กรวยสน

กรวยสน () หรือในทางพฤกษศาสตร์เรียกว่า สโตรบิลัส () คืออวัยวะที่ใช้ในการสร้างเมล็ดบนพืชเมล็ดเปลือย โดยเฉพาะในพืชจำพวกสนและปรง กรวยสนมักจะมีลักษณะเป็นเนื้อแข็งและมีรูปร่างต่างกันไปตั้งแต่ทรงกรวย ทรงกระบอก ทรงไข่ ไปจนถึงทรงกลม และมีเกล็ดและใบประดับจัดเรียงรอบแกนกลาง แต่ก็สามารถมีลักษณะเป็นเนื้อนุ่มคล้ายผลมีเนื้อหนึ่งถึงหลายเมล็ดได้เช่นกัน กรวยของพืชในกลุ่มสนจะบรรจุโครงสร้างที่ใช้ในการสืบพันธุ์ กรวยที่เป็นเนื้อไม้คือกรวยเพศเมีย มีหน้าที่สร้างเมล็ด กรวยเพศผู้ซึ่งมีหน้าที่สร้างละอองเรณูมักจะมีอายุสั้นและสังเกตเห็นได้ยากกว่ามาก แม้จะเติบโตเต็มที่แล้วก็ตาม คำว่า "cone" ในภาษาอังกฤษ มีที่มาจากภาษากรีกว่า konos (กรวยสน) ซึ่งเป็นที่มาของชื่อรูปทรงเรขาคณิตทรงกรวยด้วยเช่นกัน แผ่นแต่ละแผ่นของกรวยเรียกว่า เกล็ด (scale) ในพืชสนที่กรวยใช้เวลาในการพัฒนานานกว่าหนึ่งปี (เช่น สนเขา) ส่วนที่งอกของเกล็ดเมล็ดในปีแรกบนกรวย ซึ่งปรากฏเป็นส่วนที่นูนออกมาที่ปลายของเกล็ดที่มีอายุสองปี จะเรียกว่า อัมโบ (umbo) ในขณะที่ส่วนที่งอกในปีที่สองจะเรียกว่า อะโพไฟซิส (apophysis)

กรวยเพศผู้ มีชื่อเรียกอีกว่า ไมโครสโตรบิลัส (microstrobilus) หรือ กรวยละอองเรณู (pollen cone) มีโครงสร้างที่คล้ายคลึงกันในพืชสนทุกชนิด โดยมีความแตกต่างเพียงเล็กน้อยเท่านั้น (ส่วนใหญ่คือการจัดเรียงของเกล็ด) ในแต่ละสปีชีส์ ส่วนที่ยื่นออกมาจากแกนกลางคือ ไมโครสปอโรฟิลล์ (microsporophylls) (ซึ่งเป็นใบที่ปรับเปลี่ยนไป) ใต้ไมโครสปอโรฟิลล์แต่ละอันมีไมโครสปอแรนเจีย (microsporangia) (ถุงละอองเรณู) หนึ่งถุงหรือมากกว่านั้น ส่วนกรวยเพศเมีย มีชื่อเรียกอีกว่า เมกะสโตรบิลัส (megastrobilus) กรวยเมล็ด (seed cone) หรือ กรวยออวุล (ovulate cone) จะมีออวุล ซึ่งเมื่อได้รับการปฏิสนธิจากละอองเรณูแล้วจะกลายเป็นเมล็ด โครงสร้างของกรวยเพศเมียมีความแตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัดเจนยิ่งขึ้นระหว่างวงศ์ของพืชสนที่แตกต่างกัน และมักมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการระบุชนิดของพืชสนหลายชนิด

อ้างอิง

หมวดหมู่:สัณฐานวิทยาของพืช