พิธีแห่นางแมว

พิธีแห่นางแมว (, พิธีแหนางแมว) เป็นพิธีกรรมขอฝนโดยใช้แมวตามความเชื่อพื้นบ้านที่มีการจัดขึ้นในช่วงหน้าแล้ง ตั้งแต่เดือนพฤษภาคมจนถึงสิงหาคม สามารถพบได้ทั้งในภาคกลางกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย และ ประเทศกัมพูชา

 รายละเอียด 
พิธีแห่นางแมวเป็นพิธีขอฝนที่ชาวนาในภาคกลางและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยนิยมทำกันมากที่สุด นอกจากนี้ยังมีการฉลองพิธีนี้ในประเทศกัมพูชา ถึงแม้ว่าจะยังไม่ชัดเจนว่าพิธีนี้มีต้นกำเนิดมาจากอารยธรรมเขมรหรือจากลาวในภายหลัง

พิธีแห่นางแมวมักจะใช้แมวสีสวาดหรือแมวสีดำ โดยจะถูกนำใส่ในตะกร้าทำจากไม้ไผ่หรือหวาย และปิดฝาเพื่อป้องกันไม่ให้แมวหลบหนีไป แมวที่มีสีคล้ายเมฆหรือสีดำจะถูกเลือกใช้เพราะเชื่อว่าจะนำมาซึ่งโชคลาภ ตะกร้านี้จะถูกแขวนไว้ที่เสาไม้หรือไม้ไผ่ที่มีคนหามสองคนคอยถืออยู่ พิธีเริ่มด้วยผู้สูงอายุในกลุ่มขอให้แมวนำฝนมาสู่แผ่นดิน หลังจากนั้นขบวนพร้อมวงดนตรีจะเดินผ่านถนนในหมู่บ้าน และขอให้ผู้คนที่ยืนดูสาดน้ำลงบนแมว

ขบวนแห่นางแมวจะจัดขึ้นเมื่อฝนแล้งจนกลายเป็นปัญหาสำหรับชาวนา โดยปกติชาวบ้านจะเริ่มปลูกข้าวทันทีเมื่อฝนมาหลังจากพิธีแรกนาขวัญในต้นเดือนพฤษภาคม หากไม่มีฝนตกหลังพิธีนี้ ชาวบ้านมักจะตัดสินใจจัดขบวนแห่นางแมว

ขบวนแห่นางแมวมีความคึกคักและมีชีวิตชีวาแบบเดียวกับระบำตรฏ (, รบำตฺรุฏิ) โดยมีวงดนตรีที่ประกอบด้วยกลอง ฆ้อง ฉิ่ง และกรับ พร้อมกับการร้องเพลงซึ่งเนื้อเพลงจะใกล้เคียงกับเพลงโบราณที่แปลได้ว่า "ฝนเอ๋ยฝนจงตกมา เรามีน้อยนักในปีนี้ หากไม่มีฝน ข้าวของเราจะตาย"

ในกัมพูชาพิธีแห่นางแมวยังคงทำแบบดั้งเดิม แต่ในประเทศไทยพิธีนี้ได้รับการปรับเพื่อมิให้ถูกวิจารณ์ว่าเป็นการทารุณสัตว์ เพราะแมวกลัวน้ำมาก ในภาคอีสานบางครั้งจะใช้ตุ๊กตาหมีแทนแมว  นอกจากนี้ในจังหวัดอุตรดิตถ์ เด็ก ๆ และพ่อแม่จะใช้การแต่งตัวเป็นแมวแทนการใช้แมวจริง ชาวบ้านในตำบลธาตุทอง อำเภอหนองม่วงไข่ จังหวัดแพร่ จะทำแมวปลอมจากโครงไม้ไผ่และกาบมะพร้าวที่เรียกว่า "น้องสายฝน" ส่วนในบางพื้นที่มีการใช้ตุ๊กตาเฮลโลคิตตี้หรือโดราเอมอนแทนแมวจริงด้วย

 จุดประสงค์ 
พระยาอนุมานราชธน นักมานุษยวิทยาชาวไทย กล่าวว่า แมวไม่ชอบน้ำและถูกเชื่อมโยงกับการก่อให้เกิดภัยแล้งตั้งแต่สมัยโบราณ จึงมีการนำแมวมาอาบน้ำเพื่อปลดปล่อยคำสาปนั้น ขบวนแห่นี้มักเกี่ยวข้องกับราชพิธี และการเรียกว่า "นางแมว" แสดงถึงเกียรติที่ให้กับสัตว์ชนิดนี้ โดยแมวจะถูกแบกโดยจับใส่เสลี่ยง

เช่นเดียวกับพิธีกรรมบูชายุคกลางของยุโรป เช่น Kattenstoet ความหวังในการทำพิธีนี้คือการที่จะทำให้ "ฝนตกเป็นแมวเป็นหมา" (raining cats and dogs) อีกครั้ง หากแมวส่งเสียงร้องระหว่างพิธีจะหมายความว่าฝนจะตกในไม่ช้า คนเขมรและคนไทยหวังว่าฝนจะตกภายใน 3 ถึง 7 วันหลังพิธี พิธีแห่นางแมวนี้ช่วยเสริมสร้างความมั่นใจว่าฝนจะตก และนำความสามัคคีมาสู่ชุมชนเนื่องจากต้องใช้การทำงานร่วมกันของคนในหมู่บ้าน.

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:คติชนไทย
หมวดหมู่:แมวในวัฒนธรรมประชานิยม
หมวดหมู่:แมวไทยในวัฒนธรรมประชานิยม