หูตึงเหตุสูงอายุ

หูตึงเหตุสูงอายุ 
หรือ ประสาทหูเสื่อมตามอายุ
( จากคำกรีกว่า πρέσβυς หรือ presbys แปลว่า เก่า + ἄκουσις หรือ akousis แปลว่า การได้ยิน)
เป็นผลต่อการได้ยินเนื่องกับความสูงวัย
เป็นการสูญเสียแบบค่อยเป็นค่อยไป กลับคืนสู่สภาพเดิมไม่ได้ เป็นทั้งสองข้างเท่าๆ กัน เกี่ยวข้องกับอายุ เกิดจากการเสื่อมสภาพของคอเคลียหรือโครงสร้างซึ่งเกี่ยวข้องกันที่หูชั้นในหรือเส้นประสาทหู
โดยเด่นชัดมากที่สุดเมื่อเสียงมีความถี่สูง 
ถ้าเสียการได้ยินตามอายุแต่เกิดจากปัจจัยอื่นที่ไม่ใช่การสูงวัยตามปกติ (เช่น nosocusis และ sociocusis) ก็ไม่จัดเป็นหูตึงเหตุสูงอายุ 
แต่การแยกแยะผลกระทบของแต่ละสาเหตุต่อการได้ยินก็อาจทำได้ยาก

หูตึงเหตุสูงอายุมีเหตุผสมจากพันธุกรรม การสัมผัสกับสิ่งแวดล้อมสะสม และการเปลี่ยนแปลงทางพยาธิสรีรวิทยาที่เกี่ยวข้องกับอายุ
ในปัจจุบันยังไม่มีมาตรการป้องกัน แต่อาจรักษาได้ด้วยเครื่องช่วยฟังหรือการผ่าตัดฝังหูเทียม

หูตึงเหตุสูงอายุเป็นเหตุที่พบบ่อยของการเสียการได้ยิน
อุบัติการณ์ในสหรัฐอเมริกาอยู่ที่ 11% ในช่วงอายุ , 25% ในช่วง , และ 43% ในช่วง 
เป็นโรคที่พบบ่อยเป็นอันดับสองรองจากโรคข้ออักเสบในผู้สูงอายุ

สัตว์มีกระดูกสันหลังหลายชนิด เช่น ปลา นก และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ไม่ประสบปัญหาหูตึงเหตุสูงอายุ 
เพราะสามารถสร้างเซลล์รับคลื่นเสียงในคอเคลียขึ้นมาใหม่ได้
ในขณะที่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมต่างๆ รวมถึงมนุษย์ได้สูญเสียสมรรถภาพทางพันธุกรรมในการสร้างเซลล์ขึ้นมาใหม่

 อาการ 

อาการหลัก:
 เสียงหรือคำพูดไม่ชัด หรือเบาลง
 ต้องเพิ่มระดับเสียงโทรทัศน์ วิทยุ เพลง และแหล่งเสียงอื่นๆ
 มีปัญหาใช้โทรศัพท์
 บอกทิศทางเสียงไม่ได้
 เข้าใจคำพูดลำบาก โดยเฉพาะเสียงผู้หญิงและเด็ก
 แยกแยะคำพูดเมื่อมีเสียงกวนได้ยาก (cocktail party effect)
อาการรอง:
 ภาวะหูไวเกิน คือไวต่อระดับเสียงและความถี่บางอย่างมากเกินไป อันเป็นผลมาจากปรากฏการณ์ที่เรียกว่า recruitment
 เสียงในหู คือมีเสียงดังวิ๊ง ๆ เสียงหึ่ง เสียงซ่า หรือเสียงอื่นๆ ในหูเมื่อไม่มีเสียงจากภายนอก

แม้ปกติจะพบหลังอายุ 50ปี แต่พบว่าอาจเริ่มเกิดตั้งต้นตั้งแต่อายุประมาณ 18ปี 
มาตรฐานไอเอสโอ 7029 ระบุการเปลี่ยนแปลงของระดับเสียงขีดเริ่มได้ยินเนื่องกับอายุเท่านั้นในกลุ่มประชากรที่คัดกรองอย่างรอบคอบ (เช่น ไม่รวมผู้มีโรคหู การสัมผัสเสียงดัง เป็นต้น) โดยอ้างอิงการวิเคราะห์อภิมานของข้อมูลที่ได้ตีพิมพ์
อายุมีผลต่อความถี่สูงมากกว่าความถี่ต่ำ มีผลต่อผู้ชายมากกว่าผู้หญิง
ผลกระทบต้นๆ คือ แม้แต่ผู้ใหญ่วัยหนุ่มสาวก็อาจเสียการได้ยินเสียงความถี่สูงยิ่งกว่า 
แต่จะสังเกตเห็นได้ในช่วงปลายชีวิตเท่านั้น 
ผลจากอายุอาจรุนแรงขึ้นเพราะสัมผัสกับเสียงดังในสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าจะเมื่อทำงานหรือในเวลาว่าง (การยิงปืน เพลง ฯลฯ) 
นี่คือการสูญเสียการได้ยินจากเสียงดัง () ซึ่งต่างกับหูตึงเหตุสูงอายุ
ปัจจัยที่ทำให้รุนแรงขึ้นอีกอย่างคือการได้รับยาและสารเคมีที่เป็นพิษต่อหู

เมื่อเวลาผ่านไป จะได้ยินเสียงความถี่สูงยากยิ่งขึ้น มีผลต่อการรับรู้คำพูดโดยเฉพาะเสียงพูดชนิดเสียดแทรก (sibilant และ fricative) 
ผู้ป่วยมักจะเข้าใจคำพูดน้อยลง
เมื่อการเสียการได้ยินลุกลามไปถึงช่วง  ก็จะเข้าใจเสียงพยัญชนะยากขึ้น
มักจะเป็นกับหูทั้งสองข้าง
ผลต่อการสื่อสารขึ้นอยู่กับทั้งความรุนแรงและคู่สนทนา

ผู้สูงอายุที่หูตึงตามวัยมักแยกตัวจากสังคม มีอารมณ์ซึมเศร้า ความวิตกกังวล ความบอบบาง และความเสื่อมถอยทางความคิด
การเสื่อมถอยทางความคิดจะเสี่ยงเพิ่มขึ้นร้อยละ7 ทุกๆ ของการสูญเสียการได้ยินจากค่าที่วัด ณ เบื้องต้น
ในการศึกษาของมหาวิทยาลัยที่เมืองบัลติมอร์ เครื่องช่วยฟังไม่ปรากฏว่ามีประโยชน์ในเรื่องนี้

 เหตุ 
การเปลี่ยนแปลงในหูชั้นใน หูชั้นกลาง และการเปลี่ยนแปลงที่ซับซ้อนตามเส้นประสาทจากหูไปยังสมองอาจมีผลต่อการได้ยิน
การสัมผัสกับเสียงดังเป็นเวลานานและภาวะทางการแพทย์บางอย่างก็มีบทบาทด้วยเช่นกัน
นอกจากนี้ งานวิจัยใหม่ยังชี้ว่า ยีนบางชนิดทำให้คนบางคนเสี่ยงสูญเสียการได้ยินตามอายุเพิ่มขึ้น
ปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ รวมถึงการสูญเสียการได้ยินจากเสียงดังที่มีอยู่ก่อนและการได้รับยาที่เป็นพิษต่อหู

 พยาธิสรีรวิทยา 
หูตึงเหตุสูงอายุมีรูปแบบปรากฏทางพยาธิวิทยา 4 แบบ คือ
 ทางประสาทสัมผัส มีลักษณะพิเศษเป็นการเสื่อมของอวัยวะของคอร์ติ อวัยวะรับความรู้สึกสำหรับการได้ยิน ซึ่งอยู่ในท่อคอเคลีย ประกอบด้วยเซลล์ขนด้านในและด้านนอก ทั้งสองมีมัดขนที่เรียกว่า สเตอริโอซิเลีย (stereocilia) เซลล์ขนด้านนอกมีบทบาทสำคัญในการขยายเสียง การเสื่อมของเซลล์ขนที่เกี่ยวข้องกับอายุ มีลักษณะพิเศษเป็นการสูญเสียสเตอริโอซิเลีย, การฝ่อตัวของเซลล์ขน และการเสื่อมคุณสมบัติทางกลของเซลล์ขนด้านนอก ซึ่งชี้ว่าการเสื่อมถอยทางหน้าที่ของการแปลงสัญญาณทางกลและการขยายเสียงที่คอเคลีย เกิดขึ้นก่อนการสูญเสียเซลล์ขน และมีส่วนทำให้เสียการได้ยินตามอายุ การเสื่อมของเซลล์ขนเกี่ยวข้องกับกระบวนการทางอณูชีววิทยาสำคัญๆ รวมทั้งการควบคุมการถอดรหัส ความเสียหาย/การซ่อมแซมดีเอ็นเอ ออโตฟาจี (autophagy) และการตอบสนองการอักเสบ ตลอดจนกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับรูปร่างและหน้าที่โดยเฉพาะของเซลล์ขน  งานศึกษาปี2020 ชี้ว่าสาเหตุหลักของหูตึงเหตุสูงอายุคือการสูญเสียเซลล์รับความรู้สึกในหูชั้นใน และสาเหตุหลักของการสูญเสียนี้คือการสัมผัสกับเสียงดัง
 ทางประสาท มีลักษณะพิเศษเป็นการเสื่อมของเซลล์ Spiral ganglion เซลล์ส่งสัญญาณเสียงที่ตรงกลางของคอเคลีย
 ทางหลอดเลือด/เมแทบอลิซีม มีลักษณะพิเศษเป็นการฝ่อของหลอดเลือดแดง stria vascularis รอบๆ คอเคลีย หลอดเลือดอยู่ที่ผนังด้านข้าง (lateral) ของคอเคลีย ประกอบด้วยปั๊มโซเดียม-โพแทสเซียม-ATPase ซึ่งทำหน้าที่ดำรงศักยะพัก (resting potential) ของเอนโดลิมฟ์ (น้ำในหูชั้นใน) เมื่ออายุมากขึ้น การสูญเสียหลอดเลือดฝอยก็จะทำให้รักษาศักย์ไฟฟ้าของเอนโดลิมฟ์ได้ยากขึ้น มีผลให้ศักย์ไฟฟ้าของคอเคลียลดลง
 ทางการนำเสียงของคอเคลีย เพราะการแข็งตัวของเยื่อกั้นหูชั้นในทำให้เคลื่อนไหวได้น้อยลง แต่พยาธิสภาพเช่นนี้ยังไม่ได้พิสูจน์ว่ามีส่วนต่อหูตึงเหตุสูงอายุ
นอกจากนี้ยังมีอีกสองประเภท:
 เหตุผสม
 เหตุที่ไม่ชัดเจน

รูปกราฟของออดิโอแกรมจากการตรวจการได้ยินจะแยกการเสียการได้ยินเฉพาะความถี่สูง (เป็นปัญหาทางประสาทสัมผัส) และการเสียการได้ยินทั้งหมด (เป็นปัญหาทางหลอดเลือด)
โดยทั่วไป ออดิโอแกรมของหูตึงเหตุประสาทจะแสดงเส้นลาดเอียงลงในระดับปานกลางตามความถี่ที่สูงขึ้น โดยจะค่อยๆ แย่ลงตามอายุ
คนไข้มักจะเสียการเข้าใจคำพูดไปอย่างมาก โดยเป็นเกินคาดกว่าค่าออดิโอแกรมที่วัดได้ 

ออดิโอแกรมของหูตึงเหตุสูงอายุเพราะระบบประสาทสัมผัส เชื่อว่าจะแสดงการสูญเสียความถี่สูงแบบลาดอย่างชันมาก โดยเป็นเลยออกไปเกินช่วงความถี่เสียงพูด 
และการตรวจของแพทย์ก็จะพบการเสียการได้ยิ่งอย่างช้าๆ เกิดขึ้นกับหูทั้งสองข้าง โดยเป็นเหมือนๆ กัน

 การวินิจฉัย 
การสูญเสียการได้ยินอาจจำแนกเป็นระดับเล็กน้อย ปานกลาง รุนแรง หรือรุนแรงมาก
เสียงบริสุทธิ์ที่ส่งนำทางอากาศโดยตรวจวัดค่าเริ่มได้ยินที่ความถี่ .25, .5, 1, 2, 4, 6 และ  มักใช้จำแนกระดับการสูญเสียการได้ยินของแต่ละหู
ค่าเริ่มได้ยินปกติอยู่ที่  แม้จะมีการเสนอว่าค่านี้สูงเกินไป โดย เป็นค่าที่เหมาะสมกว่า
การสูญเสียการได้ยินระดับเล็กน้อยมีขีดเริ่มได้ยินที่  ระดับปานกลางอยู่ที่  ระดับรุนแรงอยู่ที่  ระดับรุนแรงมากยิ่งกว่า  

อาการเสียงในหูที่เกิดขึ้นในหูข้างเดียวต้องประเมินเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุอื่นๆ
นอกจากนี้ การมีเสียงดังซู่ๆ ที่เกิดขึ้นพร้อมกับชีพจรอาจต้องตรวจด้วยภาพเพิ่มเพื่อคัดแยกโรคหลอดเลือด

 การส่องตรวจหู 
แพทย์ หรือแพทย์หู คอ จมูก หรือผู้ตรวจวัดการได้ยินอาจใช้กล้องส่องตรวจหูซึ่งสอดเข้าไปในหู เพื่อตรวจช่องหูภายนอกและแก้วหู
และยังช่วยให้ตรวจหูชั้นกลางผ่านเยื่อแก้วหูอันโปร่งแสงได้อีกด้วย

 การตรวจแก้วหู 
แพทย์ แพทย์หูคอจมูก หรือผู้ตรวจวัดการได้ยินอาจตรวจเยื่อแก้วหูและการทำงานของหูชั้นกลางด้วยเครื่องวัดเยื่อแก้วหู (tympanometer) ที่สอดเข้าไปในช่องหู
เป็นเครื่องมือที่ใช้แรงดันอากาศและคลื่นเสียง
ผลการตรวจเป็นกราฟ ทิมแพโนแกรม ที่แสดงปริมาตรของช่องหู ความดันในหูชั้นกลาง และความยืดหยุ่นของแก้วหู
การทำงานปกติของหูชั้นกลาง (ผลการตรวจประเภท A) ร่วมกับการสูญเสียการได้ยินอาจบ่งชี้ถึงหูตึงเหตุสูงอายุ
ผลการตรวจประเภท B และประเภท C บ่งชี้ถึงความผิดปกติในหู ซึ่งอาจมีผลต่อการได้ยิน

 การตรวจทางห้องปฏิบัติการ 
การตรวจทางห้องปฏิบัติการอาจรวมการตรวจเลือดหรือการตรวจซีรั่มเพื่อหาตัวบ่งชี้การอักเสบ เช่น ที่พบในโรคอักเสบเหตุระบบภูมิคุ้มกันโดยกำเนิด (autoinflammatory diseases)

 การตรวจการได้ยิน 
แพทย์ แพทย์หูคอจมูก หรือผู้ตรวจวัดการได้ยิน อาจตรวจการได้ยินด้วยเสียงบริสุทธิ์ (pure tone audiometry) และการรับรู้คำพูด
เพื่อกำหนดขอบเขตและลักษณะของการสูญเสียการได้ยิน และแยกแยะเหตุเนื่องจากสูงอายุกับเหตุอื่นๆ

การตรวจเสียงจากหูและการตอบสนองทางศักย์ไฟฟ้าอาจใช้สืบหาโรคเส้นประสาทหู (audio neuropathy)
ผู้มีความบกพร่องที่คอเคลียจะไม่ผ่านการทดสอบเสียงจากหู () ในขณะที่ผู้มีความบกพร่องที่ประสาทสมองเส้นที่8 (โสตประสาท) จะไม่ผ่านการทดสอบการตอบสนองของก้านสมองต่อเสียง ()

การสูญเสียการได้ยินเพราะประสาทรับความรู้สึกจะวินิจฉัยด้วยการตรวจการได้ยิน โดยจะพบการเสียการได้ยินอย่างมีนัยสำคัญและไม่พบ ความต่างของการได้ยินเมื่อนำเสียงผ่านอากาศกับผ่านกระดูก (air-bone gap)
เป็นความต่างที่เป็นลักษณะเฉพาะของความผิดปกติเพราะการนำเสียง 
กล่าวอีกอย่างคือ ถ้าเหตุมาจากประสาทความรู้สึก การนำเสียงเมื่อผ่านอากาศจะเท่ากับเมื่อผ่านกระดูก

 การสร้างภาพด้วยเรโซแนนซ์แม่เหล็ก (MRI) 

การตรวจด้วยเครื่องเอ็มอาร์ไอ อาจใช้เป็นส่วนหนึ่งเพื่อวินิจฉัยแยกโรค เพื่อตรวจหาความผิดปกติของหลอดเลือด เนื้องอก และปัญหาทางโครงสร้างเช่นกระดูกกกหู (mastoid) ที่โตผิดปกติ
การตรวจด้วยเครื่องเอ็มอาร์ไอและการตรวจด้วยภาพชนิดอื่นๆ ไม่สามารถตรวจพบหรือวัดการสูญเสียการได้ยินที่เกี่ยวข้องกับอายุได้โดยตรง

 การรักษา 
ในปัจจุบัน หูตึงเหตุสูงอายุซึ่งโดยหลักเป็นโรคประสาทสัมผัส ไม่สามารถป้องกัน บรรเทา หรือรักษาให้หายได้
การรักษาแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ การใช้ยา การผ่าตัด และการจัดการอาการ
โดยไม่มียารักษาที่ได้รับการอนุมัติหรือแนะนำ

 ประสาทหูเทียม 
การผ่าตัดฝังประสาทหูเทียมสามารถทำได้ในกรณีที่สูญเสียการได้ยินอย่างรุนแรงหรือรุนแรงมาก
เป็นอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ทำหน้าที่แทนคอเคลียในหูชั้นใน
มีส่วนประกอบหลักสองส่วน
ส่วนภายนอกส่วนใหญ่จะสวมไว้หลังหู 
ส่วนประกอบนี้ ซึ่งเป็นตัวประมวลเสียง มีไมโครโฟน ที่รวมชิปประมวลผลสัญญาณดิจิทัล () แบตเตอรี่ และขดลวดที่ส่งสัญญาณไปยังอุปกรณ์ปลูกฝังภายในผ่านผิวหนัง
ส่วนประกอบภายใน ซึ่งเป็นอุปกรณ์ฝัง มีขดลวดสำหรับรับสัญญาณ อิเล็กทรอนิกส์ และชุดอิเล็กโทรดซึ่งสอดเข้าไปในคอเคลีย ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นเส้นประสาทหู (cochlear nerve)

อิเล็กโทรดจะสอดผ่านช่องรูปกลมของคอเคลียเข้าไปในช่อง scala tympani ที่มีน้ำเต็ม
เป็นตัวกระตุ้นปลายประสาทของเซลล์ประสาทหูหลัก ซึ่งก็จะส่งข้อมูลไปยังสมองผ่านเส้นประสาทหู
ปลายประสาทในคอเคลียมีการจัดระเบียบไปตามลักษณะเกลียวของอวัยวะ ความถี่ต่ำจะอยู่ที่ปลายของคอเคลีย และความถี่สูงจะอยู่ที่ฐานใกล้กับช่องรูปไข่และช่องรูปกลม
เมื่ออายุมากขึ้น ก็จะเสียการแยกแยะความถี่ โดยเฉพาะความถี่สูง
อิเล็กโทรดของเครื่องฝังออกแบบให้กระตุ้นเส้นใยประสาทที่เคยตอบสนองต่อความถี่ต่างๆ อย่างแม่นยำ
เนื่องจากข้อจำกัดด้านพื้นที่ อิเล็กโทรดอาจไม่สามารถสอดเข้าไปถึงปลายของคอเคลียได้
แม้อุปกรณ์นี้จะให้เสียงที่ต่างกับการได้ยินตามธรรมชาติ แต่ก็อาจช่วยให้รับรู้คำพูดและเสียงจากสิ่งแวดล้อมได้

 อุปกรณ์ฝังในหูชั้นกลาง 
นี่เป็นเครื่องช่วยฟังที่ผ่าตัดฝังเข้าไปในหูชั้นกลาง
ทำงานโดยสั่นกระดูกหูโดยตรง จัดว่าดูดีเพราะซ่อนอยู่ข้างใน

 การจัดการ  
 เครื่องช่วยฟังได้ช่วยปรับปรุงการได้ยินของผู้สูงอายุจำนวนมาก โดยปัจจุบันสามารถปรับให้เข้ากับช่วงความถี่เฉพาะที่เสียการได้ยินได้
 การฟื้นฟูการได้ยินสำหรับผู้ป่วยและคู่สื่อสาร อาจช่วยลดผลกระทบต่อการสื่อสาร เทคนิคต่างๆ เช่น การหันหน้าตรงๆ เข้าหาผู้ป่วย การออกเสียงให้ชัดเจน การจัดให้มีแสงสว่างเพียงพอ การลดเสียงรบกวนในสิ่งแวดล้อม และการใช้สิ่งบ่งชี้ตามบริบท อาจใช้เพื่อช่วยให้เข้าใจ

 วัฒนธรรมประชานิยม 
เพราะคนหนุ่มสาวสามารถได้ยินเสียงความถี่สูงที่คนอายุมากกว่า 25ปีไม่ได้ยิน จึงมีการพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อไล่กลุ่มคนหนุ่มสาวรอบๆ ร้านค้า (เป็นเครื่องที่เรียกว่า The Mosquito) และการพัฒนาเสียงเรียกเข้าโทรศัพท์มือถือชื่อว่า Teen Buzz สำหรับให้นักเรียนใช้ในโรงเรียน ซึ่งผู้ใหญ่ไม่สามารถได้ยิน
ในเดือนกันยายน 2006 วิธีนี้ใช้สร้างเพลงเต้นรำชื่อ 'Buzzin'
ซึ่งมีทำนองสองแบบ ทำนองที่ทุกคนสามารถได้ยิน และทำนองที่คนอายุน้อยเท่านั้นสามารถได้ยิน

 สัตว์ 
ในสัตว์มีกระดูกสันหลังหลายชนิดเช่น ปลา นก และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก หูจะไม่เสื่อมตามวัย 
เพราะสามารถสร้างเซลล์ประสาทรับความรู้สึกในหูชั้นในขึ้นมาใหม่ได้ 
ในขณะที่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมรวมถึงมนุษย์ได้เสียความสามารถนี้ไปตามพันธุกรรม
ห้องปฏิบัติการหลายแห่งทั่วโลกกำลังทำการศึกษาเปรียบเทียบระหว่างนกกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม มีจุดมุ่งหมายเพื่อค้นหาความแตกต่างแล้วพัฒนาการรักษาใหม่ๆ เพื่อแก้ปัญหาการได้ยินในมนุษย์

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

หมวดหมู่:โสตสัมผัสวิทยา
หมวดหมู่:ความผิดปกติในการสื่อสาร
หมวดหมู่:การได้ยิน
หมวดหมู่:เวชศาสตร์ผู้สูงอายุ