ซานเฉิ่ง

สามสำนัก หรือ ซานเฉิ่ง () เป็นระบบรัฐบาลกลางของจีนโบราณเป็นชื่อรวมของสามหน่วยงาน ได้แก่ สำนักซ่างซู สำนักเหมินเซี่ย และสำนักจงซู ซึ่งอำนาจและหน้าที่จะแตกต่างกันไปในแต่ละช่วงเวลา

 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับสามสำนัก 
"สามสำนัก" เป็นหน่วยงานรัฐบาลกลางที่จัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการตั้งแต่ราชวงศ์สุยและราชวงศ์ถัง ซึ่งมีดังนี้

ซ่างซูเฉิ่ง (尚书省 "สำนักอัครเสนาบดี")：ฝ่ายบริหาร มีหน้าที่บริหารราชการแผ่นดิน และดำเนินงานตามพระราชโองการ

เหมินเซี่ยเฉิ่ง (门下省 "สำนักตรวจฎีกา")：ฝ่ายตรวจสอบ มีหน้าที่ให้คำแนะนำแด่จักรพรรดิและจงซูเฉิ่ง (สำนักเลขาธิการกลาง) และทบทวนตรวงสอบพระราชโองการแล้วส่งคืนให้กับจงซูเฉิ่ง

จงซูเฉิ่ง (中书省 "สำนักเลขาธิการกลาง")：ฝ่ายนิติบัญญัติ มีหน้าที่ความรับผิดชอบเกี่ยวกับการหารือ การร่างกฎหมาย และพระราชโองการ

 ระบบดำเนินงาน 

จงซูเฉิ่งทำการหารือเกี่ยวกับการร่างกฎหมายกับจักรพรรดิและการร่างพระราชโองการ แล้วส่งไปให้กับเหมินเซี่ยเฉิ่งเพื่อทำการตรวจสอบเนื้อหาของพระราชโองการ แล้วจึงส่งคืนให้กับจงซูเฉิ่ง ทั้งสองสำนักนี้ ถือว่าหน่วยงานที่ทำหน้าในการตัดสินใจ กฎหมายและพระราชโองการที่ผ่านการทบทวนจะถูกส่งไปยังซ่างซูเฉิ่งเพื่อดำเนินการ โดยมีหกกระทรวงอยู่ภายใต้ซ่างซูเฉิ่ง ได้แก่ :

กระทรวงมหาดไทย หรือ ลี่ปู้ (吏部)：รับผิดชอบในการประเมิน แต่งตั้ง โยกย้าย ลดเลื่อนตำแหน่ง และถอดถอนข้าราชการระดับต่ำกว่า 4
กระทรวงพระคลัง หรือ ฮู่ปู้ (户部)：รับผิดชอบด้านการเงินและการคลัง
กระทรวงธรรมการ หรือ หลี่ปู้ (礼部)：รับผิดชอบดูแลเครื่องบรรณาการ พิธีเซ่นไหว้ พิธีกรรม การศีกษา และการสอบขุนนาง
กระทรวงกลาโหม หรือ ปิงปู้ (兵部)：รับผิดชอบกิจการทางทหาร
กระทรวงยุติธรรม  หรือ สิงปู้ (刑部)：รับผิดชอบงานด้านตุลาการและการตรวจสอบ
กระทรวงโยธาธิการ หรือ กงปู้ (工部)：รับผิดชอบด้านการก่อสร้าง

ในบรรดาสามสำนัก ซ่างซูลิ่งและซ่างซูผูเช่อถึงแม้จะมีตำแหน่งสูง แต่พวกเขากลับถูกมองว่าเป็นเสนาบดีที่ไม่มีอำนาจบริหารที่แท้จริง เพราะผู้ที่มีอำนาจอย่างแท้จริงคือจงซูและเหมินเซี่ย

 วิวัฒนาการทางประวัติศาสตร์ 

 ราชวงศ์ถัง 

ลักษณะเฉพาะของระบบสามสำนักในสมัยราชวงศ์ถังคือได้มีการเปลี่ยนชื่อสามสำนักและรูปแบบการทำงาน แตกต่างกันไปในแต่ล่ะช่วงเวลา แรงจูงใจสำหรับการเปลี่ยนแปลงนี้อยู่ที่อำนาจของจักรพรรดิที่ต้องการจะควบคุมอำนาจของขุนนางและเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพในการบริหารงาน

 ห้าราชวงศ์และสิบอาณาจักร 

ไม่แตกต่างจากระบบของราชวงศ์ถัง แต่เนื่องจากสงครามที่ต่อเนื่อง ทำให้อัครเสนาบดีไม่ได้กุมอำนาจไว้ ทั้งสามสำนักจึงเป็นเพียงชื่อเท่านั้น กิจการทางการเมืองส่วนใหญ่ถูกจัดการโดยขุนนางที่จักรพรรดิแต่งตั้งขึ้น

 ราชวงศ์ซ่ง 

ในสมัยราชวงศ์ซ่ง แม้ว่าชื่อของสามสำนักจะมีมาโดยตลอด แต่ก็ถูกรวมเข้าเป็นสำนักเดียวกัน คือจงซูเหมินเซี่ย (中书门下) ในเวลาเดียวกันเนื่องจากมีการจัดตั้งสภาองคมนตรีและสามกรม ทำให้อำนาจทางการทหารและการเงินของอัครเสนาบดีถูกจำกัด

 ราชวงศ์หยวน 

ในสมัยราชวงศ์หยวนซ่างซูเฉิ่งถูกยกเลิก และไม่มีการก่อตั้งเหมินเซี่ยเฉิ่ง ดังนั้นจงซูเฉิ่งจึงมีความสำคัญมากกว่าในสมัยก่อน ๆ นอกจากนี้ชิ่งจงซูเฉิ่ง (行中书省) ยังถูกก่อตั้งขึ้นภายใต้จงซูเฉิ่ง ซึ่งมีอำนาจเต็มในการบริหารส่วนท้องถิ่นในนามของรัฐบาลกลาง

 ราชวงศ์หมิง 

ในช่วงต้นราชวงศ์หมิงไม่มีจงซูลิ่ง แต่จงซูเสิ่งยังคงคุมกระทรวงทั้งหกอยู่ และหัวหน้าของจงซูเสิ่งถูกเรียกว่า โหย้วเชิ่งเซียง (右丞相 "อัครเสนาบดีขวา") และ จั่วเชิ่งเซียง (左丞相 "อัครเสนาบดีซ้าย")

ในปีที่สิบสามของการครองราชย์จักรพรรดิหมิงไท่จู่ จงซูเฉิ่งและเชิ่งเซียงถูกยกเลิก และกระทรวงทั้งหกมีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงกับจักรพรรดิ เมื่อถึงจุดนี้ระบบสามสำนักและตำแหน่งอัครเสนาบดีก็ถูกยกเลิกไปโดยสิ้นเชิง ในช่วงกลางและปลายราชวงศ์หมิง เนย์เก๋อ (内阁 "คณะรัฐมนตรี")ของราชวงศ์หมิงเข้าทำหน้าที่ในการบริหารอย่างแท้จริง

 ราชวงศ์ชิง 

ราชวงศ์ชิงดำเนินตามระบบราชวงศ์หมิงและโดยมี 6 กระทรวง และมีเนย์เก๋อจะก่อตั้งขึ้นตามราชวงศ์หมิง แต่ก็ไม่มีอำนาจที่แท้จริง

อ้างอิง

实际上有六省，还有秘书省、殿中省、內侍省，三省只是权力核心 

《晋书·职官志》：“后汉光武改常侍曹为吏部曹，主选举祠祀事……灵帝以侍中梁鹄为选部尚书，于此始见曹名。及魏改选部为吏部，主选部事。
辭海編輯委員會編：《辭海》（1989年版），上海辭書出版社，1989年9月，ISBN 978-7-5326-0083-0
宋神宗元丰改制后，宋代宰相为左仆射兼门下侍郎、右仆射兼中书侍郎，形式上恢复了三省六部制。南宋建炎三年（1129年）四月，将中书省、门下省合并为中书门下省；改左仆射兼门下侍郎、右仆射兼中书侍郎分别为左右仆射兼同中书门下平章事，以示左右宰相通治三省事

หมวดหมู่:หน่วยงานจีนโบราณ
หมวดหมู่:ระบบราชการจีนโบราณ
หมวดหมู่:ประเทศจีน
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์จีน