หลวงพัฒนพงศ์ภักดี (ทิม สุขยางค์)

หลวงพัฒนพงศ์ภักดี (ทิม สุขยางค์)  (พ.ศ. 2390 – 4 ตุลาคม พ.ศ. 2458) เป็นนักประพันธ์โดยเขียนบทละครเป็นพื้น แต่งให้เจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล) เล่นละครโดยมาก เช่นเรื่องราชาธิราช และสามก๊ก เป็นต้น ผลงานสำคัญคือ นิราศหนองคาย ซึ่งเป็นหนึ่งในหนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน

ประวัติ
ทิม สุขยางค์เกิดเมื่อ พ.ศ. 2390 ในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เกิดในครอบครัวตระกูลพ่อค้า บิดาชื่อเฮียงแซ่เหง อาศัยอยู่บนแพเปิดกิจการขายผ้าอยู่ใต้ปากคลองตลาด พระนคร

บิดาได้นำมาฝากตัวกับเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง (เพ็ง เพ็ญกุล) นายทิมได้บวชที่วัดราชบุรณะได้ 3 พรรษา ก็ลาสิกขาใน พ.ศ.  2413  ได้กลับมาเป็นทนาย  (ผู้ติดตาม) ของเจ้าพระยามหินทรศักดิธำรงซึ่งขณะนั้นมีบรรรดาศักดิ์เป็นพระยาราชสุภาวดี จน พ.ศ. 2418 ได้เดินทางร่วมกองทัพซึ่งเจ้าพระยามหินทรศักดิธำรงเป็นแม่ทัพคุมกองทัพจากกรุงเทพฯ ขึ้นไปปราบฮ่อที่เมืองหนองคาย โดยได้นายทิมได้แต่ง นิราศหนองคาย ในการเดินทางนี้ แต่เมื่อนำออกพิมพ์โฆษณาเมื่อ พ.ศ.  2421 ถูกฟ้องร้องว่าหมิ่นประมาทสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง  บุนนาค) เมื่อไต่สวนความได้ยอมรับว่าแต่งขึ้นด้วยปัญญาความคิดของตนเองไม่มีผู้ใดแนะนำสั่งสอน จึงถูกตัดสินลงโทษเฆี่ยน 50 ที จำคุกอยู่ 8 เดือน และให้ทำลายหนังสือนิราศหนองคายฉบับพิมพ์ทั้งหมด 

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานอภัยโทษจึงพ้นจากการจองจำกลับไปอยู่กับเจ้าพระยามหินทรศักดิธำรง ได้รับแต่งตั้งเป็นขุนจบพลรักษ์ ขุนหมื่นประทวนในกรมพระสุรัสวดี หลังจากที่เจ้าพระยามหินทรศักดิธำรงถึงแก่อนิจกรรมได้มาเป็นข้าหลวงในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุฑารัตนราชกุมารีและพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพิไชยมหินทโรดม ภายหลังได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นหลวงพัฒนพงศ์ภักดี  สังกัดในกรมพระคลังข้างที่ เมื่อ พ.ศ.  2439

หลวงพัฒนพงศ์ภักดี (ทิม สุขยางค์) ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2458 รวมอายุ  68 ปี

ชีวิตส่วนตัว

หลวงพัฒนพงศ์ภักดี (ทิม สุขยางค์) มีภรรยาชื่อเสงี่ยม ใช้ชีวิตร่วมกันมาตั้งแต่สมัยที่ยังไม่ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ อาจเป็นไปได้ว่าเสงี่ยมเป็นบุตรสาวคนหนึ่งของเจ้าพระยามหินทรศักดิ์ธำรง หรือเสงี่ยมอาจเป็นหนึ่งในนักแสดงคนหนึ่งในคณะละคร หรืออาจเป็นผู้อื่นที่มีชื่อพ้องกันกับเสงี่ยมครูละครก็ได้

หลวงพัฒนพงศ์ภักดี (ทิม สุขยางค์) มีบุตรชายซึ่งเกิดแต่นางเสงี่ยม จำนวน 2 คน คือ
 มหาอำมาตย์โท พระยาสารศาสตร์ศิริลักษณ์ (สรรเสริญ สุขยางค์) อดีตเจ้ากรมทาง ผู้บัญชาการกรมรถไฟหลวง และผู้ปฏิบัติราชการในตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงพาณิชย์และคมนาคม
 พระสาโรชรัตนนิมมานก์ (สาโรช สุขยางค์) อดีตรองอธิบดีกรมศิลปากร สถาปนิกชั้นพิเศษสังกัดกรมศิลปากร

ผลงาน
บทละคร
 พระอภัยมณี
 ราชาธิราช
 ลักษณวงศ์
 ทินวงศ์
 ยักษียักษา
 สามก๊ก
 จักรแก้ว
 ขุนช้าง ขุนแผน
 อาบูหะซัน
 บ้วยหั่งเหลา
 สิงหไตรภพ
 สามฤดู
 มณีสุริยง
 พระเจ้าติวอ๋องหลงนางขันกี
 ทิ้งพวงมาลัยเจ๊ก
 สุริวงศ์พรหเมศ
 วงศ์เทวราชา

กลอนอ่าน
 มณีนพรัตน์
 กายนคร
 ฉัตรสามชั้น  (สุภาษิตคำกลอน)
 พระศรสุริยัน
 นิราศหนองคาย

อื่น ๆ
 โคลงกระทู้สุภาษิต

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:กวีชาวไทย
หมวดหมู่:นักเขียนชาวไทย
พัฒนพงศ์ภักดี
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายจีน