กบฏอัน ลู่ซาน

กบฏอัน ลู่ซาน เป็นสงครามกลางเมืองในจีนที่กินเวลาตั้งแต่ ค.ศ. 755–763 ซึ่งอยู่ช่วงกลางราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618–907) โดยเริ่มต้นจากการก่อกบฏของแม่ทัพผู้ครองหัวเมืองที่พยายามจะโค่นล้มและแทนที่ราชวงศ์ถังด้วยราชวงศ์เยียนที่เป็นกบฏ ฝ่ายกบฏประสบความสำเร็จในการยึดเมืองหลวงฉางอาน หลังจากที่จักรพรรดิได้เสด็จหนีไปยังเสฉวน แต่ในที่สุดก็พ่ายแพ้เนื่องจากการแตกแยกภายในและการตอบโต้จากกองทัพถังและพันธมิตร การก่อกบฏครั้งนี้เกิดขึ้นในรัชสมัยของจักรพรรดิถังสามพระองค์ ได้แก่ จักรพรรดิถังเสฺวียนจง จักรพรรดิถังซู่จง และจักรพรรดิถังไต้จง

วันที่ 16 ธันวาคม ค.ศ. 755 อัน ลู่ซาน เจี๋ยตู้ซื่อของมณฑลเป๊งจิ๋วระดมพลและเดินทัพไปยังฟ่านหยาง อัน ลู่ซานเป็นผู้นำกบฏอยู่สองปีก่อนที่เขาจะถูกลอบสังหารโดยอัน ชิงสฺวี ผู้เป็นบุตรชาย สองปีหลังจากอัน ชิงสฺวีขึ้นเป็นผู้นำ ฉือ ซือหมิง เจ้าเมืองผิงลู่และพันธมิตรคนสนิทของอัน ลู่ซาน ได้สังหารอัน ชิงสฺวีและชิงตำแหน่งผู้นำมาเป็นของตน ฉือ ซือหมิงปกครองอยู่สองปีแต่กลับถูกฉือ เฉาอี้ บุตรชายของตนสังหารเช่นกัน ฉือ เฉาอี้ปกครองต่อไปอีกสองปี จนกระทั่งฉือ เฉาอี้กระทำอัตวินิบาตกรรมและราชวงศ์เยียนพ่ายแพ้ต่อกองทัพถังในวันที่ 17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 763Szczepanski, Kallie (2019). What Was the An Lushan Rebellion?. ThoughtCo. นอกจากนี้ยังมีกองกำลังกบฏต่อต้านถังอื่น ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในที่มั่นของอัน ลู่ซานในเหอเป่ย ตลอดจนกองทัพซอกเดียและกลุ่มฉวยโอกาสอื่น ๆ ที่ใช้ประโยชน์จากความวุ่นวายนี้ด้วย

กบฏอัน ลู่ซานเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในประวัติศาสตร์จีนยุคกลาง และเป็นจุดสิ้นสุดของยุคทองของราชวงศ์ถังSee, e.g., Bo Yang Edition of the Zizhi Tongjian, vol. 52, preface. การสงครามและความสูญเสียที่เกี่ยวข้องทำให้เกิดการลดลงของประชากรอย่างมีนัยสำคัญจากภาวะทุพภิกขภัย การพลัดถิ่น และการทำลายโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ อันเป็นการบั่นทอนราชวงศ์ถังอย่างมากและนำไปสู่การสูญเสียดินแดนตะวันตก (Western Regions) อย่างถาวร แม้ว่าการกบฏจะถูกปราบปรามในที่สุดด้วยการรวมตัวกันครั้งใหญ่ระหว่างราชสำนักและผู้มีส่วนร่วมหลายฝ่าย รวมถึงกองกำลังอาสาสมัครท้องถิ่นและการสนับสนุนจากต่างชาติ แต่ราชวงศ์ไม่ได้เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของคณะกรรมการทางทหารทั้งหมด โดยยังคงปฏิบัติตามหลักการเดิมในการจัดตั้งอาณาเขต การกบฏนี้เป็นสาเหตุโดยตรงของความเสื่อมถอยของราชวงศ์ และนำไปสู่การแบ่งแยกดินแดนอย่างแพร่หลายในหมู่ขุนศึกระดับภูมิภาคในช่วงครึ่งหลังของราชวงศ์ ซึ่งดำเนินต่อไปจนถึงยุคห้าราชวงศ์และสิบอาณาจักรที่กินเวลาต่อไปหลายทศวรรษหลังจากการล่มสลายของราชวงศ์ถัง ความกลัวที่จะเกิดการแบ่งแยกดินแดนโดยแม่ทัพซ้ำรอยราชวงศ์ถัง ยังทำให้ราชวงศ์ซ่งที่ครองอำนาจต่อมาไม่ไว้วางใจและกดขี่แม่ทัพคนสำคัญ แม้ในขณะที่ถูกรุกรานจากรัฐต่างชาติที่ไม่เป็นมิตรอย่างราชวงศ์เหลียว เซี่ยตะวันตก และราชวงศ์จิน นอกจากนี้ยังกระตุ้นให้เกิดความเสื่อมถอยในระยะยาวของภูมิภาคกวนจง ซึ่งเคยเป็นศูนย์กลางทางการเมืองและเศรษฐกิจของจีนมาตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่นเป็นอย่างน้อย และทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงศูนย์กลางทางเศรษฐกิจของจีนไปยังภูมิภาคเจียงหนาน

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

หมวดหมู่:กบฏ
หมวดหมู่:สงครามกลางเมือง
หมวดหมู่:ราชวงศ์ถัง