เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ

เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ  (เกิด 17 กันยายน พ.ศ. 2514)  เป็นนักการเมืองชาวไทย ปัจจุบันดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ในรัฐบาลอนุทิน ชาญวีรกูล อดีตอธิบดีหลายกรมในกระทรวงการคลัง เช่น กรมธนารักษ์ กรมสรรพสามิต และกรมสรรพากร เป็นต้น

 ประวัติ 
เอกนิติเกิดเมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2514 มีชื่อเล่นว่า "เอก" เป็นบุตรชายของอิสสระ นิติทัณฑ์ประภาศ อดีตประธานศาลรัฐธรรมนูญ และอดีตรองผู้อํานวยการสำนักงบประมาณ และผาณิต นิติทัณฑ์ประภาศ อดีตประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน และอดีตปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี มีพี่น้องคือ รองศาสตราจารย์ อิสริยา นิติทัณฑ์ประภาศ บุญญะศิริ อาจารย์ประจำภาควิชาเศรษฐศาสตร์เกษตรและทรัพยากร คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

เอกนิติสำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายจากวชิราวุธวิทยาลัย รุ่นที่ 61 ต่อมาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี (เกียรตินิยม) หลักสูตรเศรษฐศาสตร์บัณฑิต ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ด้วยทุนการศึกษาจากสมาคมธรรมศาสตร์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ โดยเป็นเพื่อนร่วมรุ่นกับวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยคนที่ 22

เมื่อจบการศึกษา เอกนิติต้องการมองหาความแตกต่างของหน่วยงานรัฐบาลและเอกชน จึงเริ่มสมัครงานที่บริษัทเงินทุนหลักทรัพย์ ภัทรธนกิจ แต่หลังจากนั้นเอกนิติมองว่างานไม่ตรงกับความต้องการและความชื่นชอบของตน และต้องการศึกษาต่อ จึงลาออกมาสมัครสอบเข้ารับราชการที่กรมสรรพากรของกระทรวงการคลัง เมื่อปี พ.ศ. 2536 ในสมัยที่สมชัย ฤชุพันธุ์ เป็นอธิบดี โดยเอกนิติเริ่มทำงานในตำแหน่งเจ้าหน้าที่สรรพากรเขตปทุมวัน แต่เนื่องจากสมชัยทราบว่าเอกนิติชื่นชอบงานวิชาการ จึงโอนย้ายมาอยู่ที่สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง

จากนั้นได้ยื่นขอสอบชิงทุนการศึกษาจากรัฐบาลไทย ผ่านสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน ตามความต้องการของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง และสอบผ่าน จึงใช้ทุนนี้เดินทางไปศึกษาต่อที่สหรัฐอเมริกา จนสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท หลักสูตรเศรษฐศาสตร์มหาบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยอิลลินอย เออร์แบนา-แชมเปญจน์ และระดับปริญญาเอก หลักสูตรเศรษฐศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยบัณฑิตแคลร์มอนต์

ชีวิตส่วนตัว เอกนิติสมรสกับร้อยแก้ว นิติทัณฑ์ประภาศ (สกุลเดิม: อักษรานุเคราะห์) ยังไม่มีทายาทด้วยกัน นอกจากนี้ เอกนิติยังเคยเป็นนักรักบี้ฟุตบอล เยาวชนทีมชาติไทย และประธานชุมนุมรักบี้ฟุตบอลมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

 การทำงาน 
 ต่างประเทศ 
เอกนิติมีประสบการณ์การทำงานในระดับนานาชาติที่สำคัญ โดยเคยดำรงตำแหน่งที่ปรึกษาอาวุโส (Senior Advisor) ของคณะกรรมการบริหารธนาคารโลก ณ กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. สหรัฐ (ระหว่างปี พ.ศ. 2549 – 2552) โดยทำหน้าที่เป็นตัวแทนกลุ่มออกเสียงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (South East Asia Constituency)

ต่อมาได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งอัครราชทูต (ฝ่ายเศรษฐกิจการคลัง) ประจำสหราชอาณาจักรและทวีปยุโรป ณ กรุงลอนดอน ซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวแทนกระทรวงการคลังในการประสานนโยบายเศรษฐกิจระดับภูมิภาคและติดตามสถานการณ์วิกฤตเศรษฐกิจในยุโรป

นอกจากนี้ ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2563 เอกนิติยังได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งกรรมการบริหาร (Member of the Governing Board) ของโครงการ Tax Inspectors Without Borders (TIWB) ซึ่งเป็นโครงการความร่วมมือระหว่างองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) และโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) โดยถือเป็นคนเอเชียคนแรกที่ได้รับตำแหน่งนี้ มีบทบาทสำคัญในการกำหนดทิศทางนโยบายเพื่อเสริมสร้างศักยภาพด้านการตรวจสอบภาษีให้แก่ประเทศกำลังพัฒนา และสนับสนุนให้เกิดความเป็นธรรมในการจัดเก็บภาษีข้ามพรมแดน

 ข้าราชการกระทรวงการคลัง 
หลังเดินทางกลับประเทศไทยภายหลังสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก เอกนิติได้กลับเข้าทำงานที่กระทรวงการคลัง ในหลายตำแหน่งในสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง เช่น ที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจระหว่างประเทศ, ผู้อำนวยการสำนักนโยบายเศรษฐกิจมหภาค จนถึงรองผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง และยังควบตำแหน่งโฆษกกระทรวงอยู่ระยะหนึ่ง จนกระทั่งขยับขึ้นมาดำรงตำแหน่งระดับอธิบดี ในตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ เมื่อปี พ.ศ. 2558

จากนั้นเมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2561 เอกนิติได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมสรรพากร ก่อนจะสลับไปดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมสรรพสามิต โดยสลับกับลวรณ แสงสนิท ตั้งแต่เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2565 ต่อมาในสมัยรัฐบาลแพทองธาร ชินวัตร เอกนิติถูกโยกย้ายอีกครั้ง ไปดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมธนารักษ์ พร้อมกับเป็นประธานกรรมการบริษัท ธนารักษ์พัฒนาสินทรัพย์ จำกัด ตั้งแต่เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2567 ก่อนจะลาออกจากตำแหน่งนี้เมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2568 โดยปลัดกระทรวงการคลังอนุมัติตามคำขอ และมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้พ้นจากตำแหน่งอย่างเป็นทางการในวันเดียวกัน

 เอกชน 
เอกนิติเคยเป็นประธานกรรมการและกรรมการทั้งชุดใหญ่และชุดย่อย ในรัฐวิสาหกิจและบริษัทเอกชนหลายแห่ง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นบริษัทมหาชนจำกัดที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เช่น ประธานกรรมการในบริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน), ธนาคารกรุงไทย, ธนาคารธนชาต, บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด รวมถึงเคยเป็นประธานกรรมการบริหารของธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย, ประธานกรรมการบริหารความเสี่ยงในธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย และบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน กรุงไทย จำกัด (มหาชน) (KTAM) รวมถึงเคยเป็นกรรมการบริษัทของธนาคารไทยพาณิชย์, บริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด และบริษัท ไออาร์พีซี จำกัด (มหาชน) โดยตำแหน่งสุดท้ายในบริษัทเอกชนของเอกนิติ ได้แก่ ประธานกรรมการในธนาคารทหารไทยธนชาต และประธานกรรมการบรรษัทภิบาลและความยั่งยืนในบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ซึ่งเขาได้ลาออกจากทั้งสองบริษัทพร้อมกับตำแหน่งอธิบดีกรมธนารักษ์ โดยมีผลตั้งแต่เมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2568

 รัฐมนตรี 
วันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2568 อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ได้เปิดตัว สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว ผู้ถูกเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ, เอกนิติ ในฐานะผู้ถูกเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง และอรรถพล ฤกษ์พิบูลย์ ผู้ถูกเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน ในคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 65 ทั้งนี้ เป็นไปตามกระแสข่าวที่มีการคาดการณ์ว่าจะมีผู้ที่เข้ามาดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีที่เป็นบุคคลภายนอก หรือบุคคลที่มิได้สังกัดพรรคการเมืองใด ๆ จำนวน 5 คน สามวันต่อมา (9 กันยายน) อนุทินได้ระบุเพิ่มว่าเอกนิติถูกเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีเพิ่มอีกตำแหน่งหนึ่ง โดยกำกับดูแลกระทรวงที่มีผลกับเศรษฐกิจไทยเป็นหลัก เพื่อให้ได้รับการยอมรับและความน่าเชื่อถือในการเจรจากับต่างประเทศเพิ่มขึ้น

ต่อมาเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2568 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเอกนิติเป็นรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ประจำปี ๒๕๖๓, เล่ม ๑๓๘ ตอนพิเศษ ๑ ข หน้า ๑๔๒, ๒๒ มกราคม ๒๕๖๔
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ประจำปี ๒๕๕๘, เล่ม ๑๓๒ ตอนที่ ๓๑ ข หน้า ๔๓, ๔ ธันวาคม ๒๕๕๘
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา ประจำปี ๒๕๖๓, เล่ม ๑๓๘ ตอนพิเศษ ๓ ข หน้า ๓๕, ๑ พฤษภาคม ๒๕๖๔

 รางวัล 
เอกนิติ ได้รับรางวัลต่างๆ ดังนี้ 

 ศิษย์เก่าดีเด่น ของมหาวิทยาลัยอิลลินอย เออร์แบนา-แชมเปญจน์
 นักเรียนทุนดีเด่น ของสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
 นักเศรษฐศาสตร์ดาวรุ่ง ของสมาคมเศรษฐศาสตร์ธรรมศาสตร์ ประจำปี พ.ศ. 2552
 นักเศรษฐศาสตร์ดีเด่น ของสมาคมเศรษฐศาสตร์ธรรมศาสตร์ ประจำปี พ.ศ. 2561
 ศิษย์เก่าดีเด่น ของคณะเศรษฐศาสตร์ และของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ประจำปี พ.ศ. 2567

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ข้าราชการพลเรือนชาวไทย
หมวดหมู่:นักการเมืองไทย
หมวดหมู่:รองนายกรัฐมนตรีไทย
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังไทย
หมวดหมู่:อธิบดีกรมสรรพากร
หมวดหมู่:อธิบดีกรมสรรพสามิต
หมวดหมู่:อธิบดีกรมธนารักษ์
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยอิลลินอย เออร์แบนา-แชมเปญจน์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.