ซามูเอล จี. แม็กฟาร์แลนด์

ซามูเอล แกมเบิล แมคฟาร์แลนด์ (11 ธันวาคม ค.ศ. 1830 – 26 เมษายน ค.ศ. 1897) เป็นมิชชันนารีเพรสไบทีเรียนชาวอเมริกันซึ่งปฏิบัติงานส่วนใหญ่ในสยาม (ประเทศไทย) ช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 19 เขาและภรรยาได้ตั้งรกรากในจังหวัดเพชรบุรี ก่อตั้งโบสถ์และโรงเรียนในพื้นที่ ต่อมาเขาเข้าทำงานในราชสำนักของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ที่กรุงเทพมหานคร โดยเป็นหัวหน้าโรงเรียนสวนอนันต์ (ซึ่งเป็นหนึ่งในโรงเรียนรัฐบาลแห่งแรกที่มุ่งการศึกษาบุตรหลานชนชั้นสูง) ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1879 จนกระทั่งปิดในปี ค.ศ. 1892 หลังจากนั้นเขาได้แต่งตำราเรียนภาษาไทยให้กับกรมศึกษา

ผลงานที่สำคัญที่สุดของเขาคือการจัดทำพจนานุกรมอังกฤษ–ไทย ซึ่งกลายเป็นพจนานุกรมที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในหมู่นักเรียนไทยที่ต้องการเรียนภาษาอังกฤษ

 ชีวประวัติ 
ซามูเอล จี. แมคฟาร์แลนด์ เกิดเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม ค.ศ. 1830 ใน สมิธทาวน์ชิป, วอชิงตันเคาน์ตี, รัฐเพนซิลเวเนีย เป็นบุตรของวิลเลียมและแมรี แมคฟาร์แลนด์ เขาสำเร็จการศึกษาจากวิทยาลัยวอชิงตันในปี ค.ศ. 1857 และได้รับการแต่งตั้งให้เป็นนักเทศน์โดยเพรสไบทีเรียนแห่งวอชิงตันในปี ค.ศ. 1860 เขาแต่งงานกับเจน อี. เฮย์ส เมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม ค.ศ. 1860 เจนเป็นบุตรสาว (เกิดในปี ค.ศ. 1824) ของจอห์น เฮย์ส จากแคนนอนส์เบิร์ก, เพนซิลเวเนีย 

ซามูเอลและเจนออกเดินทางไปทำงานเผยแผ่ศาสนาในสยามในปี ค.ศ. 1860 โดยเดินเรือเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน หลังการประชุมอำลาที่โบสถ์แรคคูน ทั้งสองได้ก่อตั้งพันธกิจในจังหวัดเพชรบุรี สร้างโบสถ์สองแห่งและโรงเรียนแห่งหนึ่ง ต่อมาในปี ค.ศ. 1879 ตามคำเชิญของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เขาได้เข้าดำรงตำแหน่งหัวหน้าโรงเรียนสวนอนันต์ ซึ่งเป็นโรงเรียนรัฐบาลสำหรับบุตรหลานชนชั้นสูงของสยาม และต่อมาได้กลายเป็นหัวหน้ากรมศึกษาธิการของสยาม

เมื่อโรงเรียนปิดตัวลงในปี ค.ศ. 1892 เขาได้ถูกมอบหมายให้ทำงานกับกรมตำราและเขียนหนังสือเรียนภาษาไทยสำหรับโรงเรียนรัฐบาลที่กำลังพัฒนาในหัวข้อต่าง ๆ เช่น พฤกษศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ธรณีวิทยา และการทำบัญชี ในงานเผยแผ่ศาสนาของเขา เขายังได้แปลหนังสือปัญจบรรพ 4 เล่ม ส่วนสำคัญของผู้เผยพระวจนะน้อย บทแถลงของศรัทธาเวสต์มินสเตอร์ บทความว่าด้วยหลักฐานแห่งคริสต์ศาสนา เรื่องย่อของประวัติศาสตร์ศาสนจักร และหนังสือบทเทศน์

ผลงานที่โดดเด่นที่สุดของเขาคือพจนานุกรมอังกฤษ–ไทย ซึ่งตีพิมพ์ครั้งแรกในชื่อ English–Siamese Word Book ในปี ค.ศ. 1866 และได้รับการตีพิมพ์ต่อเนื่องถึง 10 ฉบับ โดยในฉบับหลัง ๆ ได้รับการแก้ไขและตีพิมพ์โดยจอร์จ ลูกชายของเขา พจนานุกรมนี้กลายเป็นพจนานุกรมที่ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางในสยาม และยังคงเป็นแหล่งอ้างอิงหลักสำหรับผู้เรียนภาษาอังกฤษในไทยนานกว่า 4 ทศวรรษ

เนื่องจากสุขภาพที่ทรุดโทรม แมคฟาร์แลนด์จึงเดินทางกลับสหรัฐฯ พร้อมกับภรรยาในปี ค.ศ. 1896 เขาเสียชีวิตในแคนนอนส์เบิร์กเมื่อวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. 1897 ส่วนเจนได้ย้ายไปอาศัยอยู่ที่กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. กับแมรี ลูกสาวของพวกเขา และเสียชีวิตเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน ค.ศ. 1908

 ครอบครัว 
ครอบครัวแมคฟาร์แลนด์มีบุตรสี่คน—ชายสามคนและหญิงหนึ่งคน ซึ่งทุกคนเกิดที่กรุงเทพฯ ภายใต้การดูแลของแพทย์มิชชันนารี แดน บีช แบรดลีย์ ได้แก่ วิลเลียม, เอ็ดวิน, จอร์จ และแมรี

 วิลเลียม เฮย์ส แมคฟาร์แลนด์ 
(7 พฤศจิกายน ค.ศ. 1862 – 21 เมษายน ค.ศ. 1891)
วิลเลียมสำเร็จการศึกษาจาก วิทยาลัยวอชิงตันและเจฟเฟอร์สัน และทำงานในพิตต์สเบิร์กเป็นเวลา 1 ปีก่อนกลับมายังสยามในปี ค.ศ. 1884 เพื่อรับราชการในกระทรวงกลาโหม เขามีส่วนช่วยพัฒนาศัพท์การฝึกอบรมทางการทหารภาษาไทย และเขียนหนังสือ An English–Siamese Pronouncing Handbook เขาแต่งงานกับแมรี แมคโดนัลด์ในปี ค.ศ. 1887 และมีบุตรสาวสองคนคือ เบสซีและวิลลา แต่เสียชีวิตด้วยโรคอหิวาตกโรคในกรุงเทพฯ เมื่ออายุ 28 ปี

 ซามูเอล เอ็ดวิน ฮันเตอร์ แมคฟาร์แลนด์ 
(27 มิถุนายน ค.ศ. 1864 – 8 สิงหาคม ค.ศ. 1895)
เป็นที่รู้จักในชื่อ เอ็ดวิน เขาสำเร็จการศึกษาจากวิทยาลัยวอชิงตันและเจฟเฟอร์สันในปี ค.ศ. 1884 และเดินทางกลับสยามพร้อมกับวิลเลียม โดยเข้ารับตำแหน่งเลขานุการของพระเจ้าน้องยาเธอกรมหลวงดำรงราชานุภาพในช่วงดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงธรรมการ เอ็ดวินสอนที่โรงเรียนสวนอนันต์ และเขียนหนังสือ A Siamese Primer และ Lessons in English

ผลงานที่โดดเด่นของเขาคือการพัฒนาเครื่องพิมพ์ดีดภาษาไทยเครื่องแรก โดยร่วมมือกับโรงงานผลิตตัวพิมพ์ในซีราคิวส์, นิวยอร์ก ดัดแปลงเครื่องพิมพ์ดีด Smith Premier ให้รองรับตัวอักษรภาษาไทย และนำมาใช้ในประเทศในปี ค.ศ. 1892 เครื่องพิมพ์ดีดนี้ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางจากรัฐบาล แม้ว่าเขาจะไม่ได้อยู่ทันเห็นความนิยม เนื่องจากเสียชีวิตในวัย 31 ปีขณะไปศึกษาวิชาเภสัชกรรมในสหรัฐอเมริกา

 จอร์จ แบรดลีย์ แมคฟาร์แลนด์ 
(1 ธันวาคม ค.ศ. 1866 – 3 พฤษภาคม ค.ศ. 1942) จอร์จศึกษาวิชาแพทยศาสตร์และทันตกรรมในสหรัฐฯ และเดินทางกลับสยามในปี ค.ศ. 1891 เขาเป็นหัวหน้าวิทยาลัยแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลแห่งใหม่ และเป็นผู้บุกเบิกการศึกษาแพทย์แผนปัจจุบันในสยามตลอดชีวิต เขาเขียนตำราแพทย์ภาษาไทยเล่มแรก ดำเนินการพิมพ์และแก้ไขพจนานุกรมของบิดาต่อ และตั้งบริษัทนำเข้าเครื่องพิมพ์ดีด Smith Premier หลังเอ็ดวินเสียชีวิต

 แมรี คอร์นเวลล์ แมคฟาร์แลนด์ 
(4 ตุลาคม ค.ศ. 1868 – 17 มกราคม ค.ศ. 1943) แมรีสำเร็จการศึกษาจาก โรงเรียนอินเดียนาสเตต และโรงเรียนฝึกอบรมสมาคมอนุบาลแห่งบัลติมอร์ เธอใช้ชีวิตในสหรัฐฯ ทำงานเป็นครูอนุบาลในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. และได้บริจาคสิ่งของจากสยามให้สถาบันสมิธโซเนียนในปี ค.ศ. 1901

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2373
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2440
หมวดหมู่:มิชชันนารีโปรเตสแตนต์ในประเทศไทย
หมวดหมู่:มิชชันนารีอเมริกันในประเทศไทย
หมวดหมู่:มิชชันนารีเพรสไบทีเรียน
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:บุคคลในยุครัชกาลที่ 5