พระราชพิธีสมมงคล

พระราชพิธีสมมงคล ("สมมงคล" อ่านว่า สะ-มะ-มง-คน) เป็นพระราชพิธีที่พระมหากษัตริย์ไทยที่ทรงราชย์ในขณะนั้น ๆ จะทรงบำเพ็ญพระราชกุศลทักษิณานุปทาน ถวายแด่พระมหากษัตริย์หรือสมเด็จพระบรมราชบูรพการีในราชวงศ์จักรีในอดีต เพื่อทรงน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์และแสดงความกตัญญูกตเวที เนื่องในโอกาสที่ทรงมีวาระเสมอด้วยพระมหากษัตริย์หรือสมเด็จพระบรมราชบูรพการีพระองค์นั้น ๆ โดยมักทรงปฏิบัติเนื่องใน 2 วาระ ดังนี้

 วันที่ทรงครองราชสมบัติเสมอกับพระมหากษัตริย์ในอดีต เรียกว่า "สมภาคา" เช่น พระราชพิธีสมภาคาภิเษก หรือหากทรงครองราชสมบัติเป็นระยะเวลา 2 เท่าของพระมหากษัตริย์พระองค์ใด จะเรียกว่า "ทวิภาคา" เช่น พระราชพิธีทวีธาภิเษก หรือหากทรงครองราชสมบัติเท่าพระมหากษัตริย์ที่ทรงครองราชสมบัติยาวนานที่สุด จะเรียกว่า พระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก

 วันที่ทรงเจริญพระชนมพรรษาเสมอกัน และวันที่ทรงเจริญพระชนมพรรษามากกว่าพระมหากษัตริย์ในอดีต หรือสมเด็จพระบรมราชบูรพการีของพระองค์

แนวปฏิบัติเกี่ยวกับพระราชพิธีนี้ปรากฏมาตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จนถึงปัจจุบัน ในที่นี้จะระบุเฉพาะพระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุ พระราชพิธีสมภาคาภิเษก พระราชพิธีทวีธาภิเษก และพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษกในพระมหากษัตริย์เท่านั้น ดังนี้
+ รัชสมัย วาระ สมมงคลเท่ากับ ระยะเวลา วันที่ หมายเหตุ อ้างอิง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมภาคาภิเษก(ระยะเวลาครองราชย์เสมอกัน) พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย 5,431 วัน 15 สิงหาคม พ.ศ. 2426 rowspan="3"   พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 6,393 วัน 2 เมษายน พ.ศ. 2429 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว 9,752 วัน 12 มิถุนายน พ.ศ. 2438 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช 10,016 วัน 3 มีนาคม พ.ศ. 2438  ทวีธาภิเษก(ระยะเวลาครองราชย์ทวีคูณ) พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย 10,862 วัน 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2441  พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 12,784 วัน 2 ตุลาคม พ.ศ. 2446  รัชมังคลาภิเษก สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ 40 ปี 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2451  สมมงคลพระชนมายุ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย  12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2452   พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรสมมงคลพระชนมายุ สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก  29 สิงหาคม พ.ศ. 2508 rowspan="6"   พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  7 มกราคม พ.ศ. 2528 รัชมังคลาภิเษก  2 กรกฎาคม พ.ศ. 2531  สมมงคลพระชนมายุ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 23,260 วัน 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534 สมมงคลพระชนมายุ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช 26,469 วัน 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2543 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว สมมงคลพระชนมายุ 14 มกราคม พ.ศ. 2568 

 พระราชพิธีรัชมังคลาภิเศก พ.ศ. 2451 

 พระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก พ.ศ. 2508 

พระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก พ.ศ. 2508 () เป็นชื่องานเฉลิมพระเกียรติที่ประกอบด้วยพระราชพิธีสมมงคล รัฐพิธี กิจกรรม และโครงการเฉลิมพระเกียรติ ในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงเจริญพระชนมายุครบ 13,798 วัน เป็นวาระสมมงคลเท่าพระชนมายุของสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก สมเด็จพระบรมราชชนก ในวันที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2508 โดยเป็นพระราชพิธีสมมงคลครั้งแรกในรัชกาลที่ 9 ร่วมกันจัดขึ้นโดยรัฐบาลของนายถนอม กิตติขจร และประชาชนชาวไทย

 พระราชพิธี (วันเสาร์ที่ 28 สิงหาคม พ.ศ. 2508) 
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์พระที่นั่งจากพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน พระราชวังดุสิต ไปยังวัดบวรนิเวศราชวรวิหาร

เวลา 16.30 น. เสด็จพระราชดำเนินเข้าสู่พระอุโบสถ ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระพุทธชินสีห์ ทรงจุดธูปเทียนเครื่องราชสักการะพระบรมราชสรีรางคารพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว แล้วพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงจุดธูปเทียนสักการะพระรูปสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ 

แล้วพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงจุดธูปเทียนถวายสักการะพระรูปสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก สมเด็จพระบรมราชชนก  พระสงฆ์ 38 รูป เท่าพระชนม์สมเด็จพระบรมราชชนก สวดพระพุทธมนต์การพระราชกุศลทักษิณานุปทาน จบแล้ว พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทรงธรรม สมเด็จพระราชาคณะถวายศีล และถวายพระธรรมเทศนากัณฑ์ 1 จบแล้ว ถวายอนุโมทนา พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงประเคนจตุปัจจัยไทยธรรมบูชากัณฑ์เทศน์ และทรงทอดผ้า พระสงฆ์ 38 รูป สดับปกรณ์พระรูปสมเด็จพระบรมราชชนก แล้วถวายอดิเรก จึงเสด็จพระราชดำเนินกลับ

 วันอาทิตย์ที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2508 
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์พระที่นั่งจากพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน พระราชวังดุสิต ไปยังวัดบวรนิเวศราชวรวิหาร

เวลา 10.00 น. เสด็จพระราชดำเนินเข้าสู่พระอุโบสถ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงประเคนผ้าไตรยามและพัดที่ระลึกแก่พระสงฆ์ 38 รูป เท่าพระชนมสมเด็จพระบรมราชชนก พระสงฆ์ออกไปครองผ้าเสร็จ กลับเข้านั่งยังอาสนะพร้อมแล้ว พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระพุทธชินสีห์ ทรงจุดธูปเทียนเครื่องราชสักการะพระบรมราชสรีรางคารพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว แล้วพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงจุดธูปเทียนสักการะพระรูปสมเด็จพระมหาสมณเจ้า พระรูปสมเด็จพระสังฆราชเจ้า แล้วพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงจุดธูปเทียนถวายสักการะพระรูปสมเด็จพระบรมราชชนก ทรงศีล พระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์และถวายพระพร จบแล้ว พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงประเคนภัตตาหาร พระสงฆ์รับพระราชทานฉันเสร็จแล้ว พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงประเคนจตุปัจจัยไทยธรรม พระสงฆ์ ถวายอนุโมทนา ถวายอดิเรก เสด็จพระราชดำเนินกลับ

ครั้นถึงเวลา 16.30 น. พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินโดย รถยนตร์พระที่นั่งจากพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน พระราชวังดุสิต ไปยังพิธีมณฑลหน้าพระวิหาร สนามโรงเรียนวัดบวรนิเวศ ได้เวลาพระฤกษ์ 16.34 น. ไปจนถึง 17.13 น. พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงเททองสำหรับหล่อพระพุทธรูปปางประทานพร มีพระปรมาภิไธย ภปร. 

พระสงฆ์ในพระวิหารเจริญชัยมงคลคาถา ชาวพนักงานประโคมฆ้องชัย สังข์แตรดุริยางค์ เมื่อทรงเททองหล่อพระพุทธรูปปางประทานพร พระปรมาภิไธย ภปร. แล้วเสด็จพระราชดำเนินไปยังพระเจดีย์หลังพระอุโบสถพระพุทธชินสีห์ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงพระสุหร่าย ทรงเพิ่มลูกแก้ว แล้วทรงสายสูตรเชิญลูกแล้วขึ้นประดิษฐานยอดพระเจดีย์ ขณะนี้พระสงฆ์เจริญชัยมงคลคาถา ชาวพนักงานประโคมฆ้องชัยสังข์ แตรดุริยางค์ เมื่อลูกแก้วประดิษฐาน ณ ยอดพระเจดีย์แล้วเสด็จพระราชดำเนินขึ้นสู่ภายในองค์พระเจดีย์ 

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงจุดธูปเทียนบูชาพระบรมสารีริกธาตุแล้ว เสด็จพระราชดำเนินไปทรงปิดทองพระไพรีพินาศ แล้วเสด็จพระราชดำเนินไปยังที่ประดิษฐานพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงพระสุหร่าย ทรงเจิม แล้วพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงจุดธูปเทียนถวายราชสักการะ 

เสด็จพระราชดำเนินไปยังพระอุโบสถ ทรงจุดธูปเทียนบูชาพระพุทธชินสีห์และเครื่องราชสักการะพระบรมราชสรีรางคารพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว แล้วพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงจุดธูปเทียนสักการะ พระพุทธรูปสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส และพระรูปสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ แล้วทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผู้ที่โดยเสด็จการพระราชกุศลเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท แล้วพระสงฆ์ถวายอดิเรก เสด็จพระราชดำเนินออกจากพระอุโบสถ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงพระสุหร่าย ทรงเจิมแผ่นศิลาปฐมฤกษ์ ที่จะผนึกเปลี่ยนผนังพระอุโบสถในกาลต่อไป แล้วเสด็จพระราชดำเนินกลับ 

 รัฐพิธีและกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติ 

 สิ่งที่ระลึก 
 พัดรองที่ระลึก 
มีลักษณะเป็นพัดหน้านาง พื้นพัดทำด้วยผ้าต่วนสีฟ้า เนื่องด้วยเป็นสีประจำวันพระราชสมภพของสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก สมเด็จพระบรมราชชนก กลางพัดมีอักษรพระปรมาภิไธย ภ.ป.ร. และ ม.อ. ภายใต้พระมหามงกุฎและอุณาโลม ด้านหลังเป็นผ้าต่วนสีเหลือง ด้วยเป็นสีประจำวันพระราชสมภพพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร นมพัดเป็นงานกะไหล่ทอง ระบุความ "งานพระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลพระชนมายุเสมอสมเด็จพระราชบิดา ๒๙ ส.ค. ๒๕๐๘"

 เหรียญกษาปณ์และเหรียญที่ระลึก 

 พระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2534 

พระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2534 () เป็นชื่องานเฉลิมพระเกียรติที่ประกอบด้วยพระราชพิธีสมมงคล รัฐพิธี กิจกรรม และโครงการเฉลิมพระเกียรติ ในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงเจริญพระชนมายุครบ 23,360 วัน เป็นวาระสมมงคลเท่าพระชนมายุของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหามงกุฎ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระสยามเทวมหามกุฏวิทยมหาราช สมเด็จพระบรมปิตามหัยกาธิราช ในวันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534 โดยเป็นพระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชครั้งที่สามในราชวงศ์จักรี ร่วมกันจัดขึ้นโดยรัฐบาลของนายอานันท์ ปันยารชุน และประชาชนชาวไทย

 พระราชพิธี (วันจันทร์ที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534) 

 รัฐพิธีและกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติ 

 สิ่งที่ระลึก 
 พัดรองที่ระลึก 
 เหรียญกษาปณ์และเหรียญที่ระลึก 

 พระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พ.ศ. 2543 

พระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พ.ศ. 2543 () เป็นชื่องานเฉลิมพระเกียรติที่ประกอบด้วยพระราชพิธีสมมงคล รัฐพิธี กิจกรรม และโครงการเฉลิมพระเกียรติ ในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงเจริญพระชนมายุครบ 26,469 วัน เป็นวาระสมมงคลเท่าพระชนมายุของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระมหากษัตริย์พระองค์แรกของราชวงศ์จักรี ในวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2543 โดยเป็นพระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชครั้งแรกในราชวงศ์จักรี ร่วมกันจัดขึ้นโดยรัฐบาลของนายชวน หลีกภัย และประชาชนชาวไทย

 พระราชพิธี (วันอังคารที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2543) 
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์พระที่นั่งจากพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน พระราชวังดุสิต ไปยังพระบรมมหาราชวัง ทางประตูศักดิ์ไชยสิทธิ์ ประตูราชสำราญ เทียบรถยนต์พระที่นั่ง ที่ประตูข้างหอพระสุลาลัย

เวลา 17.00 น. เสด็จพระราชดำเนินขึ้นสู่ท้องพระโรงพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระชัยหลังช้าง แล้วพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงประเคนพัดที่ระลึกพระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช แด่พระสงฆ์ 5 รูปที่เจริญพระพุทธมนต์ แล้วเสด็จพระราช ดำเนินไปยังห้องพระบรรทมทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อย ถวายราชสักการะพระแท่น บรรทมพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เสด็จพระราชดำเนินจาก พระที่นั่งจักรพรรดิพิมานไปยังพระที่นั่งไพศาลทักษิณทรงจุดธูปเทียนบูชาพระสยามเทวาธิราช 

แล้วเสด็จพระราชดำเนินออกพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยทางพระทวารเทวราชมเหศวร พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระพุทธปฏิมาชัยวัฒน์และพระพุทธรูปประจำพระชนมวารของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พร้อมด้วยพระพุทธปฏิมาชัยวัฒน์และพระพุทธรูปประจำพระชนมวารของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร 

แล้วพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงจุดธูปเทียนเครื่องราชสักการะถวายบังคมพระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช แล้วพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงประเคนพัดรองที่ระลึกพระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช แด่สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก สมเด็จพระราชาคณะ 28 รูป เท่าจำนวนปีที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงครองสิริราชสมบัติ แล้วเจ้าพนักงานอาราธนา พระปริตร พระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์ 

จบแล้วพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงจุดเทียนเครื่องทรงธรรม พระธรรมราชานุวัตร วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร ถวายศีลและถวายพระธรรมเทศนากัณฑ์ 1 จบแล้ว พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงประเคนจตุปัจจัยไทยธรรมบูชากัณฑ์เทศน์ แล้วทรงทอดผ้าไตรพระสงฆ์ที่เจริญพระพุทธมนต์และถวายพระธรรมเทศนาสดับปกรณ์ พระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระสงฆ์ถวายอนุโมทนา ถวายอดิเรก ถวายพระพรลา 

ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพนักงานนิมนต์พระสงฆ์ อีก 73 รูป สวดมาติกา แล้วทรงทอดผ้าไตร พระสงฆ์สดับปกรณ์ ถวายอนุโมทนา ถวายอดิเรก ถวายพระพรลา ออกจากพระที่นั่ง เสร็จแล้ว พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินประทับรถยนต์พระที่นั่งที่พระทวารเทเวศรรักษา เสด็จพระราชดำเนินกลับ

 รัฐพิธีและกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติ 
รัฐพิธีที่รัฐบาลจัดขึ้นในวาระดังกล่าว ประกอบด้วย การจัดกิจกรรมสมโภช ณ ท้องสนามหลวง ในวันดังกล่าว รวมถึงการบูรณปฏิสังขรณ์วัดสุวรรณดารารามราชวรวิหาร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นพระอารามหลวงที่สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก พระชนกของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงสร้างไว้ในปลายสมัยอาณาจักรอยุธยา

 สิ่งที่ระลึก 
 พัดรองที่ระลึก 
 เหรียญกษาปณ์และเหรียญที่ระลึก 

 พระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พ.ศ. 2568 

พระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พ.ศ. 2568 () เป็นชื่องานเฉลิมพระเกียรติที่ประกอบด้วยพระราชพิธีสมมงคล รัฐพิธี กิจกรรม และโครงการเฉลิมพระเกียรติ ในโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเจริญพระชนมายุครบ 26,469 วัน เป็นวาระสมมงคลเท่าพระชนมายุของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พระมหากษัตริย์พระองค์แรกของราชวงศ์จักรี ในวันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2568 โดยเป็นพระราชพิธีสมมงคลครั้งแรกในรัชกาลที่ 10 และเป็นพระราชพิธีสมมงคลที่จัดขึ้นในรอบ 25 ปี หลังจากครั้งหลังสุดจัดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2543 ที่พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงเจริญพระชนมายุสมมงคลเท่าพระชนมายุของรัชกาลที่ 1 เช่นกัน ร่วมกันจัดขึ้นโดยรัฐบาลของนางสาวแพทองธาร ชินวัตร และประชาชนชาวไทย

 พระราชพิธี (วันอังคารที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2568) 
เวลา 17.04 น. พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์พระที่นั่งจากพระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต ไปยังหมู่พระมหามณเฑียร ในพระบรมมหาราชวัง ในการพระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช สมเด็จพระปฐมบรมกษัตริยาธิราชแห่งพระราชวงศ์จักรี พุทธศักราช 2568

เมื่อเสด็จพระราชดำเนินถึง เสด็จเข้าท้องพระโรงพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระพุทธปฏิมาชัยวัฒน์ รัชกาลที่ 1 ทรงประเคนพัดรองที่ระลึกพระราชพิธีสมมงคลฯ แด่พระสงฆ์ที่เจริญพระพุทธมนต์ แล้วเสด็จเข้าห้องพระบรรทม ทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยถวายสักการะเทวดารักษาพระมหาเศวตฉัตร และถวายราชสักการะพระแท่นราชบรรจถรณ์รัชกาลที่ 1 แล้วเสด็จพระราชดำเนินไปยังพระที่นั่งไพศาลทักษิณ ทรงจุดธูปเทียนบูชาพระสยามเทวาธิราช

จากนั้นเสด็จออกพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการบูชาพระพุทธรูปประจำพระชนมวารรัชกาลที่ 1 พระพุทธปฏิมาชัยวัฒน์ รัชกาลที่ 9 และพระพุทธรูปประจำพระชนมวารรัชกาลที่ 9 จากนั้นทรงจุดธูปเทียนเครื่องราชสักการะและเครื่องทองน้อยกราบถวายบังคมพระบรมอัฐิรัชกาลที่ 1 แล้วทรงประเคนพัดรองที่ระลึกพระราชพิธีสมมงคลฯ แด่สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร), สมเด็จพระราชาคณะ, พระราชาคณะเจ้าคณะรอง, พระราชาคณะ และพระสงฆ์ถวายพระธรรมเทศนา พระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์ และพระราชญาณวัชรชิโนภาส (ทวีวัฒน์ จารุวณฺโณ) ประธานสำนักศึกษาธรรมดอยธรรมนาวา ถวายศีล และถวายพระธรรมเทศนา เรื่อง ติรตนกถา จบแล้ว ทรงประเคนจตุปัจจัยไทยธรรมบูชากัณฑ์เทศน์ และทรงทอดผ้าไตร พระสงฆ์สดับปกรณ์พระบรมอัฐิ ทรงหลั่งทักษิโณทก พระสงฆ์ถวายอนุโมทนา ถวายอดิเรก ถวายพระพรลา ต่อจากนั้น ทรงทอดผ้าไตรและพระสงฆ์ที่เหลือสดับปกรณ์ เสร็จแล้ว ทรงกราบพระพุทธรูปประจำพระชนมวารรัชกาลที่ 1, พระพุทธปฏิมาชัยวัฒน์ รัชกาลที่ 9, พระพุทธรูปประจำพระชนมวารรัชกาลที่ 9 และทรงกราบถวายบังคมพระบรมอัฐิรัชกาลที่ 1 แล้วเสด็จพระราชดำเนินกลับ

 รัฐพิธีและกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติ 
รัฐพิธีที่รัฐบาลจัดขึ้นในวาระดังกล่าว ประกอบด้วย พิธีทําบุญตักบาตรและเจริญพระพุทธมนต์ และพิธีมหามงคลของทั้ง 5 ศาสนา และกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติ ดังนี้

 พิธีสืบพระชะตาหลวงตามประเพณีของชาวล้านนา ในวันที่ 13 – 20 มกราคม พ.ศ. 2568 ณ สวนสราญรมย์ และวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร
 การบูรณปฏิสังขรณ์วัดสังกัสรัตนคีรี จังหวัดอุทัยธานี
 การจัดแสดงโขนเรื่องรามเกียรติ์ ในวันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2568 ณ ลานปฐมบรมราชานุสรณ์
 การจัดทําเหรียญกษาปณ์และเหรียญที่ระลึก
 พิธีทางศาสนาถวายพระราชกุศล ณ วัดที่เป็นพระบรมราชานุสรณ์หรือเกี่ยวเนื่องกับรัชกาลที่ 1
 พิธีเจริญพระพุทธมนต์และเจริญจิตตภาวนาถวายพระราชกุศล
 กิจกรรมปลูกต้นไม้มงคลที่หายาก ณ อุทยานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2568
 กิจกรรมบําเพ็ญสาธารณประโยชน์และสาธารณกุศลอื่น ๆ

นอกจากนี้ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหารยังมีแผนจัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชขึ้นในพื้นที่ของวัดในโอกาสดังกล่าวอีกด้วย

 ตราสัญลักษณ์ 
ตราสัญลักษณ์ประกอบด้วยพระบรมราชสัญลักษณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช พื้นสีน้ำเงิน ประดิษฐานคู่กับอักษรพระปรมาภิไธย ว.ป.ร. (มหาวชิราลงกรณ ปรมราชาธิราช) ในกรอบพุ่มข้าวบิณฑ์ พื้นสีน้ำเงิน ระหว่างเบื้องบนดวงพระตราทั้งคู่ มีพระแสงจักร - ตรี หมายถึง ทรงเป็นสมเด็จพระมหากษัตริยาธิราชในพระราชวงศ์จักรี

ด้านล่างมีรูปเศียรนาคด้านอัด หมายถึง พระนักษัตรปีมะโรง อันเป็นปีพระบรมราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทั้งสองพระองค์ว่าทรงเจริญพระชนมพรรษาเสมอกัน ดวงพระตราทั้งสองนั้น ประดิษฐานอยู่ในปทุมอุณาโลม อันเป็นพระบรมราชสัญลักษณ์แห่งปฐมบรมราชวงศ์บนพื้นสีเขียว อันเป็นวันพระบรมราชสมภพพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ขนาบด้วยฉัตรขาวแบบโบราณอันเนื่องด้วยตราพระราชลัญจกรประจํารัชกาลปัจจุบัน

เบื้องบนสุดประดิษฐานพระมหาพิชัยมงกุฎเบื้องล่างเป็นแพรแถบเศียรนาค สื่อถึงพระนักษัตรปีพระบรมราชสมภพของทั้งสองพระองค์ มีอักษรสีทองความว่า "พระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช" บนพื้นสีน้ำเงิน แสดงสีขัตติยชาติ

เบื้องล่างสุด เป็นกรอบลายนาคมีอักษรสีเงินความว่า “๑๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๘” บนพื้นสีหงชาด (ชมพู) อันเป็นสีซึ่งเป็นอายุแห่งวันพระบรมราชสมภพ
 สิ่งที่ระลึก 
 พัดรองที่ระลึก 
ลักษณะเป็นพัดหน้านาง พื้นผ้าไหมสีเขียวเข้ม ตรงกลางประดับด้วยตราราชวงศ์จักรีเปล่งรัศมี พร้อมด้วยพระราชลัญจกรประจำรัชกาลที่ 1 และรัชกาลที่ 10 คู่กัน ประดิษฐานภายใต้นพปฎลมหาเศวตฉัตร ขนาบข้างด้วยสัปตปฎลเศวตฉัตรประกอบพระราชอิสริยยศ ขอบนอกเป็นแพรแถบจารึกจ้อความว่า “พระราชพิธีสมมงคลพระชนมายุเท่าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ๑๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๘" นมพัดเป็นโลหะฉลุลายเป็นรูปทรงดอกบัว ด้านในเป็นอักษรพระปรมาภิไธย ทปร = ทองด้วง (พระนามเดิม) ปรมราชาธิราช และอักษรพระปรมาภิไธย วปร = มหาวชิราลงกรณ ปรมราชาธิราช ประดิษฐานภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ ออกแบบโดย นายสุนทร วิไล

 เหรียญกษาปณ์และเหรียญที่ระลึก 

 อ้างอิง 

สมมงคล