ทางรถไฟสายแม่น้ำ

ทางรถไฟสายแม่น้ำ หรือ ทางรถไฟสายมักกะสัน–แม่น้ำ เป็นทางรถไฟอันเป็นส่วนหนึ่งของทางรถไฟสายตะวันออก ทางรถไฟสายนี้ใช้สำหรับวิ่งขนส่งสินค้าเพียงอย่างเดียวและไม่มีบริการรับส่งผู้โดยสาร

 ประวัติ 
ทางรถไฟสายแม่น้ำ มีจุดเริ่มต้นมาจากความคับแคบของพื้นที่สถานีกรุงเทพ ไม่สะดวกในการรับส่งสินค้าต่าง ๆ โดยเฉพาะการส่งออกและนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศทางเรือเดินทะเล กรมรถไฟหลวงจึงได้แยกทางรถไฟจากช่วงสถานีรถไฟมักกะสันบนทางรถไฟสายตะวันออกไปทางแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณท่าเรือกรุงเทพ (คลองเตย) ระยะทางประมาณ 5 กิโลเมตร ใช้รางขนาดมาตรฐานความกว้าง 1.435 เมตร เปิดใช้งานเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2452 และเปลี่ยนมาใช้รางขนาดความกว้าง 1.00 เมตรในเวลาต่อมา

ทางรถไฟสายแม่น้ำ เคยเป็นส่วนหนึ่งของโครงการโฮปเวลล์ที่มีแผนการก่อสร้างช่วงที่ 2 และได้รับสัมปทานลงนามในสัญญาเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2533 อายุสัมปทาน 30 ปี ตั้งแต่วันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2534 ถึง 5 ธันวาคม พ.ศ. 2542 แต่โครงการดังกล่าวประสบความล่าช้าและเกิดการฟ้องร้องหลังจากนั้น

 จังหวัดและอำเภอที่ผ่าน 
 เขต / อำเภอ  จังหวัด ราชเทวี, ยานนาวา, คลองเตย, พระโขนงกรุงเทพมหานคร
 รายชื่อสถานี 

 ปัญหาการบุกรุก 
ทางรถไฟสายแม่น้ำ ประสบปัญหาการบุกรุกแนวเส้นทางเนื่องจากเป็นเส้นทางที่ไม่มีขบวนรถโดยสารเดินอย่างสม่ำเสมอเหมือนเส้นทางอื่น ๆ มีเพียงขบวนรถสินค้าเท่านั้น

 ตามแนวเส้นทาง 
ตลอดช่วงแนวทางรถไฟสายแม่น้ำนั้น ประสบกับปัญหาการบุกรุกและเกิดเป็นปัญหาชุมชนแออัดขึ้นมาอันเนื่องมาจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจของกรุงเทพมหานคร ทำให้มีความต้องการทั้งด้านแรงงานภาคการก่อสร้างและขนส่ง โดยเฉพาะการก่อสร้างท่าเรือกรุงเทพในเวลานั้น หลังจากการก่อสร้างเสร็จสิ้นมีแรงงานบางส่วนไม่เดินทางกลับภูมิลำเนาและปักหลักตั้งที่พักอาศัยอยู่ตามแนวเส้นทาง

ปัญหาชัดเจนที่สุดคือการรุกล้ำวางสิ่งของและยานพาหนะขวางเส้นทาง ส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อทรัพย์สินที่รุกล้ำ และเกิดความล่าช้าต่อการทำขบวนขนส่งสินค้า

 หลังโรงงานยาสูบ 
การรถไฟแห่งประเทศไทยได้แก้ปัญหาในพื้นที่ที่ติดอยู่กับโรงงานยาสูบด้วยการเปิดให้เช่าพื้นที่ริมทางรถไฟในการติดตั้งป้ายโฆษณา และพัฒนาเป็นสวนสาธารณะ เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวถูกบุกรุกทำให้การรถไฟเสียประโยชน์ และขยายสัมปทานออกไปอีก 30 ปีนับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2564 ขอบเขตคือตามแนวทางรถไฟประมาณ 2 กิโลเมตร ช่วงระหว่างถนนพระรามที่ 4 ไปจนถึงเพชรบุรี

 ย่านสถานีแม่น้ำ 
พื้นที่บริเวณสถานีรถไฟแม่น้ำก็ประสบปัญหาถูกบุกรุกพื้นที่เช่นกัน โดยในปี พ.ศ. 2561 ย่านสถานีแม่น้ำมีพื้นที่ทั้งหมด 260 ไร่ 1 งาน 7 ตารางวา มีการบุกรุกพื้นที่ประมาณ 86 ไร่ 35 ตารางวา คิดเป็นร้อยละ 33 ของพื้นที่ทั้งหมด ซึ่งเดิมย่านดังกล่าวใช้สำหรับเป็นย่านคลังสินค้า คลังน้ำมัน และการขนส่งสินค้าต่อเนื่องทางรถผ่านถนนเชื้อเพลิงที่เชื่อมต่อกับถนนพระรามที่ 4 หลังจากการใช้งานในการขนส่งสินค้าลดลงการรถไฟจึงมีแผนที่จะพัฒนาพื้นที่ดังกล่าวในรูปแบบของมิกซ์ยูส

 ระเบียงภาพ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:เส้นทางรถไฟในประเทศไทย
หมวดหมู่:ทางรถไฟในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเขตราชเทวี
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเขตยานนาวา
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเขตคลองเตย
หมวดหมู่:ก่อตั้งในมณฑลกรุงเทพในปี พ.ศ. 2452
หมวดหมู่:เส้นทางรถไฟที่เปิดทำการในปี พ.ศ. 2452
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเขตพระโขนง