ภาษาอึนเดเบเลเหนือ

ภาษาอึนเดเบเลเหนือ () เป็นภาษาในกลุ่มนูนิที่พูดโดยชาวอึนเดเบเลเหนือ

คำว่าอึนเดเบเลใช้เรียกกลุ่มวัฒนธรรมแอฟริกันที่หลากหลายในซิมบับเว แต่ในแง่ของภาษาแล้ว อึนเดเบเลไม่ได้คล้ายคลึงกับภาษาอึนเดเบเลที่พูดกันในควาอึนเดเบเลในแอฟริกาใต้เลย แม้ว่าจะมีคำศัพท์บางคำที่ใช้ร่วมกันอยู่บ้าง เช่นเดียวกับภาษาย่อยหลายภาษาในกลุ่มนูนิ ชนพื้นเมืองจำนวนมากที่ถูกชาวมาตาเบเลเข้ามาปกครองถูกกลืนเข้าสู่ราชอาณาจักรของอึมซิลิกาซี (Mzilikazi) และเป็นสาขาหนึ่งของชนเผ่าซูลู ชาวมาตาเบเลในซิมบับเวสืบเชื้อสายมาจากชาวซูลู เนื่องจากผู้นำชาวซูลูที่ชื่ออึมซิลิกาซี (หนึ่งในแม่ทัพของกษัตริย์ชากาซูลู) ได้ออกจากราชอาณาจักรซูลูในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 ระหว่างเหตุการณ์อึมเฟคาเน (Mfecane) และมาถึงซิมบับเวในปัจจุบันในปี ค.ศ. 1839

แม้ว่าภาษาซูลูและภาษาอึนเดเบเลเหนือจะมีความแตกต่างกันบ้างในด้านไวยากรณ์ คำศัพท์ และสำเนียง แต่ทั้งสองภาษาก็มีคำศัพท์ร่วมกันมากกว่าร้อยละ 85Langa Khumalo, “Language Contact and Lexical Change: A Lexicographical Terminographical Interface in Zimbabwean Ndebele,” Lexikos 14, no. 108 (2004). สำหรับนักภาษาศาสตร์ชาวนูนิที่มีชื่อเสียงอย่างแอนโทนี เทรเวอร์ โคป และไซริล เนียมเบซี จะถือว่าภาษาอึนเดเบเลเหนือเป็นเพียงภาษาย่อยภาษาหนึ่งของภาษาซูลู แต่สำหรับคนอื่น ๆ เช่น ลังกา คูมาโล จะถือว่าภาษาอึนเดเบเลเหนือเป็นภาษาหนึ่ง การแยกแยะระหว่างภาษาและภาษาย่อยสำหรับภาษาที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันมากนั้นเป็นเรื่องยาก โดยการตัดสินใจมักไม่ได้ขึ้นอยู่กับเกณฑ์ทางภาษาศาสตร์ที่เป็นกลาง แต่ขึ้นอยู่กับความรู้สึกส่วนตัว ซึ่งมักมีแง่มุมทางการเมืองเข้ามาเกี่ยวข้องAnthony Cope, “A Consolidated Classification of the Bantu Languages,” African Studies 30, nos. 3–4 1971): 213–36.Nyembezi, C.L.S., 1957. Learn Zulu, Cape Town: Shuter & SHooterD.K. Rycroft “Ndebele and Zulu: Some Phonetic and Tonal Comparisons,” Zambezia, no. 2 (1980): 109–28.

ภาษาอึนเดเบเลเหนือและภาษาอึนเดเบเลใต้ (หรือภาษาเอ็นเดเบเลทรานส์ฟาล) ซึ่งพูดกันในแอฟริกาใต้ เป็นภาษาที่แยกจากกันแต่มีความเกี่ยวข้องกันในระดับหนึ่งและสามารถเข้าใจร่วมกันได้ในระดับหนึ่ง แม้ว่าภาษาเอ็นเดเบเลเหนือจะมีความใกล้เคียงกับภาษาซูลูมากกว่าก็ตาม ส่วนภาษาเอ็นเดเบเลใต้ แม้จะยังคงรักษารากเหง้าของกลุ่มภาษานูนิไว้ แต่ก็ได้รับอิทธิพลจากกลุ่มภาษาซูทูด้วย

อ้างอิง

หมวดหมู่:ภาษาในประเทศบอตสวานา
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศซิมบับเว