โป๋เหยียนฮูตู

จักรพรรดินีบายันคูตูค (ค.ศ. 1324–1365) หรือจักรพรรดินีบายันหูตู (จีน:伯顏忽都; Pai-yen Hu-tu; อักษรมองโกล : ᠪᠠᠶᠠᠨᠬᠤᠲᠤᠭ) เป็นจักรพรรดินีแห่งราชวงศ์หยวน โดยจักรพรรดินีองค์ที่สองของทอกอนโทโมร์ ข่าน (จักรพรรดิหยวนฮุ่ยจง) ทรงมีพระราชบิดาคือโบหลัด เตอมูร์ ขุนนางชั้นสูง

ตามประวัติศาสตร์ของราชวงศ์หยวน พระนางเป็นที่กล่าวว่า "ทรงประหยัด ไม่เคยริษยา และปฏิบัติตามกฎมณเฑียรบาลอย่างเคร่งครัด" ซึ่งแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับลักษณะนิสัยและธรรมชาติของพระสนมคนโปรดของจักรพรรดิคือจักรพรรดินีคี (ต่อมามีพระนามว่า โอลชี คูตูค)

 การอภิเษกสมรส 
ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1335 จักรพรรดินีองค์แรกของทอกอนโทโมร์ ข่าน คือจักรพรรดินีดานาชิรี ธิดาของขุนนางทรงอำนาจอย่าง เอล เตมือร์ ถูกปลดออกจากตำแหน่งและต่อมาถูกตัดสินประหารชีวิตโดยการแขวนคอที่ เมืองต้าตู เนื่องจากพระนางดานาชินีรีมีส่วนเกี่ยวข้องกับกบฏที่ล้มเหลวซึ่งนำโดย ถังฉีซื่อ (T'ang Chi'i-shih) พระอนุชาพระนาง

จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1337 ทอกอนโทโมร์ ข่าน จึงทรงอภิเษกสมรสใหม่ กับหญิงสาวจากเผ่าฮองีรัด ที่มีอิทธิพล คือพระนางเอง พระนางได้รับการสถาปนาเป็นจักรพรรดินีเมื่อวันที่ 18 เมษายน ค.ศ. 1337 ขณะมีพระชันษาเพียง 13 ปี เท่านั้น

 จักรพรรดินี 
บันทึกดั้งเดิมกล่าวถึงพระนางว่า ทรง ดำรงพระชนม์ชีพอย่างเรียบง่ายและประหยัด

แต่อย่างไรก็ตาม ในระหว่างการเดินทางไปยัง เมืองซ่างตู ซึ่งอยู่ห่างจากเมืองต้าตู ไปทางเหนือถึง  ทอกอนโทโมร์ ข่าน ก็ทรงปรารถนาที่จะเข้าเยี่ยมจักรพรรดินีของพระองค์เอง พระองค์ทรงส่งขันทีไปเป็นสื่อ บอกถึงพระนาง พระนางจึงทรงรับสั่งว่า “เวลาเย็นแล้ว ไม่ใช่เวลาที่จักรพรรดิจะเสด็จมา” ขันทีจึงกลับไปหาจักรพรรดิ แล้วรายงานสิ่งที่พระนางรับสั่งให้จักรพรรดิทรงทราบ ทอกอนโทโมร์ ข่าน ส่งขันทีไปหาถึงสองรอบ แต่ไม่เป็นผล สิ่งนี้ทำให้จักรพรรดิทรงยกย่องคุณธรรมของพระนางมาก

จนครั้งนึง พระนางให้การประสูติพระราชโอรส เรื่องนี้ก่อให้เกิดข้อโต้แย้งอย่างมากเนื่องจากพระสนมคนโปรดของทอกอนโทโมร์ ข่าน คือ นางกีได้ให้กำเนิดรัชทายาทคือ อาโยชริดาร์ ข่านไปแล้ว เมื่อยประสูติมาแล้ว พระราชโอรสก็สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ทรงพระเยาว์ ส่งผลให้ราชบัลลังก์ของรัชทายาทมั่นคง

 การสิ้นพระชนม์ 
วันที่ 8 กันยายน ค.ศ. 1365 พระนางเสด็จสิ้นพระชนม์ ขณะมีพระชันษาได้ 42 ปี พระนางกีทรงตรวจสอบฉลองพระองค์พระนาง ซึ่งดูเก่าและผุมาก พระนางกีจึงหัวเราะเยาะพระนาง แล้วรับสั่งว่า “จักรพรรดินีหรือพระอัครมเหสีหลัก จะสวมฉลองพระองค์เช่นนี้ได้อย่างไร?”

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:จักรพรรดินีราชวงศ์หยวน