duttabaung Taba 110–59 โอรสบุญธรรม Papiyan 59 ก่อนคริสตกาล–ค.ศ. 7 โอรส Yan Mukha 7–22 โอรส Yan Theinkha 22–25 โอรส Yan Monsaleinda 25–40 โอรส Bereinda 40–52 เชษฐา/อนุชา  Monsala 52–57 โอรส Ponna 57–60 โอรส Thakha 60–63 เชษฐา/อนุชา Thathi 63–66 โอรส  Kan Nu 66–67 อนุชา Kan Tet 67–70 เชษฐา Beizza 70–74 เชษฐา Thumondari 74–81 ไม่ได้ระบุ  Atitya 81–84 โอรส Thupyinnya 84–94 เชษฐา/อนุชา สิ้นสุดราชวงศ์ศรีเกษตร

 ก่อนอาณาจักรพุกาม 

 การก่อตัวของพุกามตอนต้น 
ต่อไปนี้คือรายพระนามกษัตริย์พุกามตามที่ระบุไว้ในพงศาวดารของราชวงศ์หลักมหาราชวงศ์ Vol. 1 2006: 343–347

 พระนาม รัชกาลใน Zatadawbon Yazawin รัชกาลใน มหาราชวงศ์, มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ และ มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว ความสัมพันธ์กับผู้สืบทอด Thamoddarit 80–125 107–152 นัดดาของ Thupyinnya แห่งศรีเกษตร Yathekyaung 125–140 152–167 ผู้ดูแล Pyusawhti 140–222 167–242 พระชามาดาของ Thamoddarit Hti Min Yin 222–249 242–299 โอรส Yin Min Paik 249–334 299–324 โอรส Paik Thinli 334–371 324–344 โอรส Thinli Kyaung I 371–415 344–387 โอรส Kyaung Tu Yit 415–440 387–412 โอรส Thihtan 440–477 412–439 โอรส Thuye 477–492 439–494 ผู้ชิงอำนาจ Tharamun Pya 492–514 494–516 หลานปู่ของ Thihtan Thaik Taing 514–521 516–523 โอรส Thinli Kyaung II 521–530 523–532 โอรส Thinli Paik 530–535 532–547 เชษฐา/อนุชา Khan Laung 535–545 547–557 เชษฐา/อนุชา Khan Lat 545–557 557–569 เชษฐา/อนุชา Htun Taik 557–570 569–582 โอรส Htun Pyit 570–586 582–598 โอรส Htun Kyit 586–613 598–613 โอรส

 ยุคกลางพุกามตอนต้น (ค.ศ. 613–846) 
พงศาวดารฉบับหลักทั้งสี่สอดคล้องกับวันที่ครองราชย์ในช่วงเวลานี้

 พระนาม รัชกาลใน Zatadawbon Yazawin, มหาราชวงศ์, มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ และ มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว ความสัมพันธ์กับผู้สืบทอด Popa Sawrahan 613–640 ผู้ชิงอำนาจ Shwe Ohnthi 640–652 พระชามาดา Peit Thon 652–660 เชษฐา/อนุชา Peit Taung 660–710 โอรส Nga Khwe 710–716 เชษฐา/อนุชา Min Kywe 716–726 ผู้ชิงอำนาจ Theinga 726–734 ได้รับเลือกโดยราชสำนัก; มีสายเลือดราชวงศ์ Thein Khun 734–744 โอรส Shwe Laung 744–753 โอรส Htun Htwin 753–762 โอรส Shwe Hmauk 762–785 โอรส Htun Lut 785–802 เชษฐา/อนุชา Saw Khin Hnit 802–829 โอรส Khelu 829–846 โอรส

 ปลายพุกามตอนต้น (846-1044) 
พงศาวดารมีช่วงเวลาดังกล่าวไม่สอดคล้องกันอีกครั้ง วันที่ในพงศาวดารฉบับหลัง มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ และ มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว ตอนนี้ต่างจาก มหาราชวงศ์ ตั้งแต่ปี ค.ศ. 846 เป็นต้นมา

 พระนาม รัชกาลใน Zatadawbon Yazawin รัชกาลใน มหาราชวงศ์ รัชกาลใน มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ และ มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว ความสัมพันธ์กับผู้สืบทอด ปยีน-บย่า 846–886 846–858 846–878 อนุชา ตานแนะ 886–904 858–876 878–906 โอรส ซะเลงะคเว่ 904–934 876–901 906–915 ผู้ชิงอำนาจ เต้นโค 934–956 901–917 915–931 โอรส ญองอู้ ซอยะฮ่าน 956–1001 917–950 931–964 ผู้ชิงอำนาจ กู้นซอจ้องพยู 1001–1021 950–971 964–986 โอรสของตานแนะ จีนโซ่ 1021–1038 971–977 986–992 โอรสของญองอู้ ซอยะฮ่าน โซะกะเต้ 1038–1044 977–1002 992–1017 อนุชา

 พม่าตอนล่าง 

 อาณาจักรสุธรรมวดี 

 พระนาม รัชกาล ความสัมพันธ์ หมายเหตุ Thiha Yaza ?–543 ก่อนคริสตกาล  สวรรคตในปีที่พระพุทธเจ้าปรินิพพาน เสด็จมาจากประเทศอินเดีย Dhamma Thawka I   Titha   ติสสะ Dhamma Pala   Dhamma Daza   Einkura   Upadewa Yaza   Thiwa Yaza   Zawta Kumma   Dhamma Thawka II   Uttara  Katha Wunna   Maha Thala   Araka   Narathu I   Maha Beinda   Adara    Angula   Urunnata    Thuganda I   Thuganda II   Bramah Datta   Manya Yaza   Adika   Maradi Yaza   Thaduka   Dipa Yaza I  Athinkha Yaza   Bomma Yaza   Manda Yaza   Mahintha Yaza   Dhamma Sekka Yaza   Thusanbadi    Baddara Yaza   Narathu II   Zambudipa Yaza   Ketharit Yaza   Wizaya Kumma   Mani Yaza   Tekka Min  Athinkha Yaza   Kutha Yaza   Dipa Yaza II   Nara Yaza   Yaza Thura   Seitta Yaza    Diga Yaza   Ottama Yaza   Thiri Yaza   Dhamma Yaza    Maha Seitta Yaza   Ganda Yaza   Zeya Yaza   Thumana Yaza   Maddaka Yaza   Aminna Yaza   Udinna Yaza  มนูหะ ?–ค.ศ. 1057 

 หงสาวดีตอนต้น 
รายพระนามนี้จัดทำโดย Harvey ซึ่งบันทึกจาก Shwemawdaw Thamaing (หรือ "ประวัติศาสตร์ของเจดีย์ชเวมอดอ"); โดยไม่มีวันที่ยืนยันHarvey 1925: 368 พงศาวดารมอญฉบับอื่น ๆ บันทึกรายพระนามกษัตริย์ที่คล้ายกันตั้งแต่ปี ค.ศ. 573 ถึง ค.ศ. 781 โดยไม่มีบันทึกใด ๆ หลังจากนั้น ทำให้มีช่องว่าง 276 ปีก่อนที่พุกามจะพิชิตหงสาวดีใน ค.ศ. 1057Phayre 1883: 289 รายชื่อของ Harvey สอดคล้องกับวันที่ของพุกามที่ได้รับการยืนยันทางประวัติศาสตร์มากกว่า แต่ ไมเคิล ออง-ทวิน แย้งว่า อาณาจักรมอญก่อนยุคพุกามในพม่าตอนล่างเป็นเพียงตำนานภายหลังในคริสต์ศตวรรษที่ 15 ซึ่งไม่มีหลักฐานยืนยัน หงสาวดีในฐานะชื่อสถานที่ปรากฏครั้งแรกในจารึกพม่าโบราณ ค.ศ. 1266Aung-Thwin 2005: 29

 พระนาม รัชกาล ความสัมพันธ์ หมายเหตุ Thamala 825–837  สถาปนา พะโค (หงสาวดี) ใน ค.ศ. 825 Wimala 837-854 เชษฐา/อนุชา  Atha 854–861 นัดดา  Areindama 861–885 โอรส  พระภิกษุรูปหนึ่ง 885–902   Geinda 902–917   Migadeippa I 917–932   Geissadiya 932–942   Karawika 942–954   Pyinzala 954–967 โอรส  Attatha 967–982 เชษฐา/อนุชา  Anuyama 982–994 นัดดา  Migadeippa II 994–1004   Ekkathamanda 1004–1016   Uppala 1016–1028   Pontarika 1028–1043  สถาปนา ตะเกิง (ย่างกุ้ง) Tissa 1043–1057  

 ผู้ปกครองแห่งอาระกัน 

 ธัญญวดียุคแรก (2666–825 ก่อนคริสตกาล) 

 พระนาม รัชกาล ความสัมพันธ์ หมายเหตุ Marayu 2666–2604  รัชกาล 62 ปี Mara Zi I 2604–2572 โอรส รัชกาล 32 ปี Mara Onlin 2572–2519 โอรส รัชกาล 53 ปี Mara Rwaylin 2519–2471 โอรส รัชกาล 48 ปี Mara Bin 2471–2416 โอรส รัชกาล 55 ปี Mara Zi II 2416–2383 โอรส รัชกาล 33 ปี Mara Kin 2383–2351 โอรส รัชกาล 32 ปี Nga Sha Po 2351–2330  ผู้ชิงอำนาจ Dwara Sanda 2330–2290  โอรสของ Mara Kin Thola Sanda 2290–2257 โอรส  Sanda Thuriya Sanda 2257–2220 โอรส  Kala Sanda 2220–2180 โอรส  Ti Sanda 2180–2149 โอรส  Madhutha Sanda 2149–2129 โอรส  Zeya Sanda 2129–2089 นัดดา  Mokkha Sanda 2089–2063 โอรส  Gunna Sanda 2063–2051 โอรส  สามขุนนาง 2051–2050  ผู้ชิงอำนาจ; ครองราชย์ 7 วัน, 3 เดือน, และ 8 เดือน สืบต่อกัน Kan Raza I 2050–2009 หลานปู่ของ Gunna Sanda Kan Raza II 2009–1973 เชษฐา/อนุชา  Athurinda Thuriya 1973–1938 ลุง  Tharameta 1938–1880 โอรส  Thuriya 1880–1849 โอรส  Min Thi 1849–1827 เชษฐา/อนุชา  Min Ba 1827–1805 โอรส  Si Aung 1805–1777 โอรส  Tataingthin 1777–1746 เชษฐา/อนุชา  Kyaw-Khaung Win 1746–1715 โอรส  Thuriya Nandameit 1715–1694 โอรส  Athu Yindabaya 1694–1663 โอรส  Letya Sithugyi 1663–1631 โอรส  Thihaka 1631–1588 โอรส  Min Bun Than 1588–1557 โอรส  Thayet Hmwe 1557–1508 โอรส  Zeya Nandathu 1508–1457 โอรส  Tekkathu 1457–1411 โอรส  Lekkhana 1411–1374 โอรส  Gunnarit 1374–1326 โอรส  Thiwarit 1326–1285 โอรส  Min Hla Hmwe 1285–1254 โอรส  Marinda 1254–1192 โอรส  Theiddat Kumara 1192–1170 โอรส  Min Hla I 1170–1123 โอรส  Min Hla II 1123–1099 เชษฐา/อนุชา  Nga Sarit 1099–1061 โอรส  Myet-hna Wun 1061–1030 โอรส  Let Thut Kyi 1030–1003 โอรส  Thiri Kamma Thunda 1003–972 เชษฐา/อนุชา  Nanda Kotabaya 972–945 โอรส  Min Nan Phyu 945–925 โอรส  Min Manu 925–897 โอรส  Minkhaung 897–878 โอรส  Laukkhaung Raza 878–838 โอรส  Min Nge Pyaw-Hla-Si 838–832 โอรส  สามขุนนาง 832–825  ผู้ชิงอำนาจ

 ธัญญวดียุคสอง (825 ก่อนคริสตกาล–ค.ศ. 146) 

 พระนาม รัชกาล ความสัมพันธ์ หมายเหตุ Kan Raza III 825–788   Thila Raza 788–740 โอรส  Wasa Thura 740–709 โอรส  Nandawi Thura 709–669 โอรส  Puna Thuriya 669–637 โอรส  Thuranda 637–614 โอรส  Sandima 614–577 โอรส  Thiri Sanda 577–537 โอรส  Thiha Ran 537–491 เชษฐา/อนุชา  Thiha Nu 491–471 โอรส  Payaka 471–440 โอรส  Nela Gun 440–399 โอรส  Rohaha Gun 399–368 โอรส  Thiri Gun 368–344 โอรส  Thamaza 344–309 นัดดา  Kummara 309–289 โอรส  Thet Htin Phyu 289–249 โอรส  Tha Bin U 249–207 โอรส  Teza Wun 207–171 เชษฐา/อนุชา  Munzayaba 171–137 โอรส  Kummara Withuddi 137–50 ลุง  Wathu Mun Dala 50–16 โอรส  Thurinda 16 ก่อนคริสตกาล–ค.ศ. 15 โอรส  Ralamayu 15–37 เชษฐา/อนุชา  Nalamayu 37–68 โอรส  Wada Gun 68–90 โอรส  Withu Raza 90–111 โอรส  Thiri Raza 111–146 โอรส 

 ธัญญวดียุคสาม (ค.ศ. 146–788) 

 พระนาม รัชกาล ความสัมพันธ์ หมายเหตุ Sanda Thuriya 146–198   Thuriya Dipati 198–245 โอรส  Thuriya Patipat 245–298 โอรส  Thuriya Rupa 298–313 โอรส  Thuriya Mandala 313–375 โอรส  Thuriya Wunna 375–418 โอรส  Thuriya Natha 418–459 โอรส  Thuriya Wuntha 459–468 โอรส  Thuriya Banda 468–474 โอรส  Thuriya Kalyana 474–492 โอรส  Thuriya Mokkha 492–513 โอรส  Thuriya Teza 513–544 โอรส  Thuriya Ponnya 544–552 โอรส  Thuriya Kala 552–575 โอรส  Thuriya Pabba 575–600 โอรส  Thuriya Sitya 600–618 โอรส  Thuriya Thehta 618–640 โอรส  Thuriya Wimala 640–648 โอรส  Thuriya Renu 648–670 เชษฐา/อนุชา  Thuriya Gantha 670–686 โอรส  Thuriya Thagya 686–694 ลุง  Thuriya Thiri 694–714 โอรส  Thuriya Kethi 714–723 โอรส  Thuriya Kutta 723–746 โอรส  Thuriya Ketu 746–788 โอรส 

 เวลาสี (ค.ศ. 788–1018) 

 พระนาม รัชกาล ความสัมพันธ์ หมายเหตุ Maha Taing Sanda 788–810 สถาปนา โอรสของ Thuriya ketu Thuriya Taing Sanda 810–830 โอรส  Mawla Taing Sanda 830–849 โอรส  Pawla Taing Sanda 849–875 โอรส  Kala Taing Sanda 875–884 โอรส  Tula Taing Sanda 884–903 โอรส  Thiri Taing Sanda 903–935 โอรส  Thinkha Taing Sanda 935–951 โอรส  Chula Taing Sanda 951–957 โอรส  Amyahtu 957–964  หัวหน้าเผ่า Myu Pe Phyu 964–994 นัดดา  Nga Pin Nga Ton 994–1018  โอรสของ Chula Taing Sanda

อ้างอิง
 เชิงอรรถ

บรรณานุกรม












หมวดหมู่:รายพระนามประมุขพม่า