ปล่อง (เรือ)

ปล่อง () คือปล่องควันหรือปล่องไฟบนเรือที่ใช้สำหรับขับไอน้ำและควันจากหม้อไอน้ำหรือไอเสียจากเครื่องยนต์ออกไปข้างนอก โดยทั่วไปแล้วยังถูกเรียกว่า ปล่องเรือ (stacks)

จุดประสงค์ 
หน้าที่หลักของปล่องเรือคือการยกก๊าซไอเสียให้พ้นจากดาดฟ้า เพื่อไม่ให้ไปสกปรกโครงสร้างหรือดาดฟ้าเรือ และเพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้กระทบต่อความสามารถของลูกเรือในการปฏิบัติหน้าที่

ในเรือจักรไอน้ำ ปล่องยังทำหน้าที่ช่วยเหนี่ยวนำให้เกิดการไหลเวียนของอากาศแบบพาความร้อนผ่านหม้อไอน้ำ

การออกแบบ
ตั้งแต่มีการนำเครื่องจักรไอน้ำมาใช้กับเรือในศตวรรษที่ 19 ปล่องก็กลายเป็นลักษณะเด่นของภาพเงาเรือ และถูกใช้เพื่อวัตถุประสงค์ในการจดจำ

 พื้นที่ปล่อง 
พื้นที่หน้าตัดของปล่องที่จำเป็นนั้นถูกกำหนดโดยปริมาตรของก๊าซไอเสียที่ผลิตโดยต้นกำลังขับเคลื่อน บ่อยครั้งที่พื้นที่นี้ใหญ่เกินไปสำหรับปล่องเดียว เรือจักรไอน้ำยุคแรก ๆ ต้องการปล่องหลายช่อง (เอสเอส เกรตอีสเทิร์นมี 5 ช่องตอนเปิดตัว) แต่เมื่อประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น เครื่องจักรใหม่ก็ต้องการปล่องน้อยลง

 เรือพาณิชย์ 
บริษัทเดินเรือพาณิชย์ (โดยเฉพาะบริษัทเรือประจำ เช่น คูนาร์ด และเรือข้ามฟาก เช่น เรดฟันเนล) ตระหนักอย่างรวดเร็วถึงคุณค่าด้านการประชาสัมพันธ์ของปล่องที่โดดเด่น ทั้งในด้านรูปทรง จำนวนปล่อง และสีที่ทา ในสมัยที่ตัวเรือทาสีดำเหมือนกันหมด (เพื่อปกปิดสิ่งสกปรกที่เลี่ยงไม่ได้เมื่อบรรทุกถ่านหิน) และส่วนโครงสร้างส่วนบนทาสีขาว (เพื่อควบคุมอุณหภูมิที่พักผู้โดยสารในช่วงฤดูร้อนที่อากาศร้อนจัด) ปล่องจึงเป็นไม่กี่ส่วนของเรือที่บริษัทสามารถใช้เพื่อสร้างความแตกต่างให้กับเรือของตนจากคู่แข่งได้อย่างชัดเจน แต่ละบริษัทจะมี "สีประจำบริษัท" (house colours) ของตนเอง ซึ่งมักใช้ในสื่อประชาสัมพันธ์รวมถึงเพื่อการจดจำ ทำให้สีปล่องเป็นเครื่องหมายการค้าในยุคแรก ๆ บางบริษัทมีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับสีปล่องของตนจนกระทั่งชื่อเล่นกลายเป็นชื่อบริษัทโดยพฤตินัย ตัวอย่างเช่น บริษัทเดินเรือที่จดทะเบียนจริงในชื่อ 'Alfred Holt & Company' เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายในชื่อ Blue Funnel Line บริษัท Southampton, Isle of Wight and South of England Royal Mail Steam Packet Company ทำการค้าภายใต้ชื่อ Red Funnel มาเป็นส่วนใหญ่ตลอดประวัติศาสตร์กว่า 150 ปี สีอื่น ๆ เช่น สีแดงลายดำของคูนาร์ดและสีเหลืองอ่อนล้วนของ P&O ยังคงเป็นสัญลักษณ์ของสายการเดินเรือนั้น ๆ และยังคงใช้งานมานานกว่าหนึ่งศตวรรษแม้จะมีการเปลี่ยนแปลงกรรมสิทธิ์ของบริษัทหลายครั้งก็ตามthumb|right|สายการเดินเรือพาณิชย์มักทาสีปล่องเรือของตนด้วยสีที่โดดเด่นเพื่อแยกแยะจากคู่แข่ง ในที่นี้แสดงธงบริษัทที่เลือกมาพร้อมรูปแบบปล่องที่เกี่ยวข้อง (ประมาณปี 1900)

บางครั้งรูปทรงของปล่องก็ถูกใช้เป็นจุดเด่นที่แตกต่างกันไปนอกเหนือจากแค่สีสัน คูนาร์ดติดตั้งปล่องที่มีส่วนบนโค้งมนตามหลักอากาศพลศาสตร์ให้กับเรือชั้นแซกโซเนีย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยในด้านอากาศพลศาสตร์ให้ควันไอเสียลอยห่างจากดาดฟ้าเรือ การปรับเปลี่ยนนี้มีผลในทางปฏิบัติน้อยมาก แต่ก็ยังคงไว้ เพราะทำให้เรือทั้งสี่ลำในชั้นนี้จดจำได้ทันทีและทำให้คูนาร์ดมีภาพลักษณ์ทันสมัย ในช่วงทศวรรษ 1960 มีแนวโน้มของการออกแบบ "ปล่องออกแบบ" สำหรับเรือเนื่องจากสมัยนิยมและความก้าวหน้าทางอากาศพลศาสตร์เปิดโอกาสให้นักออกแบบมีทางเลือกมากขึ้นกว่าปล่องควันทรงกระบอกแบบดั้งเดิม อิตาเลียนไลน์ติดตั้งปล่องที่มีจานแบนอยู่ด้านบนรองรับด้วยโครงยึดแนวทแยงที่มองเห็นได้ให้กับเรือมีเกลันเจโลและรัฟฟาเอลโล ขณะที่โอเรียนาและแคนเบอร์ราของ P&O มีปล่องสูง เพรียวบางพร้อมหน้าตัดแบบปีกเครื่องบิน 

ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ถึงครึ่งแรกของศตวรรษที่ 20 จำนวนปล่องลายเป็นสัญลักษณ์ที่เชื่อมโยงกับความเร็วและความน่าเชื่อถือ ด้วยเหตุผลนี้ เรือขนาดใหญ่หลายลำจึงมีปล่องปลอมเพิ่มเติมที่พวกเขาไม่จำเป็นต้องใช้ ตัวอย่างเช่น อาร์เอ็มเอส ไททานิกของไวต์สตาร์ไลน์, เอ็สเอ็ส อิมเพอราทอร์ของแฮมเบิร์กอเมริกาไลน์ และต่อมาคือแอ็สแอ็ม นอร์ม็องดีของเฟรนช์ไลน์ ในกรณีส่วนใหญ่มีเพียงปล่องปลอมเพียงปล่องเดียวเท่านั้นที่ติดตั้งอยู่เป็นปล่องสุดท้าย (ทางด้านท้ายเรือ) อย่างไรก็ตาม ปล่องฝปลอมก็มีประโยชน์มากกว่าแค่ช่วยเสริมความสวยงาม พนักงานป้อนถ่านหินคนหนึ่งที่รอดชีวิตจากการจมของไททานิกหลบหนีออกจากห้องหม้อไอน้ำโดยปีนขึ้นไปทางปล่องปลอม ปล่องท้ายของนอร์ม็องดีเป็นที่ตั้งของกรงสุนัขสำหรับผู้โดยสาร และปล่องหน้าของดิสนีย์เมจิกของดิสนีย์ครูซไลน์เป็นที่ตั้งของคลับสำหรับวัยรุ่นโดยเฉพาะ 

 เรือนาวี 
ส่วนสำคัญของการหลอกลวงที่เรือที่ดำเนินการโจมตีเรือพาณิชย์ใช้ทั้งในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่งและสองคือการปลอมแปลงรูปร่างภายนอกของเรือ รวมถึงการใช้ปล่องปลอมหรือการเปลี่ยนความสูงหรือเส้นผ่านศูนย์กลางของปล่องจริง

เรือนาวีห้าลำที่มีหกปล่องถูกสร้างขึ้นในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 และต้นศตวรรษที่ 20 ได้แก่ เรือประจัญบานหุ้มเกราะชั้นอิตาเลียสองลำที่ประจำการในกองทัพเรืออิตาลีตั้งแต่ ค.ศ. 1885 ถึง 1921 เรือลาดตระเวนหุ้มเกราะแอร์แน็สต์ เรอน็องของฝรั่งเศส และเรือลาดตระเวนหุ้มเกราะชั้นเอ็ดการ์ กีเนต์สองลำที่ประจำการในกองทัพเรือฝรั่งเศสตั้งแต่ ค.ศ. 1911 ถึง 1932 ทั้งหมดมีปล่องจัดเรียงเป็นสองกลุ่ม ๆ ละสามต้นอยู่ด้านหน้าและหลังของกลางเรือ

แม็ก
แม็ก (mack) หมายถึงเสากระโดงและปล่องที่รวมอยู่ในโครงสร้างเดียวกัน ติดตั้งอยู่บนเรือรบบางลำในศตวรรษที่ 20 แม้สิ่งนี้จะช่วยลดน้ำหนักส่วนบนของเรือ แต่ก็ไม่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายด้วยปัญหาเรื่องก๊าซไอเสียกัดกร่อนสายอากาศและอุปกรณ์ไฟฟ้า

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:ส่วนประกอบของพาหนะทางน้ำ
เรือ