เจดีย์กู่ช้าง

เจดีย์กู่ช้าง เป็นเจดีย์ที่ตั้งอยู่ในตำบลในเมือง อำเภอเมืองลำพูน จังหวัดลำพูน อยู่ห่างจากตัวเมืองลำพูนไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ 3 กิโลเมตรบริเวณเดียวกับโบราณสถานกู่ม้าและซากโบราณสถานกู่แมว ไม่มีประวัติการก่อสร้างชัดเจนมีแต่ตำนานเล่าขาน

ประวัติ
เจดีย์บรรจุซากช้างพลายคู่บารมีของพระนางจามเทวีที่มีฤทธิ์ในการทำศึก ที่เรียกกันว่า เจ้าพ่อกู่ช้าง, ภู่ก่ำงาเขียว (ผู้ก่ำงาเขียว) หรือ ปู้ก่ำงาเขียว ซึ่งเป็นช้างเผือกที่มีสีขาวสีขาวอมชมพู บ้างว่าเป็นช้างเผือกที่มีสีขาวดั่งเงินยวง มีงาสีเขียวขี้ม้า ตามตำนานเล่าว่าพระเจ้ามหันตยศผู้พี่ ทรงขี่ช้างปู้ก่ำงาเขียวออกรบชนกับช้างเผือกของขุนลัวะ (บางข้อมูลกล่าวว่าเจ้าชายมหันตยศทรงคอช้าง ส่วนพระเจ้าอนันตยศผู้น้องเป็นส่วนกลางช้าง) ซึ่งเจ้าชายมหันตยศสามารถทรงปู้ก่ำงาเขียวรบจนขุนลัวะปราชัย กองทัพลัวะแตกพ่าย เมื่อพระเจ้ามหันตยศเสด็จสวรรคตขณะมีพระชนมายุได้ 85 พรรษา ช้างปู้ก่ำงาเชียวล้มดับสิ้นชีวิตตามพระเจ้ามหันตยศไป โดยตามตำนานระบุว่าตรงกับวันขึ้น 9 ค่ำเดือน 9 เหนือ หลังจากนั้นพระเจ้าดูมัญราช พระราชโอรสของพระเจ้ามหันตยศผู้ปกครองนครหริภุญไชยองค์ต่อมา ได้โปรดฯ ให้ก่อสร้างเจดีย์ขึ้นเพื่อบรรจุงาและกระดูกของปู้ก่ำงาเขียว 

อีกแหล่งข้อมูลระบุว่าเจ้าอนันตยศและเจ้ามหันตยศได้นำสรีระของช้างใส่ลงในแพให้ไหลล่องไปตามลำน้ำกวง แต่ขณะที่แพช้างล่องไป ทั้งสองพระองค์ทรงเปลี่ยนพระทัย แล้วให้คนนำร่างช้างกลับขึ้นฝั่งมาไว้บริเวณท่าน้ำวัดไก่แก้ว เพื่อจะฝังไว้ที่บริเวณกู่ช้าง ใช้เวลาสร้างเจดีย์ทั้งสิ้น 8 เดือนจึงแล้วเสร็จ จากนั้นบรรจุซากช้างให้หันหน้าขึ้นฟ้า ส่วนงาทั้งสองข้างนำไปใส่ไว้ในสถูปที่ประดิษฐานบนพระบรมอัฐิของพระนางจามเทวี ภายในเจดีย์สุวรรณจังโกฏ หรือกู่กุด วัดจามเทวี

สถาปัตยกรรม
เจดีย์กู่ช้าง คือเจดีย์ที่มีรูปทรงต่างไปจากเจดีย์ทั่ว ๆ ไปในภาคเหนือ ตั้งอยู่บนฐานเขียงในผังกลมซ้อนเหลื่อมกัน 5 ชั้น รองรับฐานบัวคว่ำและองค์ระฆังทรงกลมที่สูง ด้านล่างโป่งออก ด้านบนสอบเข้าเล็กน้อยจนมีลักษณะคล้ายทรงกรวยหรือลอมฟางซึ่งลักษณะเช่นนี้มีลักษณะคล้ายกับเจดีย์ในเมืองพุกามแสดงถึงพัฒนาการทางประวัติศาสตร์และความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนโบราณกรมศิลปากร. "เจดีย์กู่ช้าง" ระบบภูมิสารสนเทศ แหล่งมรดกทางศิลปวัฒนธรรม. (ออนไลน์). เข้าถึงเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2568. เข้าถึงจาก http://gis.finearts.go.th/fineart/

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:เจดีย์
หมวดหมู่:โบราณสถานในจังหวัดลำพูน
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอเมืองลำพูน