เพ็งอิม

เพ็งอิม (pêng¹ im¹) หรือชื่อเต็มว่า เตี่ยจิวอ่วยเพ็งอิมฮวงอั่ว (; dio⁵ ziu¹ uê⁷ pêng¹ im¹ huang¹ uan³) เป็นระบบการเขียนถอดเสียงอ่านภาษาแต้จิ๋วเป็นอักษรละติน ได้รับการเสนอขึ้นโดยหน่วยงานของรัฐบาลมณฑลกวางตุ้งในเดือนกันยายน ปี 1960 โดยเป็นส่วนหนึ่งของกว่างตงพินอินฟางอ้าน

 ภาพรวม 

เพ็งอิงมีการใช้ตัวอักษรละตินพื้นฐาน 20 ตัว (ไม่ใช้ j, q, v, w, x, y) โดยมี ê เป็นอักษรตัวเดียวที่ประกอบขึ้นจากเครื่องหมายเสริมสัทอักษร มีการใช้พยัญชนะ 2 ตัวแทนเสียงพยัญชนะเดียวอยู่ 3 ตัวได้แก่ bh, gh และ ng

การแสดงเสียงวรรณยุกต์ใช้ตัวเลข 1 ถึง 8 แทนวรรณยุกต์ทั้ง 8 เสียงของภาษาแต้จิ๋ว เขียนตามหลักแล้วจะโดยเป็นตัวยกวางไว้ที่มุมขวาบน

รูปเขียนโดยรวมยืนพื้นจากพินอินของภาษาจีนกลางจึงมีความใกล้เคียงกันมาก ทำให้ผู้รู้พินอินอยู่แล้วสามารถอ่านเพ็งอิมได้โดยง่าย อย่างไรก็ตามหน่วยเสียงภาษาแต้จิ๋วมีมีความแตกต่างจากภาษาจีนกลางดังนั้นจึงมีอักษรบางตัวออกเสียงไม่เหมือนพินอิน

 วรรณยุกต์ 

ภาษาแต้จิ๋วมีเสียงวรรณยุกต์ทั้งหมด 8 เสียง โดยในระบบเพ็งอิมจะใช้ตัวเลขระบุแต่ละเสียง อย่างไรก็ตาม เสียงวรรณยุกต์ที่ปรากฏจะต่างไปขึ้นอยู่กับว่าอยู่พยางค์สุดท้ายของคำหรือว่านำหน้าพยางค์อื่นเพื่อทำหน้าที่ขยายหรือเป็นคำกริยาที่มีกรรมตามหลัง

เสียงวรรณยุกต์ในภาษาแต้จิ๋วแต่ละสำเนียงถิ่นแสดงดังนี้ (ด้านบนแสดงเสียงเมื่ออยู่พยางค์ท้าย และด้านล่างแสดงเสียงเมื่อนำหน้าพยางค์อื่น ตัวเลขและขีดที่แสดงในตารางนี้เป็นการแบ่งระดับเสียงสูงต่ำออกเป็น 5 ระดับ)

+ท้องถิ่น12345678แต้จิ๋ว (33) (53) (213) (21) (55) (35) (11) (44) (23) (24) (42/53) (33/44) (213) (21) (12) (21)ซัวเถา (33) (53) (213) (2) (55) (35) (11) (5) (33) (35) (55) (55) (11) (21) (12) (2)กิ๊กเอี๊ย (33) (31) (213) (2) (55) (35) (11) (5) (33) (23/35) (31/42) (2/5) (22) (21) (21) (2)เตี่ยเอี๊ย (33) (53) (31) (11) (55) (313) (11) (55) (33) (31) (55) (55) (11) (33) (33) (11)เหยี่ยวเพ้ง (33) (53) (213) (21) (55) (35) (21) (44) (23) (35) (55) (44) (21) (21) (12) (21)เถ่งไฮ่ (33) (53) (212) (2) (55) (35) (11) (5) (33) (24) (42) (5) (11) (21) (11) (2)
ในการเขียนทับศัพท์คำภาษาแต้จิ๋วเป็นภาษาไทยมักจะยึดสำเนียงซัวเถาเป็นหลัก ซึ่งอาจเขียนแทนวรรณยุกต์ได้ดังนี้
+พยางค์ท้ายนำหน้าพยางค์อื่นa1 (33)อา (33)อาa2 (53)อ้า (35)อ๋าa3 (213)อ่า (55)อ๊าah4 (2)อะ (55)อ๊ะa5 (55)อ๊า (11)อ่าa6 (35)อ๋า (21)อ่าa7 (11)อ่า (12)อ่าah8 (5)อ๊ะ (2)อะ
วรรณยุกต์ 4 กับ 8 นั้นสำหรับแทนคำตาย คือพยางค์ที่ลงท้ายด้วย b, g หรือ h ซึ่งก็คือตัวสะกด บ, ก หรือเสียงกักเส้นเสียง ในขณะที่วรรณยุกต์อื่นจะใช้กับคำเป็น คือพยางค์ที่ไม่มีตัวสะกด หรือลงท้ายด้วยตัวสะกดอื่นที่ไม่ใช่ b, g หรือ h

 พยัญชนะต้น 

ภาษาแต้จิ๋วมีเสียงพยัญชนะต้นทั้งหมด 17 เสียง แทนด้วยเพ็งอิมดังนี้
 เพ็งอิม สัทอักษรสากลเทียบเสียงไทยตัวอย่าง - -อ阿 a1 อาb[p]ป波 bo1 ปอp[pʰ]พ, ผ抱 po6 ผอbh[b]บ無 bho5 บ๊อm[m]ม毛 mo5 ม้อd[t]ต刀 do1 ตอt[tʰ]ท, ถ妥 to2 ท่อn[n]น挪 no5 น้อl[l]ล羅 lo5 ล้อg[k]ก哥 go1 กอk[kʰ]ค, ข戈 ko1 คอgh[g]ง鵝 gho5 ง้อng[ŋ]ง俄 ngo5 ง้อh[h]ฮ, ห何 ho5 ฮ้อz[ʦ]จ之 ze1 จือc[ʦʰ]ช, ฉ此 ce2 ชื่อr[ʣ]ย而 re5 ยื้อs[s]ซ, ส思 se1 ซือ

ช่องเทียบเสียงไทยในที่นี้มีบางส่วนที่ไม่ได้ตรงกับภาษาไทยพอดี แค่ประมาณใกล้เคียงเท่านั้น ดังนี้

 gh: คล้ายเสียง ง ในภาษาไทย แต่เป็นเสียงแบบไม่ออกจมูก
 z: เหมือน z ในจีนกลาง ต่างจาก จ ในภาษาไทยเล็กน้อย
 c: เหมือน c ในจีนกลาง ต่างจาก ช ในภาษาไทยเล็กน้อย
 r: เป็นเสียงระหว่าง ย กับ จ

นอกจาก 4 เสียงดังกล่าวแล้ว พยัญชนะเสียงอื่นไม่มีความแตกต่างไปจากเสียงในภาษาไทย

 สระและตัวสะกด 
ภาษาแต้จิ๋วประกอบด้วยสระเดี่ยวและสระประสม 2 ถึง 3 เสียง โดยมีการปรากฏคู่กับตัวสะกดต่างกันไป รูปแบบประสมสระและตัวสะกดที่อาจเจอได้ทั้งหมดในภาษาแต้จิ๋วสำเนียงซัวเถาแสดงด้วยเพ็งอิมดังนี้
+สระตัวสะกด-n[~]*m[m]มng[ŋ]งb[p̚]บg[k̚]กh[ʔ](กักเส้นเสียง)aอาa
อาan
อา*am
อัมang
อังab
อับag
อักah
อะe[ɯ]อือe
อือeng
อึงeg
อึกê[e]แอ / เอê
แอên
แอ*êng
เอ็งêg
เอ็กêh
แอะiอีi
อีin
อี*im
อิมing
อิงib
อิบig
อิกih
อิoออ / โอo
ออong
องog
อกoh
เอาะuอูu
อูung
อุงug
อุกuh
อุaiไอai
ไอain
ไอ*ao[au]เอาao
เอาaon
เอา*aoh
เอา(ะ)iaเอียia
เอียian
เอีย*iam
เอียมiang
เอียงiab
เอียบiag
เอียกiah
เอียะioเอียio
เอียion
เอีย*iong
ยงiog
ยกioh
เอียะiuอิวiu
อิวiun
อิว*oiโอยoi
โอยoin
โอย*oih
โอย(ะ)ouโอวou
โอวoun
โอว*uaอ้วua
อัวuan
อัว*uam
อวมuang
อวงuab
อวบuag
อวกuah
อัวะuê[ue]อวยuê
อวยuên
อวย*uêh
เอวะuiอุยui
อุยuin
อุย*iao[iau]เอียวiao
เอียวuaiไอวuai
ไอวuain
ไอว*(ไม่มีสระ)m
อึมng
อึง
ในที่นี้ n ไม่ได้แทนตัวสะกดแต่แสดงถึงการลงท้ายด้วยเสียงนาสิก ในที่นี้แทนด้วย * แต่โดยทั่วไปคนไทยไม่สามารถแยกแยะเสียงนี้ได้ จึงได้ยินเหมือนกรณีไม่มี n และเวลาเขียนเป็นคำทับศัพท์ก็มักจะละเสียงนี้ไปเลย

บางรูปสระจะออกเสียงต่างกันขึ้นอยู่กับว่ามีตัวสะกดหรือไม่ เช่น ê จะเป็นสระเอเมื่อมีตัวสะกด แต่จะเป็นสระแอเมื่อไม่มีตัวสะกด

o จะเป็นสระโอเมื่อมีตัวสะกด แต่จะเป็นสระออเมื่อไม่มีตัวสะกด

io นั้นเป็นเสียงสระอี+โอ ฟังแล้วคล้ายสระเอีย แต่ว่าเป็นคนละสระกับ ia ซึงเป็นสระอี+อา นอกจากนี้แล้วยังมีบางสำเนียงที่มีเสียง iê คือเป็นสระอี+เอ ทั้งหมดนี้คนไทยมักได้ยินเป็น "เอีย" แยกแยะได้ลำบาก

เสียง aoh เป็นสระเอาที่มีการกักเส้นเสียง ส่วน oih แทนเสียงสระโอและตัวสะกด ย ที่มีการกักเส้นเสียง เนื่องจากเป็นเสียงที่ไม่สามารถแสดงด้วยระบบการเขียนอักษรไทยได้ เวลาทับศัพท์จึงมักเขียนเป็น "เอา" และ "โอย" เฉย ๆ

 ความแตกต่างระหว่างสำเนียงถิ่น 

นอกจากตารางข้างต้นที่ยกมาซึ่งเป็นของสำเนียงซัวเถาแล้ว ในสำเนียงถิ่นอื่น ๆ ยังมีเสียงที่ต่างออกไปเล็กน้อยในรายละเอียด ซึ่งอาจแสดงด้วยเพ็งอิมที่ต่างกัน โดยรวมแล้วสำเนียงเหยี่ยวเพ้งเกือบเหมือนกับสำเนียงซัวเถา潮州話拼音方案（2003年），根據“潮汕方言韻母內部差異表”章節。 ตารางต่อไปนี้แสดงการเปรียบเทียบเสียงในกรณีทั่วไป ไม่รวมข้อยกเว้นต่าง ๆ สำหรับบางกรณีเฉพาะ
 ซัวเถา  เหยี่ยวเพ้ง  แต้จิ๋ว  เถ่งไฮ่  โผวเล้ง根据里湖音、洪阳音和流沙音编写。  กิ๊กเอี๊ย  เตี่ยเอี๊ย  ไหฮง ตัวอย่าง e     e    u  i  余, 许, 猪, 祠 oi     ôi    ei 鞋 uin        ui  ui   uain  跪, 柜 oin  oin/êng   ain  ain      ain  ain  闲, 殿 oih               eih 狹 iao/iouiao  iou  iou   io/iao     摇, 要 io   ie  ie  io     腰 ion   ien  ien  ion     羊 ioh   ieh  ieh  ioh     借, 惜, 药, 石 am[am]    ang[aŋ]   am[am]    庵 ab[ap]    ag[ak]    ap    盒 iam[iam]   iem[iem]  iang[iaŋ]  iam[iam]    严 iab[iap]   ieb[iep]  iag [iak]  iap    压 im[im]               ing [iŋ]   im    音 ib[ip]               ig  [ik]   ip    湿 ang[aŋ]      ang     安 ag [ak]      âk     达 iang[iaŋ]    iêng[ieŋ]   iang     仙 iag [iak]    iêg[iek]    iâk     杰, 设 uang[uaŋ]    uêng[ueŋ]   uâng     全, 完, 缘, 弯 uag [uak]    uêg [uek]   uâk     粤 eng [ɯŋ]   eng/ing    êng/ung  êng[eŋ]  ing[iŋ]  ng/eng  斤 eg [ɯk]        êg [ek]  êg [ek]  ig[ik]    乞 ing[iŋ]        ing  êng[eŋ]   in[in]  因 ung[uŋ]        ung    un[un]  温

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:การถอดอักษรจีนเป็นอักษรโรมัน
หมวดหมู่:คำและวลีภาษาแต้จิ๋ว
หมวดหมู่:ภาษาแต้จิ๋ว