วัฒนธรรมการดูโทรทัศน์ในฮ่องกง

วัฒนธรรมการดูโทรทัศน์ในฮ่องกง หรือ "ค่านิยมการดูทีวีเป็นประจำของชาวฮ่องกง"

ทีวีบี (TVB) คือ สถานีโทรทัศน์ฟรีทีวีแห่งแรกในฮ่องกง จึงมีความผูกพันกับผู้คนในฮ่องกงมาก เป็นช่องแรกที่ผู้คนสามารถเข้าถึงได้มากที่สุด ในขณะที่ช่องคู่แข่งอย่าง "อาร์ทีวี(RTV)หรือเอทีวี(ATV)" ที่ตอนแรกต้องเชื่อมต่อผ่านสายเคเบิลและต้องจ่ายเงินเพื่อดูรายการทำให้ผู้ชมเข้าถึงได้จำกัด ช่วงนี้จึงเกิด "ค่านิยมดูเฉพาะช่องทีวีบี" เป็นหลักเกิดขึ้นตั้งแต่ยุคแรก ๆ และเป็นค่านิยมมาจนถึงปัจจุบัน จึงทำให้ช่องทีวีบี มีเรตติ้งสูงกว่าทุกช่องที่เคยเป็นคู่แข่ง ถึงแม้ อาร์ทีวี(เอทีวี) จะเปลี่ยนเป็นฟรีทีวีในภายหลังแล้วก็ตาม และในยุค 70 อีกช่องฟรีทีวีแห่งที่สามของฮ่องกง คือ "เจียซื่อ" (CTV) ที่มีละครจำนวนมากหลายเรื่องแทบจะไม่มีคนดูจนประสบภาวะขาดทุนจึงล้มละลาย 

และการที่ทีวีบี (TVB) เปิดเป็นสถานีฟรีทีวี จึงทำให้ยอดการครอบครองทีวีในครัวเรือน เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว เพราะผู้คนยามว่างพวกเขาต้องการดูรายการทีวีจากช่องฟรีทีวี

ว่ากันว่า ทีวีบี มีการประชาสัมพันธ์และการตลาดที่แข็งแกร่ง ไม่ว่าจะเป็นด้านการโปรโมท, ด้านการใช้สื่อโฆษณา, ด้านการชักชวนต่าง ๆ ซึ่งทำได้ดีกว่าช่องอาร์ทีวี(เอทีวี) และช่องอื่น ๆ

โดยทั่วไปเรตติ้งละครของช่อง ทีวีบี (TVB) จะสูงมากกว่าช่อง อาร์ทีวี (RTV)หรือเอทีวี (ATV) อยู่หลายเท่า หรือแม้แต่ละครธรรมดาที่ไม่ค่อยฮิตของทีวีบี ก็ยังมีเรตติ้งที่สูงกว่า ละครฮิตของช่องอาร์ทีวี(เอทีวี)

เนื่องจาก "ค่านิยมดูเฉพาะช่องทีวีบี" ฝังรากลึกอยู่ในใจของผู้ชม(ส่วนใหญ่)ชาวฮ่องกง จากรุ่นสู่รุ่น ส่งผลให้ช่องทีวีบีมีเรตติ้งที่สูงมากและสูงกว่าทุกช่องที่เป็นคู่แข่ง ในยุคทองของเรตติ้งละครในฮ่องกง คือช่วง ค.ศ. 1977-1989 ละครของช่องทีวีบีจะมีผู้ชมโดยเฉลี่ย 2-3 ล้านคนดูต่อตอนเป็นประจำทุกคืนอยู่แล้ว แล้วแต่ว่าเรื่องไหนคนดูจะเยอะกว่ากัน

และโดยส่วนใหญ่จำนวนผู้ชมละครของทางช่องอาร์ทีวี(เอทีวี) เฉลี่ยจะอยู่ที่ 5 แสนคน ถึงสูงสุดไม่เกิน 1.5 ล้านคนดูต่อตอน ดังนั้นละครของทางช่องนี้จึงมีจำนวนมากมายหลายเรื่องที่มียอดคนดูเฉลี่ยต่อตอนอยู่ที่ 500,000-999,999 คนเท่านั้น (หลายเรื่องยอดผู้ชมดูสดต่ำกว่า 5 แสนคนดู) และจะมีน้อยเรื่องที่สามารถสร้างปรากฎการณ์ทำยอดคนดูเฉลี่ยถึง 1 ล้านคน

สำหรับช่องอาร์ทีวี(เอทีวี) ถ้ามีละครเรื่องไหนทำยอดผู้ชมเฉลี่ยต่อตอนถึงหนึ่งล้านคนขึ้นไปจะถูกเรียกว่า "ประสบความสำเร็จ" ในทางกลับกันในช่วงยุคทองของวงการโทรทัศน์ เรตติ้งเฉลี่ยหนึ่งล้านคนดูต่อตอนสำหรับช่องทีวีบี ถือว่าน้อยมาก

วัฒนธรรมการดูช่องทีวีบี

ในฮ่องกง ผู้นำเสนอหัวข้อเรตติ้งเป็นประจำกล่าวว่านี่เป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อเรตติ้งของอุตสาหกรรมโทรทัศน์ในท้องถิ่น ผู้ชมบางคนกล่าวว่าช่องเอทีวี (ATV) ซึ่งถูกยกเลิกไปแล้วนั้นมีเรตติ้งต่ำเพราะ "ละครและรายการของช่องเอทีวีไม่สนุกพอที่จะรับชมเป็นประจำ" จนครั้งหนึ่งทำให้ผู้ผลิตละครของทางช่องเอทีวีไม่พอใจกับเรตติ้งที่ผู้คน(ส่วนใหญ่)ดูแต่ช่องทีวีบี" แม้ว่าการดูเฉพาะช่องทีวีบีจะเคยเป็นประเด็นหัวข้อถกเถียงกันในฮ่องกงมาแล้วก็ตาม แต่เรตติ้งของทางช่องทีวีบีก็ยังคงสูงกว่าช่องอื่น ๆ 

ละครหรือรายการทีวีที่มีเรตติ้งสูง ไม่จำเป็นต้องเป็นละครฟอร์มใหญ่ที่ใช้ทุนสร้างมหาศาลเสมอไป หรือต้องเป็นละครที่สร้างจากบทประพันธ์ของกิมย้งหรือโกวเล้ง เท่านั้น ในทางตรงกันข้าม (ในบางครั้ง) ละครฟอร์มเล็ก ๆ ต้นทุนต่ำ ก็สามารถทำเรตติ้งที่สูงมากได้เช่นกัน เนื่องจากยังมีปัจจัยหลายประการอีกมากมายที่ส่งผลต่อเรตติ้ง เช่น 
ค่านิยมของผู้ชม ณ ขณะนั้น
การโฆษณาชักจูงและการโปรโมททางสื่อต่าง ๆ 
เคมีเข้ากันของคู่พระ-นาง และ พลังของดาราที่ดึงดูดผู้ชม
เพลงประกอบ
อิทธิพลของทางช่อง

โดยทั่วไป ลักษณะการให้บริการและคุณภาพของสถานีโทรทัศน์ฟรีทีวี ของทุกช่องจะมีความคล้ายคลึงกันทั้งทางด้านการตลาด,การประชาสัมพันธ์ และอื่น ๆ แต่ทว่าเรตติ้งยังคงสูงมากเพียงช่องทีวีบี

คุณ "เหว่ยเจียฮุย" ซึ่งเป็นผู้อำนวยการสร้างละครฮิตเรื่อง "เจ้าพ่อตลาดหุ้น" ให้กับทางช่องทีวีบี (TVB) หลายปีต่อมาได้ไปผลิตละครเรื่อง "เกมเจ้าพ่อตลาดหุ้น (Divine Retribution 2000) " ให้กับทางช่องเอทีวี ( ATV)  ออกอากาศ  โดยดึงตัวเจิ้งเส้าชิว, หลิวชิงหวิน และ กัวอ้ายหมิง ไปร่วมแสดงด้วย ซึ่ง "ดูเหมือนว่าจะเป็นภาคต่อของละครเรื่อง "เจ้าพ่อตลาดหุ้น" โดยมีตัวละครเอกเช่นเดียวกัน แต่ทว่ากลับได้เรตติ้งไม่สูง จนทำให้ เหว่ยเจียฮุย กล่าวว่า "ต่อให้ดาราแสดงดีแค่ไหน ช่องเอทีวี (ATV) ก็ไม่มีใครดู (เรตติ้งต่ำ)

เนื่องจากผู้ชมส่วนใหญ่มีค่านิยมดูเฉพาะช่องทีวีบี และไม่ค่อยจะเปลี่ยนช่อง รวมถึงการโฆษณาชวนเชื่อของสื่อ ทำให้ชาวฮ่องกงจึงคุ้นเคยกับการดูช่อง ทีวีบี (TVB) เป็นช่องหลัก อีกทั้งร้านอาหารส่วนใหญ่ในฮ่องกงจะนิยมรับชมช่อง "เจด "(Jade Channel) ของทีวีบี (TVB) ที่มีความคมชัดสูง  และยังมีหน้าบันเทิงของหนังสือพิมพ์และนิตยสารต่าง ๆ ส่วนใหญจะรายงานสถานการณ์ของละครและรายการของทางช่องทีวีบี (TVB) มากกว่าช่องเอทีวี ( ATV)"

เมื่อพิจารณาจากสภาพแวดล้อมในการดำรงชีวิตของผู้คนในฮ่องกงแล้ว จึงทำให้มีวัฒนธรรมการดูช่องทีวีบีเป็นประจำ ว่ากันว่าเมื่อช่องทีวีบี และช่องเอทีวี ออกอากาศรายการเดียวกันในเวลาเดียวกัน ผลคือ เรตติ้งของช่องทีวีบี มักจะสูงกว่ามาก 

ตัวอย่างเหตุการณ์แสดงถึงค่านิยมดูช่องทีวีบีเป็นหลักของผู้ชมส่วนใหญ่ในฮ่องกงได้อย่างชัดเจน คือในปีพ.ศ. 2533 (1990) ครั้งหนึ่งช่องทีวีบีเคยประสบกับปัญหาของการส่งสัญญาณภาพและเสียงซึ่งทำให้ผู้ชมทุกคนไม่สามารถรับชมรายการของทางช่องทีวีบีเป็นเวลา 30 นาที (โดยหน้าจอไม่มีสัญญาณภาพ) แต่ผู้ชมส่วนใหญ่ยังคงไม่เปลี่ยนช่อง ทำให้ช่องทีวีบียังคงมีเรตติ้งผู้ชมมากกว่าช่องเอทีวี ถึง 55% แสดงให้เห็นว่าต่อให้ช่องทีวีบีไม่มีสัญญาณภาพ ก็ยังคงมีเรตติ้งที่สูงกว่าช่องเอทีวี ซึ่งเพียงพอที่จะสะท้อนถึงค่านิยมดูช่องทีวีบีเป็นหลักของผู้ชมส่วนใหญ่ได้อย่างชัดเจน

.畢明：〈慣性收視之毒 〉

เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 ทางช่องทีวีบี (TVB) ออกอากาศตอนจบของละครเรื่อง "ยอดหญิงจอมทรนง (No Regrets)" โดยตอนจบบันทึกเรตติ้งได้ 44 จุดเปิด (สูงสุดคือ 47 จุดเปิด) ทำให้รายการของช่องเอทีวี (ATV) หลายรายการทำเรตติ้งเฉลี่ยได้เพียง 1 จุดเปิด โดยในจำนวนนี้มีรายการศาสนา "เสียงเรียกจากสายฝน"  (The Sound of Rain) ที่ได้เรตติ้งเป็นศูนย์ (แทบไม่มีคนดู)

ค่านิยมดูละครทีวีบีในต่างประเทศ
ในยุคที่ละครฮ่องกงรุ่งเรื่องสุดขีด ละครทีวีบีได้รับความนิยมมากกว่าละครเอทีวีไม่เฉพาะในฮ่องกงเท่านั้น แต่ยังรวมถึงชุมชนชาวจีนในต่างประเทศด้วย ที่ชอบดูละครทีวีบี มากกว่า ละครเอทีวี
ยกตัวอย่างเช่น ใน สิงค์โปร์ และ มาเลเซีย 
ในการจัดอันดับสิบละครที่ได้รับความนิยมสูงสุดในศตวรรษที่ 20 ทั้งใน สิงค์โปร์และ มาเลเซีย ที่วัดจากเรตติ้ง+การเช่าวีดีโอ+การจำหน่ายซีดีและการโหวตจากผู้ชม ปรากฎว่า 80% เป็นละครของทางฝั่งทีวีบี ที่ได้รับคะแนน

โดย 10 อันดับแรกจากละคร 100 เรื่อง ของละครยอดนิยมสุดคลาสสิกแห่งศตวรรษที่ 20 ทั้งในสิงคโปร์และมาเลเซีย ส่วนใหญ่จะเป็นละครยอดนิยมจากทางฝั่งฮ่องกง ของค่ายทีวีบี แทบทั้งสิ้น ส่วนค่ายเอทีวี(อาร์ทีวี) มีสองเรื่องที่ติดสิบอันดับแรกในสิงคโปร์ และละครจากจีนแผ่นดินใหญ่ เรื่อง สามก๊ก 1994 สามารถติดสิบอันดับแรกทั้งในสิงคโปร์ และ มาเลเซีย 

ส่วนละครยอดนิยมของทีวีบี ที่มีเรตติ้งและยอดจำนวนเทปวีดีโอและซีดี สูงสุดในสิบอันดับแรกของทั้งสองประเทศ (สิงค์โปร์และมาเลเซีย) ได้แก่ มังกรหยก ภาค 1 (1983) (The Legend of conder heroes 1983), เจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้ (The Bund 1980), เจ้าพ่อตลาดหุ้น (The Greed of Man 1992), เทพบุตรชาวดิน (The Good, the Bad and the Ugly 1979), คู่ทรนง (The Feud of Two Brothers 1986) และ คมเฉือนคม ภาค 1 (The Shell Game 1980) 

ต่อไปนี้คือตารางสิบอันดับแรกทั้งใน สิงคโปร์ และ มาเลเซีย

สิงคโปร์
อันดับชื่อละครภาษาไทย/อังกฤษค่าย/ผลิตที่นำแสดงโดยหมายเหตุ1เจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้ (The Bund 1980)ทีวีบี/ฮ่องกงโจวเหวินฟะ,เจ้าหย่าจือ2เจ้าพ่อตลาดหุ้น (The Greed of Man 1992)ทีวีบี/ฮ่องกงเจิ้งเส้าชิว,หลิวสงเหยิน,หลันเจี๋ยอิง,หลิวชิงหวิน และ โจวฮุ่ยหมิ่น3เทพบุตรชาวดิน (The Good, the Bad and the Ugly 1979)ทีวีบี/ฮ่องกงโจวเหวินฟะ,เจิ้งอวี้หลิง4คู่แค้นสายโลหิต ( Looking Back in Anger 1989) ทีวีบี/ฮ่องกงหวงเย่อหัว,หลิวเจียหลิงไม่ติดสิบอันดับแรกในมาเลเซีย5คู่ทรนง (The Feud of Two Brothers 1986)ทีวีบี/ฮ่องกงว่านจือเหลียง,เจิ้งอวี้หลิง6มังกรหยก ภาค 1 (1983) (The Legend of conder heroes) 1983ทีวีบี/ฮ่องกงหวงเย่อหัว,องเหม่ยหลิง7คมเฉือนคม ภาค 1 (The Shell Game 1980)ทีวีบี/ฮ่องกงเซี่ยเสียน,วังหมิงฉวน8แผ่นดินรัก แผ่นดินเลือด (Fatherland 1980)เอทีวี (อาร์ทีวี)/ฮ่องกง หลิวจื่อหยง , หวีอันอัน, พานจื่อเหวิน, ไฉ่ชุนเฟย , หลี่ไซ่ฟ่ง และ จางอิงไม่ติดสิบอันดับแรกในมาเลเซีย9สามก๊ก (Romance of the Three Kingdoms 1994)ซีซีทีวี/จีนแผ่นดินใหญ่ซุนยั่นจุน,ถังกั๋วเฉียง,เป้ากั๋วอัน, อู๋เสี่ยวตง10มังกรเปลี่ยนสี (Chameleon 1978)เอทีวี (อาร์ทีวี)/ฮ่องกงพานจื้อเหวิน, หลิวจื้อหยง, หลิวเว่ยหมิน, เว่ยชิวหัว​, หม่าเหมียนเอ๋อ​ และ หวีอันอันไม่ติดสิบอันดับแรกในมาเลเซีย

มาเลเซีย
อันดับชื่อละครภาษาไทย/อังกฤษค่าย/ผลิตที่นำแสดงโดยหมายเหตุ1เจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้ (The Bund 1980)ทีวีบี/ฮ่องกงโจวเหวินฟะ,เจ้าหย่าจือ2เทพบุตรชาวดิน (The Good, the Bad and the Ugly 1979)ทีวีบี/ฮ่องกงโจวเหวินฟะ,เจิ้งอวี้หลิง3เลือดต่างสี (The Brothers 1980)ทีวีบี/ฮ่องกงโจวเหวินฟะ,เจิ้งอวี้หลิงไม่ติดสิบอันดับแรกในสิงคโปร์4เจ้าพ่อตลาดหุ้น (The Greed of Man 1992)ทีวีบี/ฮ่องกงเจิ้งเส้าชิว,หลิวสงเหยิน,หลันเจี๋ยอิง,หลิวชิงหวิน และ โจวฮุ่ยหมิ่น5มังกรหยก ภาค 1 (1983) (The Legend of conder heroes) 1983ทีวีบี/ฮ่องกงหวงเย่อหัว,องเหม่ยหลิง6คมเฉือนคม ภาค 1 (The Shell Game 1980)ทีวีบี/ฮ่องกงเซี่ยเสียน, วังหมิงฉวน7มรสุมชีวิต  (Hotel 1976)ทีวีบี/ฮ่องกงโจวเหวินฟะ,เหมียวเชี่ยนเหยินไม่ติดสิบอันดับแรกในสิงคโปร์8มังกรหยก ภาค 2 (The Return of the Condor Heroes 1983)ทีวีบี/ฮ่องกง หลิวเต๋อหัว , เฉินอวี้เหลียนไม่ติดสิบอันดับแรกในสิงคโปร์9คู่ทรนง (The Feud of Two Brothers 1986)ทีวีบี/ฮ่องกงว่านจือเหลียง,เจิ้งอวี้หลิง10สามก๊ก (Romance of the Three Kingdoms 1994)ซีซีทีวี/จีนแผ่นดินใหญ่ซุนยั่นจุน,ถังกั๋วเฉียง, เป้า กั๋วอัน, อู๋เสี่ยวตง 

และยังมีประเทศอื่น ๆ อีกหลายประเทศที่ละครทีวีบีมีเรตติ้งสูงกว่าละครเอทีวี และมักโดนโหวตให้อยู่ในอันดับต้น ๆ ของละครยอดนิยมแห่งยุคศตวรรษที่ 20 เช่น จีน, เวียดนาม, อินโดนีเซีย, ฟิลิปปินส์, ออสเตรเลีย, มาเก๊า, อินเดีย แอฟริกา และ ย่านคนจีนในยุโรป,อังกฤษ, สหรัฐอเมริกาและแคนาดา เป็นต้น

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
《ค่านิยมของการดูโทรทัศน์》
''เรตติ้งพุ่งไปช่องเดียว 
การวิเคราะห์ปัจจัยที่ผู้ชมดูช่องเดียว

หมวดหมู่:สถานีโทรทัศน์
หมวดหมู่:บริษัทของฮ่องกง
หมวดหมู่:สื่อในฮ่องกง
หมวดหมู่:ทีวีบี
หมวดหมู่:ฮ่องกง
หมวดหมู่:การตรวจพิจารณาโทรทัศน์ในประเทศจีน