การออกเสียงประชามติแก้ไขรัฐธรรมนูญไทย พ.ศ. 2569

การออกเสียงประชามติแก้ไขรัฐธรรมนูญไทย พ.ศ. 2569 เป็นการออกเสียงประชามติเพื่อสอบถามผู้มีสิทธิเลือกตั้งว่าเห็นด้วยกับการเริ่มต้นกระบวนการจัดทำร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฉบับใหม่ เพื่อใช้แทนรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 หรือไม่ โดยอนุทิน ชาญวีรกูล เริ่มกระบวนการจัดทำประชามติอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2568 และกำหนดให้จัดทำประชามติในวันเดียวกับการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2569

 ภูมิหลัง 

วิกฤตการณ์การเมืองไทย พ.ศ. 2556–2557 นำไปสู่การถอนยิ่งลักษณ์ ชินวัตรออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีใน พ.ศ. 2557 ตามมาด้วยการรัฐประหารในปีเดียวกัน คณะรักษาความสงบแห่งชาติซึ่งเป็นคณะรัฐประหารได้เริ่มร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ มีการลงประชามติร่างรัฐธรรมนูญใน พ.ศ. 2559 มีผู้ลงคะแนนเห็นชอบ 61.4% และรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้ได้รับการประกาศใช้ใน พ.ศ. 2560 

รัฐธรรมนูญปี 2560 ได้รับเสียงวิจารณ์และมีความพยายามแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญหลายครั้ง แต่เกือบทั้งหมดไม่ผ่านความเห็นชอบของวุฒิสภา โดยมีการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญรายมาตราสำเร็จเพียงครั้งเดียวคือการเปลี่ยนระบบเลือกตั้งจากแบบจัดสรรปันส่วนผสมที่ใช้ในการเลือกตั้งทั่วไปปี 2562 มาเป็นแบบแบ่งเขตคะแนนสูงสุดและบัญชีรายชื่อ

 กระบวนการ 
 คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ 
หลังศาลรัฐธรรมนูญถอดถอนนายกรัฐมนตรี แพทองธาร ชินวัตร จากตำแหน่งในวันที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2568 พรรคภูมิใจไทยจึงไปต่อรองกับพรรคประชาชนเพื่อขอการสนับสนุนในการผลักดันอนุทิน ชาญวีรกูลขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรี มีข้อตกลงระหว่างสองฝ่ายระบุว่าพรรคประชาชนจะสนับสนุนอนุทินเป็นนายกรัฐมนตรี โดยมีเงื่อนไขว่าต้องยุบสภาผู้แทนราษฎรภายในสี่เดือน, พรรคภูมิใจไทยต้องรักษาสถานะรัฐบาลเสียงข้างน้อย, ต้องเริ่มกระบวนการแก้ไขรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 และให้จัดทำประชามติหากจำเป็น การลงประชามติว่าจะแก้ไขรัฐธรรมนูญหรือไม่นั้น จะนำไปสู่การจัดตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญที่มาจากการเลือกตั้ง และจะต้องจัดขึ้นไม่เกินการเลือกตั้งทั่วไป หากศาลรัฐธรรมนูญเห็นว่าไม่จำเป็นต้องมีการลงประชามติ ก็จะมีการจัดตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญที่มาจากการเลือกตั้งขึ้น

เมื่อวันที่ 10 กันยายน ศาลรัฐธรรมนูญลงมติ 6-1 วินิจฉัยให้จำเป็นต้องมีการลงประชามติ 3 ครั้งเพื่อเริ่มต้นกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ และสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญไม่สามารถมาจากการเลือกตั้งโดยตรงได้ คำตัดสินนี้เกิดขึ้นหลังจากคำร้องของวันมูหะมัดนอร์ มะทา ประธานสภาผู้แทนราษฎร ภายใต้มาตรา 210 (1) (2) ในการลงมติ 5-2 ศาลเห็นว่าสภามีอำนาจในการเริ่มต้นกระบวนการแก้ไขรัฐธรรมนูญ แต่จะต้องมีการลงประชามติก่อนเพื่อถามผู้มีสิทธิเลือกตั้งว่าเห็นชอบกับการแก้ไขหรือไม่ ในการลงประชามติ 3 ครั้งที่ศาลกำหนด กำหนดให้ครั้งแรกควรถามว่าควรมีการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ ครั้งที่สองจะขอความคิดเห็นประชาชนเกี่ยวกับหลักการและวิธีการแก้ไข ในขณะที่ครั้งที่สามจะถามว่าผู้มีสิทธิเลือกตั้งเห็นชอบกับรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ การลงประชามติครั้งแรกและครั้งที่สองอาจรวมกันได้

 ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ 

 จุดยืน 

 พรรคการเมือง 

 พรรคการเมืองในสภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 26 
 พรรค จุดยืน หมายเหตุและอ้างอิง พรรคภูมิใจไทย อนุทิน ชาญวีรกูล หัวหน้าพรรค ได้กล่าวในการสัมภาษณ์ต่าง ๆ เช่น THE STANDARD ว่าตัวเขาและผู้สมัครส่วนใหญ่ของพรรคจะลงคะแนนเสียงสนับสนุนการลงประชามติ อย่างไรก็ตาม พรรคจะไม่สนับสนุนความพยายามใด ๆ ในการแก้ไขรัฐธรรมนูญ หมวดที่ 1 และ 2 ว่าด้วยรัฐและสถาบันพระมหากษัตริย์ เขายังกล่าวอีกว่า พรรคภูมิใจไทยไม่ใช่แรงผลักดันหลักเบื้องหลังการลงประชามติ และ "ค่อนข้างพอใจ" กับรัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. 2560 พร้อมทั้งกล่าวว่าพวกเขาเข้าใจข้อโต้แย้งสำหรับ "รัฐธรรมนูญของประชาชน" ที่ไม่ได้ร่างโดยคณะผู้ยึดอำนาจการปกครอง พรรคประชาธิปัตย์ พรรคประชาธิปัตย์ได้แสดงการสนับสนุนการลงประชามติ แต่อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรค กล่าวว่า พรรคประชาธิปัตย์จะไม่สนับสนุนความพยายามใด ๆ ในการแก้ไขหรือเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญ หมวดที่ 1 และ 2 พรรคเป็นธรรม  พรรคพลังประชารัฐ  พรรคประชาชน  พรรคเพื่อไทย  พรรคประชาชาติ พรรคไทยสร้างไทยพรรครวมไทยสร้างชาติพีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค หัวหน้าพรรค กล่าวว่า พรรครวมไทยสร้างชาติคัดค้านการยกเลิกรัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. 2560 เนื่องจากมีบทบัญญัติที่มีคุณค่า และการเขียนใหม่จะทำให้นักการเมืองที่ถูกตัดสิทธิ์สามารถกลับมาได้ นอกจากนี้ อรรถวิชช์ สุวรรณภักดี บุคคลที่ได้รับเสนอชื่อเป็นนายกรัฐมนตรี ยังกล่าวว่ารัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ. 2560 ควรได้รับการแก้ไขเพิ่มเติม ไม่ใช่ "ฉีกทิ้ง"

 พรรคที่ไม่ได้อยู่ในรัฐสภา 

 พรรค จุดยืน หมายเหตุและอ้างอิง พรรคเศรษฐกิจ   พรรคพลวัต  พรรครักชาติ เจษฎ์ โทณะวณิก นักวิชาการด้านกฎหมาย ที่ปรึกษาคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 และบุคคลที่ได้รับเสนอชื่อเป็นนายกรัฐมนตรีจากพรรครักชาติ กล่าวว่า พรรคคัดค้านต่อการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ แต่สนับสนุนการแก้ไขเพิ่มเติมในมาตราเฉพาะเจาะจง เนื่องจากเห็นว่าประหยัดค่าใช้จ่ายมากกว่าพรรคไทยภักดีวรงค์ เดชกิจวิกรม หัวหน้าพรรค กล่าวว่า พรรคไทยภักดีคัดค้านการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เนื่องจากจะทำให้กลไกต่อต้านการทุจริตอ่อนแอลง ความเป็นอิสระขององค์กรภาครัฐลดลง และนำไปสู่การแทรกแซงจากภายนอกและความแตกแยกทางการเมืองที่เพิ่มมากขึ้น

 องค์กร 
เมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569 กลุ่มองค์กรสนับสนุนประชาธิปไตยและสิทธิมนุษยชนจำนวน 80 องค์กรได้ออกแถลงการณ์ร่วมกันเพื่อสนับสนุนการลงประชามติ โดยระบุว่ารัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันขาดความชอบธรรมทางประชาธิปไตย กลุ่มองค์กรเหล่านี้ได้แก่ เครือข่ายประชาชนต้านคอร์รัปชั่น (Anti-Corruption People's Network), คณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย, สมาคมนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน, ขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม และเครือข่ายประชาชนเพื่อประชาธิปไตย

 ดูเพิ่ม 
 การออกเสียงประชามติร่างรัฐธรรมนูญไทย พ.ศ. 2559
 การออกเสียงประชามติร่างรัฐธรรมนูญไทย พ.ศ. 2550

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 ข้อมูลเกี่ยวกับการออกเสียงประชามติเพื่อให้ความเห็นชอบการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ที่ สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง

หมวดหมู่:การเมืองไทยในปี พ.ศ. 2569
หมวดหมู่:รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
ไทย 2569
หมวดหมู่:การลงประชามติในประเทศไทย