พระเจ้ากรุงจีน

พระเจ้ากรุงจีน หรือ พระเจ้ากงจีน เป็นกลุ่มตำนานที่เนื้อเรื่องระบุเวลาไว้ในช่วงต้นของการสถาปนากรุงศรีอยุธยา ที่มีเนื้อเรื่องในทำนองเกี่ยวกับที่พระจักรพรรดิจีนได้ส่งพระราชธิดามาอภิเษกกับกษัตริย์ในแว่นแคว้นต่าง ๆ ของสยาม

เนื้อหากลุ่มตำนาน
กลุ่มธิดาพระเจ้ากรุงจีนที่เกิดในจั่นหมาก
สามารถแบ่งเนื้อหาได้คือ กลุ่มธิดาพระเจ้ากรุงจีนที่เกิดในจั่นหมาก ได้แก่ พระเจ้าสายน้ำผึ้ง  ปรากฏในหนังสือพงศาวดารเหนือที่พระวิเชียรปรีชา (น้อย) พระเจ้ากรุงจีนยกพระธิดาคือพระนางสร้อยดอกหมาก ตำนานนี้เป็นที่มาของวัดพระเจ้าพระนางเชิง อีกเรื่องคือ พระเจ้าปทุมสุริยวงศ์กับพระนางสร้อยดอกหมาก อีกตำนานคือ ตำนานเมืองนครศรีธรรมราช กล่าวถึงกษัตริย์เมืองเพชรบุรีที่ได้ธิดาพระเจ้ากรุงจีนเป็นมเหสี โดยที่ธิดาพระองค์นี้มีพระมารดาที่เกิดในจั่นหมาก

กลุ่มเจ้าหญิงธรรมดา
อีกกลุ่มตำนานคือมีธิดาพระเจ้ากรุงจีนที่เป็นเจ้าหญิงธรรมดา ไม่ได้กําเนิดจากจั่นหมาก ได้แก่เรื่องของเจ้าอู่ พงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับวันวลิต เล่าเรื่องเจ้าอู่เชื้อสายเจ้าเมืองจีนได้กลายมาเป็นพระเจ้าอู่ทอง (สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1) กษัตริย์กรุงศรีอยุธยาพระองค์แรก ท้าวอู่ทองได้นางประคำทองธิดาเจ้ากรุงจีนเป็นมเหสี

พระร่วงอรุณกุมารปรากฏในหนังสือพงศาวดารเหนือ เนื้อความที่กล่าวถึงธิดาพระเจ้ากรุงจีนปรากฏในเรื่องของพระร่วงอรุณราชกุมาร ผู้ครองเมืองสวรรคโลกกับน้องชายคือ เจ้าฤทธิกุมาร ได้เสด็จไปเมืองจีน เพราะโกรธที่กรุงจีนไม่มาช่วงพระองค์ทำพิธีลบศักราช ดังนั้น จึงตั้งใจไปเอาพระยากรุงจีนมาเป็นข้ารับใช้ตนเอง พระยากรุงจีนจึงเชิญพระร่วงสองพี่น้องเข้ามาในวัง ให้พระร่วงนั่งบนบัลลังก์ แล้วตนเองถวายบังคมต่อพระร่วง จากนั้นยกพระราชธิดาให้

นอกจากนั้นยังละครนอกเรื่อง มณีพิชัย เชื่อว่าเดิมอาจจะเป็นนิทานพื้นเมือง กล่าวถึงพระเจ้ากรุงจีนมีพระธิดา 7 นาง พระเจ้ากรุงจีนได้ทราบว่าพระราชมารดาเป็นพี่ของนางจันทรมเหสีท้าวพิชัยนุราช ผู้ครองเมืองอยุธยา พระเจ้ากรุงจีนได้ขอพระมณีพิชัยเป็นราชบุตรเขย

เรื่องตาม่องลายทางแถบจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ที่กล่าวถึงขันหมากของเจ้ากรุงจีนที่มาสู่ขอนางยมโดย ตํานานท้องถิ่นเมืองลพบุรี เรื่องสําเภาเจ้ากงจีนมาสู่ขอนางนงประจันท์ ซึ่งเป็นที่มาของชื่อในสถานที่ในจังหวัดลพบุรี เช่น คลองบางขันหมาก เขาจีนโจน เขาจีนแล เขาตะเภาชมนาด  สุขเจริญ, “ตํานานเมืองลพบุรี : การรับรู้และโลกทัศน์ทางประวัติศาสตร์ของท้องถิ่น” (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2531) น. 30.

การวิเคราะห์
แม้จะมีตำนานกล่าวถึงการเดินทางของหญิงชาวจีนมายังสยามประเทศหลายตํานานด้วยกัน แต่ความเป็นไปได้ที่ว่าจะมีเจ้าหญิงจากราชวงศ์จีนเดินทางมาแต่งงานกับกษัตริย์ที่สยามนั้น ไม่น่าจะเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงตามประวัติศาสตร์ ตํานานพระเจ้ากรุงจีน น่าจะเกิดจากความต้องการถ่ายทอดเรื่องราวของความสัมพันธ์สยามกับจีน โดยมีเค้าเรื่องจริงจากการค้าระบบบรรณาการ เล่าในแบบฉบับชาวบ้านปรากฏเป็นนิทานหรือตำนาน

อ้างอิง

หมวดหมู่:คติชนไทย
หมวดหมู่:บุคคลในตำนานไทย