กลอนสวด

กลอนสวด บ้างเรียก กาพย์กลอนสวด กลอนที่อ่านเป็นทำนองสวดแต่งเป็นกาพย์ยานี 11 กาพย์ฉบัง 16 และกาพย์สุรางคนางค์ 28 ทั้งยังมีกาพย์ชนิดอื่น ๆ แทรกบ้างเล็กน้อย เนื้อหาคำกลอนประเภทนี้มักเป็นเรื่องเกี่ยวกับศาสนา บันทึกไว้ในเอกสารโบราณ ในส่วนภาษาโบราณ หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร มีกลอนสวดจำนวนรวมทั้งสิ้น 774 รายการ แยกเป็นหนังสือสมุดไทย 719 เล่ม สมุดฝรั่ง 43 เล่ม และกระดาษฝรั่ง 11 ฉบับ

กลอนสวดมีธรรมเนียมนิยมโดยเริ่มต้นด้วยบทไหว้ครูหรือบทประณามพจน์ ไหว้พระรัตนตรัย บิดามารดา ครูบาอาจารย์ เทพยดาต่าง ๆ เพื่อเป็นสิริมงคลแก่ผู้แต่ง จากนั้นเป็นอัตวิพากษ์ของกวี แล้วกล่าวถึงปณิธานของกวี ขอให้ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายเป็นเครื่องบูชาพระพุทธเจ้าและศาสนาพุทธ เนื้อเรื่องส่วนใหญ่เกี่ยวกับพุทธศาสนาโดยมีเนื้อเรื่องที่มุ่งสั่งสอนข้อธรรมะโดยตรงและโดยอ้อมซึ่งได้แก่ ชาดกและเรื่องที่แต่งเลียนแบบชาดก ประเพณีการอ่านกลอนสวดของคนไทยมีมาแต่โบราณกาล เพิ่งจะเสื่อมความนิยมลงในตอนปลายสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งเป็นระยะที่อารยธรรมตะวันตกเผยแพร่เข้ามาในประเทศไทยมากยิ่งขึ้นและความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยีทางการพิมพ์ค่อย ๆ มีอิทธพลต่อการเผยแพร่วรรณกรรมซึ่งทำให้ผู้คนอ่านหนังสือมากขึ้นมากกว่าการฟัง

อ้างอิง

หมวดหมู่:กลอน