จริยาปิฎก

จริยาปิฎก เป็นคัมภีร์หนึ่งในพระไตรปิฎกที่รวบรวมอยู่ในพระสุตตันตปิฎก เป็นคัมภีร์หมวดที่ 16 ในหมวดขุททกนิกาย คัมภีร์ว่าด้วยพระธรรมเทศนาและคำบรรยายต่าง ๆ ที่พระพุทธเจ้าได้ตรัสให้เหมาะสมกับบุคคลและโอกาส 

จริยาปิฎกแต่งด้วยคำประพันธ์ประเภทฉันท์และใช้ภาษาแบบง่าย ๆ คล้ายกับคัมภีร์ธรรมบท แต่เมื่อเวลาผ่านไปทำให้เกิดการตีความและเข้าใจได้ยาก พระธัมมปาละจึงได้อรรถาธิบายขยายความส่วนที่เป็นคาถา เรียกว่า "อรรถกถาจริยาปิฎก" หรือ "ปรมัตถทีปนี" ซึ่งเป็นการนำพุทธวจนะของพระพุทธเจ้าที่อยู่ในจริยาปิฎกมาเรียบเรียงและอธิบายความใหม่
เนื้อเรื่องในอรรถกถาจริยาปิฎกจะเล่าถึงเรื่องการบำเพ็ญบารมีในพระอดีตชาติของพระพุทธเจ้าจำนวน 35 เรื่อง แบ่งได้ 3 วรรค ได้แก่วรรคแรกอกิตติวรรค มี 10 เรื่อง วรรคที่ 2 หัตถินาควรรค มี 10 เรื่อง และวรรคที่ 3 ยุธัญชยวรรค มี 15 เรื่อง

คัมภีร์จริยาปิฎกนี้ รวมทั้งอปทานและพุทธวงศ์ เชื่อกันว่าเป็นคัมภีร์ที่ถูกเพิ่มเข้าในพระไตรปิฎกในยุคหลังHorner (2000), p. vi, for instance, writes that the Cariyapitaka is "[c]onsidered to be post-Asokan...." และมีลักษณะเป็นงานเชิงสรรเสริญพระพุทธเจ้าHinüber (2000), p. 43.  See also, Horner (2000), p. iii, where Barua (1945), p. 72, is cited as referring to the Apadana, Buddhavamsa and Cariyapitaka as "the three legendary chronicles." 

อ้างอิง

 บรรณานุกรม 
 Hinüber, Oskar von (2000). A Handbook of Pāli Literature. Berlin: Walter de Gruyter. .
 Horner, I.B. (trans.) (1975; reprinted 2000). The Minor Anthologies of the Pali Canon (Part III): 'Chronicle of Buddhas' (Buddhavamsa) and 'Basket of Conduct' (Cariyapitaka).  Oxford: Pali Text Society. . (All references in this article to "Horner, 2000" use page numbers associated with this volume's Cariyapitaka, not the Buddhavamsa.)

หมวดหมู่:ขุททกนิกาย