พระฉันนเถระ

พระฉันนเถระ หรือเดิมคือ นายฉันนะ (บาลี: Channa; ) (ศตวรรษที่ 1 ก่อนพุทธกาล ในรัฐพิหารและรัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน) เป็นข้าราชบริพารและหัวหน้าสารถีของเจ้าชายสิทธัตถะซึ่งต่อมาคือพระโคตมพุทธเจ้า ภายหลังฉันนะได้ออกบวชเป็นภิกษุสาวกของพระโคตมพุทธเจ้า และบรรลุเป็นพระอรหันต์ดังที่ระบุในธรรมบทที่ 78 

นายฉันนะเป็นข้าราชบริพารในราชสำนักของพระเจ้าสุทโธทนะ ฉันนะได้รับมอบหมายให้ถวายการรับใช้เจ้าชายสิทธัตถะผู้ทรงได้รับการปรนเปรออย่างหรูหราในพระราชวังที่สร้างขึ้นโดยเฉพาะหลายหลังเพื่อป้องกันพระองค์จากกการดำริเรื่องความทุกข์ อันเป็นการกระทำจากคำทำนายของอสิตดาบสที่ว่าเจ้าชายสิทธัตถะจะทรงสละบัลลังก์ออกผนวชเพื่อหาทางดับทุกข์ นายฉันนะเป็นข้าราชบริพารที่ทำหน้าที่เป็นสารถีขับราชรถที่เทียมด้วยม้ากัณฐกะ เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทอดพระเนตรเห็นเทวทูตทั้งสี่ขณะทรงพบปะพสกนิกรในกรุงกบิลพัสดุ์เมืองหลวงของแคว้นสักกะ พระองค์ก็ตัดสินพระทัยสละโลก 

ในช่วงที่เจ้าชายสิทธัตถะเสด็จออกมาพบปะพสกนิกร นายฉันนะทูลอธิบายเรื่องเทวทูตทั้งสี่อันประกอบด้วยคนแก่ คนเจ็บ คนตาย และสุดท้ายคือบรรพชิตผู้ละทางโลกเพื่อแสวงหาทางธรรม ไม่นานหลังจากนั้น เจ้าชายสิทธัตถะทรงตื่นจากบรรทมในเวลากลางคืนและทอดพระเนตรเห็นเหล่านางกำนัลนอนในท่าทางที่ไม่น่าดูทำให้พระองค์ทรงมีพระทัยเบื่อหน่ายในชีวิตคฤหัสถ์ ด้วยความสะเทือนพระทัยต่อสิ่งต่าง ๆ ที่พระองค์ประสบ พระองค์จึงตัดสินพระทัยเสด็จออกจากพระราชวังในเวลากลางคืนเพื่อออกบรรพชาเป็นสมณะ พระองค์ทรงมีรับสั่งกับนายฉันนะให้ติดตามพระองค์ขณะเสด็จหนีจากพระราชวังเพื่อออกผนวช ในขณะที่ราชองครักษ์คนอื่น ๆ กำลังหลับ 

ตอนแรกนายฉันนะทูลคัดค้านและปฏิเสธที่จะยอมรับว่าเจ้าชายสิทธัตถะจะเสด็จจากไป แต่นายฉันนะก็สวมอานให้ม้ากัณฐกะ และนำเจ้าชายสิทธัตถะทรงม้าออกจากเมืองเข้าป่ามาถึงริมแม่น้ำอโนมาhttp://www.watlaori.org/who%20is%20buddha.pdf เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงเพศบรรพชิตแล้วจึงตรัสให้นายฉันนะนำฉลองพระองค์ พระแสง และพระเกศาที่พระองค์ปลงออกนำกลับไปถวายพระเจ้าสุทโธทนะที่พระราชวัง

เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงตรัสรู้เป็นพระโคตมพุทธเจ้าและเสด็จกลับมากรุงกบิลพัสดุ์ นายฉันนะได้บวชเป็นพระสงฆ์ เนื่องจากพระฉันนะเป็นเพียงคนเดียวที่ตามเสด็จพระพุทธเจ้าขณะออกผนวช พระฉันนะจึงถือตัวและแสดงท่าทีเหนือกว่าพระสงฆ์รูปอื่น ๆ มักจะด่าพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะที่เป็นสองอัครสาวก แม้ว่าพระพุทธเจ้าจะตรัสตักเตือนพระฉันนะอยู่หลายครั้ง แต่พระฉันนะก็ยังคงด่าพระสงฆ์รูปอื่น ๆ ต่อไป ก่อนพระพุทธเจ้าปรินิพพาน พระองค์ทรงสั่งพระอานนท์ให้ลงพรหมทัณฑ์กับพระฉันนะ คือการให้พระสงฆ์รูปอื่น ๆ ไม่พูดจา ไม่สั่งสอน ไม่ว่ากล่าวตักเตือนใด ๆ กับพระฉันนะ  หลังได้รับพรหมทัณฑ์ พระฉันนะรู้สึกสำนึกผิดในความประพฤติของตนเองถึงกับสลบไป 3 ครั้งแล้วจะขอให้ตนได้รับการอภัย ในที่สุดพระฉันนะก็บรรลุเป็นพระอรหันต์

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 

 Electronic copy - verse 78

หมวดหมู่:พระอรหันต์
หมวดหมู่:สาวกของพระโคตมพุทธเจ้า