รถยาตรา

รถยาตรา (อักษรโรมัน: Ratha Yatra) เป็นคำเรียกการใช้ราชรถ ("รถ"; ratha) ในขบวน ปรากฏในเทศกาลประจำปีต่าง ๆ ในพื้นที่ประเทศอินเดีย, เนปาล และศรีลังกา หรืออาจหมายถึงรถยาตราแห่งนครปุรีโดยเฉพาะ ซึ่งเป็นขบวนราชรถที่ประดิษฐานพระชคันนาถ อวตารของพระวิษณุ, พระพลราม, พระสุภัทร และ สุทรรศนจักร บน "รถ" ซึ่งหมายถึงราชรถทรงเทวุฬะ 

รถยาตราเป็นที่พบปฏิบัติเป็นพิเศษในธรรมเนียมของศาสนาฮินดูที่เกี่ยวข้องกับพระวิษณุ (รวมถึงอวตารของพระวิษณุ เช่น พระชคันนาถ, พระราม, พระกฤษณะ), พระศิวะ, ในธรรมเนียมของศาสนาฮินดูในเนปาล, ตีรถังกรในศาสนาไชนะ ไปจนถึงในศาสนาพื้นบ้านของบรรดารัฐภาคตะวันออกของอินเดีย รถยาตราที่สำคัญ เช่น รถยาตราที่ปุรี, ธมราอีรถยาตราที่บังกลาเทศ และ รถยาตราแห่งมเหศ ในชุมชนฮินดูนอกอินเดียยังมีการเฉลิมฉลองรถยาตรากับเทพเจ้าฮินดูองค์อื่น ๆ เพิ่มเติมมาจากที่กล่าวมาข้างต้น เช่น พระมริอัมมันในประเทศสิงคโปร์ และในประเทศไทย นักวิชาการ นุต ยาเคิบเซน (Knut Jacobsen) ระบุว่า รถยาตรา มีที่มาและความหมายเชิงศาสนา แต่ในขณะเดียวกันก็มีสถานะเป็นมรดกสำคัญของชุมชน มีความสำคัญในแง่สังคมและวัฒนธรรมต่อทั้งผู้จัดและผู้เข้าร่วมขบวนยาตรา

ชาวตะวันตกในอดีตประทับใจในความยิ่งใหญ่ของรถยาตราในปุรีซึ้งแห่พระชคันนาถ จนกลายมาเป็นที่มาของคำภาษาอังกฤษ จักเกอร์นอต (juggernaut) แทนความหมายของสิ่งที่ทรงพลังและยิ่งใหญ่

อ้างอิง

หมวดหมู่:เทศกาลในประเทศอินเดีย
หมวดหมู่:เทศกาลเนปาล
หมวดหมู่:พิธีกรรมในศาสนาฮินดู