พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา (สารนาถ)

พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา () เป็นประติมากรรมหิน สร้างขึ้นในศตวรรษที่ 5 แสดงรูปพระโคตมพุทธเจ้า "ทรงแสดงธรรม" หรือทำมุทรา ธรรมจักรกัปปวัตตนมุทรา  ประติมากรรมนูนต่ำนี้มีขนาดสูง  ขุดพบที่สารนาถ ประเทศอินเดีย โดย เอฟโอ อือร์เทิล ระหว่างการขุดค้นในปี 1904–1905 ของกรมสำรวจโบราณคดีอินเดีย (ASI) โดยพบในพื้นที่ทางใต้ของธัมเมกขสถูป 

พระพุทธรูปองค์นี้เป็นศิลปะแบบสารนาถ และนำมาจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์สารนาถ ซึ่งเป็นพิพิธภัณฑ์ ณ แหล่งโบราณคดีแห่งแรกของ ASI นับตั้งแต่พิพิธภัณฑ์ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี 1910 พระพุทธรูปนี้มีความสำในฐานะผลงานชิ้นตัวแทนของพุทธศิลป์แบบสารนาถPal, Pratapaditya, Light of Asia : Buddha Sakyamuni in Asian art, p. 109 (quoted), 1984, LACMA, Internet archive. Pal is discussing a similar sculpture in Kolkata, that he describes as "not as well known as the famous fifth-century image preserved in the Sarnath museum..." เดนีส เลดี (Denise Leidy) บรรยายถึงพระพุทธรูปองค์นี้ว่า "มีเหตุผลเพียงพอที่จะยอกว่าเป็นหนึ่งในรูปพระพุทธเจ้าที่มีชื่อเสียงที่สุดในศิลปะเอเชีย"Leidy, Denise Patry, The Art of Buddhism: An Introduction to Its History and Meaning, p. 50, 2009, Shambhala Publications, ISBN 9781590306703 ส่วน รอเบิร์ต อี ฟิชเชอร์ (Robert E. Fisher) เรียกขานให้เป็น "พระ[พุทธ]รูปยุคคุปตะที่มีชื่อเสียงที่สุด"Fisher, 55

ลักษณะพระพุทธรูปองค์นี้ประทับนั่งแบบ ปัทมาสนะHuntington, p. 89 พระหัตถ์สองข้างทำมุทรา ธัมมจักกัปปวัตนมุทรา (มุทราของการหมุนกงล้อแห่งธรรม)Huntington, 89 เบื้องล่างองค์พระพุทธเจ้ามีศิษย์ห้าคน ขนาดเล็กอยู่ ตรงกลางเป็นรูปธรรมจักร ขนาบด้วยกวางหมอบสองข้าง อันสื่อถึงป่ากวาง (อิสิปตนมฤคทายวัน) ในสารนาถ สถานที่ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนาHuntington, p. 89 

ศิษย์ห้าคนหมายถึงปัญจวัคคีย์ คือ พระโกณฑัญญะ, พระอัสสชิ, พระภัททิยะ, พระวัปปะ และ พระมหานามะ นอกจากนี้ยังมีสตรีและเด็กที่นั่งคุกเข่าอยู่เคียงข้าง บัลลังก์ที่พระพุทธเจ้าประทับอยู่ยังมีสัตว์ประหลาดในตำนาน ได้แก่ มกรและวยาฬขนาบสองข้าง ส่วนด้านบนมีเทวดาถือถาดดอกไม้ลอยอยู่

อ้างอิง

บรรณานุกรม

 Fisher, Robert E., Buddhist art and architecture, 1993, Thames & Hudson, 
John Huntington, "Understanding the 5th Century Buddhas of Sarnath: A Newly Identified Mudra and a New Comprehension of the Dharmachakra Mudra", p. 89, Orientations, March 2009

หมวดหมู่:พระพุทธรูป
หมวดหมู่:ศิลปะอินเดีย
หมวดหมู่:พุทธศิลป์
หมวดหมู่:สารนาถ