ศาลในประเทศญี่ปุ่น

ศาลในประเทศญี่ปุ่น (, ) เป็นอำนาจฝ่ายตุลาการของประเทศญี่ปุ่น ปัจจุบันศาลของประเทศญี่ปุ่นประกอบด้วยศาลสูงสุดและศาลชั้นรอง (ศาลสูง ศาลภาค ศาลครอบครัว และศาลแขวง) (มาตรา 76 ของรัฐธรรมนูญแห่งประเทศญี่ปุ่น)

พระราชบัญญัติศาลระบุว่าศาลยุติธรรมประกอบด้วยศาลสูงสุดจำนวนหนึ่งศาลและบรรดาศาลชั้นรอง ทั่วประเทศมีศาลสูงสุดเพียงแห่งเดียวตั้งอยู่ในกรุงโตเกียว ผู้พิพากษาศาลชั้นรองมีสี่ประเภท ได้แก่ ประธาลศาลสูง, ผู้พิพากษา, ผู้ช่วยผู้พิพากษา และผู้พิพากษาศาลแขวง

 ศาลสูงสุด (最高裁判所) 
290px|thumb|อาคารศาลฎีกา กรุงโตเกียว
ศาลสูงสุดของญี่ปุ่นมีอำนาจในด้านต่าง ๆ ได้แก่石川晃司著『国民国家と憲法』三和書籍、2016年、184頁。

 อำนาจพิจารณาคดี (裁判権)
ศาลสูงสุดมีอำนาจพิจารณาเกี่ยวกับการรับอุทธรณ์คดีที่กำหนดไว้ในกฎหมาย (มาตรา 7 แห่งพรบ.ศาล)
 อำนาจออกกฎระเบียบ (規則制定権)
ศาลสูงสุดมีอำนาจกำหนดระเบียบที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการพิจารณาคดี, ทนายความ, ระเบียบภายในของศาล (มาตรา 77 แห่งรัฐธรรมนูญ)
 อำนาจบริหารงานตุลาการ (司法行政権)
การจัดตั้งและบริหารงานศาลถือเป็นหน้าที่ด้านการบริหารงานตุลาการ ซึ่งภายใต้รัฐธรรมนูญญี่ปุ่น อำนาจบริหารงานตุลาการเป็นของศาลทุกระดับ ซึ่งจะดำเนินการผ่านที่ประชุมผู้พิพากษา ในส่วนของการกำกับดูแลการบริหารงานตุลาการ ศาลสูงสุดมีอำนาจในฐานะเป็นหน่วยงานสูงสุดในการกำกับดูแล (มาตรา 80 แห่งพรบ.ศาล)

 ศาลชั้นรอง (下級裁判所) 
หมายถึงศาลที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมาย และอยู่ภายใต้ศาลสูงสุดทั้งในแง่ของลำดับชั้นในการพิจารณาคดีและการบริหารงานตุลาการ ศาลชั้นรองมีสามประเภท ได้แก่:
 ศาลสูง (高等裁判所 High Court) เทียบได้กับชั้นศาลอุทธรณ์ของไทย
 ศาลภาค (地方裁判所 District Court) และศาลครอบครัว (家庭裁判所 Family Court) เทียบได้กับชั้นศาลจังหวัดของไทย
 ศาลแขวง (簡易裁判所 Summary Court) เทียบได้กับชั้นศาลแขวงของไทย

ศาลสูงสามารถมีสาขา (支部) ส่วนศาลภาคและศาลครอบครัวสามารถมีทั้งสาขา (支部) หรือสำนักงานย่อย (出張所) แต่ในปัจจุบัน สาขาของศาลภาคและศาลครอบครัวทั้งหมดถูกรวมให้อยู่ในที่เดียวกัน สำนักงานย่อยจะมีเพียงหน่วยของศาลครอบครัว สาเหตุที่ศาลภาคไม่มีสำนักงานย่อยเลย เป็นเพราะมีกฎระเบียบกำหนดว่า "การพิจารณาคดีต้องกระทำที่ที่ตั้งของศาลหรือที่สาขาของศาล" และหากไม่มีห้องพิจารณาคดี การพิจารณาคดีของศาลภาคก็ไม่สามารถดำเนินการได้

เขตอำนาจศาลชั้นรอง
 เขตอำนาจศาลสูงโตเกียว 
ประกอบด้วย ศาลสูงและศาลสูงคดีทรัพย์สินทางปัญญา 1 แห่ง, ศาลภาคและศาลครอบครัว 11 แห่ง, ศาลแขวง 107 แห่ง
 ศาลสูงโตเกียว (東京高等裁判所) และศาลสูงคดีทรัพย์สินทางปัญญา (知的財産高等裁判所)
 ศาลภาคโตเกียว, ศาลครอบครัวโตเกียว
 ศาลภาคโยโกฮามะ, ศาลครอบครัวโยโกฮามะ
 ศาลภาคไซตามะ, ศาลครอบครัวไซตามะ
 ศาลภาคชิบะ, ศาลครอบครัวชิบะ
 ศาลภาคมิโตะ, ศาลครอบครัวมิโตะ
 ศาลภาคอุตสึโนะมิยะ, ศาลครอบครัวอุตสึโนะมิยะ
 ศาลภาคมาเอะบาชิ, ศาลครอบครัวมาเอะบาชิ
 ศาลภาคชิซุโอกะ, ศาลครอบครัวชิซุโอกะ
 ศาลภาคโคฟุ, ศาลครอบครัวโคฟุ
 ศาลภาคนางาโนะ, ศาลครอบครัวนางาโนะ
 ศาลภาคนีงาตะ, ศาลครอบครัวนีงาตะ
เขตอำนาจศาลสูงโอซากะ 
ประกอบด้วย ศาลสูง 1 แห่ง, ศาลภาคและศาลครอบครัว 6 แห่ง, ศาลแขวง 57 แห่ง
 ศาลสูงโอซากะ (大阪高等裁判所)
 ศาลภาคโอซากะ, ศาลครอบครัวโอซากะ
 ศาลภาคเกียวโต, ศาลครอบครัวเกียวโต
 ศาลภาคโกเบ ศาลครอบครัวโกเบ
 ศาลภาคนาระ, ศาลครอบครัวนาระ
 ศาลภาคโอตสึ, ศาลครอบครัวโอตสึ
 ศาลภาควากายามะ, ศาลครอบครัววากายามะ
เขตอำนาจศาลสูงนาโงยะ 
ประกอบด้วย ศาลสูง 1 แห่ง, ศาลภาคและศาลครอบครัว 6 แห่ง, ศาลแขวง 42 แห่ง
 ศาลสูงนาโงยะ (名古屋高等裁判所)
 ศาลภาคนาโงยะ ศาลครอบครัวนาโงยะ
 ศาลภาคสึ, ศาลครอบครัวสึ
 ศาลภาคกิฟุ, ศาลครอบครัวกิฟุ
 ศาลภาคฟุกุอิ, ศาลครอบครัวฟุกุอิ
 ศาลภาคคานาซาวะ, ศาลครอบครัวคานาซาวะ
 ศาลภาคโทยามะ, ศาลครอบครัวโทยามะ
เขตอำนาจศาลสูงฮิโรชิมะ 
ประกอบด้วย ศาลสูง 1 แห่ง, ศาลภาคและศาลครอบครัว 5 แห่ง, ศาลแขวง 41 แห่ง
 ศาลสูงฮิโรชิมะ (広島高等裁判所)
 ศาลภาคฮิโรชิมะ, ศาลครอบครัวฮิโรชิมะ
 ศาลภาคยามางูจิ, ศาลครอบครัวยามางูจิ
 ศาลภาคโอกายามะ, ศาลครอบครัวโอกายามะ
 ศาลภาคทตโตริ, ศาลครอบครัวทตโตริ
 ศาลภาคมัตสึเอะ, ศาลครอบครัวมัตสึเอะ
เขตอำนาจศาลสูงฟุกุโอกะ 
ประกอบด้วย ศาลสูง 1 แห่ง, ศาลภาคและศาลครอบครัว 8 แห่ง, ศาลแขวง 82 แห่ง
 ศาลสูงฟุกุโอกะ (福岡高等裁判所)
 ศาลภาคฟุกุโอกะ, ศาลครอบครัวฟุกุโอกะ
 ศาลภาคซากะ, ศาลครอบครัวซากะ
 ศาลภาคนางาซากิ ศาลครอบครัวนางาซากิ
 ศาลภาคโออิตะ, ศาลครอบครัวโออิตะ
 ศาลภาคคุมาโมโตะ ศาลครอบครัวคุมาโมโตะ
 ศาลภาคคาโงชิมะ, ศาลครอบครัวคาโงชิมะ
 ศาลภาคมิยาซากิ, ศาลครอบครัวมิยาซากิ
 ศาลภาคนาฮะ, ศาลครอบครัวนาฮะ
เขตอำนาจศาลสูงเซ็นได
ประกอบด้วย ศาลสูง 1 แห่ง, ศาลภาคและศาลครอบครัว 6 แห่ง, ศาลแขวง 51 แห่ง
 ศาลสูงเซ็นได (仙台高等裁判所)
 ศาลภาคเซ็นได ศาลครอบครัวเซ็นได
 ศาลภาคฟุกุชิมะ, ศาลครอบครัวฟุกุชิมะ
 ศาลภาคยามากาตะ ศาลครอบครัวยามากาตะ
 ศาลภาคโมริโอกะ, ศาลครอบครัวโมริโอกะ
 ศาลภาคอากิตะ, ศาลครอบครัวอากิตะ
 ศาลภาคอาโอโมริ, ศาลครอบครัวอาโอโมริ
เขตอำนาจศาลสูงซัปโปโระ
ประกอบด้วย ศาลสูง 1 แห่ง, ศาลภาคและศาลครอบครัว 4 แห่ง, ศาลแขวง 33 แห่ง
 ศาลสูงซัปโปโระ (札幌高等裁判所)
 ศาลภาคซัปโปโระ, ศาลครอบครัวซัปโปโระ
 ศาลภาคฮาโกดาเตะ, ศาลครอบครัวฮาโกดาเตะ
 ศาลภาคอาซาฮิกาวะ, ศาลครอบครัวอาซาฮิกาวะ
 ศาลภาคคุชิโระ, ศาลครอบครัวคุชิโระ
เขตอำนาจศาลสูงทากามัตสึ 
ประกอบด้วย ศาลสูง 1 แห่ง, ศาลภาคและศาลครอบครัว 4 แห่ง, ศาลแขวง 25 แห่ง
 ศาลสูงทากามัตสึ (高松高等裁判所)
 ศาลภาคทากามัตสึ ศาลครอบครัวทากามัตสึ
 ศาลภาคโทกูชิมะ, ศาลครอบครัวโทกูชิมะ
 ศาลภาคโคจิ, ศาลครอบครัวโคจิ
 ศาลภาคมัตสึยามะ, ศาลครอบครัวมัตสึยามะ

 การบันทึกภาพในห้องพิจารณาคดี 
การถ่ายภาพและบันทึกเสียงในห้องพิจารณาคดีเคยได้รับอนุญาต แต่เนื่องจากนักข่าวบางคนละเมิดคำสั่งของผู้พิพากษาและมีพฤติกรรมที่รุนแรง ทำให้เกิดความวุ่นวายในห้องพิจารณาคดี ส่งผลให้มีการบังคับใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 215 เมื่อวันที่ 1 มกราคม 1949 ซึ่งกำหนดให้การถ่ายภาพในศาลต้องได้รับอนุญาตจากศาล และโดยทั่วไปแล้ว ห้ามถ่ายภาพทั้งก่อนและระหว่างการพิจารณาคดี ยกเว้นบางกรณี ส่วนในคดีแพ่ง มีการบังคับใช้ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 11 ในปี 1956 ด้วยเหตุผลเดียวกัน

ต่อมาในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1987 มีการผ่อนปรนกฎบางประการภายใต้เงื่อนไข เช่น ต้องได้รับอนุญาตจากผู้พิพากษา สามารถถ่ายภาพได้ไม่เกินสองนาทีก่อนเริ่มพิจารณาคดี และต้องเป็นหลังจากผู้พิพากษาขึ้นบัลลังก์แล้ว, ในคดีอาญาต้องไม่มีจำเลยอยู่ในห้องพิจารณาคดีขณะถ่ายภาพ, การถ่ายภาพต้องทำจากด้านหลังของห้องพิจารณาคดี โดยให้บัลลังก์อยู่ในแนวกึ่งกลางของภาพ, มีการกำหนดให้ใช้ช่างภาพจากสื่อมวลชนที่เป็นสมาชิกสโมสรผู้สื่อข่าว และอนุญาตเพียงหนึ่งคนสำหรับกล้องถ่ายภาพนิ่ง และหนึ่งคนสำหรับกล้องวิดีโอ, ห้ามใช้แสงสว่างเสริมและห้ามบันทึกเสียง

แม้ว่าการถ่ายภาพจะไม่ได้รับอนุญาต แต่การวาดภาพด้วยมือยังคงได้รับอนุญาต ส่งผลให้สื่อมวลชนนำศิลปินเข้าสังเกตการณ์เพื่อถ่ายทอดบรรยากาศในห้องพิจารณาคดีผ่านภาพวาด ซึ่งนำไปสู่การเกิดอาชีพ “จิตรกรศาล” (法廷画家) นอกจากนี้ เนื่องจากมีเหตุการณ์ที่จำเลยใช้อาวุธก่อความรุนแรงในห้องพิจารณาคดีอย่างต่อเนื่อง ในปี  2017 ศาลฎีกาได้ออกประกาศให้ศาลทั่วประเทศนำเครื่องตรวจจับโลหะมาใช้

 การพิจารณาคดีแบบเปิดเผย 
มาตรา 82 วรรค 1 ของรัฐธรรมนูญ ระบุว่าการพิจารณาคดีทั้งความแพ่งและความอาญา และการอ่านคำพิพากษาจะต้องกระทำโดยเปิดเผยเป็นหลัก ดังนั้นบุคคลทั่วไปสามารถเข้าฟังการพิจารณาคดี หลักการนี้มีเป้าหมายเพื่อรับประกันความเป็นธรรมของกระบวนการพิจารณาคดีและเสริมสร้างความไว้วางใจของประชาชนต่อกระบวนการยุติธรรม

อย่างไรก็ตาม มาตรา 82 วรรค 2 ของรัฐธรรมนูญ ระบุว่าถ้าหากการกระทำการดังกล่าวโดยเปิดเผยอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อความสงบเรียบร้อยของสังคมหรือศีลธรรมอันดี ศาลสามารถมีมติเป็นเอกฉันท์ให้ดำเนินการพิจารณาคดีแบบปิด ในกรณีนี้ ศาลต้องแจ้งเหตุผลก่อนให้ผู้ที่เข้าฟังออกจากห้องพิจารณาคดี แต่มีกรณีที่ศาลไม่สามารถพิจารณาคดีแบบปิด ไม่ว่าด้วยเหตุผลใดก็ตาม ได้แก่ 1) คดีอาชญากรรมทางการเมือง 2) คดีอาชญากรรมที่เกี่ยวข้องกับสิ่งพิมพ์และสื่อ 3) คดีที่เกี่ยวข้องกับสิทธิที่ได้รับการคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญ สำหรับคดีทั้งสามประเภทนี้ แม้ว่าการพิจารณาคดีแบบเปิดเผยอาจส่งผลกระทบต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมของสังคม แต่ศาลไม่มีอำนาจพิจารณาคดีแบบปิด

อ้างอิง

หมวดหมู่:องค์กรตุลาการญี่ปุ่น
หมวดหมู่:รัฐบาลญี่ปุ่น