การรุกนากอร์โน-คาราบัคของอาเซอร์ไบจาน พ.ศ. 2566

ระหว่างวันที่ 19 ถึง 20 กันยายน 2566 อาเซอร์ไบจานได้เปิดฉากโจมตีทางทหารครั้งใหญ่ต่อสาธารณรัฐนากอร์โน-คาราบัคที่ประกาศแยกตัวออกไป ซึ่งถือเป็นการละเมิดข้อตกลงหยุดยิงที่ลงนามภายหลังสงครามนากอร์โน-คาราบัคครั้งที่สองในปี 2563 การรุกเกิดขึ้นในภูมิภาคนากอร์โน-คาราบัคซึ่งเป็นพื้นที่พิพาทซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอาเซอร์ไบจานโดยนิตินัย และเป็นสาธารณรัฐอิสระโดยพฤตินัย เป้าหมายที่ระบุไว้ของการโจมตีคือการปลดอาวุธทั้งหมดและสาธารณรัฐนากอร์โน-คาราบัคยอมจำนนโดยไม่มีเงื่อนไข รวมถึงการถอนทหารอาร์มีเนียทั้งหมดที่อยู่ในภูมิภาค การรุกดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางวิกฤตที่ทวีความรุนแรงขึ้นอันเกิดจากการที่อาเซอร์ไบจานปิดล้อมสาธารณรัฐนากอร์โน-คาราบัค ซึ่งส่งผลให้ขาดแคลนสิ่งของจำเป็น เช่น อาหาร ยา และสินค้าอื่น ๆ อย่างมากในภูมิภาคที่ได้รับผลกระทบ

หนึ่งวันหลังจากการรุกเริ่มขึ้นในวันที่ 20 กันยายน ข้อตกลงหยุดยิงซึ่งเรียกว่าข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรสำหรับการยอมจำนนของสาธารณรัฐนากอร์โน-คาราบัคก็ได้บรรลุผลโดยการไกล่เกลี่ยของกองกำลังรักษาสันติภาพของรัสเซียซึ่งมีการตกลงร่วมกันว่ากองกำลังป้องกันอาร์ทซัคและกองกำลังติดอาวุธของนากอร์โน-คาราบัคจะถูกปลดอาวุธ อย่างไรก็ตาม ทั้งชาวอาร์ตซัคและเจ้าหน้าที่รายงานว่าอาเซอร์ไบจานละเมิดข้อตกลงหยุดยิงจนถึงต้นเดือนตุลาคม ในวันที่ 28 กันยายน ซามเวล ชาห์รามันยัน ประธานาธิบดีสาธารณรัฐนากอร์โน-คาราบัคลงนามในพกฤษฎีกายุบสถาบันของรัฐทั้งหมดภายในวันที่ 1 มกราคม 2024 ส่งผลให้การดำรงอยู่ของรัฐที่แยกตัวออกไปสิ้นสุดลง

การรุกและการยอมจำนนในเวลาต่อมาส่งผลให้ชาวอาร์มีเนียเชื้อสายนากอร์โน-คาราบัคต้องหลบหนี ซึ่งประชากรของนากอร์โน-คาราบัคเกือบทั้งหมดหนีออกจากภูมิภาคนี้ไปยังประเทศเพื่อนบ้าน โดยหลัก ๆ คืออาร์มีเนีย องค์กรสิทธิมนุษยชนและผู้เชี่ยวชาญด้านการป้องกันการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ออกประกาศเตือนหลายครั้ง ว่าประชากรอาร์มีเนียในภูมิภาคนี้ตกอยู่ในความเสี่ยงหรือตกเป็นเป้าของการล้างชาติพันธุ์และการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ รวมถึงอาชญากรรมสงครามและอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ หลุยส์ โมเรโน โอคัมโป อัยการสูงสุดของศาลอาญาระหว่างประเทศ ได้จัดประเภทการล้างชาติพันธุ์ชาวอาร์มีเนียในนากอร์โน-คาราบัคเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวอาร์มีเนียครั้งที่สอง และมีความเห็นว่าการเพิกเฉยของประชาคมระหว่างประเทศสนับสนุนให้อาเซอร์ไบจานกระทำการโดยไม่ต้องรับโทษ

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง