ตำบลนางแก้ว

นางแก้ว เป็นตำบลในอำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี เป็นพื้นที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ เนื่องจากเป็นสมรภูมิสำคัญอย่างศึกนางแก้ว เมืองราชบุรี พ.ศ. 2317 ปัจจุบันอยู่ในความดูแลของเทศบาลตำบลเขาขวางทั้งตำบล  

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลนางแก้ว มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้ วันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2541

 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลเตาปูน
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลท่าชุมพล
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลบางโตนด และตำบลธรรมเสน
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลเขาชะงุ้ม

 ประวัติ 
เดิมพื้นที่ชื่อว่า "ตำบลเขาดิน" ตามชื่อพื้นที่หมู่ 1 บ้านเขาดินในปัจจุบัน โดยพื้นที่เป็นสมรภูมิสำคัญอย่าง ศึกนางแก้ว (บางแห่งเรียก ศึกบางแก้ว) หรือศึกที่บ้านนางแก้ว เมืองราชบุรี พ.ศ. 2317 พระเจ้าตากทรงระดมกองทัพจากหัวเมืองทั่วราชอาณาจักรมาล้อมค่ายพม่า ทั้งที่มีกำลังมากกว่าข้าศึกแต่กลับไม่เร่งระดมตีทัพพม่าให้แตกพ่ายไปโดยเร็วเหมือนอย่างศึกอื่น ทรงให้ล้อมค่ายพม่าถึง 3 ชั้นไว้อยู่นานถึง 47 วัน บีบให้พม่ายอมแพ้เองอย่างราบคาบ

พ.ศ. 2475 ทางราชการได้แบ่งพื้นที่ตำบลเขาดิน ไปตั้งขึ้นเป็น ตำบลเตาปูน วันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2475 และพ.ศ. 2492 ได้แยกพื้นที่ตำบลเขาดิน ไปตั้งเป็น ตำบลเขาชะงุ้ม วันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2492 ก่อนที่ตำบลเขาชะงุ้มได้แยกพื้นที่ไปเป็นตำบลหนองกวางในภายหลัง วันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2528 ต่อมาปี พ.ศ. 2496 ทางจังหวัดราชบุรีได้พิจารณาชื่อตำบลเขาดินควรเป็นชื่อ "นางแก้ว" เพราะมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ จึงเปลี่ยนแปลงชื่อตำบลเขาดิน อำเภอโพธาราม เป็น ตำบลนางแก้ว วันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2496 

ปี พ.ศ. 2537 บางส่วนของพื้นที่หมู่ 2 บ้านหนองพง, หมู่ 3 บ้านนางแก้วตะวันออก, หมู่ 4 บ้านนางแก้วตะวันตก, หมู่ 5 บ้านเขาค่าง, หมู่ 6 บ้านเขาขวาง, หมู่ 8 บ้านไผ่เจริญ และหมู่ 9 บ้านห้วยตาบุญจันทร์ นำไปจัดตั้งสุขาภิบาล วันที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2536โดยใช้ชื่อสุขาภิบาลตามพื้นที่หมู่ 6 เป็น "สุขาภิบาลเขาขวาง" และเป็นเทศบาลตำบลเขาขวาง วันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2542 

พ.ศ. 2546 กระทรวงมหาดไทยได้พิจารณาให้องค์การบริหารส่วนตำบลนางแก้วที่มีประชากรเพียง 1,484 คน และ 431 ครัวเรือนประชากรรายตำบลในประเทศไทย ณ วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2546 (เขตตำบลนางแก้ว อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี) สืบค้นเมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2567 ซึ่งเป็นพื้นที่หมู่ 1 รวมถึงบางส่วนของหมู่ที่ 3, 7–9 จึงให้รวมพื้นที่เข้ากับเทศบาลตำบลเขาขวางในปี พ.ศ. 2547 วันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2547 เนื่องจากไม่ผ่านเงื่อนไขในการเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลทั้งด้านพื้นที่และประชากร วันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2547 จึงทำให้เขตเทศบาลครอบคลุมพื้นที่ตำบลนางแก้วทั้งหมด

 การปกครองส่วนภูมิภาค 

 การปกครองส่วนภูมิภาค 
ตำบลนางแก้วแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 หมู่บ้าน ได้แก่

 หมู่ที่ 1 บ้านเขาดิน
 หมู่ที่ 2 บ้านหนองพง
 หมู่ที่ 3 บ้านนางแก้วตะวันออก
 หมู่ที่ 4 บ้านนางแก้วตะวันตก
 หมู่ที่ 5 บ้านเขาค่าง
 หมู่ที่ 6 บ้านเขาขวาง
 หมู่ที่ 7 บ้านขุยจาม
 หมู่ที่ 8 บ้านไผ่เจริญ
 หมู่ที่ 9 บ้านห้วยตาบุญจันทร์

 อ้างอิง 

นางแก้ว