ร่องน้ำลึก

ในภูมิศาสตร์, อุทกศาสตร์ และธรณีสัณฐานของแม่น้ำ ร่องน้ำลึก () คือเส้นหรือเส้นโค้งที่มีระดับความสูงต่ำที่สุดภายในหุบเขาหรือทางน้ำ โดยปกติจะพิจารณาเฉพาะตำแหน่งแนวนอนของเส้นโค้งเท่านั้น (เมื่อดูบนแผนที่) ส่วนตำแหน่งแนวตั้งที่สอดคล้องกันนั้นจะแสดงไว้ในภาคตัดตามยาวของธารน้ำ

ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ ร่องน้ำลึกถือว่าเป็นแนวกลางของช่องทางเดินเรือหลักของทางน้ำ ซึ่งเป็นข้อสันนิษฐานทางกฎหมายเริ่มต้นสำหรับขอบเขตระหว่างหน่วยงาน เช่น รัฐ ร่องน้ำลึกอาจมีความสำคัญในเชิงกรรมสิทธิ์และการบริหารในท้องถิ่น เนื่องจากตำแหน่งที่เปลี่ยนแปลงเล็กน้อยในอดีตซึ่งต้องอาศัยการสำรวจใหม่ ซึ่งปัจจุบันคงที่มากขึ้นตามที่อธิบายไว้ในระดับนานาชาติ เป็นส่วนหนึ่งของประเพณีและแนวทางปฏิบัติที่เก่าแก่หลายศตวรรษในเขตอำนาจศาลบางแห่ง ในเขตอำนาจศาลบางแห่งและระหว่างรัฐบางแห่ง เส้นกึ่งกลาง (ระหว่างฝั่ง) เป็นข้อสันนิษฐานเขตที่ต้องการ ซึ่งอาจขยายไปถึงปากแม่น้ำ นอกจากนี้ เนื่องจากทำแผนที่ได้ง่าย การวาด "จุดเปลี่ยน" จึงเป็นวิธีแก้ปัญหาสำหรับแม่น้ำสายหลักบางสาย เช่น ระบบแม่น้ำเซนต์ลอว์เรนซ์-เกรตเลกส์

 นิรุกติศาสตร์ 
คำว่า thalweg มีต้นกำเนิดมาจากภาษาเยอรมันในศตวรรษที่ 19 คำว่า  ในภาษาเยอรมัน (การสะกดสมัยใหม่คือ ) เป็นคำนามรวมที่สร้างขึ้นจากคำภาษาเยอรมัน  (ตั้งแต่การปฏิรูปการสะกดของดูเดนในการเขียน Tal ในปี พ.ศ. 2444) ที่แปลว่า "หุบเขา" (คำเดียวกับคำว่า dale ในภาษาอังกฤษ) และ  ที่แปลว่า "ทาง" (way) คำนี้แปลว่า "ทางหุบเขา" (valley way) และใช้ในภาษาเยอรมันทั่วไป โดยใช้การสะกดสมัยใหม่คือ  เพื่ออธิบายเส้นทางหรือถนนที่ทอดยาวไปตามเชิงเขา หรือในภูมิศาสตร์ โดยมีความหมายเชิงเทคนิคมากขึ้นซึ่งภาษาอังกฤษก็นำมาใช้เช่นกัน

 อุทกวิทยา 
ในลักษณะภูมิประเทศทางอุทกวิทยาและทางน้ำ ร่องน้ำลึกเป็นเส้นที่ลากเพื่อเชื่อมจุดที่ต่ำที่สุดตามความยาวของพื้นลำธารหรือหุบเขาในความลาดชันลง เพื่อกำหนดช่องทางที่ลึกที่สุด ร่องน้ำลึกจึงกำหนดทิศทางธรรมชาติ (ภาพตัดตามยาว) ของลำน้ำ คำนี้บางครั้งใช้เรียกลำธารใต้ดินที่ไหลซึมใต้ผิวน้ำและในทิศทางเดียวกันกับลำธารผิวน้ำ

 การที่ก้อนหินขนาดใหญ่ตกค้างในร่องน้ำลึกของแม่น้ำที่ไม่ถูกปรับปรุง 
การชะลอการกัดเซาะพื้นลำธารโดยก้อนหินขนาดใหญ่ตกค้างในร่องน้ำลึกช่วยรักษาเสถียรภาพของเส้นทางและความลึกของแม่น้ำตามธรรมชาติ การวางหินไว้ตามร่องน้ำลึกช่วยป้องกันการกัดเซาะตะกอนและความสมดุลของตะกอนของช่องทางน้ำ พร้อมกันนี้ การทำเช่นนี้ตามลำธารเพื่อสร้างขอบน้ำเทียมจะช่วยชะลอการกัดเซาะตะกอนและการทับถมของทางน้ำ ในขณะที่ยังคงรักษาคุณค่า (การตกปลา สัตว์ป่าในท้องถิ่น และการพักผ่อนหย่อนใจ) และทรัพยากรธรรมชาติ ของแหล่งน้ำที่ไหลอยู่ การวางหินไว้ตามร่องน้ำลึกและการสร้างขอบน้ำในลำธารทำให้การแห้งของแม่น้ำเกิดขึ้นน้อยลงและไม่รุนแรงในช่วงปลายฤดูร้อน และช่วยลดกรณีการกัดเซาะตะกอนและการทับถมของตะกอนที่รุนแรงในช่วงฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วงเมื่ออัตราการไหลสูง โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากอัตราการไหลเพิ่มขึ้น การถมร่องน้ำลึกบางส่วนดังกล่าวมีต้นแบบใน Meacham Creek ใน อูมาทิลลา รัฐออริกอนUmatilla River Basin Anadromous Fish Habitat Enhancement Project 1990 Annual Report Carl A. Sheeler, Fish Habitat Biologist Slatick, January 1991

 หลักการร่องน้ำลึก 

การวาดเส้นแบ่งเขตแม่น้ำอย่างแม่นยำมีความสำคัญในหลาย ๆ โอกาส ตัวอย่างที่โดดเด่น ได้แก่ กรณีชัฏฏุลอะร็อบ ระหว่างอิรักและอิหร่าน แม่น้ำดานูบในยุโรปกลาง (ข้อพิพาทเรื่องพรมแดนโครเอเชีย-เซอร์เบีย) ข้อพิพาทเกาะคาซิกิลี/เกาะเซดูดู ระหว่างนามิเบียและบอตสวานา (ซึ่งศาลยุติธรรมระหว่างประเทศตัดสินในปี พ.ศ. 2542) และการยุติข้อพิพาทในปี พ.ศ. 2547 ภายใต้กฎหมายทะเลของสหประชาชาติเกี่ยวกับพรมแดนนอกชายฝั่งระหว่างกายอานาและซูรินาม ซึ่งร่องน้ำลึกของแม่น้ำคูรันไทน์มีส่วนในการตัดสินPermanent Court of Arbitration - Guyana/Suriname Award of the Tribunal  ในข้อพิพาทระหว่างสหภาพโซเวียตและจีน (PRC) ในศตวรรษที่ 20 เกี่ยวกับเกาะเจิ้นเป่า จีนถือว่าหลักการร่องน้ำลึกสนับสนุนจุดยืนของตน หลักนิยมนี้ยังใช้กับพรมแดนระดับรอง เช่น ระหว่างรัฐในสหรัฐอเมริกาE.g., New Jersey v. Delaware, 291 U.S. 361, 78 L.Ed. 847, 54 S.Ct. 407 (1934).

 ดูเพิ่ม 
 ความลึกของมหาสมุทร
 ความชันของธารน้ำ
 ความชันธารน้ำ

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 USGS: Stream Modeling website

หมวดหมู่:ธรณีสัณฐาน
หมวดหมู่:ธรณีสัณฐานวิทยา
หมวดหมู่:ธรณีสัณฐานธารน้ำ
หมวดหมู่:อุทกวิทยา
หมวดหมู่:กระแสน้ำ