การยึดครองทางทหาร

การยึดครองทางทหาร () คือการควบคุมดินแดนอธิปไตยเป็นการชั่วคราวและเป็นปรปักษ์ โดยมีกลไกทางทหารของอำนาจปกครองหนึ่ง ๆ เข้าไปใช้อำนาจเหนือดินแดนนั้น ซึ่งอยู่นอกขอบเขตทางกฎหมายของดินแดนอธิปไตยของอำนาจปกครองนั้นเองEyal Benvenisti. The international law of occupation. Princeton University Press, 2004. , p. 43 ดินแดนที่ถูกควบคุมเรียกว่า ดินแดนที่ถูกยึดครอง และอำนาจปกครองที่เข้าไปควบคุมเรียกว่า ผู้ยึดครอง ลักษณะที่เป็นการชั่วคราวของการยึดครองนี้เองที่ทำให้แตกต่างจากการผนวกและการยึดเป็นอาณานิคม บ่อยครั้งที่ผู้ยึดครองจะสถาปนาการปกครองโดยทหารขึ้นเพื่ออำนวยความสะดวกในการบริหารดินแดนที่ถูกยึดครอง แม้ว่านี่จะไม่ใช่ลักษณะที่จำเป็นของการยึดครองก็ตาม

กฎเกณฑ์ของการยึดครองถูกกำหนดไว้ในข้อตกลงระหว่างประเทศหลายฉบับ โดยหลักแล้วคืออนุสัญญาเฮก ค.ศ. 1907 และอนุสัญญาเจนีวา รวมถึงจากการปฏิบัติของรัฐที่ก่อตั้งมาอย่างยาวนาน สนธิสัญญาที่เกี่ยวข้องระหว่างประเทศ คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ และงานเขียนของนักวิชาการทหารหลายคนได้ให้แนวทางในประเด็นต่าง ๆ เกี่ยวกับสิทธิและหน้าที่ของอำนาจผู้ยึดครอง การคุ้มครองพลเรือน การปฏิบัติต่อเชลยศึก การประสานงานความพยายามในการบรรเทาทุกข์ การออกเอกสารการเดินทาง สิทธิในทรัพย์สินของประชาชน การจัดการวัตถุทางวัฒนธรรมและศิลปะ การจัดการผู้ลี้ภัย และข้อกังวลอื่น ๆ ที่มีความสำคัญสูงสุดทั้งก่อนและหลังการยุติความเป็นปรปักษ์ในช่วงความขัดแย้งด้วยอาวุธ ประเทศที่ดำเนินการยึดครองทางทหารและละเมิดบรรทัดฐานที่เป็นที่ตกลงกันในระดับนานาชาติมีความเสี่ยงที่จะถูกตำหนิ วิจารณ์ หรือประณาม ในยุคปัจจุบัน กฎหมายว่าด้วยการยึดครองได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศไปแล้ว และเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายสงคราม

ตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สองและการก่อตั้งสหประชาชาติเป็นต้นมา กฎหมายระหว่างประเทศมักปฏิบัติเป็นแบบแผนว่า ดินแดนที่ถูกยึดครองจะยังคงได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นดินแดนที่ถูกยึดครองอยู่ต่อไป ในกรณีที่ผู้ยึดครองพยายามจะเปลี่ยนแปลงระยะเวลาชั่วคราวของโครงสร้างอำนาจที่มีอยู่ในดินแดนนั้น ไม่ว่าจะได้รับการสนับสนุนหรือการยอมรับจากมหาอำนาจอื่นหรือไม่ก็ตาม โดยการพยายามทำให้การยึดครองนั้นมีผลถาวรผ่านการผนวกดินแดน (ไม่ว่าจะเป็นการผนวกอย่างเป็นทางการหรือไม่เป็นทางการ) และปฏิเสธที่จะยอมรับว่าตนเองเป็นผู้ยึดครอง นอกจากนี้ คำถามว่าที่ดินแดนใดถือว่าถูกยึดครองหรือไม่นั้นก็มักกลายเป็นประเด็นที่โต้เถียงกันอย่างรุนแรง โดยเฉพาะเมื่อมีอำนาจรัฐตั้งแต่สองฝ่ายขึ้นไปไม่เห็นพ้องกันเกี่ยวกับสถานะของดินแดนนั้น ซึ่งข้อพิพาทลักษณะนี้มักกลายเป็นต้นเหตุของความขัดแย้งทางอาวุธได้ด้วยตนเอง

อ้างอิง

หมวดหมู่:การยึดครองทางทหาร
หมวดหมู่:เผด็จการทหาร
หมวดหมู่:สังคมวิทยาการทหาร