ภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุม

ภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุม เป็น ภูมิอากาศแบบขั้วโลก ที่อุณหภูมิเฉลี่ยรายเดือนไม่เคยเกิน . ภูมิอากาศแบบนี้มักครอบคลุมพื้นที่ที่มีระดับความสูงสูงและบริเวณขั้วโลก (ละติจูด 60–90° เหนือและใต้) เช่น แอนตาร์กติกา และบางเกาะทางตอนเหนือของ แคนาดา และ รัสเซีย พื้นที่ส่วนใหญ่ของ กรีนแลนด์ อยู่ภายใต้อิทธิพลของภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุม แม้ว่าชายฝั่งจะได้รับอิทธิพลจากทะเลมากกว่า ทำให้มี ภูมิอากาศแบบทุ่งทุนดรา ในบางพื้นที่ เกาะบางส่วนของ นอร์เวย์ ใน หมู่เกาะสฟาลบาร์ ยังเอื้อต่อการเกิดภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุมอีกด้วย พื้นที่ที่มีภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุมมักถูกปกคลุมด้วยชั้นน้ำแข็งถาวรและไม่มีพืชพรรณ สัตว์ในภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุมก็มีจำนวนจำกัดและมักอยู่ใกล้กับชายฝั่ง แม้ว่าภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุมจะไม่เอื้อต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์และไม่มีชุมชนพลเรือนอาศัยอยู่ในพื้นที่เหล่านี้ แต่ก็มีสถานีวิจัยบางแห่งกระจายอยู่ใน แอนตาร์กติกา และภายใน กรีนแลนด์

 คำอธิบาย 
ภายใต้ การแบ่งเขตภูมิอากาศแบบเคิพเพิน ภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุมใช้สัญลักษณ์ EF ซึ่งกำหนดว่าไม่มีเดือนใดมีอุณหภูมิเฉลี่ยเกิน  พื้นที่ดังกล่าวพบได้รอบขั้วโลกเหนือและใต้ รวมถึงยอดเขาสูงหลายแห่ง เนื่องจากอุณหภูมิไม่เคยเกินจุดหลอมเหลวของน้ำแข็ง หิมะหรือสิ่งที่สะสมไว้จะยังคงอยู่ถาวรและค่อยๆ ก่อตัวเป็น แผ่นน้ำแข็ง ขนาดใหญ่

ภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุมแตกต่างจาก ภูมิอากาศแบบทันดรา หรือ ET ซึ่งมีฤดูร้อนที่อุณหภูมิสูงกว่าจุดเยือกแข็งตลอดเวลาหลายเดือน ฤดูร้อนนี้เพียงพอที่จะละลายน้ำแข็งที่ปกคลุมในฤดูหนาว ซึ่งจะช่วยป้องกันไม่ให้เกิดแผ่นน้ำแข็งได้ เนื่องจากเหตุนี้ ทันดรา จึงมีพืชพรรณ แต่ภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุมไม่มีแต่ภูมิอากาศแบบน้ำแข็งปกคลุมไม่มี

ภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็งแตกต่างจากภูมิอากาศแบบทันดรา หรือ ET ภูมิอากาศแบบทุนดรามีฤดูร้อนที่อุณหภูมิสูงกว่าจุดเยือกแข็งเป็นเวลาหลายเดือน ฤดูร้อนนี้เพียงพอที่จะละลายน้ำแข็งฤดูหนาว ซึ่งป้องกันการก่อตัวของแผ่นน้ำแข็ง ด้วยเหตุนี้ ทุนดรา จึงมีพืชพรรณ ขณะที่แผ่นน้ำแข็งไม่มี

ภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็งเป็นภูมิอากาศที่หนาวที่สุดในโลก รวมถึงสถานที่ที่หนาวที่สุดบนโลกด้วย โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ย  วอสตอค, แอนตาร์กติกา เป็นสถานที่ที่หนาวที่สุดในโลก และเคยบันทึกอุณหภูมิต่ำสุดได้ที่  ตารางต่อไปนี้แสดงอุณหภูมิเฉลี่ยและอุณหภูมิที่บันทึกได้ในสถานีวิจัยนี้ตลอดทั้งปี:

 สถานที่ 
สองพื้นที่หลักที่มีภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็งคือ แอนตาร์กติกา และ กรีนแลนด์ บางส่วนของเกาะที่อยู่ทางเหนือที่สุดของ แคนาดา และ รัสเซีย รวมถึงบางภูมิภาคและเกาะของหมู่เกาะสฟาลบาร์ ของนอร์เวย์ ก็มีภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็งเช่นกัน

 ละติจูดเหนือสุด 

มหาสมุทรอาร์กติก ตั้งอยู่ในภูมิภาคอาร์กติก ทำให้แผ่นน้ำแข็งขั้วโลกเหนือเป็นส่วนที่กลายเป็นน้ำแข็งของพื้นผิวมหาสมุทรนั้น พื้นดินขนาดใหญ่เพียงแห่งเดียวในละติจูดเหนือสุดที่มีภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็งคือ กรีนแลนด์ แต่ยังมีเกาะเล็ก ๆ ใกล้กับมหาสมุทรอาร์กติกที่มีแผ่นน้ำแข็งถาวรอีกหลายแห่ง บางสถานที่ เช่น อเลิร์ต, นูนาวุต แม้ว่าจะถูกจัดว่าเป็นภูมิอากาศแบบทุนดรา แต่ก็มีลักษณะบางประการของภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็ง เพราะแม้ว่าอเลิร์ตจะมีอุณหภูมิสูงกว่าจุดเยือกแข็งในช่วงเดือนกรกฎาคมและสิงหาคม แต่ในหลาย ๆ ปี หิมะก็ไม่ละลายหมด ยกเว้นในพื้นที่ที่โดนแสงแดดโดยตรง และจะคงอยู่เป็นปีโดยไม่ละลายจนหมด แต่ก็ไม่มากพอที่จะก่อให้เกิดธารน้ำแข็ง

ภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็งไม่แพร่หลายบนแผ่นดินในละติจูดเหนือสุดเท่ากับในแอนตาร์กติกา เนื่องจากมหาสมุทรอาร์กติกช่วยปรับอุณหภูมิบนแผ่นดินโดยรอบ ทำให้ความหนาวจัดที่พบในแอนตาร์กติกาเป็นไปไม่ได้ ในความเป็นจริง ฤดูหนาวที่หนาวที่สุดในซีกโลกเหนืออยู่ในภูมิอากาศกึ่งขั้วโลกในไซบีเรีย เช่น เวียร์โคยันสค์ ซึ่งอยู่ไกลออกไปภายในแผ่นดินมากและไม่มีผลจากมหาสมุทรในการปรับอุณหภูมิ ความไม่มีผลของมหาสมุทรและความสุดขั้วของสภาพทวีปภายในของรัสเซียนี้ ทำให้มีฤดูร้อนที่ร้อนจัดในบริเวณที่มีฤดูหนาวที่รุนแรง

 ละติจูดใต้สุด 

ทวีปแอนตาร์กติกาตั้งอยู่ตรงจุดศูนย์กลางของขั้วโลกใต้ และถูกล้อมรอบด้วยมหาสมุทรใต้ ทำให้เกิดลมที่มีความเร็วสูงหมุนรอบแอนตาร์กติกา ป้องกันอากาศอุ่นจากเขตอบอุ่นไม่ให้ไปถึงทวีป

แม้ว่าแอนตาร์กติกาจะมีพื้นที่ทุนดราเล็ก ๆ บนขอบเหนือ แต่ส่วนใหญ่ของทวีปมีความหนาวจัดและถูกปกคลุมด้วยน้ำแข็งตลอดเวลา เนื่องจากทวีปนี้ถูกแยกออกจากส่วนอื่น ๆ ของโลกในด้านภูมิอากาศ ทำให้มีความหนาวจัดที่ไม่เคยพบที่อื่น และระบบสภาพอากาศแทบจะไม่สามารถแทรกผ่านไปถึงทวีปได้

 ระดับความสูงที่สูงที่สุด 
ธารน้ำแข็งบนภูเขามีแพร่หลาย โดยเฉพาะในเทือกเขาแอนดีส เทือกเขาหิมาลัย เทือกเขาร็อกกี เทือกเขาคอเคซัส และเทือกเขาแอลป์

 ประวัติศาสตร์ทางธรณีวิทยา 
ภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็งจะเกิดขึ้นเฉพาะในช่วงที่โลกอยู่ในสภาวะน้ำแข็งปกคลุมโลก ซึ่งในอดีตของโลกเคยมีช่วงเวลาที่โลกมีน้ำแข็งปกคลุมทั้งหมดห้าครั้งนับตั้งแต่การเริ่มต้นของช่วงเวลาการก่อตัวของน้ำแข็ง ปัจจัยที่ทำให้เกิดโลกที่ปกคลุมด้วยน้ำแข็งรวมถึงการเปลี่ยนแปลงของบรรยากาศ การจัดเรียงของทวีป และพลังงานที่ได้รับจากดวงอาทิตย์ ปัจจุบันโลกอยู่ในช่วงเวลาที่ปกคลุมด้วยน้ำแข็ง

 แผ่นน้ำแข็ง 

อุณหภูมิที่หนาวจัดอย่างต่อเนื่องทำให้เกิดการก่อตัวของแผ่นน้ำแข็งขนาดใหญ่ในภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็ง แผ่นน้ำแข็งเหล่านี้ไม่ได้อยู่ในสภาพนิ่ง แต่เคลื่อนตัวออกจากทวีปไปยังน่านน้ำรอบ ๆ อย่างช้า ๆ หิมะและน้ำแข็งใหม่จะเข้ามาแทนที่น้ำแข็งที่สูญเสียไป การตกตะกอนเกือบจะไม่มีในภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็ง อากาศไม่เคยอุ่นพอที่จะเกิดฝน และโดยปกติก็หนาวเกินกว่าจะทำให้เกิดหิมะได้ อย่างไรก็ตาม ลมสามารถพัดหิมะจากเขตทุนดราใกล้เคียงมาสู่แผ่นน้ำแข็งได้

แผ่นน้ำแข็งมักมีความหนาหลายไมล์ ที่ดินส่วนใหญ่ที่อยู่ภายใต้แผ่นน้ำแข็งจริง ๆ แล้วอยู่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล และจะอยู่ใต้น้ำถ้าหากน้ำแข็งถูกนำออกไป น้ำหนักของน้ำแข็งเองทำให้ที่ดินนี้ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล หากน้ำแข็งถูกนำออกไป ที่ดินจะยกตัวขึ้นกลับมาในผลกระทบที่เรียกว่าการดีดกลับหลังยุคน้ำแข็ง ซึ่งกำลังสร้างแผ่นดินใหม่ในพื้นที่ที่เคยเป็นแผ่นน้ำแข็ง เช่น สวีเดน

ความกดดันที่มากจากน้ำแข็งทำให้เกิดน้ำที่เป็นของเหลวในอุณหภูมิต่ำที่ปกติแล้วจะเกิดน้ำแข็ง ในขณะที่แผ่นน้ำแข็งเองทำหน้าที่เป็นฉนวนป้องกันน้ำจากความหนาวเย็นข้างบน ซึ่งทำให้เกิดทะเลสาบใต้ธารน้ำแข็ง โดยทะเลสาบที่ใหญ่ที่สุดคือ ทะเลสาบวอสต็อก ในแอนตาร์กติกา

 สิ่งมีชีวิต 

มีสิ่งมีชีวิตบนพื้นผิวโลกน้อยมากในภูมิอากาศแบบแผ่นน้ำแข็ง พืชพรรณไม่สามารถเติบโตบนแผ่นน้ำแข็งได้ และแทบไม่มีอยู่ ยกเว้นในเขตที่อุ่นกว่าเล็กน้อยที่บางครั้งมีอุณหภูมิสูงกว่าจุดเยือกแข็ง แม้กระนั้น พืชพรรณในพื้นที่เหล่านี้จะจำกัดอยู่เพียงมอสและไลเคน อย่างไรก็ตาม บริเวณขอบของแผ่นน้ำแข็งมีสัตว์ที่มีชีวิตอย่างมาก โดยสัตว์เหล่านี้ส่วนใหญ่จะหาอาหารจากสิ่งมีชีวิตในมหาสมุทรใกล้เคียง ตัวอย่างที่รู้จักกันดีได้แก่ หมีขั้วโลก ในภูมิภาคทางเหนือและนกเพนกวิน ในแอนตาร์กติกา

แอนตาร์กติกามีทะเลสาบใต้ธารน้ำแข็ง หลายแห่งที่อยู่ใต้แผ่นน้ำแข็ง นักวิทยาศาสตร์ได้คาดการณ์ว่าน่าจะมีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ในทะเลสาบเหล่านี้ ในฤดูร้อนปี 2011–2012 นักวิทยาศาสตร์ชาวรัสเซียได้เจาะแกนน้ำแข็งลงไปในทะเลสาบวอสต็อก ในแอนตาร์กติกา แต่ยังไม่ได้วิเคราะห์แกนน้ำแข็งดังกล่าว นักวิทยาศาสตร์กังวลอย่างยิ่งเกี่ยวกับการปนเปื้อนทะเลสาบใต้ธารน้ำแข็งโดยสิ่งมีชีวิตจากภายนอกโดยไม่ได้ตั้งใจ

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:การแบ่งเขตภูมิอากาศแบบเคิพเพิน
หมวดหมู่:ภูมิอากาศของกรีนแลนด์
หมวดหมู่:ภูมิอากาศของแอนตาร์กติกา
ภูมิอากาศ
หมวดหมู่:ภูมิอากาศ