รายชื่อเจ้าเมืองพะโค

นี่คือรายชื่อเจ้าเมืองพะโค หนึ่งในสามดินแดนหลักที่พูดภาษามอญในชายฝั่งกลาง-ใต้ของประเทศพม่า นี่ไม่ใช่รายพระนามพระมหากษัตริย์อาณาจักรหงสาวดีที่ปกครองพม่าตอนล่างจากพะโคในสามสมัยที่แตกต่างกัน (ค.ศ. 1369–1539, 1550–1552, 1740–1757)

ภูมิหลัง
พงศาวดารภาษามอญหลายแห่งระบุถึงวันก่อตั้งพะโคแต่งต่างกัน โดยอยู่ในช่วง ค.ศ. 573 ถึง 1152พงศาวดารหงสาวดีฉบับคริสต์ศตวรรษที่ 18 ซึ่งรายงานโดย Arthur Phayre (Phayre 1873: 32) ระบุว่านิคมนี้ก่อตั้งใน พ.ศ. 1116 (ค.ศ. 572/573) แต่พงศาวดารหงสาวดีอีกฉบับที่ใช้โดย P.W. Schmidt (Schmidt 1906: 20, 101) ระบุว่าพะโคก่อตั้งในวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน Mak (ดะโบ่-ดแว) 1116 BE ( 19 มกราคม ค.ศ. 573) ซึ่งระบุว่าเทียบเท่ากับปี 514 ของ "รัชศกที่สาม" โดยไม่ได้ระบุว่ารัชศกใด อย่างไรก็ตาม จาก (Phayre 1873: 39) หนึ่งใน"บันทึกพื้นเมือง"ที่ใช้โดย Maj. Lloyd ระบุว่าพะโคก่อตั้งขึ้นในปี 541 Burmese (Myanmar) Era, ค.ศ. 1152/1153 ถ้าปี 514 เป็นปีพม่า ดังนั้นขึ้น 1 ค่ำ เดือนดะโบ่-ดแว 514 ของพงศาวดารหงสาวดี ควรเป็นวันที่ 27 ธันวาคม ค.ศ. 1152 เทียบเท่ากับขึ้น 1 ค่ำ เดือนดะโบ่-ดแว พ.ศ. 1696 (ไม่ใช่ พ.ศ. 1116) Zabu Kuncha ตำราการบริหารของอาณาจักรอังวะ (พม่าตอนบน) ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 15 ระบุว่าพะโคก่อตั้งใน ค.ศ. 1276/77Aung-Thwin 2017: 332

อย่างไรก็ตาม หลักฐานเก่าแก่ที่สุดที่บ่งชี้ว่าพะโคเป็นสถานที่นั้นมีอายุย้อนไปถึงสมัยพุกามตอนปลาย คือ ค.ศ. 1212 ถึง 1266(Aung-Thwin 2005: 59) อ้างจารึกใน ค.ศ. 1266 (SMK Vol. 3 1983: 28–31): จารึกที่หมู่บ้าน Min-Nan-Thu ใกล้พุกามบริจาคโดยพระราชธิดาของ Theingathu ลงวันจารึกที่วันพฤหัสบดี ขึ้น 7 ค่ำ เดือน Nanka (วากอง) 628 ME (8 กรกฎาคม ค.ศ. 1266) ระบุพะโคเป็น Pe-Ku (Aung-Thwin 2017: 200, 332) ปรับปรุงโดยกล่าวว่าจารึกที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่ ซึ่งกล่าวถึงเมืองพะโคนั้นมีอายุย้อนไปถึง ค.ศ. 1212 ถึง 1266 แต่ไม่ได้ระบุแหล่งที่มาของจารึก ค.ศ. 1212 ไม่มีจารึกใดที่ระบุไว้ในศิลาจารึกพม่าโบราณ (SMK Vol. 1 1972: 93–102) สำหรับปี 573 ME (1211/1212) หรือ 574 ME (1212/1213) ที่แสดง Pe-Ku หรือพะโค สำเนาจารึก ค.ศ. 1086 ข้อความจารึกอาจกล่าวถึงเมืองพะโคAung-Thwin 2017: 332, endnote 43 อย่างไรก็ตาม พงศาวดารหงสาวดีระบุว่าเมืองพะโคปรากฏออกมาจาก "ถิ่นทุรกันดารอันรกร้าง" ในช่วงปลายสมัยพุกามเท่านั้น และขุนนางที่ได้รับการแต่งตั้งจากพุกามคนแรกในเมืองพะโคก็คือ Akhamaman ใน ค.ศ. 1273/74Schmidt 1906: 113

สมัยพุกาม
ในสมัยพุกามตอนปลาย พะโคไม่ได้เป็นเมืองหลวงของดินแดนที่ภายหลังเป็นที่รู้จักในชื่อจังหวัดพะโคในคริสต์ศตวรรษที่ 14 ด้วยซ้ำ เมืองหลวงของจังหวัดคือ ดะละ-ตูนเต้ ซึ่งเป็นที่ตั้งที่ดินศักดินาของพระเจ้ากะยอฉะวาจนถึง ค.ศ. 1287

 ชื่อ เริ่มต้น สิ้นสุด ความสัมพันธ์กับคนก่อน เจ้าอยู่หัว หมายเหตุ อะคะมะม่าน  1273  1287  พระเจ้านรสีหบดีพุกามแต่งตั้งขุนนาง ( 1273–1285); ประกาศตนเป็นกษัตริย์ (1285– 1287); ควบคุมเฉพาะพื้นที่รอบเมือง Lekkhaya Byu  1287  1287 (8 วัน) พี่/น้องเขย N/Aแย่งชิงตำแหน่ง, ปกครองเพียง 8 วันPan Hla 2005: 30 ตราพระยา  1287  1296 พี่/น้องเขยของ A-Kha-Ma-Man N/Aกษัตริย์แห่งดินแดนพะโคในอาณาจักรเมาะตะมะ

สมัยเมาะตะมะ

ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าพะโคยังคงเป็นเมืองหลวงของจังหวัดหลังการสวรรคตของพระเจ้าตราพระยาแห่งหงสาวดีหรือไม่ ตามรายงานในราชาธิราช นอกจากช่วงสั้น ๆ ในช่วงกลางคริสต์ทศวรรษ 1320 ที่พระเจ้ารามมะไตยทรงสถาปนาให้เป็นเมืองหลวงชั่วคราวในช่วงสงคราม ตำแหน่งที่เรียกว่าผู้ว่าราชการจังหวัดพะโคอื่น ๆ นั้นอาจเป็นเพียงนายกเทศมนตรีเท่านั้น เช่น ในช่วงต้นรัชสมัยพระเจ้ารามประเดิด เมืองหลวงของจังหวัดดูเหมือนจะอยู่ที่ซิต้อง ซึ่งเป็นที่ประทับของ Nyi Maw-La-Mun ผู้เป็นรองของพระเจ้ารามประเดิดPan Hla 2005: 36

 ชื่อ เริ่มต้น สิ้นสุด ความสัมพันธ์กับคนก่อน เจ้าอยู่หัว หมายเหตุ ลักคี  1296  1307?  พระเจ้าฟ้ารั่ว อดีตอัครเสนาบดีของพระเจ้าฟ้ารั่วPan Hla 2005: 31 ?   พระเจ้ารามประเดิด  พระเจ้ารามมะไตย หลังกันยายน 1323 ปลายคริสต์ทศวรรษ 1320  ตัวพระองค์เอง เมืองหลวงชั่วคราวของพระเจ้ารามมะไตย พระยาอายลาว ปลายคริสต์ทศวรรษ 1320  มิถุนายน 1330 พระราชโอรสของลูกพี่ลูกน้อง พระเจ้ารามมะไตย ?    พระยาอายลาว มังลังกา 1348  1353  พระยาอู่ พระเชษฐาต่างพระมารดาของพระยาอู่ ?  1353 1369  พระยาอู่ ดูรายพระนามพระมหากษัตริย์หงสาวดี (1369–1539)

ดูเพิ่ม
 อาณาจักรหงสาวดี
 รายพระนามพระมหากษัตริย์พม่า
 รายชื่อเจ้าเมืองเมาะตะมะ
 รายชื่อเจ้าเมืองพะสิม
 รายชื่อเจ้าเมืองอังวะ
 รายชื่อเจ้าเมืองแปร
 รายชื่อเจ้าเมืองตองอู

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม








หมวดหมู่:รายพระนามประมุขพม่า
หมวดหมู่:ราชวงศ์หงสาวดี