รัฐประหารซินโหย่ว

รัฐประหารซินโหย่ว《論肅順人際網絡與辛酉政變》曾靖婷 ，國立成功大學歷史所  หรือที่รู้จักกันในชื่อรัฐประหารฉีเสียง《“應變”與“求變”——從祺祥之變看晚清咸、同之際的思想變局》何昕 ，佳木斯職業學院  หรือเหตุการณ์ฉีเสียง《慈禧垂簾：祺祥政變始末》王開璽，東方出版社 หรือรัฐประหารปักกิ่ง《北京三千年》，余荔裳，中国三峡出版社 เป็นเหตุการณ์ยึดอำนาจในศักราชเสียนเฟิงปีที่ 11 (ค.ศ. 1861) ตรงกับปีนักษัตรจีนซินโหย่ว ภายหลังการสวรรคตของพระองค์ชิงเหวินจงฮ่องเต้ คณะยึดอำนาจนำโดยตงไทเฮา ซีไทเฮา เจ้ากงซินอ๋อง พระราชโอรสพระองค์ที่ 6 เจ้าฉุนชินอ๋องพระราชโอรสพระองค์ที่ 7 ของต้าชิงเฉิงฮ่องเต้ และบุคคลอื่น ๆ ร่วมกันก่อการรัฐประหาร และยึดอำนาจของคณะผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน หลังจากนั้นอำนาจการปกครองจึงตกอยู่ในพระหัตถ์ของซูอันไทเฮา และซูสีไทเฮา เรียกว่าสองวังว่าราชการ (两宫听政)

 ยึดอำนาจ 
เสียนเฟิงปีที่ 10 (ค.ศ. 1860) กองทัพพันธมิตรอังกฤษ และฝรั่งเศสได้เปิดฉากสงครามฝิ่นครั้งที่ 2 บุกเข้ากรุงปักกิ่ง และเผาทำลายพระราชวังฤดูร้อนเดิม ชิงเหวินจงฮ่องเต้ ทรงพาพระอัครมเหสีราชินิกุลหนิ่วฮู่ลู่ต่อมาคือซูอันฮองไทเฮา พระมเหสีกุ้ยเฟยราชินิกุลเย่เฮ่อน่าลาต่อมาคือซูสีฮองไทเฮา รวมทั้งพระราชโอรสไจ๋ฉุน เสด็จลี้ภัยไปประทับที่พระราชวังตากอากาศเฉิงเต๋อ

เดือน 7 ปีที่ 11 แห่งรัชศกเสียนเฟิง (ค.ศ. 1861) ชิงเหวินจงฮ่องเต้ทรงพระประชวร และเสด็จสวรรคต ณ พระที่นั่งเอียนปอจื้อซวง ในพระราชวังตากอากาศเฉิงเต๋อ

ก่อนพระองค์ชิงเหวินจงฮ่องเต้เสด็จสวรรคต咸丰帝临终前遗诏立6岁的载淳为皇太子，任命载垣等八大臣辅政，同时规定分赐皇太后及皇帝的“同道堂”、“御赏”玺为下达圣谕的符信，一切军政事务由辅政大臣处理。 มีพระราชโองการดำรัสสั่งให้ชิงมู่จงฮ่องเต้ขณะ 6 พรรษา เป็นพระรัชทายาท และโปรดให้เชื้อพระราชวงศ์ และขุนนางชั้นผู้ใหญ่ ประกอบด้วยผู้ดำรงตำแหน่งสมุหมนตรี ได้แก่
อี่ชินหวัง (怡亲王) หรือ เจ้าชายไจ้หยวน (載垣)
เจิ้งชินหวัง (郑亲王) หรือ เจ้าชายตวนฮว่า (端华)
พระชามาดางจิงโซ่ว (景寿)

และตำแหน่งองคมนตรีอีก 5 คือ
มหาอํามาตย์ซู่ซุ่นเจ้ากระทรวงพระคลัง
มู่อิน (穆荫) เสนาบดีกลาโหม (兵部尚书)
ควงหยวน (匡源) รองเสนาบดีซ้ายมหาดไทย (吏部左侍郎)
ตู้ฮั่น (杜翰) รองเสนาบดีขวาธรรมการ (礼部右侍郎)
เจียวโย่วอิ๋ง (焦祐瀛) อธิบดีกรมอัศวราช (太仆寺卿)
รวมทั้งหมด 8 คนให้ทำหน้าที่ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์

ชิงเหวินจงฮ่องเต้โปรดพระราชทานตราอฺวี้ส่าง (御赏) แก่พระพันปีหลวงราชินิกุลหนิ่วฮู่ลู่ต่อ และตราถงเต้าถัง (同道堂) แก่ฮ่องเต้ พร้อมทั้งทรงกำหนดว่า พระราชโองการที่จะประกาศใช้ในแผ่นดิน จะต้องประทับตราทั้งสองนี้เป็นหลักสำคัญ โดยการบริหารงานแผ่นดินทางทหาร และพลเรือนทั้งหมดอยู่ภายใต้คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ แต่พระมเหสีกุ้ยเฟยราชินิกุลเย่เฮ่อน่าลาต่อมาคือซูสีฮองไทเฮา มีความทะเยอทะยานทางอำนาจ มุ่งหมายจะยึดอำนาจสูงสุดของราชวงศ์ชิง

ช่วงแรกพระองค์ใช้พระราชอำนาจในตำแหน่งพระพันปีหลวง มีตราถงเต้าถังที่อยู่ในการควบคุมเพื่อแทรกแซงราชการงานแผ่นดิน ต่อมาพระองค์สมคบกับเหอซั่วกงจงชินอ๋อง และอาศัยแรงสนับสนุนจากชาติตะวันตกผู้รุกราน ทรงวางแผนกำจัดคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เป้าหมายคือ การยึดอำนาจปกครองเพื่อว่าราชการหลังม่าน (垂帘听政) ในปีเสียนเฟิงที่ 11 (ค.ศ. 1861) ระหว่างที่พระบรมศพของชิงเหวินจงฮ่องเต้ถูกอัญเชิญกลับกรุงปักกิ่ง วันที่ 30 เดือน 9 พระองค์ซูสีฮองไทเฮา ทรงก่อเหตุรัฐประหารยึดอำนาจสมุหมนตรี และองคมนตรีซึ่งทำหน้าที่คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์咸丰十一年，叶赫那拉氏利用咸丰梓宫运回北京的时日，于九月三十日发动政变，逼令载垣、端华自杀，将肃顺斩首，其他辅政大臣被革职查办。

เจ้าชายไจ้หยวน (載垣) และเจ้าชายตวนฮว่า (端华) ถูกจับข้อหากบฏ ตามกฎมณเฑียรบาลราชวงศ์ชิง การลงพระราชอาญาประหารเจ้านายจะไม่บั่นพระเศียร ดังนั้นจึงมีการพระราชทานผ้าขาวให้ผูกพระศอ ส่วนจงซื่อซู่ซุ่น เป็นราชนิกุล จึงถูกลงอาญาสั่งประหารชีวิตด้วยการตัดศีรษะ《正说清朝十二帝》：“将行刑，肃顺肆口大骂，其悖逆之声，皆为人臣子所不忍闻。又不肯跪，刽子手以大铁柄敲之，乃跪下，盖两胫已折矣。遂斩之。” และผู้สำเร็จราชการคนอื่น ๆ ถูกปลดจากตำแหน่ง

วันที่ 1 เดือน 11 สองไทเฮาฝ่ายตะวันออกคือซูอันไทเฮา และตะวันตกคือซูสีไทเฮา เสด็จออกว่าราชการหลังม่าน ในโถงตงหฺนวน ณ พระที่นั่งหย่างซินนับแต่นั้นมาซูสีไทเฮา ได้กุมอำนาจเป็นองค์ผู้สำเร็จราชการแผ่นดินของราชวงศ์ชิงยาวนานถึง 48 ปี

เนื่องจากเสียนเฟิงปีที่ 11 (ค.ศ. 1861) ตรงกับปีนักษัตรซินโหย่ว (辛酉) รัฐประหารครั้งนี้จึงถูกเรียกว่ารัฐประหารซินโหย่ว (辛酉政变) หรือเหตุการณ์ฉีเสียงตามนามศักราชเดิมของชิงมู่จงฮ่องเต้ ก่อนเปลี่ยนศักราชเป็นถงจื้อ

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:รัฐประหารในประเทศจีน
หมวดหมู่:ซูสีไทเฮา
หมวดหมู่:การเมืองจีนในคริสต์ทศวรรษ 1860