ไม่แม้แต่จะผิด

“ไม่แม้แต่จะผิด” เป็นวลีที่ใช้เรียกวิทยาศาสตร์เทียม มีความหมายใกล้เคียงกับคำว่า "ไม่สามารถพิสูจน์ว่าเป็นเท็จได้" วลีนี้ใช้เรียกข้อโต้แย้งหรือคำอธิบายที่อ้างว่าเป็นวิทยาศาสตร์แต่มีการใช้ตรรกะวิบัติหรือการตั้งสมมติฐานแบบคาดเดา ซึ่งไม่สามารถพิสูจน์ว่าเป็นจริงหรือเป็นเท็จได้ ดังนั้นจึงไม่สามารถพิจารณาได้อย่างเป็นวิทยาศาสตร์

 ที่มา 
โดยทั่วไปจะถือว่าวลีนี้มาจากว็อล์ฟกัง เพาลี นักฟิสิกส์ทฤษฎีผู้ขึ้นชื่อจากความสามารถในการวิจารณ์ทฤษฏีหรือวิทยานิพนธ์ที่ไม่เป็นวิทยาศาสตร์ "อย่างมีสีสัน" 

รูดอล์ฟ เพียร์ลส์กล่าวว่าครั้งหนึ่งเคยมีเหตุการณ์ที่ "เพื่อนคนหนึ่งนำวิทยานิพนธ์ของนักฟิสิกส์หนุ่มมาให้เพาลีดู เขาเดามันว่าคงไม่มีสาระมากนัก แต่ก็ยังอยากได้ความเห็นของเพาลี เพาลีกล่าวอย่างสลดใจว่า 'มันไม่แม้แต่จะผิดด้วยซ้ำ' " บ้างก็บันทึกไว้ว่า "ไม่ใช่แค่มันไม่ถูก แต่มันไม่แม้แต่จะผิดด้วยซ้ำ" หรือในภาษาเยอรมันซึ่งเห็นภาษาแม่ของเพาลีว่า "" เพิร์ลส์ระบุว่าเรื่องนี้ถูกเล่าต่อๆไปมากจนไม่สามารถหาเค้าเดิมได้ เขากล่าวว่าเขาได้เล่าเฉพาะเรื่องที่เขาได้เห็นมาเป็นการส่วนตัวเท่านั้น นอกจากนี้เพิร์ลส์ยังยกตัวอย่างอื่นขึ้นมานั่นคือ เพาลีเคยตอบเลฟ ลันเดาว่า “สิ่งที่คุณพูดมามันมั่วซะจนแยกไม่ได้ว่ามันไร้สาระหรือไม่”

ในโมเดลนี้ ใช้ในการแบ่งแยกความแตกต่างระหว่างสิ่งที่ไม่ถูกต้องธรรมดา (เช่น เกิดจากข้อผิดพลาดทางข้อเท็จจริงหรือตรรกะทั่วไป) กับสิ่งที่ไม่ถูกต้องอย่างสิ้นเชิงจนไม่สามารถพิสูจน์ความผิดพลาดได้

ปีเตอร์ วอยต์ใช้วลี "ไม่แม้แต่จะผิด" เพื่อหมายถึง "ไม่สามารถพิสูจน์ว่าเป็นเท็จได้"

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 


หมวดหมู่:คำศัพท์วิทยาศาสตร์
หมวดหมู่:ปรัชญาวิทยาศาสตร์
หมวดหมู่:วลีภาษาอังกฤษ