กระเดื่องกดลิ้น

กระเดื่องกดลิ้น () คือส่วนประกอบของขบวนเปิดปิดลิ้นที่โดยทั่วไปแล้วจะถ่ายโอนการเคลื่อนที่ของก้านกระทุ้งในเครื่องยนต์สันดาปภายในแบบลิ้นเหนือสูบไปยังลิ้นไอดี/ไอเสียที่เกี่ยวข้อง

กระเดื่องกดลิ้นในยานยนต์โดยทั่วไปแล้วทำจากเหล็กกล้าปั๊มขึ้นรูป หรืออะลูมิเนียมในเครื่องยนต์รอบสูง กระเดื่องกดลิ้นบางประเภท (เรียกว่า กระเดื่องลูกกลิ้ง) มีรองลื่นที่จุดสัมผัส เพื่อลดการสึกหรอและแรงเสียดทานที่เกิดขึ้น

ภาพรวม
การใช้งานกระเดื่องกดลิ้นที่พบได้บ่อยที่สุดคือการถ่ายโอนการเคลื่อนที่ขึ้นและลงของก้านกระทุ้งในเครื่องยนต์สันดาปภายในแบบลิ้นเหนือสูบ (OHV) ไปยังลิ้นไอดี/ไอเสียที่เกี่ยวข้อง ในเครื่องยนต์ OHV เพลาลูกเบี้ยวซึ่งอยู่ที่เสื้อสูบด้านล่างของฝาสูบจะดันก้านกระทุ้งขึ้นด้านบน ปลายด้านบนของก้านกระทุ้งจะกดขึ้นไปที่ปลายด้านหนึ่งของกระเดื่องกดลิ้นซึ่งอยู่ที่ด้านบนของฝาสูบ ทำให้กระเดื่องกดลิ้นหมุนลงไปกดที่ด้านบนของลิ้นเพื่อเปิดลิ้น

เพื่อลดแรงเสียดทาน การสึกหรอที่ไม่สม่ำเสมอ และการขยายตัวของปลอกก้านลิ้น กระเดื่องลูกกลิ้ง (roller rocker) จึงใช้ตลับลูกปืนเข็ม (หรือลูกปืนบอลในเครื่องยนต์รุ่นเก่า) ที่จุดสัมผัสระหว่างกระเดื่องกดลิ้นและลิ้น  สิ่งเหล่านี้ช่วยให้สามารถทำงานที่ความเร็วรอบเครื่องยนต์ (RPM) และรับภาระได้สูงขึ้น และในตอนแรกจำกัดอยู่เฉพาะในเครื่องยนต์สมรรถนะสูงและเครื่องยนต์รถแข่ง เนื่องจากมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมที่ค่อนข้างสูง

กระเดื่องลูกกลิ้งสามารถนำมาใช้ในเครื่องยนต์เพลาลูกเบี้ยวเหนือสูบ (OHC) ได้เช่นกัน อย่างไรก็ดี โดยทั่วไปแล้วลูกกลิ้งจะอยู่ที่จุดที่ลูกเบี้ยวสัมผัสกับกระเดื่อง แทนที่จะเป็นจุดที่กระเดื่องสัมผัสกับก้านลิ้น

เครื่องยนต์ OHC บางรุ่นใช้กระเดื่องกดลิ้นแบบสั้น เรียกอีกอย่างว่า finger followers ซึ่งแง่ลูกเบี้ยวจะกดลงบนด้านหลังกระเดื่องกดลิ้นเพื่อเปิดลิ้น ในโครงแบบนี้ ปลายด้านหนึ่งของ follower จะถูกยึดอยู่กับที่ (หมุนอยู่กับที่บนตลับลูกปืนเม็ดยาว) แทนที่จะมีจุดหมุนอยู่ตรงกลางเหมือนกระเดื่องกดลิ้นมาตรฐาน ปลายอีกด้านหนึ่งจะกดอยู่บนยอดของก้านลิ้น โดยถูกอัดด้วยแรงของแง่ลูกเบี้ยวที่กระทำบนพื้นผิวด้านบนของมัน
 อัตราส่วนกระเดื่องกดลิ้น 
อัตราส่วนกระเดื่องกดลิ้น (rocker ratio) คือระยะที่ลิ้นเคลื่อนที่หารด้วยระยะที่ก้านกระทุ้งเคลื่อนที่จริง อัตราส่วนนี้ถูกกำหนดโดยอัตราส่วนของระยะจากจุดหมุนของกระเดื่องกดลิ้นไปยังจุดที่สัมผัสกับลิ้น และจุดที่สัมผัสกับก้านกระทุ้ง/เพลาลูกเบี้ยว อัตราส่วนกระเดื่องที่มากกว่าหนึ่งจะช่วยเพิ่มระยะยกที่เกิดจากเพลาลูกเบี้ยว

การออกแบบยานยนต์ในปัจจุบันนิยมใช้อัตราส่วนกระเดื่องกดลิ้นประมาณ 1.5:1 ถึง 1.8:1 แต่ในอดีตเคยมีการใช้อัตราส่วนที่เป็นบวกที่น้อยกว่านี้ รวมถึงอัตราส่วน 1:1 (อัตราส่วนเป็นกลาง) ในเครื่องยนต์หลายรุ่นก่อนทศวรรษ 1950 และในบางครั้งยังมีการใช้อัตราส่วนน้อยกว่า 1 (ระยะยกลิ้นเล็กกว่าระยะยกลูกเบี้ยว) 

วัสดุ
เครื่องยนต์รถยนต์ที่ผลิตจำนวนมากโดยทั่วไปจะใช้โครงสร้างกระเดื่องกดลิ้นที่ทำจากเหล็กแผ่นปั๊มขึ้นรูป เนื่องจากต้นทุนการผลิตต่ำกว่า

กระเดื่องกดลิ้นเป็นส่วนหนึ่งของน้ำหนักชิ้นส่วนเคลื่อนที่ขึ้นลงของขบวนเปิดปิดลิ้น ซึ่งอาจก่อให้เกิดปัญหาได้เมื่อเครื่องยนต์ทำงานที่รอบสูง (RPM) ด้วยเหตุนี้ อะลูมิเนียมจึงมักถูกนำมาใช้ในเครื่องยนต์ที่ทำงานที่รอบสูง และบางครั้งก็มีการใช้ลูกปืนที่ได้รับการยกระดับสำหรับจุดหมุนของกระเดื่องกดลิ้นในเครื่องยนต์ที่ทำงานที่รอบสูงเช่นกัน

เครื่องยนต์ดีเซลสำหรับรถบรรทุกมักใช้กระเดื่องกดลิ้นที่ทำจากเหล็กหล่อ (โดยปกติจะเป็นเหล็กหล่อเหนียว) หรือเหล็กกล้าคาร์บอนตีขึ้นรูป

 ดูเพิ่ม 

 เพลาลูกเบี้ยว
 รายการอะไหล่รถยนต์
 ลิ้นดอกเห็ด
 ก้านกระทุ้ง
 ลูกกระทิ้งลิ้น

 รายการอ้างอิง 

หมวดหมู่:ขบวนเปิดปิดลิ้น