การจัดหมู่หนังสือแบบทวิภาค

การจัดหมู่หนังสือแบบทวิภาค ()  เป็นระบบสารบัญแฟ้มห้องสมุดแบบหนึ่ง พัฒนาโดย ซึ่งเป็นระบบการจัดหมู่หนังสือแบบแฟเซ็ท (; แบบแบ่งตามแง่มุมของเนื้อหา) ช่วงแรก ๆ การจัดหมู่ดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกใน พ.ศ. 2476 แล้วตีพิมพ์ต่อมาอีกหกครั้ง การจัดหมู่แบบนี้ใช้ในห้องสมุดในประเทศอินเดียโดยเฉพาะ

การจัดหมู่ดังกล่าวใช้เครื่องหมายทวิภาคเพื่อแบ่งแง่มุมของหนังสือเป็นชั้น ๆ ซึ่งอาจพบได้ในการแบ่งหมวดหมู่ด้วยเครื่องหมายทวิภาคหรือเครื่องหมายวรรคตอนอื่น แรกเริ่มนั้นการจัดหมู่หนังสือแบบทวิภาคใช้เฉพาะเครื่องหมายทวิภาคเป็นเครื่องหมายคั่นเท่านั้น แต่มีการใช้เครื่องหมายวรรคตอนอื่นเพื่อแบ่งแยกหมวดหมู่อื่น ๆ ในภายหลังตั้งแต่การตีพิมพ์การจัดหมู่ครั้งที่สอง

ในการแบ่งหมู่หนังสือรูปแบบนี้ แฟเซ็ท (แง่มุมของหนังสือ) ใช้อธิบายคุณลักษณะเฉพาะ (หัวข้อที่เจาะจงที่สุด) สสาร พลังงาน พื้นที่ และเวลา () โดยแฟเซ็ทดังกล่าวนั้นมีความเกี่ยวข้องกับทรัพยากรทุกอย่างในห้องสมุดโดยทั่วไป โดยเหตุดังกล่าวจึงทำให้เกิดระบบจัดเรียงทั่วไปที่สมเหตุสมผลGOPINATH (M A). Colon classification: Its theory and practice. Library Herald. 26, 1–2; 1987; 1–3.

ตัวอย่างเช่น หัวข้อ "วิจัยในการรักษาวัณโรคปอดโดยรังสีเอกซ์ที่ดำเนินการในอินเดียใน ค.ศ. 1950" จะแบ่งได้ ดังนี้ 

ซึ่งจะสรุปออกมาเป็นเลขหมู่หนังสือจำเพาะได้ว่า

 รูปแบบการจัดหมู่ 
ระบบการจัดหมู่หนังสือแบบทวิภาคจำแนกหมวดหมู่ออกเป็น 42 ชั้นหลัก แสดงด้วยการรวมตัวอักษร ตัวเลข หรือเครื่องหมายในลักษณะเดียวกับการจัดหมู่หนังสือแบบหอสมุดรัฐสภา

 แฟแซ็ต 
การจัดหมู่แบบนี้แบ่งลำดับขั้นตามแง่มุม หรือฟาแซ็ต เพื่อระบุการจัดเรียงสื่อสิ่งพิมพ์ เรียกโดยรวมว่า PMEST ดังนี้
 เครื่องหมายระบุ  แฟเซ็ต ,  ลักษณะเฉพาะตัว () เป็นหัวเรื่องที่จำเพาะที่สุด;  สสารหรือคุณสมบัติ  () เป็นสาร คุณลักษณะ หรือวัตถุภายในหัวเรื่องนั้น ๆ:  พลังงาน () รวมถึงกระบวนการ ปฏิบัติการ หรือกิจกรรม.  พื้นที่ () ซึ่งเกี่ยวข้องกับตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ของหัวเนื่องนั้น ๆ'  เวลา () ซึ่งกล่าวถึงวันที่หรือฤดูกาลของหัวเรื่องนั้น ๆ

สัญลักษณ์อื่น ๆ สามารถนำมาใช้ในการระบุแฟแซ็ตอื่น ๆ ได้ เรียกว่า ไอโซเลต ใช้การแบ่งแยกความสัมพันธ์ของหัวเรื่องที่มีความซับซ้อนหรือเป็นศาสตร์บูรณาการ

 ชั้น 
ลำดับต่อไปนี้เป็นชั้นหลักที่ใช้ในการจัดหมู่หนังสือระบบนี้ พร้อมกับชั้นย่อยบางส่วน วิธีหลักในการเรียงชั้นย่อยตามรูปแบบ PMEST และตัวอย่างการใช้ PMEST

z หลักการทั่วไป ()
1 จักรวาลองค์ความรู้
2 บรรณารักษศาสตร์
3 วิทยาศาสตร์ว่าด้วยหนังสือ
4 วารสารศาสตร์
A วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ
B คณิตศาสตร์
B2 พีชคณิต
C ฟิสิกส์
D วิศวกรรมศาสตร์
E เคมี
F เทคโนโลยี
G ชีววิทยา
H ธรณีวิทยา
HX การทำเหมืองแร่
I พฤกษศาสตร์
J เกษตรกรรม
J1 พืชกรรมสวน
J2 
J3 อาหาร
J4 สารกระตุ้น
J5 น้ำมัน
J6 เครื่องยา
J7 ผ้า
J8 การย้อม
K สัตววิทยา 
KZ สัตวบาล 
L แพทยศาสตร์
LZ3 เภสัชวิทยา
LZ5 ตำรายา
M ศิลปะประยุกต์
M7 สิ่งทอ [วัสดุ]:[กรรมวิธี]
Δ ประสบการณ์ทางจิตวิญญาณและรหัสยลัทธิ [ศาสนา],[หน่วยย่อย]:[ปัญหา]
N วิจิตรศิลป์
ND ประติมากรรม
NN การพิมพ์แกะลาย
NQ จิตรกรรม
NR คีตกรรม
O วรรณกรรม
P ภาษาศาสตร์
Q ศาสนา
R ปรัชญา
S จิตวิทยา
T การศึกษา
U ภูมิศาสตร์
V ประวัติศาสตร์
W รัฐศาสตร์
X เศรษฐศาสตร์
Y สังคมวิทยา
YZ สังคมสงเคราะห์
Z กฎหมาย

 ตัวอย่าง 
ตัวอย่างที่ใช้เป็นการทั่วไปในการจัดหมู่หนังสือรูปแบบนี้ ได้แก่

 "วิจัยในการรักษาวัณโรคปอดโดยรังสีเอกซ์ที่ดำเนินการในอินเดียใน ค.ศ. 1950":
 ชั้นหลักคือ แพทยศาสตร์ ได้ว่า
 (การแพทย์)
 ภายในชั้นการแพทย์ ประเด็นหลักคือ ปอด ได้ว่า
 ()
 คุณลักษณะของปอด คือ การติดวัณโรค ได้ว่า
 ()
 วัณโรคถูกกระทำ (:) ในชื่อเรื่องนี้คือ การรักษา ได้ว่า
 ()
 สารที่ใช้ในการรักษาวัณโรคคือ รังสีเอกซ์ ได้ว่า
 ()
 หัวเรื่องนี้กล่าวการรักษาในขั้นตอนวิจัย ได้ว่า
 ()
 การวิจัยดำเนินการในพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ (.) ในอินเดีย ได้ว่า
 ()
 ในห้วงเวลา (') ค.ศ. 1950 ได้ว่า
 ()
 ขั้นตอนสุดท้าย แปลงข้อความข้างต้นเป็นรหัสที่ตามหัวเรื่องหรือชั้น กลายเป็น


 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Colon Classification (6th Edition) by Shiyali Ramamrita Ranganathan, published by Ess Ess Publications, Delhi, India
 Chan, Lois Mai. Cataloging and Classification: An Introduction. 2nd ed. New York: McGraw-Hill, c. 1994. .

หมวดหมู่:การทำรายการและจัดหมู่หนังสือแบบห้องสมุด