อวัยวะคโนลเลิน

อวัยวะคโนลเลิน () คือตัวรับรู้ไฟฟ้าในผิวหนังของปลาไฟฟ้าอ่อนน้ำจืดในวงศ์ Mormyridae (ปลางวงช้าง) ที่พบในในทวีปแอฟริกา โครงสร้างของอวัยวะนี้อธิบายครั้งแรกแต่ยังไม่ทราบหน้าที่ของอวัยวะนี้แน่ชัดโดยวิกเตอร์ ฟรันทซ์ (Viktor Franz) นักกายวิภาคศาสตร์ชาวเยอรมันใน ค.ศ. 1921 และคำว่า “Knolle” ในชื่อมาจากคำภาษาเยอรมันซึ่งแปลว่า "รากสะสมอาหาร" ที่สื่อถึงโครงสร้างทางกายภาพของอวัยวะซึ่งมีรูปร่างคล้ายหัวใต้ดิน

 โครงสร้างและการทำงาน 

อวัยวะคโนลเลินประกอบด้วยเซลล์เยื่อบุผิวที่ถูกดัดแปลงซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวถ่ายโอนความรู้สึกสำหรับสนามไฟฟ้า นอกจากเซลล์เหล่านี้แล้วยังมีเซลล์สนับสนุนและเซลล์ประสาทรับความรู้สึกด้วย เซลล์ประสาทนี้จะส่งสัญญาณไปยังสมองของปลา โดยเฉพาะอย่างยิ่งไปยังนิวเคลียสของตัวรับความรู้สึกในแนวเส้นข้างลำตัว (Nucleus of the electrosensory lateral line loben; nELL) ที่อยู่ในก้านสมองส่วนท้ายผ่านแขนงด้านหลังของเส้นประสาทแนวข้างลำตัว

อวัยวะเหล่านี้ฝังตัวอยู่ในชั้นหนาของหนังกำพร้า เซลล์รับความรู้สึกจะฝังอยู่ลึกในชั้นล่างของหนังกำพร้า โดยมีการขยายตัวเข้าไปในช่องว่างเล็ก ๆ ที่อยู่ในชั้นตื้นของหนังแท้ อวัยวะรับความรู้สึกทั้งหมดล้อมรอบด้วยเยื่อฐาน ซึ่งเป็นโครงสร้างที่แยกหนังแท้ออกจากหนังกำพร้า เซลล์เยื่อบุผิวจะจัดเรียงกันอย่างหลวม ๆ คล้ายเป็นฝาปิดอยู่เหนือตัวรับความรู้สึก ช่วยให้กระแสไฟฟ้าแบบความจุกระแสคู่ (capacity-coupled current) จากสิ่งแวดล้อมภายนอกไหลสามารถผ่านเข้าสู่ตัวรับความรู้สึกได้

อวัยวะคโนลเลินไม่มีท่อเจลที่เชื่อมระหว่างตัวรับความรู้สึกกับสิ่งแวดล้อมภายนอก ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของกระเปาะลอเร็นซีนีที่พบในปลาฉลามและปลากลุ่มฐานอื่น ๆ อวัยวะคโนลเลินมีความไวต่อสิ่งเร้าทางไฟฟ้าในช่วงความถี่ระหว่าง 20 เฮิรตซ์ ถึง 20 กิโลเฮิรตซ์ และสามารถตรวจจับสนามไฟฟ้าได้ถึงระดับ 0.1 มิลลิโวลต์ต่อเซนติเมตร โดยปกติจะใช้เพื่อตรวจจับการปล่อยกระแสไฟฟ้าอ่อน ๆ จากอวัยวะไฟฟ้าของปลาไฟฟ้าตัวอื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปลาไฟฟ้าชนิดเดียวกัน

 ดูเพิ่มเติม 

 กระเปาะลอเร็นซีนี – ประเภทที่ได้รับสืบต่อกันมาของตัวรับรู้ไฟฟ้าในสัตว์มีกระดูกสันหลัง

 เชิงอรรถและอ้างอิง 
 เชิงอรรถ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:มีนวิทยา
หมวดหมู่:สรีรวิทยา
หมวดหมู่:การรับรู้
หมวดหมู่:ระบบรับความรู้สึก
หมวดหมู่:สรีรวิทยาไฟฟ้า