จันทสุริยคติทีปนี

จันทสุริยคติทีปนี เป็นวรรณกรรมทางศาสนาพุทธว่าด้วยเรื่องการโคจรของดวงดาว เป็นคัมภีร์ที่เป็นที่รู้จักและนับถือกันมาตั้งแต่สมัยอยุธยา เป็นผลงานของพระเถระนามว่า พระอุตมมังคลาจารย์ ศิษย์ของพระอุทุมพรมหาเถระ สันนิษฐานว่าแต่งขึ้นราวกลางพุทธศตวรรษที่ 20 ถึงกลางพุทธศตวรรษที่ 21 มีพื้นฐานมาจาก จันทิมสุริยคติกถา ในคัมภีร์โลกสัณฐานโชรตนคัณฐี

สันนิษฐานว่าจันทสุริยคติทีปนีน่าจะแต่งก่อนจักกวาฬทีปนี (พ.ศ. 2063) ของพระสิริมังคลาจารย์ เพราะพระสิริมังคลาจารย์ได้อ้างถึงคัมภีร์จันทสุริยคติทีปนีไว้ในงานนิพนธ์ของท่านหลายตอน ในทำนองที่ไม่เห็นด้วย แต่จะเป็นปีใดนั้น ไม่สามารถกำหนดได้ สถานที่แต่งอยู่ในรัฐตัมพระ ประเทศพม่า

เนื้อเรื่องของ คัมภีร์จันทสุริยคติทีปนี แบ่งได้เป็น 6 หัวข้อ (เรียกได้ว่า มาติกา) ได้แก่ รัตนวินิจฉัย โยชนวินิจฉัย ปเกียรณวินิจฉัย คติวินิจฉัย วิถีวินิจฉัย อยนวินิจฉัย อาโลกวินิจฉัย และอุปปติวินิจฉัย 

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โปรดเกล้าฯ ให้พระธรรมอุดม (มี) หรือต่อมาคือ สมเด็จพระอริยวงษญาณ (มี) แปลเป็นภาษาไทยจากภาษาบาลี

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:โหราศาสตร์
หมวดหมู่:คัมภีร์ของศาสนาพุทธเถรวาท