เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์

รองศาสตราจารย์ ว่าที่ร้อยตรี เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ ( เกิด 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2515) อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีชื่อเสียงจากการเรียกร้องให้ตรวจสอบจีที200 และการต่อต้านวิทยาศาสตร์เทียมด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

การศึกษา
เจษฎาศึกษาระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาตอนต้นจากโรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ต่อมาได้รับทุนการศึกษาจากโครงการพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลายจากโรงเรียนบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) ต่อมาได้รับปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาพันธุศาสตร์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาเทคโนโลยีชีวภาพจากมหาวิทยาลัยมหิดล และปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาชีวโมเลกุลจากมหาวิทยาลัยเอดินบะระ 

การทำงาน
หลังสำเร็จการศึกษา เจษฎาเข้าทำงานเป็นอาจารย์ที่ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นอกจากการเป็นอาจารย์ด้านชีววิทยา เจษฎามีความสนใจในวิทยาศาสตร์แขนงต่าง ๆ

กรณีจีที200

หน่วยงานในประเทศไทยจัดซื้อจีที200 เพื่อใช้ในการตรวจหาอาวุธและระเบิดตั้งแต่ พ.ศ. 2548 – 2552 ในช่วงที่มีการใช้งานเครื่องดังกล่าว มีผู้ใช้พันทิป.คอมจำนวนหนึ่งติดตามสถานการณ์การใช้งานเครื่องดังกล่าวและตั้งข้อสงสัยว่าอุปกรณ์ดังกล่าวไม่น่าจะมีประสิทธิภาพ เจษฎาและจุฬา พิทยาภินันท์ นิสิตปริญญาเอก จึงร่วมกันเปิดเผยและร้องขอให้รัฐบาลตรวจสอบประสิทธิภาพของอุปกรณ์ดังกล่าว กระทั่งรัฐบาลในขณะนั้นได้แต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบประสิทธิภาพของจีที200 และอัลฟา6 อุปกรณ์ลักษณะเดียวกัน ในการตรวจสอบวัตถุระเบิด โดยเจษฎาเป็นกรรมการ พบว่ามีความแม่นยำเทียบเท่าการคาดเดา จนมีการยกเลิกการใช้งานอุปกรณ์นี้

ในการอภิปรายร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2565 จิรัฏฐ์ ทองสุวรรณ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล จังหวัดฉะเชิงเทรา อภิปรายถึงงบประมาณของกระทรวงกลาโหมที่ไม่พบในเอกสารงบประมาณว่ากองทัพบกได้ทำสัญญาว่าจ้างสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ให้ตรวจสอบจีที200 เมื่อเดือนมีนาคม เจษฎาจึงโพสต์เฟซบุ๊กตั้งข้อสงสัยต่อ สวทช. ถึงสาเหตุการรับตรวจเครื่องดังกล่าวทั้งที่ทราบอยู่แล้วว่าเป็นพลาสติกเปล่าและอาจทำให้ สวทช. เสียหายได้หากมีส่วนร่วม ต่อมาได้ให้สัมภาษณ์กับพีพีทีวีว่าไม่ควรให้มีการจ้างตรวจสอบในลักษณะนี้เนื่องจากไม่คุ้มค่ากับงบประมาณที่เสียไป ไม่เกิดประโยชน์ในการต่อสู่คดีในชั้นศาล และตั้งข้อสงสัยว่ากองทัพบกอาจนำผลตรวจไปใช้ดำเนินการจำหน่ายหรือนำกลับมาใช้โดยคิดว่าใช้ได้จริง

การต่อต้านวิทยาศาสตร์เทียมและนักสื่อสารวิทยาศาสตร์
เจษฎามักคอยหักล้างข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์บนเพจเฟซบุ๊กของตน จนมีสื่อติดต่อขอสัมภาษณ์ในประเด็นต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในสังคม เช่น ภาพถ่ายที่มีรูปคล้ายวิญญาณ คราบคล้ายรอยพญานาค 

เจษฎาเสนอกฎ 9 ข้อที่แสดงลักษณะของวิทยาศาสตร์เทียม เช่น การอ้างคนหมู่มาก การโจมตีตัวบุคคล

เจษฎาให้ความเห็นว่าคนไทยถูกหล่อหลอมให้มีความเชื่อในไสยศาสตร์ มีความศรัทธาในเทคโนโลยีจากการเปิดรับเทคโนโลยีจนละเลยการตั้งข้อสงสัยและการพิสูจน์ข้อเท็จจริง เจษฎาจึงกล่าวว่าต้องเลิก "ไม่เชื่ออย่าลบหลู่" แล้ว "ไม่เชื่อต้องพิสูจน์" เจษฎายังมองว่าขาดความสำคัญของกระบวนการคิดที่ไม่เป็นไปตามระเบียบวิธีแบบวิทยาศาสตร์ ขาดการวิพากษ์ เชื่อตามกัน เนื่องจากกระบวนการศึกษาที่ไม่เปิดให้มีการโต้แย้ง ทั้งยังยึดถือองค์ความรู้เดิมที่ได้รับการศึกษาโดยไม่ปรับตามการศึกษาใหม่ นอกจากนี้วิทยาศาสตร์ยังเป็นวิชาที่มีคำศัพท์เฉพาะทาง ต้องมีวิธีการสื่อสารวิทยาศาสตร์ให้คนทั่วไปเข้าใจง่าย เจษฎาได้พยายามปรับองค์ความรู้ให้เข้าใจง่ายและถ่ายทอดด้วยตนเอง

งานเขียน
เจษฎามีผลงานการเขียนและแปลหนังสือ ดังนี้



  (เจษฎาเป็นผู้ร่วมเขียน)






นอกจากนี้ เจษฎายังเขียนเนื้อหาโรคอัลไซเมอร์สำหรับเด็กเล็กและเด็กกลางในสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน เล่มที่ 31

ชีวิตส่วนตัว
เจษฎามีนักวิทยาศาสตร์ที่เป็นแรงบันดาลใจ ได้แก่ กาลิเลโอ กาลิเลอี, ชาลส์ ดาร์วิน และเกรกอร์ เม็นเดิล จากการที่เจษฎาในวัยเยาว์ศึกษาประวัติของนักวิทยาศาสตร์ที่มีชื่อเสียงระดับโลกแล้วประทับใจในความกล้าหาญในการแย้งความเชื่อดั้งเดิมและศาสนา นอกจากนี้ยังชื่นชอบริชาร์ด ดอว์กินส์ที่มีความคิดเห็นคล้ายคลึงกัน

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นต่ำกว่าสายสะพาย ประจำปี ๒๕๖๓, เล่ม ๑๓๘ ตอนพิเศษ ๓ ข หน้า ๓, ๑ พฤษภาคม ๒๕๖๔
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นต่ำกว่าสายสะพาย ประจำปี ๒๕๕๕, เล่ม ๑๓๐ ตอนที่ ๑๖ ข หน้า ๔, ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๕๖

อ้างอิง

หมวดหมู่:นักชีววิทยาชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากโครงการ พสวท.
หมวดหมู่:นักเขียนชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี)
หมวดหมู่:นิสิตเก่าคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยเอดินบะระ