เติงกู มะห์หมูด มะห์ยิดดีน

เติงกู มะห์หมูด มะห์ยิดดีน (, เติงกู มะฮ์มูด มะฮ์ยีดีน, อักษรยาวี: ; 28 ตุลาคม ค.ศ. 1908 – 12 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1954) รู้จักกันตามพระนามลำลอง ฮารีเมามาลายา (; พยัคฆ์แห่งมาลายา) เป็นเจ้าชายมาลายา–ปัตตานีที่เกิดในสยาม และนักสู้เพื่ออิสรภาพ นักธุรกิจ ผู้ประกาศวิทยุ และหัวหน้าสายลับที่รับใช้ฝ่ายบริหารปฏิบัติการพิเศษของอังกฤษ พระองค์ถูกมองอย่างกว้างขวางเป็น "ตัวแทนขบวนการเอกราช" บางคนมองพระองค์เป็นผู้อ้างสิทธิ์ราชบัลลังก์ของอาณาจักรปตานี

มะห์ยิดดีนมีบทบาทสำคัญในฐานะนักปฏิรูปการศึกษาของชาวมลายูในรัฐกลันตัน โดยเป็นผู้อุปถัมภ์โรงเรียนสหกรณ์ในรัฐ และประสบความสำเร็จในฐานะผู้ประกอบการ ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง พระองค์เป็นชาวมลายูคนแรกที่ถูกเกณฑ์เป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารปฏิบัติการพิเศษ และได้รับชื่อเสียงเพิ่มขึ้นจากการเป็นผู้นำหน่วยมลายูของกองกำลังที่ 136 ในช่วงหลังสงคราม พระองค์ทรงดำรงตำแหน่งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งสหพันธรัฐมาลายา และก่อตั้งสมาคมมลายูปัตตานีที่ยิ่งใหญ่ (, GAMPAR) ซึ่งพระองค์ดำรงตำแหน่งประธาน

เนื่องจากความแตกต่างในการถอดเสียงอักษรยาวีเป็นอักษรรูมี พระนามของพระองค์จึงปรากฏในหลายรูปแบบ รวมถึง Tengku Mahmood Mahyiddeen และ Tengku Mahmud Mahyideen นอกจากนี้ พระองค์ยังใช้พระนามอื่น ๆ เช่น  Mahydeen, Mahyiddin, Mahyidden และ Muyidu'd-in ในงานเขียนส่วนพระองค์และจดหมายราชการอีกด้วย

 ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา 
เติงกู มะห์หมูด มะห์ยิดดีน บิน เต็งกูอับดุลกอเดร์ กามารุดดีนประสูติในวันที่ 28 ตุลาคม ค.ศ. 1908 ที่อิซตานาจะบังตีกอ ("วังจะบังติกอ") ที่ปัตตานี ประเทศสยาม (ปัจจุบันคือประเทศไทย) พระองค์เป็นพระโอรสในเติงกู อับดุล กาดีร์ การามุดดีน เจ้าเมืองปัตตานีองค์ที่ 27 และองค์สุดท้ายที่ขึ้นครองราชย์เป็นสุลต่านอับดุลกอเดร์ กามารุดดีน ชะฮ์ใน ค.ศ. 1898 จนกระทั่งถูกถอดถอนจากอาณาจักรรัตนโกสินทร์ใน ค.ศ. 1902 กับเติงกู ไมมูนะฮ์ พระมเหสีองค์ที่สาม

ทางพระบิดาของเขา พระองค์เป็นรัชทายาทของราจาลง ยูนุซ เจ้าชายแห่งอาณาจักรปตานีผู้รวมกลันตันและปกครองในฐานะราจาองค์แรกตั้งแต่ ค.ศ. 1763 ถึง 1795 เจ๊ะ ไมมูนะฮ์ พระมารดา (ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นเติงกู ไมมูนะฮ์หลังสมรส) เป็นสมาชิกของลง ฆัฟฟาร์ ซึ่งเป็นราชวงศ์ผู้ปกครองกลันตันตอนใต้ พระองค์เป็นพระบุตรองค์ที่หกจากพระโอรสธิดาเจ็ดพระองค์ของพระบิดา และเป็นพระโอรสองค์ที่สอง หลังพระมารดาสิ้นพระชนม์ใน ค.ศ. 1912 พระองค์จึงถูกส่งไปกลันตันเพื่อเลี้ยงดูโดยเติงกู เกิมบัง พระมารดาเลี้ยงผู้เป็นพระมเหสีองค์แรกของเต็งกูอับดุลกอเดร์Mahmood, Aziz (1985). Tengku Mahmood Mahyideen (1908-1954) Peranan, Sumbangan dan perjuangan [Tengku Mahmood Mahyiddeen (1908-1954): Role, Contribution, and Struggle] (in Malay). Universiti Kebangsaan Malaysia

มะห์หมูด มะห์ยิดดีนเริ่มการศึกษาใน ค.ศ. 1916 ที่โรงเรียนรัฐบาลปาดังการงในโกตาบารู ต่อมาได้ย้ายไปเรียนที่โรงเรียนสภาศาสนาอิสลามโกตาบารู ซึ่งพระองค์เรียนอยู่สองปี ใน ค.ศ. 1920 พระองค์ถูกส่งไปกรุงเทพ เพื่อศึกษาต่อที่โรงเรียนอัสสัมชัญ พระองค์เสด็จกลับมายังกลันตันใน ค.ศ. 1923 ไม่นานก่อนที่พระบิดาของเขาจะนำการกบฏเบอลูการ์เซอมักต่อต้านการปกครองของสยาม พระองค์ศึกษาต่อที่ Penang Free School ตั้งแต่ ค.ศ. 1925 ถึง 1928 และในวันที่ 18 มิถุนายน ค.ศ. 1933 พระองค์ได้รับประกาศนียบัตรเคมบริดจ์ระดับสูง (เกียรตินิยม, I.M.S.)

พระองค์ได้รับทุนการศึกษาเพื่อศึกษาต่อด้านการศึกษาทางการแพทย์ที่วิทยาลัยการแพทย์พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7 ในสิงคโปร์ แต่ปฏิเสธข้อเสนอนั้น โดยเลือกที่จะช่วยเหลือพระบิดาในการต่อสู้เพื่อเอกราชของปัตตานีแทน

 ชีวิตส่วนพระองค์ 
ใน ค.ศ. 1930 เติงกู มะห์หมูดสมรสกับเติงกู ไซนับ บินตี ลง เซอนิก มูลุต เมระฮ์ เจ้าหญิงชาวกลันตัน โดยลง เซอนิก มูลุต เมระฮ์ พระบิดาของพระนาง ได้รับชัยชนะในสงครามกลางเมืองและขึ้นครองราชบัลลังก์รัฐกลันตันในฐานะสุลต่านมูฮัมมัดที่ 2 ซึ่งครองราชย์ตั้งแต่ ค.ศ. 1836 ถึง 1886 ทั้งเติงกู มะห์หมูดและเติงกู ไซนับเป็นพระญาติห่าง ๆ สืบเชื้อสายมาจากราจา ลง ยูนุซ ซึ่งเป็นราจาองค์แรกของรัฐกลันตัน

 อ่านเพิ่ม 

 Malek, Mohd Zamberi A. (1999). Harimau Malaya: biografi Tengku Mahmood Mahyiddeen (in Malay). Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia. 
 Mahmud (Nik.), Anuar Nik (1994). The Malay Unrest in South Thailand: An Issue in Malayan-Thai Border Relations. Institut Alam dan Tamadun Melayu, Universiti Kebangsaan Malaysia.

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดปัตตานี
หมวดหมู่:ชาวมาเลเซียเชื้อสายมลายู
หมวดหมู่:ชาวมาเลเซียที่นับถือศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:พระโอรสของสุลต่าน
หมวดหมู่:ราชวงศ์กลันตัน
หมวดหมู่:เจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารปฏิบัติการพิเศษ
หมวดหมู่:สมาชิกเครื่องราชอิสริยาภรณ์จักรวรรดิบริติช
หมวดหมู่:นักการเมืองมาเลเซียเชื้อสายมลายู