นกกระตั้วขาว

นกกระตั้วขาว (อังกฤษ: White cockatoo, umbrella cockatoo; ชื่อวิทยาศาสตร์: Cacatua alba) หรือรู้จักกันในชื่อ นกกระตั้วร่ม เป็นนกกระตั้วขนาดกลางที่มีลำตัวสีขาวทั้งหมด ซึ่งเป็นนกประจำถิ่นของป่าฝนเขตร้อนบนเกาะต่าง ๆ ในประเทศอินโดนีเซีย เมื่อนกนี้ตกใจ มันจะยกพู่ขนบนหัวที่มีขนาดใหญ่และโดดเด่น ซึ่งมีรูปร่างเป็นครึ่งวงกลม (คล้ายกับร่ม จึงเป็นที่มาของชื่ออีกชื่อหนึ่ง) ปีกและหางของมันมีสีเหลืองอ่อนหรือสีมะนาวที่เห็นได้เมื่อมันบิน ลักษณะคล้ายกับนกกระตั้วขาวชนิดอื่น ๆ เช่น นกกระตั้วเล็กหงอนเหลือง นกกระตั้วใหญ่หงอนเหลือง และนกกระตั้วหงอนจำปา ซึ่งพู่ขนบนหัวจะมีสีเหลือง ส้ม หรือชมพู แทนที่จะเป็นสีขาว

ชื่อเรียก 
นกกระตั้วขาวมีชื่อเรียก ในภาษาบูร์เมโซว่า ayab (รูปพหูพจน์: ayot) ของจังหวัดปาปัว ประเทศอินโดนีเซีย

 อนุกรมวิธาน 
นกกระตั้วสีขาวถูกอธิบายครั้งแรกในปี ค.ศ. 1776 โดยนักสัตววิทยาชาวเยอรมัน ฟิลิปป์ ลุดวิก สเตติอุส มึลเลอร์ ชื่อสปีชีส์ alba มาจากคำคุณศัพท์ภาษาละติน albus ที่แปลว่า "สีขาว" นกชนิดนี้จัดอยู่ในอนุกรมวิธานย่อย Cacatua ภายในสกุล Cacatua คำว่า "นกกระตั้วสีขาว" ยังถูกใช้เรียกรวมถึงสมาชิกในอนุกรมวิธานย่อย Cacatua สกุล Cacatua และกลุ่มที่ใหญ่กว่านั้นรวมถึง นกกระตั้วสีชมพู และ นกกระตั้วกาล่า

 ลักษณะ 
นกกระตั้วขาวมีความยาวประมาณ 46 ซม. (18 นิ้ว) และมีน้ำหนักประมาณ 400 กรัม (14 ออนซ์) สำหรับตัวเมียตัวเล็ก และมากถึง 800 กรัม (28 ออนซ์) สำหรับตัวผู้ขนาดใหญ่ โดยปกติแล้ว นกกระตั้วขาวตัวผู้จะมีหัวที่กว้างกว่าและจะงอยปากที่ใหญ่กว่าตัวเมีย นกชนิดนี้มีดวงตาสีดำหรือน้ำตาล และจะงอยปากสีเทาเข้ม เมื่อโตเต็มที่ ตัวเมียบางตัวอาจมีม่านตาสีแดงหรือน้ำตาล ในขณะที่ตัวผู้โตเต็มวัยจะมีม่านตาสีน้ำตาลเข้มหรือสีดำ

ขนของนกกระตั้วขาวส่วนใหญ่เป็นสีขาว อย่างไรก็ตาม ทั้งพื้นผิวบนและพื้นผิวล่างของขอบด้านในของขนปีกใหญ่มีสีเหลือง สีเหลืองบนด้านล่างของปีกจะเห็นได้ชัดเจนที่สุด เนื่องจากส่วนสีเหลืองของพื้นผิวบนของขนนั้นถูกปกคลุมด้วยขนสีขาวที่อยู่ติดกับตัวมากกว่าและอยู่ด้านบน ส่วนของขนหางใหญ่ที่ถูกขนหางอื่น ๆ ปกคลุม และบริเวณด้านในสุดของขนหงอนใหญ่ที่ถูกขนหงอนอื่น ๆ ปกคลุมก็เป็นสีเหลืองเช่นกัน ขนขาวสั้นๆ จะงอกขึ้นมาปกคลุมขาด้านบนอย่างแนบชิด ขนของนกชนิดนี้และชนิดอื่น ๆ จะสร้างผงคล้ายแป้งฝุ่นที่สามารถเกาะติดกับเสื้อผ้าได้ง่าย

เหมือนกับนกกระตั้วและนกแก้วชนิดอื่น ๆ นกกระตั้วขาวมีเท้าแบบนิ้วไขว้ (zygodactyl) โดยมีสองนิ้วหันไปข้างหน้าและอีกสองนิ้วหันไปข้างหลัง ซึ่งช่วยให้มันจับวัตถุด้วยเท้าข้างหนึ่งในขณะที่ยืนบนอีกข้างหนึ่งเพื่อใช้ในการหาอาหารและจัดการสิ่งของ

อายุขัยสูงสุดของนกกระตั้วขาวยังไม่ได้รับการบันทึกอย่างชัดเจน สวนสัตว์บางแห่งรายงานว่านกชนิดนี้มีชีวิตอยู่ได้ 40–60 ปีในสภาพการเลี้ยง และมีรายงานจากคำบอกเล่าว่าพวกมันสามารถมีชีวิตอยู่ได้นานกว่านั้น อายุขัยในธรรมชาติไม่เป็นที่ทราบแน่ชัดแต่เชื่อว่าอาจจะสั้นกว่าในสภาพการเลี้ยงราว 10 ปี

 การกระจายและที่อยู่อาศัย 

นกกระตั้วขาว เป็นนกที่มีถิ่นกำเนิดในป่าฝนเขตร้อนต่ำบนเกาะมลายู ได้แก่ ฮัลมาเฮรา, บากัน,  เตร์นาเต (เกาะเตอร์นาเต), กาสิรุตะ, และมานดิโอลี (กลุ่มบากัน) ในจังหวัดมัลุกูเหนือ ประเทศอินโดนีเซีย บันทึกจาก โอบิ และ บิซา (กลุ่มโอบิ) ถือว่าเป็นการนำเข้ามา และมีประชากรที่ถูกนำเข้าในพื้นที่ที่ทำการเพาะพันธุ์ในไต้หวัน นกชนิดนี้พบในป่าที่ไม่ถูกทำลาย ป่าที่ถูกตัดไม้ และป่าที่เติบโตใหม่ที่ความสูงต่ำกว่า 900 เมตร นอกจากนี้ยังพบในป่าชายเลนและสวนปลูก เช่น สวนมะพร้าวและที่ดินการเกษตร ปัจจุบันยังคงพบได้ทั่วไปในท้องถิ่น: ในช่วงปี ค.ศ. 1991–1992 ประชากรถูกประเมินอยู่ที่ประมาณ 42,545–183,129 ตัว (แลมเบิร์ต 1993) แม้ว่านี่อาจจะเป็นการประเมินต่ำเพราะส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับการสำรวจจากบากัน และไม่ได้คำนึงถึงฮัลมาเฮราที่อาจจะมีประชากรนกชนิดนี้มากกว่า

การสังเกตในช่วงหลังแสดงให้เห็นว่ามีการลดลงอย่างรวดเร็วและคาดว่าจะเพิ่มขึ้นในอนาคต (เวทเตอร์ 2009) ข้อมูลจาก CITES แสดงให้เห็นถึงอัตราการเก็บเกี่ยวที่สำคัญสำหรับการค้าสัตว์เลี้ยงในช่วงต้นทศวรรษ 1990 การเก็บเกี่ยวประจำปีลดลงในแง่ที่แท้จริงและในสัดส่วนของประชากรที่เหลือในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แต่การค้ายังคงผิดกฎหมายและอาจถูกประเมินต่ำเกินไป (S. เมตซ์ ใน litt. 2013)

พฤติกรรม

การขยายพันธุ์ 
เหมือนกับนกแก้วทุกชนิด นกกระตั้วขาวทำการทำรังในโพรงของต้นไม้ใหญ่ ไข่ของมันมีสีขาวและโดยทั่วไปมีประมาณสองฟองในรัง ระยะเวลาฟักไข่ประมาณ 28 วัน โดยทั้งตัวเมียและตัวผู้จะฟักไข่ร่วมกัน ลูกนกที่ใหญ่กว่าจะมีความโดดเด่นเหนือกว่าลูกนกที่เล็กกว่าและจะได้รับอาหารมากกว่า ลูกนกจะออกจากรังประมาณ 84 วันหลังจากฟักออกมา และจะเป็นอิสระในช่วงอายุ 15–18 สัปดาห์

ลูกนกจะถึงวัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุ 3–4 ปี ในระหว่างการเกี้ยวพาราสี ตัวผู้จะทำการกระพือขน แผ่หาง และยืดปีกพร้อมกับยกพู่ขนขึ้น จากนั้นจะกระโดดไปมา ในตอนแรกตัวเมียจะไม่สนใจหรือล่าถอย แต่ถ้าตัวผู้สามารถทำให้ตัวเมียพอใจได้ ตัวเมียก็จะอนุญาตให้เขาเข้ามาใกล้ เมื่อเขาประสบความสำเร็จและได้รับการยอมรับ คู่ที่เป็นพันธะจะถูกพบเห็นกำลังขัดขนกันที่ศีรษะและเกาบริเวณหาง การกระทำเหล่านี้ช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกัน สุดท้าย ตัวผู้จะขึ้นไปอยู่บนตัวเมียและทำการผสมพันธุ์โดยการรวมของคลออคกา (cloacae) สำหรับคู่ที่ผูกพันกัน พิธีกรรมการผสมพันธุ์นี้จะใช้เวลาสั้นลง และตัวเมียอาจเข้าหาตัวผู้เอง เมื่อพวกเขาพร้อมที่จะทำรัง คู่ที่ผสมพันธุ์จะออกห่างจากกลุ่มและค้นหาหลุมทำรังที่เหมาะสม (มักอยู่ในต้นไม้)

การให้อาหาร 
ในป่า นกกระตั้วขาวจะกินเบอร์รี่ เมล็ด ถั่ว ผลไม้ และราก เมื่อทำรังพวกมันจะรวมแมลงและตัวอ่อนของแมลงเข้าด้วย ในถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติ นกแก้วร่มมักจะกินเมล็ด ถั่ว และผลไม้ต่าง ๆ เช่น มะละกอ ทุเรียน ลางสาด และเงาะ นอกจากนี้ พวกมันยังจะกินข้าวโพดที่ปลูกในทุ่ง ซึ่งทำให้เกิดความเสียหายเป็นอย่างมาก และถือเป็นศัตรูพืชของเกษตรกร (BirdLife International, 2001) นอกจากนี้ พวกมันยังกินแมลงขนาดใหญ่ เช่น จิ้งหรีด (order Orthoptera) และเลื้อยคลานขนาดเล็ก เช่น สกินค์ นกที่เลี้ยงในกรงมักจะได้รับอาหารผสมสำหรับนกแก้วที่ประกอบด้วยเมล็ด ถั่ว และผลไม้และผักแห้งต่าง ๆ นอกจากนี้นกกระตั้วขาวยังต้องได้รับผักสด ผลไม้ และกิ่งไม้ (พร้อมใบ) จำนวนมากเพื่อให้เคี้ยวเล่นและความบันเทิง

สถานภาพการอนุรักษ์ 
นกกระตั้วขาวถือเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ตามการจัดอันดับของ IUCN เนื่องจากจำนวนประชากรในธรรมชาติลดลงจากการถูกจับเพื่อการค้าในตลาดนกกรงและ การสูญเสียถิ่นที่อยู่ นกกระตั้วขาวจัดอยู่ใน ภาคผนวก II ของรายการ CITES ซึ่งให้การปกป้องโดยการจำกัดการส่งออกและนำเข้านกที่จับจากธรรมชาติ BirdLife International ระบุว่าโควต้าการจับที่ออกโดยรัฐบาลอินโดนีเซียเกินโควตาถึง 18 เท่าในบางพื้นที่ในปี ค.ศ. 1991 โดยมีนกกระตั้วขาวร่มที่ถูกจับจากธรรมชาติไม่น้อยกว่า 6,600 ตัว – แม้ว่าจำนวนที่ถูกจับจากธรรมชาติในปีหลังๆ จะลดลง ทั้งในแง่ตัวเลขและเมื่อเปรียบเทียบกับประชากรทั้งหมด RSPCA สนับสนุนการสำรวจโดย NGO ในอินโดนีเซียชื่อ ProFauna ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามีการค้าขายระดับสูงของนกกระตั้วขาวที่จับจากธรรมชาติ โดยมีการจับนกมากกว่า 200 ตัวจากธรรมชาติในตอนเหนือของ ฮัลมาเฮรา ในปี ค.ศ. 2007 ประมาณ 40% ของนกแก้ว (นกกระตั้วขาว, นกลอรี ชนิดเสียงดัง, นกลอรีคอม่วง และ นกอีเล็กตัส) ที่จับได้ใน ฮัลมาเฮรา ถูกลักลอบส่งไปยัง ฟิลิปปินส์ ขณะที่ประมาณ 60% ถูกส่งไปยังตลาดในประเทศอินโดนีเซีย โดยเฉพาะผ่านตลาดนกใน สุราบายา และ จาการ์ตา

การค้าขายของนกที่ได้รับการคุ้มครองอย่างผิดกฎหมายเป็นการละเมิดพระราชบัญญัติหมายเลข 5 ปี ค.ศ. 1990 ของอินโดนีเซีย (กฎหมายว่าด้วยสัตว์ป่าเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและระบบนิเวศ)

ประวัติ 
นกกระตั้วขาวเป็นที่นิยมในประเทศจีน สมัยราชวงศ์ถัง ซึ่งเป็นเหตุผลที่ส่งผลต่อการแสดงภาพ กวนอิม ที่มีนกกระตั้วขาวอยู่ในภาพด้วย นอกจากนี้ การทำสนธิสัญญาครั้งที่สี่ระหว่าง จักรพรรดิ์ฟรีดริชที่ 2 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ กับสุลต่านแห่งกรุงบาบิโลนในปี ค.ศ. 1229 ก็ใช้การมอบนกกระตั้วขาวเป็นของขวัญด้วยเช่นกัน

แกลเลอรี 


อ้างอิง

 อ่านเพิ่ม 
 Handbook of the Birds of the World – Volume 4 ("Cacatuidae"): Sandgrouse to Cuckoos. del Hoyo J, Elliott A, Sargatal J. Lynx Edicions. .

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 The Indonesian parrot Project:  conservation of cockatoos and other Indonesian parrots
 BirdLife Species Factsheet
 MyToos information for people buying a cockatoo
 ProFauna an organization for the protection of animals in Indonesia

นกกระตั้ว
หมวดหมู่:นกแห่งจังหวัดมาลูกูเหนือ
นกกระตั้ว
นกกระตั้ว
หมวดหมู่:นกกระตั้ว
หมวดหมู่:นกพื้นเมืองของอินโดนีเซีย