จกเช็น

จกเช็น (; Dzogchen) แปลว่า 'ความสำเร็จยิ่งใหญ่' หรือ 'ความสมบูรณ์แบบยิ่งใหญ่' เป็นธรมเนียมคำสอนในศาสนาพุทธแบบทิเบตและเพิน ที่มีเป้าหมายคือการค้นพบและสืบสานรากฐานของการดำรงอยู่ เป้าหมายของจกเช็นคือการมีประสบการณ์โดยตรงซึ่งรากฐานดังกล่าว เรียกว่า  (สันสกฤต: )

จกเช็นเกิดขึ้นระหว่างการเผยแผ่ศาสนาพทุธในทิเบตครั้งแรก ระหว่างศตวรรษที่ 7-9 มีที่มาและอิทธิพลจากคำสอนที่มาจากอินเดีย จกเช็นที่เก่าแก่ที่สุดพบในศตวรรษที่ 9 โดยคุรุจากอินเดีย งานเขียนเหล่านี้มีชื่อว่า คำภีร์ยิ่งใหญ่ทั้งสิบแปด (Eighteen Great Scriptures) มีกล่าวอ้างว่าเป็นผลงานโดยทั้งศรีสิงห์และวิมลมิตร จกเช็นในยุคแรกมีจุดเด่นที่ความต่างจากวัตรปฏิบัติของวัชรยาน โดยมุ่งเน้นที่การระลึกอย่างสงบนำไปสู่ความลุ่มลึกในการรู้สึกตน ในยุคฟื้นฟูของทิเบตในศตวรรษที่ 10-12 จกเช็นมีพัฒนาการครั้งสำคัญ และนำเอาวิถีปฏิบัติและคำสอนจากอินเดียมาผสมผสาน แม้ว่าจะมีนักทิเบตวิทยาบางกลุ่มเสนอว่าจกเช็นเป็นพัฒนาการที่ปรากฏขึ้นใหม่ในทิเบต แต่ก็พบว่าแนวคิดสำคัญหลายประการของจกเช็น เช่น ความว่างเปล่า และ จิตอันสว่าง ปรากฏในงานเขียนของอินเดีย เช่น งานเขียนเชิงตันตระในศาสนาพุทธ และมหายานอื่น ๆ เช่น ลังกาวตารสูตร

คำว่า จกเช็น ประกอบมาจากสองคำ คือ จก – ความสมบูรณ์ ความสมบูรณ์แบบ และ เช็น – ความยิ่งใหญ่ ทะไลลามะที่ 14 ระบุว่าคำนี้อาจมีที่มาจากภาษาสันสกฤตคำว่า มหาสนธิ เริ่มแรกคำว่าจก็นหมายถึงความสมบูรณ์แบบสูงสุดของเทวโยคะแบบวัชรยาน หรือหมายถึงสภาวะหลังการปรากฏรูปของเทพเจ้าได้สลายลง และเข้าสู่สภาวะธรรมชาติของจิตใจที่สว่างและบริสุทธิ์

อ้างอิง

บรรณานุกรม
















  ⟨halshs-01244881⟩















หมวดหมู่:ศาสนาเพิน
หมวดหมู่:ศาสนาพุทธแบบทิเบต