เท้าช้าง (เชียร์โนบีล)

เท้าช้าง () เป็นชื่อเรียกของมวลขนาดใหญ่ของคอเรียม ซึ่งประกอบด้วยวัสดุที่เกิดจากการหลอมละลายของคอนกรีต, ทราย, เหล็ก, ยูเรเนียม และ เซอร์โคเนียม มวลนี้ก่อตัวขึ้นใต้เตาปฏิกรณ์หมายเลข 4 ของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชียร์โนบีล ใกล้กับเมืองปรือปิยัจ ยูเครน ระหว่างภัยพิบัติเชียร์โนบีลเมื่อวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. ค.ศ. 1986 และมีชื่อเสียงในเรื่องกัมมันตภาพรังสีในระดับที่สูงมาก มันถูกตั้งชื่อว่า "เท้าช้าง" เพราะรูปลักษณ์ที่มีรอยย่นและขนาดใหญ่ ซึ่งคล้ายกับเท้าของช้าง

เท้าข้าง ถูกค้นพบในเดือนธันวาคม ค.ศ. ค.ศ. 1986 ตั้งอยู่ในทางเดินซ่อมบำรุงใต้ซากของเตาปฏิกรณ์หมายเลข 4 แม้ว่าภาพถ่ายที่เห็นบ่อยครั้งจะเป็นเพียงส่วนเล็ก ๆ ของมวลคอเรียมที่ใหญ่กว่านี้หลายส่วน มันมีชื่อเสียงในฐานะหนึ่งในวัตถุที่มีกัมมันตภาพรังสีสูงที่สุดในประวัติศาสตร์ แม้ว่าความอันตรายของมันจะลดลงตามกาลเวลาเนื่องจากการสลายตัวกัมมันตรังสีขององค์ประกอบในตัวมันเอง

 จุดกำเนิด 

เท้าช้าง คือมวลของ โครเรียม สีดำซึ่งมีลักษณะเป็นชั้น ๆ คล้ายกับเปลือกไม้และกระจก เกิดขึ้นจากหายนะเชอร์โนบิลในเดือนเมษายน ค.ศ. 1986 โดยโครงสร้างนี้ก่อตัวจากส่วนผสมของวัสดุหลอมเหลวที่เกิดจากแกนเตาปฏิกรณ์ที่หลุดออกมา รวมถึงส่วนประกอบของโรงไฟฟ้าต่าง ๆ เช่น คอนกรีตและโลหะ

เท้าช้าง ถูกค้นพบครั้งแรกในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1986 ภายในห้อง 217/2 ซึ่งอยู่ห่างจากเตาปฏิกรณ์ที่พังเสียหายไปทางตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 15 เมตร และอยู่สูงจากระดับพื้นดินราว 6 เมตร วัสดุดังกล่าวได้หลอมทะลุผ่านคอนกรีตเสริมเหล็กหนาประมาณ 2 เมตร และไหลผ่านท่อ ช่องว่าง และทางเดินจนมาถึงตำแหน่งที่พบในปัจจุบัน

 องค์ประกอบ 
เท้าช้าง มีลักษณะเป็นเซรามิกสีดำ ซึ่งประกอบด้วย ซิลิกอนไดออกไซด์เป็นหลัก รวมถึงออกไซด์อื่น ๆ เช่น ยูเรเนียม, แคลเซียม, เหล็ก, เซอร์โคเนียม, อะลูมิเนียม, แมกนีเซียม, และโพแทสเซียม ในปริมาณน้อยกว่า

เมื่อเวลาผ่านไป พบว่ามีการก่อตัวของผลึก เซอร์โคเนียม ภายในมวลของสารนี้ขณะที่มันเย็นลง และยังมีผลึก ยูเรเนียมไดออกไซด์ ในรูปแบบ เดนไดรต์ ซึ่งก่อตัวและเสื่อมสลายอย่างรวดเร็ว แม้ว่าการกระจายตัวของอนุภาคที่มียูเรเนียมไม่สม่ำเสมอ แต่ระดับกัมมันตภาพรังสีของมวลนี้กระจายตัวอย่างเท่า ๆ กัน

เท้าช้าง มีความหนาแน่นสูงจนการเก็บตัวอย่างวิเคราะห์ทำได้ยาก การเจาะด้วยสว่านบนรถเข็นควบคุมระยะไกลไม่ประสบผลสำเร็จ และต้องใช้กระสุนเจาะเกราะที่ยิงจากปืน เอเค 47 ในการแตกตัวอย่างที่สามารถนำไปวิเคราะห์ได้

ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1998 ชั้นผิวภายนอกของมวลเริ่มแตกและกลายเป็นฝุ่น เนื่องจากส่วนประกอบกัมมันตภาพรังสีเริ่มเสื่อมสลาย จนกระทั่งโครงสร้างของแก้วขาดความสมบูรณ์ และในปี ค.ศ. 2021 สารมวลนี้ได้รับการอธิบายว่ามีลักษณะคล้ายกับทราย

 ระดับกัมมันตภาพรังสี 
เมื่อค้นพบครั้งแรก หลังการก่อตัวประมาณแปดเดือน กัมมันตภาพรังสีใกล้ เท้าช้าง อยู่ที่ประมาณ 8,000–10,000 เรินต์เกน หรือ 80–100 เกรย์ต่อชั่วโมง ซึ่งเพียงพอที่จะสร้างปริมาณรังสีที่ส่งผลถึงชีวิต (4.5 เกรย์) ภายในเวลาเพียง 3 นาที

ในช่วงหลายปีต่อมา กัมมันตภาพรังสีลดลงอย่างมาก และในปี ค.ศ. 1996 อาร์ตูร์ คอร์เนเยฟ รองผู้อำนวยการโครงการ New Safe Confinement ได้เข้าชมห้องที่ เท้าช้าง ตั้งอยู่ เขาใช้กล้องถ่ายภาพอัตโนมัติและไฟฉายเพื่อถ่ายภาพของมวลสารในห้องที่มืดมิด

เท้าช้าง มีปริมาณ ยูเรเนียม ประมาณ 10% ตามน้ำหนัก ซึ่งปล่อยรังสีอัลฟา แม้ว่ารังสีอัลฟาจะไม่สามารถทะลุผิวหนังได้ แต่เป็นรังสีที่สร้างความเสียหายรุนแรงที่สุดเมื่อมีการสูดดมหรือกลืนอนุภาคที่ปนเปื้อนกัมมันตภาพรังสีเข้าไป ซึ่งสร้างความกังวลเพิ่มขึ้นเมื่อส่วนหนึ่งของวัสดุนี้ (รวมถึง เท้าช้าง) เริ่มแตกตัวเป็นฝุ่น

นอกจากนี้ โครเรียมยังคงปล่อยรังสีกัมมาออกมาอย่างต่อเนื่อง อันเกิดจากผลผลิตฟิชชัน ได้แก่ ซีเซียม-137 ซึ่งทำให้โครงสร้างนี้ยังคงเป็นอันตรายจากภายนอกในระดับหนึ่ง

 ดูเพิ่ม 
 เชอร์โนบิลไลต์
 ทรินิไทต์

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:อุบัติเหตุและเหตุการณ์ทางนิวเคลียร์
หมวดหมู่:ภัยพิบัติเชียร์โนบีล