กบฏบู๊ขิวเขียมและบุนขิม

กบฏบู๊ขิวเขียมและบุนขิม () หรือ กบฏครั้งที่สองในฉิวฉุน () เป็นการก่อการกำเริบเชิงลงโทษในปี ค.ศ. 255 นำโดยบู๊ขิวเขียมและบุนขิม ขุนพลสองคนของรัฐวุยก๊ก เพื่อต่อต้านผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์สุมาสูและตระกูล เป็นการก่อกบฏครั้งที่สองในชุดกบฏสามครั้งที่เกิดขึ้นในฉิวฉุน  (壽春 โช่วชุน; ปัจจุบันคืออำเภอโช่ว นครลู่อาน มณฑลอานฮุย) ในช่วงทศวรรษ 250 ในยุคสามก๊กในประวัติศาสตร์จีน

 ภูมิหลัง 
ในปี ค.ศ. 249 สุมาอี้ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งวุยก๊กยึดอำนาจจากโจซองผู้สำเร็จราขการร่วมในอุบัติการณ์สุสานโกเบงเหลงและควบคุมราชสำนักวุยก๊กอย่างเบ็ดเสร็จ สุมาสูบุตรชายคนโตของสุมาสูผู้สืบทอดอำนาจต่อจากบิดาได้ปลดจักรพรรดิโจฮองจากตำแหน่งในปี ค.ศ. 254 และตั้งโจมอขึ้นเป็นจักรพรรดิแทน หลังจากที่สุมาสูล่วงรู้แผนการของโจฮองที่จะช่วงชิงพระราชอำนาจคืนกลับราชวงศ์ ขุนพลบู๊ขิวเขียมและบุนขิมซึ่งประจำการอยู่ที่ฉิวฉุนรู้สึกไม่พอใจตระกูลสุมาและตัดสินใจก่อกบฏในเวลาไม่กี่เดือนหลังการขึ้นครองราขย์ของโจมอ

 การวางแผน 
เมื่อบู๊ขิวเขียมและบุนขิมก่อกบฏ ทั้งคู่ตัดสินใจลอบรับกำลังทหารจำนวนมากโดยไม่เผยให้เป็นที่รับรู้ว่าพวกตนมีเจตนาจะก่อกบฏ บู๊ขิวเขียมและบุนขิมส่งคนนำสารไปพบจูกัดเอี๋ยนเพื่อขอให้ระดมพลและเรียกพบภาษีจำนวนมากจากมณฑลอิจิ๋ว จูกัดเอี๋ยนเห็นว่าคำขอนี้ไม่มีเหตุผล จึงอนุมานได้ว่าบู๊ขิวเขียมและบุนขิมวางแผนก่อกบฏ จูกัดเอี๋ยนจึงสั่งให้นำตัวคนนำสารไปประหารชีวิต

 กบฏ 
ข่าวการก่อกบฏรู้ไปถึงง่อก๊กที่เป็นรัฐอริของวุยก๊กอย่างรวดเร็ว ง่อก๊กต้องการอำเภอฉิวฉุนมาเป็นเวลานานแล้ว ซุนเหลียงจักรพรรดิง่อก๊กจึงทรงส่งกำลังทหารไปช่วยสนับสนุนบู๊ขิวเขียมและบุนขิมเพื่อทำให้ทัพวุยก๊กอ่อนกำลังลง ซุนจุ๋นนำกองกำลังสนับสนุนพร้อมด้วยเล่าเบาและลิกี๋ ส่วนทางด้านทัพวุยก๊ก สุมาสู, อ้าวจุ๋น, เตงงาย และจูกัดเอี๋ยนได้รวมกำลังทหารยกไปปราบกบฏ 

อองกี๋ข้าหลวงมณฑลเกงจิ๋วต้องการจะเข้ายึดลำเต๋ง (南頓 หนานตุ้น) ก่อนที่บู๊ขิวเขียมและบุนขิมจะยึดได้ สุมาสูต้องการคอยจนกว่ากองกำลังของวุยก๊กที่ระดมกำลังมาทั้งหมดจะยกมาถึงก่อนจะเข้าโจมตีฉิวฉุน จึงปฏิเสธไม่ให้อองกี๋โจมตีก่อน อองกี๋เห็นว่านี่ไม่ใช่การดำเนินการที่ดี จึงนำกองกำลังของตนเข้าโจมตีลำเต๋ง ไม่นานหลังจากอองกี๋ยึดพื้นที่ได้ กองกำลังที่นำโดยบู๊ขิวเขียมก็มาถึง แต่เมื่อเห็นว่าอองกี๋มาตั้งมั่นอยู่แล้ว บู๊ขิวเขียมจึงล่าถอยอย่างรวดเร็ว ทุกคนเห็นว่าอองกี๋ทำได้ถูกต้อง จึงไม่มีการลงโทษใด ๆ กับอองกี๋ที่ฝ่าฝืนคำสั่ง 

จากนั้นทัพวุยก๊กก็หยุดเพื่อระดมกำลัง สร้างความหวาดกลัวให้ฝ่ายกบฏเป็นผลสำเร็จ ท้ายที่สุดฝ่ายกบฏก็ยุติการก่อจลาจล ภูมิภาคทางเหนือของแม่น้ำห้วย (淮河 หฺวายเหอ) เป็นที่ที่ครอบครัวของฝ่ายกบฏอาศัยอยู่ ซึ่งทำให้ขวัญกำลังใจของฝ่ายกบฏลดลง หลายกองกำลังต่างละทิ้งบู๊ขิวเขียมและบุนขิม สุมาสูเห็นดังนั้นจึงสั่งให้เตงงายนำกำลังทหารจำนวนน้อยไปยังป้อมปราการงักแกเสีย (樂嘉 เยฺว่เจีย) แล้วลวงให้บุนขิมเข้าโจมตีโดยบุนขิมคิดว่าที่ป้อมมีกำลังทหารจำนวนน้อย คืนนั้นสุมาสูสามารถนำทัพหลักมาเสริมงักแกเสียผ่านสะพานลอยน้ำโดยที่บุนขิมไม่รู้ ด้านบุนขิมส่งบุนเอ๋งบุตรชายเข้าโจมตีงักแกเสียในคืนนั้น บุนเอ๋งจึงเผชิญหน้ากับกำลังทหารจำนวนมากกว่า 100,000 นายและยึดงักแกเสียไม่สำเร็จ ครั้นเวลาเช้า บุนขิวเห็นว่าจู่ ๆ ทหารข้าศึกก็มีจำนวนเพิ่มขึ้นกะทันหันจึงสั่งให้ล่าถอย แต่ในที่สุดก็ถูกซือหม่า ปาน (司馬班) นำกำลังมาสกัดทางไว้ ทำให้ราษฎรของฉิวฉุนจำนวนมากหนีไปง่อก๊กด้วยความเกรงกลัวว่าพวกตนจะถูกสังหารหมู่ กลุ่มกบฏที่เหลือก็สลายตัวไป บู๊ขิวเขียมถูกสังหารในอำเภอซิมก๋วน (慎縣 เชิ่นเซี่ยน) ด้วยฝีมือของจาง ฉู่ (張屬) ส่วนบุนขิมรีบหนีไปเข้าด้วยง่อก๊ก ในช่วงที่บุนขิมเดินทางมาถึงอำเภอฮางเสีย (項縣 เซี่ยงเซี่ยน) ภูมิภาคแม่น้ำห้วยที่เหลือก็ถูกยึดโดยจูกัดเอี๋ยน เวลานั้นทัพง่อก๊กที่ยกมาช่วยฝ่ายกบฏยังไปไม่ถึงฉิวฉุน จึงมีคำสั่งให้ล่าถอยจากตังหิน (東興 ตงซิง) จูกัดเอี๋ยนส่งกำลังทหารเข้าโจมตีกองกำลังของง่อก๊ก สังหารเล่าเบาและทหารอีกจำนวนมาก

 ผลสืบเนื่อง 
บุนขิมและครอบครัวหนีไปยังง่อก๊กได้สำเร็จ แต่ก็ถูกจูกัดเอี๋ยนสังหารในช่วงที่จูกัดเอี๋ยนก่อกบฏต่อวุยก๊กในอีกไม่กี่ปีต่อมา สุมาสูเสียชีวิตขณะอายุไม่มากและไม่มีทายาท อำนาจการสำเร็จราชการแผ่นดินจึงสืบต่อไปยังสุมาเจียวที่เป็นน้องชาย สุมาเจียวปราบปรามกบฏในฉิวฉุนครั้งที่ 3 ที่นำโดยจูกัดเอี๋ยนในอีกไม่กี่ปีต่อมา และภายหลังก็ส่งทัพเข้าพิชิตจ๊กก๊กในอีกไม่กี่ปีต่อมา ภายหลังจากสุมาเจียวเสียชีวิต อำนาจการสำเร็จราชการสืบต่อไปยังสุมาเอี๋ยนบุตรชาย สุมาเอี๋ยนบังคับจักรพรรดิโจฮวนให้สละราชบัลลังก์ให้ตน สุมาเอี๋ยนก่อตั้งราชวงศ์จิ้น ในปี ค.ศ. 280 ง่อก๊กตกเป็นของราชวงศ์จิ้นและยุคสามก๊กก็สิ้นสุดลง

 บุคคลในยุทธการ 
ทัพบู๊ขิวเขียมและบุนขิม
  บู๊ขิวเขียม
 กว้านชิว ซิ่ว (毌丘秀) หลบหนีไปง่อก๊ก
 กว้านชิว จ้ง (毌丘重)  หลบหนีไปง่อก๊ก
 บุนขิม หลบหนีไปง่อก๊ก
 บุนเอ๋ง หลบหนีไปง่อก๊ก

ทัพง่อก๊ก
 ซุนจุ๋น
 ลิกี๋
  เล่าเบา
 ลู่ ข่าย (陸凱)ทัพวุยก๊ก
 สุมาสู
 ซือหม่า ปาน (司馬班)
 อินต้ายบก
 เตงงาย
 อองกี๋
 จูกัดเอี๋ยน
 เจียวปั้น (蔣班 เจี่ยง ปาน)
 อ้าวจุ๋น

 ในวัฒนธรรมประชานิยม 
เหตุการณ์กบฏบู๊ขิวเขียมและบุนขิมร่วมด้วยเหตุการณ์กบฏในฉิวฉุนอีก 2 ครั้งเป็นด่านที่เล่นได้ในโหมดเนื้อเรื่องของราชวงศ์จิ้นในซีรีส์วิดีโอเกมไดนาสตีวอริเออร์ โดยปรากฏครั้งแรกในภาค 7

 ดูเพิ่ม 
 กบฏสามครั้งในฉิวฉุน
 สงครามเชิงลงโทษ
 การพิชิตจ๊กก๊กของวุยก๊ก
 บู๊ขิวเขียม
 บุนขิม

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 
 ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).
 ฝาน เสฺวียนหลิง (648). จิ้นชู.
 ซือหม่า กวาง (1084). จือจื้อทงเจี้ยน.

หมวดหมู่:พ.ศ. 798
หมวดหมู่:ข้อพิพาทในคริสต์ทศวรรษ 250
บู๊ขิวเขียมและบุนขิม
หมวดหมู่:สงครามสามก๊ก
หมวดหมู่:วุยก๊ก
บู๊ขิวเขียมและบุนขิม
บู๊ขิวเขียมและบุนขิม