ยี่นดอมะเล่

ยี่นดอมะเล่ (, ; พ.ศ. 2389 –  พ.ศ. 2459) เป็นนักนาฏศิลป์หลวงในราชสำนักพม่า ซึ่งเป็นที่รู้จักดีในช่วงปลายสมัยโก้นบอง ยี่นดอมะเล่ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในสองมารดาแห่งนาฏศิลป์ยุคต้นของมัณฑะเลย์ร่วมกับซีนโก้มะเล่ ซึ่งเป็นนักนาฏศิลป์หลวงร่วมสมัยเพียงคนเดียวกับเธอ

 ชีวิตช่วงต้น 
ยี่นดอมะเล่เกิดเมื่อ พ.ศ. 2389 ที่ยี่นดอ เมืองระหว่างเมะทีลากับปยอ-บแว ใน พ.ศ. 2405 เธอถูกเจ้าเมืองยี่นดอส่งไปยังมัณฑะเลย์เพื่อให้ทำหน้าที่เป็นนักนาฏศิลป์หลวงฝึกหัดของราชวงศ์

 อาชีพนักนาฏศิลป์ของราชวงศ์ 
หนึ่งปีต่อมาเธอได้กลายเป็นนักนาฏศิลป์ชั้นนำในราชสำนัก โดยรับบทเป็นเจ้าหญิงบุษบาในละครราชสำนักอินทราวุธร่วมกับอีนองอู้ซานโตะ () ในไม่ช้าเธอก็ได้รับความนิยมในราชสำนัก เธอได้รับพระราชทานตำแหน่งและทรัพย์สินในยี่นดอ และเป็นที่รู้จักในนามยี่นดอมะเล่ (หรือคุณหญิงแห่งยี่นดอ)

ใน พ.ศ. 2411 ตามคำร้องขอของข้าหลวงเมืองพะโค คณะละครราชสำนักอินทราวุธซึ่งนำโดยยี่นดอมะเล่ ได้รับมอบหมายให้ไปแสดงละครราชสำนักให้กับริชาร์ด เบิร์ก อุปราชอินเดียคนที่ 4 และผู้สำเร็จราชการเอิร์ลแห่งเมโยคนที่ 6 ขณะที่เขากำลังพำนักอยู่ในย่างกุ้ง

 ชีวิตในภายหลัง 
หลังการสละราชสมบัติของพระเจ้าสีป่อ ใน พ.ศ. 2428 และเนื่องจากไม่มีผู้สนับสนุนหลัก คณะละครราชสำนักอินทราวุธจึงเกือบจะยุบไป อย่างไรก็ตาม เนื่องจากภริยาของนายกเทศมนตรีเมืองตองกวินสนับสนุนคณะละคร คณะละครจึงสามารถแสดงในพิธีที่จัดขึ้นในเมืองมัณฑะเลย์ได้

แปดปีหลังจากการสละราชสมบัติของพระเจ้าสีป่อ ยี่นดอมะเล่ตาบอดข้างหนึ่ง เธอยังคงป่วยอยู่จนถึงอายุหกสิบกว่า แม้ว่าจะแก่ตัวลงแล้ว แต่เธอยังคงเข้าร่วมคณะนาฏศิลป์ท้องถิ่นบางคณะ เมื่อใดก็ตามที่เธอร้องเพลงเกี่ยวกับการเสื่อมถอยของช่วงเวลาแห่งความรุ่งโรจน์ของเธอลงสู่สถานะที่ต่ำลง ผู้ชมทุกคนต่างก็รู้สึกเศร้าใจแทนเธอ

ไม่มีใครในรุ่นเธอที่สืบทอดความรู้เรื่องนาฏศิลป์ในราชสำนักพม่าจากยี่นดอมะเล่ ยกเว้นมะทเว่เล่ ลูกศิษย์ของเธอ ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นนักนาฏศิลป์ยอดนิยม

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2389
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2459
หมวดหมู่:บุคคลในยุคราชวงศ์โก้นบอง
หมวดหมู่:นักเต้นชาวพม่า