สันความกดอากาศ

ในทางอุตุนิยมวิทยา สันความกดอากาศ หรือ สันความกดอากาศสูง () คือบริเวณซึ่งแผ่ขยายออกที่มีความกดอากาศสูงเทียบกับสิ่งแวดล้อมโดยรอบ แต่ไม่ได้เป็นการไหลเวียนของอากาศแบบปิด สันความกดอากาศเกี่ยวข้องกับบริเวณที่มีความโค้งแบบแอนติไซโคลนสูงสุดของการไหลเวียนของลม โดยสันความกดอากาศจะมีจุดกำเนิดในศูนย์กลางของแอนติไซโคลนและขนาบด้วยหย่อมความกดอากาศต่ำสองแห่ง และโลคัสของแนวที่เกิดความโค้งสูงสุดนี้เรียกว่า แนวสันความกดอากาศ (ridge line) ซึ่งปรากฏการณ์นี้มีลักษณะตรงข้ามกับร่องความกดอากาศหรือร่องความกดอากาศต่ำ (trough)

การบรรยาย
สันความกดอากาศอากาศสามารถแสดงได้ 2 วิธี คือ

 บนแผนที่อากาศผิวพื้น เส้นความกดเท่าจะจัดเรียงเป็นแนวเส้นโค้ง โดยมีค่าความกดอากาศสูงสุดอยู่ตามแนวแกนของสันความกดอากาศ
 ในแผนที่อากาศชั้นบน เส้นความสูงศักย์ธรณี (geopotential height) เหนือระดับน้ำเท่า จะจัดเรียงในลักษณะเดียวกัน โดยค่าสูงสุดเป็นตัวกำหนดตำแหน่งของสันความกดอากาศ

ลมฟ้าอากาศที่เกี่ยวข้อง
จากทิศทางของลมรอบบริเวณการไหลเวียนแบบแอนติไซโคลน และในข้อเท็จจริงที่ว่าระบบลมฟ้าอากาศเคลื่อนจากตะวันตกไปตะวันออก จะได้ว่า

ด้านหน้าของสันความกดอากาศชั้นบน การไหลเวียนของอากาศที่มาจากเขตขั้วโลก นำมาซึ่งอากาศเย็น
ด้านหลังของสันความกดอากาศชั้นบน การไหลเวียนของอากาศมาจากเขตเส้นศูนย์สูตร นำมาซึ่งอากาศอุ่น

สันความกดอากาศผิวพื้น เช่นเดียวกับบริเวณความกดอากาศสูงซึ่งทำให้เกิดลมฟ้าอากาศแจ่มใส เนื่องจากก่อตัวขึ้นภายใต้แนวลมพัดสอบในเขตแอดเวกชันการหมุนวนของอากาศเชิงลบ (negative vorticity advection zone) ที่อยู่ด้านหน้าของสันความกดอากาศชั้นบน การเคลื่อนตัวของอากาศในแนวดิ่งทำให้เกิดการแยกจากกันของลมใกล้ผิวพื้น การยุบตัวของอากาศทำให้อากาศในชั้นบรรยากาศอุ่นขึ้นเทียบกับสภาพก่อนหน้า และทำให้ความชื้นสัมพัทธ์ลดลง ส่งผลให้อากาศแห้งลงและท้องฟ้าแจ่มใส

บริเวณสันความกดอากาศกึ่งเขตร้อน
บริเวณสันความกดอากาศสำคัญในบรรยากาศคือ บริเวณสันอากาศกึ่งเขตร้อน (subtropical ridge) ซึ่งเป็นแนวสันอากาศที่ต่อเนื่องกันใกล้กับฮอร์สละติจูด (horse latitudes) มีลักษณะเด่นคือมักพบลมสงบ ส่งผลให้คุณภาพอากาศใต้แนวแกนสันความกดลดลง ซึ่งเหตุที่ในเวลากลางคืนเกิดหมอก และในเวลากลางวันเกิดหมอกแดดมาจากบรรยากาศที่มีความเสถียรใกล้กับบริเวณดังกล่าวRobert Tardif (2002). Fog characteristics.  University Corporation for Atmospheric Research. Retrieved on 2007-02-11.Myanmar government (2007). Haze.  Retrieved on 2007-02-11. อากาศที่ยุบตัวลงมาจากโทรโพสเฟียร์ชั้นบนจะไหลออกจากศูนย์กลางของสันความกดอากาศผิวพื้น มุ่งไปยังละติจูดสูงและต่ำของแต่ละซีกโลก ทำให้เกิดทั้งลมค้าและลมฝ่ายตะวันตก (westerlies) นอกจากนี้ยังมีบทบาทสำคัญในการบังคับทิศทางการเคลื่อนที่ของพายุหมุนเขตร้อนและมรสุมด้วยC.-P. Chang, Yongsheng Zhang, and Tim Li (1999). Interannual and Interdecadal Variations of the East Asian Summer Monsoon and Tropical Pacific SSTs. Part I: Roles of the Subtropical Ridge. Journal of Climate: pp. 4310–4325. Retrieved on 2007-02-11.

บริเวณสันความกดอากาศขวางกั้น
บริเวณความกดอากาศขวางกั้น (block) ในทางอุตุนิยมวิทยา คือรูปแบบขนาดใหญ่ในสนามความกดอากาศที่เกือบนิ่ง ส่งผลให้เกิดการ "ขวางกั้น" หรือการเปลี่ยนเส้นทางการเคลื่อนที่ของพายุหมุนที่อพยพตามปกติ บริเวณขวางกั้นเหล่านี้สามารถคงอยู่ได้นานหลายวันหรือแม้กระทั่งหลายสัปดาห์ ทำให้พื้นที่ที่ได้รับผลกระทบเผชิญกับสภาพอากาศแบบเดิมต่อเนื่องเป็นเวลานาน (เช่น บางพื้นที่เกิดหยาดน้ำฟ้า ขณะที่บางพื้นที่ท้องฟ้าแจ่มใส) โดยทั่วไปสันความกดอากาศชั้นบนเกี่ยวข้องกับบริเวณความกดอากาศขวางกั้นประเภทนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในโอเมก้าบล็อก (omega block)

เชิงอรรถและอ้างอิง

หมวดหมู่:พลศาสตร์บรรยากาศ
หมวดหมู่:อุตุนิยมวิทยา