ปรากฏการณ์รางวัลโนเบล

ปรากฏการณ์รางวัลโนเบล () เป็นข้อสังเกตเกี่ยวกับผลกระทบด้านลบของการได้รับรางวัลโนเบลต่อผู้ได้รับรางวัลกับอาชีพการงาน ผลกระทบเหล่านี้รวมถึงผลิตภาพที่ลดลง ข้อจำกัดในด้านงาน และความรู้สึกของสาธารณชนเกี่ยวกับความเชี่ยวชาญในด้านที่ไม่เกี่ยวข้องกับผลงานของผู้ได้รับรางวัล นอกจากจะใช้คำนี้ในบริบทดังกล่าวแล้ว ยังใช้ในเรื่องอายุขัยของผู้ได้รับรางวัล และอิทธิพลต่อกฎหมายระหว่างประเทศในกรณีเมื่อได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ

ผลิตภาพ
นิยามของ "ปรากฏการณ์รางวัลโนเบล" ที่ให้เครดิตแก่ริชาร์ด แฮมมิง นักคณิตศาสตร์ชาวอเมริกัน มากที่สุด อธิบายว่าปรากฏการณ์นี้หมายถึงการลดผลิตภาพในการทำงาน ทำให้นักวิทยาศาสตร์ทำงานแก้ไขปัญหาเล็ก ๆ ได้ยากหลังได้รับรางวัล ในระหว่างการกล่าวสุนทรพจน์ในงานสัมมนา แฮมมิงได้บรรยายภาพในพิธีมอบรางวัลโนเบลไว้ดังนี้:

ความรู้สึกของสาธารณชน
ผลกระทบของรางวัลโนเบลยังถูกอธิบายว่าเป็นผลมาจากความรู้สึกของสาธารณชนที่มีต่อผู้ได้รับรางวัลโนเบล ซึ่งยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นจากการที่ผู้ได้รับรางวัลได้รับความสนใจทั่วโลก ตัวอย่างหนึ่งคือการที่ผู้ได้รับรางวัลโนเบลได้รับการปฏิบัติด้วยความเคารพนับถือ เนื่องจากความรู้สึกว่าผู้ได้รับรางวัลมีความรู้ที่เชื่อถือได้แม้ในเรื่องอื่น ๆ นอกเหนือจากสาขาที่พวกเขาได้รับรางวัล เคลาส์ ฟ็อน คลิทซิง ผู้ได้รับรางวัลโนเบล อธิบายว่าผลกระทบนี้ถือเป็นภาระ เพราะคนอื่นมักจะเชื่อว่าความรู้ของผู้ได้รับรางวัลโนเบลครอบคลุมทุกด้าน ในขณะเดียวกัน เขาก็ยอมรับว่านี่ก็เป็นข้อดีเช่นกัน เพราะผู้มีอำนาจจะใส่ใจมุมมองของผู้ได้รับรางวัลโนเบล ดังที่อูว์แบร์ กูรีย็อง นักฟิสิกส์ ได้บรรยายปรากฏการณ์นี้ที่สภาวิจัยสิ่งแวดล้อมธรรมชาติว่า:

มีตัวอย่างของผลกระทบจากความรู้สึกใหม่ ๆ ของสาธารณชนเมื่อผลงานของผู้ได้รับรางวัลได้รับความนิยมและเป็นที่ต้องการอย่างกะทันหัน เนื่องจากชื่อเสียงที่รางวัลโนเบลมอบให้กับผู้ได้รับรางวัล คือ อลิซ มุนโร นักเขียนชาวแคนาดาผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรมประจำปี 2013 พบว่ามีชาวจีนที่ต้องการหนังสือของเธอเป็นอย่างมาก จนหนังสือขายหมดอย่างรวดเร็ว ทำให้สำนักพิมพ์สองแห่งในจีนเกิดข้อพิพาทเกี่ยวกับลิขสิทธิ์การตีพิมพ์

ความรู้สึกของเพื่อนร่วมงานในสาขาเดียวกันถูกมองว่ามีผลที่วัดได้ต่อความถี่ที่ผลงานของผู้ได้รับรางวัลโนเบลถูกอ้างอิงก่อนและหลังจากได้รับรางวัล แม้ว่าการเปรียบเทียบจำนวนการอ้างอิงอย่างง่าย ๆ ก่อนและหลังรางวัลจะชี้ให้เห็นถึงผลกระทบ แต่การศึกษาที่ใช้กลุ่มควบคุมสังเคราะห์ที่จับคู่กันในการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าไม่มีผลกระทบดังกล่าวต่อผลกระทบจากการอ้างอิงหรือปฏิกิริยาลูกโซ่ที่เกี่ยวข้องของการอ้างอิง

โรคโนเบล

โรคโนเบลเป็นความบีบคั้นที่ตั้งสมมติฐานไว้ ซึ่งส่งผลให้ผู้ได้รับรางวัลโนเบลบางคนยอมรับแนวคิดแปลก ๆ หรือแนวคิดที่ไม่เหมาะสมทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในภายหลัง มีการโต้แย้งว่าผลกระทบดังกล่าวส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากแนวโน้มของผู้ได้รับรางวัลโนเบลรู้สึกได้รับอำนาจจากรางวัลนี้ในการพูดในหัวข้อที่อยู่นอกเหนือขอบเขตความเชี่ยวชาญเฉพาะของตน ประกอบกับแนวโน้มของผู้ได้รับรางวัลโนเบลที่จะเป็นนักวิทยาศาสตร์ประเภทคิดนอกกรอบ 

มิลตัน ฟรีดแมน ผู้ได้รับรางวัลโนเบล ค.ศ. 1976 กล่าวในการบรรยายสั้น ๆ ระหว่างงานเลี้ยง (ไม่ใช่ระหว่างการบรรยายอย่างเป็นทางการของเขา) ว่า "สักวันหนึ่ง เราต้องการยาแก้พิษอย่างยิ่ง ทั้งสำหรับความสนใจที่มอบให้ผู้ได้รับรางวัลโนเบลในด้านต่าง ๆ ที่เกินจริง นอกเหนือจากความสามารถของเขา และสำหรับอัตตาเกินจริงที่เราแต่ละคนกำลังตกอยู่ในอันตรายที่จะได้รับ สาขาของผมเองเสนอยาแก้พิษที่ชัดเจนอย่างหนึ่ง นั่นคือ การแข่งขันผ่านการจัดตั้งรางวัลเพิ่มขึ้นอีกมากมาย แต่ผลิตภัณฑ์ที่ประสบความสำเร็จอย่างมาก [รางวัลโนเบล] นั้นไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะทดแทน ดังนั้น ผมจึงคาดว่าอัตตาเกินจริงของเราจะยังคงปลอดภัยสำหรับช่วงเวลาดี ๆ ที่กำลังจะมาถึง"

รางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ
นอกจากผลกระทบที่เปลี่ยนแปลงชีวิตจากการได้รับรางวัลโนเบลแล้ว ยังมีผลกระทบโนเบลอีกแบบในบริบทของรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ ในบริบทนี้ นักวิชาการด้านกฎหมายได้ถกเถียงกันว่า ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพได้มีอิทธิพลต่อการกำหนดบรรทัดฐานใหม่ในกฎหมายระหว่างประเทศและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ อันเป็นผลมาจากการได้รับรางวัลหรือไม่ และเสนอว่ารางวัลสันติภาพอาจเป็นปัจจัยสำคัญในการส่งเสริมการสร้างสันติภาพในหมู่บุคคลทั่วโลก

อายุยืนขึ้น
การวิเคราะห์ข้อมูลการเกิดของนักวิทยาศาสตร์ผู้ได้รับรางวัลโนเบลในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ประมาณการว่าการได้รับรางวัลโนเบลมีความสัมพันธ์กับอายุขัยที่เพิ่มขึ้นหนึ่งหรือสองปีของผู้รับรางวัล เมื่อเปรียบเทียบกับการได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลเพียงเท่านั้น

อ้างอิง

Category:รางวัลโนเบล
Category:ปรากฏการณ์ทางสังคม