ซอกเดีย

ซอกเดีย () หรือ ซอกเดียนา () เป็นอารยธรรมอิหร่านโบราณที่ตั้งอยู่ระหว่างแม่น้ำอามูดาร์ยาและแม่น้ำซีร์ดาร์ยา ครอบคลุมพื้นที่ประเทศอุซเบกิสถาน เติร์กเมนิสถาน ทาจิกิสถาน คาซัคสถาน และคีร์กีซสถานในปัจจุบัน ซอกเดียนาเคยเป็นมณฑลหนึ่งของจักรวรรดิอะคีเมนิด และมีชื่อปรากฏอยู่ในจารึกเบฮิสตุนของพระเจ้าดาไรอัสมหาราชMark J. Dresden (1981), "Introductory Note", in Guitty Azarpay, Sogdian Painting: the Pictorial Epic in Oriental Art, Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press, pp 2–3, .Mark J. Dresden (2003), "Sogdian Language and Literature", in Ehsan Yarshater, The Cambridge History of Iran, Vol III: The Seleucid, Parthian, and Sasanian Periods, Cambridge: Cambridge University Press, p. 1217, . ซอกเดียนาถูกพิชิตครั้งแรกโดยพระเจ้าไซรัสมหาราช ผู้ก่อตั้งจักรวรรดิอะคีเมนิดKirill Nourzhanov, Christian Bleuer (2013), Tajikistan: a Political and Social History, Canberra: Australian National University Press, p. 12, . และต่อมาถูกผนวกโดยพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช ผู้ปกครองชาวมาซิดอน หลังพระองค์ยึดซอกเดียนร็อกในปี 327 ก่อนคริสตกาลHorn, LT Bernd; Spencer, Emily, eds. (2012), No Easy Task: Fighting in Afghanistan, Dundurn Press Ltd, p. 40, . ดินแดนนี้มีการเปลี่ยนมืออย่างต่อเนื่องภายใต้อำนาจของจักรวรรดิซิลูซิด อาณาจักรกรีก-แบกเตรีย จักรวรรดิกุษาณะ จักรวรรดิซาเซเนียน จักรวรรดิเฮฟทาไลต์ รัฐข่านเตอร์กิกตะวันตก และการพิชิตทรานซอกเซียนาของชาวมุสลิม

ในทางภูมิศาสตร์ ซอกเดียตั้งอยู่ทางเหนือของแบกเตรีย ตะวันออกของฆวอแรซม์ และตะวันออกเฉียงใต้ของคังจวี ระหว่างแม่น้ำออกซุส (อามูดาร์ยา) กับจาซาร์ตีส (ซีร์ดาร์ยา) รวมไปถึงหุบเขาซารัฟชอนอันอุดม นครรัฐซอกเดียมีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองซามาร์กันต์ แม้จะไม่เคยรวมกันเป็นหนึ่งทางการเมืองก็ตาม ภาษาซอกเดีย ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มภาษาอิหร่านตะวันออกนั้นไม่มีผู้พูดแล้ว อย่างไรก็ตาม ภาษายักโนบี ซึ่งเป็นภาษาที่สืบเชื้อสายมาจากภาษาถิ่นหนึ่งของซอกเดีย ยังคงใช้พูดโดยชาวยักโนบีในประเทศทาจิกิสถาน ภาษาซอกเดียเคยถูกใช้อย่างแพร่หลายในเอเชียกลางในฐานะภาษากลาง และทำหน้าที่เป็นหนึ่งในภาษาทางราชการของรัฐข่านเตอร์กิกที่หนึ่งสำหรับจดบันทึกต่าง ๆMark J. Dresden (1981), "Introductory Note", in Guitty Azarpay, Sogdian Painting: the Pictorial Epic in Oriental Art, Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press, p. 9, .Tafazzoli, A. (2003), "Iranian Languages", in C. E. Bosworth and M. S. Asimov, History of Civilizations of Central Asia, Volume IV: The Age of Achievement, A.D. 750 to the End of the Fifteenth Century, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers Private Limited, p 323.

ชาวซอกเดียยังอาศัยอยู่ในจีน และมีบทบาทสำคัญในกองทัพและราชสำนักราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618–907)Howard, Michael C., Transnationalism in Ancient and Medieval Societies, the Role of Cross Border Trade and Travel, McFarland & Company, 2012, p. 134. พ่อค้าและทูตชาวซอกเดียเดินทางไปทางตะวันตกไกลถึงจักรวรรดิไบแซนไทน์Mark J. Dresden (1981), "Introductory Note", in Guitty Azarpay, Sogdian Painting: the Pictorial Epic in Oriental Art, Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press, p. 9, . พวกเขามีบทบาทสำคัญในฐานะคนกลางบนเส้นทางสายไหมAhmed, S. Z. (2004), Chaghatai: the Fabulous Cities and People of the Silk Road, West Conshohocken: Infinity Publishing, pp 61–65. ชาวซอกเดียนับถือศาสนาหลากหลายในช่วงแรก เช่น ศาสนาโซโรอัสเตอร์ ศาสนามาณีกี ศาสนาพุทธ และส่วนน้อยนับถือคริสตจักรตะวันออก การเปลี่ยนมานับถือศาสนาอิสลามอย่างค่อยเป็นค่อยไปในหมู่ชาวซอกเดียและลูกหลานของพวกเขา เริ่มต้นขึ้นพร้อมกับการพิชิตทรานซอกเซียนาของชาวมุสลิมในคริสต์ศตวรรษที่ 8 การเปลี่ยนมานับถือศาสนาอิสลามของชาวซอกเดียเสร็จสมบูรณ์เกือบทั้งหมดเมื่อสิ้นจักรวรรดิซามานิดใน ค.ศ. 999 ซึ่งเกิดขึ้นพร้อมกับการเสื่อมถอยของภาษาซอกเดียที่ถูกแทนที่ด้วยภาษาเปอร์เซียใหม่เป็นส่วนใหญ่Hanks, Reuel R. (2010), Global Security Watch: Central Asia, Santa Barbara, Denver, Oxford: Praeger, p. 4.

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

หมวดหมู่:วัฒนธรรมอิหร่าน
หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในเอเชียกลาง
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์เอเชียกลาง