พลรบ

พลรบ () คือ สถานะทางกฎหมายของบุคคลที่มีสิทธิ์เข้าร่วมโดยตรงในการสู้รบระหว่างการขัดกันทางอาวุธ และอาจถูกฝ่ายตรงข้ามกำหนดเป้าหมายโดยเจตนาเนื่องจากการเข้าร่วมในการสู้รบ พลรบไม่ได้รับการคุ้มครองจากการถูกกำหนดเป้าหมายโดยตรงในสถานการณ์การสู้รบ และอาจถูกโจมตีโดยไม่คำนึงถึงสถานการณ์เฉพาะเพียงเพราะสถานะของพวกเขา เพื่อพรากการสนับสนุนจากฝ่ายของพวกเขา

ในการสู้รบระหว่างรัฐ คำจำกัดความของ "พลรบ" พบได้ในมาตรา 43 (2) ของพิธีสารเพิ่มเติมฉบับที่ 1 ของอนุสัญญาเจนีวาปี พ.ศ. 2492: "สมาชิกกองกำลังติดอาวุธของภาคีในความขัดแย้ง (นอกเหนือจากบุคลากรทางการแพทย์และอนุศาสนาจารย์ที่ครอบคลุมโดยมาตรา 33 ของอนุสัญญา [เจนีวา] ฉบับที่ 3) ถือเป็นพลรบ กล่าวคือ มีสิทธิ์เข้าร่วมการสู้รบโดยตรง" เมื่อพลรบถูกจับโดยฝ่ายตรงข้าม จะได้รับสถานะบุคคลที่ได้รับการคุ้มครองโดยอัตโนมัติThird Geneva Convention, Article 4 (A) (1) ไม่ว่าจะเป็นเชลยศึกหรือพลรบที่ผิดกฎหมายAP1, Art 44 (2)

ในความขัดแย้งด้วยอาวุธที่ไม่ได้เกิดขึ้นระหว่างรัฐ พลรบที่ร่วมรบกับกลุ่มติดอาวุธที่ไม่ใช่ของรัฐจะไม่ได้รับการคุ้มครองจากการเข้าร่วมการสู้รบ เนื่องจากการก่อกบฏถือเป็นอาชญากรรมภายใต้กฎหมายในประเทศของประเทศส่วนใหญ่ ดังนั้น พวกเขาจึงอาจถูกดำเนินคดีโดยรัฐอาณาเขตหรือรัฐที่สามที่แทรกแซงได้เพียงเพราะหยิบอาวุธขึ้นมา

 ความแตกต่างระหว่างพลรบและพลเรือนที่ได้รับการคุ้มครอง 
ในการสู้รบระหว่างรัฐ ข้อกำหนดในการแยกแยะระหว่างพลรบและพลเรือนที่ได้รับการคุ้มครองถือเป็นรากฐานของ jus in bello ซึ่งสะท้อนให้เห็นในมาตรา 48 ของพิธีสารเพิ่มเติมฉบับที่ 1 ปี พ.ศ. 2520 ของอนุสัญญาเจนีวาปี พ.ศ. 2492 สำหรับการคุ้มครองเหยื่อสงคราม ชื่อว่า "กฎพื้นฐาน": "ฝ่ายที่ขัดแย้งต้องแยกแยะระหว่างประชากรพลเรือนกับพลรบ และระหว่างพลเรือนกับเป้าหมายทางทหาร และดำเนินการเฉพาะกับเป้าหมายทางทหารเท่านั้น"Article 48 - Basic rule IHL Databases

ในความขัดแย้งที่ไม่ใช่ระหว่างรัฐนั้น ไม่มีข้อกำหนดในการแยกแยะตามพิธีสารเพิ่มเติมฉบับที่ 2 ของอนุสัญญาเจนีวาปี พ.ศ. 2492 อย่างไรก็ตาม พิธีสารดังกล่าวได้ระบุไว้ในมาตรา 13 ของพิธีสารว่าพลเรือน "จะต้องได้รับการคุ้มครองโดยทั่วไปจากอันตรายที่เกิดจากการปฏิบัติการทางทหาร" จนกว่า "พวกเขาจะมีส่วนร่วมโดยตรงในการสู้รบ"

 สถานะของพลรบ 

 การขัดกันทางอาวุธระหว่างรัฐ 
ภายใต้กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศที่ใช้บังคับกับความขัดแย้งทางอาวุธระหว่างรัฐ พลรบสามารถจำแนกได้เป็น 2 ประเภท ได้แก่ ผู้ได้รับสิทธิพิเศษและผู้ไม่ได้รับสิทธิพิเศษ ในแง่นี้ ผู้ได้รับสิทธิพิเศษหมายถึงการคงสถานะเชลยศึกและไม่ต้องรับโทษสำหรับการกระทำก่อนถูกจับกุม ดังนั้น พลรบที่ละเมิดข้อกำหนดบางประการของกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศอาจสูญเสียสถานะของตนและกลายเป็นพลรบที่ไม่มีสิทธิพิเศษโดยปริยาย (เพียงแค่ได้กระทำความผิด) หรือโดยคำตัดสินของศาลหรือศาลยุติธรรมที่มีอำนาจ ในสนธิสัญญาที่เกี่ยวข้อง ความแตกต่างระหว่างผู้ได้รับสิทธิพิเศษและผู้ไม่ได้รับสิทธิพิเศษไม่ได้ระบุไว้ในข้อความ กฎหมายระหว่างประเทศใช้คำว่าพลรบในความหมายที่เรียกกันในที่นี้ว่า "พลรบที่มีสิทธิพิเศษ" เท่านั้น

หากมีความสงสัยว่าบุคคลนั้นได้รับประโยชน์จากสถานะ “พลรบ” หรือไม่ บุคคลนั้นจะต้องถูกควบคุมตัวไว้เป็นเชลยศึกจนกว่าจะต้องเผชิญกับ “ศาลที่มีอำนาจ” (มาตรา 5 ของอนุสัญญาเจนีวาฉบับที่ 3) เพื่อตัดสินประเด็นนี้

 พลรบที่มีสิทธิพิเศษ 
พลรบประเภทต่อไปนี้มีสิทธิ์ได้รับสถานะเชลยศึกเมื่อถูกจับกุม:

 สมาชิกกองกำลังติดอาวุธของฝ่ายที่ขัดแย้ง ตลอดจนสมาชิกของกองกำลังอาสาสมัคร (militia) หรืออาสาสมัครทหาร (military volunteer) ที่เป็นส่วนหนึ่งของกองกำลังติดอาวุธดังกล่าว
 สมาชิกของกองกำลังอาสาสมัครอื่น ๆ และสมาชิกของกองกำลังอาสาสมัครทหารอื่นๆ รวมทั้งสมาชิกของขบวนการต่อต้านที่รวมตัวกัน ซึ่งเป็นสมาชิกฝ่ายในความขัดแย้งและปฏิบัติการภายในหรือภายนอกดินแดนของตนเอง แม้ว่าดินแดนนั้นจะถูกยึดครองก็ตาม โดยมีเงื่อนไขว่าจะต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขดังต่อไปนี้:
 คือการถูกบังคับบัญชาจากผู้ที่รับผิดชอบ ต่อผู้ใต้บังคับบัญชา
 คือมีเครื่องหมายเฉพาะคงที่ที่สามารถจดจำได้ในระยะไกล
 คือการพกอาวุธอย่างเปิดเผย
 คือการดำเนินการให้ถูกต้องตามกฎหมายและประเพณีการสงคราม
 สมาชิกของกองกำลังติดอาวุธประจำการ ซึ่งแสดงเจตนาว่าจะจงรักภักดีต่อรัฐบาลหรือหน่วยงานที่ไม่ได้รับการยอมรับจากอำนาจที่กักขัง
 ผู้ที่อาศัยอยู่ในดินแดนที่ไม่ได้ถูกยึดครอง ซึ่งเมื่อศัตรูเข้ามาใกล้ก็จะหยิบอาวุธขึ้นมาเพื่อต่อต้านกองกำลังที่รุกราน โดยไม่มีเวลาที่จะจัดตั้งตัวเองเป็นหน่วยติดอาวุธปกติ โดยมีเงื่อนไขว่าพวกเขาต้องพกอาวุธอย่างเปิดเผยและเคารพกฎหมายและประเพณีของสงคราม มักถูกเรียกว่า levée หลังจากการเกณฑ์ทหารจำนวนมากในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศส

สำหรับประเทศที่ได้ลงนามใน "พิธีสารเพิ่มเติมต่ออนุสัญญาเจนีวา เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2492 และเกี่ยวข้องกับการคุ้มครองเหยื่อของความขัดแย้งทางอาวุธระหว่างประเทศ" (พิธีสารที่ 1) พลรบที่ไม่ได้สวมเครื่องหมายแสดงความแตกต่างยังคงมีคุณสมบัติเป็นเชลยศึก หากพกอาวุธอย่างเปิดเผยระหว่างการสู้รบและในขณะที่มองเห็นได้โดยศัตรูเมื่อถูกส่งไปปฏิบัติการโจมตี

 พลรบที่ไม่มีสิทธิพิเศษ 

มีพลรบหลายประเภทที่ไม่เข้าข่ายเป็นพลรบที่มีสิทธิพิเศษ:
 พลรบที่ปกติแล้วจะได้รับสิทธิพิเศษ แต่กลับละเมิดกฎหมายและประเพณีของสงคราม (เช่น ก่ออาชญากรรมหรือฆ่าพลรบศัตรูที่ยอมจำนน) การสูญเสียสิทธิพิเศษในกรณีดังกล่าวจะเกิดขึ้นเมื่อถูกตัดสินว่ามีความผิดเท่านั้น กล่าวคือ หลังจากศาลที่มีอำนาจตัดสินว่าการกระทำดังกล่าวผิดกฎหมายในการพิจารณาคดีอย่างเป็นธรรม
 พลรบที่ถูกจับโดยไม่มีคุณสมบัติขั้นต่ำในการแสดงความแตกต่างจากประชาชนทั่วไป เช่น พกอาวุธอย่างเปิดเผยระหว่างการสู้รบและการส่งกำลังบำรุงก่อนหน้านั้น จะสูญเสียสิทธิในการเป็นเชลยศึกโดยไม่ต้องพิจารณาคดีภายใต้มาตรา 44 (3) ของพิธีสารเพิ่มเติมฉบับที่ 1
 จารชน คือ บุคคลที่รวบรวมข้อมูลอย่างลับ ๆ ในดินแดนของฝ่ายตรงข้าม สมาชิกของกองกำลังติดอาวุธที่ดำเนินการลาดตระเวนหรือหน่วยรบพิเศษในแนวหลังของศัตรูไม่ถือเป็นสายลับตราบใดที่สวมเครื่องแบบของตนเอง
 ทหารรับจ้างUnder Article 47 of Protocol I (Additional to the Geneva Conventions) it is stated in the first sentence "A mercenary shall not have the right to be a combatant or a prisoner of war." On 4 December 1989 the United Nations passed resolution 44/34 the International Convention against the Recruitment, Use, Financing and Training of Mercenaries. It entered into force on 20 October 2001 and is usually known as the UN Mercenary Convention- International Convention against the Recruitment, Use, Financing and Training of Mercenaries A/RES/44/34 72nd plenary meeting 4 December 1989 (UN Mercenary Convention). Article 2 makes it an offence to employ a mercenary and Article 3.1 states that "A mercenary, as defined in article 1 of the present Convention, who participates directly in hostilities or in a concerted act of violence, as the case may be, commits an offence for the purposes of the Convention." - International Convention against the Recruitment, Use, Financing and Training of Mercenaries  ทหารเด็ก และพลเรือนที่มีส่วนร่วมโดยตรงในการสู้รบ และไม่จัดอยู่ในประเภทใดประเภทหนึ่งที่ระบุไว้ในหัวข้อก่อนหน้าThe relevance of IHL in the context of terrorism  official statement by the ICRC 21 July 2005. "If civilians directly engage in hostilities, they are considered 'unlawful' or 'unprivileged' combatants or belligerents (the treaties of humanitarian law do not expressly contain these terms). They may be prosecuted under the domestic law of the detaining state for such action".Article 51 (3) of  Additional Protocol I "Civilians shall enjoy the protection afforded by this section, unless and for such time as they take a direct part in hostilities". (Geneva Conventions Protocol I Article 51.3) 

พลรบที่ไม่ได้รับสิทธิพิเศษส่วนใหญ่ซึ่งไม่มีคุณสมบัติในการได้รับความคุ้มครองภายใต้อนุสัญญาเจนีวาฉบับที่ 3 จะต้องอยู่ภายใต้อนุสัญญาเจนีวาฉบับที่ 4 (GCIV)The exceptions are: "Nationals of a State which is not bound by the [Fourth Geneva] Convention are not protected by it. Nationals of a neutral State who find themselves in the territory of a belligerent State, and nationals of a co-belligerent State, shall not be regarded as protected persons while the State of which they are nationals has normal diplomatic representation in the State in whose hands they are." (GCIV Article 4) ซึ่งเกี่ยวข้องกับพลเรือนที่ได้รับการคุ้มครอง จนกว่าจะมี "การพิจารณาคดีที่ยุติธรรมและสม่ำเสมอ" หากพบว่ามีความผิดในการพิจารณาคดีปกติ พวกเขาอาจถูกลงโทษตามกฎหมายพลเรือนของอำนาจการควบคุมตัว

 การขัดกันทางอาวุธที่ไม่ใช่ระหว่างรัฐ 
ในความขัดแย้งด้วยอาวุธที่ไม่ได้เกิดขึ้นระหว่างรัฐ พลรบที่ร่วมรบกับกลุ่มติดอาวุธที่ไม่ใช่ของรัฐจะไม่ได้รับการคุ้มครองจากการมีส่วนร่วมในการสู้รบ เนื่องจากการก่อกบฏถือเป็นอาชญากรรมภายใต้กฎหมายในประเทศของประเทศส่วนใหญ่ ดังนั้น พวกเขาจึงสามารถถูกดำเนินคดีโดยรัฐอาณาเขตหรือรัฐที่สามที่แทรกแซงได้เพียงเพราะหยิบอาวุธขึ้นมา เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2564 อดีตผู้บัญชาการกลุ่มตอลิบานถูกฟ้องโดยคณะลูกขุนใหญ่ของรัฐบาลกลางในนิวยอร์กในข้อหาโจมตีขบวนรถทหารสหรัฐ เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2551 ซึ่งทำให้ทหารสหรัฐ 3 นายและล่ามชาวอัฟกานิสถานเสียชีวิต และในวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2551 เหตุยิงเฮลิคอปเตอร์ของกองทัพสหรัฐตกระหว่างสงครามในอัฟกานิสถาน (ความขัดแย้งดังกล่าวเกิดขึ้นนอกเหนือขอบเขตระหว่างรัฐไม่นานหลังจากการรุกรานอัฟกานิสถานของสหรัฐ และสิ้นสุดลงในวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2544)

 ดูเพิ่ม 
 ผู้มิใช่พลรบ

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:กฎแห่งสงคราม
หมวดหมู่:อาชีพเกี่ยวกับการสู้รบ