ปรากฏการณ์ลอมบาร์ด

นกติ๊ดใหญ่ (Parus major) ร้องเพลงด้วยความถี่ที่สูงขึ้นในสภาพแวดล้อมเมืองที่มีมลภาวะทางเสียงเมื่อเทียบกับพื้นที่ที่เงียบกว่า 
เพื่อช่วยเอาชนะการกลบเสียงที่อาจทำให้นกตัวอื่นไม่ได้ยินเสียงร้องของตน
แม้นกนี้จะเปลี่ยนความถี่เสียงร้องโดยการสลับประเภทเพลง
แต่นกเมืองชนิดอื่นๆ ก็อาจเปลี่ยนเสียงเนื่องกับปรากฏการณ์ลอมบาร์ด
ในมนุษย์ ปรากฏการณ์ลอมบาร์ดจะทำให้ผู้พูดปรับความถี่เสียงเป็นต้นในที่ที่มีเสียงดัง

ปรากฏการณ์ลอมบาร์ด หรือ รีเฟล็กซ์ลอมบาร์ด ()
คือแนวโน้มอัตโนมัติของผู้พูดที่จะพยายามออกเสียงเพิ่มเมื่อพูดในที่ที่มีเสียงดังเพื่อให้เสียงของตนได้ยินชัดขึ้น
นี่ไม่ใช่แค่ความดังเท่านั้น แต่ยังรวมลักษณะเสียงอื่นๆ เช่น เสียงสูงต่ำ ความเร็ว และความสั้นยาวของพยางค์
การชดเชยนี้ช่วยคงระดับอัตราส่วนเสียงต่อเสียงรบกวนของคำพูด

ปรากฏการณ์นี้เชื่อมโยงกับความจำเป็นในการสื่อสารให้มีประสิทธิภาพ 
โดยปรากฏการณ์จะลดลงเมื่อพูดซ้ำคำพูด หรือเมื่ออ่านรายการที่การเข้าใจการสื่อสารได้ไม่สำคัญ
เพราะปรากฏการณ์เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ จึงใช้เป็นวิธีตรวจจับการแกล้งทำเป็นสูญเสียการได้ยินได้
การวิจัยกับนก
และลิง
พบว่าปรากฏการณ์นี้ก็เกิดกับการส่งเสียงร้องของสัตว์ด้วย

เอเตียน ลอมบาร์ด แพทย์หูคอจมูกชาวฝรั่งเศส ค้นพบปรากฏการณ์นี้ในปี1909

 การพูดแบบลอมบาร์ด 
ผู้ฟังสามารถได้ยินคำพูดที่บันทึกในสภาพแวดล้อมที่มีเสียงรบกวนได้ดีกว่าที่บันทึกในที่เงียบแล้วเพิ่มเสียงรบกวนลงในบันทึกทีหลัง
เพราะมีความต่างกันระหว่างการพูดปกติกับการพูดแบบลอมบาร์ด ซึ่งมีองค์ประกอบรวมถึง
 มีการเพิ่มความถี่มูลฐานของการออกเสียงต่างๆ 
 มีการเปลี่ยนความดังของคำพูดไปจากแถบความถี่ต่ำสู่แถบความถี่กลางหรือสูง
 เสียงดังเพิ่ม
 ออกเสียงสระยาวขึ้น
 มีการเพิ่มความยาวของคำพูดซึ่งระบุเนื้อหา (content word) ยิ่งกว่าคำพูดซึ่งระบุโครงสร้างไวยากรณ์ (function word)
 ใช้ลมในปอดเพิ่มขึ้น
 มีการแสดงออกทางสีหน้าที่ชัดเจนยิ่งขึ้น แต่นี่ไม่ช่วยเท่ากับการเปลี่ยนเสียงพูด

การเปลี่ยนแปลงเช่นนี้ควบคุมไม่ได้โดยการสั่งให้พูดเหมือนกับเมื่อเงียบ แต่สามารถควบคุมได้เมื่อฝึกโดยมีการให้ข้อมูลป้อนกลับ
ปรากฏการณ์ยังเกิดขึ้นแม้หลังการผ่าตัดกล่องเสียง เมื่อคนไข้ที่เข้าบำบัดการพูดพูดโดยอาศัยการสั่นหลอดอาหาร (esophageal speech) แทนการสั่นสายเสียง

 กลไก 
ความชัดเจนของเสียงพูดอาจปรับด้วยรีเฟล็กซ์การได้ยินและการออกเสียง
อาศัยการได้ยินของตนเอง (private loop) หรืออาศัยการได้ยินของคนอื่น (public loop)
ปรากฏการณ์ลอมบาร์ดมีผลต่อกระบวนการทั้งสอง

 อาศัยการได้ยินของตนเอง 
ผู้พูดสามารถควบคุมการออกเสียงของตนเอง โดยเฉพาะความดังเมื่อเทียบกับเสียงรบกวนรอบข้าง อาศัยการได้ยินป้อนกลับโดยเกิดเป็นรีเฟล็กซ์ 
เสียงป้อนกลับรู้กันว่ามีผลต่อการออกเสียง เพราะความหูหนวกมีลผลต่อการออกเสียงทั้งในมนุษย์และนก
การป้อนกลับทางการได้ยินนี้มีบทบาทสำคัญในการรักษาระดับการเปล่งเสียง เพราะการเสียการได้ยินมีผลต่อลักษณะเสียงพูดของมนุษย์
และเสียงร้องของนกร้องเพลง
การเปลี่ยนเสียงป้อนกลับในมนุษย์
และในนกร้องเพลง
ยังมีผลต่อการออกเสียงอีกด้วย

พบแล้วว่ามีวงจรประสาทในก้านสมองที่ทำให้เกิดรีเฟล็กซ์ดังกล่าว

 อาศัยการได้ยินของคนอื่น 
ผู้พูดสามารถควบคุมเสียงของตนเองอาศัยการรู้คิดที่เกิดในสมองระดับสูงกว่า โดยสังเกตผลของการพูดต่อการได้ยินของผู้ฟัง
กระบวนการตรวจตราตนเองนี้จะปรับการออกเสียงโดยอาศัยการเรียนรู้ว่า ลักษณะการออกเสียงเช่นไร เมื่อทำในที่มีเสียงรบกวน จะทำให้สามารถสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพที่สุด
ปรากฏการณ์ลอมบาร์ดพบว่ามีผลมากที่สุดต่อคำสำคัญที่ผู้ฟังต้องเข้าใจจากผู้พูด ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการปรับเสียงในระดับการรู้คิดมีความสำคัญ

 พัฒนาการ 
เด็กจะปรับเสียงอาศัยทั้งการได้ยินของตนเองและของผู้อื่น
แต่ก็มีการเปลี่ยนแปลงทางพัฒนาการ จากการปรับเสียงที่อาศัยการได้ยินของตนเองในเด็กเล็ก ไปสู่การปรับการออกเสียงเพื่อช่วยให้ผู้อื่นเข้าใจได้ดีขึ้นในผู้ใหญ่

 ประสาทวิทยา 
ปรากฏการณ์ลอมบาร์ดอาศัยเซลล์ประสาทการได้ยินและการออกเสียงในบริเวณ periolivary ของ superior olivary complex และ pontine reticular formation ที่อยู่ติดกันในก้านสมอง
แต่ก็มีการเสนอด้วยว่า ยังอาจเกี่ยวข้องกับส่วนต่างๆ ในคอร์เทกซ์ในระดับสูงกว่านี้
ซึ่งควบคุมบริเวณก้านสมองในระดับต่ำกว่าเหล่านี้ด้วย

 การร้องเพลงประสานเสียง 
นักร้องเพลงประสานเสียง (เช่น คายกคณะ) ได้ยินเสียงตัวเองลดลงเมื่อร้องเพลงเพราะเสียงของนักร้องร่วมกันอื่นๆ
จึงทำให้มักร้องเพลงดังยิ่งขึ้นหากวาทยากรไม่คอยควบคุม
นักร้องที่ผ่านการฝึกสามารถบรรเทาปรากฏการณ์นี้ได้
แต่ก็มีการชี้ว่า หลังจากคอนเสิร์ตพวกเขาอาจพูดเสียงดังขึ้นในสภาพแวดล้อมที่มีเสียงรบกวน เช่น งานเลี้ยงหลังคอนเสิร์ต

ปรากฏการณ์นี้ก็เกิดด้วยกับผู้เล่นเครื่องดนตรี เช่น กีตาร์

 การร้องของสัตว์ 
พบว่าเสียงรบกวนส่งผลต่อการออกเสียงของสัตว์ที่ส่งเสียงท่ามกลางมลภาวะทางเสียงที่เกิดเพราะมนุษย์ จากการทดลองพบว่าปรากฏการณ์ลอมบาร์ดเกิดขึ้นกับสัตว์ดังต่อไปนี้
 นกหงส์หยก
 แมว
 ไก่
 นกกระทาญี่ปุ่น
 ลิงวอก
 วาฬเบลูกา
 ค้างคาว

 ดูเพิ่ม 
 ผลต่อสุขภาพจากเสียง
 มลภาวะทางเสียง
 Occlusion effect

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

หมวดหมู่:สัทศาสตร์
หมวดหมู่:โสตศอนาสิกวิทยา
หมวดหมู่:การสื่อสารของมนุษย์
หมวดหมู่:การผลิตงานเสียง
หมวดหมู่:ช่องคอ
หมวดหมู่:ประชาน
หมวดหมู่:สัตววิทยา
หมวดหมู่:การสื่อสาร
หมวดหมู่:สัญญาณรบกวน
หมวดหมู่:มลพิษ