เทศกาลติหาร

ติหาร (อักษรโรมัน: Tihar) หรือ ยมปัญจกะ (อักษรโรมัน: Yamapanchak) เป็นเทศกาลฮินดูที่เฉลิมฉลองโดยชาวเนปาลและชาวอินเดียในแถบบสิกขิม มีลักษณะเป็นเทศกาลแห่งแสง เช่นเดียวกับทีปาวลี ชาวเนวารแห่งหุบเขากาฐมาณฑุเรียกเทศกาลนี้ว่า ยมปัญจกติหาร และในชาวมเธศีแห่งมเธศเรียกว่า ทีปาวลีติหาร 

เช่นเดียวกับทีปาวลี เทศกาลนี้ประกอบด้วยการจุดตะเกียง ทีโย ด้านในและด้านนอกบ้าน เทศกาลความยาวห้าวันนี้ประกอบด้วยการเฉลิมฉลองและบูชาสิ่งมีชีวิตสี่ชนิดที่เกี่ยวข้องกับพระยม เทพเจ้าฮินดูแห่งความตาย และวันสุดท้ายสำหรับฉลองผู้คน 

ความหมายและความสำคัญของเทศกาลติหาร
เทศกาลติหารเป็นเทศกาลแห่งแสงที่มีความยาวห้าวัน ซึ่งเริ่มต้นในวันกาคติหาร (Kaag Tihar) และสิ้นสุดในวันภาอีติกา (Bhai Tika) โดยในแต่ละวันจะมีการบูชาและเฉลิมฉลองสิ่งมีชีวิตที่เกี่ยวข้องกับพระยม เทพเจ้าแห่งความตายในศาสนาฮินดู ดังนี้

 วันกาคติหาร (Kaag Tihar): วันแรกของเทศกาลที่ชาวบ้านจะบูชานกกา (Kaag) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของการนำข่าวสารและการปกป้องจากสิ่งชั่วร้าย
 วันคุมารีติหาร (Kumari Tihar): วันที่สองที่เฉลิมฉลองเด็กหญิงที่ได้รับการยกย่องเป็นเทพธิดา (Kumari) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความบริสุทธิ์และความศักดิ์สิทธิ์
 วันวัวติหาร (Gai Tihar): วันที่สามที่บูชาวัว (Gai) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์และการเกษตร
 วันสุนัขติหาร (Dog Tihar): วันที่สี่ที่บูชาสุนัข (Dog) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความภักดีและการปกป้อง
 วันภาอีติกา (Bhai Tika): วันสุดท้ายของเทศกาลที่พี่สาวจะทำพิธีบูชาพี่ชาย เพื่ออธิษฐานให้มีชีวิตยืนยาวและปราศจากอันตราย

ตามปฏิทินวิกรมสามวัต เทศกาลเริ่มต้นด้วยวันกาคติหาร (Kaag Tihar - ติหารกา) ตรงกับวันตรโยทาศี ของเดือนการติก กฤษณปักษ์ (วันที่ 13 เดือนมืด) และสิ้นสุดที่ภาอีติกา ตรงกับวันทวิติยา ของเดือนการติก ศุกลปักษ์ ของทุกปี ซึ่งตรงกับเดือนตุลาคมถึงพฤศจิกายนตามปฏิทินเกรเกอเรียน

ชุมชนต่าง ๆ จะมีการจุดประทีปทีโย ประดับบ้านเรือนด้วยแสงไฟ และใช้แป้ง ธัญพืช ทราย และกลีบดอกไม้ มาจัดเรียงเป็นรงโคลีบนพื้น เพื่อเป็นการต้อนเทพเจ้า โดยเฉพาะพระลักษมี และเพื่อขจัดความมืดมิด

อ้างอิง

หมวดหมู่:เทศกาลเนปาล
หมวดหมู่:เทศกาลฮินดู