พระเจ้ามุซัฟฟัร อัดดีน ชาห์ กอญัร

พระเจ้ามุซัฟฟัร อัดดีน ชาห์ กอญัร () เป็นชาห์องค์ที่ห้าของราชวงศ์กอญัรแห่งอิหร่าน ครองราชย์ระหว่าง 1896–1907 ในช่วงเวลาที่ประเทศเผชิญแรงกดดันจากมหาอำนาจตะวันตก ภาวะการเงินตกต่ำ และการเรียกร้องรัฐธรรมนูญ จนเกิดการเปลี่ยนผ่านจากสมบูรณาญาสิทธิราชย์ไปสู่ระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ

มุซัฟฟัร อัดดีน ชาห์ เป็นพระราชโอรสของพระเจ้านาศิร อัลดีน ชาห์ กอญัร เมื่อพระราชบิดาถูกลอบปลงพระชนม์ในปี 1896 เจ้าชายมุซัฟฟัรขึ้นครองราชย์ขณะมีสุขภาพอ่อนแอ และต้องเผชิญกับวิกฤตเศรษฐกิจอย่างหนัก รัฐบาลของพระองค์ต้องพึ่งเงินกู้จากอังกฤษและรัสเซีย ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการสูญเสียอธิปไตยทางเศรษฐกิจของอิหร่านในศตวรรษที่ 20Keddie, Nikki R. Modern Iran: Roots and Results of Revolution, Yale University Press, 2006.

ในรัชสมัยของพระองค์ ทรงลงนามในสนธิสัญญาอังกฤษ–เปอร์เซีย ค.ศ. 1919 มีเนื้อหาให้อังกฤษควบคุมเศรษฐกิจและกองทัพอิหร่าน ชาวอิหร่านจำนวนมากมองว่าเป็นการยอมจำนนต่ออิทธิพลอังกฤษ นอกจากนี้ พระองค์ยังเป็นผู้ลงนามกฎหมายสถาปนารัฐสภาในปี 1906 ซึ่งถือเป็นชัยชนะของขบวนการรัฐธรรมนูญในอิหร่านAbrahamian, Ervand. A History of Modern Iran, Cambridge University Press, 2008. นำไปสู่การจัดตั้งรัฐสภา (مجلس) และการร่างรัฐธรรมนูญฉบับแรกของอิหร่าน อย่างไรก็ตาม การปฏิรูปส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดขึ้นจากความเต็มใจของพระองค์ แต่ด้วยถูกกดดันจากกลุ่มนักวิชาการศาสนา พ่อค้า และปัญญาชนAfary, Janet. The Iranian Constitutional Revolution, 1906–1911, Columbia University Press, 1996.

ด้านการต่างประเทศ พระเจ้ามุซัฟฟัร อัดดีน ชาห์ เสด็จเยือนยุโรปหลายครั้ง ซึ่งมีทั้งผลทางการทูตและวัฒนธรรม พระองค์ทรงซื้อเทคโนโลยีภาพยนตร์กลับมายังอิหร่าน และถือเป็นผู้เริ่มวัฒนธรรมการฉายหนังในราชสำนักNaficy, Hamid. A Social History of Iranian Cinema, Volume 1, Duke University Press, 2011. อย่างไรก็ตาม การเสด็จต่างประเทศเหล่านี้ใช้งบประมาณจำนวนมาก และยิ่งซ้ำเติมหนี้สินของรัฐ

พระองค์สิ้นพระชนม์ในปี 1907 เพียงไม่กี่วันหลังจากลงนามรับรองรัฐธรรมนูญฉบับแรกของอิหร่าน รัชสมัยของมุซัฟฟัร อัดดีน ชาห์ จึงเป็นช่วงรอยต่อระหว่างยุคเก่าและยุคใหม่ของประเทศ ถึงแม้มิได้ทรงมีพระปรีชาด้านการบริหาร แต่ก็ทรงเป็นผู้เปิดทางให้การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองเกิดขึ้นอย่างเป็นทางการ จึงได้รับสมัญญานามว่า ชาห์แห่งรัฐธรรมนูญ

อ้างอิง

หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์เปอร์เซีย