กระทรวงทหารเรือ

กระทรวงทหารเรือ เป็นอดีตหน่วยงานราชการระดับกระทรวงของไทย จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2453 ในช่วงต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีหน้าที่รับผิดชอบดูแลรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล โดยมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ยกกรมทหารเรือซึ่งในขณะนั้นมีพลเรือโทสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมขุนนครสวรรค์วรพินิต เป็นผู้บัญชาการกรมขึ้นเป็นกระทรวง ทำให้กรมขุนนครสวรรค์วรพินิตทรงเป็นองค์ปฐมเสนาบดีกระทรวงทหารเรือ 

ในคราวเดียวกันได้โปรดเกล้าฯ ให้ยุบเลิกกรมยุทธนาธิการเสียแล้วรวมเข้ากับกระทรวงกลาโหม พร้อมกับให้เสนาบดีกระทรวงกลาโหมทำหน้าที่เป็นผู้บัญชาการทหารบก โดยโปรดเกล้าฯ ให้พลเอกพระเจ้าพี่ยาเธอ พระองค์เจ้าจิระประวัติวรเดช กรมหมื่นนครไชยศรีสุรเดช ผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ เป็นเสนาบดีกระทรวงกลาโหมแทนพลเอกสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระภาณุพันธุวงศ์วรเดช ซึ่งโปรดเกล้าฯให้เป็นจเรทัพบก ในคราวนี้ยังได้โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งสภาป้องกันราชอาณาจักรที่ได้เป็นต้นแบบของสภาความมั่นคงแห่งชาติในเวลาต่อมา

ส่วนสาเหตุการตั้งกระทรวงทหารเรือเกิดขึ้นจากการที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริว่าการปกครองและการฝึกทหารเป็นระเบียบแบบแผนเรียบร้อย สมควรที่จะยกขึ้นเป็นกระทรวงที่มีเสนาบดีดูแล แต่ในเวลาต่อมาด้วยสภาพเศรษฐกิจของสยามในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวไม่สู้จะดีนักอันเป็นผลมาจากสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ทำให้พระองค์มีพระราชดำริว่าสมควรที่จะรวมกิจการทหารบกและทหารเรือเข้าด้วยกันเพื่อเป็นการประหยัดงบประมาณและเพื่อให้กิจการป้องกันพระราชอาณาจักรประสานกันดีขึ้นตามสมควรแก่กาลสมัยจึงได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ยุบเลิกกระทรวงทหารเรือและรวมเข้ากับกระทรวงกลาโหมเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474 โดยมีพลเรือเอกพระเจ้าพี่ยาเธอ พระองค์เจ้าวุฒิไชยเฉลิมลาภ กรมหลวงสิงหวิกรมเกรียงไกร เป็นเสนาบดีกระทรวงทหารเรือพระองค์สุดท้าย ปัจจุบันกิจการของกระทรวงทหารเรือส่วนใหญ่ขึ้นกับกองทัพเรือไทย

 รายพระนามเสนาบดีกระทรวงทหารเรือ 
 ลำดับ (สมัย)   รูป  รายพระนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ 1 100px สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมหลวงนครสวรรค์วรพินิต 11 ธันวาคม 2453 18 มิถุนายน 2463 กำกับราชการกระทรวงทหารเรือ – 100px สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช 19 มิถุนายน 2463  ผู้ทำการแทนเสนาบดีกระทรวงทหารเรือ – 100px หม่อมเจ้าตุ้ม สนิทวงศ์  12 ตุลาคม 2465 – 100px พระเจ้าพี่ยาเธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ 13 ตุลาคม 2465 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2466

ดูเพิ่ม
 กองทัพเรือไทย

 อ้างอิง 

ทหารเรือ
ทหารเรือ
หมวดหมู่:ก่อตั้งในสยามในปี พ.ศ. 2453
ทหารเรือ
หมวดหมู่:สิ้นสุดในสยามในปี พ.ศ. 2474