การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกัน

การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกัน หรือ การไม่ตอบสนองต่อภูมิคุ้มกัน (, immunological tolerance หรือ immunotolerance) หมายถึงสภาวะการไม่ตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันต่อสารหรือเนื่อเยื่อที่โดยปกติกระตุ้นให้เกิดการตอบสนองทางภูมิคุ้มกัน ภาวะนี้มีที่มาจากการสัมผัสกับแอนติเจนเฉพาะมาก่อนมนอดีต และตรงกันข้ามกันกับบทบาทโดยปกติของระบบภูมิคุ้มกันในการกำจัดแอนติเจนจากภายนอก ภาวะไม่ตอบสนองนี้สามารถแบ่งตามตำแหน่งที่เกิดได้เป็นส่วนกลางซึ่งคือในต่อมธัยมัสกับไขกระดูก หรือส่วนปลายในเนื้อเยื่ออื่นและต่อมน้ำเหลือง

การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันมีความสำคัญในสรีรวิทยาและการคุมภาวะสมดุลในสภาวะปกติ การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันในส่วนกลางมีความสำคัญต่อการพัฒนาของระบบภูมิคุ้มกันให้สามารถแยกระหว่างแอนติเจนของตนและที่ไม่ใช่ของตน (self and non-self antigens) ดังนั้นจึงเป็นการป้องกันการเกิดภาวะแพ้ภูมิตนเอง การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันในส่วนปลายมีบทบาทสำคัญในการป้องกันการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันมากเกินต่อตัวกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อม ซึ่งรวมถึงสารก่อภูมิแพ้และไมโครไบโอตาในทางเดินอาหาร ภาวะพร่องในกลไกของการไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันทั้งในส่วนกลางและส่วนปลายสามารถนำไปสู่การเกิดกลุ่มโรคแพ้ภูมิตนเอง เช่น โรคพุ่มพวง, โรคไขข้ออักเสบรูมาตอยด์, เบาหวานชนิดที่ 1, กลุ่มอาการพอลีเอ็นโดครินเหตุแพ้ภูมิตนเองชนิดที่ 1 (APS-1) และ กลุ่มอาการไอเพ็กซ์ (IPEX) เป็นต้น นอกจากนี้ ความผิดปกติในการไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันยังพบว่ามีส่วน (implicated) ในการเกิดโรคหอบหืด, ผื่นแพ้ และ โรคทางเดินอาหารอักเสบ

อย่างไรก็ตาม การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันยังมีส่วนสำคัญที่ทำให้เกิดการติดเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคได้สำเร็จเนื่องจากเชื้อหลบเลี่ยงการกำจัดจากภูมิคุ้มกันได้ นอกจากนี้ การกระตุ้นให้เกิดการไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันส่วนปลายภายในสภาพแวดล้อมเฉพาะที่ ยังเป็นแนวทางหนึ่งที่มะเร็งนำมาใช้เพื่อหลีกหนีการตรวจจับและทำลายโดยระบบภูมิคุ้มกันได้สำเร็จ

อ้างอิง

หมวดหมู่:ระบบภูมิคุ้มกัน