นกติ๊ดใหญ่

นกติ๊ดใหญ่ (; ชื่อวิทยาศาสตร์: Parus major) เป็นนกเกาะคอนชนิดหนึ่งในวงศ์นกติ๊ด (Paridae) พบได้อย่างแพร่หลายและทั่วไปในทวีปยุโรป ตะวันออกกลาง เอเชียกลาง และทางตะวันออกของเขตพาลีอาร์กติกจนถึงแม่น้ำอามูร์ รวมถึงทางใต้ของแอฟริกาเหนือ โดยทั่วไปชนิดนี้มักอาศัยอยู่ตามพื้นที่ป่าทุกประเภท และมักไม่อพยพย้ายถิ่น เว้นแต่ในฤดูหนาวที่รุนแรง กระทั่งปี 2005 นกชนิดนี้มีการจัดกลุ่มรวมกับนกชนิดย่อยอื่น ๆ หลายชนิด แต่จากการศึกษาทางดีเอ็นเอ พบว่านกชนิดย่อยเหล่านั้นมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจนจากนกติ๊ดใหญ่ จึงมีการแยกออกเป็น 2 ชนิดใหม่ ได้แก่ นกติ๊ดหลังเทาหรือนกติ๊ดแก้มขาว (Parus cinereus) พบในเอเชียใต้ และนกติ๊ดหลังสีไพล (Parus minor) พบในเอเชียตะวันออก แต่นกติ๊ดใหญ่ยังคงเป็นชนิดที่พบได้อย่างแพร่หลายที่สุดในสกุล Parus

นกติ๊ดใหญ่เป็นนกที่มีลักษณะเด่นชัด โดยที่หัวและคอมีสีดำ แก้มสีขาวเด่นชัด ส่วนหลังมีสีเขียวมะกอก และส่วนท้องมีสีเหลือง ลักษณะเหล่านี้อาจมีความแตกต่างกันเล็กน้อยในแต่ละชนิดย่อย ในช่วงฤดูร้อน นกชนิดเป็นนกที่กินแมลงเป็นหลัก แต่ในช่วงฤดูหนาวจะกินอาหารหลากหลายมากขึ้น รวมถึงสัตว์อื่น เช่น ค้างคาวขนาดเล็กที่จำศีลอยู่ด้วย เช่นเดียวกับนกติ๊ดชนิดอื่น นกติ๊ดใหญ่เป็นนกที่ทำรังในโพรง โดยปกติจะทำรังในโพรงไม้ เพศเมียจะออกไข่ประมาณ 12 ฟอง และเป็นฝ่ายฟักไข่เพียงลำพัง อย่างไรก็ตาม พ่อและแม่นกจะช่วยกันเลี้ยงลูกนกทั้งคู่ ในแต่ละปี และมักจะเลี้ยงลูกได้สองครอก ซึ่งรังของนกอาจถูกล่าโดยนกหัวขวาน กระรอก หรือเพียงพอน และอาจถูกรบกวนโดยหมัด ส่วนพ่อและแม่นกอาจเป็นเหยื่อของเหยี่ยวนกเขา นกติ๊ดใหญ่สามารถปรับตัวได้ดีต่อการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมที่มนุษยสร้างขึ้น และเป็นนกที่พบเห็นได้บ่อยในสวนและสวนสาธารณะในเมือง นอกจากนี้ยังมีความสำคัญต่อการศึกษาชนิดในสาขาปักษีวิทยาอีกด้วย

อนุกรมวิธาน
นกติ๊ดใหญ่ได้รับการบรรยายและตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ในชื่อปัจจุบันโดยคอล ลินเนียในปี 1758 ในหนังสือ Systema Naturae ฉบับตีพิมพ์ครั้งที่ 10 ชื่อวิทยาศาสตร์มาจากภาษาละติน parus หมายถึง "นกติ๊ด" และ maior หมายถึง "ใหญ่กว่า" ฟรานซิส วิลลัฟบี (Francis Willughby) เคยใช้ชื่อนี้มาแล้วในศตวรรษที่ 17

alt= Bird with similar markings to great tit, but colours washed out and greyer, drinks from a leaking tap|thumb|left|ชนิดย่อยทั้ง 11 ชนิดของนกติ๊ดหลังเทาเคยจัดรวมไว้กับนกติ๊ดใหญ่ แต่จากการศึกษาด้านพันธุกรรมและชีวสวนศาสตร์เมื่อไม่นานนี้ พบว่ากลุ่มนกดังกล่าวมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน จึงจัดให้เป็นชนิดที่แยกจากกันในปัจจุบัน

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

 RSPB page
 Song sample
 BBC fact file
 Ageing and sexing (PDF; 2.5 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 
 Feathers of great tit (Parus major) 
 Great tit videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection
 Titbox and the jay - video

หมวดหมู่:นกที่พบในทวีปยูเรเชีย