จุดสำหรับติดตามเครื่องพิมพ์

จุดสำหรับติดตามเครื่องพิมพ์ (), พรินเทอร์สเทกาโนกราฟี (), จุดติดตามแบบดอคูคัลเลอร์ (), จุดเหลือง, จุดความลับ, หรือ รหัสระบุเครื่อง () เป็นลายน้ำดิจิทัลที่เครื่องพิมพ์เลเซอร์และเครื่องถ่ายเอกสารแบบสีจำนวนมากจะพิมพ์ออกมาทุกหน้าเพื่อระบุเครื่องพิมพ์โดยเฉพาะ ๆ เป็นวิธีที่พัฒนาขึ้นโดยบริษัทซีร็อกซ์และแคนนอนในช่วงกลางคริสต์ทศวรรษ 1980 แต่การใช้โค้ดเช่นนี้เพิ่งเปิดเผยเป็นสาธารณะเป็นครั้งแรกใน ค.ศ. 2004

 ประวัติ 

ในช่วงกลางคริสต์ทศวรรษ 1980 ซีร็อกซ์ได้เป็นผู้บุกเบิกการเข้ารหัส โดยเลขที่มีเอกลักษณ์จะถูกแสดงเป็นจุดเล็ก ๆ กระจายไปทั่วหน้าที่พิมพ์ออกมา มีการใช้งานครั้งแรกในเครื่องพิมพ์ตระกูล DocuColor เครื่องพิมพ์ของซีร็อกซ์ได้พัฒนาระบบการติดตามแบบลับ ๆ เพื่อป้องกัน "การใช้เครื่องถ่ายเอกสารสีในการทำธนบัตรปลอม"  โดยซีร็อกซ์ได้รับสิทธิบัตรหมายเลข 5515451 จากประเทศสหรัฐอเมริกา ในเวลาต่อมามีการนำไปใช้ในเครื่องถ่ายเอกสารอย่างกว้างขวางในหลากหลายยี่ห้อ

สาธารณชนได้รับรู้ถึงเทคโนโลยีในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2004 เมื่อเจ้าหน้าที่ชาวดัตช์ใช้เทคโนโลยีดังกล่าวในการติดตามการปลอมแปลงจากเครื่องพิมพ์สีแคนนอน

ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2004, รายงานว่ามีการใช้เทคโนโลยีดังกล่าวเป็นเวลาหลายทศวรรษในเครื่องพิมพ์บางประเภท เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถระบุและติดตามผู้ที่แปลมแปลงได้

Central Bank Counterfeit Deterrence Group (CBCDG) ออกมากล่าวว่าไม่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาระบบนี้

ใน ค.ศ. 2005 กลุ่มประท้วงสิทธิของบุคคล Electronic Frontier Foundation (EFF) ได้กระตุ้นให้สาธารณชนส่งตัวอย่างการพิมพ์ของเครื่องพิมพ์ตัวเองมาให้ EFF และได้ถอดรหัสสำเร็จในเวลาต่อมา

รหัสนี้พบได้ในเครื่องพิมพ์หลากหลายรุ่นและผู้ผลิต

ใน ค.ศ. 2015 EFF ระบุว่าเอกสารที่ได้รับก่อนหน้านี้ผ่าน โดยใจความเอกสารแนะนำให้ทุกบริษัทที่ผลิตเครื่องถ่ายเอกสารสีแบบเลเซอร์ทำข้อตกลงลับกับรัฐบาล เพื่อให้มั่นใจว่าผลลัพธ์จากเครื่องสามารถตรวจสอบได้ด้วยเทคโนโลยีทางนิติวิทยาศาสตร์

ใน ค.ศ. 2007 รัฐสภายุโรปตั้งคำถามว่า[เทคโนโลยีนี้]เป็นการบุกรุกความเป็นส่วนตัวหรือไม่

 ด้านเทคนิค 
รูปแบบนั้นประกอบไปด้วย การกระจายทั่วไปแบบแมทริกซ์ของจุดสีเหลืองที่แทบจะไม่สามารถเห็นได้ด้วยตาเปล่า แต่ละจุดมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางอยู่ที่หนึ่งในสิบของมิลลิเมตร (0.004") และมีช่องว่างขนาด 1 มิลลิเมตร (0.039") การจัดเรียงของจุดเหล่านี้แปลออกมาเป็นข้อมูลหมายเลขประจำเครื่อง วันที่และเวลาที่พิมพ์ มีการทำซ้ำจุดพวกนี้หลายครั้งทั่วกระดาษเผื่อในกรณีที่เกิดข้อผิดพลาด

ตัวอย่างเช่น ถ้าโคดประกอบด้วย 8 × 16 จุดในรูปแบบสี่เหลี่ยมหรือหกเหลี่ยม จะกระจายไปทั่วพื้นผิวประมาณ  และปรากฎบนกระดาษขนาด A4 ประมาณ 150 ครั้ง ดังนั้นจึงสามารถวิเคราะห์ได้แม้จะมีกระดาษเพียงบางส่วน เครื่องพิมพ์บางรุ่นจะจัดจุดสีเหลืองในรูปแบบคล้ายกลุ่มจุดที่ดูเหมือนก้อนเมฆ

อ้างอิงจาก :w:en:Chaos Computer Club ใน ค.ศ. 2005 เครื่องถ่ายเอกสารสีได้ทิ้งจุดในรูปแบบจุดแมทริกซ์ขนาด 32x16 สามารถเก็บข้อมูลได้ 64 ไบต์ (64x8)

ใน ค.ศ. 2011 ซีร็อกซ์นำจุดเหล่านี้มาดึงดูดให้ผู้คนสนใจมากขึ้น โดยได้ระบุในข้อความประชาสัมพันธ์สินค้าว่า "เครื่องถ่ายเอกสารสีแบบข้อมูลดิจิทัลของเรา[ซีร็อกซ์]มาพร้อมกับระบบป้องกันการปลอมแปลงและระบบตรวจจับธนบัตรตามกฎกระทรวงของหลายประเทศ แต่ละหน้าจะมีเครื่องหมายและสัญลักษณ์ทำให้สามารถรู้ได้ว่ามาจากอุปกรณ์ใด แต่รหัสเหล่านี้ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า"

ใน ค.ศ. 2018, นักวิทยาศาสตร์มหาวิทยาลัยเทคนิคเดรสเดินได้วิเคราะห์รูปแบบการทำซ้ำในเครื่องถ่ายเอกสาร 106 รุ่นจาก 18 ผู้ผลิต และพบว่ามีรูปแบบการเข้ารหัสอยู่ 4 รูปแบบ

 การมองเห็น 
เราสามารถมองเห็นจุดได้โดยการถ่ายเอกสารหรือการคัดลอกหน้าและนำส่วนเล็ก ๆ ไปสแกนด้วยเครื่องสแกนที่มีความละเอียดสูง จากนั้นสามารถเพิ่มความเข้มของช่องสีเหลืองด้วยโปรแกรมประมวลผลภาพ เพื่อให้จุดมองเห็นได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น ภายใต้แสงที่มีคุณภาพ การใช้แว่นขยายอาจจะเพียงพอในการเห็นจุด หรือภายใต้แสงรังสีอัลตราไวโอเลตก็สามารถเห็นจุดสีเหลืองได้อย่างชัดเจนเช่นเดียวกัน


ด้วยกระบวนการวิทยาการอำพรางข้อมูล สำเนาคุณภาพสูงของต้นฉบับ (เช่น ธนบัตร) เมื่ออยู่ภายใต้แสงสีฟ้าสามารถทำให้ระบุตัวตนได้ นอกจากนี้ แม้แต่เอกสารที่ถูกทำลายเป็นชิ้น ๆ ก็สามารถระบุตัวตนได้ โดยใน ค.ศ. 2011 ":w:en:Shredder Challenge" ที่เริ่มโดยดาร์ปาได้รับการแก้โดยทีม "All Your Shreds Are Belong To U.S." ซึ่งประกอบด้วย :w:en:Otavio Good และเพื่อนร่วมทีมอีกสองคน

 การใช้งานจริง 
ทั้งนักข่าวและผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยได้แสดงความคิดเห็นว่า การจัดการข้อมูลรั่วไหลของ :w:en:The Intercept ซึ่งมาจากผู้เปิดโปงข้อมูล :w:en:Reality Winner โดยการเผยแพร่เอกสารลับของ NSA โดยไม่ปกปิดข้อมูลสำคัญ จุดติดตามของเครื่องพิมพ์เป็นปัจจัยที่ใช้ในการระบุตัว Reality Winner ว่าเป็นผู้เปิดเผยข้อมูล ทำให้นำไปสู่การจับกุมใน ค.ศ. 2017 และการตัดสินโทษในเวลาต่อมา

 การปกป้องความเป็นส่วนตัวและการหลีกเลี่ยง 
การบันทึกหรือการถ่ายเอกสารที่มีข้อมูลส่วนตัวของ เช่น ประวัติการรักษาสุขภาพ เงินในบัญชีธนาคาร แบบฟอร์มยื่นภาษี หรือบัญชีงบดุล สามารถถูกติดตามกลับไปยังเจ้าของเครื่องพิมพ์ได้และวันที่พิมพ์ได้ ความสามารถในการติดตามนี้ไม่เป็นที่ทราบของผู้ใช้จำนวนมาก และไม่ชัดเจนว่าข้อมูลใดบ้างที่อาจถูกส่งต่อโดยไม่ตั้งใจพร้อมกับสำเนาหรือเอกสารที่พิมพ์ออกมา ใน ค.ศ. 2005 EFF ได้ค้นหาวิธีการถอดรหัสและเผยแพร่ด้วยรหัสไพธอนสำหรับการวิเคราะห์

ใน ค.ศ. 2018 นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเทคนิคเดรสเดินได้พัฒนาและเผยแพร่อุปกรณ์สำหรับสกัดและวิเคราะห์รหัสสเตกาโนกราฟีของเครื่องพิมพ์สี และทำให้เอกสารที่พิมพ์จากเครื่องนั้นไม่ระบุตัวตน การไม่ระบุตัวตนทำงานโดยการพิมพ์จุดสีเหลืองเพิ่มเติมทับบนจุดติดตามของเครื่องพิมพ์ นักวิทยาศาสตร์ได้ทำซอฟต์แวร์นี้เพื่อสนับสนุนผู้แจ้งเบาะแสการทำความผิดในบริษัท

 กระบวนการที่เทียบเคียงได้ 
วิธีการระบุตัวตนอื่น ๆ ไม่สามารถตรวจสอบได้ง่ายเหมือนจุดสีเหลือง เช่น การปรับความเข้มของเลเซอร์และการเปลี่ยนแปลงของเฉดสีเทาในตัวพิมพ์ ซึ่งใน ค.ศ. 2006 ยังไม่ทราบข้อมูลว่าผู้ผลิตยังคงใช้วิธีการพวกนี้หรือไม่

ดูเพิ่ม
 EURion constellation จุดศูนย์ได้กระจายไปทั่วธนบัตรซึ่งจะหยุดการประมวลผลใน PhotoShop และเครื่องถ่ายเอกสารสี

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
Laudatio der deutschen BigBrotherAwards 2004 
Information by the Chaos Computer Club 
Information by the Electronic Frontier Foundation
EFF List of Printers Which Do or Do Not Display Tracking Dots (ปรับปรุงล่าสุด ค.ศ. 2017)