ผู้สำเร็จราชการฝ่ายในพระราชวังบวรสถานมงคล

ผู้สำเร็จราชการฝ่ายในพระราชวังบวรสถานมงคล แต่เรียกกันเป็นสามัญว่า ผู้สำเร็จราชการวังหน้า เป็นตำแหน่งที่พระมหากษัตริย์สยามทรงสถาปนาขึ้นสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายในที่ทรงอาวุโส และมีหน้าที่ปกครองเจ้านายฝ่ายในของพระราชวังบวรสถานมงคล

ประวัติ
เมื่อปี พ.ศ. 2429 เมื่อกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญทิวงคตแล้วพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนาตำแหน่งสยามมกุฎราชกุมารอย่างสมเด็จหน่อพระพุทธเจ้าตามราชประเพณีเดิม จึงประกาศพระราชกฤษฎีกาเลิกตำแหน่งพระมหาอุปราชฝ่ายหน้าแต่นั้นมา พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริจะไม่ให้พระราชวังบวรสถานมงคลเป็นที่ร้าง จึงโปรดฯ ให้คงจัดรักษาเป็นพระราชวัง ให้มีเจ้าพนักงานรักษาหน้าที่อยู่อย่างเดิม ทรงมอบหมายการปกครองให้พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดวงประภา พระราชธิดาพระองค์ใหญ่ของพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสำเร็จราชการฝ่ายในทั่วไป และโปรดฯ ให้เสด็จขึ้นมาประทับอยู่ที่พระที่นั่งสาโรชรัตนประพาส พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรง พระอุสาหะเสด็จขึ้นไปเยี่ยมเนือง ๆ ด้วยพระองค์ทรงเคารพนับถือในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวมาก ทรงอุปการะแก่พระ ราชบุตรพระราชธิดามาทุกพระองค์ ถึงพระราชโอรสและพระราชธิดาในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญซึ่งยังทรงพระเยาว์อยู่โดยมากนั้น ก็ทรงจัดการให้เล่าเรียน แลเปนพระราชธุระทำนุบำรุงต่อมา ที่เปนพระองค์ชายเมื่อทรงพระเจริญ ขึ้นได้มีตำแหน่งรับราชการแทบทุกพระองค์

เมื่อพระองค์เจ้าดวงประภาสิ้นพระชนม์ โปรดฯ ให้พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุดาสวรรค์ พระเจ้าลูกเธอในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวรองลงมา ทรงสำเร็จราชการฝ่ายในวังหน้าต่อมา เหมือนอย่างพระองค์เจ้าดวงประภา และโปรดฯ ให้พระองค์เจ้าวงจันทร์ พระเจ้าน้องนางร่วมพระชนนีกับกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญเสด็จขึ้นมาประทับที่พระที่นั่งบวรบริวัติมาจนตลอดรัชกาลที่ 5

ถึงรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อพระองค์เจ้าสุดาสวรรค์สิ้นพระชนม์ จึงโปรดฯ ให้พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวงจันทร์ทรงสำเร็จราชการฝ่ายในวังหน้าแทนพระองค์เจ้าสุดาสวรรค์ต่อมาจนกระทั่งพระองค์สิ้นพระชนม์เมื่อปีขาล พ.ศ. 2459 เจ้านายในวังหน้าจึงได้เสด็จไปประทับที่พระบรมมหาราชวัง และมิมีผู้ใดดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการวังหน้าอีก

รายพระนาม

 ลำดับ รูป  รายพระนาม/รายนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ   หมายเหตุ 1  100px   พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดวงประภา  พ.ศ. 2429  พ.ศ. 2438   2  100px  พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุดาสวรรค์   พ.ศ. 2438  พ.ศ. 2455    3  100px  พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวงจันทร์   พ.ศ. 2455  พ.ศ. 2459

อ้างอิง

หมวดหมู่:กรมพระราชวังบวรสถานมงคล