คอนซูเอมเฮบกับวิญญาณ

คอนซูเอมเฮบกับวิญญาณ ซึ่งมักเรียกกันสั้น ๆ ว่า เรื่องผี เป็นเรื่องผีสมัยอียิปต์โบราณที่เขียนขึ้นในช่วงสมัยรามเสส ตัวละครเอกของเรื่องเป็นนักบวชนามว่า คอนซูเอมเฮบ (หรือเขียนอีกแบบว่า คอนเซมฮับ ซึ่งทั้งสองชื่อมีความหมายว่า “เทพคอนซูทรงเปี่ยมด้วยความปีติ”) และเนื้อเรื่องจะเกี่ยวกับการเผชิญหน้ากับวิญญาณที่ยังไม่เป็นสุข 

 เนื้อเรื่อง 
ส่วนต้นของเรื่องราวนั้นสูญหายไป แต่ก็ยังสามารถเข้าใจได้ว่ามีชายนิรนามผู้หนึ่งจำเป็นต้องค้างคืนอยู่ข้างสุสานแห่งหนึ่งในนครสุสานแห่งธีบส์ ก่อนที่จะถูกปลุกให้ตื่นโดยวิญญาณที่สิงสถิตอยู่ในที่แห่งนั้น ด้วยเหตุนี้ ชายผู้นั้นจึงไปหามหาปุโรหิตแห่งเทพอามุนนามว่า คอนซูเอมเฮบ และเล่าเรื่องที่ตนพบเจอให้เขาฟัง

ข้อความเริ่มต้นด้วยเรื่องราวที่ว่าด้วย คอนซูเอมเฮบได้เรียกทวยเทพบนดาดฟ้า เพื่อที่จะเรียกอัญเชิญดวงวิญญาณ เมื่อปรากฎตนขึ้น มหาปุโรหิตจึงถามชื่อของวิญญาณตนนั้น และวิญญาณตอบกลับไปว่าตนมีนามว่า เนบูเซเมค ผู้เป็นบุตรชายของอังค์เมนกับนางทัมชาส คอนซูเอมเฮบจึงเสนอที่จะสร้างสุสานใหม่และจัดหาโลงศพไม้ซิซิฟัสปิดทองให้ เพื่อทำให้วิญญาณสงบสุข แต่วิญญาณตนนั้นก็ไม่เชื่อในความตั้งใจของมหาปุโรหิต คอนซูเอมเฮบจึงนั่งลงอยู่ข้าง ๆ วิญญาณ ร่ำไห้ และอยากที่จะแบ่งปันชะตากรรมอันน่าเศร้านั้น ด้วยการอดอาหาร น้ำ อากาศ และแสงสว่าง

จากนั้น เนบูเซเมคจึงเล่าเรื่องราวของตนเมื่อคราวยังมีชีวิตอยู่ว่า ตนเคยเป็นเจ้ากรมพระคลังและขุนนางทหารในรัชสมัยฟาโรห์ราโฮเทป และเมื่อตนสิ้นชีพลงในช่วงฤดูร้อนในปีที่ 14 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์เมนทูโฮเทป พระองค์จึงได้พระราชทานชุดโถคาโนปิก โลงหินอะลาบาสเตอร์ และสุสานลึกสิบศอกให้แก่ตน ถึงกระนั้น เวลาก็ล่วงมาหลายร้อยปีแล้ว สุสานบางส่วนก็ชำรุดทรุดโทรมลง จึงทำให้มีลมพัดเข้ามาถึงห้องฝังศพ วิญญาณตนนั้นก็ยังบอกอีกว่า ก่อนหน้าที่ตนได้พบกับคอนซูเอมเฮบ เคยมีหลายคนที่เสนอที่จะสร้างสุสานใหม่ แต่ก็ไม่เคยรักษาคำมั่นสัญญาที่ให้ไว้ มหาปุโรหิตจึงพูดกับวิญญาณไปว่าตนจะทำตามที่วิญญาณปรารถนาทุกประการ อีกทั้งจะส่งข้ารับใช้อีกสิบคนให้ไปเซ่นไหว้ที่สุสานทุกวัน แต่วิญญาณกลับคร่ำครวญว่าข้อเสนอเหล่านั้นไม่มีประโยชน์

ในจุดนี้ ตัวบทได้ขาดหายไป และชิ้นส่วนถัดมาบรรยายถึงความพยายามของชายสามคนที่คอนซูเอมเฮบได้ส่งออกไปเพื่อค้นหาสถานที่เหมาะสมที่จะสร้างสุสานใหม่ให้แก่วิญญาณ และในที่สุดพวกเขาก็พบสถานที่ที่เหมาะที่สุดที่ดัยรุลบะห์รี ใกล้ทางเชื่อมของวิหารพระบรมศพของฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 2 ชายเหล่านั้นกลับไปยังเมืองคาร์นัก ที่ซึ่งมหาปุโรหิตคอนซูเอมเฮบกำลังประกอบพิธีกรรมอยู่ และบอกเกี่ยวกับสถานที่ที่พวกเขาค้นพบ จากนั้นคอนซูเอมเฮบซึ่งเต็มไปด้วยความยินดีได้บอกแผนการของตนแก่เมนคาอู ผู้ช่วยดูแลทรัพย์สินแห่งเทพอามุนSimpson, pp. 137–141

ข้อความตัดจบลงตรงนี้ แต่ก็มีความเป็นไปได้ว่าคอนซูเอมเฮบสามารถทำให้วิญญาณสงบลงได้สำเร็จตามแผนSimpson, p. 137

 ชิ้นส่วนที่บันทึกเรื่องราว 
เรื่องผีเรื่องนี้เขียนขึ้นในช่วงสมัยราชวงศ์ที่สิบเก้าถึงราชวงศ์ที่ยี่สิบแห่งอียิปต์ และอยู่ในสภาพไม่สมบูรณ์ เนื่องจากถูกประกอบขึ้นใหม่จากชิ้นส่วนดินเผาหลายชิ้น ซึ่งปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ที่พิพิธภัณฑ์อียิปต์ในตูริน หมายเลข S.6619), พิพิธภัณฑ์คุนสท์ฮิสโทริเชสในเวียนนา เลขทะเบียน 3722a, พิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ในปารีส หมายเลข 667+700) และอีกสองชิ้นที่พิพิธภัณฑ์โบราณคดีแห่งชาติในฟลอเรนซ์ หมายเลข 2616, 2617, pp. 199ff ชิ้นส่วนที่อยู่ในตูรินถูกค้นพบเป็นชิ้นสุดท้ายเมื่อปี ค.ศ.1905 ที่เดียร์ อัล-มะดีนะโดยเอร์เนสโต สเคียปาเรลลี โดยในปี ค.ศ.1882 กัสตง มาสเปโรจึงได้เสนอการจัดโครงสร้างเรื่องขึ้นใหม่, pp. 199ff ลำดับการอ่านชิ้นส่วนดินเผาถูกกำหนดไว้ดังนี้

 ชิ้นส่วนที่ตูริน ตั้งแต่ต้นเรื่อง
 ชิ้นส่วนที่เวียนนา ตั้งแต่ข้อเสนอครั้งแรกของคอนซูเอมเฮบ
 ชิ้นส่วนที่ฟลอเรนซ์ ชิ้นที่ 1 และ 2 ตั้งแต่ความปรารถนาของคอนซูเอมเฮบที่จะร่วมชะตากรรมกับวิญญาณ
 ชิ้นส่วนที่ลูฟวร์ เป็นส่วนสุดท้ายหลังช่วงที่ขาดหายไป เกี่ยวกับการค้นหาสถานที่สร้างสุสานใหม่

อย่างไรก็ตาม เรื่องเล่านี้มีจุดคลุมเครือหลายประการ ซึ่งเคยและยังคงเปิดให้ตีความได้หลากหลาย หนึ่งในนั้นเกี่ยวข้องกับตัวตนของฟาโรห์สองพระองค์ที่ถูกกล่าวว่าทรงมีพระชนม์ชีพในช่วงเวลาเดียวกันกับเนบูเซเมค ฟาโรห์พระองค์แรกดูเหมือนจะเป็นฟาโรห์ราโฮเทป ซึ่งเป็นฟาโรห์ในช่วงต้นราชวงศ์ที่สิบเจ็ด ส่วนฟาโรห์พระองค์ที่สอง คือ ฟาโรห์เมนทูโฮเทป ซึ่งเป็นบุคคลที่ยังมีปัญหาในการระบุตัวตน เนื่องจากไม่ปรากฏผู้ปกครองจากเมืองธีบส์ที่ทรงพระนามดังกล่าวและทรงมีพระชนม์ชีพอยู่ใกล้กับรัชสมัยของฟาโรห์ราโฮเทป ซึ่งเชื่อว่าทรงครองราชย์ยาวนานถึง 14 ปี เยือร์เกิน ฟอน เบ็คเคอราธเชื่อว่าพระนามทั้งสองพระองค์ในความเป็นจริงแล้วจะสื่อถึงฟาโรห์ราโฮเทปเพียงพระองค์เดียว ส่วนวิลเลียม เคลลี ซิมป์สันเสนอว่าผู้ประพันธ์ต้นฉบับตั้งใจจะกล่าวถึงฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 2 จากราชวงศ์ที่สิบเอ็ด ซึ่งถูกกล่าวถึงในเนื้อเรื่องภายหลังด้วย ซิมป์สันยังให้เหตุผลว่าผู้เขียนค่อนข้างไม่รอบรู้ในประวัติศาสตร์อียิปต์มากนัก เนื่องจากฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 2 ทรงครองราชย์ก่อนหน้าฟาโรห์ราโฮเทปราว 500 ปี, pp. 199ff

ในอียิปต์โบราณ วิญญาณ (เรียกว่า อัค หรือ akh) มีลักษณะคล้ายตัวตนเดิมของตน และการปฏิสัมพันธ์ระหว่างวิญญาณกับมนุษย์มีชีวิตถูกมองว่าเหนือธรรมชาติน้อยกว่าการมองเกี่ยวกับวิญญาณในสมัยใหม่

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 
 , also containing a hieroglyph transcription of the story.


 แหล่งข้อมูลอื่น 
 A translation of the story

หมวดหมู่:ราชวงศ์ที่สิบเก้าแห่งอียิปต์
หมวดหมู่:ราชวงศ์ที่ยี่สิบแห่งอียิปต์