เจลำ

เจลำ("พอม้าใช้มาบอกแก่จูฮีเล่าปี่ว่า บัดนี้ฮองฮูสงยกพลไปรบกับเตียวก๊ก ๆ ตายก่อนแล้ว เตียวเหลียงผู้น้องเตียวก๊กคุมพลออกไปรบกับฮองฮูสง ๆ รบเตียวเหลียงแตกถึงเจ็ดครั้ง ครั้งหลังฮองฮูสงฟันเตียวเหลียงตายที่เมืองโฉหยงแล้ว แลพรรคพวกเตียวเหลียงนั้นมาเข้าเกลี้ยกล่อมเปนอันมาก ฮองฮูสงจึงคุมเอาพรรคพวกเตียวก๊กกับศพเตียวก๊กขึ้นไปถวายพระเจ้าเลนเต้ ๆ จึงเลื่อนที่ให้ฮองฮูสงเปนที่ติจงกุ๋น แปลว่าทหารสำหรับรักษาพระองค์ ให้กินเมืองบุยจิ๋วด้วย แล้วฮองฮูสงกราบทูลพระเจ้าเลนเต้ว่า โลติดนั้นมีความชอบในสงคราม จะได้มีความผิดเหมือนจูฮงกราบทูลนั้นหามิได้ พระเจ้าเลนเต้จึงให้ถอดโลติดออกพ้นโทษ แล้วจะให้คงที่ดังก่อน ฝ่ายโจโฉนั้นมีความชอบจึงโปรดให้ไปกินเมืองเจลำเซียง")  เทียบกับ (具說：「皇甫嵩大獲勝捷，朝廷以董卓屢敗，命嵩代之。嵩到時，張角已死；張梁統其眾，與我軍相拒，被皇甫嵩連勝七陣，斬張梁於曲陽。發張角之棺，戮屍梟首，送往京師。餘眾俱降。朝廷加皇甫嵩為車騎將軍，領冀州牧。皇甫嵩又表奏盧植有功無罪，朝廷復盧植原官。曹操亦以有功，除濟南相，即日將班師赴任。」) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 2. คำว่า "เซียง" ตรงกับคำในภาษาจีนกลางที่ออกเสียงว่า "เซียง" (相) เช่นเดียว มีความหมายว่า "ปลัดรัฐ" คำว่า "เจลำเซียง" จึงมีความหมายโดยแท้ว่า "ปลัดรัฐของราชรัฐเจลำ" ในภาษาจีนกลางเรียกว่า จี่หนานจฺวิ้น () เป็นกุ๋น (郡 จฺวิ้น) หรือเมืองในประวัติศาสตร์จีน ตั้งอยู่บริเวณที่เป็นตอนกลางของมณฑลชานตง (山東) ในปัจจุบัน

 ประวัติศาสตร์ 
เมืองเจลำได้รับการจัดตั้งในช่วงต้นยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันตก (西漢 ซีฮั่น) ภายใต้การปกครองของราชรัฐเจ๋ (齊 ฉี) ของหลิว เฝย์ (劉肥) พระโอรสของพระเจ้าฮั่นโกโจ (漢高祖 ฮั่นเกาจู่) เมื่อ ค.ศ. 165 หลิว เจ๋อ (劉則) พระนัดดาของหลิว เฝย์และเป็นอ๋อง (王 หวาง) แห่งราชรัฐเจ๋ สิ้นพระชนม์โดยไม่มีทายาท ราชสำนักของราชวงศ์ฮั่นจึงแบ่งพื้นที่ของราชรัฐเจ๋ให้กับบรรดาพระโอรสของหลิว เฝย์ และเจลำก็กลายเป็นราชรัฐอายุสั้นที่ปกครองโดยหลิว ผี่กวาง (劉辟光) ในช่วงกบฏเจ็ดรัฐ หลิว ผี่กวางถูกปลงพระชนม์ และเจลำก็ถูกเปลี่ยนสถานะเป็นกุ๋น (郡 จฺวิ้น) หรือเมืองฮั่นชู เล่มที่ 14. ในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันตก เมืองเจลำประกอบอำเภอใต้การปกครอง 14 อำเภอ ได้แก่ ตงผิงหลิง (東平陵), โจวผิง (鄒平), ไถ (臺), เหลียงโจว (梁鄒), ถูกู่ (土鼓), ยฺหวีหลิง (於陵), หยางชิว (陽丘), ปานหยาง (般陽), เจียน (菅), เจาหยาง (朝陽), ลี่เฉิง (歷城), เซียว (猇), จู้ (著) และอี๋เฉิง (宜成) เมื่อ ค.ศ. 2 เมืองเจลำมีประชากร 642,884 คนใน 140,761 ครัวเรือนฮั่นชู เล่มที่ 28. 

ในช่วงเวลาส่วนใหญ่ของยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 ตงฮั่น) เจลำมีฐานะเป็นราชรัฐในนาม และทำหน้าที่เป็นเขตศักดินาของสมาชิกในราชตระกูลหลายองค์ โดยองค์แรกคือหลิว คาง (劉康) พระโอรสของพระเจ้าฮั่นกองบู๊ (漢光武帝 ฮั่นกวางอู่ตี้) เมื่อ ค.ศ. 39  ครั้น ค.ศ. 140 อาณาเขตของเจลำประกอบด้วย 10 อำเภอ ได้แก่ ตงผิงหลิง, จู้, ยฺหวีหลิง, ไถ, เจียน, ถูกู่, เหลียงโจว, โจวผิง, ตงเจาหยาง (東朝陽) และลี่เฉิง มีประชากร 453,308 คนใน 78,544 ครัวเรือนโฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 112. 

ในสมัยของรัฐวุยก๊ก (魏國 เว่ย์กั๋ว) ในยุคสามก๊ก (三國 ซานกั๋ว) อ๋องแห่งเจลำคือเฉา ไข่ (曹楷) พระนัดดาของโจโฉ (曹操 เฉา เชา) และพระนัดดาของโจเจียง (曹彰 เฉา จาง) ผู้เป็นอ๋องแห่งเริ่นเฉิง (任城王 เริ่นเฉิงหวาง) เจลำถูกเปลี่ยนสถานะกลับเป็นกุ๋นหรือเมืองหลังการก่อตั้งราชวงศ์จิ้นตะวันตก (西晉 ซีจิ้น)

เมืองเจลำถูกยึดครองโดยราชวงศ์เว่ย์เหนือ (北魏 เป่ย์เว่ย์) ในช่วงต้นยุคราชวงศ์เหนือ-ใต้ (南北朝 หนานเป่ย์เฉา) ในรัชสมัยจักรพรรดิซ่งหมิงตี้ (宋明帝) เมืองเจลำในเวลานั้นประกอบด้วย 6 อำเภอ ได้แก่ ลี่เฉิง, เจาหยาง, จู้, ถูกู่, เฝิงหลิง (逢陵) และผิงหลิง (平陵) ซ่งชู (宋書) บันทึกว่าเมืองเจลำในเวลานั้นมีประชากร 38,175 คนใน 5,056 ครัวเรือนซ่งชู เล่มที่ 36. ส่วน เว่ย์ชู (魏書) บันทึกว่าจำนวนประชากรเป็น 68,820 คนใน 20,017 ครัวเรือนเว่ย์ชู เล่มที่ 106. เมืองเจลำถูกยกเลิกไปในช่วงต้นยุคราชวงศ์สุย (隋)

 อ๋องแห่งเจลำ 
หลิว ผี่กวาง (劉辟光) 164–154 ปีก่อนตริสตกาล
หลิว คาง (劉康) อ่องอาน (安) แห่งเจลำ ค.ศ. 41–99
หลิว ชั่ว (劉錯) อ๋องเจี่ยน (簡) แห่งเจลำ ค.ศ. 99–105
หลิว เซียง (劉香) อ๋องเซี่ยว (孝) แห่งเจลำ ค.ศ. 105–125
หลิว เสี้ยน (劉顯) อ๋องหลี (釐) แห่งเจลำ ค.ศ. 125–128
หลิว กว่าง (劉廣) อ๋องเต้า (悼) แห่งเจลำ ค.ศ. 129–153
หลิว คาง (劉康) ค.ศ. 174–?
หลิว ยฺวิน (劉贇) ?–ค.ศ. 207
หลิว ไค (劉開) ค.ศ. 207–220
เฉา ไค (曹楷) ค.ศ. 246–265

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:จฺวิ้นของราชวงศ์ฮั่น