ลิโมนีน

ลิโมนีน () เป็นของเหลวไม่มีสี จัดอยู่ในกลุ่มสารไฮโดรคาร์บอนแบบอะลิฟาติก และเป็นโมโนเทอร์พีนแบบวงแหวนซึ่งเป็นส่วนประกอบหลักในน้ำมันหอมระเหยที่ได้จากเปลือกผลไม้สกุลส้ม ในธรรมชาติ ไอโซเมอร์แบบ (+) จะพบได้บ่อยกว่า มีกลิ่นคล้ายส้ม จึงถูกนำไปใช้เป็นสารแต่งกลิ่นในอุตสาหกรรมอาหาร นอกจากนี้ยังใช้ในการสังเคราะห์ทางเคมีเพื่อเป็นตัวตั้งต้นในการผลิตคาร์โวนและใช้เป็นตัวทำละลายที่มาจากแหล่งพลังงานหมุนเวียนในผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดอีกด้วย ส่วนไอโซเมอร์แบบ (−) ซึ่งพบได้น้อยกว่า จะมีกลิ่นคล้ายสนหรือน้ำมันสน และพบในส่วนที่กินได้ของพืชบางชนิด เช่น เทียนตากบ ผักชีลาว และมะกรูดฝรั่ง

คำว่าลิโมนีนมาจากภาษาอิตาลีว่า "ลิโมเน" (limone) ที่แปลว่าเลมอน ลิโมนีนเป็นโมเลกุลแบบไครัล ซึ่งหมายถึงโครงสร้างที่ไม่สามารถซ้อนทับกับภาพในกระจกเงาของตัวเองได้  โดยแหล่งกำเนิดทางชีวภาพจะสร้างอิแนนทิโอเมอร์แบบใดแบบหนึ่งขึ้นมาเป็นหลัก ซึ่งในผลไม้สกุลส้มที่เป็นแหล่งสำคัญทางการค้า จะพบ (+)-ลิโมนีน หรือที่เรียกว่า d-ลิโมนีน ซึ่งเป็น (R)-อิแนนทิโอเมอร์ การผลิต (+)-ลิโมนีนในเชิงพาณิชย์จากผลไม้สกุลส้มมีสองวิธีหลัก คือการแยกด้วยแรงหนีศูนย์กลางและการกลั่นด้วยไอน้ำ

อ้างอิง

หมวดหมู่:รสชาติ
หมวดหมู่:ยาฆ่าแมลง
หมวดหมู่:โมโนเทอร์พีน
หมวดหมู่:ตัวทำละลาย