การรุกรานพม่าครั้งที่สองของมองโกล

การรุกรานพม่าครั้งที่สองของมองโกลโดยราชวงศ์หยวนภายใต้การนำของโทโมร์ ข่าน ถูกขับไล่โดยอาณาจักรมยีนไซ่ง์ของพม่าใน ค.ศ. 1301

ภูมิหลัง
หลังการรุกรานครั้งแรกโดยราชวงศ์หยวน พระเจ้านรสีหบดีได้หลบหนีออกจากพุกาม แม่ทัพผู้มากประสบการณ์อย่างเหล่าพี่น้อง อะทินคะยา ราซะทินจาน และ สีหตู ได้เสริมกองกำลังทหารที่มยีนไซ่ง์หลังพวกมองโกลจากไป กะยอฉะวาได้สืบทอดราชบัลลังก์ต่อจากพระเจ้านรสีหบดีพระราชบิดา แต่พระองค์เป็นกษัตริย์ของพุกามเพียงในนาม เพราะทรงควบคุมพื้นที่นอกพุกามได้เพียงไม่กี่ไมล์ แท้จริงแล้วจักรวรรดิพุกามได้ล่มสลายไปแล้ว อำนาจที่แท้จริงในพม่าตอนกลางตกอยู่กับเหล่าพี่น้องที่ควบคุมเขตเจาะแซ ด้วยกองทัพขนาดเล็กแต่มีวินัย ซึ่งเป็นแหล่งยุ้งฉางที่สำคัญที่สุดของพุกาม กะยอฉะวาไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องยอมรับพวกเขาในฐานะเจ้าเมืองเจาะแซ วันที่ 19 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1293 กษัตริย์ทรงแต่งตั้งพี่ชายคนโตเป็นอุปราชแห่งมยีนไซ่ง์ พี่ชายคนรองเป็นอุปราชแห่งแมะคะยา และน้องชายคนที่สามเป็นอุปราชแห่งปีนแล

เหล่าพี่น้องประพฤติตนราวกับเป็นกษัตริย์ผู้ทรงอำนาจ เมื่อพระเจ้าฟ้ารั่วแห่งอาณาจักรหงสาวดี (พม่าตอนล่าง) ได้รับการยอมรับให้เป็นเมืองขึ้นของอาณาจักรสุโขทัยในปี ค.ศ. 1294 เหล่าพี่น้องไม่ใช่กะยอฉะวาได้ส่งกองกำลังไปยึดหงสาวดีคืนซึ่งเคยเป็นดินแดนของพุกาม แม้ว่าความพยายามยึดหงสาวดีคืนมาจะไม่ประสบผลสำเร็จ แต่ก็ไม่อาจปฏิเสธได้ว่าใครคือผู้กุมอำนาจที่แท้จริงในพม่าตอนกลาง

เมื่อเหล่าพี่น้องทั้งสามประพฤติตนราวกับเป็นกษัตริย์ผู้ทรงอำนาจมากขึ้น กะยอฉะวาจึงส่งพระโอรสไปยังฐานทัพมองโกลที่เมืองตะก้องและขอการรับรองให้เขาเป็นกษัตริย์เมืองขึ้นในเดือนมกราคม ค.ศ. 1297 พระองค์ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการและได้รับบรรดาศักดิ์จีนในวันที่ 20 มีนาคม ค.ศ. 1297 ในเดือนธันวาคม เหล่าพี่น้องได้อัญเชิญกษัตริย์หุ่นเชิดมายังเมืองมยีนไซ่ง์ อันเป็นฐานที่มั่นของพวกเขา เพื่อร่วมพิธีอุทิศอารามที่พวกเขาสร้างขึ้น กษัตริย์ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากมองโกลรู้สึกปลอดภัยและเสด็จไปยังเมืองมยีนไซ่ง์ แต่ทันทีที่พิธีเสร็จสิ้น พระองค์ก็ถูกจับกุม ปลดออกจากราชบัลลังก์ และถูกบังคับให้บวชในวัดที่เพิ่งอุทิศให้Htin Aung 1967: 74

การรุกราน
วันที่ 17 ธันวาคม ค.ศ. 1297 พี่น้องทั้งสามได้ล้มล้างกะยอฉะวาและสถาปนาอาณาจักรมยีนไซ่ง์ ที่เมืองพุกามซอนิโอรสของกะยอฉะวาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นกษัตริย์จากพระมเหสีซอผู้เป็นม่าย แต่ในไม่ช้าก็กลายเป็นข้าหลวงใต้อำนาจของมยีนไซ่ง์ โอรสอีกองค์ของกะยอฉะวา คือ พระเจ้ากุมารกัสสปะ ได้หลบหนีไปยังจีน ราชวงศ์หยวนไม่ทราบเรื่องการปลดออกจากราชบัลลังก์ จนกระทั่งเดือนมิถุนายนถึงกรกฎาคม ค.ศ. 1298Than Tun 1959: 119–120 ในปี ค.ศ. 1300 กองทัพมยีนไซ่ง์ที่นำโดย อะทินคะยา ได้โจมตีกองทหารรักษาการณ์มองโกลทางตอนเหนือของมัณฑะเลย์ ในวันที่ 22 มิถุนายน ค.ศ. 1300 จักรพรรดิมองโกลทรงประกาศให้พระเจ้ากุมารกัสสปะเป็นกษัตริย์โดยชอบธรรมของพม่า และส่งกองทัพมาจากยูนนาน กองทัพบุกโจมตีมยีนไซ่ง์ในวันที่ 25 มกราคม ค.ศ. 1301 โดยล้อมเมืองไว้อย่างกะทันหันแต่ไม่สามารถฝ่าทะลุไปได้ ฝ่ายที่ล้อมเมืองรับสินบนจากพี่น้องทั้งสามและเริ่มถอนทัพในวันที่ 6 เมษายน ค.ศ. 1301 ซึ่งเสร็จสิ้นในอีกสองวันต่อมาThan Tun 1959: 122 รัฐบาลหยวนในยูนนานประหารชีวิตผู้บัญชาการของตนThan Tun 1964: 137Than Tun 1959: 121 แต่ก็ไม่ได้ส่งการรุกรานมาอีก พวกเขาถอนทัพทั้งหมดออกจากพม่าตอนบนตั้งแต่วันที่ 4 เมษายน ค.ศ. 1303

เมื่อถึงเวลานั้นเมืองพุกามซึ่งครั้งหนึ่งเคยมีประชากร 200,000 คนKöllner, Bruns 1998: 115 ได้กลายเป็นเมืองเล็ก ๆ และไม่สามารถกลับมามีอำนาจอีกครั้ง (ยังคงดำรงอยู่จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 15 ในฐานะแหล่งตั้งถิ่นฐานของมนุษย์) เหล่าพี่น้องได้แต่งตั้งโอรสองค์หนึ่งของกะยอฉะวาให้เป็นผู้ว่าราชการของพุกาม ราชวงศ์อโนรธายังคงปกครองพุกามในฐานะเจ้าเมืองภายใต้อาณาจักรมยีนไซ่ง์ ปี้นยะ และอังวะ จนถึงปี ค.ศ. 1369 สายฝ่ายชายของพุกามก็สิ้นสุดลงเพียงเท่านี้ อย่างไรก็ตามสายฝ่ายหญิงได้เปลี่ยนผ่านเข้าสู่ราชวงศ์ปี้นยะและอังวะHarvey 1925: 365 สายเลือดพุกามยังคงถูกอ้างสิทธิ์โดยราชวงศ์พม่าที่สืบต่อกันมาจนถึงราชวงศ์สุดท้ายคือ ราชวงศ์โก้นบองAung-Thwin 1985: 196–197

อ้างอิง
แหล่งอ้างอิง

แหล่งข้อมูล






 อ่านเพิ่ม 

หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์การทหารของพม่า
หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับพม่า
หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับราชวงศ์หยวน