เจ้าหน้าที่ข่าวกรอง

เจ้าหน้าที่ข่าวกรอง () คือ สมาชิกของวงการข่าวกรองที่องค์กรจ้างมาเพื่อรวบรวม, เรียบเรียง หรือวิเคราะห์ข้อมูล (หรือที่เรียกว่า ข่าวกรอง) ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อองค์กรนั้น คำว่า "เจ้าหน้าที่" เป็นตำแหน่งที่ใช้เฉพาะกาล ไม่ใช่ยศ ใช้ในลักษณะเดียวกับที่ "เจ้าหน้าที่ตำรวจ" อาจเป็นจ่าสิบเอก หรือในกองทัพ นายทหารชั้นประทวนอาจทำหน้าที่เป็นเจ้าหน้าที่ข่าวกรองได้

องค์กรที่จ้างเจ้าหน้าที่ข่าวกรองได้แก่ กองทัพ, ตำรวจ และหน่วยงานศุลกากร

 แหล่งที่มาของข่าวกรอง 
เจ้าหน้าที่ข่าวกรองใช้ประโยชน์จากแหล่งข้อมูลที่หลากหลาย รวมถึง

 ข่าวกรองทางการสื่อสาร (COMINT)  การลอบฟังและการสกัดกั้นการสื่อสาร (เช่น การดักฟัง) รวมถึงข่าวกรองทางสัญญาณ (SIGINT) และข่าวกรองทางอิเล็กทรอนิกส์ (ELINT)
 ข่าวกรองทางการเงิน (FININT)  การรวบรวมสารสนเทศเกี่ยวกับกิจการทางการเงินของหน่วยงานที่น่าสนใจ
 ข่าวกรองทางบุคคล (HUMINT)  ได้มาจากแหล่งข่าวกรองทางบุคคล ( หรือ CHIS, ตัวแทน () หรือ โมล () จากหน่วยงานและกิจกรรมที่หลากหลาย
 ข่าวกรองการภาพ (IMINT)  ได้มาจากแหล่งรวบรวมข้อมูลจำนวนมาก เช่น ดาวเทียมสอดแนม หรืออากาศยาน
 ข่าวกรองจากการวัดและสัญญาณแสดง (MASINT)  ได้มาจากแหล่งรวบรวมข้อมูลที่ใช้ในการเก็บและประเมินข้อมูลด้านเทคนิค รวมถึงลักษณะเฉพาะของเป้าหมายที่ถูกกำหนด
 ข่าวกรองจากแหล่งข่าวเปิด (OSINT)  นำมาจากแหล่งข้อมูลสาธารณะ เช่น อินเทอร์เน็ต, เอกสารห้องสมุด, หนังสือพิมพ์ เป็นต้น
 ข่าวกรองทางเทคนิค (TECHINT)  โดยพิจารณาจากคุณลักษณะทางวิทยาศาสตร์และเทคนิคของระบบอาวุธ อุปกรณ์เทคโนโลยี และองค์ประกอบอื่น ๆ

 บทบาทและความรับผิดชอบ 
บทบาทที่แท้จริงของเจ้าหน้าที่ข่าวกรองจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับขอบเขตอำนาจหน้าที่ขององค์กรแม่ เจ้าหน้าที่ของหน่วยข่าวกรองต่างประเทศ (เช่น สำนักข่าวกรองกลางสหรัฐ, หน่วยข่าวกรองลับสหราชอาณาจักร (เอ็มไอ 6) และหน่วยข่าวกรองลับออสเตรเลีย (ASIS) อาจใช้เวลาส่วนใหญ่ในการทำงานในต่างประเทศ เจ้าหน้าที่ของหน่วยข่าวกรองภายในประเทศ (เช่น สำนักงานสอบสวนกลางสหรัฐ, หน่วยข่าวกรองความมั่นคงของแคนาดา, หน่วยความมั่นคงสหราชอาณาจักร (เอ็มไอ 5) และองค์กรข่าวกรองความมั่นคงของออสเตรเลีย (ASIO) มีหน้าที่รับผิดชอบในการต่อต้านการก่อการร้าย, การต่อต้านการจารกรรม, การต่อต้านการแพร่กระจายอาวุธนิวเคลียร์ และการตรวจจับและป้องกันอาชญากรรมร้ายแรงที่จัดตั้งขึ้นภายในประเทศของตน (แม้ว่าในสหราชอาณาจักร หน่วยข่าวกรองแห่งชาติจะมีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดการกับอาชญากรรมร้ายแรงที่จัดตั้งขึ้น)

ตำแหน่งและความรับผิดชอบที่เจ้าหน้าที่ข่าวกรองมีร่วมกัน ได้แก่:

 เจ้าหน้าที่ภาคสนาม เจ้าหน้าที่ภาคสนาม () คือเจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่จัดกาแผนการรวบรวมข่าวกรองสำหรับภารกิจเฉพาะในต่างประเทศ
 เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการภาคสนาม เจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่ส่งตัวแทนข่าวกรอง () เพื่อรวบรวมข้อมูลข่าวกรองดิบ เจ้าหน้าที่คดีใช้เวลาในการสรรหาและใช้ประโยชน์จากเจ้าหน้าที่ต้นทางเพื่อรวบรวมข้อมูลข่าวกรองทางบุคคล (HUMINT)
 เจ้าหน้าที่รวบรวมข่าวกรอง เจ้าหน้าที่ที่รวบรวมข้อมูล ไม่จำเป็นต้องมาจากแหล่งข้อมูลที่เป็นมนุษย์ แต่มาจากแหล่งทางเทคนิค เช่น การลอบฟัง, อุปกรณ์ดักฟังลับ, การรวบรวมข้อมูลทางไซเบอร์, อุปกรณ์ข่าวกรองจากการวัดและสัญญาณแสดง (MASINT), อุปกรณ์ข่าวกรองทางสัญญาณ (SIGINT) และวิธีการอื่น ๆ
 เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการ เจ้าหน้าที่ที่วางแผนหรือดำเนินการตามขั้นตอนที่จำเป็นเพื่อขัดขวางหรือป้องกันกิจกรรมของบุคคลหรือกลุ่มที่เป็นศัตรู
 นักวิเคราะห์ เจ้าหน้าที่ซึ่งทำหน้าที่วิเคราะห์ข้อมูลที่รวบรวมได้และผลลัพธ์จากการปฏิบัติการ เพื่อระบุตัวตน เจตนา ขีดความสามารถ และกิจกรรมของบุคคลหรือกลุ่มที่ไม่เป็นมิตร ตลอดจนกำหนดความต้องการสำหรับการปฏิบัติการในอนาคต หลังจากการวิเคราะห์ นักวิเคราะห์ยังมีหน้าที่รับผิดชอบในการผลิตและเผยแพร่ผลผลิตขั้นสุดท้าย (ของข่าวกรอง)U.S. Department of the Treasury, Office of Intelligence and Analysis Brochure, Department of Homeland Security, Deployed Intelligence Officers and Protective Security Advisors, , accessed Jan 8 2013
 เจ้าหน้าที่ต่อต้านข่าวกรองเจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่ป้องกันการตรวจจับ, การแทรกซึม, การบงการและการบุกรุกหน่วยข่าวกรอง, การปฏิบัติงาน และความมั่นคงแห่งชาติ โดยรวมของหน่วยงานโดยเจ้าหน้าที่ต่างชาติ, ภายในประเทศ หรือศัตรูUSAjobs.gov, Counter-Intelligence Officer Job Duties เจ้าหน้าที่ต่อต้านข่าวกรองมักเป็นเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมาย เช่นเดียวกับตัวแทนพิเศษ () ของกองต่อต้านข่าวกรองของสำนักงานสอบสวนกลาง (FBI) และกองต่อต้านข่าวกรองของสำนักงานความมั่นคงทางการทูต ซึ่งมักกระทำเพื่อจับกุมสายลับและเจ้าหน้าที่ข่าวกรองต่างชาติ อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ต่อต้านข่าวกรองสามารถและดำเนินการอย่างแข็งขันกับแหล่งข่าวและเจ้าหน้าที่เพื่อรวบรวมข้อมูลข่าวกรองดิบ

 ตัวแทนข่าวกรอง 
ตัวแทนข่าวกรอง () คือบุคคลที่ทำงานให้กับหรือได้รับการว่าจ้างจากเจ้าหน้าที่ข่าวกรอง แต่ไม่ได้รับการว่าจ้างจากหน่วยงานข่าวกรองของเจ้าหน้าที่ข่าวกรองนั้น ประมาณปี พ.ศ. 2543 ประชาคมข่าวกรองสหรัฐได้นำคำศัพท์ที่ "เป็นขององค์กร" มาใช้มากขึ้น และเริ่มเรียกเจ้าหน้าที่ว่า "สินทรัพย์" (asset)Ishmael Jones, The Human Factor: Inside the CIA's Dysfunctional Intelligence Culture, 2008 ตัวแทนข่าวกรองสามารถมีได้หลายประเภท:

 สายข่าว ตัวแทนแหล่งที่มา หรือ สายข่าว หรือ แหล่งข่าว () คือแหล่งข้อมูลข่าวกรองหลัก นี่คือแหล่งข้อมูลข่าวกรองทางบุคคล (HUMINT) แบบคลาสสิก
 สายลับผู้เข้าถึงข้อมูล ตัวแทนผู้เข้าถึงข้อมูล หรือ สายลับผู้เข้าถึงข้อมูล หรือ สายลับเปิดทาง () คือผู้ที่ระบุตัวตนและเข้าหาแหล่งข่าวที่มีศักยภาพ (ซึ่งจะกลายเป็นสายข่าวในภายหลัง) เพื่อประเมินหรือรับสมัคร สำหรับในด้านการต่อต้านการแพร่ขยายอาวุธ (Counter-proliferation, CP) สายลับผู้เข้าถึงข้อมูลมักเป็นนักวิทยาศาสตร์ ส่วนในการต่อต้านการก่อการร้าย (Counter-terrorism, CT) สายลับผู้เข้าถึงข้อมูลมักเป็นผู้นำทางศาสนาหรืออุดมการณ์
 สายลับปลุกปั่น สายลับยั่วยุ หรือ สายลับปลุกปั่น () คือตัวแทนที่แทรกซึมเข้าไปในองค์กรที่เป็นศัตรูด้วยเจตนาที่จะเผยแพร่ข้อมูลเท็จจากภายในหรือขัดขวางการดำเนินงานของพวกเขาด้วยการล่อลวงและการก่อวินาศกรรม
 สายลับนอกรีต สายลับนอกรีต หรือ สายลับกำเริบ () คืออดีตเจ้าหน้าที่ข่าวกรอง ซึ่งอาจตกอยู่ภายใต้การแจ้งเตือนคำแถลงไม่ไว้วางใจ () และไม่รับคำสั่งจากหน่วยงานของตนอีกต่อไป
 สายลับสองหน้า สายลับสองหน้า () คือตัวแทนหรือเจ้าหน้าที่ข่าวกรองที่ยอมรับคำสั่งจากหน่วยข่าวกรองสองหน่วยขึ้นไปBegoum F.M. Observations on the Double Agent. Central Intelligence Agency. 

ตรงกันข้ามกับความเชื่อที่แพร่หลายหรือสิ่งที่เห็นในภาพยนตร์ฮอลลีวูด เจ้าหน้าที่ข่าวกรองที่ผ่านการฝึกอบรมอย่างมืออาชีพจะไม่ถูกเรียกว่า สายลับ (), ตัวแทนลับ () หรือ ตัวแทนพิเศษ () (ยกเว้นในกรณีของ ตัวแทนพิเศษของ FBI) พวกเขามักถูกเรียกว่า เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการภาคสนาม () หรือ เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการ () สายลับคือชาวต่างชาติที่ทรยศต่อประเทศของตนเพื่อส่งต่อข้อมูลให้กับเจ้าหน้าที่ สายลับยังเป็นที่รู้จักในชื่อ ผู้ให้ข้อมูลลับ () หรือ ขุมกำลัง ()

 ดูเพิ่ม 
 หน่วยสืบราชการลับ
 จารกรรม

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:จารชนแบ่งตามบทบาท
 เจ้าหน้าที่ข่าวกรอง
หมวดหมู่:อาชีพการปกครอง