พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์)

พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์) (25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2417 - 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2471) ต้นสกุล "ศีตะจิตต์" อดีตปลัดกรมกฤษฎีกา

 ประวัติ 
เสวกตรี พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์) เปรียญ 4 ประโยค, จ.ม, บ.ช., ร.จ.ท., ว.ป.ร.5 เกิดที่ตำบลท้ายบ้านในคลองปากน้ำ จังหวัดสมุทรปราการ เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2417 ตรงกับวันแรม 2 ค่ำ เดือน 12 ปีจอ เป็นบุตรนายทองดี ศีตะจิตต์ (บุตรขุนอาปนวิจิตร (เทียน) ขุนนางในกรมท่าหรือพระคลังข้างที่)หนังสือ ๗๐ ปี ศีตะจิตต์, 5 กันยายน พ.ศ. 2526 และนางเสม ศีตะจิตต์ มีพี่น้อง 8 คนดังต่อไปนี้
 เลียบ ศีตะจิตต์ (มิได้สมรส)
 พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์)
 เนย ศีตะจิตต์ (สมรสกับฉาย หยุ่นนิยม)
 จันทร์ ศีตะจิตต์ (สมรสกับวอน สุวรรณวิภัช)
 เนื่อง ศีตะจิตต์ (สมรสกับปาน สวัสดิโกศล)
 น่วม ศีตะจิตต์ (สมรสกับเชย อินทรัมพรรย์)
 นา ศีตะจิตต์ (มิได้สมรส)
 พระเชฎฐไวทยาการ (ชู ศีตะจิตต์) (สมรสกับทับทิม สุวรรณวิภัช)

พออายุได้ 12 ปี ได้เข้าเรียนภาษาไทยและภาษาบาลี ณ สำนักโรงเรียนวัดกลาง จังหวัดสมุทรปราการ ต่อมา พ.ศ. 2436 ได้เข้ามาเรียนภาษาบาลีและอุปสมบทอยู่ในสำนักสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ฤทธิ์ ธมฺมสิริ) วัดอรุณราชวราราม จังหวัดธนบุรี ศึกษาพระปริยัติธรรม จนอายุได้ 23 ปี สอบไล่ได้ชั้นเปรียญ 4 ประโยค แล้วได้ลาสิกขาบท เข้ารับราชการในกรมราชเลขาธิการ เมื่อวันที่ 1 เมษายน พุทธศักราช 2447

เมื่อ พ.ศ. 2447 เข้ารับราชการในกรมราชเลขาธิการ พ.ศ. 2453 ได้รับพระราชทานสัญญาบัตร บรรดาศักดิ์เป็น ขุนทิพกระวี พ.ศ. 2454 รับพระราชทานยศเป็นรองเสวกตรี พ.ศ. 2457 เลื่อนยศเป็นรองเสวกโท พ.ศ. 2457 เลื่อนบรรดาศักดิ์ขึ้นเป็นหลวงในนามเดิม พ.ศ. 2460 เป็นรองเสวกเอก พ.ศ. 2463 เป็นพระบรรจงสารวินิจ พ.ศ. 2464 เป็นเสวกตรี ส่วนตำแหน่งหน้าที่ราชการ พระบรรจงสารวินิจก็ได้เลื่อนขึ้นเป็นลำดับตามควรแก่ชั้นยศใน พ.ศ. 2462 เป็นปลัดกรม กรมกฤษฎีกา

พระบรรจงสารวินิจ เป็นคนสุดท้ายที่พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์ ได้ทรงฝึกหัดให้อ่านฉันท์อ่านประกาศ และอ่านได้ดี เป็นที่พอพระราชหฤทัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว จนถึงได้รับพระราชทานแหนบอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ป.ป.ร. ชั้นที่ 2 เป็นเครื่องหมายแห่งความชอบนั้น

พระบรรจงสารวินิจ ป่วยเป็นโรคลำไส้พิการ แพทย์ไทยและต่างประเทศได้รักษาพยาบาลอย่างเต็มความสามารถ แต่อาการของโรคนั้นกลับทวีขึ้นเป็นลำดับ ถึงแก่กรรมวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2471 ณ ศิริราชพยาบาล คำนวณอายุได้ 55 ปี

ทั้งนี้ ในงานพระราชทานเพลิงศพพระบรรจงสารวินิจ ได้จัดพิมพ์มหาชาติคำฉันท์เป็นของที่ระลึกในงาน โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพได้ทรงพระนิพนธ์ไว้ในคำนำว่า "เหตุใดพระราชาภิรมย์จึงเลือกหนังสือเรื่องนี้ พระราชาภิรมย์ชี้แจงว่า พระบรรจงสารวินิจเป็นผู้อ่านฉันท์ต่างๆ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเวลาทรงเครื่องใหญ่ มาตั้งแต่รัชชกาลที่ ๖ มหาชาติคำฉันท์ที่ขออนุญาตพิมพ์นี้พระบรรจงฯ ก็เคยอ่านถวาย และออกปากชมเนืองๆ ว่าเพราะมาก พระราชาภิรมย์เห็นว่าเป็นที่พอใจของผู้มรณะ จึงขออนุญาตพิมพ์"

 ครอบครัวและวงศ์ตระกูล 
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานนามสกุล ศีตะจิตต์ เป็นลำดับที่ 264 แก่พระบรรจงสารวินิจเมื่อครั้งดำรงตำแหน่งเป็นขุนทิพกระวี (เย็นเปรียญ) เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2456

พระบรรจงสารวินิจได้ทำการสมรสกับนางสาวเนย บุตรีนายพุ่ม เมื่อ พ.ศ. 2446 และนางเนยได้เสียชีวิตเมื่อ พ.ศ. 2460 มีบุตรด้วยกัน 2 คน ได้แก่
 อุ่น ศีตะจิตต์
 ต่วน ศีตะจิตต์

ต่อมาในปี พ.ศ. 2461 ได้ทำการสมรสกับนางสาวตุ้ย บูรณะนนท์ (บุตรีหลวงอัมพิลพิทักษ์เขตต์ (เจียม บูรณะนนท์) และน่วม บูรณะนนท์​ (นามสกุลเดิม เจริญพานิช)) มีบุตรและธิดาด้วยกัน 5 คน ได้แก่
 กานดา ศีตะจิตต์
 จินดา ศีตะจิตต์
 โสภณ ศีตะจิตต์
 สุพรรณ ศีตะจิตต์
 ลาวัน ศีตะจิตต์

 ลำดับเครือญาติ 

 ขุนอาปนวิจิตร (เทียน) สมรสกับสัมฤทธิ์ (มีบุตร-ธิดา 7 คน) และเอ๋ (มีบุตร-ธิดา 7 คน)
 ชื่น
 บุตรหญิงของท่านได้สมรสกับคนในตระกูลสัตยวณิช และท่านเป็นตาทวดของคนในตระกูลตฤษณานนท์
 แช่ม
 อ่อง
 ธูป สมรสกับพุก ซึ่งเป็นต้นสกุลพุกกะเวส
 ทองดี ศีตะจิตต์ สมรสกับเสม ศีตะจิตต์
 เลียบ ศีตะจิตต์
 พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์)สมรสกับเนย บุตรีนายพุ่ม เมื่อปี พ.ศ. 2446 และนางเนยได้เสียชีวิตลงเมื่อปี พ.ศ. 2460
 อุ่น ศีตะจิตต์ สมรสกับอำไพ
 ทรง ศีตะจิตต์ สมรสกับทองอ่อน มีสุวรรณ
 จันทรัตน์ ศีตะจิตต์
 นันทรัตน์ ศีตะจิตต์
 เกษม ศีตะจิตต์ สมรสกับเรณู ประมงกิจ
 ศีตลา ศีตะจิตต์
 จันทนา ศีตะจิตต์
 อัศนีย์ ศีตะจิตต์
 ต่วน ศีตะจิตต์ สมรสกับปิ่น แย้มเอิบสิน
 ช่วย ศีตะจิตต์ สมรสกับอัมพร แจ้งบรรจบ
 อาจ ศีตะจิตต์ สมรสกับสุนีย์ โถยอด
 ทวีศักดิ์ ศีตะจิตต์
 วุฒิพันธ์ ศีตะจิตต์ สมรสกับอำไพ
 วรวุฒิ ศีตะจิตต์
 วรนันท์ ศีตะจิตต์
 วรนุช ศีตะจิตต์
 วร ศีตะจิตต์
 จรินทิพย์ ศีตะจิตต์
 ปานเทพ ศีตะจิตต์ สมรสกับวาสนา เที่ยงทัน
 ณฤทธิ์ ศีตะจิตต์
 ปฐมะ ศีตะจิตต์
 ยงยุทธ ศีตะจิตต์
 สมรสกับนางบรรจงสารวินิจ (ตุ้ย ศีตะจิตต์) บุตรีหลวงอัมพิลพิทักษ์เขตต์ (เจียม บูรณะนนท์) และน่วม บูรณะนนท์​ (นามสกุลเดิม เจริญพานิช)
 กานดา ศีตะจิตต์
 จินดา ศีตะจิตต์ สมรสกับอรพรรณ ปราบอริพ่าย บุตรีหลวงปราบอริพ่าย
 อดิเทพ ศีตะจิตต์ สมรสกับ Crystal Sitachitta
 อมราลักษณ์ (Tammy Sue) ศีตะจิตต์
 เอกลักษณ์ (Marie Dawn) ศีตะจิตต์
 อดิเทพน้อย (Adithep Jr.) ศีตะจิตต์
 เจษฎา ศีตะจิตต์ สมรสกับ Debbie Nutter
 คริส (Kris) ศีตะจิตต์
 เบญจมณี/เบนสินี (Bethany) ศีตะจิตต์
 คมสัน ศีตะจิตต์ สมรสกับภิญญาภรณ์</small>
 พรรณปภรณ์ ศีตะจิตต์ ​<small>สมรสกับพลอากาศโทอาจณรงค์ ตันสุวรรณรัตน์ อดีตรองเจ้ากรมการเงินทหารอากาศ
 วิชญ์ภาส ตันสุวรรณรัตน์
 ฉันท์ชนิต ตันสุวรรณรัตน์
 ภราดร ศีตะจิตต์
 โสภณ ศีตะจิตต์ สมรสกับจินตนา อุนนานนท์
 ภาณุ ศีตะจิตต์
 นิธิพัฒน์ ศีตะจิตต์ สมรสกับอารยา ศรีลิขิต
 เมธาวี ศีตะจิตต์
 สุจินต์ ศีตะจิตต์
 รณกร ศีตะจิตต์
 สุพรรณ ศีตะจิตต์ สมรสกับวงเดือน เผื่อนปฐม
 ศรินธร ศีตะจิตต์ สมรสกับพรเทพ ฐิติโรจนา
 กัทลี ศีตะจิตต์
 พลอากาศโทแมน ศีตะจิตต์
 ภาวิณี ศีตะจิตต์
 รัจนา ศีตะจิตต์
 ลาวัน ศีตะจิตต์ สมรสกับอารี รัตนเรือง
 อนุสรา รัตนเรือง
 สดับพิณ รัตนเรือง
 เป็นเอก รัตนเรือง
 เนย ศีตะจิตต์ สมรสกับฉาย หยุ่นนิยม
 น้อย ศีตะจิตต์
 สนิท ศีตะจิตต์
 ฟูเกียรติ ศีตะจิตต์ สมรสกับอั้น พุกกะเวส
 สมโพธิ์ พุกกะเวส
 ธน ศีตะจิตต์ สมรสกับผ่องฉวี ปัจฉิมวานิช
 กฤษณา ศีตะจิตต์ สมรสกับ Sidney Horsefall
 สารนัย ฮอร์สฟอล
 คริสโตเฟอร์ ฮอร์สฟอล
 วาณี ศีตะจิตต์ สมรสกับสุรพจน์ แนวพนิช
 ศรีวิภา แนวพนิช
 มาลินี แนวพนิช
 ปรีดา ศีตะจิตต์ สมรสกับบรรจง หลิมวิไล
 อาคมน์ ศีตะจิตต์ สมรสกับเครือวัลย์ ธรรมวชิรพิทักษ์
 น้ำฝน ศีตะจิตต์
 ฟ้าสวย ศีตะจิตต์
 สมลักษณ์ ศีตะจิตต์ สมรสกับทวิช สุวรรณแสง
 สมร ศิริสัมพันธ์
 น้ำทิพย์ ศิริสัมพันธ์
 พักษ์พริ้ง ศีตะจิตต์ สมรสกับอวยชัย ธาราเกษม
 ชาญณรงค์ ศีตะจิตต์
 คงธน ศีตะจิตต์
 กิมซ่วน ศีตะจิตต์ สมรสกับไสว สุวรรณวิภัช บุตรพระเกรียงไกรกระบวนยุทธ (ทองคำ สุวรรณวิภัช) และนางทองสุข สุวรรณวิภัช)ธรรมประจำชีวิต คุพิมพ์แจกในงานฌาปนกิจ คุณแม่ทับทิม ศีตะจิตต์ ณ เมรุวัดธาตุทอง สุขุมวิท กรุงเทพมหานคร วันเสาร์ที่ 7 กรกฎาคม 2522
 เข็มทอง ศีตะจิตต์ สมรสกับพระสรลักษณ์ลิขิต (มุ่ย จันทรลักษณ์)
 จันทร์ ศีตะจิตต์ สมรสกับวอน สุวรรณวิภัช
 มาลา ศีตะจิตต์ สมรสกับวัฒนา วาณิชยางกูร
 มนู ศีตะจิตต์ สมรสกับอนุรี ศุภพิพัฒน์
 มลฤดี ศีตะจิตต์ สมรสกับสายณรงค์ รศานนท์
 สายฤดี รศานนท์
 ดุสิต รศานนท์
 มาโนช ศีตะจิตต์ สมรสกับเจตน์สุดา อินทรประวิตร
 มะลิ ศีตะจิตต์ สมรสกับบานเย็น อินทพันธ์
 ชนินทร์ ศีตะจิตต์ สมรสกับอิ่มขวัญ วุฒิวัย
 ปอนด์ ศีตะจิตต์
 วุฒิจิตต์ ศีตะจิตต์
 วิจารณ์ ศีตะจิตต์
 มาลัย ศีตะจิตต์ 
 เนื่อง ศีตะจิตต์ สมรสกับปาน สวัสดิโกศล
 กลาง สวัสดิโกศล
 ประยูร สวัสดิโกศล
 น่วม ศีตะจิตต์ สมรสกับเชย อินทรัมพรรย์
 บุญ อินทรัมพรรย์ สมรสกับประไพ กรัยวิเชียร
 จำเนียร อินทรัมพรรย์ สมรสกับเรือเอกสถิตย์ แสงอิน
 จำนงค์ อินทรัมพรรย์ สมรสกับประเสริฐ พูนเกษ
 นา ศีตะจิตต์
 พระเชฎฐไวทยาการ (ชู ศีตะจิตต์) สมรสกับทับทิม สุวรรณวิภัช บุตรีพระเกรียงไกรกระบวนยุทธ (ทองคำ สุวรรณวิภัช) และนางทองสุข สุวรรณวิภัช)
 อรุณี ศีตะจิตต์
 เชิด ศีตะจิตต์ สมรสกับจงรักษ์ บูรณะญาติ
 ชาติ ศีตะจิตต์
 วิภาสินี ศีตะจิตต์
 อร่ามโฉม ศีตะจิตต์
 มงคล ศีตะจิตต์ สมรสกับยุวรี พรหมอุบล
 ภาทินี (Patty) ศีตะจิตต์
 เสนีย์ (Sidney) ศีตะจิตต์
 สุรเชฏฐ์ ศีตะจิตต์
 เอก ศีตะจิตต์
 ธิดา ศีตะจิตต์
 วารี ศีตะจิตต์
 อารีจิตต์ ศีตะจิตต์ สมรสกับชาญ สุวรรณวิภัช
 ธาดา สุวรรณวิภัช สมรสกับงามนิจ บุญประกอบ
 ณรงค์ สุวรรณวิภัช
 เมธา สุวรรณวิภัช
 อรสา สุวรรณวิภัช
 บัณฑิต สุวรรณวิภัช
 อารมณ์รื่น ศีตะจิตต์ สมรสกับกมล วุฒิศาสตร์
 ชัยวัฒน์ ศีตะจิตต์ สมรสกับกรรณิการ์ พุกกะเวส
 วรวรา ศีตะจิตต์
 ยอดขวัญ ศีตะจิตต์
 อิษฏ์ ศีตะจิตต์
 ทองคำ
 เพิ่ม ต้นสายสกุลวีรานุวัตติ์
 บุตรสาวของท่านสมรสกับคนในสกุลเจริญพานิช
 หมา
 เขียว
 ฉุน ต้นสายสกุลประทีปวณิช
 แฉ่ง
 มีบุตรี 2 คน ซึ่งภายหลังไปเป็นสะใภ้ของสกุลอัศวนนท์ และสกุลกาญจนพันธ์
 จิ๊ด สมรสกับคนในสกุลนาคสุวรรณ
 เล็ก พระครูสุนทรสมุทร เจ้าอาวาสวัดกลาง อยู่ในสมณเพศตลอดชีวิต
 ยิ้ม สมรสกับทองสุข
 เยื้อน ศีตะจิตต์
 เย็น ศีตะจิตต์ สมรสกับสิน อังกาบทิพย์
 ศรีสวัสดิ์ ศีตะจิตต์ สมรสกับพีร์ แก้วแกมทอง
 เอกศักดิ์ นาวินทรานนท์
 ศรีวัฒนา ศีตะจิตต์ สมรสกับน.อ.บุญถึง ชิตช่าง
 กมลา ชิตช่าง
 กนิษฐา ชิตช่าง
 ศรีสุภาพ ศีตะจิตต์ สมรสกับพันเอกสำราญ ตั้งมั่น
 มาริษา ตั้งมั่น
 ชันยา ตั้งมั่น
 อารักษ์ ตั้งมั่น
 พรทิพย์ ศีตะจิตต์ สมรสกับเชื่อม คงภักดี
 อุดมเวทย์ คงภักดี
 ฉัตรไชย ศีตะจิตต์  สมรสกับสิวลี เสกธีระ
 ฉัตรมณี ศีตะจิตต์
 ปิยะฉัตร ศีตะจิตต์
 ฉัตรนภา ศีตะจิตต์
 เต้ยน้ำทิพย์ ศีตะจิตต์
 สุรเทพ ศีตะจิตต์
 สินีนารถ ศีตะจิตต์
 ฉายฉาน ศีตะจิตต์

 ยศ บรรดาศักดิ์ และเครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
 พ.ศ. 2453 (2454 นับแบบใหม่) - ขุนทิพกระวี ในกรมพระอาลักษณ์ ถือศักดินา 600
 22 มิถุนายน พ.ศ. 2454 - เหรียญราชรุจิก้าไหล่ทอง
 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 - เหรียญรัตนาภรณ์ชั้นที่ 5 ว.ป.ร ทองกรอบโสร่งเงิน
 พ.ศ. 2454 - รองเสวกตรี
 2 มกราคม พ.ศ. 2454 (2455 นับแบบใหม่) - เข็มข้าหลวงเดิม
 พ.ศ. 2457 - รองเสวกโท
 พ.ศ.​ 2458 (2459 นับแบบใหม่) - หลวงทิพกระวี ในกรมราชเลขานุการ ถือศักดินา 800
 พ.ศ. 2460 - รองเสวกเอก
 พ.ศ. 2463 (2464 นับแบบใหม่) - พระบรรจงสารวินิจ ในกรมราชเลขาธิการ ถือศักดินา 1000
 พ.ศ. 2464 - เสวกตรี
 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2470 - เครื่องราชอิสริยาภรณ์จัตุรถาภรณ์มงกุฎสยาม

 อ้างอิง 
เชิงอรรถ

บรรณานุกรม

  [พิมพ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ เสวกตรี พระบรรจงสารวินิจ (เย็น ศีตะจิตต์) เปรียญ เมื่อวันที่ ๒๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๗๒]
  [รายงานการประชุมสมุหเทศาภิบาลปีที่ 31 พระพุทธศักราช 2469 (พระนคร: โรงพิมพ์บำรุงนุกูลกิจ, 2469), น. 48-50. 11 หจช. ร.6 ย.8.3/2 "หลวงทิพกระวีเรียนเจ้าพระยาสุรสิษฐ์ศักดิ์" (7 เมษายน 2461)]

หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระ
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 4 ประโยค
หมวดหมู่:ข้าราชการพลเรือนชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดสมุทรปราการ