ปัญจกุลา

ปัญจกุลา (; Panchkula) เป็นนครและศูนย์กลางการปกครองของอำเภอปัญจกุลา รัฐหรยาณา ประเทศอินเดีย เป็นเมืองปริมณฑลของเมืองหลวงรัฐ จัณฑีครห์ ปัญจกุลามีพื้นที่ติดต่อกับรัฐปัญจาบ, จัณฑีครห์ และ รัฐหิมาจัลประเทศ ชื่อปัญจกุลาแปลว่า "ห้าคลองชลประทาน" ตั้งอยู่ห่างไปประมาณ  ทางใต้ของจัณฑีครห์,  ทางใต้ของศิมลา,  จากอัมพาละ และ  ทางเหนือของนิวเดลี ปัญจกุลาเป็นส่วนหนึ่งของภูมิภาคราชธานีจัณฑีครห์ เขตมหานครจัณฑีครห์-โมหลี-ปัญจกุลา เรียกรวมกันว่าเป็นตรินครจัณฑีครห์ มีประชากรรวมมากกว่าสองล้านคน

ปัญจกุลาเป็นที่ตั้งของจันทีมันทิรคันโตนเมนต์ ศูนย์สั่งการใหญ่ของกองพันตะวันตกของกองทัพบกอินเดีย นครปัญจกุลาเป็นเมืองมีผังเช่นเดียวกับจัณฑีครห์ และแบ่งเขตภายในเมืองเป็นระบบเขต (sector system)

ศัพทมูล
ปัญจกุลาประกอบมาจากคำว่า ปํ () (ห้า) กับ กุลา () (คลอง) รวมกันจึงหมายถึงนครห้าคลอง ซึ่งหมายถึงคลองชลประทานห้าสายที่ผันน้ำจากแมีน้ำฆัคคร ผ่านตันทีมันทิรคันโตนเมนต์ มายังเขตมตามันสาเทวีมนเทียรPanchkula district profile, panchkula.nic.in, accessed 29 Sep 2021. หนึ่งในคลองนี้คือคลองสิงห์ นัลละ (Singh Nalla) ซึ่งมีการปรับสภาพในปี 2021 โดยมีการสร้างเส้นทางเดินและปลูกต้นไม้ดอกไม้ตลอดทางSingh Nullah beautification: Notices issued to residents, Times of India, 29 Sep 2021.

ประวัติศาสตร์

ปัญจกุลาเป็นที่ตั้งของมาตามันสาเทวีมนเทียร ซึ่งเป็นโบสถ์พราหมณ์บูชามันทสาเทวี ศักติปางหนึ่ง ซึ่งประกอบด้วยหมู่สิ่งก่อสร้าง กินพื้นที่รวมกว่า  และมีความสำคัญในฐานะศักติปีฐ ตั้งอยู่ใกล้กับสเกตรีศิวมนเทียร ซึ่งเป็นโบสถ์พระศิวะที่สำคัญแห่งหนึ่ง มาตามันสาเทวีมนเทียรมียอดผู้เดินทางมาสักการะสูงถึงหลักแสนคนในระหว่างเทศการสำคัญเช่นนวรัตรเมลานานเก้าวัน

เมื่อครั้นพัฒนาจากหมู่บ้านปัญจกุลามาเป็นนครปัญจกุลาโดยการวางผังเมืองเช่นเดียวกับจัณฑีครห์ที่อยู่ติดกัน ในทศวรรษ 1970 แรกเริ่มตั้งใจให้นครนี้เป็นศูนย์กลางการปกครองของรัฐหรยาณา

ประชากร
ข้อมูลจากสำมะโนประชากรปี 2011 ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวฮินดู มี สิกข์ และ มุสลิม เป็นชนกลุ่มน้อย ปัญจกุลาในปี 2011 ประกอบด้ใย 48,772 ครัวเรือน ประชากรรวม 211,355 คน ประกอบด้วยชาย 111,731 คน และหญิง 99,624 คน

อ้างอิง

หมวดหมู่:เมืองมีผัง
หมวดหมู่:เมืองในรัฐหรยาณา