สุริวงศ์

สุริวงศ์ เป็นวรรณกรรมท้องถิ่นที่แพร่หลายในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคเหนือของประเทศไทยและประเทศลาว โดยในภาคเหนือของไทยเป็นเรื่องขนาดสั้นเป็นฉบับร้อยแก้ว บันทึกด้วยอักษรธรรมล้านนา ส่วนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทยเป็นเรื่องขนาดยาว เท่าที่พบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีแต่ร้อยกรอง บันทึกด้วยอักษรไทน้อยจารลงบนใบลานขนาดยาวร้อยด้วยเชือก 

กวีไม่ได้ดำเนินเรื่องตามแบบชาดกคือไม่มีองค์ประกอบที่เรียกว่าปัจจุบันวัตถุและบทสโมธานในชาดก แต่กวีบอกว่าเป็นเรื่องที่นำมาจากชาดก และเมื่อตรวจสอบจากนิบาตชาดกทั้ง 547 เรื่อง ก็ไม่มีเรื่องที่มีชื่อหรือโครงเรื่องคล้ายหรือเหมือนกับสุริวงศ์ แต่ก็อาจเป็นปัญญาสชาดกฉบับอื่นซึ่งไม่ใช่ฉบับหอสมุดแห่งชาติ อย่างไรก็ดีมีวรรณกรรมของทางภาคกลางและภาคใต้ที่มีโครงเรื่องคล้ายกันคือเรื่อง ลักษณวงศ์ ฉบับภาคกลางแต่งโดยสุนทรภู่ ส่วนภาคใต้ต้นฉบับเดิมชื่อ พระลัคนาวงศ์

อายุสมัยที่แต่งสุริวงศ์ไม่สามารถกำหนดได้แน่ชัด แต่ ลักษณวงศ์ ของสุนทรภู่น่าจะได้เค้าโครงเรื่องมาจากสุริวงศ์ สำนวนของประเทศลาวที่กรมวรรณคดี กระทรวงศึกษาธิการของลาวตีพิมพ์ มีเนื้อเรื่องเหมือนสุริวงศ์ฉบับภาคอีสานทุกประการ มีต่างกันเรื่องศัพท์และสำนวนซึ่งอาจเกิดจากการคลาดเคลื่อนในการคัดลอกมา ในภาคเหนือของไทยยังมีวรรณกรรมดัดแปลงจากสุริวงศ์อีกเรื่องคือ บัวระวงส์ไกรสร โดยใช้ฉันทลักษณ์แบบค่าวซอ

เนื้อเรื่อง
ท้าวพรหมทัต กษัตริย์แห่งนครเป็งจาน และ นางพิมพา มเหสี ออกล่าสัตว์ในป่า นางพิมพาหลงใหล กวางทอง ซึ่งแท้จริงคือ นางยักษ์แปลง นางยักษ์ล่อให้ท้าวพรหมทัตตามไปจนกลายเป็นมเหสีอีกองค์ ต่อมานางยักษ์ใส่ร้ายนางพิมพา ทำให้ท้าวพรหมทัตสั่งประหารนางและพระโอรสคือ ท้าวสุริวงศ์ แต่พระอินทร์ได้ลงมาช่วยชีวิตและพาทั้งสองไปไว้ในป่า

เมื่ออยู่ในป่า สองแม่ลูกพลัดพรากกัน โดยยักษ์ทศกัณฑ์ได้ลักพานางพิมพาไปเป็นมเหสีที่เมืองยักษ์ แต่ไม่สามารถเข้าใกล้นางได้เพราะอำนาจของพระอินทร์

ฝ่ายท้าวสุริวงศ์ตามหาแม่จนพบพระฤาษี ได้ร่ำเรียนวิชาอาคม และได้แต่งงานกับนางบัวแก้วไกรสร ลูกสาวบุญธรรมของฤาษี จากนั้นจึงออกตามหาแม่ต่อ ท้าวสุริวงศ์ต่อสู้เอาชนะยักษ์และเชื้อพระวงศ์หลายตนรวมถึงทศกัณฑ์และพานางพิมพากลับคืนสู่เมืองเป็งจานได้สำเร็จพร้อมกับขับไล่นางยักษ์แปลงออกจากเมือง

ต่อมาท้าวสุริวงศ์ไปเยี่ยมพระฤาษี และได้นางกินรี 6 ตนมาเป็นภรรยาเพิ่ม เขาหลงนางกินรีอย่างมาก จนกระทั่งสั่งประหารชีวิตนางบัวแก้วไกรสรที่แปลงกายเป็นพราหมณ์มาพบ ทำให้ พระอินทร์ต้องมาชุบชีวิตนางและนำไปไว้ที่เมืองเป็งจาน สุดท้ายทั้งสามีภรรยาและมเหสีทุกคนก็ได้อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข

อ้างอิง

หมวดหมู่:คติชนไทย
หมวดหมู่:คติชนลาว