หย่งเล่อย้ายราชธานี

หย่งเล่อย้ายราชธานีP.88靖難之役及永樂遷都，郗志群《歷史北京》.崧燁文化.ISBN 9789576816468永樂遷都 () หรือหมิงเฉิงจู่ย้ายราชธานีมาเป่ย์ผิง (明成祖迁都北平) หมายถึง เหตุการณ์ที่พระองค์ฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่ โปรดย้ายเมืองหลวงจากกรุงอิ้งเทียน มายังกรุงซุ่นเทียน ในหย่งเล่อปีที่ 19 (ค.ศ. 1421)

ถือเป็นเหตุการณ์ที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในประวัติศาสตร์จีน เนื่องจากเอื้อต่อการควบคุมสถานการณ์ทางการเมืองทั่วแผ่นดิน เสริมความมั่นคงในการป้องกันชนเผ่ามองโกลทางตอนเหนือ และสนับสนุนการบริหารรวมถึงการพัฒนาดินแดนทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ผลกระทบของการย้ายเมืองหลวงดังกล่าวส่งอิทธิพลต่อโครงสร้างทางการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมของจีนมาจนถึงยุคปัจจุบัน

 ภูมิหลัง 
 หนานจิงก่อนการย้ายราชธานี 
นับตั้งแต่สมัยราชวงศ์ซ่งเหนือ เศรษฐกิจในภูมิภาคเจียงหนานได้พัฒนาอย่างรวดเร็วและแซงหน้าภาคเหนือ จนกลายเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจของจีน หนานจิงซึ่งตั้งอยู่บริเวณปลายด้านตะวันตกของสามเหลี่ยมปากแม่น้ำแยงซี เมื่อรวมกับเมืองไฉสือ กวาโจวที่อยู่ต้นน้ำ และปลายน้ำ ได้ก่อรูปเป็นระบบป้องกันลุ่มแม่น้ำแยงซี ทำหน้าที่เป็นแนวป้องกันโดยตรงต่อความมั่นคงของภูมิภาคเจียงหนาน ด้วยสภาพภูมิศาสตร์ที่เอื้ออำนวย หนานจิงจึงถูกเลือกเป็นเมืองหลวงโดยอำนาจการปกครองระดับภูมิภาคที่ครอบคลุมดินแดนเจียงหนานมาแทบทุกยุคสมัย โดยช่วงราชวงศ์ซ่งใต้ เมืองแห่งนี้ก็ยังคงมีบทบาทเป็นพื้นที่ทางยุทธศาสตร์ที่สำคัญ ด้วยเหตุนี้ฮ่องเต้หมิงไท่จู่ ทรงใช้หนานจิงเป็นฐานที่มั่นในการรวมแผ่นดินจีนให้เป็นเอกภาพ

ในช่วงต้นราชวงศ์หมิง หนานจิงมีโครงสร้างผังเมืองเรียงจากด้านนอกเข้าสู่ด้านในเป็นชั้น ๆ ได้แก่ เมืองชั้นนอก เมืองชั้นใน เขตพระราชวงศ์ และเขตพระราชวัง รวมทั้งหมดสี่ชั้น โดยที่กำแพงเมืองชั้นในมีความยาวโดยรอบประมาณ 96 ลี้ ส่วนกำแพงเมืองชั้นนอกมีความยาวโดยรอบประมาณ 180 ลี้ ทำให้หนานจิงเป็นเมืองที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของแผ่นดินในขณะนั้น แตกต่างจากเมืองหลวงในอดีตหลายราชวงศ์ซึ่งมักมีผังเมืองลักษณะใกล้เคียงสี่เหลี่ยม หนานจิงในสมัยราชวงศ์หมิงกลับมีลักษณะผังเมืองที่ค่อนข้างไม่เป็นระเบียบ หรือไม่เป็นรูปทรงเรขาคณิตที่ชัดเจน

 เป่ยจิงก่อนการย้ายราชธานี 
เป่ยจิง (เอี้ยนจิง) ตั้งอยู่ทางตอนเหนือสุดของที่ราบจีนเหนือ มีภูเขาล้อมรอบสามด้าน มีชัยภูมิอันได้เปรียบครอบคลุมแผ่นดินกลาง

ภายหลังเหตุการณ์กบฏอันฉือในสมัยราชวงศ์ถัง และการรุกรานของชนเผ่าอุยกูร์ สถานะของเอี้ยนจิงก็ทวีความสำคัญมากยิ่งขึ้น ต่อมาในสมัยราชวงศ์จิ้นยุคหลัง เมื่อมีการยกดินแดนเอี้ยนอวิ๋นสิบหกหัวเมือง ให้แก่ชนเผ่าชี่ตัน เอี้ยนจิงจึงกลายเป็น เมืองหลวงทางใต้ (หนานจิง) ของราชวงศ์เหลียว และต่อมาได้เป็นเมืองหลวงของราชวงศ์จินเรียกว่าจงตู (พระนครกลาง) และราชวงศ์หยวนเรียกวาต้าตู (พระนครใหญ่)

หงอู่ปีแรก (ค.ศ. 1368) จงซานอ๋องสวีต๋าได้ยกทัพเข้ายึดครองพระนครต้าตู เมืองหลวงของราชวงศ์หยวน และเปลี่ยนชื่อเมืองเป็นนครเป่ย์ผิง จงซานอ๋องสวีต๋าได้อพยพชาวเมืองส่วนหนึ่งไปยังเปี้ยนเหลียง พร้อมทั้งรื้อทำลายพระราชวังของราชวงศ์หยวน และถมดินขึ้นเป็นภูเขาจิงซาน เพื่อทำชัยภูมิป้องกันเมือง มีการย้ายแนวกำแพงเมืองด้านเหนือให้ร่นลงมาทางทิศใต้ เนื่องจากคลองขนส่งตื้นเขิน ทำให้การส่งเสบียงจากภาคใต้ต้องเปลี่ยนมาใช้การลำเลียงทางทะเล และทางบกเป็นหลัก ด้วยเหตุนี้ พระนครต้าตูแต่เดิมเป็นราชธานีอันรุ่งเรืองของราชวงศ์หยวน จึงค่อย ๆ กลายเป็นเมืองชายแดนทางตอนเหนือที่ซบเซาลง

หงอู่ปีที่ 3 (ค.ศ. 1370) ฮ่องเต้หมิงไท่จู่ เจ้าแผ่นดินจีน โปรดสถาปนาพระราชโอรสพระองค์ที่ 4 เจ้าฟ้าชายจูตี้ขึ้นเป็นเอี้ยนอ๋อง ในหงอู่ปีที่ 13 (ค.ศ. 1380) เจ้าฟ้าเอี้ยนอ๋อง โปรดตั้งวังเอี้ยนอ๋องขึ้นที่นครเป่ย์ผิงภาษาชาวบ้านเรียกกันว่าเอี้ยนจิง ต่อมาเมื่อสวีต๋าล่วงลับไป กำลังพลป้องกันชายแดนภาคเหนือส่วนใหญ่จึงอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของเอี้ยนอ๋อง ทำให้นครเป่ย์ผิงกลายเป็นศูนย์กลางป้องกันชายแดนทางเหนือของต้าหมิง

 ลำดับเหตุการณ์ 

 พระราชดำริย้ายราชธานีของหมิงไท่จู่ 
เนื่องจากในอดีตราชวงศ์ที่รวมแผ่นดินเป็นหนึ่งล้วนตั้งเมืองหลวงอยู่ในดินแดนจงหยวน เมื่อต้าหมิงรวมแผ่นดินเป็นเอกภาพในช่วงแรก ฮ่องเต้หมิงไท่จู่มีพระราชดำริว่าเมื่อถึงโอกาสอันเหมาะสม จะทรงย้ายราชธานีขึ้นมาทางภาคเหนือ ในหงอู่ปีแรก (ค.ศ. 1368) โปรดให้เปี้ยนเหลียง (คือนครไคเฟิง มณฑลเหอหนานในปัจจุบัน) เป็นเป่ย์จิง (กรุงเหนือ) และให้จินหลิงเป็นหนานจิง (กรุงใต้) ตามแบบอย่างโบราณราชประเพณีที่มีสองกรุง (เหลียงจิง) ของราชวงศ์โจว และราชวงศ์ถัง

หงอู่ปีที่ 2 (ค.ศ. 1369) ฮ่องเต้หมิงไท่จู่โปรดให้ก่อสร้างจงตู (พระนครกลาง) ขึ้นที่อำเภอเฟิ่งหยางอันเป็นพระนิวาสสถานเดิมของราชสกุลจู รับสั่งให้โยกย้ายราษฎรจากเจียงหนานไปตั้งถิ่นฐานที่จงตู แต่ว่าทั้งเปี้ยนเหลียง และเฟิ่งหยาง ต่างเป็นเมืองที่ผ่านศึกสงครามมาอย่างยาวนาน จึงอยู่ในสภาพทรุดโทรมยากจะรองรับภาระของการเป็นราชธานีได้ ด้วยเหตุนี้ ฮ่องเต้หมิงไท่จู่จึงทรงละทิ้ง พระราชดำริในการย้ายราชธานี ไปยังทั้งสองแห่งดังกล่าว ต่อมาหงอู่ปีที่ 11 ทรงยกเลิกสถานะเป่ยจิง (เปี้ยนเหลียง) และสถาปนาหนานจิงเป็นเมืองหลวงหลักอย่างเป็นทางการ

เนื่องจากพระราชวังหลวงหนานจิงสร้างขึ้นบนพื้นที่ถมจากทะเลสาบ ภายหลังการก่อสร้างเสร็จสิ้น พื้นดินได้ทรุดตัวลงจนค่อย ๆ เกิดสภาพ สูงทางทิศใต้ ต่ำทางทิศเหนือ ซึ่งในทางฮวงจุ้ย (เฟิงฉุ่ย) ถือกันว่าเป็นลางอัปมงคล ต่อมาหงอู่ปีที่ 24 (ค.ศ. 1391) ฮ่องเต้หมิงไท่จู่โปรดให้พระยุพราชจูเปียวไท่จื่อ เสด็จฯ ไปทอดพระเนตรพื้นที่เขตกวนจง เพื่อเตรียมการย้ายราชธานีไปยังเมืองซีอาน แต่ในปีถัดมาพระยุพราชจูเปียวไท่จื่อเสด็จสวรรคตจากพระอาการประชวร จากเหตุการณ์ดังกล่าวฮ่องเต้หมิงไท่จู่จึงทรงระทมพระราชหฤทัยของพระองค์เป็นอย่างยิ่ง อีกทั้งพระชนมพรรษามากแล้ว จึงมิได้มีพระราชประสงค์ระดมกำลัง และทรัพยากรจำนวนมหาศาลเพื่อย้ายเมืองหลวงอีก

หนานจิง หรือกรุงอิ้งเทียน (ราชวงศ์หมิง) จึงกลายเป็นศูนย์กลางทางการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมของจีน ก้าวเข้าสู่ช่วงรุ่งเรืองสูงสุดในประวัติศาสตร์ กรุงอิ้งเทียนมีประชากรรวมเกือบหนึ่งล้านคน เป็นเมืองที่มีขนาดใหญ่ และมีประชากรมากที่สุดของจีนในยุคนั้น อีกทั้งยังเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลก กำแพงกรุงอิ้งเทียนสมัยราชวงศ์หมิง ใช้เวลาก่อสร้างยาวนานถึง 27 ปี ถือเป็นกำแพงเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยที่สถาบันศึกษากั๋วจื่อเจี้ยนที่เชิงเขาจีหลง มีผู้มาศึกษามากถึงเกือบหนึ่งหมื่นคน และยังมีชาวต่างชาติจากญี่ปุ่น เกาหลี และชาติอื่น ๆ เดินทางมาศึกษาเล่าเรียน ณ ที่แห่งนี้

 ย้ายราชธานี 

ภายหลังเหตุการณ์ศึกจิ้งหนาน ในหย่งเล่อปีที่ 1 (ค.ศ. 1403) หลี่จื้อกังขุนนางตำแหน่งซ่างซู (เสนาบดี) กระทรวงพิธีการ (หลี่ปู้) และเสนามาตย์ราชบริพารได้กราบทูลว่าเนื่องจากเอี้ยนจิงเป็นแดนมังกรผงาดของฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่ จึงสมควรดำเนินตามแบบอย่างที่ฮ่องเต้หมิงไท่จู่ ทรงเคยโปรดเมืองเฟิ่งหยางให้เป็นราชธานีรอง ด้วยเหตุนี้ ฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่จึงทรงยกสถานะเอี้ยนจิง หรือนครเป่ย์ผิงเป็นเป่ยจิง พระราชทานนามใหม่ว่ากรุงซุ่นเทียน โปรดให้เรียกว่าสิงไจ้ (ที่ประทับชั่วคราว) และทรงเริ่มดำเนินการโยกย้ายไพร่ฟ้าอาณาประชาราษฎร์มาตั้งถิ่นฐานเพื่อเพิ่มจำนวนประชากรของเมือง โดยผู้ที่ถูกบังคับอพยพเข้ามานั้น มีผู้ไร้ถิ่นฐานในท้องถิ่นต่าง ๆ คหบดีจากเจียงหนาน และพ่อค้าจากมณฑลซานซี เป็นต้น

หย่งเล่อปีที่ 4 (ค.ศ. 1406) ฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่มีพระบรมราชโองการให้เริ่มก่อสร้าง พระราชวังหลวงเป่ยจิง (北京皇宫) และกำแพงเมือง

หย่งเล่อปีที่ 5 (ค.ศ. 1407) เดือนเจ็ดฮองเฮาเหรินเซี่ยวเหวินจากราชินิกุลสวี เสด็จสวรรคต โดยที่ก่อนพระองค์สวรรคต รับสั่งองค์ไท่จื่อจูเกาชื่อว่าให้ฉวยโอกาสที่ฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่ เสด็จฯ ไปทรงตรวจราชการทางเหนือ ให้พระองค์เสด็จฯ ไปพระราชทานรางวัล และเงินช่วยเหลือปลอบขวัญ แก่ภริยาของทหารที่รักษานครเป่ย์ผิง อันได้ออกศึกตามพระบรมราชโองการ เพื่อทรงแสดงความระลึกถึงคุณงามความดี ตลอดจนความสูญเสียที่สตรีเหล่านั้นได้ประสบพบเจอ

จ้าวก้งขุนนางตำแหน่งซ่างซู (เสนาบดี) แห่งกระทรวงพิธีการ (หลี่ปู้) ได้เชิญเหลียวจวินชิงมาเมืองหลวง เพื่อคัดเลือกทำเลมงคลสร้างสุสานหลวง แต่เนื่องจากเกิดแผ่นดินไหวบ่อยครั้งทั้งที่เป่ยผิง และหนานจิง การคัดเลือกทำเลจึงล่าช้าล่วงมาสองปีจึงแล้วเสร็จ ด้วยเหตุนี้ พระศพฮองเฮาเหรินเซี่ยวเหวินจากราชินิกุลสวี ถูกอัญเชิญประดิษฐานไว้เป็นการชั่วคราวยาวนานถึงหกปี จนกระทั่งสุสานหลวงฉางหลิง ก่อสร้างแล้วเสร็จ จึงได้ประกอบพระราชพิธีประดิษฐานพระศพตามอย่างโบราณราชประเพณี

หย่งเล่อปีที่ 7 (ค.ศ. 1409) ฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่ ทรงใช้เป่ยจิงเป็นฐานที่มั่นในการยกทัพออกทำศึกทางเหนือ พร้อมกันนั้นยังได้ทรงเริ่มดำเนินการก่อสร้างสุสานหลวงฉางหลิง ณ เขตฉางผิง ซึ่งตั้งอยู่ใกล้กรุงซุ่นเทียน การที่ทรงเลือกสร้างสุสานหลวงของพระองค์ไว้ที่กรุงซุ่นเทียน (เป่ยจิง) แทนที่จะเป็นกรุงอิ้งเทียน (หนานจิง) ย่อมเป็นหลักฐานยืนยันว่าฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่ ทรงตัดสินพระราชหฤทัยอย่างแน่วแน่แล้วตั้งแต่ก่อนหน้านั้น ในการย้ายราชธานี

หย่งเล่อปีที่ 8 (ค.ศ. 1410) ภายหลังจากที่ฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่ เสด็จยกทัพออกศึกด้วยพระองค์เอง และเสด็จกลับจากการศึกแล้ว มีรับสั่งให้ขุดคลอง ฮุ่ยทง เพื่อเชื่อมเส้นทางน้ำสำหรับลำเลียงเสบียงระหว่างภาคเหนือ และภาคใต้ให้ติดต่อถึงกัน โครงการดังกล่าวแล้วเสร็จในหย่งเล่อปีที่ 13 นับแต่นั้นมา เสบียงต่าง ๆ ที่กรุงซุ่นเทียนต้องขนส่ง ก็สามารถลำเลียงมาได้อย่างคุ้มค่า และมีประสิทธิภาพมากขึ้น

หย่งเล่อปีที่ 14 (ค.ศ. 1416) ฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่ เสด็จขึ้นพระแท่นออกขุนนาง เบิกข้าราชการทั้งฝ่ายทหารพลเรือนเข้าเฝ้าพร้อมกัน ทรงปรึกษาหารือเกี่ยวกับการย้ายราชธานีมายังเป่ยจิง แต่มีบรรดาขุนนางที่กราบทูลคัดค้าน จึงโปรดให้ถอดจากตำแหน่ง หรือทรงลงพระราชอาญาอย่างรุนแรงทีละราย นับแต่นั้นมา ก็ไม่มีขุนนางอาจหาญกราบทูลคัดค้านการย้ายราชธานีอีก

หย่งเล่อปีที่ 18 (ค.ศ. 1420) พระราชวังหลวงเป่ยจิง และกำแพงเมืองก่อสร้างแล้วเสร็จ โดยที่พระราชวังหลวงเป่ยจิงใช้พระราชวังหลวงหนานจิงเป็นต้นแบบ หากแต่มีขนาด และความโอ่อ่ามากยิ่งกว่า ตัวกำแพงเมืองที่สร้างขึ้นใหม่มีความยาวโดยรอบ 45 ลี้ และผังเมืองมีลักษณะรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสอย่างเป็นระเบียบ อันสอดคล้องกับรูปแบบเมืองหลวงตามโบราณราชประเพณีที่ระบุไว้ในคัมภีร์จารีตโจว หมวดว่าด้วยข่าวกงจี้ ต่อมาฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่ มีพระบรมราชโองการประกาศย้ายราชธานีอย่างเป็นทางการ ตั้งแต่ปีหน้าเป็นต้นไป โปรดให้เรียกจินหลิงกรุงอิ้งเทียนว่าหนานจิง และโปรดให้เป่ยจิงเป็นราชธานี แต่เพื่อเป็นการเคารพสถานะอดีตราชธานีของหนานจิง จึงยังคงจัดตั้งหน่วยงานส่วนกลาง มีหกกระทรวงหนานจิง ไว้ในเชิงสัญลักษณ์ ซึ่งแทบไม่มีอำนาจหน้าที่จริง ให้เรียกขานหน่วยงานเหล่านั้นว่า "กระทรวง(ชื่อ)หนานจิง"

 ประชุมย้ายราชธานีกลับหนานจิง 
ช่วงต้นฤดูร้อน หย่งเล่อปีที่ 19 (ค.ศ. 1421) เกิดเพลิงไหม้จากเหตุฟ้าผ่าลงพระที่นั่งใหญ่สามองค์ของพระราชวังต้องห้าม คือ พระที่นั่งเฟิ่งเทียน พระที่นั่งฮั่วไก และพระที่นั่งจิ่นเซินจนเสียหาย เนื่องจากเพิ่งย้ายราชธานีมาได้เพียงไม่กี่เดือน จึงเกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์กันอย่างอื้ออึงขึ้นทั้งพระราชสำนัก และในหมู่ราษฎรด้วยกันเอง ขุนนางตำแหน่งจู่ซื่อ (เสมียน) ของกระทรวงพิธีการนามว่าเซียวอี๋ เห็นว่าภายหลังการย้ายราชธานีแล้ว กิจการงานทั้งปวงล้วนกระทำไม่สะดวก อีกทั้งเป็นการตัดขาดจากเชื้อสายพระราชวงศ์ และจากสุสานหลวงหมิงเซี่ยว ขัดต่อลิขิตสวรรค์ ฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่ทรงพระพิโรธอย่างยิ่ง จึงรับสั่งให้จับเซียวอี๋ไปขังไว้ ต่อมาจึงโปรดให้ลงพระราชอาญาประหารชีวิตทิ้งเสีย

หย่งเล่อปีที่ 22 (ค.ศ. 1424) เมื่อฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่เสด็จสวรรคต พระยุพราชจูเกาชื่อไท่จื่อเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติเป็นโอรสสวรรค์ เนื่องจากแต่ก่อนทรงดำรงตำแหน่งพระรัชทายาท และองค์ผู้สำเร็จราชการแผ่นดินอยู่ที่หนานจิงเป็นเวลายาวนาน เมื่อเสด็จขึ้นครองราชย์แล้ว ทอดพระเนตรเห็นพระราชวังหลวงเป่ยจิงที่อยู่ในสภาพชำรุดเสียหาย จึงมีพระราชดำริทรงย้ายราชธานีกลับไปยังหนานจิงในทันที จึงรับสั่งให้บูรณะพระราชมณเฑียรขึ้น ต่อมามีรับสั่งให้เรียกคืนตราประทับของหกกระทรวงเป่ยจิง แล้วจัดทำตราใหม่ โดยเพิ่มคำว่าสิงไจ้ (ที่ประทับชั่วคราว) สลักลงไปอีกครั้ง เท่ากับทรงยกเลิกสถานะของเป่ยจิงที่เป็นเมืองหลวง (京师) แต่รัชสมัยของฮ่องเต้หมิงเหรินจงนั้นสั้นยิ่ง ยังไม่ครบหนึ่งปีก็เสด็จสวรรคตเสียก่อน ช่วงเวลานั้น การย้ายราชธานีในทางปฏิบัติยังมิได้เริ่มขึ้น อีกทั้งเนื่องจากในปีเดียวกัน หนานจิงเกิดแผ่นดินไหวมากถึง 42 ครั้ง แม้ในพระราชพินัยกรรมของฮ่องเต้หมิงเหรินจง มีพระราชประสงค์ทรงย้ายราชธานีกลับอย่างหนักแน่น“南北供亿之劳，军民俱困。四方向仰咸南京，斯亦吾之素心。” แต่เมื่อฮ่องเต้หมิงเซวียนจง ผู้เป็นพระราชปิโยรสเสด็จขึ้นครองราชย์ต่อมา แต่เดิมทรงเคยสำเร็จราชการแทนพระองค์ที่หนานจิงในสมัยยังเป็นพระรัชทายาท ทรงประสบเหตุแผ่นดินไหวที่นั่นถึง 25 ครั้ง เพราะเหตุนี้ จึงทรงชะลอแผนการย้ายราชธานีกลับออกไป ต่อมาเมื่อถึงแผ่นดินของฮ่องเต้หมิงอิงจง ทรงประกาศสถานะของเป่ยจิงอย่างเป็นทางการให้เป็นราชธานีของราชวงศ์หมิง และไม่เรียกว่า “สิงไจ้” (ที่ประทับชั่วคราว) อีกต่อไป ทำให้นับแต่นั้นมา ตลอดยุคราชวงศ์หมิงก็ไม่เคยมีการเปลี่ยนแปลงราชธานีอีกเลย

 ผลกระทบ 
 การเมืองและการทหาร 
หลังจากที่ราชวงศ์หมิงรวมแผ่นดินจีนตอนกลางได้ราวครึ่งศตวรรษ ศูนย์กลางทางการเมืองก็กลับไปอยู่ทางตอนเหนืออีกครั้ง ตั้งแต่ปี ค.ศ. 938 เมื่อฮ่องเต้จิ้นเกาจู่ โปรดให้ยกดินแดนเอี้ยนอวิ๋นสิบหกหัวเมือง ให้แก่ชนเผ่าชี่ตัน ทำให้ดินแดนเป่ยจิงอยู่นอกการปกครองชาวฮั่นราว 430 ปี แต่หากนับตั้งแต่กบฏอันฉือ หรือการตั้งเขตทหารเหอเป่ย ก็จะนานยิ่งกว่านี้ หลังเหตุการณ์จิ้งคัง ภูมิภาคตอนเหนือของจีนทั้งหมดก็อยู่ใต้การปกครองของชนเผ่าต่างชาติราว 250 ปี หลังจากหย่งเล่อย้ายราชธานีมาเป่ยจิง ทำให้พื้นที่โดยรอบกลายเป็นเขตปกครองหลักของราชวงศ์หมิง และอำนาจของราชสำนักจีนฮั่นในภาคเหนือถึงจุดสูงสุดที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน ส่งผลต่ออิทธิพลในการสถาปนาราชวงศ์ชิงของชนเผ่าแมนจู ตลอดจนการฟื้นฟูอำนาจของจีนฮั่นในสมัยสาธารณรัฐจีน (ยุคเป่ยหยาง) และต่อเนื่องถึงสาธารณรัฐประชาชนจีนในปัจจุบัน

ฝ่ายผู้ที่สนับสนุนการย้ายราชธานีของฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่ มีความเห็นว่าเนื่องจากราชธานีอยู่ใกล้กำแพงเมืองจีน รัฐบาลกลางของต้าหมิงจึงสามารถบริหาร และระดมกำลังพลเพื่อต่อต้านการรุกรานนอกด้านได้ดี ฮ่องเต้หมิงเฉิงจู่เมื่อครั้งทรงพระเยาว์ ทรงเคยประจำการอยู่ที่เป่ยจิงเป็นเจ้านครนานถึง 17 ปี เมื่อเสด็จขึ้นครองราชย์เป็นโอรสสวรรค์ ทรงใช้เป่ยจิงเป็นฐานในการทำสงครามปราบปรามกองกำลังที่เหลือของราชวงศ์หยวนเหนือถึง 5 ครั้ง ข้อดีของเป่ยจิงในการบังคับบัญชาทางทหารคืออยู่ใกล้แนวหน้า ทำให้หนานจิงซึ่งตั้งอยู่แนวหลังไม่อาจเทียบได้ นอกจากนี้ การที่โอรสสวรรค์ ทรงตั้งค่ายป้องกันชายแดน รวมถึงพระราชวังหลวง และสุสานหลวงของพระบูรพฮ่องเต้ตั้งอยู่ที่แนวหน้า ทำให้ทั้งราชสำนักมีความมุ่งมั่นในการต่อต้านเมื่อเผชิญกับวิกฤติ เช่น หลังจากวิกฤตถูมู่เป่า (土木堡之变) กองทัพหมิงพ่ายแพ้ และโอรสสวรรค์ถูกจับ ราชวงศ์หมิงก็เตรียมกำลังพลป้องกันเมืองหลวงอย่างแน่นหนา แทนที่จะละทิ้งภาคเหนือเหมือนสมัยราชวงศ์จิ้นตะวันตก หรือซ่งเหนือ แต่กลับป้องกันภาคเหนืออย่างเข้มแข็งต่อเนื่องราว 200 ปีก่อนจะถูกล้มเพราะกบฏชาวนา และชาวแมนจูต้าชิงเข้ายึดครอง

ในส่วนผู้ที่คัดค้าน มีความเห็นว่า
ประการแรกการย้ายราชธานีไปเป่ยจิงมีผลกระทบต่องบประมาณแผ่นดินอย่างมหาศาลของต้าหมิง
ประการที่สองสถานะของเป่ยจิงพุ่งสูงขึ้นอย่างกะทันหัน ทำให้แนวป้องกันภาคเหนือทั้งหมด หดตัวเข้าด้านในพร้อมกันกับการรวมกำลังเข้าสู่เป่ยจิง ในทางตรงกันข้ามความสมดุลของการป้องกันชายแดนทางเหนือในสมัยฮ่องเต้หมิงไท่จู่ หลังจากฮ่องเต้หมิงเซวียนจงละทิ้งจุดป้องกันสามแห่ง เช่น ไคผิง เป็นต้น ภายนอกกำแพงเมืองจีนก็ไม่เหลือฐานที่มั่นให้กองทัพต้าหมิงอีก ทำให้เป่ยจิงอาจถูกเปิดศึกสองด้านได้ ส่งผลกระทบต่อเชิงยุทธศาสตร์ ทำให้ราชธานีอยู่ภายใต้ภัยคุกคามโดยตรงจากศัตรูภายนอกนานหลายปี และเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ในช่วงกลางราชวงศ์หมิง ชนเผ่าต้าตาร์เรืองอำนาจในทะเลทรายโกบี และในช่วงปลายราชวงศ์หมิง ชนเผ่าหนี่วเจินเรืองอำนาจในเหลียวตง“以燕都僻处一隅，关塞之防，日不暇给，卒旅奔命，挽输悬远。脱外滋肩背之忧，内启门庭之寇，左支右吾，仓皇四顾。下尺一之符，征兵于四方，恐救未至而国先亡也。撤关门之戍，以为内援之师，又恐军未离，而险先失也。甚且藉虎以驱狼，不知虎之且纵其搏噬；以鸟喙攻毒，而不知鸟喙之即足以杀身也。不亦悲哉！”

 เศรษฐกิจ 
ช่วงต้นราชวงศ์หมิง ความยากจนของภาคเหนือเมื่อเทียบกับเจียงหนานถือว่าชัดเจนมาก การสร้างกรุงเป่ยจิงทำให้ผลผลิต และจำนวนประชากรทางภาคเหนือฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว แต่ในฐานะเมืองใหญ่ที่มีการบริโภคมหาศาล ราชธานีไม่สามารถตอบสนองความต้องการทางทรัพยากรจากพื้นที่ใกล้เคียงได้ จำต้องพึ่งพาคลองใหญ่เพื่อสนับสนุนการขนส่งจากเจียงหนาน ดังนั้น ในยุคราชวงศ์หมิง และชิง การขนส่งผ่านคลองจึงมีความสำคัญทางเศรษฐกิจอย่างยิ่ง ความเจริญรุ่งเรืองของการขนส่งทางคลองยังส่งผลให้เมือง และตลาดตามแนวคลองเจริญขึ้น เช่น หยางโจว (扬州), หลินชิง (临清), ชางโจว (沧州) เป็นต้น ซึ่งช่วยส่งเสริมการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจของภาคเหนือเป็นอย่างมาก

ฝ่ายผู้คัดค้านโดยทั่วไปเห็นว่า เป่ยจิงมีฐานะเป็นศูนย์กลางทางการเมือง และเศรษฐกิจที่มีประชากรหนาแน่นสูง ตั้งอยู่ห่างจากแหล่งผลิตทรัพยากรของภูมิภาคเจียงหนาน ทำให้เศรษฐกิจของราชวงศ์หมิง และชิง“江南之民命竭于输挽，大府之金钱靡于河道，皆都燕之为害也。” ต้องแบกรับภาระมหาศาลโดยไม่จำเป็น อีกด้านหนึ่ง เนื่องจากคลองใหญ่เกี่ยวข้องกับ "ชีพจร" ของราชธานี การขนส่งทางคลองจึงไม่ใช่แต่เพียงทางด้านเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังมีความหมายทางการเมืองอีกด้วย เมื่อเกิดอุทกภัยตามแนวคลองใหญ่ ราชการกลับให้ความสำคัญต่อการปกป้องผลประโยชน์ของการขนส่งทางคลองเป็นอันดับแรก แต่บ่อยครั้งกลับละเลยความปลอดภัยของราษฎรในบริเวณรอบ ๆ

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:เมืองหลวงราชวงศ์หมิง
หมวดหมู่:ปักกิ่งราชวงศ์หมิง
หมวดหมู่:เหตุการณ์ในราชวงศ์หมิง
หมวดหมู่:เหตุการณ์ที่ตั้งชื่อตามรัชศก