อโศกจักร

อโศกจักร (แปล: จักรหรือกงล้อพระเจ้าอโศก) เป็นรูปแบบหนึ่งของธรรมจักร มีชื่อเรียกเช่นนี้จากที่ปรากฏพบบนจารึกพระเจ้าอโศกจำนวนมาก รวมถึงบนสิงหจตุรมุขสตมภศีรษะ และนำมาใช้บนธงชาติอินเดียตั้งแต่วันที่ 22 กรกฎาคม 1947 ในลักษณะสีน้ำเงินเข้มบนพื้นหลังขาว แทนที่สัญลักษณ์รูป จักร ที่ใช้บนธงชาติเดิมก่อนเอกราช และปรากฏใช้บนเครื่องราชอโศกจักรของอินเดีย

 ที่มา 
หลังพระโคตมพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ที่พุทธคยา พระองค์เสด็จไปยังสารนาถ และพบกับปัญจวัคคีย์เพื่อทรงแสดงปฐมเทศนา อันแทนเชิงสัญลักษณ์ว่าเป็นการหมุนธรรมจักร (กงล้อแห่งธรรม) ซึ่งต่อมาได้นำมาใช้เป็นแม่ลายในจารึกทางศาสนาพุทธของพระเจ้าอโศก ซึ่งเป็นกษัตริย์พุทธองค์สำคัญในประวัติศาสตร์

อโศกจักรประกอบด้วย 24 ซี่ แทน 12 สิ่งอันเป็นเหตุเป็นผลกัน ตามคำสอนเรื่องปฏิจจสมุปบาทMaha Nayaka Thera, http://www.sundaytimes.lk/110710/Plus/plus_10.html , The correct use of the 'Dharmachakra' โดย 12 ซี่แทนเหตุเกิดทุกข์ที่เป็นลำดับขั้น และอีก 12 ซี่คือการไม่มี-การดับทุกข์ ได้แก่:
ทุกข์ จะดับไปได้เพราะ ชาติ ดับ
ชาติ จะดับไปได้เพราะ ภพ ดับ
ภพ จะดับไปได้เพราะ อุปาทาน ดับ
อุปาทาน จะดับไปได้เพราะ ตัณหา ดับ
ตัณหา จะดับไปได้เพราะ เวทนา ดับ
เวทนา จะดับไปได้เพราะ ผัสสะ ดับ
ผัสสะ จะดับไปได้เพราะ สฬายตนะ ดับ
สฬายตนะ จะดับไปได้เพราะ นามรูป ดับ
นามรูป จะดับไปได้เพราะ วิญญาณ ดับ
วิญญาณ จะดับไปได้เพราะ สังขาร ดับ
สังขาร จะดับไปได้เพราะ อวิชชา ดับพระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). "พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม".

 ธงชาติอินเดีย 
อโศกจักรถูกนำมาใช้เป็นตราตรงกลางธงชาติอินเดีย มีความหมายสื่อถึงชีวิตที่มีการเคลื่อนไหว และความตายเมื่อกงล้อหยุดเคลื่อน ธงอินเดียแรกเริ่มมีที่มาจากธงของสวราช ซึ่งเป็นธงของคองเกรสแห่งชาติอินเดีย โดยมหาตมะ คานธี นำมาใช้และปรับหลายส่วนจากการออกแบบแรกโดยปิงกลี เวงเกยยะ ธงของคานธีมี จักร ตรงกลาง และต่อมาแทนที่ด้วยอโศกจักรในปี 1947 โดยชวหรลาล เนหรู

 อ้างอิง 

Category:สัญลักษณ์แห่งชาติอินเดีย
Category:พระเจ้าอโศกมหาราช
Category:จักร