สันเขาเก้าสิบองศาตะวันออก

สันเขาเก้าสิบองศาตะวันออก () เป็นสันเขาใต้ทะเลในมหาสมุทรอินเดีย มีชื่อเรียกเนื่องจากแนวสันเขาเรียงเป็นเส้นตรงเกือบจะขนานกับเส้นเมริเดียนที่ 90 องศาตะวันออกใกล้กับกึ่งกลางซีกโลกตะวันออก สันเขามีความยาวเหนือลงใต้ประมาณ  เมื่อดูตามแผนที่ภูมิประเทศมีลักษณะทอดยาวตั้งแต่อ่าวเบงกอลจนถึง อย่างไรก็ตามสันเขามีส่วนที่ซ่อนตัวอยู่ใต้ วางตัวทอดยาวจากเส้นขนานที่ 31 องศาใต้ถึงเส้นขนานที่ 9 องศาเหนือ ความกว้างเฉลี่ย  สันเขาแบ่งมหาสมุทรอินเดียเป็นสองฝั่งระหว่างตะวันออกและตะวันตก มหาสมุทรที่อยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของสันเขามีชื่อเรียกทางภูมิศาสตร์ว่า และมีจุดสิ้นสุดที่สุดแนวตะวันตกของ ซึ่งผ่านทางตะวันออกและขอบสุดของทวีปออสเตรเลียStow, D. A. V. (2006) Oceans : an illustrated reference Chicago : University of Chicago Press,  – page 127 for map of Indian Ocean and ridges.

 ข้อมูล 
สันเขาประกอบด้วยหินบะซอลต์โธเลอิติกเป็นหลักซึ่งเป็นหินบะซอลต์ชนิดหนึ่ง อายุหินของสันเขาอยู่ระหว่าง  ใหม่สุดอยู่ทางตอนใต้และ  เก่าที่สุดอยู่ทางตอนเหนือ จากการวิคราะห์โดยเทคนิค พบว่ามีอายุระหว่าง  ที่ 5 องศาเหนือถึง  ที่ 31 องศาใต้ และจากการวิจัยที่ใหม่กว่าพบว่าอยู่ระหว่าง  จากลักษณะอายุหินของเทือกเขาทำให้นักธรณีวิทยาตั้งทฤษฎีว่าจุดร้อนในเนื้อโลกใต้แผ่นอินโด-ออสเตรเลียได้สร้างสันเขาขึ้นและต่อมาแผ่นเปลือกโลกเลื่อนไปทางเหนือตอนช่วงปลายมหายุคมีโซโซอิกและมหายุคซีโนโซอิก ทฤษฎีดังกล่าวมีข้อสนับสนุนโดยการวิเคราะห์ทางเคมีกับและ ซึ่งเป็น ที่มาจากการประทุของ ซึ่งต่อมาเลือนตัวแนวเฉือนแบ่งออกเป็นสองฝั่งตามการเคลื่อนตัวขึ้นเหนือของอนุทวีปอินเดีย อย่างไรก็ตามพื้นที่สันเขามีลักษณะเป็นจุดร้อนเนื่องจากเป็นแนวแยกตัวระหว่างแผ่นอินเดียกับแผ่นออสเตรเลีย สันเขาเก้าสิบองศาตะวันออกไม่มีเส้นไอโซโทปิคที่ต่างกันอย่างเป็นระเบียบตามแนวสันเขาทำให้ไม่สอดคล้องกับสมมุติฐานที่ว่ามีธารแมนเทิลเก่าเกิดขึ้นกระจายตามแนวสันเขา แต่มีแหล่งแมนเทิลจุดร้อนอย่างน้อยสามแห่งที่ทำให้เกิดชั้นบะซอลต์ของสันเขา เป็นผลให้เกิดข้ออธิบายที่ว่ามีจุดร้อนสองแห่งที่ต่างกันทำให้เกิดสันเขา และสันเขาเป็นแนวแยกตัวของแผ่นเปลือกโลกโบราณซึ่งมีการไหลปะทุของชั้นแมนเทิลที่ลึกลงไป

 การสำรวจ 
สันเขาได้รับการสำรวจหลายครั้งในอดีตเช่น (DSDP) ในปี 2007 การสำรวจของ เก็บข้อมูลชั้นความลึกของน้ำ สนามแม่เหล็ก และคลื่นแผ่นดินไหว ร่วมกับตัวอย่างขุดลอกโคลนจากเก้าแห่งตามสันเขาในโครงการ (IODP) ได้ทำการสำรวจเป็นจุด ๆ เพื่อวิเคราะห์สมมุติฐานจุดร้อนของสันเขา

 การกำเนิด 
เป็นที่เข้าใจกันว่าแผ่นอินเดียและแผ่นออสเตรเลียเคยเป็นแผ่นเปลือกโลกแผ่นเดียวกันมาก่อนจนถึงเมื่อ  อย่างไรก็ตามจากสถิติแผ่นดินไหวขนาดใหญ่บริเวณพื้นที่สันเขาและหลักฐานการแปรทางธรณีในมหาสมุทรอินเดียตอนกลาง ทำให้สรุปได้ว่ามหาสมุทรอินเดียตอนกลางเป็นแนวทวีปขนาดใหญ่ที่มีการแยกตัวของแผ่นอินเดียและแผ่นออสเตรเลีย

 บรรพชีวินวิทยา 
ช่วงปลายสมัยพาลีโอซีนเมื่อ  บางส่วนของสันเขาเก้าสิบองศาตะวันออกเคยเป็นเกาะภูเขาไฟที่โผล่พ้นน้ำประมาณ 2–3 ล้านปี มีระยะห่างประมาณ  จากแผ่นดินที่ใกล้ที่สุด จากการสำรวจโดยการขุดเจาะพบละอองเรณูและเศษผิวเคลือบพืช พรรณพืชที่พบมีลักษณะคล้ายกับที่พบในทวีปออสเตรเลียและแอนตาร์กติกามากกว่าอนุทวีปอินเดีย

อ้างอิง

Category:แผ่นเปลือกโลก