ปักเต้าแชกุง

ปักเต้าแชกุน (; เทพกลุ่มดาวเหนือ) ต้าเซิ่งเป่ยโต่วชีหยวนจุน (; พระสัปตมหาเทวีแห่งดาวเหนือ) หรือ เซี่ยวไจ้เหยี่ยนโซ่วเทียน (; เทวะแห่งการขจัดภัยพิบัติและยืดอายุขัย) หรือ ฉางเซิ่งเป่าหมิงเทียนจุน (; พระเทวะผู้คุ้มครองชีวิตและอายุวัฒนะ) เป็นกลุ่มเทพเจ้าบุรุษเจ็ดพระองค์ที่รักษาดวงดาวฝ่ายเหนือทั้งเจ็ดดวงในลัทธิเต๋าร่วมกับเทพเจ้าดาวฝ่ายใต้ โดยได้รับการยกย่องเป็นผู้ควบคุมวาระสุดท้ายของสรรพชีวิตของลัทธิเต๋า โดยปรากฏสุภาษิตว่า "ดาวใต้กำหนดชีวิต ดาวเหนือกำหนดความตาย" ()

ใน พระคัมภีร์ไท้เสียงเหล่ากุงตรัสแสดงดาวเหนือ (太上玄靈北斗本命延生真經) ได้ปรากฏบทบทบาทของคณะเทพทั้งเจ็ดพระองค์นี้ว่าทรงอานุภาพสามารถขจัดเภทภัยได้ทั้งยี่สิบสี่ชนิด

 เทพปกรณัม 

ในวรรณกรรมสามก๊ก บทที่หนึ่งร้อยสาม เมื่อขงเบ้งกำลังป่วยหนัก เขาได้เงยหน้ามองท้องฟ้าที่เต็มไปด้วยดวงดาวและมองเห็นดาวทั้งสามดวงในดวงชะตาของเขาสลัวลง เมื่อรู้ว่าวาระสุดท้ายของเขาใกล้เข้ามา เขาจึงตั้งโคมไฟสำหรับบวงสรวงเทพแห่งดวงดาวเจ็ดไว้ในที่พักเพื่อบวงสรวงต่ออายุสืบชะตา《三國演義》第103回：「是夜孔明扶病出帳，仰觀天文，十分驚慌：入帳謂姜維曰：『吾命在旦夕矣！』維曰：『丞相何出此言？』孔明曰：『吾見三台星中，客星倍明，主星幽隱，相輔列曜，其光昏暗：天象如此，吾命可知！』維曰：『天象雖則如此，丞相何不用祈禳之法挽回之？』孔明曰：『吾素諳祈禳之法，但未知天意若何。汝可引甲士四十九人，各執皂旗，穿皂衣，環遶帳外；我自於帳中祈禳北斗。若七日內主燈不滅，吾壽可增一紀；如燈滅，吾必死矣。閒雜人等，休教放入。凡一應需用之物，只令二小童搬運。』姜維領命，自去準備。時值八月中秋，是夜銀河耿耿，玉露零零；旌旗不動，刁斗無聲。姜維在帳外引四十九人守護。孔明自於帳中設香花祭物。地上分布七盞大燈，外布四十九盞小燈，內安本命燈一盞。孔明拜祝曰：『亮生於亂世，甘老林泉；承昭烈皇帝三顧之恩，託孤之重，不敢不竭犬馬之勞，誓討國賊。不意將星欲墜，陽壽將終。謹書尺素，上告穹蒼。伏望天慈，俯垂鑒聽，曲延臣算，使得上報君恩，下救民命，克復舊物，永延漢祀。非敢妄祈，實由情切。』拜祝畢，就帳中俯伏待旦。次日，扶病理事，吐血不止；日則計議軍機，夜則布罡踏斗。

 เทวลักษณะ 

เนื่องด้วยทางทิศเหนือปรากฏเป็นธาตุน้ำ ตามศาสตร์ฮวงจุ้ย เดิมทรงปรากฏทิพยรูปเป็นเทพนารี ดังที่ปรากฏใน พระคัมภีร์ไท้เสียงเหล่ากุงตรัสแสดงดาวเหนือ (太上玄靈北斗本命延生真經) ทรงเรียกคณะเทพีกลุ่มนี้ว่า พระมหาเทพีสัปตดาวเหนือ ( ต้าเซิ่งเป่ยโต่วฉีหยวนจุน - 大聖北斗七元君) ซึ่งพระนามที่ยกย่องว่า หยวนจุน นั้นถูกใช้เรียกเทวนารีในลัทธิเต๋าแสดงให้เห็นว่าเดิมทรงมีเทวลักษณะเป็นเทพนารี และพระคัมภีร์อัฏฺฐวีสติบทของไท้เสียงเหล่ากุง (太上北斗二十八章經) กล่าวถึงพระเจ้าฮั่นหมิงตี้แห่งราชวงศ์ฮั่นที่ได้ทรงพบกับคณะเทพนารีกลุ่มดาวกระบวยใหญ่บนภูเขาจงหนาน (终南山) โดยกล่าวถึงว่าทรงปรากฏทิพยรูปในลักษณะเป็นสตรีดรุณีที่สวมอาภรณ์ธรรมดา ผมสยาย และไม่สวมรองเท้า ต่อในลัทธิเต๋าได้ปรากฏเทวลักษณะเป็นเจ็ดองค์ตามจำนวนของดาว คู่กับเทพเจ้าดาวกระบวยใต้หกองค์ (หน่ำเต้าแชกุน) แต่เทวลักษณะเทวรูปที่ปรากฏส่วนใหญ่ในศาลเจ้าและสถานที่บูชาต่างของลัทธิเต๋าและศาสนาชาวบ้านจีนในปัจจุบัน มักแสดงเทวลักษณะเป็นเทพบุรุษพระองค์เดียว เนื่องจากน้ำสัมพันธ์กับสีดำ เทวลักษณะของพระองค์จึงมีสีดำ สอดคล้องกับสุภาษิตพื้นบ้านที่ว่า "ดาวกระบวยใต้นำชีวิต ดาวกระบวยเหนือนำความตาย"ทิพยรูปของเทพเจ้าดาวกระบวยเหนือจึงมีสีดำและดูขึงขัง สมกับเทวสามัญนาม "เทพเจ้าผู้กำหนดความตาย" ขณะเดียวกัน เทพเจ้าดาวใต้ (หน่ำเต้าแชกุน) ซึ่งมีหน้าที่ยืดอายุขัย มีเทวลักษณะที่ดูเมตตา ในความเป็นจริงแล้วตามความเชื่อของลัทธิเต๋า เทพเจ้าดาวใต้และเทพเจ้าดาวเหนือมีหน้าที่คล้ายคลึงกันมาก นั่นคือ ปัดเป่าภัยพิบัติและควบคุมอายุขัยของมนุษย์

 นามคณะเทพดาวฝ่ายเหนือ 

 ถางหลางไท่ซิ่งจวิน(貪狼太星君) ประจำดาวถางหลาง  (贪狼) : ดาว Dubhe /Alpha Ursae Majoris (樞) 
 จูเหม็นหยวนชิงจวิน  (巨門元星君) ประจำดาวจูเหมิน (巨門) : ดาวMerak /Beta Ursae Majoris (璇) 
 ลูชนเจินชิงจวิน (祿存貞星君) ประจำดาวลู่ชุน (禄存): ดาวPhecda/Gamma Ursae Majoris (璣) 
 เหวินฉิ่วหนิ่วชิงจวิน  (文曲紐星君) ประจำดาวเหวินฉิ่ว (文曲) : ดาวMegrez /Delta Ursae Majoris (權)  
 เหลียนเจิ้นกางซิ่งจวิน (玉廉貞綱星君) ประจำดาวเหลียนเจิ้น (玉廉) :ดาว Alioth/Epsilon Ursae Majoris (玉衡) 
 อู่ฉวีจีชิงจวิน (武曲紀星君) ประจำดาวอู่ฉวี (쿄曲) : ดาว Mizar/Zeta Ursae Majoris (開陽) 
 ป่อจวินกวนชิงจวิน (破軍關星君) ประจำดาวปัวจวิน (破軍) : ดาว Alkaid/ Eta Ursae Majoris (破軍破軍星) 

ดาวทั้งเจ็ดดวงนี้สามารถมองเห็นนี้ได้ และนอกจากนี้ยังปรากฏ นามเทพประจำดาวอีกสองดวงที่ยังไม่สามารถมองเห็นได้คือ 

 จั่วฟูต้าเต้าชิงจวิน (左輔大道星君) ประจำดาวจั่วฟู "左輔":ดาว Alcor A (寿命星/死兆星) 
 อวี้ต้าเต้าชิงจวิน (右弼大道星君) ประจำดาวอวี้ปี "右靈": ดาว Alcor B 

นอกจากนี้ยังปรากฏในเรื่องเล่าว่า ในคฤหาสน์ของฮั่ว กวาง นายกรัฐมนตรีสมัยราชวงศ์ฮั่น มีบริวารคนหนึ่งชื่อ ฮวนเชอ (還車) ครั้งหนึ่งเขาเห็นดาวสองดวง คือดาวเหนือและดาวใต้ ปรากฏส่องสว่างจ้า ฮวนเชอจึงเงยหน้าขึ้นมองท้องฟ้าและตั้งเครื่องสักการะบูชาดาวทั้งสองด้วยความศรัทธาต่อมาเขาจึงได้รับพรให้มีอายุยืนถึงร้อยปี

 วิวัฒนาการ 
คติการบูชาคณะเทพดาวเหนือทั้งเก้าพระองค์ได้พัฒนาเป็น กิ๋วอ๋องไต่เต่ หรือ กิ้วอ้วงฮุดโจ้ว เทพประธานของเทศกาลกินเจซึ่งคติการบูชาคณะเทพทั้งเก้าองค์นี้เผยแพร่ในศาสนาท้องถิ่นจีนและลัทธิเต๋ารวมถึงพระพุทธศาสนาแบบจีนภายนอกประเทศจีนโดยได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางโดยเฉพาะอย่างยิ่งในในมาเลเซีย สิงคโปร์ ไทย ไต้หวัน และภูมิภาคอื่น ๆ ของชาวจีนโพ้นทะเล

 อ้างอิง 

เอกสารเพิ่มเติม
高雄市三鳳宮神明介紹－北斗星君

 ดูเพิ่ม 

กลุ่มดาวจระเข้
หน่ำเต้าแชกุน
เต้าบ้อหงวนกุน
หลี่โต้ว (禮斗)

หมวดหมู่:เทพเจ้าจีน