พญาเจือง (กษัตริย์แห่งเชียงรุ่ง)

พญาเจือง เป็นปฐมกษัตริย์ของอาณาจักรหอคำเชียงรุ่ง ปรากฏในตำนานท้องถิ่นของสิบสองปันนา

 พระราชประวัติ 
พญาเจืองปรากฏในพงศาวดารที่เก่าแก่ที่สุดของสิบสองปันนา 2 ฉบับ ได้แก่ หนังสือพื้นเมืองลื้อและ44 เช่นเจ้า

นอกจากนี้พญาเจืองยังปรากฏในวรรณกรรมที่เป็นลายลักษณ์อักษรของสิบสองปันนาอีก 4 สำนวน ได้แก่ ศาสตร์พรหมเมืองเชียงเจือง, พับพื้นเมืองเรื่องค่าวเชียงรุ่งและเชื้อเครือเจ้าแผ่นดินแสนหวีฟ้า, ตำนานพื้นเมืองสิบสองพันนา และบทร้อยกรองคำขับเรื่องเจืองหาญ และปรากฏในตำนานมุขปาฐะเรื่องเจ้าเจืองหาญ

 พระราชประวัติในเล่อฉื่อ 
หนังสือพื้นเมืองลื้อ ต้นฉบับภาษาไทลื้อเมืองเชียงตุง ค้นพบโดยหลี่ ฝูอี () ที่เชียงตุงในปี พ.ศ. 2483 เขาแปลเป็นภาษาจีนในปี พ.ศ. 2486 และบรรจุเป็นส่วนต้นของเล่อฉื่อ () ทว่าต้นฉบับภาษาไทลื้อได้สูญหายไปแล้ว มีเพียงเล่อฉื่อที่ถูกตีพิมพ์เผยแพร่ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2490

พญาเจืองมีพระนามในเล่อฉื่อว่า ปาเจิน () พระองค์เสด็จมาครองดินแดนลื้อในปี พ.ศ. 1723 พระราชบิดาของพญาเจืองได้มอบเครื่องยศและสิ่งต่าง ๆ ให้แก่พระองค์ เจ้าลุ่มฟ้าโพธิญาณพระราชทานตราหัวเสือทำด้วยทองคำและแต่งตั้งให้พระองค์เป็นเจ้าผู้ครองดินแดน ในปี พ.ศ. 1733 พระองค์สถาปนาราชธานีที่เชียงล้าน เล่อฉื่อระบุว่าพญาเจืองได้ปราบล้านนา, เมืองแกว และเมืองลาวให้มาอยู่ในอำนาจของพระองค์ พระองค์ครองราชย์เป็นเวลา 12 ปีจึงสวรรคตในปี พ.ศ. 1735 รวมพระชนมายุได้ 73 พรรษา พญาเจืองมีพระราชโอรส 4 พระองค์ ซึ่งแยกย้ายกันไปครองเมืองต่าง ๆ คือ ท้าวพุงเรืองครองล้านนา, ท้าวอ้ายแพงครองเมืองแกว, ท้าวยี่คำเรืองครองเมืองลาว และท้าวไค้เนืองครองเชียงรุ่ง

 พระราชประวัติใน 44 เช่นเจ้า 
44 เช่นเจ้า ต้นฉบับภาษาไทลื้อ อัดสำเนาเมื่อปี พ.ศ. 2506 โดยหน่วยงานท้องถิ่นของสิบสองปันนา และเป็นเอกสารตั้งต้นในการเรียบเรียงประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการของสิบสองปันนา

44 เช่นเจ้าระบุว่า พญาเจืองเสด็จมาจากแสนหวีและสร้างเชียงล้านขึ้น ในปี พ.ศ. 1702 พระราชบิดาของพญาเจืองได้มอบเครื่องยศทั้งห้าให้แก่พระองค์ พญาเจืองครองราชย์เมื่อมีพระชนม์ได้ 32 พรรษา ครองราชย์ได้ 21 ปี สวรรคตเมื่อพระชนม์ 53 พรรษา พญาเจืองมีพระราชโอรส 4 พระองค์ ซึ่งแยกย้ายกันไปครองเมืองต่าง ๆ คือ ลาวเยือเรืองครองล้านนา, อ้ายแพงครองเมืองไล, ยี่คำเรืองครองเวียงจันทน์ และสามไค้เนืองครองเชียงรุ่ง

ในปี พ.ศ. 2527 คณะกรรมการประวัติศาสตร์ ภาษา และวรรณคดี 12 พันนาได้ชำระเนื้อหาใหม่ และสอบเทียบกับตำนานฉบับอื่นอีก 11 ฉบับ แล้วเผยแพร่ในชื่อเชื้อเครือเจ้าแสนหวี ๑๒ พันนา การเรียบเรียงในปี พ.ศ. 2527 ได้ปรับแก้ศักราชใหม่ เนื่องจากช่วงเวลาครองราชย์ของพญาเจืองถูกบันทึกไว้แตกต่างกันตามตำนานท้องถิ่นแต่ละฉบับ การเรียบเรียงในปี พ.ศ. 2527 สันนิษฐานว่า พระองค์ครองราชย์ระหว่างปี พ.ศ. 1703–1723 และมีพระราชโอรส 4 พระองค์ ซึ่งแยกย้ายกันไปครองเมืองต่าง ๆ คือ ลาวเยือเรืองครองล้านนา, อ้ายกงหรืออ้ายพงครองเชียงราย, ยี่คำเรืองครองเวียงจันทน์ และสามไค้เนืองครองเชียงรุ่ง

 ข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับพญาเจือง 
พญาเจืองได้รับการสันนิษฐานว่าเป็นบุคคลเดียวกับพระยาเจือง ซึ่งเป็นวีรบุรุษในตำนานของหลายชนชาติบริเวณลุ่มแม่น้ำโขง โดยชาวไทลื้ออาจรับเอาพระยาเจืองไปเป็นกษัติริย์ในตำนานของตน แต่ได้รับการโต้แย้งว่า ตำนานของชาวไทลื้อ เช่น คำขับค่าวเจ้าเจืองหาญ มีความแตกต่างออกไปในด้านโครงเรื่อง, การใช้ถ้อยคำ, อัตลักษณ์ของตัวละคร และสถานที่ ทำให้พญาเจืองของชาวไทลื้ออาจเป็นบุคคลคนละคนกัน ข้อขัดแย้งนี้ทำให้เกิดปัญหาในการระบุต้นกำเนิดของพระยาเจือง

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ราชวงศ์เชียงรุ่ง