ลัทธิทวงคืนดินแดนกัมพูชา

ลัทธิทวงคืนดินแดนกัมพูชา () เป็นขบวนการชาตินิยมในประเทศกัมพูชาที่มุ่งเรียกร้องดินแดนที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรพระนครในอดีต ขบวนการนี้มุ่งเป้าไปที่การควบคุมดินแดนโดยไทย เวียดนาม และลาว ทั้งการอ้างสิทธิ์อย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการของกัมพูชาเหนือดินแดนที่ถือว่าเคยอยู่ภายใต้อธิปไตยของกัมพูชา มักจะเชื่อมโยงกับการกล่าวหาว่าชาติเหล่านั้นเป็นลัทธิการขยายตัว (Expansionism)

 ประวัติ 
จักรวรรดิเขมรเป็นมหาอำนาจทางบกและเป็นดินแดนที่มีอิทธิพลในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แผ่นดินใหญ่ จนกระทั่งการสถานปนารัฐไทยและลาว ดินแดนกัมพูชาครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศไทย ประเทศลาว ประเทศพม่าบางส่วน และเวียดนามตอนใต้ ในระดับหนึ่งถึงขั้นขยายไปถึงมาเลเซียตะวันตกด้วย อย่างไรก็ตาม ปัญหาและความวุ่นวายที่ตามมา รวมถึงการรุกคืบอย่างรวดเร็วของชาวเวียดนาม ลาว และไทย นำจักรวรรดิของกัมพูชาเข้าสู่ภาวะเสื่อมถอย ในบรรดาชาติทั้งหมด ชาวไทยและเวียดนามถูกมองว่าเป็นผู้ที่สร้างความเสียหายให้กับกัมพูชามากที่สุด ก่อให้เกิดบาดแผลทางกายภาพอย่างรุนแรงแก่ประชาชนทั้งชาติ เพื่อความอยู่รอด กัมพูชาจึงตกอยู่ภายใต้อารักขาฝรั่งเศส แต่กลับพบว่าตนถูกจัดกลุ่มอยู่ในอินโดจีนของฝรั่งเศสที่มีเวียดนามเป็นแกนนำ และฝรั่งเศสกลับเข้าข้างเวียดนามแทนที่จะเป็นชาวกัมพูชา เมื่อสงครามอินโดจีนครั้งที่หนึ่งปะทุขึ้น ลัทธิทวงคืนดินแดนของเขมรก็เริ่มก่อตัวขึ้น กระนั้น สิ่งนี้ยังไม่ได้รับการสนับสนุนอย่างเป็นทางการจนกระทั่ง ค.ศ. 1970 เมื่อลอน นอลโค่นล้มระบอบกษัตริย์และแทนที่ด้วยสาธารณรัฐ ซึ่งกัมพูชาเริ่มชาตินิยมและคลั่งชาติมากขึ้น นำไปสู่การข่มเหงและสังหารหมู่ชาวเวียดนามและชาวจาม ต่อมาเขมรแดงได้สืบทอดความรู้สึกชาตินิยมซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแรงผลักดันในการข่มเหงและสังหารหมู่ชาวเวียดนามในกัมพูชา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ในกัมพูชา และเป็นหนึ่งในแรงจูงใจให้เขมรแดงบุกเวียดนามและยึดครองดินแดนเวียดนาม ส่งผลให้พลเรือนชาวเวียดนามถูกสังหารหมู่หลายครั้ง ซึ่งเหตุการณ์ที่ฉาวโฉ่ที่สุดคือการสังหารหมู่ที่บาจุ๊ก

 ลัทธิทวงคืนดินแดนในปัจจุบัน 

 ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขง 

ชาวกัมพูชาจำนวนมากมีความรู้สึกเป็นปฏิปักษ์ต่อเวียดนามอย่างรุนแรงในประเด็นการสูญเสียดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงให้แก่เวียดนามในอดีต รวมถึงที่ถูกบังคับให้ผ่านกระบวนการเวียดนามาภิวัฒน์ (Vietnamization)  และความขัดแย้งทางทหารซึ่งเวียดนามเข้ายึดครองกัมพูชาหลายครั้ง อีกทั้งความลำเอียงของฝรั่งเศสที่เข้าข้างเวียดนาม และการขาดความเหมือนทางวัฒนธรรมโดยเวียดนามถือเป็นส่วนหนึ่งของเขตวัฒนธรรมจีน ขณะที่กัมพูชาอยู่ในเขตวัฒนธรรมอินเดีย สิ่งเหล่านี้จึงจุดประกายความรู้สึกชาตินิยมของชาวกัมพูชาและความต้องการทวงคืนดินแดนจากเวียดนาม ทั้งลอน นอลและพล พตเคยนำเอาความรู้นี้มาใช้เพื่อปลุกกระแสชาตินิยมเพื่อเรียกร้องคืนดินแดนของกัมพูชา

ในปัจจุบัน ชาวกัมพูชาที่ยึดมั่นในลัทธิลัทธิทวงคืนดินแดน ยังคงมีความผูกพันทางใจต่อภูมิภาคดังกล่าว และเชื่อว่าเป็นดินแดนที่ถูกยึดไปซึ่งควรได้กลับคืนมา ความรู้สึกนี้มักปรากฏออกมาในรูปของการประท้วง เช่น การประท้วงในกัมพูชา พ.ศ. 2556–2557 และเวียดนามมักถูกกล่าวโทษว่าเป็นต้นเหตุของปัญหาทั้งหลายภายในกัมพูชา ส่วนหนึ่งเป็นเพราะฮุน เซนมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับเวียดนาม ความรู้สึกนี้ยังเป็นปัจจัยหนึ่งที่ผลักดันให้กัมพูชาเลือกใกล้ชิดกับจีน ประเทศที่เวียดนามมีความบาดหมางอย่างยาวนานจากการที่จีนเคยปกครองเวียดนามมากว่าพันปี

นอกเหนือจากสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงแล้ว ชาตินิยมกัมพูชายังเรียกร้องให้เวียดนามคืนเกาะฟู้โกว๊ก ซึ่งชาวกัมพูชาเรียกว่า "เกาะตราล" โดยเชื่อว่าเกาะนี้เคยเป็นของกัมพูชาก่อนถูกเวียดนามผนวกไป เกาะนี้ยังได้รับความนิยมในหมู่คนดังชาวกัมพูชาหลายคนด้วย โดยส่วนใหญ่แล้วไม่มีหลักฐานใดที่พิสูจน์ได้ว่ามีหน่วยงานหรือรัฐบาลเขมรใดที่สามารถใช้อำนาจอธิปไตยและควบคุมเกาะของเวียดนามได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยรายงานของฝรั่งเศสระบุว่าไม่มีการตั้งถิ่นฐานของชาวเขมรบนเกาะดังกล่าวในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1770

 ไทย 

แม้ว่าความตึงเครียดกับประเทศไทยในปัจจุบันจะได้รับความสนใจน้อยลง แต่ชาวกัมพูชาจำนวนไม่น้อยก็ยังมีทัศนคติเป็นศัตรูต่อไทยมาอย่างยาวนาน โดยอ้างว่าในอดีตพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศไทยเคยอยู่ภายใต้อาณาจักรเขมร ก่อนที่อาณาจักรสุโขทัยจะผงาดขึ้น และเกิดการปะทะกันในเวลาต่อมา ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการเสื่อมถอยของกัมพูชาในฐานะอำนาจนำภูมิภาคและถูกยึดครองโดยไทยหลายครั้ง ความรู้สึกต่อต้านไทยจึงฝังแน่นในกัมพูชา ชาวกัมพูชายังอ้างอีกว่าหมู่ปัญญาชนและชนชั้นปกครองของไทยมีความเข้าใจทางประวัติศาสตร์ที่ผิดในการพยายามแยกกลุ่มชาติพันธุ์ "ขอม" (Khom) และ "เขมร" (Khmer) ออกจากกัน เพื่อกลบเกลื่อนอิทธิพลทางวัฒนธรรมเขมรที่มีต่อไทย ความพยายามนี้ถูกมองว่าเป็นการบิดเบือนประวัติศาสตร์

กัมพูชาและไทยเคยมีกรณีพิพาทชายแดนเกี่ยวกับปราสาทพระวิหารระหว่าง พ.ศ. 2551 ถึง 2554 ซึ่งท้ายที่สุดกัมพูชาเป็นฝ่ายได้ครอบครอง และยังมีความพยายามเรียกร้องดินแดนจากไทยในบริเวณที่ชาวเขมรเหนืออาศัยอยู่ ซึ่งชาวกัมพูชานยังถือว่าชนกลุ่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของชาติและมองว่าภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างของไทยควรเป็นดินแดนของกัมพูชา

 ลาว 
ลัทธิทวงคืนดินแดนกัมพูชาในกรณีของลาวมุ่งไปที่แขวงจำปาศักดิ์และแขวงอัตตะปือในเขตภาคใต้ของลาว ความไม่ชัดเจนในการปักปันเขตแดนระหว่างสองประเทศนี้เคยก่อให้เกิดความตึงเครียดประปรายในช่วง พ.ศ. 2560–2562 โดยใน พ.ศ. 2560 ทั้งกัมพูชาและลาวได้ถอนทหารออกจากพื้นที่พิพาทบริเวณจังหวัดสตึงแตรงของกัมพูชา

 ดูเพิ่ม 
 ความรู้สึกต่อต้านเขมร

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:อุดมการณ์เรียกร้องดินแดนของชนชาติเดียวกัน
หมวดหมู่:การเมืองกัมพูชา
หมวดหมู่:อุดมการณ์รวมกลุ่มชาตินิยม
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์กัมพูชา–เวียดนาม
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์กัมพูชา–ไทย