เขตพระราชฐานอากาซากะ

เขตพระราชฐานอากาซากะ (ญี่ปุ่น: 赤坂御用地; โรมาจิ: Akasaka Goyōchi; อังกฤษ: Akasaka Estate) เป็นเขตที่ประทับของพระบรมวงศานุวงศ์ในราชวงศ์ญี่ปุ่น ตั้งอยู่ ณ ย่านโมโตอากาซากะ แขวงอากาซากะ เขตมินาโตะ กรุงโตเกียว มีพื้นที่ 510,000 ตารางเมตรโดยประมาณ 

ภายในเขตพระราชฐานจะประกอบไปด้วย สวนหลวงอากาซากะ, พระตำหนักที่ประทับ, ตำหนักที่ประทับ, และสำนักงานของเจ้าหน้าที่สำนักพระราชวัง ซึ่งในปัจจุบันพระบรมวงศานุวงศ์ในราชวงศ์ญี่ปุ่นโดยส่วนใหญ่จะประทับอยู่ในเขตพระราชฐานแห่งนี้ ยกเว้นสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ, สมเด็จพระจักรพรรดินีมาซาโกะ, เจ้าหญิงไอโกะที่ประทับ ณ พระราชวังหลวงโตเกียว, เจ้าชายกับเจ้าหญิงฮิตาจิที่ประทับ ณ วังฮิตาจิ (วังโทกิวามัตสึ) เขตชิบูยะ กรุงโตเกียว, และเจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะที่ประทับ ณ อดีตบ้านพักของอธิบดีสำนักพระราชวัง เขตชิโยดะ กรุงโตเกียว

ตามธรรมเนียมแล้วที่ประทับจะถูกเปลี่ยนชื่อไปตามพระอิสริยยศของผู้ประทับหลัก ปัจจุบันภายในเขตพระราชฐานอากาซากะประกอบไปด้วยที่ประทับ ดังนี้
 พระตำหนักเซ็นโต (仙洞御所)
 ตำหนักอากิชิโนะ (秋篠宮邸)
 ตำหนักมิกาซะ (三笠宮邸)
 ตำหนักมิกาซะตะวันออก (三笠宮東邸)
 ตำหนักทากามาโดะ (高円宮邸)
สถานที่อื่น ๆ ภายในเขตพระราชฐานอากาซากะ ประกอบด้วย
 ตำหนักอากาซากะตะวันออก (赤坂東邸)
 สวนหลวงอากาซากะ (赤坂御苑)
 ทำเนียบรับรองพระตำหนักอากาซากะ (迎賓館赤坂離宮)

 ประวัติ 
สืบเนื่องจากในต้นรัชสมัยเมจิได้มีการย้ายเมืองหลวงจากเมืองเกียวโตมายังโตเกียว จึงทำให้พระบรมวงศานุวงศ์ต้องมีการย้ายที่ประทับมายังนครโตเกียวเช่นกันhttps://diamond.jp/articles/-/329527?page=2 ซึ่งเขตพระราชฐานอากาซากะในสมัยนั้นเคยเป็นที่ตั้งของคฤหาสน์ตระกูลคิชูโทกูงาวะ (紀州徳川家) มาก่อน จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2415 (ปีเมจิที่ 5) โมจิซึงุ โทกูงาวะ (徳川 茂承) ผู้นำตระกูลคิชูโทกูงาวะคนที่ 14 ได้มอบที่ดินแห่งนี้ให้กับราชวงศ์ญี่ปุ่น

วันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2416 (ปีเมจิที่ 6) เกิดเหตุการณ์เพลิงไหม้ที่พระตำหนักนิชิโนะมารุ (西の丸御殿) ซึ่งเป็นที่ประทับของจักรพรรดิเมจิภายในพระราชวังหลวงโตเกียว จึงทำให้จักรพรรดิเมจิต้องย้ายมาประทับ ณ อดีตคฤหาสน์ของตระกูลคิชูโทกูงาวะเป็นการชั่วคราว (ตั้งอยู่ในบริเวณเดียวกันกับทำเนียบรับรองพระตำหนักอากาซากะในปัจจุบัน) ระหว่างรอการก่อสร้างพระตำหนักแห่งใหม่ในพระราชวังหลวงโตเกียว พอพระตำหนักใหม่สร้างเสร็จในวันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2431 (ปีเมจิที่ 21) พระองค์จึงย้ายออกไปประทับในพระราชวังหลวงโตเกียวตามเดิม

หลายปีถัดมา ได้มีการก่อสร้างพระตำหนักขึ้นเป็นครั้งแรกภายในที่ดินแห่งนี้เพื่อใช้เป็นที่ประทับสำหรับมกุฎราชกุมารโยชิฮิโตะ โดยก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2452 (ปีเมจิที่ 42) และมีการเรียกชื่อที่ประทับแห่งนี้ว่าพระตำหนักโทงู เนื่องจากเป็นที่ประทับของมกุฎราชกุมาร อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันพระตำหนักแห่งนี้ถูกเรียกว่าพระตำหนักอากาซากะ (迎賓館赤坂離宮) ซึ่งไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ประทับอยู่แล้ว โดยใช้เป็นทำเนียบรับรองแขกของรัฐแทน

จากนั้นมาก็ได้มีการสร้างพระตำหนักและตำหนักเพื่อใช้เป็นที่ประทับของพระบรมวงศานุวงศ์ในที่ดินแห่งนี้ เช่น พระตำหนักที่ประทับของจักรพรรดินีพระพันปีหลวง (จักรพรรดินีพระพันปีหลวงเอโช, จักรพรรดินีโชเก็ง, และจักรพรรดินีเทเม),  ตำหนักของพระราชโอรสในจักรพรรดิไทโช (เจ้าชายชิจิบุและเจ้าชายมิกาซะ) อย่างไรก็ตาม ที่ประทับเหล่านี้ได้ถูกไฟไหม้จนหมดสิ้นเนื่องจากการทิ้งระเบิดทางอากาศในสมัยสงครามโลกครั้งที่สองhttps://news.yahoo.co.jp/articles/ed0d847bd6cbb9cd3f6d5d87ab1e3b92a4a7ee9b?page=3

พอเมื่อญี่ปุ่นแพ้ในสงครามโลกครั้งที่สองและมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญในปี พ.ศ. 2488 จึงทำให้อสังหาริมทรัพย์ทั้งหมดของราชวงศ์ญี่ปุ่นรวมถึงที่ดินแห่งนี้ถูกโอนกรรมสิทธิ์กลายเป็นของรัฐ พอสถานการณ์ของสงครามเริ่มคลี่คลาย จึงได้มีการทยอยกลับมาก่อสร้างที่ประทับภายในที่ดินผืนนี้อีกครั้ง โดยที่ประทับแรกที่ถูกสร้างหลังจากช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สองคือ พระตำหนักโทงู (東宮御所) เพื่อใช้เป็นที่ประทับของมกุฎราชกุมารอากิฮิโตะ ซึ่งสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2503 จากนั้นมาก็ได้มีการทยอยก่อสร้างพระตำหนักและตำหนักเพื่อใช้เป็นที่ประทับของพระบรมวงศานุวงศ์ในที่ดินแห่งนี้จวบจนปัจจุบัน

 พระตำหนักเซ็นโต 

พระตำหนักเซ็นโต (ญี่ปุ่น: 仙洞御所; โรมาจิ: Sendō Gosho; อังกฤษ: The Emperor Emeritus’ Residence) ตั้งอยู่ฝั่งตะวันตกเฉียงเหนือของเขตพระราชฐานอากาซากะhttps://president.jp/articles/-/69000?page=2 ปัจจุบันเป็นที่ประทับหลักของสมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะและสมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะจึงทำให้พระตำหนักแห่งนี้มีชื่อว่าพระตำหนักเซ็นโต

 ชื่อที่ประทับ 
ที่ประทับแห่งนี้มีการเปลี่ยนแปลงชื่อหลายครั้งตามพระอิสริยยศของผู้ประทับหลัก ซึ่งมีลำดับดังนี้
+ชื่อที่ประทับ (ไทย)ชื่อที่ประทับ (ญี่ปุ่น)ช่วงระยะเวลาพระตำหนักโทงู東宮御所14 มิถุนายน 2503 - 7 มกราคม 2532พระตำหนักอากาซากะ赤坂御所7 มกราคม 2532 - 8 ธันวาคม 2536พระตำหนักโทงู東宮御所6 กรกฎาคม 2537 - 30 เมษายน 2562พระตำหนักอากาซากะ赤坂御所1 พฤษภาคม 2562 - 6 กันยายน 2564พระตำหนักเซ็นโต仙洞御所26 เมษายน 2565 - ปัจจุบัน

 ประวัติของที่ประทับในแต่ละสมัย 

 พระตำหนักโทงู (สมัยมกุฎราชกุมารอากิฮิโตะ) 
พระตำหนักแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นในบริเวณเดียวกันกับพระตำหนักโอมิยะอันเป็นที่ประทับของจักรพรรดินีเทเมในอดีตhttps://president.jp/articles/-/69000?page=3 พอเมื่อจักรพรรดินีเทเมสวรรคตในวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2494 พระตำหนักได้ถูกทิ้งร้างไปช่วงระยะนึง จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2488 ได้เกิดไฟไหม้ขึ้นโดยมีสาเหตุมาจากการทิ้งระเบิดทางอากาศในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง พอสงครามจบลงจึงได้มีการสร้างพระตำหนักขึ้นมาใหม่ ณ บริเวณเดียวกัน ซึ่งก่อสร้างแล้วเสร็จในเดือนเมษายน พ.ศ. 2503 โดยใช้งบประมาณ 230 ล้านเยน (ประมาณ 50 ล้านบาท) เพื่อใช้เป็นที่ประทับของมกุฎราชกุมารอากิฮิโตะกับมกุฎราชกุมารีมิจิโกะหลังจากอภิเษกสมรส ซึ่งที่ประทับแห่งนี้ได้มีการใช้ชื่อว่าพระตำหนักโทงู โดยชื่อนี้จะใช้เฉพาะที่ประทับของมกุฎราชกุมารเท่านั้น 

ที่ประทับแห่งนี้มีพื้นที่ใช้สอยตามกฎหมายประมาณ 4,320 ตารางเมตร延床面積 = เป็นพื้นที่ใช้สอยรวมตามกฎหมายอาคาร โดยจะไม่นับพื้นที่บางส่วน เช่น ระเบียง แบ่งออกเป็นห้องส่วนรวม 1,409 ตารางเมตร, ห้องส่วนพระองค์ 999 ตารางเมตร, สำนักงานของเจ้าหน้าที่สํานักราชเลขาธิการส่วนพระองค์ 985 ตารางเมตร และส่วนอื่น ๆ 927 ตารางเมตร ซึ่งออกแบบโดยนายโยชิโร ทานิงูจิ (谷口吉郎) โดยในช่วงเริ่มแรกมีมกุฎราชกุมารอากิฮิโตะ, มกุฎราชกุมารีมิจิโกะ และเจ้าชายฮิโระ (นารูฮิโตะ) ย้ายเข้าประทับในพระตำหนัก หลังจากที่ประทับได้สักพัก ในปี พ.ศ. 2508 และ พ.ศ. 2512 ทั้งสองพระองค์ก็ได้มีพระราชบุตรประสูติเพิ่มเติม ได้แก่ เจ้าชายอายะ (ฟูมิฮิโตะ) และ เจ้าหญิงโนริ (ซายาโกะ) ตามลำดับ
พอเมื่อพระราชบุตรเริ่มเจริญพระชันษา จึงต้องเริ่มมีการแบ่งห้องประทับส่วนพระองค์ ในเบื้องต้นได้มีการนำเอาห้องส่วนรวมมาดัดแปลงเป็นห้องประทับส่วนพระองค์ แต่ก็ยังมีความคับแคบจึงได้มีการปรับปรุงพระตำหนักครั้งแรกใน พ.ศ. 2522 ซึ่งแล้วเสร็จในปีถัดมา โดยมีการขยายห้องประทับส่วนพระองค์ของทุกพระองค์ให้มีขนาดเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า, เพิ่มห้องทรงพระอักษรเพิ่ม 3 ห้อง และเพิ่มห้องฝึกซ้อมเต้นนิฮงบูโย (日本舞踊) ของเจ้าหญิงโนริ (ซายาโกะ) จึงทำให้หลังการปรับปรุงครั้งนี้ที่ประทับมีขนาดพื้นที่ใช้สอยตามกฎหมายเพิ่มขึ้นเป็น 5,152 ตารางเมตร แบ่งเป็นห้องส่วนรวม 12 ห้อง, ห้องส่วนพระองค์ 22 ห้อง, และห้องสำนักงาน 38 ห้อง โดยใช้งบประมาณทั้งหมด 330 ล้านเยน (ประมาณ 70 ล้านบาท)https://www.fnn.jp/articles/-/383291?page=2

 พระตำหนักอากาซากะ (สมัยสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ) 
หลังจากจักรพรรดิโชวะสวรรคตในวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2532 มกุฎราชกุมารอากิฮิโตะได้เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะทันที จึงทำให้ที่ประทับแห่งนี้ถูกเปลี่ยนชื่อจาก "พระตำหนักโทงู" เป็น "พระตำหนักอากาซากะ" (ญี่ปุ่น: 赤坂御所; โรมาจิ: Akasaka Gosho) ทันทีเช่นกัน ซึ่งสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะทรงประทับอยู่พระตำหนักแห่งนี้เป็นการชั่วคราว 

จากนั้นไม่นาน ต้นปี พ.ศ. 2533 มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะได้แยกพระองค์ไปประทับ ณ ตำหนักอากาซากะตะวันออกเป็นการชั่วคราว และในวันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2533 เจ้าชายอายะ (ฟูมิฮิโตะ) ทรงอภิเษกสมรสกับนางสาวคิโกะ คาวาชิมะ จึงได้แยกไปประทับ ณ บ้านพักข้าราชการในเขตพระราชฐานแทนหลังอภิเษกสมรส 

วันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2536 สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ พร้อมด้วยสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะและเจ้าหญิงโนริ (ซายาโกะ) ได้ย้ายไปประทับที่พระราชวังหลวงโตเกียว ตามธรรมเนียมของสมเด็จพระจักรพรรดิ

 พระตำหนักโทงู (สมัยมกุฎราชกุมารนารูฮิโตะ) 
วันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2536 มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะทรงอภิเษกสมรสกับนางสาวมาซาโกะ โอวาดะ โดยทั้งสองพระองค์ยังคงประทับ ณ ตำหนักอากาซากะตะวันออก หลังพิธีอภิเษกสมรส พอเมื่อสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะย้ายไปประทับ ณ พระราชวังหลวงโตเกียว จึงได้มีการเริ่มปรับปรุงพระตำหนักใหม่ เพื่อเป็นการเตรียมที่ประทับให้มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะและมกุฎราชกุมารีมาซาโกะย้ายเข้ามา ซึ่งการปรับปรุงครั้งนี้ไม่ได้มีการจัดสรรห้องใหม่เพิ่มเติม แต่เป็นการปรับปรุงในส่วนที่เสื่อมสภาพ อีกทั้งมีการสร้างสวนญี่ปุ่นเพิ่มที่หน้าห้องส่วนพระองค์ จึงทำให้หลังการปรับปรุงครั้งนี้ที่ประทับมีพื้นที่ใช้สอยจริงเพิ่มขึ้นเป็น 5,460 ตารางเมตร総床面積 = พื้นที่ใช้สอยจริง ซึ่งจะนับรวมในส่วนที่กฎหมายไม่ได้นับด้วย เช่น พื้นที่ระเบียง โดยใช้งบประมาณทั้งหมด 308 ล้านเยน (ประมาณ 66 ล้านบาท) พอการปรับปรุงแล้วเสร็จทั้งสองพระองค์จึงได้ย้ายที่ประทับจากตำหนักอากาซากะตะวันออก เข้ามาประทับ ณ พระตำหนักแห่งนี้ในวันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2537 จึงทำให้มีการเรียกชื่อที่ประทับแห่งนี้ว่าพระตำหนักโทงูอีกครั้ง

เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2540 ได้มีการปรับปรุงเพื่อเสริมความแข็งแรงให้กับที่ประทับหลังจากเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ฮันชิง ค.ศ. 1995 และมีการติดตั้งลิฟต์เพิ่มเติมสำหรับผู้พิการ ซึ่งใช้งบประมาณทั้งหมด 580 ล้านเยน (ประมาณ 120 ล้านบาท) และใช้ระยะเวลาในการปรับปรุงประมาณ 9 เดือน โดยในระหว่างนี้มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะและมกุฎราชกุมารีมาซาโกะได้ประทับที่ตำหนักอากาซากะตะวันออกเป็นการชั่วคราว

เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2544 มีการปรับปรุงเพื่อรองรับการประสูติของเจ้าหญิงโทชิ (ไอโกะ) โดยเป็นการปรับปรุงห้องของเจ้าหญิงโนริ (ซายาโกะ) ที่เคยประทับในอดีต โดยมีการเปลี่ยนพื้นเป็นไม้ก็อก, ผนังบุด้วยเสื่อน้ำมัน, กั้นห้องพยาบาล, รวมถึงปรับปรุงห้องน้ำและระบบปรับอากาศ ซึ่งใช้งบประมาณทั้งหมด 29 ล้านเยน (ประมาณ 6 ล้านบาท)

เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2551 มีการปรับปรุงครั้งใหญ่ เนื่องจากพระตำหนักได้ทรุดโทรมตามกาลเวลากว่า 50 ปี โดยมีการเปลี่ยนท่อประปา, เปลี่ยนวัสดุภายใน, ติดตั้งแผงโซล่าร์เซลล์, รวมถึงติดตั้งหลอดไฟ LED ซึ่งการปรับปรุงครั้งนี้จะพยายามทำให้บรรยากาศในพระตำหนักยังคงเดิมเหมือนตอนที่สร้างใหม่มากที่สุด การปรับปรุงครั้งนี้ใช้เวลา 1 ปี และทั้งสามพระองค์ได้ประทับที่ตำหนักอากาซากะตะวันออกเป็นการชั่วคราว โดยใช้งบประมาณทั้งหมด 1,000 ล้านเยน (ประมาณ 220 ล้านบาท)

 พระตำหนักอากาซากะ (สมัยสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ) 
หลังจากสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะสละราชสมบัติในวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2562 มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะได้เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะในวันถัดมา 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 จึงทำให้ที่ประทับแห่งนี้ถูกเปลี่ยนชื่อจาก "พระตำหนักโทงู" เป็น "พระตำหนักอากาซากะ" อีกครั้ง ซึ่งสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะทรงประทับอยู่พระตำหนักแห่งนี้เป็นการชั่วคราว ก่อนที่จะย้ายไปประทับที่พระราชวังหลวงโตเกียวในวันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2564 ตามธรรมเนียมของสมเด็จพระจักรพรรดิ พร้อมทั้งสมเด็จพระจักรพรรดินีมาซาโกะและเจ้าหญิงโทชิ (ไอโกะ)  

 พระตำหนักเซ็นโต 
วันที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 สำนักพระราชวังได้เผยแพร่แผนการย้ายที่ประทับของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะหลังการสละราชสมบัติว่า พระองค์จะทรงย้ายออกจากพระราชวังหลวงโตเกียวอันเป็นที่ประทับของจักรพรรดิพระองค์ใหม่ ไปประทับ ณ พระตำหนักโทงูเดิมในเขตพระราชฐานอากาซากะซึ่งเป็นพระตำหนักที่พระองค์เคยประทับสมัยดำรงอิสริยยศมกุฎราชกุมาร อย่างไรก็ตามก่อนที่พระองค์จะย้าย จะมีการดำเนินการปรับปรุงพระตำหนักก่อน ดังนั้นพระองค์จะย้ายไปประทับที่ตำหนักทากานาวะ (高輪皇族邸) เป็นการชั่วคราวเพื่อรอการปรับปรุงพระตำหนักจนกว่าจะแล้วเสร็จhttps://warp.da.ndl.go.jp/info:ndljp/pid/11009116/www.kunaicho.go.jp/news/pdf/ojyukyo-iten291218.pdf 

สาเหตุที่สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะได้ย้ายกลับไปประทับอยู่ที่พระตำหนักโทงูเดิม เนื่องจากขณะที่พระองค์ดำรงพระอิสริยยศมกุฎราชกุมาร ทรงเคยประทับอยู่ที่พระตำหนักแห่งนี้มาก่อน อีกทั้งเจ้าหน้าที่สํานักราชเลขาธิการส่วนพระองค์หลังสละราชสมบัติยังคงมีจำนวน 80 คนเท่ากับในสมัยที่พระองค์ยังทรงครองราชย์อยู่ ทางรัฐบาลและสำนักพระราชวังจึงมีการตกลงให้พระองค์ย้ายมาประทับที่พระตำหนักแห่งนี้ เนื่องจากความคุ้นเคยของพระองค์กับพระตำหนัก และสามารถรองรับเจ้าหน้าที่สํานักราชเลขาธิการส่วนพระองค์ได้ทั้งหมดhttps://diamond.jp/articles/-/329527?page=3

การปรับปรุงพระตำหนัก ได้มีการเริ่มดำเนินการในเดือนกันยายน พ.ศ. 2564 ซึ่งใช้งบประมาณ 900 ล้านเยน (ประมาณ 190 ล้านบาท) โดยมีการปรับปรุงห้องน้ำบริเวณทางเข้าให้สามารถรองรับผู้ป่วยที่มีการเปิดหน้าท้อง, มีการติดตั้งลิฟต์ ราวบันได และทางลาดในบริเวณที่ประทับส่วนพระองค์ และมีการขยายพื้นที่อีก 200 ตารางเมตรเพื่อเสริมความพร้อมทางการแพทย์รวมถึงจัดทำเป็นห้องเก็บของ อีกทั้งในสวนแถวพระตำหนักมีการปลูกต้นเบิร์ชขาวญี่ปุ่น (白樺), ดอกยูซึเงะ (ユウスゲ), และดอกฮามางิกุ (ハマギク)  ที่เต็มไปด้วยความทรงจำของสมเด็จพระจักรพรรดินีมิจิโกะ การปรับปรุงครั้งนี้ทำให้พื้นที่ใช้สอยจริงมีขนาดเพิ่มขึ้นเป็น 6,120 ตารางเมตร 

สมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะและสมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะ ทรงย้ายมาประทับที่พระตำแห่งนี้เมื่อการปรับปรุงเสร็จสิ้นในเดือนเมษายน พ.ศ. 2565 ซึ่งพอเมื่อพระองค์ได้ย้ายมาประทับ ณ พระตำหนักแห่งนี้จึงได้มีการเปลี่ยนชื่อที่ประทับเป็น "พระตำหนักเซ็นโต" ซึ่งเป็นชื่อที่ประทับสำหรับจักรพรรดิที่สละราชสมบัติแล้ว
 ตำหนักอากิชิโนะ 

ตำหนักอากิชิโนะ (ญี่ปุ่น: 秋篠宮邸; โรมาจิ: Akishino-no-miya Tei; อังกฤษ: The Residence of Prince Akishino) ตั้งอยู่ฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของเขตพระราชฐานอากาซากะ ใกล้กับประตูทัตสึมิ (巽門) ซึ่งอยู่บริเวณทิศใต้ของตำหนักอากาซากะตะวันออก ปัจจุบันเป็นที่ประทับหลักของมกุฎราชกุมารอากิชิโนะ, มกุฎราชกุมารีอากิชิโนะ, และเจ้าชายฮิซาฮิโตะ ส่วนเจ้าหญิงคาโกะทรงประทับ ณ อาคารแยกของตำหนักอากิชิโนะ (秋篠宮邸分室) ที่อยู่ห่างจากตำหนักอากิชิโนะ 50 เมตรhttps://www.news-postseven.com/archives/20241015_1996750.html/2

 ชื่อที่ประทับ 
ชื่อของที่ประทับแห่งนี้มีการเปลี่ยนแปลงตามพระอิสริยยศของผู้ประทับหลัก ซึ่งมีลำดับดังนี้
ชื่อที่ประทับ (ไทย)ชื่อที่ประทับ (ญี่ปุ่น)ช่วงระยะเวลาตำหนักชิจิบุ秩父宮邸พ.ศ. 2515 - 25 สิงหาคม พ.ศ. 2538ตำหนักอากิชิโนะ秋篠宮邸เดือนมีนาคม พ.ศ. 2540 - ปัจจุบัน

 ประวัติของที่ประทับในแต่ละสมัย 

 ตำหนักชิจิบุ 

ตำหนักชิจิบุ (ญี่ปุ่น: 秩父宮邸; โรมาจิ: Chichibu-no-miya Tei; อังกฤษ: The Residence of Prince Chichibu) สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2515 เพื่อใช้เป็นที่ประทับของเจ้าหญิงชิจิบุ 

เดิมเจ้าชายชิจิบุและเจ้าหญิงชิจิบุทรงประทับ ณ ตำหนักโอโมเตมาจิ (表町御殿) ในเขตพระราชฐานอากาซากะ แต่เนื่องด้วยเจ้าชายชิจิบุทรงประชวรวัณโรค ทั้งสองพระองค์จึงได้ย้ายไปประทับที่ตำหนัก ณ เมืองโกเท็มบะ จังหวัดคานางาวะ เพื่อรักษาพระอาการประชวร ในวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2484 

แต่แล้วในวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2488 ตำหนักโอโมเตมาจิ (表町御殿) ซึ่งเป็นที่ประทับของทั้งสองพระองค์ในเขตพระราชฐานอากาซากะถูกทิ้งระเบิดทางอากาศในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองจนส่งผลให้ตำหนักแห่งนี้ไฟไหม้จนหมดสิ้น พอสงครามจบลง ทั้งสองพระองค์ได้ย้ายไปประทับ ณ ตำหนักนูเกนุมะ จังหวัดคานางาวะ ในวันที่ 20 มกราคม พ.ศ. 2495 จากนั้นไม่นานเจ้าชายชิจิบุก็สิ้นพระชนม์ด้วยวัณโรคในวันที่ 4 มกราคม พ.ศ. 2496 

หลังจากที่พระสวามีสิ้นพระชนม์ เจ้าหญิงชิจิบุทรงใช้ชีวิตอยู่อย่างลำพัง จึงได้มีการสร้างตำหนักชิจิบุขึ้นมาในบริเวณเดียวกันกับตำหนักโอโมเตะมาจิเดิม ซึ่งออกแบบโดยอิโซยะ โยชิดะ (吉田 五十八) สถาปนิกชื่อดังในการออกแบบสไตล์ซูกิยะ (สไตล์ผสมผสานระหว่างญี่ปุ่นดั้งเดิมและโมเดิร์น) โดยสร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2515 เพื่อใช้เป็นที่ประทับให้พระองค์ในเขตพระราชฐานอากาซากะแห่งนี้ จนกระทั่งเจ้าหญิงชิจิบุสิ้นพระชนม์ในวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2538 จึงทำให้ตำหนักแห่งนี้ว่างลง

 ตำหนักอากิชิโนะ 
หลังการอภิเษกสมรสของเจ้าชายอากิชิโนะและเจ้าหญิงอากิชิโนะในวันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2533 ทั้งสองพระองค์ได้ประทับ ณ อดีตบ้านพักของแม่นมในเขตพระราชฐาน โดยเป็นบ้านไม้ชั้นเดียวอายุกว่า 60 ปี มีพื้นที่ใช้สอยจริง 105 ตารางเมตร ซึ่งถือว่ามีพื้นที่เล็กกว่าบ้านเดี่ยวโดยทั่วไป (สถิติบ้านเดี่ยวจะมีพื้นที่ 129 ตารางเมตรโดยเฉลี่ย)https://dot.asahi.com/articles/-/13974?page=2 อย่างไรก็ตามได้มีการปรับปรุงบ้านพักแห่งนี้ใหม่ก่อนที่ทั้งสองพระองค์จะย้ายเข้ามาประทับ ซึ่งส่วนใหญ่แล้วยังคงผังห้องไว้เหมือนเดิม แต่มีการปรับเป็นห้องสไตล์ตะวันตกทั้งหมดแทน มีการสร้างสระสำหรับเลี้ยงปลาดุกที่เจ้าชายอากิชิโนะสนพระทัย มีการปรับปรุงสวน รวมถึงการสร้างสำนักงานของเจ้าหน้าที่ราชเลขาธิการส่วนพระองค์ และโรงจอดรถ ซึ่งใช้งบประมาณรวมทั้งหมด 80 ล้านเยน (ประมาณ 17 ล้านบาท)หนังสือพิมพ์ Yomiuri Shimbun วันที่ 17 มิถุนายน 1990

หลังจากการประสูติของเจ้าหญิงมาโกะ พระธิดาพระองค์แรกในวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2534 จึงได้มีการต่อเติมห้องจำนวน 2 ห้องเพิ่ม ซึ่งมีพื้นที่รวมประมาณ 26 ตารางเมตรhttps://dot.asahi.com/articles/-/196501?page=3 ในเวลาถัดมาเจ้าหญิงคาโกะ พระธิดาพระองค์ที่สอง ก็ได้ประสูติในวันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2537 จึงทำให้ทั้ง 4 พระองค์ประทับร่วมกันในบ้านพักแห่งนี้

พอเมื่อเจ้าหญิงชิจิบุสิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ. 2538 จึงได้มีการปรับปรุงตำหนักชิจิบุใหม่ เพื่อใช้เป็นพื้นที่รับแขกของเจ้าชายอากิชิโนะ การปรับปรุงตำหนักได้แล้วเสร็จในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2540 

พ.ศ. 2541 มีการก่อสร้างอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กสูง 3 ชั้นขึ้นและเชื่อมเข้ากับตำหนักชิจิบุเดิม เพื่อใช้เป็นที่ประทับส่วนพระองค์หนังสือพิมพ์ Asahi ฉบับเดือนมีนาคม พ.ศ. 2540, หน้า 38 ออกแบบโดยบริษัท Nikken Sekkei ภายในอาคารต่อเติมสามารถแบ่งออกได้เป็น 8 ห้อง มีพื้นที่ใช้สอยจริง 472 ตารางเมตร ทำให้พื้นที่ตำหนักชิจิบุเดิมรวมเข้ากับส่วนที่ต่อเติมขึ้นมีพื้นที่ใช้สอยจริงทั้งหมดเป็น 1,417 ตารางเมตร ซึ่งใช้งบประมาณ 650 ล้านเยน (ประมาณ 140 ล้านบาท)นิตยสารรายสัปดาห์ Asahi ฉบับวันที่ 7 มิถุนายน 2556 ในการต่อเติม อีกทั้งพระองค์ทรงมีดำริให้ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ที่ตำหนักอีกด้วย ซึ่ง ณ ขณะนั้นยังไม่เป็นที่แพร่หลายhttps://www.news-postseven.com/archives/20171114_628581.html/2 หลังจากที่การต่อเติมแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2543 เจ้าชายอากิชิโนะพร้อมทั้งพระชายาและพระธิดาได้ย้ายเข้ามาประทับในอาคารต่อเติมใหม่ โดยส่วนของตำหนักชิจิบุเดิมยังคงเอาไว้ใช้รับแขกเป็นหลัก และมีการเรียกที่ประทับโดยรวมทั้งหมดนี้ว่า "ตำหนักอากิชิโนะ" 

วันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2549 เจ้าชายฮิซาฮิโตะ พระโอรสพระองค์ที่สามประสูติ จึงได้มีการต่อเติมตำหนักอีกครั้งโดยใช้เป็นอาคารสำเร็จรูป (prefab) 2 ชั้น มีพื้นที่ใช้สอยจริง 90 ตารางเมตร ชั้นบนใช้เป็นที่ประทับของเจ้าชายฮิซาฮิโตะในวัยพระเยาว์มีขนาดประมาณ 13 ตารางเมตร ส่วนชั้นล่างเป็นห้องอเนกประสงค์สำหรับเจ้าหญิงมาโกะและเจ้าหญิงคาโกะ หลังการต่อเติม ตำหนักแห่งนี้จึงมีพื้นที่ใช้สอยตามกฎหมาย 1,540 ตารางเมตร แบ่งเป็นที่ประทับส่วนพระองค์ 512 ตารางเมตร, ห้องส่วนรวม 488 ตารางเมตร และห้องสำนักงาน 540 ตารางเมตร

วันที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560 สำนักพระราชวังได้เผยแพร่แผนการปรับปรุงตำหนักอากิชิโนะครั้งใหญ่ออกมา เนื่องจากตำหนักแห่งนี้ถูกสร้างมานานกว่า 40 ปี ทำให้มีสภาพที่ทรุดโทรม โดยเฉพาะระบบระบายน้ำที่โบราณ และเป็นอาคารที่ไม่เป็นไปตามมารตรฐานการป้องกันอัคคีภัย อีกทั้งการขึ้นครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะในปี พ.ศ. 2562 จะทำให้เจ้าชายอากิชิโนะทรงดำรงอิสริยยศ "โคชิ" หรือมกุฎราชกุมาร จึงเห็นสมควรที่จะมีการปรับปรุงตำหนัก ซึ่งวางงบประมาณในการปรับปรุงตำหนักอยู่ที่ 2,500 ล้านเยนในเบื้องต้น (ประมาณ 530 ล้านบาท)  

โดยปกติแล้วผู้ที่ดำรงพระอิสริยยศมกุฎราชกุมารจะประทับอยู่ที่พระตำหนักโทงู (อดีตที่ประทับของมกุฎราชกุมารอากิฮิโตะและมกุฎราชกุมารนารูฮิโตะ) แต่เนื่องจากการเปลี่ยนรัชสมัยในครั้งนี้เป็นการสละราชสมบัติ ทางรัฐบาลและสำนักพระราชวังจึงได้ตัดสินใจให้สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะทรงย้ายมาประทับที่พระตำหนักโทงูเดิมที่พระองค์เคยประทับในอดีต เนื่องจากความคุ้นเคยของพระองค์และพระตำหนักแห่งนั้นสามารถรองรับเจ้าหน้าที่สํานักราชเลขาธิการส่วนพระองค์ทั้งหมด 80 คนได้ จึงทำให้ในปัจจุบันพระตำหนักโทงูเดิมได้มีการตั้งชื่อใหม่เป็น "พระตำหนักเซ็นโต"

ส่วนเจ้าชายอากิชิโนะจะยังทรงประทับ ณ ตำหนักอากิชิโนะแห่งเดิม ถึงแม้พระองค์จะดำรงพระอิสริยยศ "โคชิ" (มกุฎราชกุมาร) แล้ว แต่จะมีการปรับปรุงตำหนักเพิ่มเติม เนื่องจากในส่วนงานมกุฎราชกุมารจะมีเจ้าหน้าที่สํานักราชเลขาธิการส่วนพระองค์เพิ่มขึ้นเป็น 50 คน (จากเดิมที่พระองค์เคยแค่มี 20 คน) จึงต้องมีอาคารสำนักงานรองรับเจ้าหน้าที่เหล่านั้น อีกทั้งทรงต้องทำการต้อบรับแขกระดับผู้นำของต่างประเทศในฐานะมกุฎราชกุมาร จึงต้องมีโถงรับรองแขกระดับพระราชอาคันตุกะในตำหนัก 

แผนการปรับปรุงได้แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือการสร้างตำหนักขึ้นมาใหม่ให้เป็นที่ประทับชั่วคราวและการปรับปรุงตำหนักอากิชิโนะเดิม โดยแผนการก่อสร้างที่ประทับชั่วคราวได้เริ่มขึ้นในเดือนมกราคม พ.ศ. 2560 โดยแล้วเสร็จในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 มกุฎราชกุมารอากิชิโนะพร้อมทั้งพระชายาและพระราชบุตร ได้ทำการย้ายไปประทับ ณ ตำหนักแห่งนี้เป็นการชั่วคราวซึ่งอยู่ห่างจากตำหนักอากิชิโนะ 50 เมตรhttps://dot.asahi.com/articles/-/207916?page=1 โดยมีการเรียกชื่อตำหนักแห่งนี้ว่า "ตำหนักอากิชิโนะชั่วคราว" (秋篠宮邸御仮寓所)

ตำหนักอากิชิโนะชั่วคราวมีลักษณะเป็นอาคารสูง 3 ชั้น มีพื้นที่ใช้สอยจริง 1,378 ตารางเมตร ภายในประกอบด้วยห้องประทับส่วนพระองค์, ห้องนั่งเล่น, ห้องอาหาร, ห้องรับรองแขก, ห้องทรงงาน และห้องสำนักงานของเจ้าหน้าที่ ใช้งบประมาณในการสร้างทั้งหมด 980 ล้านเยน (ประมาณ 200 ล้านบาท) โดยแผนเดิมนั้นหลังจากที่ตำหนักอากิชิโนะปรับปรุงเสร็จแล้ว อาคารแห่งนี้จะใช้เป็นสำนักงานของเจ้าหน้าที่สํานักราชเลขาธิการส่วนพระองค์และใช้เป็นคลังเก็บเอกสารต่อhttps://dot.asahi.com/articles/-/207916?page=2

หลังจากทั้งห้าพระองค์ย้ายไปประทับที่ตำหนักชั่วคราว จึงได้มีการเริ่มดำเนินการปรับปรุงตำหนักอากิชิโนะในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2563https://www.dailyshincho.jp/article/2024/11010556/?all=1 ซึ่งก่อนการปรับปรุงนั้น ทางสำนักพระราชวังได้วางงบประมาณอยู่ที่ 2,500 ล้านเยน แต่งบประมาณกลับถูกขอเพิ่มเติมอยู่เรื่อย ๆ ในระหว่างการปรับปรุง และระยะเวลาดำเนินการที่ค่อนข้างยืดเยื้อ จนส่งผลให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์ต่าง ๆ ค่อนข้างมากhttps://www.dailyshincho.jp/article/2024/11010556/?all=1&page=2
จากข้อวิพากษ์วิจารณ์ สำนักพระราชวังจึงได้ออกแถลงการณ์ถึงแผนการปรับปรุงตำหนักใหม่ หลังจากที่มีการหารือและปรึกษากันระหว่างราชวงศ์และสำนักพระราชวังเพื่อลดค่าใช้จ่าย กล่าวคือ ตำหนักอากิชิโนะหลังปรับปรุงใหม่จะไม่มีห้องประทับส่วนพระองค์ของเจ้าหญิงมาโกะและเจ้าหญิงคาโกะ โดยทั้งสองพระองค์จะทรงประทับที่ตำหนักชั่วคราวต่อ จึงทำให้พื้นที่ส่วนนึงในตำหนักชั่วคราวจะใช้เป็นทั้งสำนักงานราชเลขาธิการส่วนพระองค์และใช้เป็นที่ประทับส่วนพระองค์ อีกทั้งแผนเดิมที่เคยวางเอาไว้ว่าจะทำการเชื่อมตำหนักอากิชิโนะเข้ากับตำหนักอากาซากะตะวันออกที่อยู่ใกล้กันเพื่อใช้เป็นที่สำหรับรับแขกจำนวนมาก เนื่องจากตำหนักอากิชิโนะเดิมไม่สามารถรองรับแขกจำนวนมากได้ถึงแม้จะทำการยุบรวมห้องรับรองแขกเข้ากับห้องอาหารแล้วก็ตาม แต่แผนนี้ก็ได้ถูกยกเลิกไปเนื่องจากยังต้องการคงตำหนักอากาซากะตะวันออกให้เป็นสถานที่ใช้ร่วมกันของพระบรมวงศานุวงศ์ทั้งหมด จึงทำให้ในปัจจุบัน เวลาที่มีสื่อหรือผู้มาเข้าเฝ้าจำนวนมาก พระองค์จะต้องไปใช้ตำหนักอากาซากะตะวันออกแทนhttps://diamond.jp/articles/-/329527?page=4

ตำหนักอากิชิโนะหลังปรับปรุงแล้วมีลักษณะเป็นอาคารสูง 2 ชั้นและมีชั้นใต้ดิน 1 ชั้น มีพื้นที่ใช้สอยตามกฎหมายประมาณ 2,973 ตารางเมตร ภายในแบ่งเป็นห้องประทับส่วนพระองค์ 585 ตารางเมตร, ห้องส่วนรวม 897 ตารางเมตร และห้องเจ้าหน้าที่สำนักราชเลขาธิการส่วนพระองค์ 1,491 ตารางเมตร ผนังทำด้วยวัสดุที่ไม่ติดไฟ เนื่องจากผนังของตำหนักชิจิบุเดิมไม่เป็นไปตามข้อกำหนดในการป้องกันอัคคีภัย ในห้องโถงรับรองมีการประดับด้วยโคมไฟระย้าอายุกว่า 50 ปีซึ่งเป็นการนำกลับมาใช้ใหม่จากตำหนักเดิม อีกทั้งบริเวณรอบ ๆ ตำหนักตกแต่งด้วยสวนญี่ปุ่น โดยใช้งบประมาณปรับปรุงเฉพาะตัวตำหนักและสวนรอบ ๆ เป็นจำนวนเงินทั้งหมด 3,000 ล้านเยน (ประมาณ 640 ล้านบาท) 

นอกจากการวิพากษ์วิจารณ์ในเรื่องของการใช้งบประมาณและการปรับปรุงตำหนัก ขณะเดียวกันก็ได้มีการโต้ข้อวิพากษ์วิจารณ์กลับ ดังนี้ 

 การปรับปรุงครั้งนี้เป็นการขยายพื้นที่ส่วนรวมและพื้นที่สำนักงานเป็นส่วนใหญ่ โดยพื้นที่สำนักงานมีพื้นที่เพิ่มขึ้นจากเดิม 66% ซึ่งมากที่สุดในการปรับปรุงครั้งนี้ ขณะที่ห้องประทับส่วนพระองค์เพิ่มขึ้นเพียง 5% จากเดิม
 การฟื้นฟูสถาปัตยกรรมของตำหนักชิจิบุเดิมซึ่งเคยออกแบบโดยอิโซยะ โยชิดะ (吉田 五十八) สถาปนิกในยุคโชวะ รวมถึงการใช้ผนังที่เป็นไปตามมาตรฐานการป้องกันอัคคีภัยนั้นมีค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูง
 สถานการณ์โรคระบาดโควิด-19 ส่งผลให้ระยะเวลาการก่อสร้างนานขึ้นและทำให้ค่าใช้จ่ายเพิ่มมากขึ้น
 การที่ให้เจ้าหญิงมาโกะและเจ้าหญิงคาโกะยังคงประทับอยู่ที่อาคารแยก เพื่อเป็นการควบคุมสัดส่วนห้องประทับส่วนพระองค์ในตำหนักไม่ให้ขยายมากเกินไป

ในช่วงระหว่างการปรับปรุงตำหนัก เจ้าหญิงมาโกะได้เสกสมรสและลาออกจากฐานันดรศักดิ์ในวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2564 และทรงย้ายออกจากตำหนักไปอาศัยอยู่กับสามีที่สหรัฐอเมริกา

เมื่อการปรับปรุงแล้ว เดือนมีนาคม พ.ศ. 2566 มกุฎราชกุมารอากิชิโนะ, มกุฎราชกุมารีอากิชิโนะ, และเจ้าชายฮิซาฮิโตะ ทรงย้ายกลับมาประทับ ณ ตำหนักแห่งเดิม ส่วนเจ้าหญิงคาโกะยังทรงประทับ ณ ตำหนักชั่วคราวเพียงพระองค์เดียว ซึ่งปัจจุบันได้ใช้ชื่อว่าอาคารแยกของตำหนักอากิชิโนะ (秋篠宮邸分室)

 ตำหนักมิกาซะ 
ตำหนักมิกาซะ (ญี่ปุ่น: 三笠宮邸; โรมาจิ: Mikasa-no-miya Tei; อังกฤษ: The Residence of Prince Mikasa) ตั้งอยู่ฝั่งใต้ของเขตพระราชฐานอากาซากะ ซึ่งอยู่บริเวณระหว่างตำหนักทากามาโดะและตำหนักมิกาซะตะวันออก สร้างแล้วเสร็จในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2513 เพื่อใช้เป็นที่ประทับของเจ้าชายมิกาซะกับเจ้าหญิงมิกาซะ พร้อมทั้งพระโอรสและพระธิดา ปัจจุบันไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ประทับอยู่ในตำหนักนี้ตั้งแต่เจ้าหญิงมิกาซะสิ้นพระชนม์ในวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567

เจ้าชายมิกาซะกับเจ้าหญิงมิกาซะ ทรงอภิเษกสมรสเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2484 เดิมทั้งสองพระองค์ทรงประทับ ณ ตำหนักอาโอยามะตะวันออก (青山東御殿) ในเขตพระราชฐานอากาซากะhttps://www2.nhk.or.jp/archives/movies/?id=D0009180488_00000 

หลังอภิเษกสมรสได้ไม่นานสงครามแปซิฟิกซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสงครามโลกครั้งที่สองได้เริ่มต้นขึ้นในวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2484 จึงทำให้เจ้าชายมิกาซะทรงต้องออกปฏิบัติหน้าที่ทางราชการทหารที่ประเทศจีน ส่วนเจ้าหญิงมิกาซะทรงประทับอยู่ที่ตำหนักกับพระธิดาพระองค์แรกของพระองค์ (เจ้าหญิงยาซูโกะ) จนในวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2488 ตำหนักอาโอยามะตะวันออกถูกทิ้งระเบิดจากเหตุการณ์การทิ้งระเบิดทางอากาศครั้งใหญ่ในนครโตเกียว จึงทำให้เจ้าหญิงมิกาซะต้องทรงวิ่งหนีฝ่าเปลวเพลิงออกจากตำหนักพร้อมพระธิดาที่มีพระชนมายุเพียง 1 ชันษาไปยังหลุมหลบภัยทางอากาศใกล้ตำหนัก อีกทั้ง ณ ขณะนั้นเจ้าหญิงมิกาซะทรงตั้งพระครรภ์บุตรพระองค์ที่สอง (เจ้าชายโทโมฮิโตะ) อีกด้วยhttps://dot.asahi.com/articles/-/240440?page=2 จากเหตุการณ์การทิ้งระเบิดครั้งนี้ทำให้ตำหนักอาโอยามะตะวันออกถูกไฟไหม้จนหมดสิ้น

เมื่อสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลง เจ้าชายมิกาซะกับเจ้าหญิงมิกาซะ พร้อมกับพระโอรสและพระธิดา ทรงย้ายไปประทับ ณ ตำหนักรองของพระตำหนักฮายามะ (葉山御用邸付属邸) เมืองฮายามะ จังหวัดคานางาวะ เป็นการชั่วคราว และในเวลาถัดมาทรงซื้อคฤหาสน์ในย่านโชจามารุ แขวงคามิ-โอซางิ เขตชินางาวะ กรุงโตเกียว เพื่อใช้เป็นที่ประทับในช่วงระยะเวลาหนึ่งhttps://www.youtube.com/watch?v=NNMXXiGlweoนิตยสาร "Fujin Bunko" ฉบับเดือนตุลาคม พ.ศ. 2490

จากนั้นจึงมีการสร้างตำหนักขึ้นมาใหม่ เพื่อใช้เป็นที่ประทับของเจ้าชายมิกาซะกับเจ้าหญิงมิกาซะในเขตพระราชฐานอากาซากะ ซึ่งสร้างอยู่ในบริเวณที่ใกล้เคียงกับตำหนักอาโอยามะตะวันออกเดิม และแล้วเสร็จในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2513 โดยมีเจ้าชายโทโมฮิโตะ, เจ้าชายโยชิฮิโตะhttps://www.isj.gr.jp/info/wp-content/uploads/2022/06/%E3%80%8C%E3%81%B2%E3%81%92%E3%81%AE%E6%AE%BF%E4%B8%8B%E6%97%A5%E8%A8%98%E3%80%8D.pdf, เจ้าหญิงมาซาโกะ, และเจ้าชายโนริฮิโตะ (พระโอรส-ธิดา) ประทับอยู่ด้วย ส่วนเจ้าหญิงยาซูโกะ พระธิดาพระองค์โต ได้เสกสมรสและลาออกจากฐานันดรศักดิ์ไปก่อนหน้าแล้ว เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2509

ถัดมาพระโอรส-ธิดาต่างแยกย้ายออกจากที่ประทับ หลังเจริญพระชันษาหรืออภิเษกสมรส ดังนี้

 เจ้าชายโทโมฮิโตะ บุตรพระองค์ที่สอง เมื่อเจริญพระชันษา ทรงแยกไปประทับ ณ ตำหนักชั่วคราว ในย่านซัมบังโจ (三番町) เขตชิโยะดะ กรุงโตเกียว
 วันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2526 เจ้าหญิงมาซาโกะ บุตรพระองค์ที่สาม อภิเษกสมรสกับนายโซชิตสึ เซ็ง ซึ่งได้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์และย้ายออกจากตำหนักไปอาศัยอยู่กับสามี
 วันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2527 เจ้าชายโนริฮิโตะ บุตรพระองค์ที่สี่ อภิเษกสมรสกับนางสาวฮิซาโกะ ทตโตริ ซึ่งทั้งสองพระองค์ได้แยกไปประทับ ณ ตำหนักอากาซากะตะวันออกเป็นการชั่วคราวhttps://www.dailyshincho.jp/article/2023/09130556/?all=1&page=3 ก่อนที่ "ตำหนักทากามาโดะ" จะสร้างแล้วเสร็จในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2529

ภายหลังจากพระโอรส-ธิดาแยกย้ายออกจากที่ประทับ จึงทำให้เจ้าชายมิกาซะกับเจ้าหญิงมิกาซะ ทรงประทับอยู่ในตำหนักมิกาซะกันเพียงสองพระองค์ จนกระทั่งเจ้าชายมิกาซะสิ้นพระชนม์ในวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2559 และเจ้าหญิงมิกาซะสิ้นพระชนม์ในวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567 จึงทำให้ตำหนักแห่งนี้ว่างลง

 ตำหนักมิกาซะตะวันออก 
ตำหนักมิกาซะตะวันออก (ญี่ปุ่น: 三笠宮東邸; โรมาจิ: Mikasa-no-miya Tou Tei; อังกฤษ: The East Residence of Prince Mikasa) ตั้งอยู่ฝั่งใต้ของเขตพระราชฐานอากาซากะ ซึ่งอยู่บริเวณขวาของตำหนักมิกาซะ ปัจจุบันเป็นที่ประทับของเจ้าหญิงอากิโกะและเจ้าหญิงโยโกะ
ตำหนักแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นที่ประทับของเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ, เจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ และพระธิดา ภายในเขตพระราชฐานอากาซากะ โดยสร้างแล้วเสร็จในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2525 และมีการตั้งชื่อที่ประทับแห่งนี้ว่า "ตำหนักเจ้าชายโทโมฮิโตะ" (寬仁親王邸)https://dot.asahi.com/articles/-/110572?page=1 

โดยก่อนหน้าที่ตำหนักจะสร้างเสร็จนั้น เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะกับเจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ ทรงประทับ ณ ตำหนักชั่วคราว ในย่านซัมบังโจ เขตชิโยะดะ กรุงโตเกียว หลังอภิเษกสมรส ถัดมาทั้งสองพระองค์ก็มีพระธิดาพระองค์แรกคือเจ้าหญิงอากิโกะ ซึ่งประสูติในวันที่20 ธันวาคม พ.ศ. 2524 จนกระทั่งตำหนักเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งนี้สร้างเสร็จในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2525 จึงค่อยย้ายเข้าไปประทับ จากนั้นทั้งสองพระองค์ก็มีพระธิดาพระองค์ที่สองคือเจ้าหญิงโยโกะ ซึ่งประสูติเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2526 จึงทำให้ตำหนักแห่งนี้มีพระบรมวงศานุวงศ์ประทับอยู่ทั้งหมด 4 พระองค์

พ.ศ. 2533 เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะทรงประชวรรมะเร็งหลอดอาหารและเป็นสาเหตุของความบาดหมางระหว่างพระองค์กับเจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ จึงทำให้พระชายาแยกออกไปประทับ ณ อดีตบ้านพักของอธิบดีสำนักพระราชวัง เขตชิโยดะ กรุงโตเกียว ในวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2552 จนกระทั่งเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะสิ้นพระชนม์ในวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2555

พ.ศ. 2546 มีการปรับปรุงตำหนักเป็นครั้งแรกhttps://shoryobu.kunaicho.go.jp/Kobunsho/Detail/4000469830000?index=1&sort=Title&searchtype=Freeword&keyword=%E5%AF%AC%E4%BB%81%E8%A6%AA%E7%8E%8B%E9%82%B8 โดยแล้วเสร็จในปีถัดมา

ภายหลังการสิ้นพระชนม์ของเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ ในวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2555 จึงมีการยุบราชวงศ์สาขา "เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ" ลง โดยให้เจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ, เจ้าหญิงอากิโกะ, และเจ้าหญิงโยโกะ อยู่ภายใต้ราชวงศ์สาขามิกาซะแทนhttps://dot.asahi.com/articles/-/110572?page=2 จึงทำให้ตำหนักแห่งนี้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น "ตำหนักมิกาซะตะวันออก" (三笠宮東邸) โดยในปัจจุบันมีเพียงเจ้าหญิงอากิโกะและเจ้าหญิงโยโกะที่ยังทรงประทับอยู่ในตำหนักแห่งนี้ 

 ตำหนักทากามาโดะ 
ตำหนักทากามาโดะ (ญี่ปุ่น: 高円宮邸; โรมาจิ: Takamodo-no-miya Tei; อังกฤษ: The Residence of Prince Takamado) ตั้งอยู่ฝั่งใต้ของเขตพระราชฐานอากาซากะ ซึ่งอยู่บริเวณซ้ายของตำหนักมิกาซะ ปัจจุบันเป็นที่ประทับของเจ้าหญิงทากามาโดะและเจ้าหญิงสึงูโกะ

ตำหนักแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อให้เป็นที่ประทับของเจ้าชายทากามาโดะ, เจ้าหญิงทากามาโดะ และพระธิดา ภายในเขตพระราชฐานอากาซากะ ซึ่งมีทั้งหมด 2 ชั้น ออกแบบในสไตล์อลังการศิลป์แบบฝรั่งเศสตอนใต้ โดยอูจี โชโซ (内井昭蔵) สร้างแล้วเสร็จในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2529 ใช้งบประมาณ 437.7 ล้านเยน (ประมาณ 95 ล้านบาท) และมีการตั้งชื่อที่ประทับนี้ว่า "ตำหนักทากามาโดะ"

โดยก่อนหน้าที่ตำหนักจะสร้างเสร็จนั้น เจ้าชายทากามาโดะกับเจ้าหญิงทากามาโดะ ทรงประทับ ณ ตำหนักอากาซากะตะวันออกเป็นการชั่วคราวหลังการอภิเษกสมรส ถัดมาทั้งสองพระองค์ก็มีพระธิดาพระองค์แรกคือเจ้าหญิงสึงูโกะ ซึ่งประสูติในวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2529 จนกระทั่งตำหนักทากามาโดะแห่งนี้สร้างเสร็จในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2529 จึงค่อยย้ายเข้าไปประทับ จากนั้นทั้งสองพระองค์มีพระธิดาด้วยกันอีกสองพระองค์ ได้แก่ เจ้าหญิงโนริโกะและเจ้าหญิงอายาโกะ ประสูติเมื่อ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2531 และ 15 กันยายน พ.ศ. 2533 ตามลำดับ จึงทำให้ตำหนักแห่งนี้มีพระบรมวงศานุวงศ์ประทับอยู่ทั้งหมด 5 พระองค์

พ.ศ. 2534 มีการต่อเติมเพื่อขยับขยายตำหนักเป็นครั้งแรกhttps://shoryobu.kunaicho.go.jp/Kobunsho/Detail/4000462390000?index=1&sort=Title&searchtype=Freeword&keyword=%E9%AB%98%E5%86%86%E5%AE%AE%E9%82%B8 และถัดมาในปี พ.ศ. 2543 มีการสร้างส่วนต่อขยายของตำหนักอีกครั้งhttps://shoryobu.kunaicho.go.jp/Kobunsho/Detail/4000492240000?index=7&sort=Title&searchtype=Freeword&keyword=%E9%AB%98%E5%86%86%E5%AE%AE%E9%82%B8

วันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2545 เจ้าชายทากามาโดะสิ้นพระชนม์อย่างกระทันหัน จากอาการพระหทัยเต้นผิดจังหวะ จึงทำให้ตำหนักแห่งเหลือพระบรมวงศานุวงศ์ประทับอยู่ 4 พระองค์

เดือนมกราคม พ.ศ. 2553 มีการรีโนเวทตำหนักใหม่ เนื่องจากความทรุดโทรมของตำหนักที่ก่อสร้างมา 20 กว่าปี และทำการขยับขยายพระตำหนักบางส่วน เนื่องจากพระธิดาทั้งสามพระองค์เริ่มเจริญพระชันษา โดยใช้งบประมาณ 5 ล้านเยน (ประมาณ 1 ล้านบาท)https://www.kunaicho.go.jp/kunaicho/yosanshikko/tekiseika/pdf/zuikei-koji-h21.pdf

พระธิดาสองพระองค์ เจ้าหญิงโนริโกะและเจ้าหญิงอายาโกะ พระธิดา ได้อภิเษกสมรสและลาออกจากฐานันดรศักดิ์ ในวันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2557 และ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2561 ตามลำดับ จึงทำให้ตำหนักแห่งนี้มีเพียงเจ้าหญิงทากามาโดะและเจ้าหญิงสึงูโกะประทับอยู่ในปัจจุบัน

 ตำหนักอากาซากะตะวันออก 
ตำหนักอากาซากะตะวันออก (ญี่ปุ่น: 赤坂東邸; โรมาจิ: Akasaka Higashi Tei) ตั้งอยู่ฝั่งตะวันออกของเขตพระราชฐานอากาซากะและอยู่ทางทิศเหนือของตำหนักอากิชิโนะ เป็นตำหนักที่ใช้ร่วมกันของพระบรมวงศานุวงศ์ ในกรณีเช่น ใช้เป็นที่รับรองแขกจำนวนมากของราชวงศ์สาขาอากิชิโนะ, เป็นตำหนักชั่วคราวระหว่างที่มีการก่อสร้างหรือปรับปรุงตำหนักส่วนพระองค์, ใช้จัดพิธีพระศพ เป็นต้น 

ตำหนักแห่งนี้สร้างเสร็จเมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2527 มีพื้นที่ทั้งหมด 700 ตารางเมตรและใช้งบประมาณในการสร้างทั้งหมด 260 ล้านเยนหนังสือพิมพ์ "朝日新聞縮刷版" ฉบับ 1993年6月 หน้า 400 ถัดมามีการปรับปรุงในปี พ.ศ. 2532 เพื่อใช้เป็นที่ประทับชั่วคราวของมกุฎราชกุมารนารูฮิโตะ และปรับปรุงอีกครั้งในปี พ.ศ. 2536 เพื่อใช้เป็นที่ประทับชั่วคราวของมกุฎราชกุมารนารูฮิโตะและมกุฎราชกุมารีมาซาโกะ หลังการอภิเษกสมรสหนังสือ "卜部侍従日記" เล่มที่ 4 หน้า 289

ตำหนักแห่งนี้เคยมีแผนที่จะถูกผนวกเข้ากับตำหนักอากิชิโนะเพื่อให้ใช้เป็นที่รับรองแขกจำนวนมากของราชวงศ์สาขาอากิชิโนะ แต่แผนนี้ได้ถูกล้มเลิกไปและยังคงใช้เป็นตำหนักร่วมของพระบรมวงศานุวงศ์

พระบรมวงศานุวงศ์ที่ทรงเคยมาประทับชั่วคราว ณ ตำหนักแห่งนี้มีดังนี้
+ระยะเวลาผู้ประทับธันวาคม พ.ศ. 2527 - ธันวาคม พ.ศ. 2529เจ้าชายทากามาโดะเจ้าหญิงทากามาโดะมกราคม พ.ศ. 2533 - มิถุนายน พ.ศ. 2536มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะมิถุนายน พ.ศ. 2536 - กรกฎาคม พ.ศ. 2537มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะมกุฎราชกุมารีมาซาโกะมิถุนายน พ.ศ. 2540 - มีนาคม พ.ศ. 2541มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะมกุฎราชกุมารีมาซาโกะสิงหาคม พ.ศ. 2551 - สิงหาคม พ.ศ. 2552มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะมกุฎราชกุมารีมาซาโกะเจ้าหญิงโทชิ (ไอโกะ)

 สวนหลวงอากาซากะ 
สวนหลวงอากาซากะ (ญี่ปุ่น: 赤坂御苑; โรมาจิ: Akasaka Gyo-en; อังกฤษ: Akasaka Imperial Garden) ตั้งอยู่ใจกลางเขตพระราชฐานอากาซากะ เป็นสวนที่มีสระน้ำอยู่จำนวน 2 สระ ปัจจุบันใช้เป็นพื้นที่จัดงานเอ็นยูไก (園遊会) หรืองานเลี้ยงในสวน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2496 จัดในช่วงฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วงของทุกปี โดยมีสมเด็จพระจักรพรรดิและสมเด็จพระจักรพรรดินีเป็นเจ้าภาพ และมีการเชิญผู้มีเกียรติจากแขนงต่าง ๆ เข้าร่วมในงานครั้งละประมาณ 2,000 คน

 ทำเนียบรับรองพระตำหนักอากาซากะ 
บทความหลัก: พระตำหนักอากาซากะ

ทำเนียบรับรองพระตำหนักอากาซากะ (ญี่ปุ่น: 迎賓館赤坂離宮; โรมาจิ: Geihinkan Akasaka Rikyu; อังกฤษ: State Guest House Akasaka Palace) ถูกสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2452 เป็นพระตำหนักแห่งเดียวในญี่ปุ่นที่ตกแต่งด้วยสถาปัตยกรรมนีโอ-บาโรก (Neo-Baroque) ซึ่งแสดงออกถึงความรุ่งเรืองของสถาปัตยกรรมตะวันตกสมัยใหม่ในยุคเมจิ เดิมมีชื่อว่าพระตำหนักโทงูเนื่องจากเคยใช้เป็นที่ประทับของมกุฎราชกุมารโยชิฮิโตะ

อาคารแห่งนี้เริ่มมีการใช้งานเป็นที่รับรองแขกตั้งแต่ปี พ.ศ. 2517 ซึ่งเคยใช้รับรองทั้งพระมหากษัตริย์ ประธานาธิบดี รวมถึงนายกรัฐมนตรีจากประเทศต่าง ๆ อีกทั้งอาคารแห่งนี้ได้มีการปรับปรุงครั้งใหญ่ในปี พ.ศ. 2552 และถูกกำหนดให้เป็นสมบัติของชาติในฐานะหนึ่งในอาคารที่เป็นตัวแทนของสถาปัตยกรรมญี่ปุ่น

 อ้างอิง