อากาศยานรบพหุภารกิจ

อากาศยานรบพหุภารกิจ () หมายถึงอากาศยานรบซึ่งสามารถทำหน้าที่หลากหลายภารกิจในการรบ ภารกิจดังกล่าวได้แก่ การรบทางอากาศ, การสนับสนุนทางอากาศ, การทิ้งระเบิดทางอากาศ, การลาดตระเวน, การสงครามอิเล็กทรอนิกส์ และการข่มการป้องกันภัยทางอากาศของข้าศึก

คำว่า "พหุภารกิจ" เดิมทีถูกใช้เรียกอากาศยานที่ได้รับการออกแบบโดยกำหนดวัตถุประสงค์ว่าจะใช้โครงสร้างลำตัวเดียวกันในการปฏิบัติภารกิจหลากหลาย โดยปรับแต่งโครงสร้างพื้นฐานเดียวกันให้เหมาะสมกับภารกิจที่แตกต่างกัน จุดประสงค์หลักของการพัฒนาอากาศยานแบบพหุภารกิจคือการลดค่าใช้จ่ายโดยการใช้โครงสร้างลำตัวร่วมกัน

พหุภารกิจ vs ครองอากาศ 
แม้ว่าอากาศยานพหุภารกิจจะสามารถปฏิบัติภารกิจได้หลากหลาย เช่น การรบทางอากาศ และการโจมตีเป้าหมายภาคพื้น แต่ถ้าอากาศยานลำนั้นถูกออกแบบโดยเน้นความสามารถในการรบทางอากาศเป็นหลัก ก็มักจะถูกจัดเป็นเครื่องบินขับไล่ครองอากาศ (air superiority fighter) และถูกใช้งานในภารกิจนั้นเป็นหลัก แม้จะมีความสามารถในการโจมตีภาคพื้นดินด้วยก็ตาม

ตัวอย่างเช่น Eurofighter Typhoon และ Dassault Rafale ต่างก็ถูกจัดเป็นเครื่องบินขับไล่พหุภารกิจ แต่ Typhoon มักถูกมองว่าเป็นเครื่องบินครองอากาศ เพราะมีศักยภาพในการรบแบบด็อกไฟต์ที่เหนือกว่า และแม้มีขีดความสามารถในการโจมตีภาคพื้นอยู่บ้าง แต่ก็บรรทุกระเบิดได้น้อยกว่า Rafale ซึ่งเน้นภารกิจโจมตีภาคพื้นมากกว่า โดยแลกกับความสามารถด้านการรบทางอากาศที่น้อยลง"F-14 Tomcat fighter fact file."  United States Navy, 5 July 2003. Retrieved: 20 January 2007.

สลับภารกิจ
เครื่องบินบางลำ เช่น Saab JAS 39 Gripen ถูกจัดว่าเป็น "สลับภารกิจ" (swing-role) เพื่อเน้นย้ำถึงความสามารถในการเปลี่ยนภารกิจได้อย่างรวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็นในช่วงเวลาอันสั้น หรือแม้กระทั่งภายในการออกบินครั้งเดียวกัน ตามพจนานุกรมทางการทหาร "สวิงโรล" หมายถึง ความสามารถในการใช้อากาศยานพหุภารกิจเพื่อปฏิบัติภารกิจหลายอย่างในการออกบินครั้งเดียวกัน.

BAE Systems บริษัทเอกชนทางทหาร ให้คำจำกัดความว่า "สวิงโรล" คืออากาศยานที่สามารถกระทำภารกิจทั้งการรบทางอากาศและการโจมตีภาคพื้นดินได้ภายในการออกบินครั้งเดียวกัน และสามารถสลับภารกิจได้ทันทีนั้น ถือเป็นความยืดหยุ่นที่แท้จริง ซึ่งช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และส่งเสริมความร่วมมือกับกองทัพมิตรสหาย. 

นอกจากนี้ ความสามารถแบบสวิงโรลยังช่วยให้ต้นทุนการใช้งานอากาศยานถูกลงอย่างมีนัยยะอีกด้วย

อากาศยานรบพหุภารกิจ
ตัวอย่างอากาศยานรบพหุภารกิจ
 ประเทศ ผู้ผลิต อากาศยาน เปิดตัวสหรัฐLockheed MartinF-161978โซเวียตMAPO (OKB-155)MiG-291982สหรัฐBoeingF-15E 1988ไต้หวันAIDCF-CK-1 1992รัสเซียKnAAPO / Irkut Corporation (Sukhoi)Su-301996สวีเดนSaabJAS 391997สหรัฐBoeingF/A-18E/F 1999ญี่ปุ่นMitsubishiF-22000 ฝรั่งเศสDassaultRafale2001 เยอรมนี / อิตาลี / สเปน / สหราชอาณาจักรEurofighterTyphoon2003จีนChengdu AerospaceJ-102005ปากีสถาน / จีนCAC / PACJF-172007รัสเซียMikoyanMikoyan MiG-29K2010จีนShenyangJ-162012จีนShenyangJ-152013รัสเซียUAC (Sukhoi)Su-352014รัสเซียNAPO (Sukhoi)Su-342014สหรัฐLockheed MartinF-35 Lightning II2015อินเดียHALHAL Tejas2015รัสเซียUnited Aircraft Corporation (Mikoyan)Mikoyan MiG-352019รัสเซียUAC (โดย KnAAPO, Sukhoi)Su-572020เกาหลีใต้/อินโดนีเซียKorea Aerospace Industries / Indonesian AerospaceKAI KF-21 Boramae2022

อ้างอิง

*
หมวดหมู่:เครื่องบินโจมตี
หมวดหมู่:อากาศยานทางการทหาร