ลิงก์-ที

LINK-T คือระบบเชื่อมโยงข้อมูลทางยุทธวิธี (Tactical Data Link) ที่พัฒนาโดยมีบริษัท Saab ของประเทศสวีเดนให้แก่กองทัพอากาศไทย ต่อมากองทัพเรือนำไปใช้งานด้วยและตั้งชื่อว่า LINK-RTN 

ภูมิหลัง
ในอดีต กองทัพอากาศไทยต้องพึ่งพาการสื่อสารวิทยุแบบเสียงและระบบข้อมูลแบบจุดต่อจุด ไม่มีโครงข่ายกลาง ไม่มีการการแลกเปลี่ยนข้อมูลสถานการณ์ร่วมกันRTAF White Paper 2005, “Air Defence Communications Limitations”, Royal Thai Air Force Headquarters, Bangkok. ต่อมาเมื่อกองทัพอากาศพิจารณาจัดหาเครื่องบินขับไล่ในปี 2005-2006 ตัวเลือก Gripen C/D ถือว่ามีข้อได้เปรียบ เพราะ Saab เสนอแพ็กเกจแบบครบวงจรทั้งเครื่องบินขับไล่, เครื่องบินเตือนภัยล่วงหน้าทางอากาศ, ระบบอาวุธ และระบบเชื่อมโยงข้อมูลที่เป็นเอกภาพSIPRI, “Arms Transfers Database – Thailand Gripen and Erieye deal”, Stockholm International Peace Research Institute.

Saab มีประสบการณ์กับระบบเชื่อมโยงข้อมูลทางยุทธวิธี (TIDLS) ซึ่งใช้ในเครื่องบินขับไล่ Gripen และระบบเตือนภัยล่วงหน้าทางอากาศ Erieye อยู่แล้ว แต่แทนที่จะติดตั้งเฉพาะลิงก์แบบมาตรฐานของตนเองเหมือนที่ขายให้ประเทศอื่น บริษัทได้เสนอพัฒนาลิงก์เฉพาะให้ไทย โดยใช้ TIDLS ของตนเองเป็นพื้นฐาน แล้วพัฒนายให้เป็นเครือข่ายของไทยเฉพาะจนเป็น Link-T ในราวปี 2010Janes Defence Weekly, “Thailand develops indigenous Link-T datalink with Saab support”, 2011.  

การที่ไทยมี LINK-T ใช้งานส่งผลให้ไทยเป็นประเทศเดียวในอาเซียนที่มีอิสรภาพทางระบบเชื่อมโยงข้อมูล ไม่ต้องพึ่งพาและเสียค่าใช้งานระบบ LINK-16 ของสหรัฐ ตลอดจนไม่ถูกผูกมัดด้วยกฎหมายควบคุมการส่งออกอาวุธและเทคโนโลยีทางทหารของสหรัฐShephard Media, “Thailand’s Gripen package includes sovereign Link-T datalink”, 2012. แต่ในขั้นนี้ แม้ว่าไทยมีสิทธิใช้งานและปรับแต่ง LINK-T อย่างสมบูรณ์ แต่สิทธิด้านทรัพย์สินทางปัญญาใน LINK-T ก็ยังเป็นของ SaabShephard Defence Insight, “Offset deal for RTAF Gripen E/F includes transfer of Link-T IPR”, 2023.

พัฒนาการ
หลังจากที่เครื่องบินขับไล่ Gripen C/D และเครื่องบินเตือนภัยล่วงหน้าทางอากาศ Saab 340 Erieye ในช่วงปี 2011 ระบบ Link-T ก็เริ่มใช้งานจริงเป็นครั้งแรก โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างสงครามรวมศูนย์เครือข่าย (Network Centric Warfare) ระหว่างเครื่องบินขับไล่, เครื่องบินเตือนภัยล่วงหน้า และศูนย์บัญชาการ ทำให้ทุกหน่วยเห็นข้อมูลสถานการณ์ร่วมกันแบบเรียลไทม์

ในระยะถัดมา Link-T ถูกพัฒนาให้กว้างขึ้น กองทัพเรือไทยนำไปปรับใช้ในชื่อ Link-RTN บนเรือฟริเกตชุดเรือหลวงนเรศวร, เรือหลวงภูมิพลอดุลยเดช และเรือหลวงจักรีนฤเบศร ส่งผลให้การปฏิบัติการทางทะเลกับทางอากาศสามารถผสานเป็นภาพรวมเดียวกันShephard Media, “Royal Thai Navy adopts Link-RTN based on Link-T for frigates and carrier”, 2018. นอกจากนี้ยังมีการปรับปรุง F-5 Super Tigris ให้สามารถใช้งาน Link-TAir Recognition, “Royal Thai Air Force upgrades F-5 to F-5TH Super Tigris with Link-T datalink”, 2020. ทำให้ขีดความสามารถด้านการรบเชื่อมโยงของกองทัพอากาศเพิ่มสูงขึ้น

อนาคต
ในปี 2025 หนึ่งในข้อตกลงในการจัดหาเครื่องบินขับไล่ Gripen E/F คือการที่ Saab จะโอนสิทธิ์ทรัพย์สินทางปัญญาของ Link-T ทำให้ประเทศไทยกลายเป็นหนึ่งในไม่กี่ประเทศของเอเชียที่มีระบบเชื่อมโยงข้อมูลเป็นของตนเองในฐานะเจ้าของเทคโนโลยี Shephard Defence Insight, “Offset deal for RTAF Gripen E/F includes transfer of Link-T IPR”, 2023.  ทำให้ไทยสามารถปรับปรุงแก้ไขในระดับลึก เพื่อพัฒนาเป็น LINK Thailand ซึ่งจะเป็นระบบเชื่อมโยงข้อมูลกลางของกองทัพไทยสยามรัฐ. "ผบ.ทอ." ตั้ง คกก.พิจารณาข้อเสนอ 2 บริษัท "SAAB -Lockheed Martin" ก่อนสรุปผลซื้อเครื่องบินรบฝูงใหม่ภายในสัปดาห์นี้ 26 สิงหาคม 2024 ขณะเดียวกัน Saab จะถ่ายทอดเทคโนโลยีผ่านการตั้งศูนย์วิจัยและพัฒนาร่วมกับภาคอุตสาหกรรมป้องกันประเทศในไทย เช่น RV Connex และ TAIBangkok Post, “Saab to set up R&D centre in Thailand as part of Gripen E/F offset”, 2024.

อีกด้านหนึ่ง กองทัพเรือไทยมีโครงการปรับปรุงเรือตรวจการณ์ไกลฝั่งชุดเรือหลวงปัตตานีซึ่งจะติดตั้งเรดาร์ Saab Sea Giraffe และระบบอำนวยการรบที่รองรับ Link-RTNNaval News, “Royal Thai Navy to upgrade Pattani-class OPVs with Saab Sea Giraffe 1X and Link-RTN capable CMS”, 2024.  นอกจากนี้ โครงการเรือฟริเกตใหม่จำนวน 4 ลำระหว่างปี 2026-2035 ก็จะรองรับ Link-RTN เช่นกันJanes Defence Weekly, “Thailand outlines plan for four new frigates with Saab 9LV combat system and Link-RTN”, 2025.

 LINK-TH
หลังจากที่กองทัพอากาศได้รับ LINK-T จาก Saab ในปี 2010 ที่แม้ใช้งานได้จริงแต่สิทธิ์ในทรัพย์สินทางปัญญายังคงอยู่กับ Saab ทำให้ไทยมีเพียงสิทธิ์การใช้งานและการปรับแต่งบางส่วน กองทัพอากาศจึงร่วมมือกับบริษัท RV Connex สร้างระบบเชื่อมโยงข้อมูลที่ไทยเป็นเจ้าของอย่างแท้จริง โดยนำโค้ดในส่วนที่เป็นลิขสิทธิ์ของ Saab ออกทั้งหมดและเขียนขึ้นใหม่ในส่วนของไทยเอง และตั้งชื่อว่า Link-TH ในปี 2020Shephard Media, “Thailand develops indigenous Link-TH datalink with RV Connex”, 2020. แล้วทำการติดตั้งบนเครื่องบิน F-5TH Super Tigris, Alpha Jet, T-50TH และ AT-6 ตามลำดับ 

ในปี 2023 เมื่อกองทัพอากาศกำหนดนโยบายให้ Link-TH เป็นลิงก์หลัก ก็เกิดปัญหาในประเด็นสิทธิ์ในความเป็นเจ้าของว่าระหว่างกองทัพอากาศ (ผู้ใช้งานและผู้กำหนดความต้องการ) กับ RV Connex (ผู้พัฒนาและผู้เขียนโค้ด) ว่าใครคือผู้ถือสิทธิ์โดยแท้จริง กองทัพอากาศหลีกเลี่ยงตอบคำถามในประเด็นนี้ แต่เมื่อพิจารณาจากการที่กองทัพอากาศลดความร่วมมือกับ RV Connex และหันไปเจรจากับ Saab ให้โอนสิทธิ์ทรัพย์สินทางปัญญาของ Link-T ให้แก่ตน จึงเชื่อได้ว่าแท้จริงแล้วสิทธิ์ใน Link-TH เป็นของ RV Connex

อ้างอิง

หมวดหมู่:กองทัพอากาศไทย
หมวดหมู่:กองทัพเรือไทย
หมวดหมู่:การสื่อสารทางการทหาร