นายดัน

นายดัน บ้างเขียน นายดั่น หรือ นายดั้น เป็นวรรณกรรมท้องถิ่นของจังหวัดนครศรีธรรมราช แต่งเป็นกลอนสวดอันประกอบด้วยฉันทลักษณ์ 3 ชนิดคือ กาพย์ยานี 11 กาพย์ฉบัง 16 และกาพย์สุรางคนางค์ 28 จัดอยู่ในวรรณกรรมประเภทหัสคดี มีมุขตลก ที่ปราศจากความหยาบโลน ยังแทรกประเพณีและความเชื่อ เช่น เรื่องการแต่งงาน ตั้งแต่การไปสู่ขอ การจัดขัดหมาก การตระเตรียมงาน จนถึงการเข้าเรือนหอ วรรณกรรมเริ่มต้นด้วยบทไหว้ครู โดยเล่าเรื่องราวของนายดันซึ่งเป็นคนตาบอดที่ได้แต่งงานกับภรรยาสายตาปกติ แต่นายดันพยายามใช้สติปัญญาและปฏิภาณไหวพริบเพื่อแก้ปัญหาเพื่อไม่ให้ภรรยาทราบว่าตนนั้นตาบอด

วรรณกรรมเรื่องนี้เคยจัดพิมพ์แจกในงานทำบุญฉลองอายุครบ 6 รอบของนายเชวง ไชยานุพงศ์ เมื่อ พ.ศ. 2510  จากคำนำระบุว่าผู้แต่งคือขุนสิทธิ์ เดิมต้นฉบับเขียนบันทึกลงในสมุดข่อย ต้นฉบับเป็นของวัดท่าเสริม อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช ระยะเวลาที่แต่งนิทานเมื่อพิจารณาจากที่เรื่องได้กล่าวถึงนายเรือง นาใน และนายกลอย ซึ่งนายเรือง นาใน มีชีวิตอยู่ในช่วงรัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

เนื้อเรื่อง
นายดันผู้ตาบอดใสต้องการได้นางริ้งไรเป็นภรรยา โดยฝ่ายหญิงไม่ทราบถึงความพิการ เมื่อถึงวันแต่งงาน นายดันต้องใช้สติปัญญาและไหวพริบอย่างมากเพื่อปกปิดความบกพร่องของตน เมื่อขบวนขันหมากมาถึงและเจ้าภาพขึ้นบ้านไปหมดแล้ว นายดันกลับนั่งอยู่บริเวณนอกชาน เมื่อถูกทักก็กล่าวแก้ตัวว่ากำลังล้างเท้าอย่างเรียบร้อย เพื่อเตรียมขึ้นไปทำความเคารพ

ขณะอยู่กินกับนางริ้งไร วันหนึ่งเมื่อภรรยาลงไปทอผ้าใต้ถุน นายดันเข้าครัวทำข้าวหกเรี่ยราดลงไปข้างล่าง เมื่อนางริ้งไรร้องทักว่าเทข้าวทำไม นายดันก็อ้างว่ากำลังหว่านข้าวให้เป็ดไก่ที่ผอมโซได้กินอย่างดิบดีในฐานะที่เรามาอยู่ วันต่อมานางริ้งไรให้นายดั้นไปไถนา แต่เขาบังคับวัวไม่ได้จนวัวหนีเตลิดไป ขณะตามหาวัว นายดันได้ยินเสียงลมพัดใบไม้แห้งจึงเข้าใจผิดว่าเป็นวัว จึงวิดน้ำเข้าใส่เพื่อให้เชื่อง เมื่อนางริ้งไรมาถามว่าทำอะไร จึงแก้ตัวว่ากำลังวิดน้ำใส่รังแตนที่มาขวางทางอยู่

ในที่สุด ความลับก็ถูกเปิดเผยเมื่อนายดันจะกินหมากแต่หาปูนไม่พบ เขาร้องถามนางริ้งไรหลายครั้งก็ยังหาไม่เจอ จึงท้านางริ้งไรให้ขึ้นมาดู หากมีปูนจริงจะยอมให้นางเอาปูนมาทาขยี้ตา เมื่อนางริ้งไรทำตาม นายดั้นจึงฉวยโอกาสร้องบอกว่าตาบอดเพราะถูกปูนทา ทำให้นางริ้งไรต้องหายามารักษาจนนายดันหายบอดและได้บวชเรียนในที่สุด

อ้างอิง

หมวดหมู่:คติชนไทย