ArXiv

arXiv (ออกเสียง //อาร์-ไคฟ์// เหมือนคำว่า "archive" โดยใช้ตัวอักษรกรีก ไค ⟨χ⟩) เป็นคลังเอกสารดิจิทัลแบบเปิดสำหรับบทความก่อนตีพิมพ์ (พรีปรินต์) และบทความหลังตีพิมพ์ (โพสต์ปรินต์) ฉบับอิเล็กทรอนิกส์ (หรือเรียกว่าอีปรินต์ "e-print") ซึ่งได้รับอนุมัติให้เผยแพร่หลังจากการตรวจสอบ แต่ไม่มีการสอบทานโดยคนในวงวิชาการเดียวกัน (เพียร์รีวิว) arXiv มีบทความทางวิทยาศาสตร์ในสาขาคณิตศาสตร์ ฟิสิกส์ ดาราศาสตร์ วิศวกรรมไฟฟ้า วิทยาการคอมพิวเตอร์ ชีววิทยาเชิงปริมาณ สถิติ การเงินเชิงคณิตศาสตร์ และเศรษฐศาสตร์ โดยเข้าถึงได้ทางออนไลน์

ในหลายสาขาย่อยของคณิตศาสตร์และฟิสิกส์ บทความทางวิทยาศาสตร์เกือบทั้งหมดจะถูกบันทึกเข้าฐานข้อมูล arXiv ก่อนที่มันจะถูกตีพิมพ์ในวารสารวิชาการที่มีเพียร์รีวิว สำนักพิมพ์บางแห่งยังมอบสิทธิให้ผู้เขียนจัดเก็บบทความหลังตีพิมพ์ได้อีกด้วย

คลังเอกสารที่ arXiv.org เริ่มดำเนินการวันที่ 14 สิงหาคม 2534 และเมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2551 ก็มีบทความมากกว่า 5 แสนบทความ ทะลุหนึ่งล้านบทความเมื่อสิ้นปี 2557 และสองล้านบทความเมื่อสิ้นปี 2564 ณ เดือนเมษายน 2564 อัตราการส่งบทความอยู่ที่ประมาณ 16,000 บทความต่อเดือน

arXiv เกิดขึ้นได้ด้วยรูปแบบแฟ้ม TeX ที่กะทัดรัดที่ทำให้ส่งบทความทางวิทยาศาสตร์ผ่านอินเทอร์เน็ตได้อย่างง่ายดายและนำไปแสดงผลทางฝั่งผู้ใช้ ประมาณปี พ.ศ. 2533 Joanne Cohn เริ่มส่งบทความทางฟิสิกส์ฉบับก่อนตีพิมพ์ไปยังเพื่อนร่วมงานทางอีเมลในรูปแบบแฟ้ม TeX แต่ในไม่ช้า เอกสารจำนวนมากที่ส่งไปก็อัดแน่นจนกล่องจดหมายเต็มความจุ Paul Ginsparg ตระหนักถึงความจำเป็นของระบบจัดเก็บข้อมูลส่วนกลาง และในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2534 เขาได้สร้างกล่องจดหมายสำหรับเป็นคลังเอกสารส่วนกลาง เก็บไว้ที่ห้องปฏิบัติการแห่งชาติลอสอลามอส ซึ่งเข้าถึงจากคอมพิวเตอร์เครื่องใดก็ได้ ในเวลาไม่นาน วิธีการเข้าถึงแบบใหม่ก็ถูกเพิ่มเข้ามา โดยเพิ่ม FTP ในปี 2534 Gopher ในปี 2535 และเวิลด์ไวด์เว็บ ในปี 2536 คำว่า e-print ถูกรับมาใช้เรียกบทความต่าง ๆ อย่างรวดเร็ว

 รูปแบบข้อมูล 
เอกสาร arXiv แต่ละฉบับมีเลขระบุเฉพาะตัว:

 YYMM. NNNNN เช่น 1507.00123
 YYMM. NNNN เช่น 0704.0001
 arch-ive/YYMMNNN สำหรับเอกสารเก่า เช่น hep-th/9901001

เอกสารฉบับเดียวกันต่างรุ่นกันจะมีเลขรุ่นระบุที่ตอนท้าย เช่น 1709.08980v1 หากไม่ได้ระบุเลขรุ่น ค่าเริ่มต้นจะเป็นรุ่นล่าสุด

arXiv ใช้ระบบหมวดหมู่ เอกสารแต่ละฉบับจะถูกติดป้ายอย่างน้อยหนึ่งหมวดหมู่ หมวดหมู่บางประเภทมีสองชั้น เช่น q-fin. TR คือหมวดหมู่ “Trading and Market Microstructure” (การซื้อขายและโครงสร้างตลาดขนาดเล็ก) ภายใต้ “quantitative finance” (การเงินเชิงปริมาณ) หมวดหมู่อื่น ๆ มีชั้นเดียว เช่น hep-ex คือ “high energy physics experiments” (การทดลองทางฟิสิกส์พลังงานสูง)

 สถานะลิขสิทธิ์ของเอกสาร 
แฟ้มบน arXiv อาจมีสถานะลิขสิทธิ์ที่แตกต่างกันได้หลายแบบ:

 บางส่วนเป็นสมบัติสาธารณะ ซึ่งในกรณีนี้จะมีคำประกาศระบุไว้
 บางส่วนอนุญาตให้ใช้ได้ภายใต้สัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์ 4.0 แบบแสดงที่มา-อนุญาตแบบเดียวกัน หรือสัญญาอนุญาต ครีเอทีฟคอมมอนส์ 4.0 แบบแสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน
 บางส่วนนั้นลิขสิทธิ์เป็นของผู้จัดพิมพ์ แต่ผู้เขียนมีสิทธิ์ในการจัดจำหน่าย และได้มอบสิทธิ์ดังกล่าวในแบบไม่ผูกขาดและเพิกถอนไม่ได้ให้แก่ arXiv เพื่อจัดจำหน่ายบทความ
 บทความส่วนใหญ่นั้นลิขสิทธิ์เป็นของผู้เขียน และ arXiv ได้รับสัญญาอนุญาตแบบไม่ผูกขาดและเพิกถอนไม่ได้ในการจัดจำหน่าย

 ดูเพิ่มเติม 
 ไซ-ฮับ

 การอ้างอิง 

 แหล่งที่มาทั่วไปและแหล่งอ้างอิง 















 แหล่งข้อมูลอื่น 



หมวดหมู่:การจัดพิมพ์ทางวิชาการ
หมวดหมู่:ฐานข้อมูลออนไลน์
หมวดหมู่:ฐานข้อมูลสาธารณสมบัติ