ห้าเดือนกลางซากอิฐปูนที่อยุธยา

ห้าเดือนกลางซากอิฐปูนที่อยุธยา เป็นหนังสือผลงานชิ้นสำคัญของ น. ณ ปากน้ำ หรือ ประยูร อุลุชาฎะ (พ.ศ. 2471-2543) มีที่มาจากการสำรวจโบราณสถานในอยุธยาระหว่าง พฤศจิกายน พ.ศ. 2509 ถึง มีนาคม พ.ศ. 2510 ซึ่งได้รับทุนจากมูลนิธิเอเชีย (Asia Foundation) ตามโครงการของคณะกรรมการจัดงานอนุสรณ์อยุธยา 200 ปี มีเป้าหมายในการทำคือต้องการนำภาพถ่าย ภาพคัดลอกจิตรกรรมฝาผนัง และผลการสำรวจอันอุตสาหะนี้ไปจัดแสดงนิทรรศการครบรอบ 200 ปีกรุงแตก

ตีพิมพ์ครั้งแรกใน พ.ศ. 2510 โดยสำนักพิมพ์ศึกษิตสยาม หลังจากนั้นในปี 2529 และ 2540 ก็มีฉบับพิมพ์ครั้งที่ 2 และ 3 เกิดขึ้น โดยสำนักพิมพ์เมืองโบราณ โดยครั้งล่าสุดเป็นการตีพิมพ์ครั้งที่ 4 เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2558 มีจำนวนหน้า 536 หน้า ฉบับนี้มีการเพิ่มภาพวาดจากสมุดบันทึกภาคสนาม ปี 2509–2510 เข้าไปอีกนับร้อยหน้า

หนังสือเขียนในลักษณะบันทึกการสำรวจ เป็นการจดบันทึกประจำวันเหมือนอย่างไดอารี แต่มีการเพิ่มเติมเนื้อหาสาระจากการทำงานให้ข้อมูลด้านประวัติศิลปะและโบราณคดี โดยเฉพาะในเล่มนี้ที่ให้ข้อมูลศิลปะที่ น. ณ ปากน้ำ เรียกว่า ศิลปะแบบอโยธยา-สุพรรณภูมิ ซึ่งนักวิชาการส่วนมากเรียก ศิลปะอู่ทอง  หลังจากนั้น น. ณ ปากน้ำ อาศัยแนวความคิดและวิธีการใน ห้าเดือนกลางซากอิฐปูนที่อยุธยา มาเป็นฐานในการท้าความเข้าใจรูปแบบศิลปกรรมของโบราณสถานและศิลปวัตถุในยุคสมัยเดียวกับ อโยธยาในสถานที่อื่น ๆ นอกเหนือจากพื้นที่เขตเมืองพระนครศรีอยุธยา เช่น สุพรรณบุรี ชัยนาท อุทัยธานี ราชบุรี สิงห์บุรี ลพบุรี เพชรบุรี เป็นต้น แล้วเขียนเป็นหนังสืออีกหลายเล่ม

ห้าเดือนกลางซากอิฐปูนที่อยุธยา เป็นหนังสือที่ถูกนำมาใช้เป็นหนังสืออ้างอิงให้กับนักวิชาการหลาย ๆ ท่านในยุคหลัง รวมถึงการเรียนการสอนทางด้านประวัติศาสตร์ โบราณคดี และประวัติศาสตร์ศิลปะในระดับมหาวิทยาลัยและมัคคุเทศก์

อ้างอิง

หมวดหมู่:วรรณกรรมไทย
หมวดหมู่:ศิลปะไทย
หมวดหมู่:โบราณคดีไทย