เต่าหับกระดองสัน

เต่าหับกระดองสัน หรือ เต่าจัน (; ชื่อวิทยาศาสตร์: Cuora mouhotii; ชื่อพ้อง: Pyxidea mouhotii) เป็นชนิดของเต่าในวงศ์ Geoemydidae ชนิดเป็นสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่นในทวีปเอเชีย

 ขอบเขตทางภูมิศาสตร์ 
C. mouhotii พบได้ในประเทศบังกลาเทศ ประเทศเมียนมาร์ (พม่า) ประเทศจีน ประเทศอินเดีย ประเทศลาว และประเทศเวียดนามAsian Turtle Trade Working Group (2000). "Cuora mouhotii ". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1. Downloaded on 20 October 2013. และพบในประเทศภูฏานและประเทศไทยด้วยCuora mouhotii. The Reptile Database.

 ชื่อสามัญ 
ชื่อสามัญในภาษาอังกฤษอื่น ๆ ของ C. mouhotii ได้แก่ Keel-backed terrapin Jagged-shelled turtle และ Mouhot's turtle

 ศัพทมูลวิทยา 
ชื่อเฉพาะ mouhotii ตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่อาแล็กซ็องดร์ อ็องรี มูโอ นักธรรมชาติวิทยาและนักสำรวจชาวฝรั่งเศสBeolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). The Eponym Dictionary of Reptiles. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. . (Cuora mouhotii, p. 183; C. m. obsti, p. 193).

ชื่อเฉพาะย่อย obsti ตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่ Fritz Jürgen Obst (1939–2018) นักวิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกชาวเยอรมัน

 อนุกรมวิธาน 
บางครั้ง C. mouhotii ถือเป็นชนิดของสกุลที่มีเพียงชนิดเดียว PyxideaPyxidea mouhotii. Integrated Taxonomic Information System (ITIS).Zhang L, et al. (2008). "The complete mitochondrial genome of the keeled box turtle Pyxidea mouhotii and phylogenetic analysis of major turtle groups". Journal of Genetics and Genomics 35 (1): 33–40. การวิเคราะห์เชิงวิวัฒนาการชาติพันธุ์โดยใช้ดีเอ็นเอของไมโทคอนเดรียได้ให้หลักฐานว่าชนิดนี้เป็นส่วนหนึ่งของ "กลุ่ม Cuora " ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์เดี่ยวของเต่าหับเอเชีย และชื่อ Pyxidea อาจควรใช้เป็นชื่อพ้องกับสกุล Cuora ทำให้เต่าหับกระดองสันเป็นส่วนหนึ่งของสกุลนั้นHonda M, et al. (2002). "Phylogenetic relationships of the Asian box turtles of the genus Cuora sensu lato (Reptilia: Bataguridae) inferred from mitochondrial DNA sequences". Zoological Science 19: 1305-1312. การศึกษาทางด้านวิวัฒนาการชาติพันธุ์อื่น ๆ ของสกุล Cuora สนับสนุนข้อสรุปนี้Stuart BL, Parham JF (2004). "Molecular phylogeny of the critically endangered Indochinese box turtle (Cuora galbinifrons)".  Molecular Phylogenetics and Evolution 31 (1): 164–777. นอกจากนี้สัณฐานวิทยาของเต่าหับกระดองสันยังไม่ชัดเจนเพียงพอจากชนิดในสกุล Cuora ที่จะแยกออกจากกันได้ และยังทราบกันดีว่าเป็นการผสมพันธุ์กับ Cuora galbinifrons ได้

 ชนิดย่อย 
มี 2 ชนิดย่อยที่ได้รับการยอมรับว่าถูกต้องFritz U, et al. (1998). "Eine neue Unterart der Dreikiel-Scharnierschildkröte, Pyxidea mouhotii (Gray, 1862) ". Zool. Abh. Mus. Tierkd. Dresden 50: 33-43. (in German, with an abstract in English).
 Cuora mouhotii mouhotii 
 Cuora mouhotii obsti 

หมายเหตุ : ผู้ตั้งชื่อตรีนาม (Trinomial nomenclature) ในวงเล็บระบุว่าสกุลย่อยนี้ได้รับการอธิบายไว้ในสกุลอื่นที่ไม่ใช่ Cuora ในตอนแรก

 การผสมพันธุ์แบบผสม 
ประชากร Cuora mouhotii ของเวียดนามใต้อาศัยอยู่ร่วมกับ Cuora picturata เนื่องจากทราบกันว่า Cuora mouhotii สามารถผสมพันธุ์กับญาติที่ใกล้ชิดที่สุดของ Cuora picturata (Cuora galbinifrons และ Cuora bourreti) จึงมีความเป็นไปได้ที่อาจเกิดการผสมพันธุ์ในป่าระหว่างประชากรทั้งสองกลุ่มนี้Ly, Tri; Huy Duc Hoang; Stewart, Bryan L. (2013). "Occurrence of the endangered keeled box turtle, Cuora mouhotii, in Southern Vietnam." bioone.org. N.p., n.d. Web. 23 Oct. 2013. <http://www.bioone.org/doi/full/10.2744/CCB-0964.1>.

 ลักษณะ 
กระดองส่วนบนของเต่าหับกระดองสัน (กระดองหลัง) มีสันนูนขนาดใหญ่ 3 สัน และมีรอยหยักที่ปลายหลัง กระดองส่วนล่าง (กระดองท้อง) มีสีน้ำตาลหลายเฉดสี ตั้งแต่สีน้ำตาลอ่อนจนถึงสีน้ำตาลเข้ม ขากรรไกรบนแข็งแรง ในขณะที่ปากจะสั้นและโค้ง เท้ามีพังผืดเพียงบางส่วน ซึ่งบ่งชี้ถึงวิถีชีวิตบนบกไม่ใช่วิถีชีวิตในน้ำ

เต่าหับกระดองสันเพศผู้และเพศเมียสามารถแยกแยะได้จากสีตาและเล็บ โดยทั่วไปเพศผู้จะมีเล็บที่ยาวและหนากว่าเพศเมีย และมีดวงตาสีดำหรือสีน้ำตาล โดยทั่วไปแล้วเพศเมียจะมีเล็บที่สั้นและบางกว่า และมีดวงตาสีส้มหรือสีแดง"Keeled box turtle (Cuora mouhotii )". Keeled box turtle videos, photos and facts. N.p., n.d. Web. 25 Oct. 2013. <http://www.arkive.org/keeled-box-turtle/cuora-mouhotii/ >."

 ชีววิทยา 
ชีววิทยาของ C. mouhotii ยังไม่เป็นที่รู้จักมากนักJi-Chao W, et al. (2011). "Reproduction and nesting of the endangered keeled box turtle (Cuora mouhotii) on Hainan Island, China".  Chelonian Conservation and Biology 10 (2): 159–164.

ในการสำรวจครั้งหนึ่ง พบว่าเพศผู้และเพศเมียมีกระดองหลังแนวตรงยาวเฉลี่ยประมาณ 15 ถึง 17 ซม. (5.9 ถึง 6.7 นิ้ว)

ฤดูผสมพันธุ์คือเดือนพฤษภาคมถึงเดือนกันยายน ขนาดครอกเฉลี่ยอยู่ที่ 4 ฟอง ซึ่งเป็นฟองเรียบ สีขาว และมีความยาวประมาณ 4.4 ซม. (1.7 นิ้ว) โดยเฉลี่ยแล้ว เต่าหับกระดองสันจะวางไข่ 2 ครอกในหนึ่งฤดูผสมพันธุ์ และเช่นเดียวกับเต่าชนิดอื่น ๆ เต่าหับกระดองสันจะไม่ได้ดูแลลูก และพบว่าเพศเมียจะขุดรังด้วยขาหลังและกลบรังด้วยดิน รวมทั้งวางไข่ใต้ใบไม้ที่ร่วงหล่น

เต่าหับกระดองสันเพศผู้จะก้าวร้าวมากในระหว่างการผสมพันธุ์ ในบางกรณี เต่าเพศผู้จะไล่ตามและทำร้ายเต่าเพศเมีย และเพศผู้มักจะอยู่เฉย ๆ จนกว่าเพศเมียยอมให้รุกเข้ามา

 อาหาร 
เต่าหับกระดองสันเป็นสิ่งมีชีวิตกินพืช และกินพืชหลากหลายชนิดในสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ โดยชอบกินผลไม้ป่าที่ร่วงหล่นจากต้นเป็นหลัก และยังสามารถกินหนอน หอยทาก และเนื้อสัตว์อื่น ๆ ได้เป็นครั้งคราว

 ที่อยู่อาศัย 
เต่าหับกระดองสันเป็นสัตว์ที่อาศัยอยู่บนบก และมักพบอยู่ในถ้ำเล็ก ๆ และรอยแยกบนหิน และสามารถพบได้ในป่าตามชั้นใบไม้ลึก

 สถานะการอนุรักษ์ 
C. mouhotii ถูกระบุให้เป็นชนิดใกล้สูญพันธุ์ โดยองค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN)

ประชากรเต่าหับกระดองสันลดลงอย่างรวดเร็วในบางพื้นที่ โดยเฉพาะที่ประเทศเวียดนาม อาจเป็นผลมาจากการที่ผู้คนจับมาทำเป็นอาหารหรือเลี้ยงสัตว์ และประเทศเวียดนามยังส่งออกเต่าหับกระดองสันไปจำนวนมากอย่างถูกกฎหมายอีกด้วย แม้ว่าจะมีสาเหตุอื่น ๆ ที่เป็นไปได้เบื้องหลังการลดลงของประชากร แต่การทำลายป่าและการล่าสัตว์ได้ถูกพิสูจน์แล้วว่าเป็นภัยคุกคามที่สำคัญต่อเต่าชนิดนี้โดยเฉพาะ

ภัยคุกคามหลักได้แก่ การทำลายถิ่นที่อยู่อาศัยและการเสื่อมโทรมจากการทำลายป่า ในบางส่วนของพื้นที่อาศัยกำลังถูกคุกคามจากการใช้ประโยชน์มากเกินไป เนื่องจากถูกจับมาจากป่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับนำไปประกอบอาหารInclusion of Pyxidea mouhotii in Appendix II in accordance with Article II 2(a) of the Convention, and satisfying Resolution Conf. 9.24, Annex 2a, Criteria A and Bi).  Proposal 28. CITES. Twelfth meeting of the Conference of the Parties. Santiago, Chile, 3–15 November 2002. นอกจากนี้ยังใช้ในยาแผนโบราณอีกด้วยda Nóbrega Alves RR, et al. (2008). "Reptiles used in traditional folk medicine: conservation implications". Biodiversity and Conservation 17 (8): 2037–2049. และมีการบริโภคในท้องถิ่นและส่งขายในระดับนานาชาติสำหรับตลาดอาหารและสัตว์เลี้ยง

ในประเทศจีน เต่าชนิดนี้ถูกเพาะพันธุ์ในที่เลี้ยงขนาดเล็กเพื่อการค้าสัตว์เลี้ยง

 คลังภาพ 

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

 อ่านเพิ่มเติม 

 Bernhardt K (1995). "Pyxidea mouhotii (Gray 1862)". J. AG Schildkr. Panzerechsen 95 (2): 7–18. (ในภาษาเยอรมนี).
 Boulenger GA (1889). Catalogue of the Chelonians, Rhynchocephalians, and Crocodiles in the British Museum (Natural History). New Edition. London: Trustees of the British Museum (Natural History). (Taylor and Francis, printers). x + 311 pp. + Plates I-III. (Cyclemys mouhotii, pp. 132–133).
 Boulenger GA (1890). The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Reptilia and Batrachia. London: Secretary of State for India in Council. (Taylor and Francis, printers). xviii + 541 pp. (Cyclemys mouhoti, p. 31).
 Das I (2002). A Photographic Guide to Snakes and other Reptiles of India. Sanibel Island, Florida: Ralph Curtis Books. 144 pp. . (Pyxidea mouhotii, p. 131).
 Günther ACLG (1864). The Reptiles of British India. London: The Ray Society. (Taylor and Francis, printers). xxvii + 452 pp. + Plates I-XXVI. (Pyxidea mouhotii, p. 16 + Plate IV, figure D).
 Smith MA (1931). The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Reptilia and Amphibia. Vol. I.—Loricata, Testudines. London: Secretary of State for India in Council. (Taylor and Francis, printers). xxviii + 185 pp. + Plates I-II. (Cyclemys mouhoti, pp. 78–80, Figure 14).

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Gray JE (1862). "Notice of a new Species of Cyclemys from the Lao Mountains, in Siam". Journal of Natural History, Third Series 10: 157. (Cyclemys mouhotii, new species).
 Gray JE (1863). "Observations on the Box Tortoises, with the Descriptions of Three New Asiatic Species". Proceedings of the Zoological Society of London 1863: 173-179.
 Parham JF, et al. (2001). "New Chinese turtles: endangered or invalid? A reassessment of two species using mitochondrial DNA, allozyme electrophoresis and known-locality specimens". Animal Conservation 4 (4): 357–367.
 Photo gallery: Pyxidea. World Chelonian Trust.

หมวดหมู่:วงศ์เต่านา