คอแทม

คอแทม (; Khātam) เทนคิกเปอร์เซียโบราณในการทำงานฝังประดับ เป็นรูปแบบหนึ่งของการตัดต่อไม้ซึ่งทำด้วยการประดับพื้นผิวของวัตถุไม้โดยใช้ชิ้นไม้ กระดูก หรือโลหะ ที่ตัดออกมาเป็นชิ้นรูปเรขาคณิตที่มีขนาดพอดีอย่างวิจิตร ศิลปะการสร้างสรรค์คอแทมเรียกว่า คอแทม-คอรี (; Khatam-kari) หรือ คอแทมแบนดี (; khatam-bandi)

กระบวนการออกแบบแม่ลายงานฝังประดับนั้นเป็นกระบวนการที่ซับซ้อน บ้างครั้งอาจต้องใช้ชิ้นส่วนมากถึง 400 ชิ้นต่อตารางนิ้วสำหรับชิ้นงานที่มีคุณภาพมาตรฐานSmith, C. S. (1967). Materials. Scientific American, 69. แท่งไม้สีต่าง ๆ, งาช้าง, กระดูก, โลหะ หรือจากวัสดุอื่น ๆ จะถูกทากาวประกบเข้าด้วยกันเป็นกระจุกที่มีความยาวซึ่งมีหน้าตัดเป็นรูปกลม สี่เหลี่ยม หรือหลายเหลี่ยม จากนั้นจึงตัดออกมาเป็นแผ่นสไลซ์บาง ๆ และผสมกับอย่างอื่นเพื่อสร้างแม่ลายที่วิจิตร ในแต่ละลูกบาศก์เซนติเมตรอาจมีชิ้นส่วนเดี่ยว ๆ รวมกันถึง 250 ชิ้นที่ประกบติดกัน ก่อนนำมาขัดเงา ทาน้ำมัน และทำให้เรียบ ชิ้นงานฝังประดับมีความสำคัญเป็นพิเศษในสมัยซาฟาวี ไม้ที่นำมาใช้ทำคอแทม เช่น พลู, วอลนัต, สนไซเปรส และ สน ชิ้นงานจะนำมาใช้ประดับบานประตู, ขอบกระจกหน้าต่าง, กล่องบรรจุอัลกุรอาน, กล่องไม้บรรจุของมีร่า, ปากกาหรือที่วางปากกา และประดับศาสนสถาน

งานประดับคอแทมนิยมทำบนบานประตูของศาสนสถาน เช่นในนครมอชแฮด, โกม, ชีรอซ และ แรย์ ในประเทศอิหร่าน ไปจนถึงใช้ประดับห้องฝังประดับในพระราชวังเช่นวังซอแดแบด และวังหินอ่อนในเตหะราน ในหัจจุบัน ศูนย์กลางสำคัญของช่างศิลป์คอแทมอยู่ที่ชีรอซ, เอสแฟฮอน และเตหะราน เป็นต้น ส่วนใหญ่ทำในเวิร์กช็อปเอกชนหรือที่อยู่ภายใต้องค์การมรดกวัฒนธรรมอิหร่าน

อ้างอิง

หมวดหมู่:ศิลปะอิหร่าน
หมวดหมู่:ศิลปะอุซเบกิสถาน
หมวดหมู่:งานไม้