สำนักงานองคมนตรี

สำนักงานองคมนตรี เป็นหน่วยราชการในพระองค์ของประเทศไทย มีหน้าที่สนับสนุนการปฏิบัติราชการของคณะองคมนตรีไทย ซึ่งเป็นที่ปรึกษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รวมถึงดำเนินการในเรื่องที่พระมหากษัตริย์จะทรงลงพระปรมาภิไธย เช่น ร่างกฎหมาย การแต่งตั้ง และฎีกา ตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย และตามโบราณราชประเพณี มีสำนักงานตั้งอยู่ภายในทำเนียบองคมนตรี บริเวณสวนสราญรมย์ ในพื้นที่แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

 ประวัติ 
ตำแหน่งงานฝ่ายธุรการขององคมนตรีปรากฏขึ้นครั้งแรกพร้อมกับปรีวีเคาน์ซิลในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในพระราชบัญญัติปรีวีเคาน์ซิลคือที่ปฤกษาในพระองค์ จุลศักราช 1236 โดยกำหนดชื่อตำแหน่งว่า "เคลิกออฟเคาน์ซิลลอร์" () มีหน้าที่จดรายชื่อจำนวนที่ปฤกษาราชการในพระองค์ การรับแจ้งในกรณีปฤกษาราชการในพระองค์จะเดินทางออกจากพื้นที่ปฏิบัติงาน และร่างจดหมายเชิญประชุมที่ปฤกษาราชการในพระองค์

ต่อมา พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติองคมนตรี พุทธศักราช 2470 ขึ้นใช้แทนพระราชบัญญัติปรีวีเคาน์ซิลคือที่ปฤกษาในพระองค์ ซึ่งในมาตรา 10 ได้แก้ไขตำแหน่ง "เคลิกออฟเคาน์ซิลลอร์" เป็นตำแหน่ง "เลขาธิการองคมนตรี" ซึ่งจะเป็นเจ้าพนักงานประจำที่พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งจากข้าราชการ 1 คนในกรมราชเลขาธิการ กระทรวงวัง มีหน้าที่รักษาทะเบียนองคมนตรีและเป็นเลขาธิการของที่ประชุมสภากรรมการองคมนตรี และเริ่มมีส่วนราชการเกี่ยวกับงานเลขาธิการองคมนตรีเป็นครั้งแรก คือ กองเลขาธิการองคมนตรี ในสังกัดกรมราชเลขาธิการ แต่หลังจากการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 พระราชบัญญัติองคมนตรีฉบับนี้ถูกยกเลิก ตำแหน่งองคมนตรีจึงถูกยุบเลิกเช่นเดียวกับกองเลขาธิการองคมนตรี

ต่อมามีการรื้อฟื้นตำแหน่งองคมนตรีขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช 2490 โดยใช้คำว่า "อภิรัฐมนตรี" ต่อมาในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2492 เป็นรัฐธรรมนูญฉบับแรกที่บัญญัติถึงคณะองคมนตรีและหน้าที่ และพระองค์มีพระบรมราชโองการแต่งตั้งให้ หม่อมเจ้านิกรเทวัญ เทวกุล ดำรงตำแหน่งเลขาธิการคณะองคมนตรี ควบคู่กับตำแหน่งราชเลขาธิการ แต่ยังไม่มีการจัดตั้งหน่วยงานธุรการเกี่ยวกับองคมนตรีในสำนักราชเลขาธิการแบบในอดีต

จนกระทั่งคณะปฏิวัติออกประกาศฉบับที่ 297 เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2515 ซึ่งกำหนดให้การจัดตั้ง สำนักเลขาธิการองคมนตรี เป็นส่วนราชการระดับกองในสำนักราชเลขาธิการอีกครั้ง สามปีถัดมา (พ.ศ. 2518) พระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการสำนักราชเลขาธิการ พ.ศ. 2518 ได้มีการเปลี่ยนชื่อหน่วยงานนี้เล็กน้อยเป็น สำนักงานเลขาธิการคณะองคมนตรี

ต่อมาเมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2560 มีการตราพระราชกฤษฎีกาจัดระเบียบราชการและการบริหารงานบุคคลของราชการในพระองค์ พ.ศ. 2560 ขึ้น โดยแยกสำนักงานเลขาธิการคณะองคมนตรีและกองนิติการออกมาจากสำนักราชเลขาธิการ ขึ้นมาจัดตั้งเป็นหน่วยราชการในพระองค์หน่วยงานใหม่ในชื่อ สำนักงานองคมนตรี มีหน้าที่สนับสนุนภารกิจขององคมนตรีในการปฏิบัติหน้าที่ถวายพระมหากษัตริย์และการอื่นตามพระราชอัธยาศัย และมีเลขาธิการองคมนตรีซึ่งพระมหากษัตริย์จะทรงแต่งตั้งตามพระราชอัธยาศัย เป็นผู้บังคับบัญชาและรับผิดชอบการปฏิบัติราชการ

 หน้าที่ 
สำนักงานองคมนตรีมีหน้าที่หลัก ประกอบด้วย การปฏิบัติงานด้านเลขานุการให้กับคณะองคมนตรี การประสานงานระหว่างพระมหากษัตริย์กับรัฐบาล รัฐสภา ศาล องค์กรเอกชน และประชาชน ในงานที่องคมนตรีมีอำนาจ ดำเนินการถวายความเห็นเกี่ยวกับร่างกฎหมาย การแต่งตั้ง ฎีกาขอพระราชทานอภัยโทษ ฎีกาขอพระราชทานความเป็นธรรมและการขอพระราชทานความช่วยเหลือในด้านต่าง ๆ และงานราชการแผ่นดินที่เกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์ รวมถึงการดำเนินการเกี่ยวกับโครงการ มูลนิธิ หรือกองทุน ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้องคมนตรีรับผิดชอบ

 องค์กรภายใน 
สำนักงานองคมนตรีประกอบด้วยหน่วยงานภายในทั้งหมด 2 แห่ง ได้แก่ สำนักงานเลขาธิการองคมนตรี ซึ่งดำเนินงานเกี่ยวกับองคมนตรี และ กองนิติการ ซึ่งดำเนินงานเกี่ยวกับกฎหมายและฎีกาที่พระมหากษัตริย์ทรงเกี่ยวข้อง  

 ดูเพิ่ม 
 คณะองคมนตรีไทย
 สำนักพระราชวัง
 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
 พระมหากษัตริย์ไทย

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์ทางการของสำนักงานองคมนตรี

หมวดหมู่:ส่วนราชการในพระองค์