ชัยปรเมศวรวรมันที่ 1

ชัยปรเมศวรวรมันที่ 1 () พระนามส่วนพระองค์ อีศวรมูรติ () เป็นพระมหากษัตริย์จามปาที่ครองราชย์ใน ค.ศ. 1044 ถึง 1060 พระองค์สถาปนาราชวงศ์ที่มีศูนย์กลางรอบญาจางและฟานซาง ที่จะปกครองเหนือมณฑลจามปาจนกระทั่ง ค.ศ. 1074

หลังการโจมตีของเวียดนามในภาคเหนือของจามปาอย่างน่าตกตะลึงที่ทำให้ราชอาณาจักรสั่นสะเทือน และคาดว่าทำให้ชัยสิงหวรมันที่ 2 ผู้ครองราชย์ สวรรคต ผู้บัญชาการทหารที่เกิดในตระกูลขุนนางนักรบ ซึ่งเคยเป็นข้าราชบริพารของผู้ปกครองในอดีต ได้ขึ้นครองราชสมบัติในฐานะพระเจ้าชัยปรเมศวรวรมันใน ค.ศ. 1044 ราชวงศ์นี้อ้างว่าสืบเชื้อสายจาก Uroja ในตำนาน ซึ่งมีอีกนามว่า Po Yan Ina Nagar 

ส่วนทางใต้ ดินแดนปัณฑุรังคะ (จังหวัดนิญถ่วนและจังหวัดบิ่ญถ่วน) ก่อกบฏต่อปรเมศวรวรมัน เนื่องจากดินแดนนี้ได้เลือกเจ้าชายจากฟานซางให้เป็นราชาธิราช และปฏิเสธที่จะยอมรับอำนาจของปรเมศวรวรมัน

ใน ค.ศ. 1050 ปรเมศวรวรมันส่งพระราชนัดดาที่เป็นมกุฎราชกุมารผู้มีตำแหน่ง ศรีเทวราชามหาเสนาบดี (ไม่ทราบพระนามจริง) เพื่อปราบปรามกบฏปัณฑุรังคะ กบฏพ่ายแพ้ในสนามรบ หลายคนหนีไปที่ภูเขา ในที่สุดกบฏก็ถูกปราบ มกุฎราชกุมารทรงจับพวกกบฏแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มแรกไปสร้างเมืองพันรางรูปเขียนจากศัพท์ภาษาสันสกฤต Pāṇḍuraṅga (ฟานซาง) ขึ้นมาใหม่ กลุ่มที่สองนำไปรับใช้ในวิหารและอาราม ปรเมศวรวรมันจึงเฉลิมฉลองชัยชนะเหนือพวกกบฏโดยการสร้างจารึกและศิวลึงค์เพื่อรำลึกถึงความสำเร็จของพระองค์ที่วิหารโปกลองการาย 

ในปีเดียวกัน พระองค์ย้ายราชสำนักไปที่ญาจาง พระองค์บูรณะวิหารโพนคร ส่งทูตไปยังจีนสมัยราชวงศ์ซ่งใน ค.ศ. 1050 คณะผู้แทนใน ค.ศ. 1053 ได้ร่วมเดินทางกับผู ซือหม่ายิง (Pú Sīmǎyīng, อะบู อิสมาอีล?) กับ Liang Bao และใน ค.ศ. 1056 ร่วมเดินทางกับผู ซือถัวผา (Pú Xītuópá, ?)

ในช่วงรัชสมัยบั้นปลาง ศรียุวราชามหาเสนาบดีอ้างว่าเข้าพิชิตเมืองสัมภูปุระของจักรวรรดิเขมร โดยกองทัพของพระองค์ได้ทำลายล้างและปล้นสะดมวิหารเขมรทั้งหมด พร้อมทั้งบริจาคทรัพย์แก่วิหาร Śrīśānabhadreśvara ที่กำลังบูรณะในหมีเซิน

ผู้ครองราชย์ถัดจากพระองค์คือพระราชนัดดานามว่าภัทรวรมันที่ 3 (ค. ค.ศ. 1060–1061) ผู้ครองราชย์เพียง 2 ปี ก่อนที่รุทรวรมันที่ 3 (ค. ค.ศ. 1062–1069/74) พระอนุชาขึ้นครองต่อ 

อ้างอิง

บรรณานุกรม




Category:พระมหากษัตริย์จามปา