วุกชุมนี

วุกชัมนี () เป็นชนเผ่าโยคุตส์ในรัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา มีสมาชิกประมาณ 200 คน อาศัยอยู่ในเขตสงวนชนเผ่าทูเลริเวอร์ เมื่อประมาณ 3,000 ปีก่อน พวกเขาแยกออกจากกลุ่มโยคุตส์หลักและตั้งถิ่นฐานในบริเวณแขนงตะวันออกของแม่น้ำ คาเวอาห์

 ประวัติ 
ประมาณ 3,000 ปีก่อน ชาววุกชัมนีตั้งถิ่นฐานถาวรในบริเวณแขนงตะวันออกของแม่น้ำคาเวอาห์ ในช่วงฤดูร้อน พวกเขาอาศัยอยู่ในหมู่บ้านบริเวณแอตเวลล์มิลล์ รวมถึงพื้นที่ราบของหุบเขามิเนอรัลคิง สำหรับอาหาร พวกเขาเก็บหัวพืช เบอร์รี และลูกโอ๊ก รวมทั้งล่าหมี กวาง และแกะภูเขา พวกเขาเดินทางไปยังทุ่งหญ้าฮ็อกเกตต์และไวต์ชีฟโบวล์ในอุทยานแห่งชาติซีคัวยาเพื่อการล่าสัตว์และการค้ากับชนเผ่าเพื่อนบ้านอย่างชาวไพยูตเหนือ

 ประชากร 
ก่อนการติดต่อกับชาวยุโรป คาดว่าประชากรโยคุตส์มีจำนวนมากถึง 50,000 คน แต่ในปัจจุบัน มีชาววุกชัมนีที่ระบุตัวตนว่าเป็นสมาชิกชนเผ่านี้น้อยกว่า 200 คน สมาชิกบางส่วนของเขตสงวนทูเลริเวอร์มีเชื้อสายวุกชัมนี อย่างไรก็ตาม ลูกหลานวุกชัมนีส่วนใหญ่ไม่ได้รับการรับรองจากรัฐบาลกลาง หนึ่งในสมาชิกที่มีชื่อเสียงที่สุดของสังคมวุกชัมนีในยุคปัจจุบันคือ มารี วิลค็อกซ์ ผู้เขียนพจนานุกรมภาษาวุกชัมนี และเป็นเจ้าของภาษาโดยกำเนิดคนสุดท้าย

 ภาษา 

ตามประเพณี ชาววุกชัมนีใช้ภาษาถิ่นหนึ่งของภาษาโยคุตส์ ทูเล–คาเวอาห์ ซึ่งเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ภาษาวุกชัมนี

มารี วิลค็อกซ์ เกิดเมื่อ ค.ศ. 1933 เป็นเจ้าของภาษาโดยกำเนิดคนสุดท้ายของภาษาวุกชัมนี ในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 2000 เธอและบุตรสาว เจนนิเฟอร์ มาโลน ตั้งเป้าจัดทำพจนานุกรมภาษาวุกชัมนี เธอยังทำงานเกี่ยวกับพจนานุกรมเสียงโดยได้รับความช่วยเหลือจากเหลนของเธอ วิลค็อกซ์กล่าวว่าปู่ย่าตายายสอนภาษาให้แก่เธอ แต่เมื่อย่าของเธอเสียชีวิต เธอหยุดใช้ภาษาวุกชัมนีไปช่วงหนึ่ง เมื่อเธอตระหนักว่าสมาชิกชนเผ่ารุ่นเยาว์เริ่มสนใจเรียนรู้ภาษา เธอจึงทำงานจัดทำพจนานุกรมคำศัพท์ วิลค็อกซ์และบุตรสาวสอนชั้นเรียนรายสัปดาห์ในพื้นที่เทศมณฑลทูแลร์‘Who Speaks Wukchumni?’, The New York Times, 19 Aug 2014. ใน ค.ศ. 2014 วิลค็อกซ์เป็นผู้พูดภาษาวุกชัมนีได้อย่างคล่องแคล่วเพียงคนเดียว เธอเสียชีวิตเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม ค.ศ. 2021

จากความพยายามของเธอ ทำให้ใน ค.ศ. 2021 มีผู้ที่สามารถใช้ภาษาได้อย่างคล่องแคล่วอย่างน้อยสามคน และเหลนรุ่นที่สี่ของเธอกำลังได้รับการเลี้ยงดูให้ใช้ภาษานี้ตั้งแต่เกิด

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Central Valley woman works to preserve dying Native language
 Marie’s Dictionary