ซิทรัล

ซิทรัล หรือ ซิทราล คือ โมโนเทอร์พีนแอลดีไฮด์ เนื่องจากเป็นโมโนเทอร์พีน จึงประกอบด้วย 2 หน่วยไอโซพรีน  ซิทรัลเป็นคำรวมที่ครอบคลุมไอโซเมอร์เรขาคณิตสองชนิดที่มีชื่อแยกเป็นของตัวเอง อี-ไอโซเมอร์ เรียกว่า เจรานีออล (trans-citral; α-citral) หรือ ซิทรัล เอ และมี ซี-ไอโซเมอร์ เรียกว่า เนรัล (cis-citral; β-citral) หรือ ซิทรัล บี ซึ่งทั้ง 2 ไอโซเมอร์ มีสูตรทางเคมีเหมือนกัน แต่มีโครงสร้างที่แตกต่างกัน

 พบได้ใน 
ซิทรัลพบอยู่ในน้ำมันหอมระเหยของพืชหลายชนิด รวมทั้งพบในต้นเลม่อน ไมร์เทิล (Lemon myrtle) (90–98%), Litsea citrata (90%), เมย์ ฉาง (Litsea cubeba) (70–85%), ตะไคร้ (65–85%), ต้นชามะกอก (lemon tea-tree) (70–80%), ใบยี่หร่า (66.5%), Lindera citriodora (ประมาณ 65%), Calypranthes parriculata (ประมาณ 62%), น้ำมันหอมระเหย เพตติเกรน (น้ำมันหอมระเหยที่สกัดจากใบของส้มซ่า) (36%), เลม่อน เวอร์บีนา (30–35%), lemon-scented ironbark (26%), สะระแหน่ (11%), มะนาว (6–9%), เลม่อน (2–5%) และส้ม นอกจากนี้ยังพบในน้ำมันหอมระเหยของขิงออสเตรเลีย (51–71%)Zachariah, T. J.; Parthasarathy, V. A.; Chempakam, B. (2008). Chemistry of spices. Wallingford: CABI. p. 76. ISBN 9781845934057. OCLC 1120264204. แหล่งที่มาของซิทรัลส่วนใหญ่มาจาก Gaudium laevigatum และBackhousia citriodora ของวงศ์ชมพู่

 การนำไปใช้ 
สารซิทรัลมีกลิ่นเลม่อนที่เข้มข้นและใช้เป็นสารประกอบกลิ่นในน้ำหอม ใช้เพื่อเสริมให้กับน้ำมันเลม่อน (เนโรล ซึ่งเป็นสารประกอบกลิ่นน้ำหอมอีกชนิดหนึ่ง มีกลิ่นเลมอนที่เข้มข้นน้อยกว่าแต่หอมมากกว่า) แอลดีไฮด์ เช่น ซิโตรเนลลาลและซิทรัล ถือเป็นส่วนประกอบหลักที่ทำให้เกิดกลิ่นเลมอน โดยซิทรัลจะได้รับความนิยมมากกว่าSouthwell, Ian (9 July 2021). "Backhousia citriodora F. Muell. (Lemon Myrtle), an Unrivalled Source of Citral". Foods. 10 (7): 1596. doi:10.3390/foods10071596. PMC 8305781. PMID 34359465.

นอกจากนี้ยังมีผลต่อฟีโรโมนในไรและแมลงอีกด้วย

ซิทรัลใช้ในการสังเคราะห์ วิตามินเอ ไลโคปีน ไอโอโนน และ เมธิลไอโอโนน และเพื่อดับกลิ่นของควัน

สมุนไพรอย่างตะไคร้ แสดงให้เห็นถึงฤทธิ์ต้านแมลงและเชื้อรา จึงสามารถใช้ในการป้องกันแมลงรบกวนหรือเชื้อราได้

 สารเติมแต่งอาหาร 
สารซิทรัลมักใช้เป็นส่วนผสมของสารเติมแต่งอาหาร

ได้รับการทดสอบในในห้องทดลองในปี ค.ศ. 2016 กับเชื้อก่อโรคที่ปนเปื้อนในอาหาร ชื่อ Cronobacter sakazakii

 ทางการแพทย์ 
จากรายงานในปี ค.ศ. 1997 ซิทรัลถูกอ้างว่าเป็นสารที่เป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาวหรือลูคีเมียของหนู P(388) และมีคุณสมบัติต้านเชื้อจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพดี

 ผลข้างเคียง 
จากการศึกษาแสดงให้เห็นถึงปฏิกิริยาการแพ้ต่อสารซิทรัล สมาคมน้ำหอมนานาชาติ ระบุว่าระดับที่ไม่สังเกตเห็นผลข้างเคียง อยู่ที่ 1,400 ไมโครกรัม ซิทรัลได้รับการทดสอบอย่างแพร่หลาย โดยไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนว่ามีฤทธิ์ก่อมะเร็งหรือเป็นสารก่อมะเร็ง

 ดูเพิ่มเติม 

 ซิทราเนลลัล
 เจอรานิออล
 ลิโมนีน
 เนรัล
 เวโพไรเซอร์

 เชิงอรรถและรายการอ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 MSDS 
หมวดหมู่:โมโนเทอร์พีน
หมวดหมู่:ส่วนประกอบในน้ำหอม
หมวดหมู่:รสชาติ
หมวดหมู่:ECHA InfoCard ID from Wikidata
หมวดหมู่:บทความสารเคมีที่มีรหัสสารประกอบหลายรายการ