การทุจริตในประเทศกัมพูชา

การทุจริตในประเทศกัมพูชา เป็นปัญหาเรื้อรังที่ฝังลึกอยู่ในโครงสร้างทางการเมืองและระบบราชการกัมพูชา โดยเฉพาะในช่วงเวลากว่า 38 ปีที่ประเทศอยู่ภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรีฮุน เซน และพรรคประชาชนกัมพูชา การรวมศูนย์อำนาจทางการเมืองอย่างแน่นหนาได้เอื้อให้เกิดระบบอุปถัมภ์ ขัดขวางความโปร่งใส และส่งเสริมวัฒนธรรมคอร์รัปชันอย่างกว้างขวาง

จากการจัดอันดับดัชนีการรับรู้การทุจริต (Corruption Perceptions Index) ปี 2023 ให้กัมพูชาอยู่ในอันดับที่ 150 จาก 180 ประเทศ แสดงให้เห็นว่าการทุจริตยังคงเป็นปัญหาหลักที่สร้างอุปสรรคต่อการพัฒนาประเทศTransparency International. (2023). Corruption Perceptions Index 2023. https://www.transparency.org ตลอดการครองอำนาจของฮุน เซน เครือข่ายทางการเมืองและของครอบครัวร่ำรวยขึ้นอย่างมาก รายงานจาก Global Witness ในปี 2021 เปิดเผยว่า สมาชิกตระกูลฮุนครอบครองผลประโยชน์ในธุรกิจอย่างน้อย 114 บริษัทในกัมพูชา ครอบคลุมตั้งแต่สื่อมวลชน การเงิน การสื่อสาร ไปจนถึงอุตสาหกรรมเหมืองแร่และพลังงาน การใช้ตำแหน่งทางการเมืองเพื่อสร้างความมั่งคั่งให้กับกลุ่มบุคคลใกล้ชิดเหล่านี้จึงถูกมองว่าเป็นหัวใจของลัทธิทุนนิยมพวกพ้อง (crony capitalism) Global Witness. (2021). Hostile Takeover: The Corporate Empire of Cambodia’s Ruling Family.

แม้รัฐบาลจะจัดตั้งหน่วยปราบปรามการทุจริต แต่บทบาทของหน่วยงานนี้ถูกวิจารณ์อย่างหนักว่าเป็นเพียงกลไกทางการเมืองมากกว่าการบังคับใช้กฎหมายอย่างเที่ยงธรรม รายงานของฮิวแมนไรตส์วอตช์ระบุว่าหน่วยปราบปรามการทุจริต ไม่เคยนำเจ้าหน้าที่ระดับสูงของพรรคประชาชนกัมพูชาขึ้นสู่กระบวนการตรวจสอบ ทั้งที่มีหลักฐานหลายกรณีชี้ถึงความผิดปกติทางการเงินHuman Rights Watch. (2020). Cambodia: Government Weaponizes Judiciary. การทุจริตยังแผ่ขยายลึกไปในทุกระดับของระบบราชการ ตั้งแต่การซื้อขายตำแหน่งในหน่วยงานราชการ การเรียกรับสินบนในระบบยุติธรรม จนถึงการออกใบอนุญาตที่ดินและทรัพยากรธรรมชาติโดยมิชอบ เช่นกรณี “Economic Land Concessions” ที่รัฐบาลแจกจ่ายที่ดินหลายล้านไร่ให้แก่บริษัทเอกชน โดยเฉพาะผู้ที่มีสายสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพรรครัฐบาล ส่งผลให้เกิดการขับไล่ประชาชนออกจากถิ่นฐานเดิมโดยไม่มีการชดเชยที่เป็นธรรมLICADHO. (2022). Land Grabbing and Economic Land Concessions in Cambodia.

ภายใต้การปกครองของฮุน เซน สื่อมวลชนและภาคประชาสังคมถูกควบคุมอย่างเข้มงวด เสรีภาพในการวิจารณ์รัฐบาลหรือการเปิดโปงการทุจริตแทบไม่มีอยู่จริง องค์กร Reporters Without Borders จัดอันดับเสรีภาพสื่อของกัมพูชาในปี 2023 ไว้ที่ 147 จาก 180 ประเทศ สื่ออิสระหลายแห่งถูกปิดลง หรือถูกซื้อโดยผู้ใกล้ชิดกับรัฐบาล ขณะที่นักข่าวและนักเคลื่อนไหวหลายคนถูกจับกุมหรือลี้ภัยReporters Without Borders. (2023). World Press Freedom Index: Cambodia. 

แม้ว่าฮุน เซน ได้ลาออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในปี 2023 และส่งมอบอำนาจให้ลูกชายอย่างฮุน มาแณต แต่หลายฝ่ายยังมองว่าโครงสร้างแห่งการคอร์รัปชันและอุปถัมภ์จะยังคงอยู่ต่อไป รายงานจากโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) ชี้ว่าการปราบปรามการทุจริตในกัมพูชาจะไม่สำเร็จหากไม่มีการปฏิรูปเชิงโครงสร้าง ได้แก่ การลดอำนาจของฝ่ายบริหารเหนือฝ่ายตุลาการ การกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น การส่งเสริมความโปร่งใสในการใช้งบประมาณ และการคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแสUNDP Cambodia. (2023). Promoting Transparency and Accountability in Public Services. นอกจากนี้ ภาคประชาสังคมและคนรุ่นใหม่ในกัมพูชายังคงมีบทบาทสำคัญในการผลักดันให้เกิดความเปลี่ยนแปลงผ่านการใช้โซเชียลมีเดีย การรณรงค์ และการประท้วงเชิงสัญลักษณ์ แม้จะต้องเผชิญกับความเสี่ยงและการคุกคามจากรัฐ แต่การเรียกร้องต่อความโปร่งใสและความยุติธรรมก็ยังคงดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง

อ้างอิง

ก
หมวดหมู่:การเมืองกัมพูชา