เรือสี่ปล่อง

เรือสี่ปล่อง () หรือที่รู้จักในชื่อ โฟร์สแต็กเกอร์ (four-stacker) คือเรือเดินสมุทรที่มีปล่องสี่ช่อง

ไคเซอร์วิลเฮ็ล์มแดร์โกรเซอ ซึ่งเปิดตัวใน ค.ศ. 1897 เป็นเรือเดินสมุทรลำแรกที่มีสี่ปล่องและเป็นหนึ่งในเรือลำแรก ๆ ของยุคทองแห่งเรือเดินสมุทรที่โดดเด่นขึ้นในศตวรรษที่ 20

ในบรรดาเรือสี่ปล่องที่เป็นที่รู้จักกันดีที่สุดคือไททานิก ซึ่งอับปางในการเดินทางเที่ยวแรกเมื่อ 15 เมษายน ค.ศ. 1912 และลูซิเทเนีย ซึ่งถูกตอร์ปิโดเมื่อ 7 พฤษภาคม ค.ศ. 1915 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง โดยรวมแล้วมีการสร้างเรือสี่ปล่อง 15 ลำ; เกรตอีสเทิร์นใน ค.ศ. 1858 และที่เหลือระหว่าง ค.ศ. 1897 ถึง 1922 สี่ลำจมลงในช่วงสงครามโลก และลำอื่น ๆ ยกเว้นไททานิกก็ถูกแยกชิ้นส่วนทั้งหมด

มอริเทเนียเป็นเรือสี่ปล่องที่เร็วที่สุดในบรรดาเรือทั้งหมด เรือสี่ปล่องลำสุดท้ายที่เคยสร้างคือวินด์เซอร์คาสเซิล อย่างไรก็ตาม ปล่องสองช่องของเธอถูกถอดออกในภายหลัง ทำให้อาควิเทเนียกลายเป็นเรือสี่ปล่องลำสุดท้ายที่ยังคงให้บริการและเป็นลำเดียวที่รอดจากประจำการในสงครามโลกทั้งสองครั้ง

 ประวัติศาสตร์ 
 จุดเริ่มต้น 
จุดประสงค์หลักของปล่องบนเรือจักรไอน้ำคือการระบายควัน ความร้อน และไอน้ำส่วนเกินออกจากห้องหม้อไอน้ำ เมื่อเรือมีขนาดใหญ่ขึ้น ก็มีการใช้หม้อไอน้ำมากขึ้น จำนวนปล่องจึงกลายเป็นสัญลักษณ์ของความเร็วและความปลอดภัย ดังนั้น บริษัทเดินเรือบางครั้งจึงเพิ่มปล่องปลอม เช่น เรือเดินสมุทรชั้นโอลิมปิก เพื่อสร้างความประทับใจถึงพละกำลังของเรือ

เกรตอีสเทิร์น เปิดตัวเมื่อ 31 มกราคม ค.ศ. 1858 (เร็วกว่าเรือที่เทียบเคียงได้ถึง 40 ปี) เป็นเรือเดินสมุทรลำเดียวที่มีห้าปล่อง ต่อมาปล่องหนึ่งปล่องถูกถอดออกใน ค.ศ. 1865 เกรตอีสเทิร์นจึงกลายเป็นเรือเดินสมุทรลำแรกที่มีสี่ปล่อง อย่างไรก็ตาม เธอถูกดัดแปลงเป็นเรือวางสายเคเบิลในเวลาไม่นานหลังจากนั้นและไม่เคยปฏิบัติการในฐานะเรือเดินสมุทรเมื่อมีสี่ปล่อง

ไคเซอร์วิลเฮ็ล์มแดร์โกรเซอ เปิดตัวเมื่อ 4 พฤษภาคม ค.ศ. 1897 เป็นเรือเดินสมุทรลำแรกที่สร้างขึ้นเพื่อมีสี่ปล่องโดยเฉพาะและเป็นหนึ่งในเรือลำแรก ๆ ของยุคทองแห่งเรือเดินสมุทรที่โดดเด่นในช่วงต้นถึงกลางศตวรรษที่ 20 กระแสการแข่งขันของบริษัทเดินเรือต่าง ๆ ในการสร้างเรือสี่ปล่องนั้นครอบคลุมช่วงเวลาที่สั้นมาก ตั้งแต่เอ็สเอ็ส ไคเซอร์วิลเฮ็ล์มแดร์โกรเซอใน ค.ศ.  1897 ไปจนถึงอาร์เอ็มเส วินด์เซอร์คาสเซิลใน ค.ศ. 1922

ลูซิเทเนียและมอริเทเนีย เจ้าของสถิติของคูนาร์ดไลน์ ต่างก็ถูกออกแบบให้มีห้องหม้อไอน้ำสี่ห้อง โดยมีปล่องหนึ่งช่องสำหรับแต่ละห้อง

เพื่อให้เข้ากับรูปแบบและสมัยนิยมในต้นศตวรรษที่ 20 ไวต์สตาร์ไลน์เลือกจะติดตั้งปล่องปลอมช่องที่สี่ให้กับเรือชั้นโอลิมปิกทั้งสามเพื่อแข่งกับเรือสองลำของคูนาร์ด

 จุดเสื่อมถอย 
แนวคิดที่ว่าสี่ปล่องแสดงถึงขนาดและกำลังนั้นลดลงอย่างรวดเร็วหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งไม่นาน เรือธงรุ่นต่อมาหลายลำ เช่น เอ็สเอ็ส อิมเพอราทอร์, แอ็สแอ็ส นอร์ม็องดี และอาร์เอ็มเอส ควีนแมรีล้วนมีสามปล่องเพื่อประหยัดพื้นที่บนดาดฟ้า ต่อมา เมื่อการต่อเรือมีประสิทธิภาพมากขึ้น เรืออย่างอาร์เอ็มเอส ควีนเอลิซาเบธ, มอริเทเนีย, เบรเมิน, นิวอัมสเตอร์ดัม และอเมริกา ก็ลดจำนวนปล่องลงเหลือเพียงสองช่อง ส่วนเรือสำราญที่ทันสมัยในปัจจุบันส่วนใหญ่สร้างขึ้นโดยมีปล่องช่องเดียว และเรือรบหลายลำก็ไม่มีปล่องอีกต่อไป

เร็ว ๆ นี้ เรือสี่ปล่องที่เหลืออยู่ก็ดูเก่าไป เรือสี่ปล่องลำแรกที่หายไปคือไททานิกซึ่งอับปางใน ค.ศ. 1912 หลังชนภูเขาน้ำแข็ง ระหว่างสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ไคเซอร์วิลเฮ็ล์มแดร์โกรเซอ, ลูซิเทเนีย และบริแทนนิกอับปางหลังถูกโจมตีโดยเรือของศัตรู (โดยบริแทนนิกชนทุ่นระเบิด)King, Greg and Wilson, Penny (2015). Lusitania: Triumph, Tragedy and the End of the Edwardian Age. p. 273 เรือสี่ปล่องลำสุดท้ายที่สร้างขึ้นคือเรือพี่น้องอารันเดลคาสเซิลและวินด์เซอร์คาสเซิลซึ่งเริ่มให้บริการใน ค.ศ. 1921 ภายใน ค.ศ. 1922 มีเรือสี่ปล่องเหลืออยู่เพียง 10 จากทั้งหมด 14 ลำ ใน ค.ศ. 1923 อดีตเรือโครนพรินซ์วิลเฮ็ล์มถูกขายแยกชิ้นส่วนตามมาด้วยอดีตเรือด็อยทช์ลันท์ใน ค.ศ. 1925

เมื่อเริ่มต้นภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ เหลือเรือสี่ปล่องเพียง 8 ลำ ใน ค.ศ. 1935 มอริเทเนีย, โอลิมปิกและฟร็องส์ถูกขายเป็นแยกชิ้นส่วนหลังให้บริการมา 28, 24 และ 23 ปีตามลำดับ ใน ค.ศ. 1937 อารันเดลคาสเซิลและวินด์เซอร์คาสเซิลได้รับการปรับปรุงใหม่โดยการถอดปล่องสองในสี่ช่องออกและเปลี่ยนหัวเรือให้มีความเอียงมากขึ้น ทำให้เหลือไคเซอร์วิลเฮ็ล์มที่ 2, โครนพรินซ์เซสซินเซซิลีและอาควิเทเนียเป็นเรือสี่ปล่องสามลำสุดท้ายที่ยังคงอยู่ ใน ค.ศ. 1940 อดีตเรือไคเซอร์วิลเฮ็ล์มที่ 2 และโครนพรินซ์เซสซินเซซิลีถูกขายแยกชิ้นส่วน อาควิเทเนียซึ่งตอนนี้เป็นเรือเดินสี่ปล่องลำสุดท้ายที่ลอยลำอยู่ รับใช้ชาติในสงครามโลกครั้งที่สองและหลังจากนั้นก็มีช่วงชีวิตหลังสงครามที่เงียบสงบ กระทั่งเธอถูกปลดระวางใน ค.ศ. 1950 ด้วยเหตุนี้ ยุคของเรือสี่ปล่องก็สิ้นสุดลง

รายชื่อเรือสี่ปล่อง
 รูปภาพ ชื่อ (ภาษาไทย) ชื่อ (ภาษาอังกฤษ)  เจ้าของ  ปล่อยลงน้ำ  ความเป็นไป 150px อาร์เอ็มเอส อาควิเทเนีย RMS Aquitania  คูนาร์ดไลน์  21 เมษายน 1913  แยกชิ้นส่วน 1950 150px อาร์เอ็มเอส อารันเดลคาสเซิล RMS Arundel Castle   ยูเนียนคาสเซิลไลน์  11 กันยายน 1919  แยกชิ้นส่วน 1959 150px เอชเอ็มเอชเอส บริแทนนิก HMHS Britannic  ไวต์สตาร์ไลน์  26 กุมภาพันธ์ 1914  อับปาง 21 พฤศจิกายน 1916 150px เอ็สเอ็ส ด็อยทช์ลันท์ SS Deutschland  แฮมเบิร์กอเมริกาไลน์  10 มกราคม 1900  แยกชิ้นส่วน 1925 150px แอ็สแอ็ส ฟร็องส์ SS France  กงเปญีเฌเนราลทร็องซัตล็องติก  10 กันยายน 1910  แยกชิ้นส่วน 1935 150px เอ็สเอ็ส ไคเซอร์วิลเฮ็ล์มที่ 2 SS Kaiser Wilhelm II  นอร์ทด็อยท์เชอร์ล็อยท์  12 สิงหาคม 1902  แยกชิ้นส่วน 1940 150px เอ็สเอ็ส ไคเซอร์วิลเฮ็ล์มแดร์โกรเซอ SS Kaiser Wilhelm der Grosse  นอร์ทด็อยท์เชอร์ล็อยท์  4 พฤษภาคม 1897  อับปาง 26 สิงหาคม 1914; ซากเรือถูกรื้อถอนที่หน้างาน 1952 150px เอ็สเอ็ส โครนพรินซ์วิลเฮ็ล์ม SS Kronprinz Wilhelm  นอร์ทด็อยท์เชอร์ล็อยท์  30 มีนาคม 1901  แยกชิ้นส่วน 1923 150px เอ็สเอ็ส โครนพรินซ์เซสซินเซซิลี SS Kronprinzessin Cecilie  นอร์ทด็อยท์เชอร์ล็อยท์  1 ธันวาคม 1906  แยกชิ้นส่วน 1940 150px อาร์เอ็มเอส ลูซิเทเนีย RMS Lusitania  คูนาร์ดไลน์  7 มิถุนายน 1906  อับปาง 7 พฤษภาคม 1915 150px อาร์เอ็มเอส มอริเทเนีย RMS Mauretania  คูนาร์ดไลน์  20 กันยายน 1906  แยกชิ้นส่วน 1935 150px อาร์เอ็มเอส โอลิมปิก RMS Olympic  ไวต์สตาร์ไลน์  20 ตุลาคม 1910  แยกชิ้นส่วน 1935–37 150px อาร์เอ็มเอส ไททานิก RMS Titanic  ไวต์สตาร์ไลน์  31 พฤษภาคม 1911  อับปาง 15 เมษายน 1912 150px อาร์เอ็มเอส วินด์เซอร์คาสเซิล RMS Windsor Castle  ยูเนียนคาสเซิลไลน์  9 มีนาคม 1921  อับปาง 23 มีนาคม 1943

หมายเหตุ:

 เรือที่เสนอ 
สหรัฐไม่เคยเดินเรือเดินสมุทรสี่ปล่องลำใดในการให้บริการเชิงพาณิชย์ อย่างไรก็ตาม ในช่วงปลายทศวรรษ 1910 วิลเลียม แฟรนซิส กิบส์เริ่มร่างแบบเรือขนาด 1,000 ฟุตลำใหม่ที่สามารถทำความเร็วได้ 30 นอต ในบรรดาข้อเสนอเหล่านั้นมีเรือสี่ปล่องคู่หนึ่งที่ออกแบบใน ค.ศ. 1919 การจัดเรียงปล่องและหม้อไอน้ำจะคล้ายกับเรือสี่ปล่องของเยอรมัน โดยมีปล่องทั้งสี่จัดกลุ่มเป็นคู่โดยมีช่องว่างที่กว้างกว่าระหว่างปล่องที่สองและสาม ชื่อที่เป็นไปได้สำหรับเรือเหล่านี้คือเอสเอส บอสตันและเอสเอส อินดีเพนเดนซ์ แต่เรือเหล่านี้ไม่เคยถูกสร้างขึ้นจริงเลยแม้แต่ผ่านขั้นตอนการออกแบบไปได้

ในช่วงปลายทศวรรษ 1920 ไวต์สตาร์ไลน์ของอังกฤษ สั่งต่อเรือที่มีชื่อว่าโอเชียนิกกับอู่ต่อเรือฮาร์แลนด์แอนด์โวล์ฟ ซึ่งโอเชียนิกนี้จะเป็นเรือลำที่สามในประวัติศาสตร์ของไวต์สตาร์ที่ใช้ชื่อนี้ การออกแบบที่ตั้งใจไว้ของโอเชียนิกที่สามนั้นไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แม้ภาพแนวคิดของบริษัทจะแสดงให้เห็นว่าเป็นเรือขนาด  ที่มีสามปล่อง อย่างไรก็ตาม แผนการเบื้องต้นจากเอกสารเก่าของฮาร์แลนด์แอนด์โวล์ฟ์เผยให้เห็นการออกแบบตั้งแต่ ค.ศ. 1927 สำหรับเรือสี่ปล่องที่เกือบจะเหมือนกับเรือชั้นโอลิมปิก ยกเว้นแต่มีท้ายเรือทรงลาดตระเวนที่ทันสมัยกว่าfour-funnel liner plans, Harland and Wolff 1927 at titanichistoricalsociety.net.  การก่อสร้างเรือโอเชียนิกที่สามหยุดชะงักลงกลาง ค.ศ. 1929 ก่อนภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่จะนำไปสู่การยกเลิกในที่สุด

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น