เกอจาเว็น

เกอจาเว็น หรือ เกอยาเว็น (; รูปปริวรรติ กชเวนฺ) หรือ ศาสนาชวา (, ) หรือ  เกอบาตีนัน (Kebatinan) เป็นธรรมเนียมทางวัฒนธรรมและศาสนาของเกาะชวา มาจากการผสมผสานคติวิญญาณนิยม, ศาสนาพุทธ, ศาสนาฮินดู และศาสนาอิสลาม มีที่มาอยู่ในประวัติศาสตร์และคติชนความเชื่อของชาวชวา โดยผสานความเชื่อทั้งจากศาสนาและธรรมเนียมปฏิบัติต่าง ๆ เข้าด้วยกัน

 นิยาม 

คำว่า kebatinan ใช้งานได้เหมือนกันกับ kejawèn, Agama Jawa และ Kepercayaan กระนั้นคำเหล่านี้ไม่ได้เหมือนกันโดยทั้งหมด:
 เกอบาตีนัน (Kebatinan) หมายถึง "ศาสตร์แห่งภายใน", "ความกลับเข้าด้านใน", โดยมีที่มาจากคำภาษาอาหรับ บาติน แปลว่า "ภายใน" หรือ "ซ่อนเร้น"
 เกอจาเว็น (Kejawèn) หมายถึง "ศาสนา/ลัทธิชวา", ความเชื่อและข้อปฏิบัติทางวัฒนธรรมและศาสนาของชาวชวาในชวากลางและชวาตะวันออก โดย "ไม่ได้จัดเป็นหมวดหมู่ทางศาสนา แต่หมายถึงวิถีชีวิตที่ได้รับอิทธิพลจากแนวคิดแบบชวา"
 อากามาจาวา หรือ อาคมชวา (Agama Jawa) หมายถึง "ศาสนาชาวชวา"
 เกอเปอร์จายาอัน (Kepercayaan) หมายถึง "ความเชื่อ", "ศรัทธา", มีที่มาจากคำเต็มว่า: Kepercayaan kepada Tuhan Yang Maha Esa,Indonesia: East Java native religion called Aliran Kepercayaan or Kepercayaan Kepada Tuhan Yang Maha Esa, aka Pangistu; its status and treatment of its members by Muslim fundamentalists (2003-June 2004) "ผู้เชื่อในพระเป็นเจ้าสูงสุดองค์เดียว". คำนี้ยังใช้ในภาษาทางการของอินโดนีเซียหมายถึงศาสนาผี (mysticism) ทั้งหมดของอินโดนีเซีย

เกอบาตีนัน หมายถึงการเก็บเกี่ยวความสงบภายใน มีที่มาจากธรรมเนียมก่อนอิสลามเข้ามา ส่วน เกอจาเว็น มีลักษณะออกข้างนอก มีความใส่ใจถึงชุมชน และแสดงออกในรูปพิธีกรรมและวิถีปฏิบัติ

 ลักษณะ 


เป้าหมาย

เกอบาตีนัน มาจากคำภาษาอาหรับ บาติน (batin) แปลว่า "ภายใน" หรือ "ซ่อนเร้น" หรือ "ตัวตนภายใน" มีความหมายถึงการค้นหาทางอภิปรัชญาซึ่งสุนทรียภาพภายในตัวตนภายในของบุคคลหนึ่ง ๆ กับการเชื่อมโยงกับจักรวาลและพระเป็นเจ้า เกอบาตีนัน เชื่อในคติ "อภิสมาธิ" ซึ่งสามารถสัมผัสได้ผ่านการทำสมาธิ

ความเชื่อ
เกอบาตีนัน ผสมผสานอภิปรัชญา รหัสยลัทธิ และคำสอนลึกล้ำ (esoteric doctrines) ที่มีที่มาจากคติวิญญาณนิยม พุทธ ฮินดู และอิสลาม แม้ว่าวัฒนธรรมชวาจะเปิดกว้างและอดกลั้นต่อศาสนาและแนวคิดใหม่ กระนั้นมีเพียงคติหรือคุณลักษณะที่ผ่านการยอมรับและกลั่นกรองแล้วเท่านั้นที่จะคงอยู่ในวัฒนธรรมชวา แนวคิดแบบชวาผสมผสานปัญญามนุษย์ (วีจักซานา; wicaksana), จิตวิญญาณ (วัซกีตา; waskita) และความสมบูรณ์ (เซิมปูร์นา; sempurna) ผู้นับถือจะต้องควบคุมความอยาก, หลีกหนีความร่ำรวยและความสบายทางโลก เพื่อที่วันหนึ่งจะได้บรรลุซึ่งสุนทรียภาพและความเป็นหนึ่งเดียวกับวิญญาณแห่งเอกภพ

นักมานุษยวิทยา ชอย (Choy) ระบุว่า เกอบาตีนัน ไม่ได้มีศาสดา (prophet) คัมภีร์ หรือพิธีกรรมและการเฉลิมฉลองทางศาสนาเป็นพิเศษ กระนั้นในหลายขบวนการเกอบาตีนันก็มีนักเขียนที่เป็นผู้ริเริ่มของตน

ศาสนิกชน
นอกเหนือจากชาวชวาแล้ว ยังปรากฏว่ามีชาวเชื้อสายจีน ชาวพุทธ ไปจนถึงคนต่างชาติจากออสเตรเลียและยุโรป ที่ปฏิบัติตามศาสนาชวานี้ จำนวนศาสนิกชนโดยแน่ชัดเป็นเรื่องยากที่จะประมาณการณ์ได้เนื่องจากส่วนใหญ่จะระบุว่าตนนับถือศาสนาหนึ่งในศาสนาทางการของรัฐมากกว่า

การรับรองโดยรัฐ
แม้ว่าปันจาซีลา ซึ่งเป็นรากฐานปรัชญาแห่งชาติของอินโดนีเซียจะรับรอวเฉพาะ "ศาสนาที่ซึ่งนับถือพระเจ้าองค์เดียว" แต่ศาสนาอื่นที่รัฐบาลไม่ได้รับรองเป็นพิเศษก็สามารถมีการนับถือได้ ในกลางปี 1956 ผู้แทนราษฎรจากยกยาการ์ตาปนะจำกรมกิจการศาสนาทำรายงานระบุลัทธิทางศาสนา 63 ลัทธิในเกาะชวานอกเหนือไปจากศาสนาที่รัฐรับรอง ประกอบด้วย 35 ลัทธิในชวากลาง และ 6 ลัทธิในชวาตะวันออก ซึ่งรวมถึงลัทธิของเกอจาเว็น เช่น ซูมาระฮ์ (Sumarah) กระนั้นก็ยังคงไม่ได้รับสถานะเป็นศาสนาที่รัฐรับรอง กระทั่งในปี 1973 ซึ่งรัฐรับรองในชื่อ Kepercayaan kepada Tuhan Yang Maha Esa (ความเชื่อในพระเจ้าสูงสุดองค์เดียว)) แต่ถูกถอดออกจากภาระหน้าที่ของกระทรวงการศาสนามาอยู่ในการดูแลของกระทรวงการศึกษาและวัฒนธรรมแทน

 กับศาสนาอิสลาม 
แม้ว่าประชากรส่วนใหญ่ของเกาะชวาจะนับถือศาสนาอิสลาม แต่เกอจาเว็นในฐานะวัฒนธรรมชวา ยังคงมีบทบาทและผสานความเชื่อเข้ากับศาสนาอิสลามในแถบนี้

ในเวลาเดียวกับที่ศาสนาอิสลามแพร่หลายในเกาะชวา ได้มีสังคมที่มีโครงสร้างผู้นำเกิดอย่างหลวม ๆ เกิดขึ้นไปพร้อมกัน โดยโครงสร้างสังคมนี้มีความเกี่ยวข้องกับ กไย (kyai) ซึ่งหมายถึงผู้รู้ในทางศาสนาอิสลามและมีความรู้ในธรรมเนียมปฏิบัติ ความเชื่อ และคติชนทั้งก่อนอิสลามและของอิสลาม กยาอีถือเป็นผู้ยึดโยงหลักระหว่างชุมชนหมู่บ้านกับโลกเหนือธรรมชาติ

ชาวชวามองการทุ่มเททางศาสนาว่ามีอยู่สองสายธาร คือ
 ซันตรี (Santri) หรือ ปูตีฮัน (putihan) แปลว่า "พวกบริสุทธิ์" หมายถึงผู้ที่สวดภาวนาและทำการสวดประจำวันวันละห้าเวลาอย่างเคร่งครัด ถือเป็นกลุ่มที่นับถือศาสนาอิสลามแบบดั้งเดิม (orthodox) มากกว่า และไม่เห็นด้วยกับกลุ่ม อาบางัน ซึ่งกลุ่มซันตรีมองว่าเป็นพวกไม่เป็นแบบดั้งเดิม (heterodox)
 อาบางัน (Abangan) แปลว่า "พวกสีแดง" หมายถึงกลุ่มที่ไม่ได้ปฏิบัติตามธรรมเนียมอิสลามอย่างเคร่งครัด และผสมผสานแนวคิดแบบวิญญาณนิยม, พราหมณ์-พุทธ เข้ากับการยอมรับความเชื่ออิสลามแบบผิวเผิน รวมถึงให้ความสำคัญกับความบริสุทธิ์จากภายใน หรือที่เรียกว่า บาติน (batin)

สองสายธารของศาสนาอิสลามในชวาระหว่างศาสนาอิสลามแบบขุนนาง, แบบตีความตามคัมภีร์, เคร่งครัด, ชีอะฮ์ กับ "ศาสนาอิสลามแบบพื้นบ้าน" หรือ "ศาสนาอิสลามพื้นถิ่น" หรือ "ศาสนาอิสลามแบบประชา" นั้นพบได้ในชุมชนอิสลามทั่วโลกนอกเหนือจากในชวาเช่นกัน

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม





































หมวดหมู่:ศาสนาในประเทศอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:การผสานความเชื่อ
หมวดหมู่:วัฒนธรรมชวา