การเสด็จประพาสแหลมมลายู

การเสด็จประพาสแหลมมลายู เป็นการเสด็จประพาสส่วนพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในช่วงปี 2413–2444 รวมทั้งสิ้น 9 ครั้งเพื่อเป็นการเปลี่ยนอากาศตามคำแนะนำของแพทย์หลวงหลังจากหายประชวร นอกจากนี้เพื่อทรงทราบความเป็นอยู่และทุกข์สุขของราษฎรในหัวเมืองตามแหลมมลายู รวมถึงเป็นการกระชับพระราชอำนาจของพระองค์เพราะในช่วงปี 2431–32 อังกฤษได้เข้ายึดครองหัวเมืองในแหลมมลายูไปแล้ว สุ่มเสี่ยงที่สยามอาจจะเสียอธิปไตยในแถบย่านนั้น 

โดยการเสด็จประพาสครั้งแรกเกิดขึ้นเมื่อปี 2413 หรือ 2 ปีหลังจากขึ้นครองราชย์คือในคราวเสด็จประพาสสิงคโปร์และชวา และครั้งสุดท้ายคือการเสด็จประพาสเมื่อ ร.ศ. 120 ตรงกับปี 2444 เพื่อส่งเสด็จสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมขุนนครสวรรค์วรพินิต ที่สิงคโปร์เพื่อเสด็จกลับไปศึกษาต่อที่เยอรมนี และหลังจากนั้นพระองค์ก็มิได้เสด็จประพาสแหลมมลายูอีกเลยจนสิ้นรัชกาล

ในการเสด็จประพาสแหลมมลายูครั้งที่น่าสนใจคือการเสด็จประพาสครั้งที่ 5 เมื่อปี 2433 ซึ่งพระองค์ได้บันทึกไว้พระราชนิพนธ์ที่มีชื่อว่า "ระยะทางเสด็จพระราชดำเนิรประพาสทางบกทางเรือรอบแหลมมะลายู รัตนโกสินทรศก 109" ว่าการเสด็จประพาสครั้งนี้พระองค์จะเสด็จประพาสแบบ อินคอกนิโต หรือแบบไม่เปิดเผยพระนาม นอกจากนี้พระองค์ยังได้ระบุวัตถุประสงค์ของการเสด็จประพาสครั้งนี้ว่า "เพื่อจะให้ได้เห็นการที่ไม่เคยเห็นและไม่ควรเห็นได้ในเวลาทำยศให้ทั่ว" ตัวอย่างเช่นการเที่ยวกลางคืนซึ่งพระองค์ได้บรรยายถึงโสเภณีที่ปีนัง-สิงคโปร์ ว่ามีทั้งโสเภณีจีนและโสเภณีญี่ปุ่นรวมถึงเจอคนไทยอยู่ในหมู่ที่เรียกว่า คนเถื่อน โดยมาจากย่านกุฎีจีน ฝั่งธนบุรี มีแม่สื่อชื่อ เอม เป็นเมียแขกบ้านอยู่แถววัดสระเกศ โดยสันนิษฐานว่าเรื่องการเที่ยวกลางคืนพระองค์อาจจะพระราชนิพนธ์เพิ่มเมื่อเสด็จนิวัติพระนคร

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:รัชกาลที่ 5
หมวดหมู่:ยุครัชกาลที่ 5