นครรัฐแม่ระเมิง

นครรัฐแม่ระเมิง บ้างเรียก รัฐแห่งขุนเขาที่แม่ระเมิง เป็นชื่อสมมุติของรัฐในอดีตที่ไม่ปรากฏชื่อแห่งหนึ่ง ตั้งอยู่บริเวณภูเขาที่สลับซับซ้อนของทิวเขาถนนธงชัย ในหมู่บ้านแม่ระเมิง อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก และพบเรื่อยไปจนถึงพื้นที่อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ สันนิษฐานว่า ประชากรหลักเป็นชาวเขาโบราณกลุ่มหนึ่งที่มีวัฒนธรรมของตนเอง มีการรวมกลุ่มกันอย่างเข้มแข็ง และมีธรรมเนียมการนับถือผีที่เคร่งครัด จากการหาค่าอายุวัตถุโบราณด้วยคาร์บอน-14 พบว่าชาวเขากลุ่มนี้อาศัยอยู่ในพื้นที่มาช้านานไม่ต่ำกว่าพุทธศตวรรษที่ 5 ก่อนการมาถึงของชาวไทเสียอีก

รัฐแห่งนี้มีลักษณะเป็นรัฐการค้าบนยอดดอยที่มีการติดต่อค้าขายกับชาติที่อยู่ไกลออกไป เพราะตั้งอยู่บริเวณกึ่งกลางของอาณาจักรต่าง ๆ เช่น สุโขทัย เชียงใหม่ แม่ตื่น ฉอด ตาก และเมาะตะมะ ทำให้รัฐบนยอดดอยแห่งนี้มีความเฟื่องฟูทางเศรษฐกิจอย่างมาก จากการขุดค้นทางโบราณคดี ได้พบเครื่องลายครามยุคราชวงศ์หมิงของประเทศจีน พบเครื่องสังคโลกจากเตาเวียงกาหลง ลูกปัดโบราณในหลุมศพ และพบภาชนะดินเผาที่มีลักษณะเดียวกันกับที่พบในเขตเมืองโบราณแม่ต้าน (ยุค พ.ศ. 2000–2300) ซึ่งตั้งอยู่ใกล้เคียงกัน และพบอิทธิพลการแพร่กระจายของศาสนาพุทธในแถบพื้นที่สูงดังกล่าวด้วย ซึ่งได้รับจากการติดต่อกับชนพื้นราบหรือเมืองในหุบเขาที่ตั้งอยู่ใกล้เคียงกัน

 วัฒนธรรม 
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ พิพัฒน์ กระแจะจันทร์ กำหนดอายุของวัฒนธรรมที่แม่ระเมิงไว้ราว พ.ศ. 1900–2200 วัฒนธรรมที่โดดเด่นของรัฐแห่งขุนเขาที่แม่ระเมิง คือธรรมเนียมการฝังศพ ในสุสานที่มีลักษณะเนินวงกลม ขุดดินโดยรอบเป็นวงกลมคล้ายคูน้ำ บางแห่งเป็นเนินนูน บางแห่งแบนราบ กระจัดกระจายอยู่บนยอดเขา ภายในหลุมพบโครงกระดูกมนุษย์ บ้างก็พบเป็นอัฐิในไหยุคสุโขทัย มีการอุทิศถ้วยชาม อาวุธ และลูกปัดแก่ผู้วายชนม์ บนหลุมศพมีการปักหินไว้เหนือหลุม และบริเวณโดยรอบเนินดินหลุมศพบนดอยแบแล ยังพบซากวัดและสถูปเจดีย์น้อยใหญ่ตั้งอยู่ใกล้ ๆ กับแหล่งฝังศพ อุดมลักษณ์ ฮุ่นตระกูล คณะสังคมวิทยาและมนุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อธิบายว่า การปลงศพมีลักษณะใกล้เคียงกับชาวกะชีน ที่มีการขุดเนินดินอย่างเดียวกันเพื่อแบ่งแยกโลกความเป็นกับโลกความตายออกจากกันด้วยการขุดดินเป็นวงกลม และสันนิษฐานว่าชาวเขากลุ่มนี้ มีความเชื่อเรื่องฟ้าหรือสวรรค์ เมื่อพิจารณาจากการฝังศพบนยอดเขาสูง เนินดินนี้เปรียบเสมือนการส่งผู้วายชนม์ไปสู่เมืองฟ้าเมืองสวรรค์ ส่วนจอร์จ คอนโดมินัส สันนิษฐานว่า หลุมศพลักษณะนี้อาจเป็นของชาวลัวะ และนักวิชาการอื่น ๆ ยังสันนิษฐานว่าอาจเป็นชาวลัวะกับกะเหรี่ยงอาศัยร่วมกันก็มี ทว่าหลุมศพต่าง ๆ ถูกนักล่าสมบัติขุดจนไม่เหลือหลุมที่สมบูรณ์อยู่เลย ทำให้ยากต่อการศึกษาเรื่องพิธีกรรมการปลงศพที่ชัดเจน

ชนกลุ่มนี้นับถือศาสนาผีอย่างเคร่งครัด แต่ก็ได้รับอิทธิพลจากศาสนาพุทธ ซึ่งได้รับจากการติดต่อกับชนพื้นราบหรือเมืองในหุบเขาที่ตั้งอยู่ใกล้เคียงกัน เพราะศาสนาพุทธไม่ปฏิเสธความเชื่อเรื่องผี ทำให้ความเชื่อทั้งสองผสมผสานกันเป็นอย่างดี ซึ่งยังพบในวิถีความเชื่อของชาวลัวะและชาวกะเหรี่ยงยุคปัจจุบัน

นอกจากสุสานแล้ว ยังค้นพบป้อมโบราณบนยอดเขาครั้งแรกของประเทศไทย ซึ่งมีการดัดแปลงยอดเขาด้วยการขุดถนนล้อมรอบจำนวนสองป้อม แต่ละป้อมมีขนาดกว้าง 150x200 เมตร ทำให้ยอดเขามีความชันขึ้น มีการขุดคู คันดินสูงท่วมหัว และมีทางเข้าอยู่หนึ่งด้าน

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในประเทศไทย
หมวดหมู่:นครรัฐ
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ของจังหวัดตาก
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ของจังหวัดเชียงใหม่