โลกัปปทีปกสาร

โลกัปปทีปกสาร (มีความหมายว่า การอธิบายเรื่องอันเป็นสาระที่เกี่ยวกับโลก) เป็นปกรณ์วิเสสประเภทคัมภีร์โลกศาสตร์ภาษาบาลีรจนาในช่วงพุทธศตวรรษที่	19	โดยพระสังฆราชเมธังกรของพม่า ผู้เป็นอาจารย์ของพระมหาธรรมราชาลิไท

อนึ่งไตรภูมิโลกวินิจฉยกถา (แต่งในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) ระบุว่าได้ใช้โลกัปปทีปกสารเป็นแหล่งข้อมูลด้วย โลกัปปทีปกสารยังเป็นหนังสือที่ได้รับคัดเลือกให้ไปอุปถัมน์พุทธศาสนาในลังกาในสมัยพระเจ้าทรงธรรมแห่งกรุงศรีอยุธยา

เนื้อหา
วัตถุประสงค์การรจนาโลกัปปทีปกสารเพื่ออธิบายขยายความเกี่ยวกับโลก 3 คือ สังขารโลก สัตวโลก และโอกาสโลก (เกี่ยวกับโครงสร้างของโลกธาตุหรือจักรวาล การก่อตัวและพินาศ
ของจักรวาล) มีความยาว 11 ผูก มีเนื้อหาแบ่งออกเป็น 8 ปริเฉท ซึ่งแต่ละปริเฉทมีสาระแตกต่างกันแต่มีความสมบูรณ์ในตัวเอง ลักษณะการแต่งแต่งเป็นร้อยกรอง คือฉันท์ทั้งหมด ยกเว้นตอนจบเรื่องซึ่งกล่าวถึงประวัติผู้แต่งใช้เป็นร้อยแก้ว ด้านแหล่งข้อมูลและการเสนอเนื้อหา ผู้แต่งได้นำข้อมูลมาจากคัมภีร์พระไตรปิฎก คัมภีร์อรรถกถา เช่น คัมภีร์สุมังคลวิลาสินี เป็นต้น และคัมภีร์ปกรณ์พิเศษอื่น ๆ เช่น คัมภีร์มิลินทปัญหา เป็นต้น ด้านแนวคิดที่ได้จากเนื้อหาได้กล่าวถึงมนุษย์ในด้านความแตกต่างทางสติปัญญา ด้านพฤติกรรม และด้านความสัมพันธ์กับสังคม นอกจากนี้ยังได้พบคติความเชื่อที่ปรากฏอยู่ 2 ลักษณะคือ ความเชื่อในสิ่งมหัศจรรย์ และความเชื่อเกี่ยวกับธรรมชาติ เช่นฝนตก ฟ้าร้อง และรุ้งกินน้ำ เป็นต้น

ต้นฉบับ
ต้นฉบับของโลกัปปทีปกสารในหอสมุดแห่งชาติมีอยู่ 25 ฉบับ และมีต้นฉบับที่วัดเพชรพลี 1 ฉบับประเสริฐ ใจกล้า. (2527). โลกัปปทีปกสาร ปริจเฉทที่ 8: การตรวจชำระและการศึกษาเชิงวิเคราะห์ [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. คลังปัญญาจุฬาฯ. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.1984.614

อ้างอิง

หมวดหมู่:คัมภีร์ของศาสนาพุทธเถรวาท