ดิลก

ในศาสนาฮินดู ดิลก (; ติลัก) หรือ ติกะ เป็นรอยแต้มบนหน้าผาก ตรงจุดอาชญาจักรหรือตาที่สาม แต่ก็อาจป้ายตามส่วนอื่นของร่างกาย เช่น คอ มือ อก หรือแขนเช่นกัน ดิลกอาจป้ายทุกวันเพื่อประดับ, ใช้เพื่อบ่งบอกนิกายหรือสำนัก หรือใช้ประกอบพิธีกรรมทางการศาสนาหรือป้ายตามโอกาส แตกต่างกันไปตามธรรมเนียมปฏิบัติของแต่ละที่ นอกจากนี้ยังอาจใช้เพื่อให้เกียรติอีกบุคคลหนึ่ง หรือเพื่อต้อนรับบุคคลอื่นเมื่อมาถึงAxel Michaels (2015), Homo Ritualis: Hindu Ritual and Its Significance for Ritual Theory, Oxford University Press, , pp. 100-112, 327

ดิลกมีลักษณะที่หลากหลาย รวมถึงทำมาจากวัสดุที่แตกต่างกันไป ตั้งแต่เถ้าธุลีจากไฟในยัญบูชา, ขี้วัว, ผงไม้จันทน์หอม, ขมิ้น, ดินเหนียว, ถ่าน ไปจนถึงผงโลหะสีแดง

ในแต่ละสำนักและนิกายของศาสนาฮินดูใช้วัสดุและรูปแบบดิลกที่แตกต่างกันไปMakhan Jha, Anthropology of ancient Hindu kingdoms: a study in civilizational perspective, p. 126

เช่น ในไวษณวนิกายตามธรรมเนียมแบบเคร่งครัดจะใช้การป้ายดิลกและสัญลักษณ์อื่นบนร่างกายสิบสองจุด ดิลกแบบไวษณวะมีชื่อเรียกว่าอุรธวปุนทระ ประกอบด้วยเส้นขีดแนวตั้งสองหรือสามเส้นจากใต้ไรผมจนเกือบถึงปลายจมูก เชื่อมกันตรงกลาง มีลักษณะคล้ายอักษร U กระนั้นยังมีลักษณะเฉพาะของอุรธวปุนทระที่แตกต่างกันไปในแต่ละสำนักของไวษณวนิกาย และมีการใช้วัสดุตั้งแต่ไม้จันทน์หอมไปจนถึงวัสดุอื่น ๆ ส่วนในไศวนิกาย มีดิลกที่เรียกว่า ตริปุนทระ หรือรุทรดิลก นิยมเป็นพิเศษในผู้นับถือพระศิวะ ประกอบด้วยเส้นแนวนอนสามแถบพาดผ่านหน้าผาก ละเส้นนวตั้งหนึ่งเส้นหรือวงกลมอยู่ตรงกลาง ตามธรรมเนียมล้วจะทำมาจากเถ้าธุลีจากยัญบูชา หรือที่เรียกว่า วิภูติ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของการตัดขาดจากทางโลก

อ้างอิง

หมวดหมู่:ศาสนาฮินดู
หมวดหมู่:เครื่องสำอาง