เบนฌาแม็ง กงสต็อง

อ็องรี-เบนฌาแม็ง กงสต็อง เดอ เรอเบ็ก () เป็นนักเขียนและนักทฤษฎีการเมืองและศาสนาชาวสวิส-ฝรั่งเศส  ผู้มีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานแนวคิดอิสรนิยมในคริสต์ศตวรรษที่ 19

ประวัติ
ชีวิตช่วงต้น
เบนฌาแม็ง กงสต็อง เกิดเมื่อ 25 ตุลาคม 1767 ที่โลซาน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ในครอบครัวโปรเตสแตนต์เชื้อสายฝรั่งเศสที่ลี้ภัยมาจากเหตุการณ์ความขัดแย้งทางศาสนาในคริสต์ศตวรรษที่ 16 มารดาเสียชีวิตหลังคลอดได้ไม่นาน ส่วนบิดาเป็นทหารรับจ้าง ทำให้เขาถูกเลี้ยงดูโดยญาติผู้ใหญ่หลายคนตั้งแต่วัยเด็กBiancamaria Fontana, Benjamin Constant and the Post-Revolutionary Mind, Yale University Press, 1991, pp. 3–5. กงสต็องในวัยเยาว์จึงย้ายบ้านหลายครั้งและมีโอกาสได้เรียนรู้จากสถาบันการศึกษาหลายแห่ง โดยเริ่มศึกษาที่มหาวิทยาลัยแอร์ลังเงินในเยอรมนี ก่อนจะย้ายไปยังสกอตแลนด์เพื่อศึกษาที่มหาวิทยาลัยเอดินบะระ ซึ่งเป็นศูนย์กลางความคิดเสรีนิยมแบบสกอตติชยุคเรืองปัญญา ที่นี่เขาได้รับอิทธิพลจากแนวคิดของนักปรัชญาอย่างเดวิด ฮูม และอดัม สมิธ ซึ่งมีผลอย่างลึกซึ้งต่อการพัฒนาแนวคิดทางการเมืองและสังคมของเขาในเวลาต่อมาK. Steven Vincent, “Benjamin Constant, the French Revolution, and the Origins of French Romantic Liberalism,” French Historical Studies, Vol. 23, No. 4 (2000), pp. 608–610.

ในปี 1785 เขาเดินทางไปเนเธอร์แลนด์เพื่อเข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัยไลเดนBiancamaria Fontana, Benjamin Constant and the Post-Revolutionary Mind, Yale University Press, 1991, p. 6 และต่อมาในปี 1780 ก็เดินทางสู่ฝรั่งเศสเพื่อเข้าสู่วงสังคมปัญญาชนในกรุงปารีส ซึ่งเปิดโอกาสให้เขาได้สัมผัสแนวคิดทางการเมืองของฝรั่งเศสในยุคก่อนการปฏิวัติ กงสต็องมีปัญญาเฉียบคมและความสามารถทางวรรณกรรมตั้งแต่อายุยังน้อย การศึกษาและประสบการณ์ระหว่างประเทศเหล่านี้ได้หล่อหลอมให้เขาเป็นนักคิดที่ผสมผสานทั้งแนวคิดเสรีนิยมแบบอังกฤษ เยอรมัน และฝรั่งเศสStephen Holmes, Benjamin Constant and the Making of Modern Liberalism, Yale University Press, 1984, pp. 10–12.

บทบาททางการเมือง
เขาเริ่มเข้าสู่วงการการเมืองฝรั่งเศสในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 และเคยมีส่วนร่วมในเหตุการณ์สำคัญ เช่น การร่างรัฐธรรมนูญในสมัยนโปเลียนสมัยร้อยวัน เมื่อปี 1815 แม้เขาจะเคยวิจารณ์ระบอบจักรพวรรดิ แต่ก็ยอมเข้าร่วมเพื่อผลักดันหลักการรัฐธรรมนูญ อย่างไรก็ตาม หลังจากนโปเลียนถูกโค่นอย่างเด็ดขาด เขาหันมาสนับสนุนระบอบกษัตริย์ตามรัฐธรรมนูญและมีบทบาทในฐานะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรระหว่างปี 1819–1830Biancamaria Fontana, Benjamin Constant and the Post-Revolutionary Mind, Yale University Press, 1991, pp. 87–92.

แนวคิดสำคัย
อำนาจที่เป็นกลาง
ในปี 1815 หลังจากนโปเลียนสิ้นอำนาจ กงสต็องตีพิมพ์หนังสือ "หลักการเมืองที่ใช้ได้กับทุกการปกครอง" () ในนั้นเขาเสนอแนวคิดสำคัญเรื่อง "อำนาจที่เป็นกลาง" () แนวคิดนี้เกิดขึ้นจากการที่เขาเห็นว่าความขัดแย้งระหว่างอำนาจฝ่ายบริหาร นิติบัญญัติ และตุลาการ มักนำไปสู่ความไม่มั่นคงทางการเมือง เขาจึงเสนอว่าควรมีอำนาจอีกประเภทหนึ่งซึ่งไม่ได้ปกครองโดยตรง แต่ทำหน้าที่เป็นผู้รักษาสมดุลและผู้ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในรัฐBenjamin Constant, Principes de politique applicables à tous les gouvernements (Paris: Henri Nicolle, 1815), pp. 47–52. ในมุมมองของเขา อำนาจที่เป็นกลางนี้เหมาะสมกับระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ กล่าวคือพระมหากษัตริย์ไม่ทรงปกครอง แต่ทรงรับประกันความต่อเนื่องของรัฐและคอยป้องกันไม่ให้ฝ่ายใดผูกขาดอำนาจเหนืออีกฝ่ายหนึ่ง แนวคิดดังกล่าวมีอิทธิพลต่อการพัฒนาระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญในยุโรปศตวรรษที่ 19

เสรีภาพสมัยโบราณและเสรีภาพสมัยใหม่
ในปี 1819 กงสต็องแสดงปาฐกถาหัวข้อ “เสรีภาพสมัยโบราณ” (liberté des anciens) และ “เสรีภาพสมัยใหม่” (liberté des modernes) ซึ่งกลายเป็นแนวคิดที่โดดเด่นที่สุดของเขา เขาอธิบายว่าในสมัยกรีกโรมันโบราณ เสรีภาพหมายถึงสิทธิของพลเมืองเพศชายที่จะร่วมปกครองโดยตรง เข้าร่วมการประชุม ออกเสียง ตัดสินความ และควบคุมกิจการบ้านเมือง แต่พื้นที่ชีวิตส่วนตัวเล็กมาก ภาครัฐแทรกแซงศีลธรรม ขนบ และวิถีชีวิตได้มาก การค้าเอกชนและความเป็นส่วนตัวจึงถูกกดทับ ทั้งยังตั้งอยู่บนการเลือกปฏิบัติทางเพศ ชนชั้น และเชื้อชาติ

กงสต็องชี้ว่ารูปแบบดังกล่าวเหมาะกับนครรัฐขนาดเล็ก เศรษฐกิจเรียบง่าย และมีสงครามบ่อยครั้ง ไม่เหมาะกับสภาพสังคมเชิงพาณิชย์และมีประชากรจำนวนมหาศาลในยุคใหม่Constant, “Liberty of the Ancients…,” in Political Writings, pp. 311–318. แต่สมัยใหม่เน้นการได้รับความคุ้มครอง มากกว่าการมีสิทธิออกในทุกเรื่อง ได้แก่ เสรีภาพในความเชื่อและศาสนา เสรีภาพในการพูดและพิมพ์ เสรีภาพในการประกอบอาชีพและทำสัญญา สิทธิในทรัพย์สิน การไม่ถูกจับกุมโดยพลการ และกระบวนการยุติธรรมที่เป็นธรรม ซึ่งเครื่องมือทางการเมืองที่เหมาะคือระบบตัวแทน รัฐธรรมนูญ การแบ่งแยกอำนาจ และหลักนิติรัฐ เพื่อให้คนส่วนใหญ่ใช้ชีวิตส่วนตัวได้โดยรัฐไม่แทรกแซงBenjamin Constant, Principles of Politics Applicable to All Governments, ed. Etienne Hofmann, trans. Dennis O’Keeffe (Indianapolis: Liberty Fund, 2003), pp. 179–188. ด้วยเหตุนี้เขาจึงสนับสนุนการจำกัดอำนาจรัฐและยืนหยัดปกป้องสิทธิของปัจเจกบุคคล กงสต็องมองว่ารัฐควรเป็นผู้คุ้มครองเสรีภาพมากกว่าเป็นผู้ควบคุมชีวิตประชาชน แนวคิดนี้ทำให้เขาได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในบิดาแห่ง “เสรีนิยมสมัยใหม่”Stephen Holmes, Benjamin Constant and the Making of Modern Liberalism, Yale University Press, 1984, pp. 120–124.

อ้างอิง

หมวดหมู่:บุคคลจากโลซาน
หมวดหมู่:นักเขียนชาวฝรั่งเศส
หมวดหมู่:นักปรัชญาชาวสวิส
หมวดหมู่:นักปรัชญาชาวฝรั่งเศส
หมวดหมู่:นักปรัชญาในคริสต์ศตวรรษที่ 18
หมวดหมู่:นักปรัชญาในคริสต์ศตวรรษที่ 19