กองพลทหารราบที่ 4

กองพลทหารราบที่ 4 เป็นกองพลทหารราบของกองทัพบกไทย ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านคลอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก เป็นส่วนหนึ่งของกองทัพภาคที่ 3

 ประวัติ 
กำลังพลชุดแรกของกองพลทหารราบที่ 4 เกิดขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2419 - 2430 ช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พลตรี เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสง-ชูโต) ได้นำกำลังทหารจากกรุงเทพฯ และกำลังจากส่วนภูมิภาคสนธิกำลังไปปราบปรามการก่อการกำเริบในสงครามปราบฮ่อ จากนั้นเมื่อสงครามสิ้นสุดลงจึงได้แบ่งกำลังบางส่วนในพื้นที่ภาคเหนือเพื่อรักษาความสงบ ถึงถือว่ากองกำลังชุดนี้เป็นกำลังเริ่มแรก

ในพื้นที่ภาคเหนือช่วงปี พ.ศ. 2446 หน่วยทหารในพื้นที่ประกอบไปด้วยกำลัง 3 กองพล คือ กองพลที่ 6 ตั้งอยู่ที่จังหวัดนครสวรรค์ กองพลที่ 7 ตั้งอยู่ที่จังหวัดพิษณุโลก และกองพลที่ 8 ตั้งอยู่ที่จังหวัดเชียงใหม่ ขึ้นตรงต่อเสนาบดีกระทรวงกลาโหม คือพระยาสีหราชเดโช

ในปี พ.ศ. 2464 ได้มีการจัดตั้งกองทัพที่ 3 ตั้งอยู่ที่จังหวัดพิษณุโลก มีหน่วยขึ้นตรงคือ กองพลที่ 6, กองพลที่ 7 และกองพลที่ 5 ก่อนจะย้ายไปยังจังหวัดพระนครศรีอยุธยาเมื่อปี พ.ศ. 2472 และปรับส่วนราชการ ยุบกองพลที่ 7 และกองพลที่ 8 เหลือเพียงกองพลที่ 6 และหน่วยขึ้นตรงในสังกัดกองพลที่ถูกยุบได้ไปขึ้นตรงกับกองพลที่ 6

กระทั่งในการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 กองพลที่ 6 ได้ถูกยุบและกลายเป็นจังหวัดทหารบกนครสวรรค์ หน่วยขึ้นตรงต่าง ๆ ได้เปลี่ยนการขึ้นตรงมาที่กรุงเทพมหานคร เวลานั้นประกอบไปด้วย กองพันทหารราบที่ 28, กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 7 และกองพันทหารปืนใหญ่ที่ 8 ต่อมาในปี พ.ศ. 2476 ได้มีการย้ายกองพันทหารปืนใหญ่ที่ 8 ไปที่จังหวัดปราจีนบุรี กำลังที่เหลืออีก 2 กองพัน และเกิดการปรับเปลี่ยนอัตรากำลังและโครงสร้างอีกหลายครั้ง

จากนั้นในวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2484 ในระหว่างสงครามมหาเอเชียบูรพา ได้มีคำสั่งมาที่มณฑลทหารบกที่ 4 ซึ่งมีพันเอก หลวงหาญสงครามเป็นผู้บัญชาการจัดตั้งกองกำลังระดับกองพล ชื่อว่ากองพลที่ 4 มีที่ตั้งอยู่ในจังหวัดนครสวรรค์ รับภารกิจในการเข้าไปยึดครองพื้นที่ในรัฐฉาน ประเทศพม่า ซึ่งสามารถยึดเมืองโก เมืองเสน เมืองพยาค เมืองเชียงแสน เมืองยอง เมืองยู้ เมืองเสี้ยว และพื้นที่ฝั่งขวาของแม่น้ำหลวย

ต่อมาในปี พ.ศ. 2499 ได้ย้ายที่ตั้งจากจังหวัดนครสวรรค์ไปยังจังหวัดพิษณุโลก และมีสถานะเป็นหน่วยขึ้นตรงของกองทัพบก และปรับมาขึ้นตรงกับภาคทหารบกที่ 3 ในปี พ.ศ. 2501 และเปลี่ยนชื่อเป็นกองทัพภาคที่ 3 และเปลี่ยนชื่อเป็นกองพลทหารราบที่ 4 เมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2526

 หน่วยขึ้นตรง 
 กรมทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายจิรประวัติ ตำบลนครสวรค์ออก อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
 กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายจิรประวัติ ตำบลนครสวรค์ออก อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
 กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายจิรประวัติ ตำบลนครสวรค์ออก อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
 กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตำบลบ้านคลอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก
 กรมทหารราบที่ 14 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิรปราการ ตำบลน้ำรึม อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก
 กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 14 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิรปราการ ตำบลน้ำรึม อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก
 กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 14 ค่ตั้งกองบังคับการที่ายวชิรปราการ ตำบลน้ำรึม อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก
 กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารราบที่ 14 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายวชิรปราการ ตำบลน้ำรึม อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก
 กรมทหารราบที่ 7 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายกาวิละ ตำบลวัดเกต อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
 กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 7 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายกาวิละ ตำบลวัดเกต อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่
 กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 7 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายพิชิตปรีชากร ตำบลเมืองงาย อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่
 กองพันทหารราบที่ 5 กรมทหารราบที่ 7 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายโสณบัณฑิตย์ ตำบลเวียงใต้ อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน
 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระเอกาทศรถ ตำบลอรัญญิก อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 4 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายจิรประวัติ ตำบลนครสวรค์ออก อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 17 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายขุนเจืองธรรมิกราช ตำบลท่าวังทอง อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 7 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายพระปิ่นเกล้า ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
 กองพันทหารปืนใหญ่ที่ 104 กรมทหารปืนใหญ่ที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระเอกาทศรถ ตำบลอรัญญิก อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก
 กองพันทหารม้าที่ 9 กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระเอกาทศรถ ตำบลอรัญญิก อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก
 กองพันทหารช่างที่ 4 กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายจิรประวัติ ตำบลนครสวรค์ออก อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
 กองพันทหารสื่อสารที่ 4 กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตำบลบ้านคลอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก
 กองพันเสนารักษ์ที่ 4 กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตำบลบ้านคลอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก
 กองสรรพาวุธเบา กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ตำบลสมอแข อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก
 กองทหารพลาธิการ กองพลทหารราบที่ 4 ตั้งกองบังคับการที่ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตำบลบ้านคลอง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก

 รายนามผู้บัญชาการ 
รายนามผู้บัญชาการ​ลำดับนามวาระการดำรงตำแหน่งหมายเหตุ1พลตรี ประพันธ์ กุลพิจิตร1 มกราคม พ.ศ. 2500 - 30 ธันวาคม พ.ศ. 25002พลตรี อรรถ ศศิประภา30 ธันวาคม พ.ศ. 2500 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 25063พลตรี สำราญ แพทยกุล1 ตุลาคม พ.ศ. 2504 - 1ตุลาคม พ.ศ. 25054พลตรี ประเสริฐ เสนานิกรม1 ตุลาคม พ.ศ. 2505 - 1ตุลาคม พ.ศ. 25075พลตรี พนม โชติพิมาย1 ตุลาคม พ.ศ. 2507 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 25086พลตรี อยู่รบ กรเพ็ชร์1 ตุลาคม พ.ศ. 2508 - 1 เมษายน พ.ศ. 25137พลตรี พนม โชติพิมาย1 ตุลาคม พ.ศ. 2513 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 25148พลตรี การุญ บุญบันดาล1 เมษายน พ.ศ. 2518 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 25169พลตรี สีมา ปาณิกบุตร1 ตุลาคม พ.ศ. 2516 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 252010พลตรี พร้อม ผิวนวล1 ตุลาคม พ.ศ. 2520 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 252411พลตรี รวมศักดิ์ ไชยโกมินทร1 ตุลาคม พ.ศ. 2528 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 252512พลตรี ศิริ ทิวะพันธุ์1 ตุลาคม พ.ศ. 2525 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 252813พลตรี เจอ โพธิ์ศรีนาค1 ตุลาคม พ.ศ. 2528 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 253114พลตรี จำกัด กลันทะกะสุวรรณ1 ตุลาคม พ.ศ. 2531 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 253315พลตรี สมหมาย วิชาวรณ์1 ตุลาคม พ.ศ. 2533 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 253616พลตรี ประยุทธ ทัพเจริญ1 ตุลาคม พ.ศ. 2536 - 1 เมษายน พ.ศ. 254017พลตรี ชลอ ทองศาลา1 เมษายน พ.ศ. 2540 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 254218พลตรี โตมร กิตติโสภณ1 ตุลาคม พ.ศ. 2542 - 1 เมษายน พ.ศ. 254519พลตรี สุเทพ โพธิ์สุวรรณ1 เมษายน พ.ศ. 2545 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 254620พลตรี ธวัชชัย วัฒนะ1 ตุลาคม พ.ศ. 2546 - 1 เมษายน พ.ศ. 254821พลตรี ทนงศักดิ์ อภิรักษ์โยธิน1 เมษายน พ.ศ. 2548 - 28 เมษายน พ.ศ. 254922พลตรี ชัยณรงค์ ธนารุณ28 เมษายน พ.ศ. 2549 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 255023พลตรี สุรเชษฐ์ ชัยวงศ์1 ตุลาคม พ.ศ. 2550 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 255124พลตรี สนธิศักดิ์ วิทยาเอนกนันท์1 ตุลาคม พ.ศ. 2551 -1 ตุลาคม พ.ศ. 255325พลตรี เกษม ธนาภรณ์1 ตุลาคม พ.ศ. 2553 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 255526พลตรี คู่ชีพ  เลิศหงิ่ม1 ตุลาคม พ.ศ. 2555 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 255727พลตรี นพพร  เรือนจันทร์1 ตุลาคม พ.ศ. 2557 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 255928พลตรี อภิเชษฐ์  ซื่อสัตย์1 ตุลาคม พ.ศ. 2559 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 256229พลตรี อุกฤษฎ์  นุตคำแหง1 ตุลาคม พ.ศ. 2562 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 256330พลตรี อำนาจ  ศรีมาก1 ตุลาคม พ.ศ. 2563 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 256431พลตรี ประสาน  แสงศิริรักษ์1 ตุลาคม พ.ศ. 2564 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 256532พลตรี ณรงค์ฤทธิ  ปาณิกบุตร1 ตุลาคม พ.ศ. 2565 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 256733พลตรี ไมตรี ชูปรีชา1 ตุลาคม พ.ศ. 2567 - ปัจจุบัน

หมายเหตุ ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งตามประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี

 ดูเพิ่ม 
 กองพลที่ 1 รักษาพระองค์
 กองพลทหารราบที่ 2 รักษาพระองค์
 กองพลทหารราบที่ 5
 กองพลทหารราบที่ 7
 กองพลทหารราบที่ 9
 กองพลทหารราบที่ 15

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:หน่วยทหารในสังกัดกองทัพภาคที่ 3 
หมวดหมู่:หน่วยทหารราบในกองทัพบกไทย
4
หมวดหมู่:หน่วยและรูปขบวนทหารที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2484
หมวดหมู่:ประเทศไทยในสงครามอิรัก