ตำบลหนองข้างคอก

หนองข้างคอก เป็นตำบลหนึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของอำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอเมืองชลบุรีประมาณ 6 กิโลเมตร มีเนื้อที่รวมทั้งสิ้น 27 ตารางกิโลเมตร (16,875 ไร่) พื้นที่ตำบลอยู่ในความรับผิดชอบขององค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 2 หน่วยงาน คือ เทศบาลนครบ้านสวนและองค์การบริหารส่วนตำบลหนองข้างคอก ซึ่งครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหนองข้างคอก

ตำบลหนองข้างคอกมีสภาพภูมิประเทศเป็นที่ราบเชิงเขา ดินเป็นดินร่วง และเป็นหิน ชั้นล่างเป็นแหล่งผลิตหินอุตสาหกรรมของจังหวัดชลบุรี

 ประวัติ 
ตำบลหนองข้างคอกเดิมชื่อ ตำบลบ้านบ่อน้ำจืดและวัดหนองข้างคอก เดิมก็ชื่อว่าวัดหนองตำบลบ้านบ่อน้ำจืด ปัจจุบันที่ตั้งวัดตั้งอยู่ในเขตหมู่ที่ 3 ซึ่งเรียกว่าหมู่บ้านบ่อน้ำจืด เหตุที่เรียกว่าบ้านบ่อน้ำจืดเพราะว่าในหมู่บ้านนี้ ไม่ว่าจะขุดบ่อ ณ ที่ใด จะได้น้ำจืดสนิทและใสสะอาด วัดที่ตั้งในหมู่บ้านนี้ตั้งอยู่ใกล้หนองน้ำและลำห้วยปัจจุบัน หนองน้ำยังมีร่องรอยปรากฏอยู่ทางทิศใต้ของวัด จึงเรียกวัดนี้ว่า วัดหนองตำบลบ้านบ่อน้ำจืด หลักฐานอ้างอิงว่าตำบลนี้เป็นตำบลบ้านบ่อน้ำจืด และวัดนี้เดิมชื่อวัดหนองตำบลบ้านบ่อบ้านจืดได้อย่างดีและถูกต้องก็คือ หนังสือพระราชทานพระบรมราชานุญาตวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2440

เหตุที่ตำบลบ้านบ่อน้ำจืดได้เปลี่ยนชื่อมาเป็นตำบลหนองข้างคอก เพราะว่า วัดหนองตำบลบ้านบ่อน้ำจืด ได้เกิดชำรุดทรุดโทรมปรักหักพังและถูกทอดทิ้ง ครั้นต่อมาได้มีการบูรณระซ่อมแซมวัดขึ้นโดยประชาชนผู้มีใจบุญกุศลและตั้งชื่อวัดขึ้นใหม่ว่า วัดหนองข้างนอก โดยรู้เท่าไม่ถึงการว่าวัดเดิมชื่อ หนองตำบลบ้านบ่อน้ำจืด ทั้งนี้ โดยอาศัยเหตุที่ว่าที่ตั้งวัดเดิมมีคอกควายของโรงเรียนหีบอ้อยน้ำตาลแดง ซึ่งในสมัยนั้น ใช้ควายเทียมหีบและอยู่ใกล้กับหนองน้ำ อยู่ทางด้านใต้ของวัด เลยตั้งชื่อวัดที่ซ่อมแซมบูรณะขึ้นใหม่ว่า วัดหนองข้างคอก ตามชื่อหนองน้ำและคอกควายที่อยู่ใกล้ที่ตั้งวัดและอาจจะเป็นการหลงลืมด้วยการจงใจซึ่งไม่อาจจะทราบได้ ชื่อตำบลซึ่งสำรวจกันใหม่ก็เลยตั้งชื่อขึ้นตามชื่อของวัดว่า ตำบลหนองข้างคอก และชื่อนี้ก็ใช้กันมาจนถึงปัจจุบัน

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลหนองข้างคอกมีอาณาเขตติดต่อกับตำบลข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดกับตำบลบ้านสวนและตำบลหนองรี (อำเภอเมืองชลบุรี)
 ทิศใต้ ติดกับตำบลบางพระ (อำเภอศรีราชา)
 ทิศตะวันออก ติดกับตำบลหนองรี (อำเภอเมืองชลบุรี)
 ทิศตะวันตก ติดกับตำบลห้วยกะปิและตำบลเหมือง (อำเภอเมืองชลบุรี)

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
ตำบลหนองข้างคอกประกอบด้วย 7 หมู่บ้าน ดังนี้
 หมู่ที่ 1 ห้วยทวน
 หมู่ที่ 2 มาบหวาย
 หมู่ที่ 3 หนองข้างคอก
 หมู่ที่ 4 บ่อน้ำจืด
 หมู่ที่ 5 สวนมะพร้าว
 หมู่ที่ 6 สวนน้ำตก
 หมู่ที่ 7 วังตะโก

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่ตำบลหนองข้างคอกอยู่ในความรับผิดชอบองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 2 หน่วยงาน คือ
 เทศบาลนครบ้านสวน
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองข้างคอก

 ประชากร 
จากการสำรวจเมื่อปี พ.ศ. 2566 ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลหนองข้างคอกมีประชากร 6,696 คน และตำบลหนองข้างคอกในเขตเทศบาลเมืองบ้านสวน 1,794 คน รายละเอียดตามตารางมีดังนี้

 องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น  ชาย  หญิง  รวม  จำนวนบ้าน ตำบลหนองข้างคอกในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลหนองข้างคอก  3,314  3,382  6,696  4,385 ตำบลหนองข้างคอกในเขตเทศบาลเมืองบ้านสวน  855  939 1,794  905 รวม  4,169  4321  8,460  5,290ที่มา: สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง

 การคมนาคม 
ถนนสายหลักในตำบลหนองข้างคอก มีดังนี้
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 361 (ถนนเลี่ยงเมืองชลบุรี)
 ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 (ถนนกรุงเทพ–บ้านฉาง)

 สถานที่สำคัญ 
 ตำรวจภูธรภาค 2
 มหาธาตุเจดีย์มิ่งโมลี ศรีบูรพา
 วัดเขาวังตะโก
 วัดป่าวชิรบรรพต
 วัดถ้ำเม่น
 วัดผาสุการาม

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์องค์การบริหารส่วนตำบลหนองข้างคอก

หนองข้างคอก