พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์

พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นงานที่จัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลอง แสดงความยิ่งใหญ่ และความเจริญรุ่งเรือง เนื่องในโอกาสหรือวาระการครบรอบครั้งสำคัญของอาณาจักรรัตนโกสินทร์ โดยยังเป็นการสมโภชพระบรมมหาราชวังและวัดพระศรีรัตนศาสดารามไปในตัวด้วย ในแต่ละครั้งจะมีพระราชพิธี มหรสพสมโภช และกิจกรรมต่าง ๆ ตามที่พระมหากษัตริย์ที่ครองราชย์ในขณะนั้น ๆ ทรงเห็นสมควร จัดขึ้นมาแล้วทั้งหมด 4 ครั้ง ดังนี้

 พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครั้งแรก จัดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2328 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช หลังจากที่ทรงประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเต็มรูปแบบแล้ว โดยมีมหรสพเป็นเวลา 3 วัน 3 คืน
 พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 100 ปี จัดขึ้นเมื่อวันที่ 17–21 เมษายน พ.ศ. 2425 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีมหรสพทั้งในพระนครและหัวเมืองต่าง ๆ เป็นเวลา 7 วัน 7 คืน
 พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 150 ปี จัดขึ้นเมื่อวันที่ 4–6, 8–10 และ 23–25 เมษายน พ.ศ. 2475 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยพระองค์ทรงเปิดพระปฐมบรมราชานุสรณ์และสะพานพระพุทธยอดฟ้าเมื่อวันที่ 6 เมษายน ซึ่งตรงกับวันจักรี
 พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี จัดขึ้นเมื่อวันที่ 4–12 และ 21 เมษายน พ.ศ. 2525 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
 พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครั้งแรก 
พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์มีขึ้นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2328 หลังจากการก่อสร้างพระบรมมหาราชวังและพระราชวังบวรสถานมงคลแล้วเสร็จ และพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษกตามโบราณราชประเพณีโดยสมบูรณ์แบบแล้ว โดยจัดพระราชพิธีนี้ขึ้นเป็นเวลา 3 วัน

พระองค์ทรงนิมนต์พระสงฆ์จากพระอาราม (วัด) ทั้งในและนอกเขตพระนคร ขึ้นสวดพระพุทธมนต์บนเชิงเทิน ทุก ๆ ใบเสมา ๆ ละ 1 รูป พระราชทานเงินส่วนพระองค์ให้ข้าราชการทำข้าวกระทงเลี้ยงพระสงฆ์ ตั้งโรงทานพระราชทานเลี้ยงให้กับขอทานรอบพระนคร ตั้งต้นกัลปพฤกษ์ตามแนวกำแพงพระนครเพื่อทิ้งทานต้นละ 1 ชั่ง (1.2 กิโลกรัม) ตลอด 3 วัน รวมถึงจัดมหรสพสมโภช โดยเฉพาะละครผู้หญิงโรงใหญ่ เก็บค่าเข้าชมวันละ 10 ชั่ง (12 กิโลกรัม)

ภายหลังเสร็จสิ้นพระราชพิธีแล้ว พระองค์พระราชทานนามพระนครให้สอดคล้องกับนามของพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร นามว่า "กรุงเทพมหานคร บวรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุทธยา มหาดิลกภพ นพรัตนราชธานีบุรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์มหาสถาน อมรพิมานอวตารสถิต สักกะทัตติยวิษณุกรรมประสิทธิ์" (ก่อนที่ต่อมา พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แปลงสร้อยจาก "บวรรัตนโกสินทร์" เป็น "อมรรัตนโกสินทร์")

 พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 100 ปี 

 พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 150 ปี 

 พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี 

 พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 250 ปี 

 อ้างอิง