พระราชสาส์นทองของพระเจ้าอลองพญา

ประวัติศาสตร์
พระเจ้าอลองพญาแห่งพม่าเป็นหนึ่งในผู้ปกครองที่มีอิทธิพลมากที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในสมัยของพระองค์Georg Ruppelt, Jacques Leider: The Golden Letter from King Alaungphaya …, pg. 7.Georg Ruppelt, Jacques Leider: The Golden Letter from King Alaungphaya …, pg. 11. ในช่วงนี้ บริติช บริษัทอินเดียตะวันออก (EIC) ซึ่งก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1600 ได้เข้ามาตั้งรกรากในอินเดียและกำลังสร้างอิทธิพลทางเศรษฐกิจและการเมือง ในวันขึ้นสิบค่ำ เดือนกะโซน ปีศักราช 1118 ของพม่า (7 พฤษภาคม 1756 ตามปฏิทินเกรกอรี)Jacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 76. พระเจ้าอลองพญาทรงสั่งให้จัดทำพระราชสาส์นสี่ฉบับโดยสำนักพระราชวังของพระองค์ พระราชสาส์นฉบับที่หนึ่ง ฉบับสีทองและสำคัญที่สุด ส่งถึงพระเจ้าจอร์จที่ 2 แห่งบริเตน ฉบับที่สองส่งถึงผู้อำนวยการบริษัทอินเดียตะวันออก ฉบับที่สามส่งถึงประมุขอังกฤษแห่งมัทราส และฉบับที่สี่ส่งถึงหัวหน้าเกาะแหลมนะกะริ เขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอิรวดีJacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pp. 58–61.

เพื่อหลีกเลี่ยงความเข้าใจผิดหรือการตีความเนื้อหาผิดJacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 99. พระเจ้าอลองพญาจึงให้แปลพระราชสาส์นทั้งหมดซึ่งแตกต่างกันทั้งเนื้อหาและรูปแบบตามผู้รับแต่ละรายJacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 98. ในย่างกุ้ง และส่งคำแปลเหล่านี้ไปพร้อมกับต้นฉบับที่สำนักงานใหญ่ของบริษัทอินเดียตะวันออกในลอนดอน มีบันทึกการรับพระราชสาส์นไว้Jacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 84.

ในพระราชสาส์นทอง พระเจ้าอลองพญาได้เสนอต่อพระเจ้าจอร์จที่ 2 ว่าควรขยายความสัมพันธ์ทางการค้าที่มีมายาวนานระหว่างสองประเทศ อาจทำได้โดยการให้บริษัทอินเดียตะวันออกตั้งสถานีการค้ามีป้อมปราการที่เมืองท่าปะเตนบนชายฝั่งตะวันตกเฉียงใต้ของพม่า ในขณะที่เขียนพระราชสาส์นฉบับนี้ บริษัทมีเพียงสถานีการค้าเล็ก ๆ บนเกาะแหลมนะกะริ ซึ่งอยู่ห่างไกลจากเส้นทางการค้า ไม่มีโครงสร้างพื้นฐานรองรับ และอยู่ในเขตภูมิอากาศที่ไม่เอื้อต่อสุขภาพGeorg Ruppelt, Jacques Leider: The Golden Letter from King Alaungphaya …, pg. 9.

ข้อเท็จจริงที่ว่ากษัตริย์องค์หนึ่งเขียนพระราชสาส์นถึงกษัตริย์อีกองค์หนึ่งเพื่อข้อเสนอดังกล่าวในรูปแบบของพระราชสาส์นที่มีราคาแพง ประณีตบรรจง และตกแต่งอย่างสวยงาม ทำจากทองคำ แสดงให้เห็นถึงความสำคัญและคุณค่าของข้อเสนอในด้านหนึ่ง และในอีกด้านหนึ่งก็แสดงถึงความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ในท่าทีนี้Jacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 92. ทั้งสองฝ่ายต่างได้ประโยชน์ ผู้ส่งสามารถสร้างชื่อเสียงให้กับตนเองในวงกว้างและเสริมสร้างอำนาจภายในประเทศ ในขณะที่ผู้รับสามารถพัฒนาแผนกลยุทธ์ทางเศรษฐกิจของตนเพื่อต่อต้านการแข่งขันจากบริษัทอินเดียตะวันออกของฝรั่งเศส

ผู้รับพระราชสาส์นทองคือพระเจ้าจอร์จที่ 2 ซึ่งประสูติที่ฮันโนเฟอร์และอยู่ในตระกูลเวล์ฟ พระองค์เป็นทั้งกษัตริย์แห่งบริเตนใหญ่และรัฐผู้คัดเลือกฮันโนเฟอร์ในเวลาเดียวกัน โดยทรงรวมดินแดนเหล่านี้เข้าด้วยกันเป็นรัฐร่วมประมุข พระราชสาส์นฉบับนี้ถูกส่งต่อไปยังมัทราส ซึ่งเกิดความล่าช้าต่าง ๆ ทำให้พระราชสาส์นมาถึงลอนดอนในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1758 เกือบสองปีหลังจากที่ส่งครั้งแรกJacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 59.

เหตุผลหนึ่งที่ทำให้เกิดความล่าช้าเกือบสองปีอาจเป็นเพราะสงครามเจ็ดปีซึ่งปะทุขึ้นใน ค.ศ. 1756 ซึ่งเป็นปีที่เขียนพระราชสาส์นฉบับนี้ บริเตนใหญ่มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงในสงคราม พระเจ้าอลองพญาได้ส่งพระราชสาส์นทองไปยังพระเจ้าจอร์จที่ 2 พร้อมกับพระราชสาส์นอีกฉบับหนึ่งที่ส่งถึงผู้อำนวยการบริษัทอินเดียตะวันออก อย่างไรก็ตาม ผู้รับทั้งสองฝ่ายไม่เข้าใจทั้งเนื้อหาและความสำคัญของข้อความ จึงไม่เห็นเหตุผลที่จะตอบกลับด้วยท่าทีทางการทูต การริเริ่มของผู้ปกครองพม่าครั้งนี้ถูกมองว่าเป็นเพียงเรื่องแปลกมากกว่าจะเป็นการเคลื่อนไหวทางการเมืองที่จริงจังของรัฐที่มีอำนาจน้อยกว่า พระเจ้าอลองพญาไม่เพียงแต่ไม่ได้รับการตอบกลับข้อเสนอของพระองค์เท่านั้น แต่ยังไม่มีการยืนยันด้วยซ้ำว่าจดหมายได้ไปถึงปลายทางแล้ว เป็นที่ทราบกันว่าพระองค์เห็นว่าการเพิกเฉยต่อพระองค์เป็นการดูหมิ่นอย่างร้ายแรงJacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 60.

พระเจ้าจอร์จที่ 2 ส่งพระราชสาส์นฉบับนี้ ซึ่งถือเป็นของแปลก ไปยังหอสมุดในเมืองฮันโนเฟอร์ เมืองที่ประทับของพระองค์ โดยพระราชสาส์นมาถึงที่นั่นสามสัปดาห์ต่อมา แม้คำอธิบายจะไม่ถูกต้องก็ตามJacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 105. ความผิดพลาดนี้เกิดจาก แกร์ลัค อดอล์ฟ วอน มุนช์เฮาเซิน (Gerlach Adolph von Münchhausen) ซึ่งเป็นที่ปรึกษาส่วนพระองค์ของพระเจ้าจอร์จที่ 2Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek: Historische Akten der Bibliothek V15, f 29, cited in Nomination form: International Memory of the World Register. The Golden Letter of the Burmese King Alaungphaya to King George II of Great Britain. pg. 3, footnote 2. มุนช์เฮาเซิน อธิบายพระราชสาส์นฉบับนี้ในจดหมายถึง คริสเตียน ลุดวิก ไชด์ (Christian Ludwig Scheidt) บรรณารักษ์ที่ฮันโนเฟอร์Image of the ministerial letter of 28 March 1758 from Münchhausen to Scheidt ว่าเป็นบันทึกทางการทูตใน "ภาษาอินเดีย" (เช่นภาษาสันสกฤต) จากเจ้าชายอินเดียแห่งชายฝั่งโคโรมันเดล ซึ่งศาสนาของพระองค์ห้ามไม่ให้พระองค์กินสิ่งมีชีวิตใด ๆ และพระองค์บูชาไฟJacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 106. ด้วยเหตุนี้ พระราชสาส์นฉบับนี้จึงถูกเก็บไว้ในหอจดหมายเหตุตลอดระยะเวลา 248 ปีต่อมา นอกเหนือจากเหตุการณ์ในปี ค.ศ. 1768 แล้ว พระราชสาส์นทองก็ไม่ได้รับความสนใจอีกเลย ในวันที่ 11 มิถุนายน ค.ศ. 1768 เจ้าชายคริสเตียนที่ 7 แห่งเดนมาร์ก (ต่อมาคือพระมหากษัตริย์) เสด็จถึงฮันโนเฟอร์ในการเสด็จประพาสครั้งใหญ่ของพระองค์ ซึ่งพระราชสาส์นฉบับนี้ได้ถูกนำมาแสดงให้พระองค์ทอดพระเนตรEntry in the Bodemann Catalogue under Nr. 571a, pg. 98f. อย่างไรก็ตาม พระองค์สร้างความเสียหายโดยไม่ตั้งใจ ความเสียหายนี้ยังคงปรากฏให้เห็นจนถึงปัจจุบัน จากนั้นพระราชสาส์นฉบับนี้ก็ไม่เป็นที่รู้จักอีกครั้ง ค.ศ. 1867 เอดูอาร์ด โบเดมันน์ (Eduard Bodemann) ได้คัดลอกคำอธิบายที่ผิดพลาดของพระราชสาส์นฉบับนี้ลงในสารบัญของ "หอสมุดหลวงแห่งฮันโนเฟอร์" โดยใช้หมายเลขประจำชั้น "IV 571 a"

แม้จะทราบกันดีว่าพระราชสาส์นทองเคยมีอยู่จริง และสามารถพบสำเนาได้ในหอจดหมายเหตุต่าง ๆ แต่ไม่ทราบว่าต้นฉบับอยู่ที่ไหน หรือแม้กระทั่งว่ายังคงมีอยู่หรือไม่ จนกระทั่งค้นพบใหม่ใน ค.ศ. 2006 หลังจากการค้นพบครั้งนี้ ข้อความจึงได้รับการแปลและได้รับการยอมรับถึงความสำคัญที่แท้จริง ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2013 พระราชสาส์นทองได้รับการขึ้นทะเบียนในรายชื่อสมบัติทางวัฒนธรรมแห่งชาติของเยอรมนี ภายใต้กฎหมายคุ้มครองวัฒนธรรม (Kulturschutzgesetz)

 การอธิบาย
 วัสดุ
พระราชสาส์นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามีขนาด ยาว 54.7 ซม. (21.5 นิ้ว) กว้าง 8.5 ซม. (3.3 นิ้ว) และหนา 0.2 มม. (0.0079 นิ้ว) รวมทับทิมทั้ง 24 เม็ด น้ำหนักรวม 100 กรัม (3.5 ออนซ์)Jacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 104. การวิเคราะห์สเปกโทรสโกปี โดยสำนักงานคุ้มครองอนุสรณ์สถานทางประวัติศาสตร์แห่งรัฐโลเวอร์แซกโซนี (Niedersächsichen Landesamt für Denkmalpflege) พบความบริสุทธิ์อยู่ระหว่าง 95.25 ถึง 98.69% ทับทิมรูปไข่ 24 เม็ด มาจากเหมืองในเมืองโม่โกะของพม่า ทับทิมแต่ละเม็ดถูกยึดไว้ในตัวเรือนทองคำรูปหกเหลี่ยมขนาด 6 มม. x 6 มม. (0.24 นิ้ว x 0.24 นิ้ว)Jacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 103.

 การประดับตกแต่ง 
แผ่นทองคำบาง ๆ นี้ถูกประดับขอบทั้งด้านซ้ายและด้านขวาของตัวอักษรด้วยทับทิมสองแถวในแนวตั้ง แถวละสิบสองเม็ด ที่ขอบด้านซ้ายเป็นรูปนูนของนกหงส์ในตำนาน ซึ่งเป็นตราประจำองค์ของกษัตริย์ อยู่ในกรอบแปดเหลี่ยมที่ตกแต่งอย่างวิจิตร รูปตราประจำพระองค์นั้นถูกประทับลงบนพระราชสาส์น

 ข้อความ 
ข้อความในพระราชสาส์นเขียนจากซ้ายไปขวา สลักอย่างประณีตด้วยอักษรพม่าจำนวนสิบบรรทัดที่มีความยาวเท่ากัน

 ภาชนะบรรจุ 
การบรรจุเอกสารสำคัญฉบับนี้เพื่อการจัดส่งนั้นได้รับการเลือกสรรให้มีความงดงามหรูหราและมีราคาแพง รวมถึงมีความแข็งแรงทนทานต่อการเดินทางไกล พระราชสาส์นฉบับนี้เดิมทีถูกม้วนด้วยกระดาษสีแดงแล้วเก็บไว้ในภาชนะงาช้างทรงกระบอก ภาชนะมีฝาปิดชิ้นนี้ทำขึ้นเป็นพิเศษจากงาช้างพม่าที่ทำกลวงและตกแต่งอย่างสวยงาม ปัจจุบันเหลือเพียงลวดลายประดับบางส่วนเท่านั้นที่ยังคงหลงเหลืออยู่ ภาชนะนี้ถูกบรรจุไว้ในถุงชนิดหนึ่งที่ทำจากผ้าไหมทอลาย ซึ่งอยู่ภายในหีบไม้ตกแต่งขัดเงาที่เคลือบด้วยยางไม้สีแดงและประดับด้วยทองคำ มีกระดาษแผ่นหนึ่งติดอยู่กับหีบซึ่งมีข้อความภาษาอังกฤษเขียนอยู่ เพื่อป้องกันความเสียหาย ภาชนะทั้งหมดเหล่านี้จึงถูกบรรจุเพิ่มลงในถุงผ้าสีแดงที่แข็งแรงทนทานระหว่างการขนส่งไปยังลอนดอน นอกจากกระบอกงาช้างแล้ว ไม่มีภาชนะอื่นใดหลงเหลืออยู่Jacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 102.

 ลืมเลือนและค้นพบอีกครั้ง 
เนื่องจากมีการบันทึกไว้ในสารบัญของโบเดมันน์ภายใต้หมายเลขทะเบียน "Ms IV 571a" ทำให้ทราบกันดีอยู่แล้วว่าพระราชสาส์นฉบับนี้มีอยู่จริงภายในหอสมุดก็อทฟรีท วิลเฮ็ล์ม ไลบ์นิทซ์ (GWLB) และในหมู่นักวิจัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากสำเนาที่เก็บไว้ในหอจดหมายเหตุต่าง ๆ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากคำอธิบายที่ผิดพลาด ทำให้ต้นฉบับแทบไม่ได้รับความสนใจเลยเป็นเวลา 250 ปี ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2005 ฟรีดริช ฮุลส์มันน์ (Friedrich Hülsmann) ผู้อำนวยการแผนกหนังสือและระบบหอสมุดของ GWLB ได้เชิญ ฌัก เลเดอร์ (Jacques Leider) นักประวัติศาสตร์ชาวลักเซมเบิร์กและผู้เชี่ยวชาญด้านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จากสำนักฝรั่งเศสแห่งปลายบุรพทิศในปารีส (École française d'Extrême-Orient) มาช่วยในการระบุเอกสาร จนถึงเวลานั้น เอกสารนี้ถูกเข้าใจผิดว่าเป็นเอกสารภาษาสันสกฤตเนื่องจากการบันทึกในสารบัญ ในการตรวจสอบครั้งแรก เลเดอร์ได้ระบุแล้วว่าเอกสารนี้เขียนด้วยภาษาพม่า และความหมายของมันถูกเข้าใจผิดมาโดยตลอดจนถึงขณะนั้น

 การค้นคว้า 
ใน ค.ศ. 2007 GWLB ได้มอบหมายให้ ฌัก เลเดอร์ ทำการค้นคว้าเกี่ยวกับประวัติของพระราชสาส์นทอง นอกจากการค้นคว้าประวัติของพระราชสาส์นและชะตากรรมในลอนดอนแล้ว เลเดอร์ยังได้แปลข้อความและเปรียบเทียบต้นฉบับกับฉบับอื่น ๆ ที่มีบันทึกในหอจดหมายเหตุ เช่น ในประเทศพม่า เขาได้เผยแพร่ผลการค้นคว้าของเขาเมื่อ ค.ศ. 2009 ในรายงานฉบับสมบูรณ์Jacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II …, pg. 4. ค.ศ. 2013 กระทรวงการต่างประเทศของเยอรมนีได้ให้การสนับสนุนการแปลงพระราชสาส์นฉบับนี้ให้เป็นดิจิทัลแบบ 3 มิติ ผ่านโครงการด้านวัฒนธรรมของกระทรวง

 ความสำคัญ 
การเลือกใช้วัสดุและคุณภาพของช่างฝีมือ เป็นเครื่องบ่งชี้ถึงสถานะที่ผู้เขียนให้ความสำคัญกับเนื้อหาในพระราชสาส์นทองและผู้รับ การที่บริเตน โดยพระเจ้าจอร์จที่ 2 ไม่สนใจที่จะร่วมมือกับพม่า อาจเป็นผลมาจากสถานการณ์ภูมิศาสตร์ทางการเมืองในขณะนั้น ตั้งแต่ ค.ศ. 1756 บริเตนและรัฐอื่น ๆ ในยุโรปได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับสงครามเจ็ดปี โดยต่อสู้กับหลายรัฐในยุโรป ในทวีปต่าง ๆ รวมถึงในอเมริกาเหนือ แม้แต่ดัชชีฮันโนเฟอร์ก็เข้าร่วมกับฝ่ายบริเตนในความขัดแย้งนี้ เนื่องจากความขัดแย้งที่ยาวนานหลายปี บริษัทอินเดียตะวันออกจึงถอนตัวออกจากพม่า และแสดงความสนใจเพียงเล็กน้อยที่จะขยายการมีส่วนร่วมในที่นั่น เหตุการณ์นี้ประกอบกับผลทางการเมืองและการทหารที่ผิดพลาดหลายประการของบริเตน ทำให้พระเจ้าอลองพญาทำลายฐานที่มั่นบนเกาะแหลมนะกะริเขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอิรวดี ซึ่งส่งผลให้ความสัมพันธ์ระหว่างสองรัฐแตกหักไปนานหลายทศวรรษ

เอกสารฉบับนี้ยังเปิดโอกาสให้มีการประเมินสิ่งสืบทอดของพระเจ้าอลองพญาใหม่อีกครั้ง ซึ่งบทบาทของพระองค์มักถูกลดทอนให้เหลือเพียงแค่บทบาทของนักรบ โดยละเลยการกระทำของพระองค์ในด้านภูมิรัฐศาสตร์และในฐานะนักการทูตระหว่างประเทศที่มีทักษะ

จากบริบทดังกล่าว พระราชสาส์นทองของพระเจ้าอลองพญาไม่เพียงแต่เป็นโบราณวัตถุชิ้นเอกในประวัติศาสตร์ศิลป์วิทยาเท่านั้น แต่ยังเป็นหน้าต่างที่เปิดให้เห็นถึงความสัมพันธ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ร่วมสมัยระหว่างบริเตนใหญ่ (และโดยเฉพาะบริษัทอินเดียตะวันออก) กับอาณาจักรพม่าที่กำลังฟื้นคืนอำนาจ

 การขึ้นทะเบียนเป็นความทรงจำแห่งโลกของยูเนสโก 
ใน ค.ศ. 2014 หอสมุดก็อทฟรีท วิลเฮ็ล์ม ไลบ์นิทซ์ กระทรวงวัฒนธรรมของพม่า และหอสมุดบริติช ได้ส่งเอกสารเสนอชื่อพระราชสาส์นทองไปยังองค์การยูเนสโกเพื่อบรรจุไว้ในทะเบียนความทรงจำแห่งโลก คำร้องขอนี้ได้รับการอนุมัติในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2015 และพระราชสาส์นทองได้ถูกบรรจุอยู่ในทะเบียนตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

เนื่องจากการปรับปรุงอาคารหอสมุดเป็นเวลานาน ใบรับรองจากยูเนสโกจึงถูกนำเสนอในที่สุดเมื่อวันที่ 29 มีนาคม ค.ศ. 2017 โดยมี เวเรนา เม็ตเซอ-แมนโกลด์ (Verena Metze-Mangold) ประธานคณะกรรมาธิการยูเนสโก ให้แก่ แอนน์ เมย์ ผู้อำนวยการหอสมุด มีผู้เข้าร่วมพิธีได้แก่ ยิน ยิน มหยิ่น เอกอัครราชทูตพม่า แอนนาเบล แกลลอป ภัณฑารักษ์หมวดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ของหอสมุดบริติช เจ้าชายไฮน์ริชแห่งฮันโนเฟอร์ ตัวแทนจากราชวงศ์เวลฟ์  และ กาเบรียล ไฮเนิน-คลยาจิช (Gabriele Heinen-Kljajić) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งโลเวอร์แซกโซนี

 อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

บรรณานุกรม

 Jacques P. Leider: King Alaungmintaya’s Golden Letter to King George II (7 May 1756). The story of an exceptional manuscript and the failure of a diplomatic overture. Hanover, Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek 2009.
 Jacques P. Leider: La lettre du roi birman Alaungmintaya au roi de Grande-Bretagne George II (7 mai 1756): la re-découverte du manuscrit en or et son contexte historique. In: Comptes Rendus de l’Académie des Inscriptions et Belles Lettres. 2011, I (janvier–mars), pp. 155–173.
 Georg Ruppelt, Jacques Leider: The Treasure of the Gottfried Wilhelm Leibniz Library in Hanover, Germany. The Golden Letter from King Alaungphaya of Myanmar to King Georg II of Great Britain. Hanover, .
 Extensive bibliography in various languages at der-goldene-brief.gwlb.de

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Official website of the Golden Letter
 Video (30 minutes) presented by Jacques Leider on the Golden Letter and its historical background
 Der Goldene Brief aus Myanmar (in German), video by the German Foreign Ministry

หมวดหมู่:ผลงานในปี พ.ศ. 2299
หมวดหมู่:จดหมาย
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์พม่า–สหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:วัฒนธรรมพม่า
หมวดหมู่:ความทรงจำแห่งโลกจากประเทศพม่า
หมวดหมู่:ความทรงจำแห่งโลกจากประเทศเยอรมนี
หมวดหมู่:ความทรงจำแห่งโลกจากสหราชอาณาจักร