การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันส่วนปลาย

ในวิทยาภูมิคุ้มกัน การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันส่วนปลายดัดแปลงจาก  ( หรือ peripheral immune tolerance) เป็นการไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันอีกประเภทนอกเหนือจากส่วนกลาง การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันส่วนปลายเกิดขึ้นมนส่วนปลายของภูมิคุ้มกัน กล่าวคือกลังจากทีเซลล์ และ บีเซลล์ ออกมาจากอวัยวะลิมฟอยด์ปฐมภูมิ เป้ามหายของการไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันส่วนปลายคือการยืนยันว่าทีเซลล์และบีเซลล์ที่ไวต่อตนเอง (self-reactive) และหนีออกจากการไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันส่วนกลาง จะไม่นำไปสู่โรคภูมิคุ้มกันตนเอง การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันส่วนปลายยังมีส่วนในการป้องกันการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันต่อแอนติเจนและสารก่อภูมิแพ้ที่ไม่อันตรายต่อร่างกายที่พบในอาหาร

เซลล์ที่ไวต่อตนเอง (Self reactive cells) เป็นเป้าของกระบวนการโคลนอลเดลีชัน (clonal deletion) หรือ โคนอลไดเวอร์ชัน (clonal diversion) กระบวนการทั้งสองซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันส่วนปลาย มีส่วนสำคัญในการควบคุมการมีอยู่และการผลิตเซลล์ภูมิคุ้มกันชนิดที่ไวต่อตนเอง กระบวนการเดลีชันของทีเซลล์ที่ไวต่อตนเองในต่อมธัยมัสมีประสิทธิภาพเพียง 60-70% และบรรดานาอีฟทีเซลล์มีส่วนใหญ่ที่เป็นทีเซลล์ชนิดไวต่อตนเองที่มีความโน้มเองต่ำ (low-avidity self-reactive T cells) อยู่ เซลล์เหล่านี้สามารถกระตุ้นให้เกิดการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันต่อตนเองได้ การไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันส่วนปลายมีกลไกมากมายที่ป้องกันการกระตุ้น (activation) ภาวะดังกล่าว

แมรี อี. บรันโคว์, เฟร็ด แรมส์เดล และ ชิมง ซากากูจิ ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ในปี 2025 จากผลงานการค้นพบที่เกี่ยวข้องกับการไม่ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันส่วนปลาย

อ้างอิง

หมวดหมู่:ระบบภูมิคุ้มกัน