หมอนรองเข่าฉีก

หมอนรองเข่าฉีก () คือการฉีกขาดของแถบกระดูกอ่อนเส้นใย (fibrocartilage) หนึ่งแถบหรือยิ่งกว่าในเข่าที่เรียกว่า กระดูกอ่อนเมนิสคัส (meniscus)
เมื่อแพทย์และผู้ป่วยพูดถึง "กระดูกอ่อนฉีกขาด" ในหัวเข่า นี่อาจหมายถึงการบาดเจ็บที่กระดูกอ่อนเมนิสคัสด้านบนของกระดูกแข้งข้างใดข้างหนึ่ง
กระดูกอ่อนอาจฉีกขาดได้เมื่อทำกิจกรรมที่แม้ดูจะไม่อันตราย เช่น การเดินหรือการนั่งยองๆ
แต่ก็อาจขาดได้เพราะแรงกระแทกรุนแรงในกีฬาหรือการออกกำลังกายรูปแบบอื่นๆ
การกระทำที่ก่อการบาดเจ็บมักเป็นการบิดหัวเข่าในขณะที่ขากำลังงอ
ในผู้สูงอายุ เมนิสคัสอาจเสียหายจากการสึกหรอที่เป็นไปแล้วเป็นเวลานาน
การบาดเจ็บที่เฉียบพลันมาก (มักพบในผู้ป่วยที่อายุน้อยกว่าและกระฉับกระเฉงกว่า) สามารถทำให้กระดูกฉีกแบบเคลื่อนที่ ซึ่งอาจก่ออาการทางกลต่างๆ เช่น รู้สึกคลิ๊กหรือมีเสียงคลิ๊ก ข้อติดหรือข้อล็อกเมื่อเคลื่อนไหวข้อต่อ
ข้อต่อจะเจ็บปวดเมื่อใช้งาน แต่เมื่อไม่รับน้ำหนักก็จะหายเจ็บ

การฉีกขาดของเมนิสคัสด้านใน (medial meniscus)
อาจเกิดโดยเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มอาการบาดเจ็บสามอย่าง พร้อมกับการฉีกขาดของเอ็นไขว้หน้า (anterior cruciate ligament) และเอ็นข้างเข่าด้านใน (medial collateral ligament)

 อาการ  
อาการสามัญของหมอนรองกระดูกเข่าฉีกก็คือ อาการปวดเข่าโดยเฉพาะตามแนวข้อต่อ และอาการบวม
อาการจะแย่ลงเมื่อต้องรับน้ำหนักมากขึ้น (เช่น เมื่อวิ่ง)
อาการที่พบได้บ่อยอีกอย่างหนึ่งก็คือข้อต่อล็อก เมื่อผู้ป่วยไม่สามารถเหยียดขาให้ตรงได้อย่างเต็มที่
อาจมาพร้อมกับความรู้สึกเหมือนเข่าคลิ๊ก/เข่าติด
บางครั้ง เมนิสคัสฉีกอาจก่อความรู้สึกว่าเข่าได้ทรุดลง

ผู้ที่มีหมอนรองกระดูกเข่าฉีกบางครั้งอาจจำกิจกรรมที่ก่อการบาดเจ็บได้
ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับการหมุนเข่าในขณะที่งออยู่เล็กน้อย
การเคลื่อนไหวเช่นเดียวกันยังทำให้เจ็บมากขึ้นหลังจากการบาดเจ็บด้วย
ตัวอย่างเช่น การลงจากรถ

 สาเหตุ  
มีหมอนรองเข่า (เมนิสคัส) 2 ชิ้นในหัวเข่า
ซึ่งอยู่ระหว่างกระดูกต้นขากับกระดูกแข้ง
ปลายกระดูกต้นขาและกระดูกหน้าแข้งมีกระดูกอ่อนโปร่งแสง (hyaline cartilage) บางๆ หุ้มอยู่แล้ว
เมนิสคัสทำมาจากกระดูกอ่อนเส้นใย (fibrocartilage) ที่แข็งแรงโดยมีรูปทรงเข้ากันกับผิวกระดูกที่รองรับ
ชิ้นหนึ่งตั้งอยู่บนแผ่นกระดูกหน้าแข้งด้านใน (tibial plateau) นี่คือ เมนิสคัสด้านใน (medial meniscus)
อีกชิ้นหนึ่งตั้งอยู่บนแผ่นกระดูกหน้าแข้งด้านข้าง นี่คือ เมนิสคัสด้านข้าง (lateral meniscus)

เมนิสคัสได้สารอาหารจากหลอดเลือดขนาดเล็ก แต่ก็มีพื้นที่ขนาดใหญ่ตรงกลางที่ไม่มีเลือดมาเลี้ยง (avascular)
ซึ่งเป็นปัญหาเมื่อเกิดบาดเจ็บ เพราะบริเวณที่ไม่มีหลอดเลือดมักไม่หาย
คือ หากไม่มีสารอาหารจำเป็นจากหลอดเลือด ก็ไม่สามารถหายได้

สาเหตุสามัญที่สุดสองอย่างของหมอนรองเข่าฉีกก็คือ การบาดเจ็บจากการกระแทก (traumatic injury) ซึ่งมักพบในนักกีฬา และกระบวนการเสื่อมสภาพ (degenerative process) ซึ่งพบบ่อยที่สุดในผู้ป่วยทุกวัย
หมอนรองเข่าฉีกเกิดกับคนทุกวัย
การฉีกขาดเหตุบาดเจ็บพบบ่อยที่สุดในคนกระฉับกระเฉงอายุ 
มักเกิดแบบเป็นแนวรัศมีหรือแนวตั้งในกระดูกอ่อน โดยมีแนวโน้มที่จะเกิดชิ้นส่วนที่เคลื่อนได้ซึ่งอาจติดในเข่า จึงต้องรักษาด้วยการผ่าตัด

เมนิสคัสอาจจะฉีกเนื่องจากการหมุนเข่าเข้าหรือออกเมื่องอเข่าอยู่โดยเท้าก็งออยู่ด้วย
การฉีกขาดของเมนิสคัสมักจะเกิดขึ้นพร้อมกับการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้า () และ medial collateral ligament
ปัญหาสามอย่างที่เกิดพร้อมกันนี้เรียกว่า unhappy triad ซึ่งพบในกีฬาเช่น อเมริกันฟุตบอล เมื่อนักกีฬาถูกกระแทกที่ด้านนอกของเข่า

บุคคลที่หมอนรองเข่าฉีกมักมีเข่าเจ็บและบวมเป็นอาการหลัก
อีกอย่างก็คือ ข้อต่อล็อก คือไม่สามารถเหยียดข้อให้ตรงได้
เพราะมีชิ้นส่วนหนึ่งของกระดูกฉีกที่ขัดขวางการทำงานปกติของข้อเข่า

การฉีกขาดเหตุเสื่อมสภาพสามัญที่สุดในคนอายุ 40ปีขึ้นไป แต่ก็พบได้ทุกวัย โดยเฉพาะคนที่เป็นโรคอ้วน
หมอนรองเข่าฉีกเพราะเสื่อมเชื่อว่า เป็นส่วนของความชรา 
เมื่อเส้นใยคอลลาเจนในหมอนรองเข่าเริ่มแตกตัว จึงรองรับโครงสร้างได้น้อยลง
การฉีกขาดเหตุเสื่อมสภาพมักเป็นไปในแนวนอน โดยหมอนรองเข่าแยกออกเป็นส่วนบนและส่วนล่าง
แต่ก็ไม่เคลื่อนออกจากที่ ดังนั้นจึงไม่ค่อยก่ออาการทางกล เช่น ข้อติดหรือ

 ปัจจัยเสี่ยง  
หมอนรองเข่าทำด้วยกระดูกอ่อน เป็นวัสดุที่ยืดหยุ่นและหนืด (viscoelastic) ทำให้เสี่ยงการบาดเจ็บเนื่องกับการรับน้ำหนักที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว
อนึ่ง การรับน้ำหนักซ้ำๆ ก็ทำให้บาดเจ็บได้
งานศึกษาจนถึงปี2013 แสดงว่า ผู้มีอายุเกิน 60 ปี, ผู้ชาย, งานที่ต้องย่อตัวและคุกเข่าบ่อย ๆ และการขึ้นบันไดเกิน 30 ขั้นต่อวัน เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อหมอนรองเข่าฉีกเหตุเสื่อม
นักกีฬาที่เปลี่ยนการรับน้ำหนักอย่างรวดเร็ว (เช่น  ) ก็เสี่ยงต่อหมอนรองเข่าฉีกด้วย

งานศึกษายังแสดงว่า การผ่าตัดซ่อมแซมการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้า (ACL) ยิ่งช้าเท่าไร หมอรองเข่าก็มีโอกาสฉีกมากขึ้นเท่านั้น
คืองานศึกษาปี2007 แสดงว่า หมอนรองเข่าจะฉีกในอัตรา 50–70% ขึ้นอยู่กับว่าการผ่าตัดซ่อมแซม ACL เกิดช้าเท่าไรหลังการบาดเจ็บ

หมอนรองเข่าที่บาดเจ็บแบบ ramp lesions (การฉีกขาดของเมนิสคัสด้านในที่ posterior horn ณ จุดเชื่อมต่อระหว่างเมนิสคัสกับแคปซูล [menisco-capsular junction]) 
เกิดขึ้นในประมาณ 25% ของผู้ที่ ACL บาดเจ็บ
หมอนรองเข่าด้านข้างฉีกที่รากประมาณ 7% ของผู้ที่ ACL บาดเจ็บ

 พยาธิสรีรวิทยา  

 การวินิจฉัย 

 การป้องกัน  
หมอนรองเข่าฉีกพบบ่อยในกีฬาหลายประเภท
หมอนรองเข่ารับน้ำหนักของร่างกาย 30–55% ในท่ายืน
กีฬาที่มักพบปัญหานี้รวมทั้ง อเมริกันฟุตบอล ฟุตบอล ฮอกกี้น้ำแข็ง และเทนนิส
ไม่ว่าจะทำกิจกรรมใดก็ตาม สิ่งสำคัญคือต้องใช้มาตรการป้องกันที่ถูกต้องเพื่อป้องกันหมอนรองเข่าฉีก

มีวิธีหลัก 3 วิธีเพื่อป้องกันหมอนรองเข่าฉีก ซึ่งจะช่วยป้องกันและลดความเสี่ยงของหมอนรองกระดูกฉีกได้อย่างมีนัยสำคัญ

 รองเท้า  
วิธีแรกคือการสวมรองเท้าที่เหมาะสมกับชนิดกีฬาและพื้นผิวที่ใช้ทำกิจกรรม
หากกีฬาที่เล่นคือฟุตบอล รองเท้าสตั๊ดเป็นอุปกรณ์สำคัญในการลดความเสี่ยงหมอนรองเข่าฉีก
เพราะการก้าวที่เสียสมดุลเพียงก้าวเดียวอาจทำให้หมอนรองเข่าฉีกได้
จึงแนะนำว่า รองเท้าควรมีพื้นรองเท้าสังเคราะห์แบบหล่อขึ้นรูป, มีปุ่มสตั๊ดไม่น้อยกว่า , ปลายปุ่มสตั๊ดมีเส้นผ่านศูนย์กลางไม่ต่ำกว่า และปุ่มสตั๊ดไม่ยาวเกิน 

 การยืดกล้ามเนื้อ  
วิธีป้องกันหมอนรองเข่าฉีกที่สองคือการเพิ่มความแข็งแรงและการยืดกล้ามเนื้อขาหลักๆ
กล้ามเนื้อรวมทั้งกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลัง (hamstrings) กล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า (quadriceps) และกล้ามเนื้อน่อง (calf muscles)
วิธียอดนิยมที่เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลังคือการงอขาโดยรับน้ำหนัก (leg curl)
อนึ่ง การยืดกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลังให้ดีก็สำคัญด้วย ทำโดยก้มแตะปลายเท้าขณะยืน
การเหยียดขาขึ้นในท่านั่ง (seated leg extension) ช่วยเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า และการยืดกล้ามเนื้อก็จะช่วยคลายกล้ามเนื้อ
การเขย่งปลายเท้าช่วยเพิ่มความแข็งแรงและช่วยยืดน่อง
กล้ามเนื้อที่มีมวลและแข็งแรงเพียงพอ อาจช่วยรักษาเข่าให้มีสุขภาพดี 

การย่อเข่าให้ต้นขาขนานกับพื้น (parallel squat) จะเพิ่มความเสถียรของเข่าหากทำอย่างถูกต้อง
ช่วยพัฒนากล้ามเนื้อส่วนล่างของร่างกายซึ่งเสริมความแข็งแรงให้กับสะโพก เข่า และข้อเท้า
โดยแนะนำให้นักกีฬาย่อเข่าไม่ลึกเกินเส้นขนานกับพื้นเพราะจะเสี่ยงเกิดการบาดเจ็บมากขึ้น


 เทคนิค  
วิธีสำคัญสุดท้ายในการป้องกันหมอนรองเข่าฉีกก็คือเทคนิคที่เหมาะสมกับท่าเคลื่อนไหวที่ต้องทำ
สำหรับกีฬาที่ต้องเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็วและทรงพลัง ต้องเรียนรู้วิธีการหลบหลีก การเลี้ยว การลงถึงพื้นเมื่อกระโดด และการหยุดอย่างถูกต้อง
เมื่อต้องเคลื่อนไหวเช่นนี้ เป็นเรื่องสำคัญที่ได้ฝึกมาแล้วเป็นอย่างดี

 การรักษา  
ปัจจุบัน การรักษาอาจทำให้ฟื้นตัวได้เร็วขึ้น
หากการฉีกขาดไม่รุนแรง การทำกายภาพบำบัด การพันผ้า การยกขาให้สูง และการประคบน้ำแข็งที่เข่าสามารถรักษาหมอนรองเข่าได้
หมอนรองเข่าฉีกมีโอกาสหายได้เองมากขึ้นหากเกิดในบริเวณที่แพทย์เรียกว่า "โซนสีแดง" หรือขอบด้านนอกของหมอนรองเข่าซึ่งมีเลือดมาเลี้ยง
การฉีกขาดที่หนักกว่าอาจต้องผ่าตัด
อย่างไรก็ตาม การผ่าตัดดูเหมือนจะไม่ดีกว่าแบบไม่ผ่าตัด
ในระยะยาว หมอนรองกระดูกฉีกเหตุเสื่อมสภาพมักจะสัมพันธ์โรคข้อเข่าเสื่อม
ซึ่งมีผลลัพธ์ที่ไม่ดีไม่ว่าจะเลือกวิธีการรักษาแบบใด
ส่วนในระยะสั้น การศึกษาแสดงว่าการผ่าตัดส่องกล้องเพื่อตัดหมอนรองกระดูกบางส่วนออก (arthroscopic partial meniscectomy) มีประสิทธิภาพดีกว่าในด้านการใช้งานเข่าและการจัดการความเจ็บปวด

 การรักษาแบบอนุรักษนิยม  
การรักษาเบื้องต้นอาจรวมถึงกายภาพบำบัด การใส่อุปกรณ์พยุง การใช้ยาแก้อักเสบ หรือการฉีดยาคอร์ติโคสเตียรอยด์เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่น ความทนทาน และความแข็งแรง , which cites 


ยาแก้อักเสบและยาแก้ปวดที่แพทย์มักจ่ายรวมถึงยาพาราเซตามอล ยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์ และคอร์ติโคสเตียรอยด์

การออกกำลังกายสามารถเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า โดยเฉพาะกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า
กล้ามเนื้อที่แข็งแรงและใหญ่จะช่วยปกป้องกระดูกอ่อนหมอนรองเข่าเพราะรับน้ำหนักไปส่วนหนึ่ง
แพทย์อาจจะให้ยาพาราเซตามอลหรือยาแก้อักเสบ

สำหรับการรักษาแบบไม่ผ่าตัด การทำกายภาพบำบัดอาจช่วยลดอาการปวดและบวมได้
การฟื้นฟูประเภทนี้มุ่งเน้นการดำรงช่วงการเคลื่อนไหวให้ได้เต็มรูปแบบและการใช้งานให้ได้เพิ่มขึ้นโดยไม่ทำให้อาการแย่ลง
นักกายภาพบำบัดอาจใช้วิธีกระตุ้นด้วยไฟฟ้า บำบัดด้วยความเย็น และรักษาด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง/อัลตราซาวนด์ 

โปรแกรมการฟื้นฟูแบบเร่งรัดอาจดีเท่ากับโปรแกรมแบบอนุรักษนิยม
ลดเวลาที่ผู้ป่วยต้องใช้ไม้ค้ำยัน และให้ผู้ป่วยมีกิจกรรมที่ต้องรับน้ำหนักได้
วิธีการที่อนุรักษนิยมน้อยกว่าเช่นนี้ให้ผู้ป่วยใช้แรงกดได้เล็กน้อยในขณะที่ยังปกป้องช่วงการเคลื่อนไหว
หมอนรองเข่าฉีกที่บริเวณรอบๆ สามารถรักษาด้วยโปรแกรมแบบเร่งรัดเช่นนี้ ส่วนผู้ที่มีการฉีกขนาดใหญ่กว่าควรเลือกโปรแกรมแบบอนุรักษนิยม

การใช้น้ำเลือดที่มีเกล็ดเลือดเข้มข้น (platelet-rich plasma) เพื่อช่วยรักษาได้การยอมรับอย่างแพร่หลายในหมู่นักกีฬาสหรัฐอเมริกา
แต่การศึกษาที่ประเมินประสิทธิภาพของการรักษาด้วย PRP ก็ให้ผลที่ขัดแย้งกัน

 การผ่าตัด  
การผ่าตัดส่องกล้อง () เป็นเทคนิคการผ่าตัดที่ใช้กล้องส่องสอดเข้าไปในข้อต่อแทนการผ่าตัดแบบเปิด
โดยแพทย์อาจจะซ่อมหรือตัดหมอนรองเข่าออกทั้งหมด
การผ่าตัดไม่เหมาะสำหรับหมอนรองกระดูกฉีกเหตุเสื่อมสภาพที่ไม่มีอาการข้อเข่าติดหรือล็อก ไม่มีน้ำในข้อเข่าเกิดซ้ำๆ หรือไม่ปวดอย่างต่อเนื่อง
หลักฐานชี้ว่าการผ่าตัดไม่ได้ดีไปกว่าการรักษาแบบอนุรักษนิยมในผู้ป่วยทั้งที่มีและไม่มีโรคข้อเข่าเสื่อม
การผ่าตัดดูเหมือนจะไม่ประโยชน์สำหรับผู้ใหญ่ที่มีอาการข้ออักเสบเล็กน้อย

คณะผู้เชี่ยวชาญด้านแนวทางปฏิบัติสากลอิสระแนะนำไม่ให้ผ่าตัดส่องกล้องสำหรับหมอนรองเข่าฉีกเพราะเสื่อมสภาพ
ข้อสรุปนี้มาจากหลักฐานที่แสดงว่าไม่มีประโยชน์ในระยะยาวและมีผู้ป่วยน้อยกว่า 15% ที่ได้รับประโยชน์แม้แต่ในระยะสั้น
ข้อเสียรวมถึงระยะเวลาการฟื้นตัวถึง และผลข้างเคียงร้ายแรงที่พบน้อยแต่อาจเกิดได้ เช่น ลิ่มเลือดในขา (venous thromboembolism) การติดเชื้อที่แผลผ่าตัด และความเสียหายของเส้นประสาท
วารสารการแพทย์สหราชอาณาจักร เดอะบีเอ็มเจ มีอินโฟกราฟิกและเครื่องมือการตัดสินใจร่วมกัน
เพื่ออำนวยการสนทนากันระหว่างแพทย์กับผู้ป่วยเกี่ยวกับความเสี่ยงและประโยชน์ของการผ่าตัดส่องกล้อง

หากเป็นการบาดเจ็บเฉพาะหมอนรองเข่า เข่าก็จะค่อนข้างเสถียร
แต่ถ้าเกิดร่วมกับการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้า (anterior cruciate ligament) ก็จะแนะนำให้ผ่าตัดส่องกล้อง
การซ่อมหมอนรองเข่ามีอัตราความสำเร็จสูงขึ้นถ้าการบาดเจ็บเกิดในบริเวณที่มีเลือดไปเลี้ยงพอ
ส่วนในของหมอนรองกระดูกจะไม่มีเส้นเลือด โดยเลือดสามารถเข้าไปได้ลึกประมาณ 6 มิลลิเมตร
ดังนั้น หมอนรองเข่าฉีกที่เกิดขึ้นใกล้กับขอบนอกสามารถหายได้หลังการซ่อมแซม

การศึกษาหนึ่งพบว่าการซ่อมแซมดีกว่าการตัดออก (meniscectomy)
ระยะการฟื้นฟูเมื่อซ่อมจะนานกว่า แต่การตัดออกอาจก่อโรคข้อเข่าเสื่อมได้
การฟื้นฟูหลังการตัดหมอนรองเข่าจะใช้เวลา 
การซ่อมแซมต้องใช้เวลา 
หากการรักษาแบบอนุรักษนิยมไม่ได้ผล ก็อาจต้องผ่าตัด
ผู้ป่วยที่อายุน้อยกว่ามักจะฟื้นตัวได้ดีกว่าและตอบสนองได้ดีต่อการรักษานี้ ในขณะที่ผู้ป่วยที่อายุมากกว่าและเคลื่อนไหวน้อยกว่าจะไม่ได้ผลดีหลังการซ่อมแซม

 การปลูกถ่าย 

 วัสดุปลูกฝัง 

 การฟื้นสภาพหลังผ่าตัด 

 วิทยาการระบาด 
ในปี2008 กระทรวงสุขภาพและบริการมนุษย์สหรัฐรายงานยอดผู้ป่วยที่ออกจากโรงพยาบาล 2,295รายที่ได้วินิจฉัยหลักเป็นหมอนรองเข่าฉีก
เป็นหญิง 53.49% และชาย 45.72%
คนอายุระหว่าง ในอัตรา 31.73%, ในอัตรา 28.82%
ระยะเวลาการพักรักษาตัวในโรงพยาบาลเฉลี่ยอยู่ที่ 2.7วันสำหรับชายและ 3.7วันสำหรับหญิง

มีผู้ป่วย 6,941รายที่ได้ซ่อมแซมเข่า
คนอายุระหว่าง 18–44 มีอัตราสูงสุดที่37.37% ตามด้วยคนอายุ ที่36.34%
เป็นชาย 50.78% และหญิง 48.66%
ระยะเวลาพักรักษาตัวในโรงพยาบาลเฉลี่ยอยู่ที่ 3.1วัน

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

หมวดหมู่:ข้อเคลื่อน อาการเคล็ด และกล้ามเนื้อฉีก
หมวดหมู่:การบาดเจ็บที่เข่าและขาส่วนล่าง