สามตัวแทน

สามตัวแทน หรือชื่ออย่างเป็นทางการคือ ทฤษฎีสามตัวแทน เป็นลัทธิการเมืองที่กำหนดบทบาทของพรรคคอมมิวนิสต์จีนในสังคมจีน ซึ่งได้ทำให้การเข้าร่วมพรรคของเจ้าของธุรกิจเอกชนและชนชั้นกระฎุมพีมีความชอบธรรม

ทฤษฎีถูกนำเสนอครั้งแรกโดยเจียง เจ๋อหมิน – เลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีนในขณะนั้น – เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2000 ระหว่างการตรวจเยี่ยมที่เมืองเกาโจว มณฑลกวางตุ้ง ในช่วงที่เจียงเป็นผู้นำ สามตัวแทนได้รับการอธิบายอย่างเป็นทางการว่าเป็น "ลัทธิมากซ์สำหรับจีนยุคปัจจุบัน" และเป็นการพัฒนาต่อยอดจากลัทธิมากซ์–เลนิน ความคิดของเหมา เจ๋อตงและทฤษฎีเติ้ง เสี่ยวผิง ทฤษฎีได้รับการรับรองจากพรรคฯ ในการประชุมสภาพรรคครั้งที่ 16 เมื่อเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2002 และยังถูกบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญของจีนเมื่อวันที่ 14 มีนาคม ค.ศ. 2004 ด้วย

 ความเป็นมาและพัฒนาการ 

หลังจากสมัยของเติ้ง เสี่ยวผิง เจียง เจ๋อหมินได้นำเสนอทฤษฎีใหม่เพื่อนิยามความสัมพันธ์ใหม่ระหว่างพรรคกับประชาชน ซึ่งมีชื่อว่าสามตัวแทน สามตัวแทนถูกพัฒนาขึ้นโดยคณะทำงานขนาดเล็กรวมถึงนักทฤษฎีการเมือง หวัง ฮู่หนิง เจียงกล่าวสุนทรพจน์เกี่ยวกับสามตัวแทนเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2000 ระหว่างการสัมมนาว่าด้วยการสร้างพรรคในกว่างโจว ซึ่งได้รับความสนใจอย่างกว้างขวางและมีการตีความความหมายของสุนทรพจน์ดังกล่าวไปต่าง ๆ นานา

สามตัวแทนเกิดขึ้นจากความพยายามของ เจียง เจ๋อหมินในการรับมือกับความหลากหลายทางชนชั้นของสมาชิกพรรคและผลประโยชน์ทางวัตถุที่อาจขัดแย้งกันของพวกเขา โดยอิงตามหลักการของเหมาที่ว่าพรรคคอมมิวนิสต์ควรรับใช้ประชาชน แนวคิดนี้จึงมีความสำคัญเมื่อภาคเอกชนของจีนเติบโตขึ้นเพื่อดึง "บุคคลที่มีคุณค่าจากทุกภาคส่วนที่ภักดีต่อมาตุภูมิและสังคมนิยม" เข้ามาเป็นสมาชิกพรรค

ตามเนื้อหาส่วนที่ยกมาในสุนทรพจน์ของเจียง เจ๋อหมินในวาระครบรอบ 80 ปีการก่อตั้งพรรคคอมมิวนิสต์จีนเมื่อ ค.ศ. 2001 เขากล่าวว่าการขยายตัวของชนชั้นแรงงานจะช่วยให้พรรคยังคงเป็นแนวหน้าของชนชั้นแรงงานได้ด้วยการเพิ่มฐานการสนับสนุนและความมีอิทธิพลทางสังคม เจียงได้อธิบายแนวคิดของชนชั้นแรงงานที่รวมถึงปัญญาชนด้วย::"เมื่อปัญญาชนเป็นส่วนหนึ่งของชนชั้นแรงงาน ระดับทางวิทยาศาสตร์ เทคนิค และการศึกษาของชนชั้นแรงงานก็เพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก... เป็นผลให้คนงานบางคนเปลี่ยนอาชีพไป แต่นี่ไม่ได้เปลี่ยนแปลงสถานะของชนชั้นแรงงานจีนเลย ตรงกันข้าม สิ่งนี้จะช่วยปรับปรุงคุณภาพโดยรวมของชนชั้นแรงงานและดึงเอาข้อดีของพวกเขาในฐานะกลุ่มออกมาในระยะยาว ชนชั้นแรงงานจีนเป็นกำลังสำคัญมาโดยตลอดในการขับเคลื่อนพลังการผลิตขั้นสูงในจีน พรรคของเราจะต้องคงความเป็นแนวหน้าของชนชั้นแรงงานและพึ่งพาชนชั้นแรงงานอย่างไม่สั่นคลอนและหมดใจ"สามตัวแทนถูกบรรจุไว้ในธรรมนูญพรรคคอมมิวนิสต์จีนเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของอุดมการณ์ชี้นำของพรรคในระหว่างการประชุมสภาแห่งชาติพรรคครั้งที่ 16 เมื่อเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2002 และยังถูกบรรจุไว้ในรัฐธรรมนูญของจีนเมื่อวันที่ 14 มีนาคม ค.ศ. 2004

 เนื้อหา 
ทฤษฎีกำหนดให้พรรคคอมมิวนิสต์จีนต้อง:
 เป็นตัวแทนแนวโน้มการพัฒนาพลังการผลิตขั้นสูงของจีน
 เป็นตัวแทนทิศทางวัฒนธรรมขั้นสูงของจีน
 เป็นตัวแทนผลประโยชน์พื้นฐานของประชาชนจีนส่วนใหญ่
ในบริบทนี้ คำว่า "เป็นตัวแทน" หมายถึงการรวมเข้าเป็นหนึ่ง
 อิทธิพลและการตอบรับ 
ทฤษฎีของเจียงเป็นหัวข้อของการถกเถียงภายในพรรคอย่างมาก ผู้สนับสนุนมองว่าทฤษฎีนี้เป็นการพัฒนาเพิ่มเติมของสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน หรือเป็นกลไกในการรวมชนชั้นกระฎุมพีเข้ากับวินัยของพรรค บางส่วนภายในพรรคคอมมิวนิสต์จีนวิจารณ์สามตัวแทนว่าไม่เป็นไปตามลัทธิมากซ์และเป็นการทรยศต่อคุณค่าพื้นฐานของลัทธิมากซ์ โดยมีการวิพากษ์วิจารณ์จากทุกฝ่ายทางอุดมการณ์ของพรรค

สามตัวแทนถูกอธิบายอย่างเป็นทางการโดยหลี่ ฉางชุน สมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองพรรคคอมมิวนิสต์จีน ว่าเป็น "ลัทธิมากซ์สำหรับจีนยุคปัจจุบัน" ทฤษฎีนี้ถือเป็นการสานต่อและพัฒนาลัทธิมากซ์–เลนิน ความคิดของเหมา เจ๋อตงและทฤษฎีเติ้ง เสี่ยวผิงอย่างเป็นทางการ

เจียงกล่าวว่าการที่พรรคเป็นตัวแทนของประชาชนชาวจีนในสามระดับ ทำให้พรรคใช้ผลประโยชน์และความต้องการของคนส่วนใหญ่เพื่อทดแทนผลประโยชน์เฉพาะของคนจากหลากหลายกลุ่ม โดยเฉพาะชนชั้นของชนชั้นแรงงาน ดังที่เซี่ยว กงฉินโต้แย้งว่า นวัตกรรมของ "สามตัวแทน" มีจุดประสงค์เพื่อทำให้การเปลี่ยนแปลงอุดมการณ์ทางประวัติศาสตร์ของพรรคคอมมิวนิสต์จีนจากพรรคปฏิวัติกลายเป็นพรรครัฐบาลเสร็จสมบูรณ์ พรรคคอมมิวนิสต์จีนสามารถรักษาความชอบธรรมภายใต้ "เศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยม" หรือระบบใด ๆ ที่เอื้อต่อการพัฒนาพลังการผลิตขั้นสูง โดยไม่ต้องส่งเสริมขบวนการปฏิวัติใด ๆ หรือรักษาอุดมคติของความเสมอภาค

เจียงไม่เห็นด้วยกับข้อกล่าวหาที่ว่าทฤษฎีของเขาไม่ใช่มาร์กซิสต์ และสรุปว่าการบรรลุถึงวิถีการผลิตแบบคอมมิวนิสต์ (ตามที่คอมมิวนิสต์รุ่นก่อนกำหนดไว้) นั้นซับซ้อนกว่าที่เคยตระหนัก การพยายามบังคับให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นเรื่องไร้ประโยชน์ เพราะมันต้องพัฒนาไปตามธรรมชาติโดยปฏิบัติตามกฎเศรษฐศาสตร์ของประวัติศาสตร์  ทฤษฎีเป็นที่น่าสังเกตที่สุดในการอนุญาตให้ทุนนิยม ซึ่งถูกเรียกอย่างเป็นทางการว่า "ชนชั้นทางสังคมใหม่" สามารถเข้าร่วมพรรคได้ โดยมีเหตุผลว่าพวกเขาทำงานและใช้แรงงานอย่างสุจริต และด้วยแรงงานของพวกเขาก็มีส่วนช่วยในการ "สร้างสรรค์สังคมนิยมอัตลักษณ์จีน" การตัดสินใจของเจียงที่อนุญาตให้นักธุรกิจเข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์จีนถูกวิพากษ์วิจารณ์ ว่าเป็น "การประพฤติมิชอบทางการเมือง" และ "ความสับสนทางอุดมการณ์" การวิพากษ์วิจารณ์เหล่านี้ช่วยกระตุ้นให้เกิดการเคลื่อนไหวของ ฝ่ายซ้ายใหม่จีน

เจิ้ง ปี้เจียน รองผู้อำนวยการโรงเรียนส่วนกลางพรรคผู้ซึ่งมีส่วนสำคัญในการช่วยสร้าง "สามตัวแทน" ให้เหตุผลว่าพรรคของประชาชนทั้งมวลจะเป็นพรรคที่ครอบคลุมทุกกลุ่มและรวมเอาผลประโยชน์ที่หลากหลายและขัดแย้งกันมาไว้ด้วยกัน การรวมเอาคนส่วนใหญ่ในกลุ่มปัญญาชนจีนยุคปัจจุบัน แรงงานด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แรงงานด้านวัฒนธรรม และผู้บริหารเศรษฐกิจ เข้าไปอยู่ในหมวดหมู่ที่เรียกว่า "ชนชั้นกลาง" จะทำให้ชนชั้นแรงงานอ่อนแอลงหรือแม้แต่ถูกทำลายไป

ในตอนที่เจียงประกาศทฤษฎีนี้ ผู้ประกอบการส่วนใหญ่ที่เป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์จีนเป็นสมาชิกพรรคมาก่อนจะเริ่มทำธุรกิจ การเปลี่ยนแปลงนี้เปิดโอกาสให้มีสมาชิกพรรคกลุ่มใหม่ที่สามารถเข้าร่วมได้หลังประสบความสำเร็จในธุรกิจแล้ว จำนวนสมาชิกพรรคที่เป็นผู้ประกอบการเพิ่มขึ้นมากที่สุดใน ค.ศ. 2001 ซึ่งไม่นานหลังมีการประกาศสามตัวแทน ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา (ข้อมูล ณ ค.ศ. 2022) ผู้ประกอบการชาวจีนประมาณ 30–35% เป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์จีน

ในความเห็นของหลิน ชุนนั้น "สามตัวแทน" ของพรรคคอมมิวนิสต์จีนเป็นคำกล่าวที่ "ไม่ได้ผิดพลาดในทางการเมือง" เพราะเป็นเพียง "ถ้อยแถลงธรรมดา" แต่สิ่งที่สำคัญกว่านั้นคือ "มันได้ส่งสัญญาณว่าพรรคฯ ไม่ได้แสร้งทำเป็นแนวหน้าของชนชั้นแรงงานอีกต่อไป

อ้างอิงจากนักวิชาการ สตีฟ เจิงและโอลิเวีย เฉิง สามตัวแทนช่วยดึงชนชั้นนำทางเศรษฐกิจเข้ามาเป็นพวก และขยายอำนาจของพรรคคอมมิวนิสต์จีนเข้าไปในภาคเอกชนที่กำลังเติบโต ส่วนเผิง ลี่จฺวิน นักวิชาการอีกคนหนึ่งอธิบายว่าสามตัวแทนเป็นการให้ความชอบธรรมแก่กิจการที่เป็นเจ้าของโดยเอกชนในบริบทของเศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยม

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:เจียง เจ๋อหมิน
หมวดหมู่:พรรคคอมมิวนิสต์จีน