ภาษาซอร์เบียตอนล่าง

ภาษาซอร์เบียตอนล่าง () เป็นภาษาชนกลุ่มน้อยในกลุ่มภาษาสลาฟตะวันตก ที่พูดกันในทางตะวันออกของเยอรมนี ในจังหวัดทางประวัติศาสตร์ลูเซเชียตอนล่าง ซึ่งปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของรัฐบรันเดินบวร์ค

ภาษาซอร์เบียตอนล่างมาตรฐานเป็นหนึ่งในสองภาษาในกลุ่มภาษาซอร์เบียที่เป็นภาษาเขียน อีกภาษาหนึ่งคือภาษาซอร์เบียตอนบนซึ่งมีผู้พูดแพร่หลายกว่า มาตรฐานภาษาเขียนของภาษาซอร์เบียตอนล่างพัฒนาขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 18 โดยอิงจากภาษาย่อยค็อทบุสทางตอนใต้ รูปแบบมาตรฐานของภาษาซอร์เบียตอนล่างได้รับอิทธิพลทางโครงสร้างจากภาษาซอร์เบียตอนบน ภาษาซอร์เบียตอนล่างแตกต่างจากภาษาซอร์เบียตอนบนในทุกระดับของระบบภาษา ซึ่งได้แก่ในทางสัทศาสตร์ (การใช้พยัญชนะเสียงระเบิด g แพร่หลาย การรวมกันของเสียงกักเสียดแทรก č กับเสียงเสียดแทรกแข็ง c การเปลี่ยนเสียง r แข็ง หลัง p, t, k เป็น š แข็ง และการเปลี่ยนเสียง ć, ʒ́ เป็นเสียงเสียดแทรกอุสุมนุ่ม ś, ź) ในทางสัณฐานวิทยา (การมีรูปกริยาที่แสดงจุดประสงค์ การไม่มีรูปอดีตกาลสามัญและการณ์ลักษณะไม่สมบูรณ์ในภาษาย่อยต่าง ๆ) และในด้านคำศัพท์ (bom "ต้นไม้", twarc "ช่างไม้", gluka "ความสุข" ฯลฯ ซึ่งแตกต่างจากคำที่ตรงกันในภาษาซอร์เบียตอนบนคือ štom, ćěsla, zbožo) การก่อตั้งบรรทัดฐานภาษาเขียนของภาษาซอร์เบียตอนล่างได้รับอิทธิพลอย่างมากจากภาษาซอร์เบียตอนบน อย่างไรก็ตาม ภาษาซอร์เบียตอนล่างมีการสร้างมาตรฐานและการวางระเบียบแบบแผนที่น้อยกว่า ภาษาซอร์เบียตอนบน มีลักษณะที่ไม่เสถียรและมีความแปรผันสูงกว่า

ภาษาซอร์เบียตอนล่างมีผู้พูดบริเวณภายในและโดยรอบเมืองค็อทบุสในรัฐบรันเดินบวร์ค ป้ายบอกทางในภูมิภาคนี้มักเป็นสองภาษา และเมืองค็อทบุสมีโรงเรียนมัธยมของชาวซอร์เบียตอนล่าง (Lower Sorbian Gymnasium) ซึ่งใช้ภาษาซอร์เบียตอนล่างเป็นหนึ่งในภาษาที่ใช้ในการเรียนการสอน ภาษาซอร์เบียล่างเป็นภาษาใกล้สูญอย่างหนัก ผู้พูดที่เป็นเจ้าของภาษาโดยกำเนิดส่วนใหญ่ในปัจจุบันอยู่ในกลุ่มคนรุ่นเก่า ส่วนคนรุ่นใหม่และวัยกลางคนจะรู้เพียงภาษาเขียนที่เรียนมา โดยมีภาษาเยอรมันเป็นภาษาแม่แทน กระบวนการกลืนทางวัฒนธรรมในลูเซเชียตอนล่างได้ดำเนินไปถึงระดับที่สามารถกล่าวได้ว่าภาษาซอร์เบียตอนล่างกำลังถูกคุกคามต่อการคงอยู่เลยทีเดียว

ระบบการเขียนของภาษาซอร์เบียตอนล่างซึ่งอิงตามอักษรละตินได้ถูกสร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ไวยากรณ์เล่มแรกในประวัติศาสตร์ของภาษานี้เขียนขึ้นในปี ค.ศ. 1650 โดยบาทหลวงลูเทอแรนชื่อ ยาน ฮอยนัน (Jan Hoinan) หน่วยงานที่ทำหน้าที่กำกับดูแลภาษาเขียนของภาษาซอร์เบียตอนล่างคือ คณะกรรมาธิการภาษาซอร์เบียตอนล่าง (Lower Sorbian Language Commission) ซึ่งปัจจุบันอยู่ภายใต้การดำเนินงานของสมาคมวัฒนธรรมและการศึกษาของชาวซอร์เบียที่ชื่อว่า Matica serbska

อ้างอิง

หมวดหมู่:ภาษาในประเทศเยอรมนี