ตะพาบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ตะพาบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อีสาน: ปลาฝา; อังกฤษ: Southeast Asian softshell turtle; ชื่อวิทยาศาสตร์: Amyda ornata) เป็นตะพาบชนิดหนึ่งในวงศ์ Trionychidae

 อนุกรมวิธาน 
เดิมเชื่อว่าเป็นชนิดย่อยของตะพาบสวน (A. cartilaginea) ซึ่งในปัจจุบันเชื่อกันว่าอยู่เฉพาะในคาบสมุทรมลายูและกลุ่มเกาะมลายู เท่านั้น โดยจากการศึกษาการวิวัฒนาการในปี ค.ศ. 2014 พบว่าทั้งสองสายพันธุ์เป็นสายพันธุ์ที่แตกต่างกัน ฐานข้อมูลสัตว์เลื้อยคลานและกลุ่มงานอนุกรมวิธานเต่า (Turtle Taxonomy Working Group) ถือว่าทั้งสองชนิดเป็นสายพันธุ์ที่แตกต่างกัน

มีสองชนิดย่อย:

 A. o. ornata (Gray, 1861) – พบในประเทศไทย (ทางภาคอีสานของไทย) ลาว เวียดนาม และกัมพูชา
 A. o. phayrei (Theobald, 1868) – พบในประเทศอินเดีย บังกลาเทศ เมียนมาร์ และไทย (ทางภาคใต้ของไทย)

นอกจากนี้ยังพบชนิดย่อยที่ยังไม่ได้ระบุในประเทศบังกลาเทศ แม้ว่ากลุ่มงานอนุกรมวิธานเต่า จะจัดให้อยู่ในชนิดของ A. o. phayrei ก็ตาม

 การกระจายพันธุ์ 
สายพันธุ์นี้พบได้ทั่วไปในแถบอินโดจีน และตั้งแต่ประเทศอินเดียตะวันตกเฉียงเหนือไปทางใต้ จนถึงประเทศพม่าตอนใต้ และไปทางตะวันออกจนถึงประเทศเวียดนาม

 คำอธิบาย 
เมื่อเปรียบเทียบกับ A. cartilaginea แล้ว A. ornata จะมีรูปร่างของหัวลูกศร และมีสีฐานอ่อนกว่าและจุดสีเหลืองที่กระจายตัวมากกว่า ซึ่งโดยปกติจะอยู่แค่ที่บริเวณแก้ม ไม่มีลักษณะของวงแหวนแต่อาจมีจุดสีดำอยู่บนกระดองหลัง ปุ่มใต้คอจะพัฒนาไม่แข็งแรง และมักมีเส้นสีดำมาบรรจบกันสามเส้น (หรือสองเส้น) บนหัว นอกจากสายพันธุ์ย่อย Amyda ornata (ไม่มีชื่อ) จากบังกลาเทศ และ Amyda ornata phayrei แล้วสัณฐานวิทยาของ Amyda ornata ornata ก็ตรงกับตะพาบที่ศึกษาโดย Kuchling และคณะ ในปี ค.ศ. 2004 นอกจากนี้ สกุลย่อย Amyda ornata (ไม่ระบุชื่อ) จะมีสีซีดสม่ำเสมอและมีปุ่มขนาดใหญ่ที่บริเวณคอและกระดองหลังPeter.

 สถานะการอนุรักษ์ 
ในปัจจุบัน บัญชีแดงไอยูซีเอ็นได้จัดกลุ่ม A. ornata เข้ากับ A. cartilaginea และพบว่าตะพาบเหล่านี้อยู่ในสิ่งมีชีวิตที่เกือบอยู่ในข่ายใกล้การสูญพันธุ์ เนื่องจากถูกนำไปบริโภคโดยมนุษย์มากเกินไป การประเมินของ A. ornata ในฐานะสายพันธุ์ที่แตกต่างยังพบว่ามันมีคุณสมบัติสำหรับสถานะใกล้สูญพันธุ์อีกด้วย

 เชิงอรรถและรายการอ้างอิง 

หมวดหมู่:วงศ์ย่อยตะพาบ
หมวดหมู่:สิ่งมีชีวิตที่เกือบอยู่ในข่ายใกล้การสูญพันธุ์