พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดขนอน

พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดขนอน เป็นพิพิธภัณฑ์ที่ตั้งอยู่ในวัดขนอน ตำบลสร้อยฟ้า อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ภายในพิพิธภัณฑ์จัดแสดงนิทรรศการหนังใหญ่  ประวัติความเป็นมา และกรรมวิธีการแกะตัวหนังใหญ่

 ประวัติ 
หนังใหญ่ของวัดขนอนสร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ริเริ่มโดยพระครูศรัทธาสุนทรหรือหลวงปู่กล่อม เจ้าอาวาสของวัดขนอนในเวลานั้น โดยท่านได้ชักชวนครูอั๋ง ช่างจาด ช่างจ๊ะ และช่างพ่วงมาร่วมกันแกะตัวหนัง หนังใหญ่ชุดแรกที่สร้างคือชุดหนุมานถวายแหวน และสร้างเพิ่มอีกจนมีจำนวนรวมทั้งหมด 9 ชุด มีตัวหนังทั้งหมด 313 ตัว หลังพระครูศรัทธาสุนทรมรณภาพเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2485 การแสดงหนังใหญ่ก็ค่อย ๆ หยุดไป เหลือเพียงการแสดงในวันครบรอบการมรณภาพซึ่งลูกศิษย์จะร่วมกันเชิดถวายทุกปีในช่วงแรก ๆ เมื่อเวลาผ่านไปหนังใหญ่เสื่อมความนิยม ตัวหนังจึงถูกกลับไว้ในศาลาดินหลังเก่า ๆ โดยขาดการรักษาดูแล จนกระทั่งประมาณ พ.ศ. 2519 ศาสตราจารย์ พันตรีหญิง คุณหญิงผะอบ โปษะกฤษณะมาการวิจัยในวัดขนอน เมื่อผลงานวิจัยเผยแพร่ออกไปก็ทำให้หนังใหญ่กลายเป็นที่รู้จักอีกครั้ง วัดขนอนและชุมชนจึงความเห็นร่วมกันว่าควรนำประเพณีการแสดงหนังใหญ่กลับมาฝึกหัดให้นักเรียนและคนในชุมชน เกิดเป็นคณะหนังใหญ่วัดขนอนที่ก่อตั้งขึ้นใหม่ ได้ออกแสดงตามงานต่าง ๆ ในกรุงเทพฯ และจังหวัดใกล้เคียง

เมื่อ พ.ศ. 2532 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำริให้วัดขนอนอนุรักษ์หนังใหญ่ที่มีอยู่ทั้งหมด และจัดทำหนังใหญ่ชุดใหม่เพื่อใช้ในการแสดงแทน โดยมหาวิทยาลัยศิลปากรเป็นผู้รับผิดชอบในการจัดทำหนังใหญ่ชุดใหม่และนำมาทูลเกล้าฯ ถวายสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2538 ณ โรงละครแห่งชาติ พระองค์พระราชทานหนังใหญ่ชุดใหม่ให้วัดขนอนใช้ในการแสดงต่อไป พระองค์พระราชทานพระราชดำริให้มหาวิทยาลัยศิลปากรดำเนินการจัดสร้างพิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดขนอนโดยปรับปรุงหมู่เรือนไทยที่เป็นกฺฎิสงฆ์และศาลาการเปรียญของวัดมาดัดแปลงเป็นพิพิธภัณฑ์เพื่อใช้เก็บรักษาตัวใหญ่ชุดเก่าและเป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับผู้สนใจ พิพิธภัณฑ์เปิดอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 2542 และถือเป็นส่วนหนึ่งในการร่วมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) เนื่องในพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดขนอน ที่เว็บไซต์มิวเซียมไทยแลนด์
 พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดขนอน ที่เว็บไซต์ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร 
 พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่ วัดขนอน ที่เว็บไซต์การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
 วัดขนอนหนังใหญ่ ที่เว็บไซต์เที่ยวราชบุรีดอตคอม

หนังใหญ่วัดขนอน

หนังใหญ่วัดขนอน
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอโพธาราม
หมวดหมู่:ก่อตั้งในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2542