มูลนิธิประชาธิปก - รำไพพรรณี

มูลนิธิประชาธิปก - รำไพพรรณี เป็นมูลนิธิที่สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที 7 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งขึ้นโดยยกระดับจากกองทุนประชาธิปก เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของโรงพยาบาลพระปกเกล้า วิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี และมหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี รวมถึงมอบทุนการศึกษาให้กับสถาบันการศึกษาทั้ง 2 แห่งข้างต้น ต่อมาได้ขยายออกมามอบทุนการศึกษาให้กับนักศึกษาสถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย รวมถึงสมทบทุนองค์กรการกุศลอื่นที่มีวัตถุประสงค์ในทำนองเดียวกัน มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่อาคารประชาธิปก-รำไพพรรณี สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 ประวัติ 
เมื่อปี พ.ศ. 2496 ในขณะที่สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ 7 ประทับอยู่ที่วังสวนบ้านแก้ว จังหวัดจันทบุรี พระองค์ทรงประสบอุบัติเหตุมีดบาดพระดัชนี (นิ้วมือ) จึงเสด็จพระราชดำเนินไปยังโรงพยาบาลประจำจังหวัดจันทบุรี แต่ทรงพบว่าโรงพยาบาลดังกล่าวขาดแคลนทั้งสถานที่และอุปกรณ์เป็นจำนวนมาก จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างตึกผ่าตัดพระราชทานให้แก่โรงพยาบาลแห่งนี้ โดยพระราชทานเงินส่วนพระองค์เป็นทุนส่วนใหญ่ในการจัดสร้าง พร้อมทั้งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดการแสดงละครขึ้นที่จังหวัดพระนคร จำนวน 2 รอบ เพื่อหารายได้สมทบทุนจัดสร้างเพิ่มเติม อาคารสร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2499 พระราชทานนามว่า "ตึกประชาธิปก" ตามพระบรมนามาภิไธยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) พระบรมราชสวามี ส่วนเงินจำนวนที่เหลือจากการแสดงละครนั้นพระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งเป็น กองทุนประชาธิปก ต่อมารัฐบาลในขณะนั้นได้ปรับปรุงตึกประชาธิปกและขยายเป็นโรงพยาบาลเต็มรูปแบบพร้อมเปลี่ยนชื่อเป็น โรงพยาบาลพระปกเกล้า พระองค์จึงพระราชทานทุนประชาธิปกให้แก่โรงพยาบาลพระปกเกล้า ต่อมายังพระราชทานเป็นทุนการศึกษาให้แก่นักศึกษาวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี คณะแพทยศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก ซึ่งตั้งขึ้นในภายหลัง ผ่านการสมทบเข้า "กองทุนประชาธิปกบรมราชานุสรณ์" ต่อมาเมื่อพระองค์พระราชทานที่ดินวังสวนบ้านแก้วให้กรมการฝึกหัดครู กระทรวงศึกษาธิการ จัดสร้างวิทยาลัยครูจันทบุรี (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี) พระองค์ก็พระราชทานทุนประชาธิปกสนับสนุนให้กับวิทยาลัยครูด้วยอีกแห่งหนึ่ง

เมื่อสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีเริ่มทรงพระประชวร พระองค์ทรงพระราชดำริต้องการให้พระราชกุศลจากการพระราชทานทุนประชาธิปกมีความมั่นคง จึงพระราชทานทรัพย์สินและเงินทุนในทุนประชาธิปกจำนวน 2,715,041.68 บาท เป็นทุนประเดิมจดทะเบียนจัดตั้งมูลนิธิขึ้น พร้อมทั้งทรงดำรงตำแหน่งองค์ประธานกรรมการ และพระราชทานนามว่า มูลนิธิประชาธิปก เมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2518 โดยกระทรวงมหาดไทยรับจดทะเบียนจัดตั้งมูลนิธิเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม ปีเดียวกัน โดยมีวัตถุประสงค์เช่นเดียวกับทุนประชาธิปกเดิม จากนั้นเมื่อสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณีฯ เสด็จสวรรคต คณะกรรมการมูลนิธิเห็นควรให้ผนวกพระนามาภิไธยของสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณีฯ เข้าไว้ในชื่อของมูลนิธิเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระองค์ด้วย มูลนิธิประชาธิปกจึงเปลี่ยนชื่อเป็น มูลนิธิประชาธิปก - รำไพพรรณี เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2528 โดยมีวัตถุประสงค์หลักเช่นเดียวกับมูลนิธิประชาธิปกเดิม

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 


หมวดหมู่:ก่อตั้งในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2496
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2518
ประชาธิปก - รำไพพรรณี