พระเมตตาวิหารีเถร (ปัด ธมฺมสโร)

พระเมตตาวิหารีเถร (ปัด ธมฺมสโร) นิยมเรียกว่า “ท่านเจ้าคุณปัด” หรือ "หลวงพ่อปัด วัดคูหาสวรรค์" เป็นพระสงฆ์ชาวไทย มีสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญยก ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ตำแหน่งทางพระสังฆาธิการเป็นอดีตเจ้าคณะตำบลคูหาสวรรค์ เขต 1 อดีตเจ้าอาวาสวัดคูหาสวรรค์วรวิหาร แขวงคูหาสวรรค์ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร

 ประวัติ 

 ชาติภูมิ 
ชื่อ ปัด นามสกุล เกิดวัน ต่อมาเปลี่ยนนามสกุลเป็น รัตตาคม ชาตะ วันพุธ ที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2426 (วันพระ ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ปีมะแม) ณ บ้านเตาอิฐ แขวงเมืองสุพรรณบุรี (ปัจจุบันอยู่ในเขตหมู่ที่ 5 ตำบลวังหว้า อำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี)

เป็นบุตรคนที่ 1 ในจำนวน 2 คน ของนายคอยเกี้ยน (ชาวจีน) นามสกุล แซ่จูพระศรีธวัชเมธี (ชนะ ภมรพล). (2560). เจ้าคุณสุพรรณ. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: หจก.สามลดา. กับนางแดง (ชาวไทย) นามสกุล เกิดวัน ครอบครัวบิดาประกอบอาชีพค้าขาย ส่วนมารดาประกอบอาชีพเกษตรกร (ทำนา)อุสุม เมืองถ้ำ. (2518, กันยายน). เหรียญดีที่ยังพอหาได้. สิ่งศักดิ์สิทธิ์และพระเครื่อง. 1(18): 31 - 35.

 วัยเด็ก 
วัยเด็กได้รับการศึกษาหนังสือภาษาไทยที่วัดเกาะ ซึ่งอยู่ใกล้บ้าน ศึกษาคณิตศาสตร์ (ลูกคิด) และภาษาจีนเบื้องต้นจากบิดา มีหน้าที่ช่วยเลี้ยงดูน้องที่ยังเล็ก และช่วยมารดาประกอบอาชีพเกษตรกร (ทำนา) ส่วนบิดามีอาชีพค้าขายข้าว ต้องนำเรือบรรทุกข้าวขึ้นล่องระหว่างเมืองสุพรรณบุรี พระนครศรีอยุธยา ปทุมธานี และกรุงเทพมหานคร 

 วัยหนุ่ม 
อายุประมาณ 14 - 15 ปี เริ่มช่วยบิดาทำการค้าขายข้าว กระทั่งบิดาเจ็บป่วยแล้วถึงแก่กรรมกระทันหัน ณ กรุงเทพมหานคร จึงหยุดค้าขายข้าว แล้วเดินทางกลับจังหวัดสุพรรณบุรี ช่วยมารดาประกอบอาชีพเช่นเดิม

 อุปสมบท 
อายุ 20 ปี วันที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2447 (วันเสาร์ ขึ้น 11 ค่ำ เดือน 8 หลัง ปีมะโรง) บรรพชาและอุปสมบท ณ พัทธสีมาวัดพร้าว อำเภอเมือง เมืองสุพรรณบุรี โดยพีระศักดิ์ สุนทรวิภาต. (2563). ที่ระลึก 125 ปีชาตกาล 40 ปีมรณภาพ พระครูวรนาถรังษี (ปุย ปุญฺญสิริ). พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: กุศลบุญการพิมพ์.

 พระครูปลื้ม (หลวงพ่อปลื้มเล็ก) เจ้าคณะแขวงอำเภอศรีประจันต์ เจ้าอาวาสวัดพร้าว เป็นพระอุปัชฌาย์
 พระปลื้ม (หลวงพ่อปลื้มใหญ่) วัดพร้าว เป็นพระกรรมวาจาจารย์
 พระพริ้ง วชิรสุวณฺโณ (หลวงพ่อพริ้ง) เจ้าอาวาสวัดจันทร์ (วัดวรจันทร์) เป็นพระอนุสาวนาจารย์

ได้รับฉายาทางพระพุทธศาสนาว่า ธมฺมสโรกรมธรรมการ. (2473). ทำเนียบสมณศักดิ์ กับ ทำเนียบเปรียญ พ.ศ.2473. ม.ป.ท. : ม.ป.พ. [ทำ-มะ-สะ-โร] อุปสมบทแล้วศึกษาพระธรรมวินัย วิปัสสนากรรมฐาน ในสำนักพระอุปัชฌาย์รวมเป็นระยะเวลา 3 พรรษา (พ.ศ. 2447 - 2449) โดยจำพรรษาอยู่ที่วัดพร้าว อำเภอเมือง เมืองสุพรรณบุรี สมัยพระครูปลื้มเป็นเจ้าอาวาส

พ.ศ. 2450 ย้ายมาศึกษาพระปริยัติธรรมและจำพรรษาอยู่ที่วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม กรุงเทพมหานคร ในสมัยพระธรรมเจดีย์ (แก้ว) และสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เข้ม ธมฺมสโร) เป็นเจ้าอาวาสตามลำดับ โดยอยู่ในการดูแลของพระมหาเผื่อน ติสฺสทตฺโต (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ สมเด็จพระวันรัต) ระหว่างจำพรรษาอยู่ที่วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม พระภิกษุสด จนฺทสโร (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระมงคลเทพมุนี วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ) เป็นเพื่อนพระภิกษุชาวเมืองสุพรรณบุรี ได้ชักชวนศึกษาสมถกรรมฐาน และวิปัสสนากรรมฐาน จากพระอาจารย์ต่าง ๆ 

เคยออกธุดงค์ไปถึงเมืองย่างกุ้ง ประเทศพม่า และจำพรรษาอยู่ที่นั่นเป็นระยะเวลา 1 พรรษา เคยเจ็บป่วยเป็นไข้ป่าแทบเอาชีวิตไม่รอด เมื่ออาการไข้ทุเลา จึงกลับมารักษาตัว พักฟื้น และจำพรรษาอยู่ที่วัดเกาะ อำเภอศรีประจันต์ เมืองสุพรรณบุรีพระปลัดสกล ปญฺญาพโล. (2523). ประวัติพระครูวรนาถรังษี (ปุย ปุญฺญสิริ). กรุงเทพฯ: อาทรการพิมพ์.

พ.ศ. 2460 หลังหายเจ็บป่วยแล้ว จึงชักชวนสามเณรกิมสูน (มหาสุนทร ศรีโสภาค) เข้าไปกราบลาพระสากยบุตติยวงษ์ (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) เพื่อจะแจ้งและดำเนินเรื่องย้ายกลับมาอยู่วัดเกาะให้ถูกต้องตามระเบียบ แต่พระสากยบุตติยวงษ์ (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) มองเห็นความรุ่งเรืองก้าวหน้าและความสามารถ จึงทักท้วงเรื่องลากลับวัดเกาะ และส่งไปเป็นเจ้าอาวาสวัดชัยฉิมพลี เมื่อ พ.ศ. 2461

 ตำแหน่ง 

 งานปกครอง 

 พ.ศ. 2461 เป็นเจ้าอาวาสวัดชัยฉิมพลีพระใบฎีกาสกล ปญฺญาพโล. (2508). เมตตากถา โดยพระธรรมปิฎก วัดพระเชตุพนฯ ที่ระลึกในงานพระราชทานเพลิงศพพระเมตตาวิหารีเถร. กรุงเทพฯ: รุ่งเรืองธรรม.
 พ.ศ. 2470 เป็นพระอุปัชฌาย์
 พ.ศ. 2472 เป็นเจ้าอาวาสวัดคูหาสวรรค์วรวิหาร
 พ.ศ. 2473 เป็นเจ้าคณะตำบลคูหาสวรรค์ เขต1

 เจ้าอาวาสวัดชัยฉิมพลี 
สมเด็จพระวันรัต (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เมื่อยังเป็นเจ้าคณะแขวงอำเภอภาษีเจริญ จังหวัดธนบุรี ส่งพระเถระซึ่งเป็นพระฐานานุกรมของท่านปกครองวัดต่าง ๆ ดังนี้

 พระครูปลัดป่วน เกสโร วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็นเจ้าอาวาสวัดนางชีโชติการาม อำเภอภาษีเจริญ จังหวัดธนบุรี
 พระครูสมุห์สด จนฺทสโร วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็นเจ้าอาวาสวัดปากน้ำ อำเภอภาษีเจริญ จังหวัดธนบุรี
 พระครูใบฎีกาปัด ธมฺมสโร วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็นเจ้าอาวาสวัดชัยฉิมพลี อำเภอภาษีเจริญ จังหวัดธนบุรี

รวมเวลาที่ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดชัยฉิมพลี ตั้งแต่ พ.ศ. 2461 ถึง พ.ศ. 2472 เป็นระยะเวลา 11 ปี

 เจ้าอาวาสวัดคูหาสวรรค์วรวิหาร 
วันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ.2472 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จออก ณ พระที่นั่งอัมรินทรวินิจฉัย ในงานพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ทรงพระกรุณาโปรดพระราชทานสัญญาบัตรสมณศักดิ์ ให้พระครูสมุห์ปัด วัดชัยฉิมพลี เป็นพระครูเมตตาวิหารี ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ย้ายมาเป็นเจ้าอาวาสวัดคูหาสวรรค์วรวิหาร พระอารามหลวง ตำบลคูหาสวรรค์ อำเภอภาษีเจริญ จังหวัดธนบุรี

รวมเวลาที่ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดคูหาสวรรค์วรวิหาร ตั้งแต่ พ.ศ. 2472 ถึง พ.ศ. 2507 เป็นระยะเวลา 35 ปี

 เกียรติคุณ 
เป็นพระราชาคณะ ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ได้รับพระราชทานพัดงาสาน เป็นพัดซึ่งสร้างจากงาช้างทั้งเล่ม หน้านาง งาสาน ขอบงา คาบตับงา ด้ามงาต่อ ส้นและคอแกะเป็นบัวกลุ่ม ยอดเป็นเม็ดทรงมัณฑ์ ซึ่งพระราชทานเฉพาะพระราชาคณะผู้ทรงคุณในทางวิปัสสนาเท่านั้น 

 สมณศักดิ์ 

 พ.ศ. 2468 เป็นพระฐานานุกรมใน พระเทพมุนี (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) ที่ พระครูใบฎีกาปัด ธมฺมสโรราชกิจจานุเบกษา, การสถาปนาและเลื่อนสมณศักดิ์, เล่ม 38, ตอน 0 ง, 2 ตุลาคม 2464, หน้า 1833
 พ.ศ. 2469 เป็นพระฐานานุกรมใน พระธรรมปิฎก (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) ที่ พระครูสมุห์ปัด ธมฺมสโรราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 43, ตอน 0 ง, 26 2469, หน้า 3074
 พ.ศ. 2472 เป็นพระครูสัญญาบัตร ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ในราชทินนามที่ พระครูเมตตาวิหารีราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตรสมณศักดิ์, เล่ม 46 ง, 17 พฤศจิกายน 2472, หน้า 2659
 พ.ศ. 2493 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญยก ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ที่ พระเมตตาวิหารีเถรราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 67, ตอนที่ 67 ง, 12 ธันวาคม 2493, หน้า 6321

 มรณภาพ 
พระเมตตตาวิหารีเถร (ปัด ธมฺมสโร) เริ่มอาพาธเมื่อ พ.ศ. 2501 จวบจนวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2507 เวลา 00.10 น. ถึงแก่มรณภาพด้วยโรคชรา ณ กุฏิเจ้าอาวาสวัดคูหาสวรรค์วรวิหาร สิริอายุ 81 ปี 4 เดือน 26 วัน อุปสมบทได้ 60 พรรษา

 อนุสรณ์ และสิ่งเกี่ยวเนื่อง 
รูปเหมือนพระเมตตาวิหารีเถร (ปัด ธมฺมสโร) ปัจจุบันประดิษฐานภายในวิหารตรีมุข วัดคูหาสวรรค์วรวิหาร สามารถเข้าไปสักการะบูชาได้ทุกวัน

สหธรรมิก
 สมเด็จพระวันรัต (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม กรุงเทพมหานคร
 พระครูบริหารบรมธาตุ (ป่วน เกสโร) วัดนางชีโชติการาม กรุงเทพมหานคร
 พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร
 พระครูสังวรสมาธิวัตร (ชอุ่ม ผาสุโก) วัดคูหาสวรรค์วรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระครูวรนาถรังษี (ปุย ปุญฺญสิริ) วัดเกาะ จังหวัดสุพรรณบุรี
 สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (ปุ่น ปุณฺณสิริ) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม กรุงเทพมหานคร
 พระธรรมเสนานี (ฟุ้ง ปุณฺณโก) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม กรุงเทพมหานคร
ศิษย์
 พระครูสุวรรณปัญญารัต (เซ้ง, สกล ปญฺญาพโล) วัดเกาะ จังหวัดสุพรรณบุรี

 อ้างอิง 

 สืบตำแหน่ง 

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2426
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2507
หมวดหมู่:เจ้าอาวาส
หมวดหมู่:เจ้าคณะตำบล
หมวดหมู่:พระราชาคณะชั้นสามัญ
หมวดหมู่:เกจิอาจารย์
หมวดหมู่:พระสงฆ์ชาวไทย
หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
หมวดหมู่:ภิกษุจากจังหวัดสุพรรณบุรี
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอศรีประจันต์
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดสุพรรณบุรี
หมวดหมู่:พระเถราจารย์สายสุพรรณบุรี
หมวดหมู่:ภิกษุจากวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร