เองฉวน

เองฉวน("โลติดจึงว่าแก่เล่าปี่ว่า เตียวโป้เตียวเหลียงผู้น้องเตียวก๊กนั้น คุมโจรไปรบกับฮองฮูสงแลจูฮีอยู่ณเมืองเองฉวน เราจะเกณฑ์ทหารให้พันหนึ่งกับทหารของท่านนั้น จงยกไปช่วยฮองฮูสงจูฮีณเมืองเองฉวน แล้วให้สืบเอาข่าวราชการหนักเบามาจงได้")  เทียบกับ (植謂玄德曰：「我今圍賊在此，賊弟張梁、張寶在潁川，與皇甫嵩、朱雋對壘。汝可引本部人馬，我更助汝一千官軍，前去潁川打探消息，約期剿捕。」) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1.("เองฉวน เมือง เปนหัวเมืองใหญ่เก่ามาตั้งแต่ครั้งราชวงศ์จิ๋น ตั้งที่ว่าการเมืองที่อำเภอเอี้ยงคี คืออำเภออี้มณฑลโห้ลำ")   ในภาษาจีนกลางเรียกว่า อิ่งชฺวานจฺวิ้น () เป็นกุ๋น (郡 จฺวิ้น) หรือเมืองของจีนตั้งแต่ยุครณรัฐ (戰國 จ้านกั๋ว) ถึงยุคราชวงศ์ถัง (唐) ตั้งอยู่บริเวณตอนกลางของมณฑลเหอหนาน (河南) ในปัจจุบัน ชื่อ "เองฉวน" (อิ่งชฺวาน) เป็นการอ้างถึงแม่น้ำเองหรือแม่น้ำอิ่ง (潁河 อิ่งเหอ) ซึ่งไหลผ่านอาณาเขตของเมืองเองฉวน 

 ประวัติศาสตร์ 
เมืองเองฉวนก่อตั้งโดยรัฐจิ๋น (秦 ฉิน) ในช่วงยุครณรัฐ (戰國 จ้านกั๋ว) หลังรัฐจิ๋นพิชิตรัฐหัน (韓 หาน) ได้ ที่ว่าการเมืองตั้งอยู่ที่หยางตี๋ (陽翟, ปัจจุบันคือนครยฺหวี่โจว มณฑลเหอหนาน) ซึ่งตามตำนานเป็นนครหลวงของพระเจ้าอู๋เต้ (禹 ยฺหวี่) และเป็นนครหลวงของรัฐหันในยุครณรัฐ หลังการก่อตั้งราชวงศ์ฮั่น (漢) เองฉวนได้กลายเป็นเขตศักดินาของอ๋องซิ่นแห่งราชรัฐหัน (韓王信 หานหวางซิ่น) แต่ต่อมาไม่นาน อ๋องซิ่นย้ายไปประทับที่เมืองไท่หยวน (太原郡 ไท่-ยฺเหวียนจฺวิ้น) เองฉวนจึงคืนสถานะเป็นเมือง (กุ๋น) เมื่อ ค.ศ. 2 เมืองเองฉวนมีอำเภอใต้การปกครองทั้งหมด 20 อำเภอ ได้แก่ หยางตี๋, คุนหยาง (昆陽), อิ่งหยาง (潁陽), ติ้งหลิง (定陵), ฉางเช่อ (長社), ซินจี๋ (新汲), เซียงเฉิง (襄城), เหยี่ยน (郾), เจี๋ย (郟), บูยง (舞陽 อู่หยาง), อิ่งอิน (潁陰), ฉงเกา (崇高), ฮู (許 สฺวี่), เยี่ยนหลิง (傿陵), หลินอิ่ง (臨潁), ฟู่เฉิง (父城), เฉิงอาน (成安), โจวเฉิงซิว (周承休), หยางเฉิง (陽城) และกวานชื่อ (綸氏) มีประชากร 2,210,973 คนใน 432,491 ครัวเรือนฮั่นชู เล่มที่ 28. ในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 ตงฮั่น) เมืองเองฉวนมีอำเภอใต้การปกครองทั้งหมด 17 อำเภอ มีประชากร 1,436,513 คนใน 263,440 ครัวเรือนเมื่อ ค.ศ. 140โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 110.

ในรัชสมัยพระเจ้าเหี้ยนเต้ (漢獻帝 ฮั่นเซี่ยนตี้) แห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ราชสำนักย้ายไปอยู่ที่อำเภอฮูหรือฮูโต๋ (許都 สฺวี่ตู) อันเป็นฐานอำนาจของขุนศึกโจโฉ (曹操 เฉา เชา) และเป็นที่ตั้งที่ว่าการเมืองของเมืองเองฉวน ในยุคราชวงศ์จิ้น (晉) มีการก่อตั้งเมืองเซียงเฉิง (襄城郡 เซียงเฉิงจฺวิ้น) โดยแบ่งพื้นที่ทางใต้ของเมืองเองฉวนมาก่อตั้งเป็นเมืองใหม่ ในเมืองเองฉวนยังคงมีอำเภอใต้การปกครอง 9 อำเภอ จิ้นชู (晉書) ระบุว่าเมืองเองฉวนมี 28,300 ครัวเรือนจิ้นชู เล่มที่ 14. 

ในยุคราชวงศ์เว่ย์เหนือ (北魏 เป่ย์เว่ย์) มีการก่อตั้งเมืองหรือกุ๋นใหม่ขึ้นเป็นจำนวนมากในพื้นที่นี้ โดยอยู่ภายใต้การปกครองของมณฑลอิ่งโจว (潁州, ก่อตั้งเมื่อ ค.ศ. 535) ภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็นเจิ้งโจว (鄭州) และในยุคราชวงศ์โจวเหนือ (北周 เป่ย์โจว) เปลี่ยนชื่ออีกครั้งเป็นสฺวี่โจว (許州)สุยชู เล่มที่ 30.

ในยุคราชวงศ์สุย (隋) และราชวงศ์ถัง (唐) บรรดาเมืองหรือกุ๋นดั้งเดิมถูกยกเลิก ชื่อ "เองฉวน" กลายเป็นอีกชื่อหนึ่งของมณฑลสฺวี่โจว มีอำเภอใต้การปกครอง 9 อำเภอ และเมื่อ ค.ศ. 741 มีประชากร 487,864 คนใน 73,347 ครัวเรือนซินถังชู เล่มที่ 28.

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:จฺวิ้นของราชวงศ์ฮั่น