อีทอปส์

มาตรฐานประสิทธิภาพการทำงานอากาศยานสองเครื่องยนต์แบบขยายระยะ () ย่อว่า อีทอปส์ (,  ) เป็นมาตรฐานความปลอดภัยที่บังคับใช้โดยองค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ไอซีเอโอ) สำหรับการดำเนินการของอากาศยานสองเครื่องยนต์ เป็นการรับรองความสามารถในการทำการบินด้วยเครื่องยนต์เครื่องเดียวจนถึงสนามบินสำรองได้อย่างปลอดภัย ซึ่งอาจทำการบินด้วยความเร็วและ/หรือความสูงที่ลดลง แต่โดยปกติแล้วจะใช้กับเที่ยวบินเหนือผืนน้ำหรือดินแดนห่างไกล ซึ่งเป็นเส้นทางที่เคยจำกัดเฉพาะอากาศยานสามและสี่เครื่องยนต์

 ประวัติ 
ในปี 1936 สำนักงานการบินพาณิชย์ของสหรัฐ ซึ่งต่อมาเป็นองค์การบริหารการบินแห่งชาติ ได้จำกัดการทำการบินเชิงพาณิชย์ภายในน่านฟ้าสหรัฐให้เหลือเพียง  ไมล์จากสนามบินที่เหมาะสม สำหรับอากาศยานหลายรุ่นในยุคนั้นหมายความว่าจะสามารถทำการบินโดยใช้เครื่องยนต์เดียวได้นานประมาณ 60 นาที

ในปี 1953 เมื่อเครื่องยนต์อากาศยานมีความน่าเชื่อถือและประสิทธิภาพดีขึ้น ทางการสหรัฐจึงได้เริ่มบังคับใช้ "กฎ 60 นาที" โดยจำกัดอากาศยานสองเครื่องยนต์ให้อยู่ทำการบินในพื้นที่จากจุดสามารถเปลี่ยนเส้นทางลงจอดได้เป็นเวลา 60 นาที (ด้วยความเร็วเดินทางของเครื่องยนต์เดียว) แต่ก็มีความยืดหยุ่นเพิ่มเติมนอกเหนือจากขีดจำกัดนี้ซึ่งต้องได้รับการอนุมัติเป็นพิเศษ ในขณะเดียวกันองค์กรการบินพลเรือนระหว่างประเทศได้แนะนำให้อากาศยานทุกลำมีเวลาเปลี่ยนเส้นทาง 90 นาที ซึ่งหน่วยงานกำกับดูแลและสายการบินนอกสหรัฐอเมริกา หลายแห่งนำไปใช้

ในช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1950 แพนแอมได้นำเครื่องบินคอนแวร์ 240 สองเครื่องยนต์บินข้ามทะเลแคริบเบียนจากบาร์รังกิยา ประเทศโคลอมเบีย ไปยังเมืองคิงส์ตัน ประเทศจาเมกา ต่อมาอาเบนซาได้นำเครื่องบินคอนแวร์ 340 บินจากมาราไกโบ ประเทศเวเนซุเอลา ไปยังอ่าวมอนเตโก ประเทศจาเมกา เคแอลเอ็มได้นำเครื่องบินดักลาส ดีซี-3 บินจากเมือกูราเซา ไปยังซิวดัดทรูอิลโย และนำเครื่องบินคอนแวร์บินจากอารูบาไปยังคิงส์ตัน พร้อมกันนั้นเดลตาแอร์ไลน์ให้บริการเที่ยวบินตรงจากนิวออร์ลีนส์สู่อาบานาด้วยเครื่องบินคอนแวร์ 340 และเที่ยวบินจากอาบานาสู่อ่าวมอนเตโก และเส้นทาง อาวานา–ปอร์โตแปรงซ์–ซิวดัดทรูอิลโล–ซานฮวนTime Table Images ในปี 1948–1952 นิวซีแลนด์แนชนัลแอร์เวย์คอปอเรชันให้บริการเที่ยวบินควายาว  ชั่วโมงจากอาเปียในซามัวตะวันออกสู่ไอตูตากิ ด้วยเครื่องบินดีซี-3 เที่ยวบินนี้บินทำการบินโดยมีช่วงที่ไม่มีสนามบินใด ๆ ตั้งอยู่ใกล้เคียงเป็นระยะทางถึง 685 ไมล์ทะเล ในปี 1963 โพลินีเชียนแอร์เวย์ก็เริ่มให้บริการเที่ยวบินจากอาเปียสู่ไอตูตากิด้วยเครื่องบินเพอร์ซิวาล พรินซ์  และต่อมาในปี 1964 สายการบินก็ให้บริการเที่ยวบินระหว่างฟาเลโอโลและไอตูตากิด้วยเครื่องบินดีซี-3 เป็นระยะทางฃ  รายงานจากโอเอจีประจำเดือนมกราคม ค.ศ. 1979 รายงานว่าเครื่องบินฮ็อคเกอร์ ซิดเดลีย์ เอชเอส 748 ของโพลีนีเชียแอร์ไลน์ซึ่งทำการบินในเที่ยวบินจากนีอูเอไปยังราโรตองกา ทำการบินผ่านพื้นที่ไม่ที่มีสนามบินใกล้เคียงถึง 

ในปี 2017 ไอซีเอโอได้ประกาศมาตรฐานและแนวทางปฏิบัติที่แนะนำสำหรับอีทอปส์ และขอบเขตมาตรฐานอีทอปส์ได้ขยายไปถึงอากาศยานสี่เครื่องยนต์ เช่น โบอิง 747-8

 อากาศยานไอพ่นรุ่นแรก 
แม้ว่าเครื่องยนต์ไอพ่นรุ่นแรกๆ จะมีความน่าเชื่อถือไม่มากนัก แต่การใช้เครื่องยนต์รุ่นหลังๆ อย่างแพร่หลาย เช่น แพรตแอนด์วิทนีย์ เจที8ดี (เช่นบนแมคดอนเนลล์ดักลาส ดีซี-9 และโบอิง 737) ทำให้เกิดความก้าวหน้าครั้งสำคัญในด้านความน่าเชื่อถือและความปลอดภัย เมื่อมีการพัฒนาเครื่องยนต์ไอพ่นที่สามารสร้างกำลังได้มากกว่าเครื่องยนต์ลูกสูบ อากาศยานขนาดใหญ่ซึ่งเดิมต้องใช้เครื่องยนต์ลูกสูบสี่เครื่องสามารถใช้เครื่องยนต์ไอพ่นได้เพียงสองเครื่องเท่านั้น

ในช่วงปลายทศวรรษ 1960 เครื่องบินโดยสารขนาดใหญ่ส่วนใหญ่ใช้เครื่องยนต์ไอพ่น ทำให้เครื่องยนต์ลูกสูบมีบทบาทสำคัญในเที่ยวบินขนส่งสินค้า เช่น เครื่องยนต์เจที8ดีซึ่งใช้ขับเคลื่อนเครื่องบินโบอิง 727 ที่มีสามเครื่องยนต์ เพิ่มความน่าเชื่อถือ กฎ 60 นาทีจึงถูกยกเลิกในปี 1964 สำหรับอากาศยานสามเครื่องยนต์ ซึ่งเปิดทางให้เกิดการพัฒนาเครื่องบินลำตัวกว้างแบบสามเครื่องยนต์ข้ามทวีป เช่น ล็อกฮีด แอล-1011 ไตรสตาร์และแมคดอนเนลล์ดักลาส ดีซี-10 โดย ณ เวลานั้น มีเพียงอากาศยานไอพ่สองเครื่องยนต์เท่านั้นที่ถูกจำกัดด้วยกฎ 60 นาที อากาศยานสามและสี่เครื่องยนต์ครองตลาดเที่ยวบินระยะไกลระหว่างประเทศจนถึงช่วงปลายทศวรรษ 1980

 มาตรฐานอีทอปส์ในช่วงแรก 
แอร์บัส เอ300 ซึ่งเป็นอากาศยานไอพ่นลำตัวกว้างลำแรกของโลก ได้ทำการบินเหนือมหาสมุทรแอตแลนติก อ่าวเบงกอล และมหาสมุทรอินเดียภายใต้กฎ 90 นาทีของไอซีเอโอตั้งแต่ปี 1976

 การรับรอง 
การรับรองอีทอปส์มีหลายระดับ โดยแต่ละระดับจะอนุญาตให้อากาศยานทำการบินในเส้นทางที่มีระยะเวลาบินด้วยเครื่องยนต์เดียวจากสนามบินสำรองที่เหมาะสมที่ใกล้ที่สุดเป็นระยะเวลาหนึ่ง ตัวอย่างเช่น หากอากาศยานลำหนึ่งได้รับการรับรองอีทอปส์เป็นเวลา 180 นาที อากาศยานจะได้รับอนุญาตให้บินในเส้นทางใดก็ได้ที่มีระยะเวลาบินไปยังสนามบินสำรองที่เหมาะสมที่ใกล้ที่สุดด้วยเครื่องยนต์เดียวไม่เกิน 180 นาที

การรับรองอีทอปส์จะขึ้นอยู่กับสมรรถนะการทำงานของอากาศยานรุ่นนั้นๆ โดยในปัจจุบันมีการรับรองมาตรฐานอีทอปส์ดังนี้:
 ETOPS-75
 ETOPS-90
 ETOPS-120/138
 ETOPS-180/207
 ETOPS-240
 ETOPS-270
 ETOPS-330
 ETOPS-370

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ศัพท์การบิน
หมวดหมู่:การบินอากาศยาน