ตำบลบางปลาสร้อย

บางปลาสร้อย เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี พื้นที่ตำบลอยู่ในความรับผิดชอบของเทศบาลเมืองชลบุรี ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถานที่สำคัญทางราชการ เช่น ศาลากลางจังหวัดชลบุรี ที่ว่าการอำเภอเมืองชลบุรี ศาลจังหวัดชลบุรี โรงเรียนชลกันยานุกูล เป็นต้น

 ที่มาของชื่อ 
ที่มาของชื่อเรียกตำบลบางปลาสร้อยเนื่องจากมีคลองสายหนึ่ง ซึ่งมีต้นน้ำจากเขาเขียวอยู่ทางทิศใต้ของอำเภอเมืองชลบุรีในปัจจุบัน ไหลมาลงทะเลในตำบลนี้และปรากฎว่าในคลองนี้มีปลาชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า "ปลาสร้อย" เป็นจำนวนมาก ชาวบ้านจึงเรียกหมู่บ้านนี้ว่า "บ้านบางปลาสร้อย" ซึ่งคำว่า "บาง" หมายถึง หมู่บ้านนั่นเอง

 ประวัติ 
เมืองบางปลาสร้อยแต่ก่อนชาวบ้านในพื้นที่และคนต่างถิ่นเรียกพื้นที่นี้กันว่าบางปลาสร้อย คนจีนเรียก "มั่งก้ะส่วย" สุบิณ สืบสงวน, ที่ระลึก 80 ปี, กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ตีรณสาร, 2518. หน้า 69. ในขณะที่เอกสารทางราชการเรียกพื้นที่ดังกล่าวว่าชลบุรี มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 1919 เอกสารทางราชการมาปรากฏชื่อเมืองบางปลาสร้อยอีกครั้งในปี พ.ศ. 2459 ซึ่งตรงกับสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) กระทรวงมหาดไทยได้ดำเนินการขอเปลี่ยนคำเรียกหน่วยการปกครองส่วนภูมิภาคจาก "เมือง" เป็น "จังหวัด" และเปลี่ยนตำแหน่งผู้ว่าราชการเมือง เป็นผู้ว่าราชการจังหวัดพร้อมทัังขอเปลี่ยนชื่ออำเภอตามชื่อตำบลที่เป็นที่ตั้งที่ว่าการอำเภอ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชหัตถเลขาตอบมาว่า "นามอำเภอบางแห่งเป็นนามเมือง หรือ สถานที่มีตำนานควรคงไว้ตามเดิม นอกจากนั้นให้เปลี่ยนไปตามที่เสนอ..." ด้วยเหตุนี้เมืองชลบุรีจึงเปลี่ยนเป็นจังหวัดชลบุรี อำเภอเมือง เปลี่ยนเป็น อำภอบางปลาสร้อย ปัจจุบันบางปลาสร้อยเป็นเพียงชื่อตำบลหนึ่งในเขตอำเภอเมืองชลบุรีภารดี มหาขันธ์; นันท์ชญา มหาขันธ์, "ความหลากหลายทางนิเวศวัฒนธรรมบางปลาสร้อย: ฐานรากและภูมิพลังของจังหวัดชลบุรี A Variety of Bang Plasoi Ecological Aspect of Culture: Foundation and Intelligence Power of Chon Buri," วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ 25(50) (มกราคม - เมษายน  2561), หน้า 4.

ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ในสมัยกรุงศรีอยุธยา ชุมชนบางปลาสร้อยปรากฏนามอยู่ในแผนที่ไตรภูมิสมัยอยุธยา เป็นชุมชนที่พัฒนาขึ้นกลายมาเป็นเมืองท่าภายหลังจากเมืองศรีพโล ที่เป็นเมืองท่าจอดพักเรือสินค้าทางทะเล บนเส้นทางการค้าทางทะเลระหว่างอาณาจักรอยุธยากับนานาชาติ หลังจากชายฝั่งทะเลของเมืองศรีพโล ถูกโคลนเลนพัดพาจากปากน้ำบางปะกงทับถมจนตื้นเขิน เรือไม่สามารถจอดเทียบท่าได้เหมือนแต่เดิม ท่าจอดพักขนถ่ายสินค้าจึงถูกเลื่อนตัวมาที่ชุมชนบางปลาสร้อยแทน ซึ่งในสมัยอยุธยาการค้ากับชาวต่างชาติเฟื่องฟูมาก เมืองบางปลาสร้อยจึงเริ่มเป็นที่รู้จักของชาวต่างชาติจำนวนมากที่เดินทางเข้ามาทำการค้าขาย จากการที่มีเรือสินค้าของนานาประเทศมาจอดพักขนถ่ายสินค้า ซื้อเสบียงอุปโภค บริโภค และซ่อมบำรุงเรือทั้งขาเข้าและขาออกจากอาณาจักรอยุธยา บางปลาสร้อยจึงเกิดความมั่งคั่งและมีความหลากหลายของผู้คนจากหลายเชื้อชาติทั้งชาวไทย ชาวอินเดีย และชาวจีน

ในสมัยกรุงธนบุรี พระเจ้ากรุงธนบุรีได้มีการแต่งตั้งให้พระชลบุรีศรีมหาสุมทร (หวัง สมุทรานนท์) ดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองชลบุรี ระหว่างการปกครองเมืองชลบุรีด้วยความสามารถ ทำให้ชลบุรีเป็นหัวเมืองชายทะเลที่มีชื่อในสมัยนั้น ประกอบกับการค้าระหว่างไทย จีน มีความเจริญรุ่งเรืองขึ้นมา ทำให้มีการอพยพย้ายถิ่นฐานของชาวจีนเข้ามาอยู่อาศัยในชุมชนบริเวณบางปลาสร้อยเป็นจำนวนมาก โดยจะมีการสร้างที่อยู่อาศัยติดอยู่กับบริเวณริมชายฝั่งทะเล เนื่องจากในช่วงเวลานี้บางปลาสร้อยยังมีสถานะเป็นเมืองท่า ขนถ่ายสินค้าที่จอดพักเรือของชาวต่างชาติที่เข้ามาติดต่อค้าระหว่างประเทศ

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลบางปลาสร้อยมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดกับตำบลมะขามหย่ง (อำเภอเมืองชลบุรี)
 ทิศตะวันออก ติดกับตำบลบ้านสวน (อำเภอเมืองชลบุรี)
 ทิศใต้ ติดกับตำบลบ้านสวน (อำเภอเมืองชลบุรี)
 ทิศตะวันตก ติดกับอ่าวไทย 

 ชุมชน 
ชุมชนในตำบลบางปลาสร้อยมี 11 ชุมชน ได้แก่
 ชุมชนท้ายบ้าน 1
 ชุมชนท้ายบ้าน 2
 ชุมชนท่าเรือพลี
 ชุมชนหลังวัดต้นสน-วัดเนิน
 ชุมชนวัดป่า
 ชุมชนหลังตลาดบุรีบริบาล
 ชุมชนบ้านสะพานบางปลาสร้อย
 ชุมชนรอบโรงเรียนเทศบาลวัดกำแพง
 ชุมชนอพอลโล่ร่วมใจ
 ชุมชนนพรัตน์เทศบาลร่วมใจ
 ชุมชนวัดใหญ่-วัดใหม่ร่วมใจพัฒนา

 ประชากร 
จากการสำรวจเมื่อปี พ.ศ. 2566 ตำบลบางปลาสร้อยมีประชากรทั้งสิ้น 12,613 คน รายละเอียดตามตารางมีดังนี้

 ส่วน  ชาย  หญิง  รวม  จำนวนบ้าน ตำบลบางปลาสร้อย  5,955  6,658  12,613  7,323 รวม  5,955  6,658  12,613  7,323ที่มา: สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง

 สถานที่สำคัญ 
 วัดใหญ่อินทาราม
 วัดต้นสน
 วัดเทพพุทธาราม
 หอพระพุทธสิหิงค์
 สะพานชลมารควิถี
 โรงเรียนชลกันยานุกูล

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์เทศบาลเมืองชลบุรี

บางปลาสร้อย