หมู่พเฏศวรมนเทียร

หมู่พเฏศวรมนเทียร (; IAST: baṭeśvar) เป็นกลุ่มมนเทียรเกือบ 200 แห่งที่สร้างจากหินทรายในตอนเหนือของรัฐมัธยประเทศ ประเทศอินเดีย สร้างขึ้นด้วยสถาปัตยกรรมโบสถ์พราหมณ์แบบนคร สมัยหลังคุปตะ-คุรชร-ปรติหารตอนต้น ตั้งอยู่ห่างไป  ทางเหนือของนครควาลิยัร และ  ทางตะวันออกของเมืองใกล้สุด โมเรนา หมู่มนเทียรเหล่านี้กระจายตัวอยู่ในเพื้นที่ขนาด  และมีทั้งมนเทียรพระศิวะ พระวิษณุ ศักติเทวี ไปจนถึงพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร หมู่มนเทียรเหล่านี้ตั้งอยู่บนชายฝั่งของแม่น้ำจัมพัล บนเนินเขาใกล้กับหมู่บ้านปฑาวลี (Padavali) มนเทียรเหล่านี้สร้างขึ้นระหว่างศตวรรษที่ 8-10 และน่าจะตั้งชื่อตามภูเตศวรมนเทียร ซึ่งเป็นมนเทียรพระศิวะและใหญ่ที่สุดในหมู่มนเทียร มนเทียรส่วนใหญ่พังทลายลงในศตวรรษที่ 13 โดยเป็นที่เข้าใจว่าอาจะเกิดจากแผ่นดินไหว

หลายมนเทียรในปัจจุบันได้รับการบูรณะโดยกรมสำรวจโบราณคดีอินเดียในปี 2005

น้กประวัติศาสตร์ศิลปะอินเดีย ไมเคิล ไมชเตอร์ (Michael Meister) กำหนดอายุของมนเทียรที่เก่าที่สุด ซึ่งตั้งอยู่ใกล้ควาลิยัร ว่าสร้างขึ้นในสมัย ค.ศ. 750-800Michael W. Meister (1976), Construction and Conception: Maṇḍapikā Shrines of Central India, East and West, Vol. 26, No. 3/4 (September - December 1976), page 415, Figure 21 caption, context: 409-418 และระบุว่าความโดดเด่นสำคัญของหมู่มนเทียรนี้คือแนวคิดการก่อสร้างศาลแบบ มณฑปิกา ("Mandapika shrine") ในอินเดียกลาง ซึ่งเป็นการลดทอนแนวคิดการออกแบบมนเทียรกลับสู่แนวคิดพื้นฐานที่เรียบง่าย การออกแบบนี้ปรากฏบันทึกเป็นภาษาสันสกฤตเรียกว่า ศิลามณฑปิกา (sila mandapika; "มณฑปหิน")

อ้างอิง

หมวดหมู่:โบสถ์พราหมณ์ในรัฐมัธยประเทศ
หมวดหมู่:โบสถ์พระศิวะ