ต้นทุนคงที่

ต้นทุนคงที่ () คือค่าใช้จ่ายทางธุรกิจที่ไม่ขึ้นอยู่กับระดับการผลิตสินค้าหรือบริการของธุรกิจ ค่าใช้จ่ายเหล่านี้มักเกิดขึ้นซ้ำเป็นประจำ เช่น ดอกเบี้ย หรือ ค่าเช่า ที่ต้องจ่ายรายเดือน ต้นทุนเหล่านี้มักเกี่ยวข้องกับต้นทุนด้านทุน (capital costs) ต้นทุนคงที่แตกต่างจากต้นทุนผันแปร ซึ่งเป็นต้นทุนที่สัมพันธ์กับปริมาณการผลิต (จ่ายตามจำนวนที่ผลิต) และไม่ทราบอัตราแน่ชัดตั้งแต่ต้นปีบัญชี ต้นทุนคงที่ยังมีผลกระทบต่อ ลักษณะของต้นทุนผันแปรบางประเภท อีกด้วย

ตัวอย่างเช่น ผู้ประกอบการค้าปลีกจำเป็นต้องจ่ายค่าเช่าและค่าสาธารณูปโภคไม่ว่าจะขายได้มากหรือน้อย อีกตัวอย่างหนึ่งคือ สำหรับร้านเบเกอรี่ ค่าเช่ารายเดือนและค่าโทรศัพท์ ถือเป็นต้นทุนคงที่ ไม่ว่าจะผลิตหรือขายขนมปังมากน้อยเพียงใดก็ตาม ในทางกลับกัน ค่าจ้างแรงงานถือเป็นต้นทุนผันแปร เพราะหากต้องการเพิ่มการผลิต ก็จำเป็นต้องจ้างคนงานเพิ่มมากขึ้น ขณะที่ สำหรับโรงงาน ต้นทุนคงที่ ควรหมายถึงเงินทั้งหมดที่จ่ายไปกับทุนและที่ดิน ต้นทุนคงที่ เช่น การซื้อเครื่องจักรและที่ดิน เป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่เปลี่ยนแปลง ไม่ว่าจะผลิตมากหรือน้อย หรือแม้ไม่ผลิตเลยก็ตาม ผู้เขียนบางรายยังกล่าวถึง “ต้นทุนผสม” (mixed costs) หรือ “ต้นทุนกึ่งผันแปร” (semi-variable costs) ซึ่งมีลักษณะบางส่วนที่คงที่และบางส่วนที่ผันแปรAccounting Insights, What Are Mixed Costs? Definition and Examples, published on 14 August 2025, accessed on 14 September 2025 ตัวอย่างเช่น ค่าโทรศัพท์อาจเป็นต้นทุนผสม เพราะเป็นต้นทุนคงที่ที่ประกอบด้วยต้นทุนผันแปรตามปริมาณการโทรจริง

ต้นทุนคงที่ถือเป็นอุปสรรคในการเข้าสู่ธุรกิจของผู้ประกอบการรายใหม่ การแบ่งแยกระหว่างต้นทุนคงที่กับต้นทุนผันแปร ถือเป็นสิ่งที่จำเป็นในการตลาด ความแตกต่างนี้มีความสำคัญอย่างมากในการคาดการณ์รายได้ที่จะเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงยอดขายต่อหน่วย รวมถึงผลกระทบทางการเงินจากกิจกรรมส่งเสริมการขายต่าง ๆ ในการสำรวจผู้จัดการฝ่ายการตลาดระดับอาวุโปเกือบ 200 คน พบว่าร้อยละ 60 มองว่าการแบ่งประเภท "ต้นทุนคงที่และต้นทุนผันแปร" มีประโยชน์อย่างมากต่อผู้ประกอบการ ต้นทุนทั้งสองประเภทมีผลกระทบซึ่งกันและกันFarris, Paul W.; Neil T. Bendle; Phillip E. Pfeifer; David J. Reibstein (2010). Marketing Metrics: The Definitive Guide to Measuring Marketing Performance, Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education, Inc. . The content used from this source has been licensed under CC-By-SA and GFDL and may be used verbatim. The Marketing Accountability Standards Board (MASB) endorses the definitions, purposes, and constructs of classes of measures that appear in Marketing Metrics as part of its ongoing Common Language in Marketing Project 

ในทางเศรษฐศาสตร์ โรงงานจะมีต้นทุนคงที่ในระยะสั้น และต้นทุนคงที่นี้ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ แต่ในระยะยาวจะมีเพียงต้นทุนผันแปร เท่านั้น เพราะผู้ผลิตสามารถควบคุมและปรับเปลี่ยนปัจจัยการผลิตทั้งหมดได้

คำอธิบาย
ต้นทุนคงที่ไม่ใช่ต้นทุนที่คงที่ถาวร ต้นทุนเหล่านี้สามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามกาลเวลา แต่จะถือว่าคงที่ตามช่วงเวลาที่กำหนด โดยไม่ขึ้นกับปริมาณการผลิต กล่าวอีกนัยหนึ่ง คือเป็นต้นทุนที่เกิดซ้ำ แต่มูลค่าของต้นทุนนี้ไม่คงที่ถาวร ตัวอย่างเช่น บริษัทอาจมีค่าใช้จ่ายที่ไม่คาดคิดและไม่สามารถทำนายได้ ซึ่งไม่เกี่ยวกับปริมาณการผลิต เช่น ค่าเช่าคลังสินค้าที่ถือเป็นต้นทุนคงที่เฉพาะในช่วงอายุสัญญาเช่าเท่านั้น ตามนิยามแล้ว ในระยะยาวจะไม่มีต้นทุนคงที่ เพราะระยะยาวเป็นช่วงเวลาที่นานพอให้ปัจจัยการผลิตทุกอย่างที่เคยคงที่ในระยะสั้นกลายเป็นปัจจัยผันแปรได้ การลงทุนในอาคาร สิ่งปลูกสร้าง เครื่องจักร หรือโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ ที่ไม่สามารถลดลงได้มากในช่วงเวลาสั้น ๆ เรียกว่า ต้นทุนคงที่ระยะยาว ส่วนต้นทุนคงที่ระยะสั้น เกิดจากการตัดสินใจรายปีของฝ่ายบริหารว่าจะใช้จ่ายกับรายการต้นทุนคงที่บางประเภทอย่างไร ตัวอย่างของต้นทุนคงที่ระยะสั้น ได้แก่ ค่าโฆษณา ค่าเบี้ยประกันภัย ค่าบำรุงรักษาเครื่องจักร และค่าใช้จ่ายด้านวิจัยและพัฒนา เป็นต้น ซึ่งมักเป็นต้นทุนที่สูงได้เช่นกัน

ในทางเศรษฐศาสตร์ ต้นทุนคงที่ที่กล่าวถึงมากที่สุดคือ ต้นทุนเกี่ยวกับทุน เช่น ค่าใช้จ่ายในการซื้อคลังสินค้า เครื่องจักร ที่จ่ายครั้งเดียวและไม่ขึ้นกับจำนวนหรือเวลาการผลิต) รวมถึงเงินเดือนรวมของแรงงานไร้ทักษะจำนวนหนึ่ง ต้นทุนคงที่ มีองค์ประกอบแตกต่างกันไปตามสินค้าและตลาด บางบริษัทอาจถือทรัพยากรบางอย่างไว้ในอัตราคงที่ ในขณะที่บริษัทอื่นอาจไม่ทำเช่นนั้น ต้นทุนคงที่ที่คาดไม่ถึงหรือคาดการณ์ได้ในระยะสั้นนี้ อาจเป็นเหตุผลที่ทำให้บริษัทไม่เข้าสู่ตลาด หากต้นทุนสูงเกินไป ต้นทุนคงที่และต้นทุนผันแปรจึงเป็นสิ่งที่ต้องพิจารณาเมื่อบริษัทต้องการประเมินความสามารถในการเข้าสู่ตลาด

ในด้านการวางแผนธุรกิจและการบริหารบัญชี การใช้คำว่า ต้นทุนคงที่ และ ต้นทุนผันแปร มักแตกต่างจากการใช้ในทางเศรษฐศาสตร์ และขึ้นอยู่กับบริบท วิธีบัญชีต้นทุนบางแบบ เช่น ต้นทุนฐานกิจกรรม จะจัดสรรต้นทุนคงที่ให้กับกิจกรรมทางธุรกิจเพื่อใช้วัดความสามารถในการทำกำไร ซึ่งช่วยให้การตัดสินใจง่ายขึ้น แต่ก็อาจทำให้เกิดความสับสนหรือข้อถกเถียง

ตามคำศัพท์ทางบัญชี ต้นทุนคงที่จะรวมค่าใช้จ่ายเกือบทั้งหมดที่ไม่รวมอยู่ในต้นทุนขาย (COGS) ส่วนต้นทุนผันแปรจะเป็นต้นทุนที่รวมอยู่ในต้นทุนขายภายใต้วิธีการบัญชีระบบต้นทุนผันแปร ในขณะที่ภายใต้ระบบต้นทุนรวม ต้นทุนคงที่จะรวมอยู่ในทั้งต้นทุนขายและค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน สิ่งสำคัญเพื่อเชื่อมโยงความหมายระหว่างการบัญชีและเศรษฐศาสตร์ คือ รอบระยะเวลาบัญชีต้องเท่ากับช่วงเวลาที่ต้นทุนคงที่ไม่เปลี่ยนแปลงตามการผลิต แต่ในทางปฏิบัติ ความสอดคล้องนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเสมอไป และขึ้นอยู่กับช่วงเวลาที่ฝ่ายบริหารใช้พิจารณา ค่าโสหุ้ยต่าง ๆ เช่น ค่าใช้จ่ายด้านการขาย ค่าใช้จ่ายทั่วไป และค่าใช้จ่ายในการบริหารงาน สามารถปรับเปลี่ยนได้ และการจัดประเภทค่าใช้จ่ายแต่ละประเภทจะตัดสินใจภายใต้ระบบบัญชีต้นทุน ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ต้นทุนคงที่เพิ่มขึ้นจนสูงกว่าต้นทุนผันแปร สำหรับหลายบริษัท เนื่องจากประการแรก ระบบการผลิตอัตโนมัติ เพิ่มต้นทุนการลงทุนในอุปกรณ์ เช่น ค่าเสื่อมราคาและค่าบำรุงรักษาเครื่องจักร ประการที่สอง คือ ต้นทุนแรงงานจำนวนมากถูกมองเป็นต้นทุนระยะยาว ซึ่งยากต่อการปรับให้ตรงกับปริมาณงานในระยะสั้น ส่งผลให้ค่าแรงงานโดยตรงหลายประเภทถูกจัดเป็นต้นทุนคงที่ในปัจจุบัน
 ดูเพิ่ม 
 อัตราดอกเบี้ยแบบคงที่
 เส้นต้นทุน

อ้างอิง

หมวดหมู่:ต้นทุน
หมวดหมู่:เศรษฐศาสตร์การผลิต