ราชาสวรรค์

ราชาสวรรค์ หรือเทียนอ๋อง ตามภาษาจีนฮกเกี้ยน หรือเทียนหวัง ตามภาษาจีนมาตรฐาน (; ) เป็นพระราชอิสริยยศของเจ้าผู้ปกครองในประวัติศาสตร์จีน และเป็นตำแหน่งที่ใช้เรียกเทพเจ้าอีกด้วย

ซึ่งต่อมาได้ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายโดยเจ้าผู้ปกครองในยุคห้าชนเผ่าสิบหกแคว้น（日）洼添庆文. 五胡十六国的君主称号. 日本学者古代中国研究丛刊 魏晋南北朝官僚制研究. 日本学者古代中国研究丛刊. 赵立新 (trans.). 上海: 复旦大学出版社. 2017-08: 320. ISBN 978-7-309-13040-9 และท้ายที่สุดก็ถูกนำมาใช้โดยผู้นำกบฏไท่ผิงในช่วงปลายราชวงศ์ชิง บางครั้งคำนี้อาจถูกแปลอย่างกว้างๆ ว่าพระเจ้าสวรรค์ ,เจ้าสวรรค์ ,อ๋องสวรรค์ และกษัตริย์สวรรค์ ตามนิยม

 ความเป็นมา 

ราชาสวรรค์ หรือเทียนหวัง ในคัมภีร์《ซัวเหวินเจี่ยจื้อ》อธิบายว่า "เทียน (天)" หมายความถึง "ยิ่งใหญ่สูงสุด" เป็นคำที่ประกอบจาก “หนึ่ง (一) และใหญ่ (大)”

เมื่อนำคำว่า เทียน (天 "สวรรค์, ฟ้า") มาประกอบหน้า หวัง (王 "เจ้า, ราชา") กลายเป็น เทียนหวัง (天王) แสดงถึงพระมหากษัตริย์อันมีสถานะยิ่งใหญ่สูงสุดเทียบสวรรค์ และเหนือกษัตริย์ทั้งปวงThe Chinese term for Heavenly King consists of two Chinese characters: 天 (tiān), meaning "heaven" or "sky", and 王 (wáng), which could mean either "king" or "prince" depending on the context.

ซึ่งคำนี้เริ่มปรากฏใช้ครั้งแรกช่วงปลายราชวงศ์ซาง โดยพระเจ้าตี้ซินพระเจ้าแผ่นดินองค์สุดท้ายของราชวงศ์ซาง ทรงนำพระราชอิสริยยศนี้มาใช้ เพื่อเน้นอำนาจความยิ่งใหญ่ว่า พระองค์เทียบเท่าสวรรค์ และแสดงถึงความเป็นพระเจ้าแผ่นดินที่ทุกแคว้นต่างยอมรับนับถือ

หลังจากที่พระเจ้าโจวอู่โค่นล้มราชวงศ์ซางแล้ว พระองค์ต้องการแสดงให้เห็นว่าทรงเป็นผู้ที่ถือกำเนิดจากสวรรค์ และทรงได้รับอาณัติสวรรค์ในการปกครอง จึงทรงละทิ้งพระราชอิสริยยศเทียนหวาง (天王) ที่ราชวงศ์ก่อนใช้ และหวนกลับมาใช้คำว่าเทียนจื่อ (天子) ซึ่งหมายถึง "โอรสแห่งสวรรค์" ไม่ใช่สวรรค์เสียเอง

ในช่วงปลายราชวงศ์โจวตะวันตก ขณะนั้นพระเจ้าโจวผิงทรงเป็นพระรัชทายาทดำรงพระราชอิสริยยศไท่จื่อ ต่อมาถูกถอดพระยศเสด็จหลี้ภัยไปยังแคว้นซีเซิน จึงทรงได้รับการสนับสนุนจากราชินิกุลคือ เจ้าผู้ครองแคว้นซีเซินและเจ้าผู้ครองแคว้นเจิง ให้ขึ้นเป็นราชาสวรรค์ ทรงท้าทายพระเจ้าโจวโยวพระราชบิดา

เมื่อเข้าสู่ยุคห้าชนเผ่าสิบหกแคว้นพระราชอิสริยยศเทียนหวัง หรือราชาสวรรค์ ได้ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายเป็นพระราชอิสริยยศที่ถือว่าต่ำกว่า "ฮ่องเต้" เล็กน้อย โดยราชาสวรรค์พระองค์แรกคือ ซื่อหู (石虎) แต่พระองค์ทรงเชื่อว่า
''ผู้ที่วิถีธรรมสอดคล้องฟ้าดิน จึงเรียกว่า "หวง (皇)" มีคุณธรรมประสานมนุษย์และเทพ จึงควรเรียกว่า "帝 (ตี้)" จะเป็นฮ่องเต้ เราไม่กล้าที่จะเอ่ยถึง ขอเป็นเพียงอ๋องสวรรค์ต้าจ้าว (大赵天王)
ดังนั้นพระองค์จึงทรงขึ้นเป็นต้าจ้าวเทียนหวัง หรือพระราชาสวรรค์ต้าจ้าว ต่อมากลายเป็นพระราชอิสริยยศอย่างทางการ ทำให้สถานะของพระองค์จึงเทียบเท่ากับฮ่องเต้ โดยมีพระอัครมเหสีเป็นเทียนหวังหวงโฮ่ว (天王皇后) หรือพระราชินีสวรรค์ และมีพระราชโอรสเป็นเทียนหวังหวงไท่จื่อ หรือพระยุพราชสวรรค์ (天王皇太子)

 รายพระนามราชาสวรรค์ 
 ราชวงศ์โจว 
พระเจ้าโจวโยวทรงปลดเจ้าชายอี๋จิ้วออกจากพระยศไท่จื่อ ทำให้เจ้าชายอี๋จิ้วต้องเสด็จลี้ภัยไปหาราชินิกูลที่แคว้นซีเซิน พระอัยกาของเจ้าชายอี๋จิ้วเป็นที่เจ้าแคว้นนามว่าซีเซินโหว เจ้าแคว้นซีเซินโหว ร่วมกับสวีโหว และเจิงโหว พร้อมใจกันยกเจ้าชายอี๋จิ้วขึ้นเป็นราชาสวรรค์

พระเจ้าโจวโยวอ๋องจึงจัดแจงกระบวนทัพหลวงยกไปปราบ แต่เจ้าชายอี๋จิ้วไปขอกองทัพเจ้าแคว้นเฉฺวียนหรงมาช่วยกำจัด ทำให้พระเจ้าโจวโยวอ๋องถูกฆ่าเสด็จสวรรคต ส่วนกรุงเฟิงห่าวพังพินาศ

จากนั้นเจ้าชายอี๋จิ้วขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นพระเจ้าแผ่นดิน จึงโปรดย้ายพระนครไปยังเมืองลั่วอี้ เริ่มต้นราชวงศ์โจวตะวันออก周幽王廢黜太子宜臼，宜臼出奔外戚西申侯。西申同許侯、鄫侯，共推宜臼自稱天王。周幽王來伐，宜臼引犬戎弑殺幽王，陷豐鎬為丘墟。宜臼遂遷雒邑，自此東周建立

 ราชวงศ์ฮั่น 
ฝูจื๋อหรือฝูอี๋ ชาวเมืองปาจวิ้นสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ได้รวบรวมพรรคพวกประมาณหลายร้อยคน เรียกตนว่าเป็นราชาสวรรค์ต้าจ้าว หรือต้าจ้าวเทียนหวัง

 ห้าชนเผ่าสิบหกอาณาจักร 
 แคว้นโฮ่วจ้าว 
ค.ศ. 330 สือเล่อขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นราชาสวรรค์ และในปีเดียวกันเฉลิมพระยศขึ้นเป็นฮ่องเต้

ค.ศ. 334 สือหู่เป็น “อ๋องสวรรค์ผู้สำเร็จราชการ” ของแคว้นจ้าว ถึงค.ศ. 337 ขึ้นเป็นราชาสวรรค์ต้าจ้าว และในค.ศ. 349 สือหู่ขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นฮ่องเต้

 แคว้นเฉียนฉิน 
ฝูเจียนขึ้นเสวยราชสมบัติสละพระยศฮ่องเต้ แต่ขึ้นเป็นอ๋องสวรรค์ต้าฉิน ค.ศ. 385 หลังพระองค์เสด็จสวรรคต พระราชโอรสเจ้าชายฝูพีขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นฮ่องเต้

 แคว้นไจ๋เว่ย 
ค.ศ. 388 ไจ๋เหลียวขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นอ๋องสวรรค์ไจ๋
ค.ศ. 391 พระราชโอรสเจ้าชายไจ๋สืบราชสมบัติเป็นอ๋องสวรรค์ไจ๋

 แคว้นโฮ่วเหลียง 
ค.ศ. 396 พระเจ้าซานเหออ๋อง หรือลฺหวี่กวางขึ้นเป็นราชาสวรรค์ พระราชทานนามแคว้นว่าต้าเหลียง ต่อมาพระองค์ประชวร จึงทรงสละราชสมบัติเป็นพระเจ้าสวรรค์หลวง หรือไท่ซ่างเทียนหวัง (太上天王) ให้พระราชโอรสเจ้าชายลฺหวี่เส้า เจ้าชายลฺหวี่จวน และพระราชนัดดาเจ้าชายลฺหวี่หลงขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นเทียนหวัง ตามลำดับ ภายหลังพระองค์เสด็จสวรรคต ทรงได้รับถวายพระราชสมัญญาว่า "อี้อู่ฮ่องเต้"《晉書》卷一百二十二

 แคว้นโฮ่วฉิน 
ค.ศ. 399 เหยาซิงขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นอ๋องสวรรค์ ถึงค.ศ. 416 พระองค์เสด็จสวรรคต ทำให้พระราชโอรสเจ้าชายเหยาหงขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นฮ่องเต้

 แคว้นโฮ่วเอี้ยน 
ค.ศ. 400 ฮ่องเต้มู่หรงเซิ่งลดพระยศเป็นอ๋องสวรรค์สามัญชน ต่อมามู่หรงซี และกษัตริย์ของเป่ยเอี้ยน ได้แก่ เกาอวิ่น, เฟิงป่า และเฟิงหง ก็ขึ้นเป็นอ๋องสวรรค์เช่นกัน เมื่อภายหลังเสด็จสวรรคตทุกพระองค์ได้เป็นฮ่องเต้《晋书/卷124》，出自房玄龄《晋书》

 แคว้นฮูเซี่ย 
เฮ่อเหลียนโป๋โป๋ขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นอ๋องสวรรค์ต้าเซี่ย ต่อมาในค.ศ. 418 เฉลิมพระยศขึ้นเป็นฮ่องเต้

 ราชวงศ์เหนือใต้ 
ค.ศ. 541 กงซุนกุ้ยปินได้ก่อกบฏที่เมืองเหลียงโจวขึ้นเป็นอ๋องสวรรค์
พระปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์โจวเหนือพระนามว่าอวี่เหวินเจวี๋ยขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นอ๋องสวรรค์ต้าโจว ต่อมาในเดือนเก้าพระองค์ถูกปลงพระชนม์ เจ้าชายอวี่เหวินอวี้ขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นอ๋องสวรรค์ ถึงค.ศ. 559 เดือนแปด เฉลิมพระยศขึ้นเป็นฮ่องเต้
เกาเหิงพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์ฉีเหนือ ถูกเกาเว่ย์ฮ่องเต้หลวงบีบให้สละราชบัลลังก์แก่เหรินเฉิงอ๋อง ส่วนพระองค์ขึ้นเป็นโฉ่วกั๋วเทียนอ๋อง

 ราชวงศ์สุย ถัง ห้าราชวงศ์สิบอาณาจักร 
ค.ศ. 615 หวังสวีป๋าขึ้นเป็นอ๋องสวรรค์ม่าน
ปลายราชวงศ์ถังจนถึงยุคห้าราชวงศ์และสิบอาณาจักร ค.ศ. 911 จางเฉิงเฟิงขึ้นเป็นอ๋องสวรรค์ สถาปนาแคว้นซีฮั่นตุนหวง (西汉敦煌国)

 ราชวงศ์ซ่ง เหลียว จิน และหยวน 
ราชวงศ์ซ่ง : ค.ศ. 1215 หยางเหยาขึ้นเป็นต้าเซิ่งเทียนหวัง แปลว่า "พระราชาสวรรค์มหาศักดิ์สิทธิ์"

ราชวงศ์จิน : ขุนศึกผู่เซียนว่านหนูขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นพระราชาสวรรค์ต้าเจิน สถาปนาแคว้นต้าเจิน

ราชวงศ์หยวน : ตู้เข่อย่งประกาศเป็นนักบุญ ต่อมาขึ้นเป็นพระราชาสวรรค์ และสถาปนาถันหลินเป็นพระอุปราชสวรรค์

ราชวงศ์หยวน : เจียงปิงขึ้นเป็นพระราชาสวรรค์ซุ่น

 ราชวงศ์หมิง 
หวงเซียวหยาง ขึ้นเป็นพระราชาสวรรค์ซุ่นหมิน
หยางชิง ขึ้นเป็นพระราชาสวรรค์
หลานถิงรุ่ย ขึ้นเป็นพระราชาสวรรค์ซุ่น

 ราชวงศ์ชิง 
หลิวจือเสีย ถูกยกย่องเป็นพระราชาสวรรค์刘之协被遥尊为天王，常往来于邓县、新野等地，在河南抓紧组织反清力量，准备策应川楚起义军。
หลินชิง ถูกยกเป็นพระราชาสวรรค์
ค.ศ. 1851 หงซิ่วเฉฺวียนขึ้นเป็นพระเจ้าสวรรค์羅爾綱，《太平天國史》-{卷}-四十二สถาปนาแคว้นไท่ผิงเทียน แปลว่า "พระราชอาณาจักรสวรรค์บรมสันติ" ต่อมาพระราชโอรสเจ้าชายหงเทียนกุ้ยฝูขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นพระเจ้าสวรรค์

 การใช้ในทางความเชื่อ 

alt=Guardian of the North, Vaiśravaṇa|center|frameless|Guardian of the North, Vaiśravaṇaframeless|alt=|227x227pxframeless|alt=|224x224pxframeless|alt=|204x204pxราชาสวรรค์ตัวเหวิน, ท้าวเวสวัณราชาสวรรค์ฉือกั๋ว, ท้าวธตรฐราชาสวรรค์เจิงจ่าง, ท้าววิรุฬหกราชาสวรรค์กว่างมู่, ท้าววิรูปักษ์

 ดูเพิ่มเติม 
ราชาสวรรค์สูงสุด
เทียนหวง (แก้ความกำกวม)
 อ้างอิง 

หมวดหมู่:จาตุมหาราช
หมวดหมู่:ฐานันดรศักดิ์จีน
หมวดหมู่:ราชาสวรรค์