โวก

โวก () หรือในภาษาไทยมีการแปลว่า การตื่นตัว, การตื่นรู้ เป็นคำพ้องความหมายกับคำว่า awake ในภาษาอังกฤษแบบอเมริกันทั่วไป ในภาษาอังกฤษท้องถิ่นอเมริกันเชื้อสายแอฟริกัน มีการใช้คำนี้ตั้งแต่ช่วงทศวรรษที่ 1930 เป็นต้นมา เพื่ออ้างถึงการตระหนักถึงปัญหาทางสังคมและการเมืองที่ส่งผลกระทบต่อชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกัน โดยมักจะใช้ในรูปแบบ stay woke

นับจากช่วงคริสต์ทศวรรษ 2010 เป็นต้นมา มีการนำมาใช้เพื่ออ้างถึงการตระหนักรู้ในวงกว้างมากขึ้นเกี่ยวกับความเหลื่อมล้ำทางสังคม เช่น ความอยุติธรรมทางเชื้อชาติ การกีดกันทางเพศ และการปฏิเสธสิทธิของกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ คำว่าโวก ยังใช้ในแนวคิดบางอย่างของอเมริกันฝ่ายซ้าย ที่เกี่ยวข้องกับเอกลักษณ์ทางการเมืองและความยุติธรรมทางสังคม เช่น เอกสิทธิ์คนขาวและการชดเชยให้กับการค้าทาสในสหรัฐอเมริกา

มีการเอ่ยถึงวลี "stay woke" ขึ้นในเพลงที่บันทึกเสียงตั้งแต่กลางศตวรรษที่ 20 ของลีด เบลลีและหลังปี 2000 กับเพลงของเอรีกาห์ บาดู คำว่า "woke" ได้รับความนิยมมากขึ้นในช่วงทศวรรษปี 2010 เมื่อเวลาผ่านไป ก็เริ่มเชื่อมโยงกับเรื่องราวอื่น ๆ นอกเหนือไปจากเชื้อชาติ เช่น เพศ และอัตลักษณ์ที่ถูกมองว่าถูกกีดกัน มากขึ้น ในระหว่างการประท้วงที่เฟอร์กูสันในปี 2014 วลีดังกล่าวได้รับความนิยมจากกลุ่มนักเคลื่อนไหวแบล็กไลฟส์แมตเทอร์ (BLM) ที่ต้องการสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับการยิงชาวแอฟริกันอเมริกันโดยตำรวจ หลังจากที่คำนี้ถูกใช้ในสังคมผู้เล่นทวิตเตอร์ผิวสีดำ คนผิวขาวก็ได้ใช้ คำว่า wake up กันมากขึ้น โดยพวกเขามักใช้คำนี้เพื่อแสดงการสนับสนุน BLM คำนี้ได้รับความนิยมในหมู่คนรุ่นวัยมิลเลนเนียลและคนรุ่นวัยเครือข่ายสื่อสาร เมื่อมีการใช้คำนี้แพร่หลายไปทั่วโลก คำว่า awake จึงมีการเพิ่มเข้าไปใน พจนานุกรมภาษาอังกฤษ ฉบับออกซฟอร์ด ในปี 2017

ภายในปี 2019 คำนี้ใช้ในเชิงเสียดสี เป็นคำที่ดูถูกเหยียดหยามในหมู่ฝ่ายขวาและกลุ่มสายกลาง บางกลุ่มในประเทศตะวันตกที่โจมตีกลุ่มฝ่ายซ้ายและกลุ่มก้าวหน้าต่าง ๆ คำนี้ใช้เพื่อวิพากษ์วิจารณ์การกระทำว่าทำแบบผิวเผินหรือไม่จริงใจ ในเวลาต่อมา คำศัพท์ต่าง ๆ เช่น การล้างการตื่นรู้ (woke-washing) และ ทุนนิยมตื่นรู้ (woke capitalism) ได้เกิดขึ้นเพื่อวิพากษ์วิจารณ์องค์กรที่โฆษณาว่ามุ่งมั่นเพื่อความยุติธรรมทางสังคมเพื่อผลประโยชน์ทางการเงิน ซึ่งเรียกอีกอย่างว่า "การเคลื่อนไหวเพื่อแสดงออก" (performative activism)

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:แบล็กไลฟส์แมตเทอร์
หมวดหมู่:คำสร้างใหม่
หมวดหมู่:ข้อโต้เถียงทางการเมือง
หมวดหมู่:คำศัพท์ความยุติธรรมทางสังคม