Archaeognatha

Archaeognatha (Archaeognatha) เป็นอันดับของแมลงไม่มีปีก (apterygote) ซึ่งมีชื่อเรียกในชื่อสามัญต่าง ๆ เช่น จั๊มปิงบริสเทิลเทล (jumping bristletails) ในบรรดากลุ่มแมลง ที่ยังคงมีชีวิตอยู่ พวกมันเป็นหนึ่งในกลุ่มที่มีลักษณะดึกดำบรรพ์ที่สุดในเชิงวิวัฒนาการ โดยปรากฏขึ้นในช่วงดีโวเนียนตอนกลาง ซึ่งเป็นช่วงเวลาเดียวกับที่อะแรคนิดถือกำเนิดขึ้น มีการค้นพบตัวอย่างที่มีลักษณะใกล้เคียงกับสปีชีส์ในปัจจุบันทั้งในรูปของฟอสซิลร่องรอยและฟอสซิลร่างกาย (ฟอสซิลร่องรอยรวมถึงรอยพิมพ์ของร่างกายและร่องรอยการเคลื่อนที่) ในชั้นหินของช่วงมหายุคพาลีโอโซอิกและช่วงเวลาต่อ ๆ มา ด้วยเหตุผลทางประวัติศาสตร์ อันดับนี้ยังมีอีกชื่อหนึ่งคือ ไมโครโคไรเฟีย (Microcoryphia)

จนถึงช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 ไซเจนโตมาและอาร์คีออกนาธาเคยถูกจัดให้อยู่ในอันดับไทซานูรา ซึ่งแมลงทั้งสองกลุ่มมีหางสามแฉกที่ประกอบด้วยเซอร์ซีด้านข้างสองข้างและเอพิพรอค (epiproct) หรือ แอพเพนดิกซ์ดอร์ซาลิส (appendix dorsalis) ตรงกลาง โดยในแมลงกลุ่มอาร์คีออกนาธา แอพเพนดิกซ์ดอร์ซาลิสจะยาวกว่าเซอร์ซีทั้งสองข้างอย่างเห็นได้ชัด ขณะที่แมลงในอันดับไซเจนโตมาจะมีความยาวของอวัยวะทั้งสามส่วนใกล้เคียงกัน ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 นักอนุกรมวิธานได้ค้นพบว่าอันดับไทซานูราเป็นกลุ่มพาราไฟเลติก ดังนั้นไซเจนโตมาและอาร์คีออกนาธาจึงถูกแยกออกเป็นสองอันดับที่เป็นมอโนไฟเลติก โดยที่อาร์คีออกนาธามีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ Dicondylia ซึ่งรวมถึงไซเจนโตมาA. Blanke, M. Koch, B. Wipfler, F. Wilde, B. Misof (2014) Head morphology of Tricholepidion gertschi indicates monophyletic Zygentoma. Frontiers in Zoology 11:16 doi:10.1186/1742-9994-11-16

อันดับอาร์คีออกนาธามีการแพร่กระจายทั่วโลก โดยมีประมาณ 500 สปีชีส์ใน 2 วงศ์ ปัจจุบันยังไม่มีสปีชีส์ใดที่ถูกประเมินว่ามีความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์NC State University, ENT 425 | General Entomology | Resource Library | Compendium [Archeognatha]

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

Archaeognatha - Tree of Life Web Project
Microcoryphia Virginia Polytechnic Institute and State College Department of Entomology

หมวดหมู่:สัตว์ขาปล้อง

มแลง