เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย

เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย หมายถึง อุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกประเภท รวมถึงการบริโภคและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2566 มีประชากรทั้งหมด 5.73 ล้านคน (คิดเป็น 10.05% ของประชากร) ที่แสดงอาการติดสุรา

 ตลาดภายในประเทศ 
ตลาดสุราในประเทศไทยมีมูลค่าประมาณ 473,000 ล้านบาท (13,970 ล้านเหรียญสหรัฐ) ในปี พ.ศ. 2563 ตลาดถูกกำหนดให้เป็นตลาดผูกขาด

 เบียร์ 

ตลาดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากกว่าครึ่งหนึ่งประกอบด้วยเบียร์ และมีการผูกขาดโดยผู้ขายสองรายอย่างแท้จริง โดยบริษัท บุญรอดบริวเวอรี่ จำกัด (ผู้ผลิตเบียร์สิงห์และลีโอ) มีส่วนแบ่งการตลาด 58% และบริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) (ผู้ผลิตเบียร์ช้าง) มีส่วนแบ่งการตลาด 34.3%

ภายใต้พระราชบัญญัติสุรา พ.ศ. 2493 ห้ามมิให้บุคคลใดผลิตและจำหน่ายเบียร์ของตนเอง แม้จะมีสิ่งนี้ แต่ตลาดคราฟต์เบียร์ขนาดใหญ่ก็ยังคงอยู่ในประเทศไทย โดยมีโรงเบียร์ขนาดเล็กตั้งขึ้นทั่วประเทศ

 สุรา 
ตลาดสุราอยู่ภายใต้การควบคุมของไทยเบฟเวอเรจ (ผู้ผลิตสุราแสงโสม, แม่โขง และหงส์ทอง) เป็นหลัก และครองส่วนแบ่งตลาดกว่าร้อยละ 90 รัฐบาลไทยออกใบอนุญาตการกลั่นสองรูปแบบคือ "ใบอนุญาตชุมชน" และ "ใบอนุญาตพิเศษ"

 ใบอนุญาตพิเศษ 
ใบอนุญาตพิเศษให้สิทธิแก่บริษัทในการส่งออกผลิตภัณฑ์ของตนและมีข้อจำกัดน้อยลง แต่ต้องมีกำลังการผลิตขั้นต่ำต่อวัน 30,000 ลิตร และให้ผู้กลั่นได้รับใบรับรองด้านสิ่งแวดล้อม

 ใบอนุญาตชุมชน 
ใบอนุญาตชุมชนนั้นได้รับง่ายกว่า แต่จำกัดพนักงานโรงกลั่นไว้ที่ 6 คน เครื่องกลั่นจำกัดการใช้ไฟฟ้าไว้ที่ 5 แรงม้า ใบอนุญาตของชุมชนจำกัดให้ผู้ผลิตสุราติดฉลากผลิตภัณฑ์ของตนว่าเป็น "เหล้าขาว" หรือ "เหล้าสี" ได้เท่านั้น

 กฎหมายและแนวปฏิบัติ 

 อายุที่สามารถดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้ 
ในประเทศไทย อายุขั้นต่ำของบุคคลที่สามารถดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้ตามกฎหมายคือ 20 ปี ทั้งนี้ เป็นการจำกัดอายุเพิ่มโดยพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 ซึ่งเดิมจำกัดอายุขั้นต่ำไว้ที่ 18 ปี การดื่มส่วนตัวไม่ได้รับการควบคุมในสถานที่ส่วนตัว

 การโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ 

ประเทศไทยมีกฎหมายที่เข้มงวดในการควบคุมการโฆษณาเครื่องดื่มและผลิตภัณฑ์แอลกอฮอล์ ภายใต้พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 ในปี พ.ศ. 2567 กระทรวงสาธารณสุขได้เสนอร่างกฎหมายฉบับใหม่เพื่อจำกัดการโฆษณาที่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์เพิ่มเติม

 ร่างพระราชบัญญัติสุราชุมชน 

ในปี พ.ศ. 2568 สภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 26 มีมติผ่านร่างพระราชบัญญัติสุราชุมชนอย่างเป็นเอกฉันท์ ซึ่งจะช่วยให้การผลิตสุราเสรีทำได้ง่ายมากขึ้น

 อ้างอิง