พระญาณกิตติเถระ

พระญาณกิตติเถระ เป็นพระสงฆ์นักปราชญ์ชาวเชียงใหม่ มีอายุอยู่ราว พ.ศ. 2035–2043 ในรัชกาลพระเจ้าติโลกราชและพญายอดเชียงราย จำพรรษาอยู่วัดปนสาราม (สวนต้นขนุน) ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของนครเชียงใหม่

ท่านเคยไปศึกษาพระพุทธศาสนาที่ประเทศศรีลังกาในรัชกาลกษัตริย์กรุงลังกาปรักกมพาหุที่ 6 และพระเจ้าภูวเนกพาหุที่ 6 (พ.ศ. 1955-2014)  เป็นผู้แตกฉานในพระไตรปิฎก และยังเป็นพระอาจารย์ของพระเจ้าติโลกราช งานที่ท่านรจนาหลังจากสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งที่ 8 พ.ศ. 2020 ล้วนแต่เป็นภาษาบาลีทั้งสิ้น

ผลงาน
ท่านนิพนธ์คัมภีร์อักษรธรรมล้านนาภาษาบาลี 12 เรื่อง ดังนี้
 สมันตปาสาทิกา อัตถโยชนา คัมภีร์อธิบายศัพท์และความหมายเรื่อง สมันตปาสาทิกา
 ภิกขุปาฏิโมกขคัณฐิทีปนี แต่งขึ้นใน พ.ศ. 2035 อธิบายความที่เป็นประเด็นปัญหา เกี่ยวกับวินัยสงฆ์ 227 ข้อ
 สีมาสังกรวินัย แต่งราว พ.ศ. 2039 อธิบายเกี่ยวกับสีมาคาบเกี่ยว
 อัฏฐสาลินี อัตถโยชนา อรรถกถาขยายความพระอภิธรรม หมวดธัมมสังคณี ซึ่งแต่งโดยพระพุทธโฆษาจารย์
 สัมโมหวิโนทนี อัตถโยชนา อธิบายความในหมวดวิภังค์
 ธาตุกถา อัตถโยชนา อธิบายความในหมวดธาตุ
 ปุคคลบัญญัติ อัตถโยชนา อธิบายความในปุคคลบัญญัติ
 กถาวัตถุ อัตถโยชนา อธิบายความในหมวดกถาวัตถุ
 ยมก อัตถโยชนา อธิบายความในหมวดยมก
 ปัฏฐาน อัตถโยชนา อธิบายความในหมวดมหาปัฏฐาน
 อภิธัมมัตถวิภาวินี อัตถโยชนา เป็นงานชั้นฎีกาอธิบายความในพระอภิธัมมัตถวิภาวินีว่าด้วย จิต เจตสิก รูป นิพพาน
 มูลกัจจายน อัตถโยชนา แต่งราวปี พ.ศ. 2046–2037 อธิบายตำราไวยากรณ์บาลีชื่อ กัจจายนสุตตะ ซึ่งแต่งโดยพระลังกา และใช้เป็นหลักสูตรบาลีไวยากรณ์มาจนถึงทุกวันนี้

อ้างอิง

หมวดหมู่:ภิกษุในนิกายเถรวาท
หมวดหมู่:คันถรจนาจารย์