ข่าวกรองการภาพ

ข่าวกรองการภาพ () หรือย่อเป็น IMINT คือกระบวนการรวบรวม การประมวลผล และการวิเคราะห์ข้อมูลข่าวกรองที่ได้จากภาพถ่ายหรือข้อมูลเซนเซอร์ตรวจจับ ไม่ว่าจะเป็นภาพถ่ายทางอากาศ ภาพถ่ายจากดาวเทียม หรือภาพถ่ายจากโดรน ข่าวกรองการภาพเป็นหนึ่งในสาขาหลักของระบบข่าวกรองระดับชาติและทางทหาร โดยมีบทบาทสำคัญในการระบุตำแหน่ง ติดตามความเคลื่อนไหว และประเมินขีดความสามารถของเป้าหมาย

ในยุคเริ่มแรก ข่าวกรองการภาพอาศัยการถ่ายภาพทางอากาศจากบอลลูนและเครื่องบิน เช่นในสงครามโลกครั้งที่หนึ่งมีการใช้บอลลูนและเครื่องบินปีกสองชั้นเพื่อถ่ายภาพตำแหน่งในสนามเพลาะของข้าศึก แต่ในปัจจุบัน ขีดความสามารถได้ขยายตัวครอบคลุมแท่นรับสัญญาณหลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่โดรนไปจนถึงดาวเทียมสอดแนมในวงโคจรต่ำ ซึ่งช่วยให้สามารถสอดแนมพื้นที่ลึกเข้าไปในดินแดนของฝ่ายตรงข้ามได้โดยไม่ต้องละเมิดน่านฟ้าRichelson, J. T. (2015). The US Intelligence Community. (7th ed.). Boulder, CO: Westview Press. การพัฒนาเทคโนโลยีเลนส์และเซ็นเซอร์ดิจิทัลทำให้ภาพถ่ายมีความละเอียดสูง จนในระดับที่สามารถจำแนกประเภทยานพาหนะหรือระบุหมายเลขบนอากาศยาน

การเปลี่ยนข้อมูลภาพดิบให้เป็นข่าวกรองที่ใช้งานได้จริง ต้องผ่านกระบวนการแปลความหมายโดยนักวิเคราะห์ภาพถ่ายเพื่อตรวจพบ (detection) จำแนก (identification) และประเมินผลกระทบ (assessment) อย่างไรก็ตาม ด้วยปริมาณข้อมูลภาพจากดาวเทียมที่เพิ่มขึ้นอย่างมหาศาลในปัจจุบัน หน่วยข่าวกรองจึงเริ่มนำปัญญาประดิษฐ์และการเรียนรู้ของเครื่องจักรมาใช้เพื่อตรวจจับการเปลี่ยนแปลงบนพื้นดินโดยอัตโนมัติFederation of American Scientists (FAS). (2024). Intelligence Community Programs and Capabilities: Imagery Intelligence.

เทคโนโลยี
ความก้าวหน้าของข่าวกรองการภาพขึ้นอยู่กับขีดความสามารถของเซนเซอร์ที่ติดตั้งบนแท่นรับสัญญาณ ซึ่งสามารถตรวจจับพลังงานของสเปกตรัมแม่เหล็กไฟฟ้า เพื่อทำลายข้อจำกัดด้านสภาพอากาศและช่วงเวลาในการปฏิบัติการ ดังนี้:

 เซนเซอร์อิเล็กโทรออปติคัล (Electro-Optical: EO)
เซ็นเซอร์ประเภทนี้ทำงานโดยการตรวจจับแสงสะท้อนในช่วงคลื่นที่สายตามองเห็นและอินฟราเรดช่วงใกล้ ข้อมูลที่ได้จะเป็นภาพถ่ายเหมือนจริง ให้ความละเอียดสูงที่สุดในบรรดาเซนเซอร์ทุกประเภท ช่วยให้นักวิเคราะห์จำแนกชนิดของยุทโธปกรณ์ได้อย่างแม่นยำ อย่างไรก็ตาม ข้อจำกัดสำคัญของระบบ EO คือไม่สามารถมองทะลุเมฆ หมอก หรือควัน และไม่สามารถปฏิบัติงานได้ในสภาวะที่ไม่มีแสงสว่างเพียงพอ

 เซนเซอร์อินฟราเรด (Infrared: IR)
เซ็นเซอร์อินฟราเรดทำหน้าที่ตรวจจับการแผ่พลังงานความร้อนจากวัตถุ ข้อมูลประเภทนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในการตรวจจับกิจกรรมที่ซ่อนเร้น เช่น การระบุว่าเครื่องบินลำใดเพิ่งลงจอดโดยดูจากความร้อนของเครื่องยนต์ หรือการตรวจพบโรงงานใต้ดินที่มีการระบายความร้อนออกมา ระบบ IR ช่วยให้การสอดแนมดำเนินไปได้ตลอด 24 ชั่วโมง แม้ในความมืดสนิท

เรดาร์รูรับแสงสังเคราะห์ (Synthetic Aperture Radar: SAR)
SAR เป็นเทคโนโลยี active sensor โดยจะส่งคลื่นไมโครเวฟออกไปยังเป้าหมายและวัดสัญญาณที่สะท้อนกลับมาเพื่อสร้างเป็นภาพ ข้อมูลจาก SAR มีความสำคัญสูงสุดในเชิงยุทธศาสตร์ เนื่องจากคลื่นไมโครเวฟสามารถทะลุผ่านเมฆ พายุฝน และควันไฟได้ 100%Joint Publication 2-01. (2017). Joint and National Intelligence Support to Military Operations. Washington, D.C.: Joint Chiefs of Staff. ทำให้ฝ่ายวางแผนมั่นใจได้ว่าจะมีข้อมูลภาพถ่ายพื้นที่เป้าหมายอย่างต่อเนื่องไม่ว่าสภาพอากาศจะเป็นอย่างไร

การภาพมัลติสเปกตรัมและไฮเปอร์สเปกตรัม (Multispectral and Hyperspectral Imagery)
เป็นเทคโนโลยีการสำรวจจากระยะไกลที่ช่วยขยายขีดความสามารถของที่เกินกว่าดวงตาของที่มนุษย์จะมองเห็น โดยมัลติสเปกตรัมเป็นการบันทึกข้อมูลในช่วงคลื่นแสงที่ถูกแบ่งเป็นช่องกว้างๆ จำนวนไม่มากนัก (ประมาณ 3-15 ช่วง) เหมาะสำหรับการติดตามสุขภาพพืชพรรณและทรัพยากรธรรมชาติในภาพรวม ส่วนไฮเปอร์สเปกตรัมมีความละเอียดสูงกว่ามาก โดยบันทึกช่วงคลื่นแคบๆ อย่างต่อเนื่องนับร้อยถึงพันช่วง ทำให้สามารถระบุคุณสมบัติทางเคมีหรืออัตลักษณ์ของวัตถุได้อย่างแม่นยำ เช่น การคัดแยกสายพันธุ์พืชหรือการสำรวจแร่ธาตุ

ไลดาร์ (LiDAR) 
ไลดาร์คือการใช้เลเซอร์ในการสแกนพื้นผิวเพื่อสร้างเป็นภาพจำลองแบบสามมิติ มักใช้ในการรังวัดภูมิประเทศ และก็มีขีดความสามารถที่โดดเด่นเหนือเซนเซอร์ชนิดอื่น คือการมองทะลุเรือนยอดไม้ เนื่องจากอนุภาคแสงเลเซอร์บางส่วนสามารถลอดผ่านช่องว่างเล็ก ๆ ระหว่างใบไม้ไปกระทบกับวัตถุที่ถูกปกคลุมอยู่เบื้องล่าง ทำให้นักวิเคราะห์สามารถตรวจพบฐานปฏิบัติการหรือร่องรอยทางโบราณคดีที่ถูกป่าทึบปกคลุมมานานนับร้อยปี แต่ไลดาร์มีข้อจำกัดคือการไม่สามารถมองทะลุเมฆ หมอก ฝน หรือฝุ่นหนา

อ้างอิง

IMINT