พระยาโชฎึกราชเศรษฐี (เถียน โชติกเสถียร)

พระยาโชฎึกราชเศรษฐี (เถียน โชติกเสถียร) เป็นพระยาโชฎึกราชเศรษฐีมีตำแหน่งเป็นเจ้ากรมท่าซ้าย เป็นต้นสกุลโชติกเสถียร

ประวัติ
เถียน หรือเล่าเถียนเกิดในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พื้นเพเป็นชาวพระนครศรีอยุธยา บริเวณคลองสวนพลู วัดพนัญเชิง เป็นบุตรของจีนจือซึ่งอาจจะเป็นชาวจีนแต้จิ๋วหรือไม่ก็ฮกเกี้ยน เมื่อเติบใหญ่ เถียนได้ออกเรือนอยู่กินกับนางสุ่น คนบ้านลานตากฟ้าเมืองนครชัยศรี ก่อนอพยพครอบครัวลงมาปักหลักที่ปากคลองโอ่งอ่างใกล้วัดบพิตรภิมุขในปัจจุบัน

เถียนได้เริ่มทำการค้าขายโดยมีกิจการค้าสำเภา นำสินค้าต่าง ๆ ไปขายในประเทศจีน เช่น ข้าว ดีบุก พริกไทย ไม้ รังนก แล้วซื้อสินค้าจากเมืองจีน เช่น ถ้วยชามกระเบื้องกังไส ใบชา ผ้าไหม และแพรจีน กลับมาขายในเมืองไทย มียี่ห้อการค้าว่า "เกี้ยนเฮง" สัญลักษณ์สิงโตคู่ขนาบข้างอักษรจีน ต่อมาภรรยาของท่าน (คุณหญิงสุ่น) ได้ถวายตัวเป็นข้าหลวงในสมเด็จพระเทพศิรินทรามาตย์ คุณเถียนจึงได้ถวายตัวเป็นมหาดเล็กในสมเด็จพระเทพศิรินทรามาตย์เช่นกัน ภายหลังได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นที่หลวงภาษีวิเศษ เจ้าภาษีอากรในกรมท่าซ้าย (กรมที่ติดต่อด้านการค้าขายกับชาติที่อยู่ทางด้านซ้ายหรือทางตะวันออกของอ่าวไทย เช่น จีน ญี่ปุ่น เกาหลี) ต่อมาได้เลื่อนเป็นพระยานรนาถภักดีศรีรัชฎากร ช่วยราชการคลังในหอรัษฎากรพิพัฒน์ด้านภาษีอากร และเงินรายได้ของแผ่นดิน เป็นจางวางกรมสรรพภาษี กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ 

เมื่อทำงานหลายปีจึงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระยาโชฎึกราชเศรษฐี และได้เป็นองคมนตรีที่ปรึกษาราชการในพระองค์ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ตามเสด็จในการเสด็จประพาสสิงคโปร์และอินเดีย

นอกจากนั้นยังได้รับความไว้วางใจให้ทํางานสําคัญอีกหลายอย่างถวายด้วย เช่น เป็นประธานสร้างพระที่นั่งเวหาศจํารูญในพระราชวังบางปะอิน เป็นกรรมการจัดตั้งโรงพยาบาลศิริราชในพระราชดําริ เป็นหัวหน้าในพระราชพิธีแต้มพระป้ายที่ประดิษฐานที่พระที่นั่งเวหาศจํารูญก่อนมีการบําเพ็ญพระราชกุศลเซ่นไหว้ในวันตรุษจีน เป็นหัวหน้ารับผิดชอบการจัดเลี้ยงผู้คนในพระราชพิธีลงสรงสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมารพระองค์แรกในราชวงศ์จักรี และยังเป็นผู้ริเริ่มการจำหน่ายน้ำประปาแก่ประชาชนเป็นครั้งแรก

ด้านสังคม เป็นผู้นำบูรณะปฏิสังขรณ์วัดเล่งเน่ยยี่ที่ถนนเจริญกรุง และวัดนรนาถสุนทริการามที่ถนนกรุงเกษม โดยเฉพาะวัดนรนารถสุนทริการามนับเป็นวัดประจำตระกูล

อ้างอิง

หมวดหมู่:ขุนนางไทย
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอพระนครศรีอยุธยา