แอนติโคลิเนอร์จิก

แอนติโคลิเนอร์จิก () หรือ สารแอนติโคลิเนอร์จิก () เป็นสารที่ยับยั้งการออกฤทธิ์ของสารสื่อประสาทแอซีทิลโคลีน (acetylcholine; ACh) ที่จุดประสานประสาท (synapse) ในระบบประสาทกลางและระบบประสาทนอกส่วนกลางClinical Pharmacology [database online]. Tampa, FL: Gold Standard, Inc.; 2009. Drugs with Anticholinergic Activity. Prescriber's Letter 2011; 18 (12):271233.

สารเหล่านี้ไปยับยั้งระบบประสาทพาราซิมพาเทติกโดยการสกัดกั้นอย่างเฉพาะเจาะจงไม่ให้แอซีทิลโคลีนจับกับตัวรับในเซลล์ประสาท ใยประสาทของระบบประสาทพาราซิมพาเทติกมีหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนไหวนอกอำนาจใจของกล้ามเนื้อเรียบที่อยู่ในทางเดินอาหาร, ทางเดินปัสสาวะ, ปอด, ต่อมเหงื่อ และส่วนอื่น ๆ ของร่างกาย

โดยทั่วไป สารแอนติโคลิเนอร์จิกแบ่งได้เป็น 2 ประเภทตามเป้าหมายเฉพาะเจาะจงในระบบประสาทกลางและระบบประสาทนอกส่วนกลางและที่แผ่นเชื่อมประสาทสั่งการและกล้ามเนื้อ (neuromuscular junction) ได้แก่ สารต้านมัสคารินิก (muscarinic antagonist หรือ antimuscarinic agent) และสารต้านนิโคตินิก (nicotinic antagonist หรือ antinicotinic agent)

คำว่า "แอนติโคลิเนอร์จิก" มักใช้หมายถึงสารต้านมัสคารินิกที่ยับยั้งแบบแข่งขันไม่ให้แอซีทิลโคลีนจับกับตัวรับแอซีทิลโคลีนชนิดมัสคารินิก สารประเภทนี้ไม่ได้ยับยั้งการจับที่ตัวรับแอซีทิลโคลีนชนิดนิโคตินิกที่แผ่นเชื่อมประสาทสั่งการและกล้ามเนื้อ แม้ว่าบางครั้งคำว่า "แอนติโคลิเนอร์จิก" ใช้หมายถึงสารที่ยับยั้งการจับที่ตัวรับแอซีทิลโคลีนชนิดนิโคตินิกด้วย

 การใช้ทางยา 
ยาแอนติโคลิเนอร์จิกใช้ในการรักษาอาการต่าง ๆ ต่อไปนี้:
 อาการเวียนศีรษะ (รวมถึงอาการรู้สึกหมุนและอาการที่เกี่ยวข้องกับการเมาเหตุเคลื่อนไหว)
 กลุ่มอาการเอ็กซ์ตราพีรามิดอล (extrapyramidal symptoms) ผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นได้จากกลุ่มยารักษาโรคจิต
 ความผิดปกติของระบบทางเดินอาหาร (เช่น โรคแผลเปื่อยเพปติก, อาการท้องร่วง, การหดเกร็งของกระเพาะส่วนปลาย, กระเปาะลำไส้ใหญ่อักเสบ, ลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรัง, คลื่นไส้ และอาเจียน)
 ความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ (เช่น กระเพาะปัสสาวะอักเสบ, ท่อปัสสาวะอักเสบ และต่อมลูกหมากอักเสบ)
 การนอนไม่หลับ แม้ว่าโดยทั่วไปมักใช้เพียงระยะสั้น
 ความผิดปกติของระบบทางเดินหายใจ (เช่น โรคหืด, หลอดลมอักเสบเรื้อรัง และโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง [COPD])
 หัวใจเต้นช้าไซนัส (sinus bradycardia) เนื่องจากประสาทเวกัส (vagus nerve) ไวเกิน
 การเป็นพิษจากสารพิษต่อระบบประสาทกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟต เช่น สารวีเอ็กซ์ (VX), ซาริน (sarin), ทาบุน (tabun) และโซมัน (soman) (มักแนะนำให้ใช้อะโทรพีนร่วมกับออกซีม ซึ่งนิยมใช้เป็นพราลิดอกซีม)

โดยทั่วไปสารแอนติโคลิเนอร์จิกมีฤทธิ์ต้านการสร้างน้ำลาย และส่วนใหญ่มีฤทธิ์ทำให้สงบในระดับหนึ่ง ทั้งสองฤทธิ์มีประโยชน์ในการผ่าตัดPage 592 in: 

สารแอนติโคลิเนอร์จิกมีการใช้อย่างแพร่หลายในการรักษาโรคทางจิตเวชจนกระทั่งช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20Bangen, Hans: Geschichte der medikamentösen Therapie der Schizophrenie. Berlin 1992, 

 อ้างอิง