หิโตปเทศ

หิโตปเทศ  (สันสกฤต: हितोपदेशः, IAST: Hitopadeśa, "ตำรับที่แนะนำประโยชน์เกื้อกูล") เป็นคัมภีร์อินเดียภาษาสันสกฤตประกอบด้วยนิทานอุทาหรณ์ที่มีตัวละครเป็นทั้งคนและสัตว์ คัมภีร์นี้ได้รวบรวมคำคม ความรู้ทางโลก และคำแนะนำด้านการเมืองไว้ด้วยภาษาที่เรียบง่ายและสวยงาม ได้รับการแปลเป็นหลายภาษา

ที่มาของคัมภีร์ไม่ทราบแน่ชัด แต่จากต้นฉบับตัวเขียนที่หลงเหลืออยู่ ระบุว่าแต่งขึ้น ค.ศ. 1373 (พ.ศ. 1916) อาจแต่งโดยนารายณะบัณฑิตซึ่งคงมีชีวิตอยู่ในรัชกาลพระเจ้าธวลจันทรแห่งเบงกอล เพราะปรากฏข้อความกล่าวถึงในช่วงท้ายของหิโตปเทศ นารายณะบัณฑิตได้อ้างถึงคัมภีร์ที่ใช้ในการเรียบเรียงหิโตปเทศอย่างปัญจตันตระและคัมภีร์อื่น ๆ อย่างนีติศตกะของจาณักยพราหมณ์ หรือ จาณักยศตกะ และกามันทกียนีติสาร ซึ่งเป็นวรรณกรรมนิติศาสตร์ของอินเดีย ส่วนในประเทศไทย พบอยู่ 9 สำนวน

อ้างอิง

หมวดหมู่:คติชนอินเดีย
หมวดหมู่:คัมภีร์ภาษาสันสกฤต
หมวดหมู่:วรรณกรรมอินเดีย
หมวดหมู่:ปัญจตันตระ