ธวัช

ธวัช (; ธวช, ) เป็นคำภาษาสันสกฤตหมายถึงธง หรือนิยมแปลว่าเป็น "ธงชัย" ธวัชปรากฏในประติมานวิทยา ปรัมปราวิทยา และสถาปัตยกรรมของศาสนาฮินดู, ศาสนาพุทธ และศาสนาไชนะ รวมถึงเป็นหนึ่งในอัษฏมงคลหรือสัญลักษณ์อันเป็นมงคลแปดประการ

ในศาสนาฮินดู
ในประติมานวิทยาฮินดู ธงมรความสัมพันธ์และอาจบูชาร่วมกับเทพเจ้าองค์ต่าง ๆ ในโบสถ์พราหมณ์สามารถพบโครงสร้างธวัชสตมภ์หรือเสาธงชัย ตั้งอยู่ด้านหน้าหรือด้านบนสุดของวิหาร เสาธงชัยยังใช้งานเป็นสัญลักษณ์ถึงแกนโลก และเป็นเสาที่แบ่งโลกกับสวรรค์ข้อความตัวเอน

ตอนหนึ่งในมหาภารตะมีกล่าวถึงธงต่าง ๆ พร้อมกับอาวุธที่บรรดานักรบใข้ในสงครามกุรุเกษตร เช่น อรชุน - หนุมาน, ภีมะ - สิงห์ เป็นต้น

ในธรรมเนียมทิเบต
ตามเกิมปาหรืออารามแบบทิเบตและวิหารแบบทิเบตนิยมสร้างธวัชหรือธงชัยในรูปทรงกระบอกบนเสา บนยอดมีฉัตร ประดับด้วยจินตามณึ ที่ขอบฉัตรอาจมีมกร หรือบ้างอาจประดับยอดด้วยตรีศูลแบบที่พระราชวังโปตาลา นอกจากนี้ยังมีธวัชในรูปธงสำหรับถือที่มีความเกี่ยวข้องกับเทพเจ้าองค์ต่าง ๆ เช่น พระเวสสุวรรณA Handbook of Tibetan Buddhist Symbols by Robert Beer, Shambhala, 2003, p.13The Encyclopedia of Tibetan Symbols and Motifs by Robert Beer, Shambhala, 1999, p.180

อ้างอิง

หมวดหมู่:ประติมานวิทยาฮินดู
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมทิเบต
หมวดหมู่:ธง
หมวดหมู่:คำและวลีภาษาสันสกฤต
หมวดหมู่:อุปกรณ์ประกอบพิธีกรรมในศาสนาพุทธ