พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวี

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวี () เป็นพิพิธภัณฑ์เกี่ยวกับพาณิชย์นาวีและการเดินเรือของประเทศไทย สังกัดสำนักศิลปากรที่ 5 ปราจีนบุรี กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวี ตั้งอยู่ในบริเวณค่ายเนินวง อำเภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี ภายในมีการจัดแสดงเกี่ยวกับการค้าทางเรือของประเทศไทยจากการศึกษาและค้นคว้าทางโบราณคดีใต้น้ำมามากกว่า 20 ปี

 ประวัติ 
พ.ศ. 2517 กรมศิลปากรได้เริ่มต้นงานด้านโบราณคดีใต้น้ำในประเทศไทย เพื่อศึกษาด้านวัฒนธรรมของคนที่เกี่ยวข้องกับสายน้ำ โดยเฉพาะในเรื่องของการคมนาคมทางน้ำ การค้าขาย และความสัมพันธ์ระหว่างเมืองท่าต่าง ๆ ตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน

ต่อมา พ.ศ. 2553 กรมศิลปากรได้ตั้งฐานปฏิบัติการโบราณคดีใต้น้ำขึ้นมา ณ ท่าแฉลบ และตั้งศูนย์การอนุรักษ์โบราณวัตถุใต้ทะเล ณ ค่ายเนินวง ตำบลบางกะจะ อำเภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี ซึ่งการสำรวจขุดค้นได้คืบหน้ามากขึ้นทำให้มีการขุดพบโบราณวัตถุทั้งจากใต้ทะเลและบริเวณซากเรือจมเก่ามากขึ้นตามลำดับ ประกอบกับในปี พ.ศ. 2535 กองทัพเรือได้ตรวจยึดโบราณวัตถุจากนักล่าสมบัติชาวต่างชาติที่เข้ามาลักลอบขุดค้นในเขตเศรษฐกิจจำเพาะของประเทศไทย ที่กองทัพเรือได้ส่งมอบให้กรมศิลปากรได้เก็บรักษา ณ สำนักโบราณคดีใต้น้ำ ค่ายเนินวง ซึ่งมีจำนวนมากกว่า 20,000 ชิ้น ทำให้กรมศิลปากรได้มีนโยบายเร่งผลักดันให้มีการจัดสร้างพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวีขึ้นมา เพื่อใช้เป็นแหล่งในการรวบรวมและเก็บรักษารวมถึงการให้ความรู้เกี่ยวกับงานโบราณคดีใต้น้ำ และการศึกษาประวัติศาสตร์การพาณิชย์นาวีของประเทศไทยในพื้นที่ค่ายเนินวงดังกล่าว

จากนั้นในปี พ.ศ. 2537 คณะรัฐมนตรีได้มีมติอนุมัติให้ดำเนินโครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติประจำจังหวัด เพื่อเป็นสถานที่ในการศึกษาความเป็นมาทางด้านสังคม ชาติพันธุ์ วิถีชีวิต เศรษฐกิจ และธรรมชาติวิทยาของท้องถิ่นขึ้นมา กรมศิลปากรจึงได้ผนวกโครงการดังกล่าวในจังหวัดจันทบุรีเข้าเป็นส่วนหนึ่งของโครงการพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวี และได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี เสด็จมาทรงวางศิลาฤกษ์ตัวอาคารพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวี จันทบุรี ในวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2537 และเสด็จมาทรงเป็นประธานในการเปิดให้บริการอย่างป็นทางการในวันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2544

ตัวพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวีนั้น ประกอบไปด้วยอาคารแฝดความสูง 2 ชั้น พื้นที่จัดแสดงภายในรวม 3,500 ตารางเมตร มีที่ตั้งอยู่ในโบราณสถานค่ายเนินวง ซึ่งเป็นป้อมค่ายโบราณที่สร้างขึ้นมาเพื่อใช้รับศึกญวนในช่วงรัชกาลที่ 3

 การจัดแสดง 
ห้องจัดแสดงแบ่งออกเป็น 6 ห้อง ดังนี้

 ห้องที่ 1 จัดแสดงสินค้าและวิถีชีวิตชาวเรือ 
จัดแสดงเรือสำเภาขนาดเท่าลำจริง แสดงถึงวิถีชีวิตชาวเรือและสินค้าชนิดต่าง ๆ ที่มีการซื้อขายแลกเปลี่ยนกันในสมัยโบราณ รวมถึงการจัดแสดงโบราณวัตถุที่มีการขุดพบจากใต้ทะเล เช่น คันฉ่องสำริด กุญแจจีน เบ็ดสำหรับตกปลา ฉาบจากสำริด พริกไทย ลูกหมาก ไข่เป็ด ที่ได้รับการค้นพบในซากเรือจมในพื้นที่ของอ่าวไทย

 ห้องที่ 2 ห้องแนะนำปฏิบัติการโบราณคดีใต้น้ำ 
จัดแสดงการปฏิบัติงานของนักโบราณคดีใต้น้ำ โดยจำลองสภาพพื้นที่ของแหล่งโบราณคดีใต้น้ำในจังหวัดจันทบุรี วิธีการปฏิบัติงานใต้น้ำ และอุปกรณ์ที่ใช้งานในการปฏิบัติงาน

 ห้องที่ 3 ห้องคลังโบราณวัตถุ 
จัดเก็บโบราณวัตถุนอกเหนือจากที่นำไปจัดแสดง โดยจะได้รับการจัดเก็บรักษาไว้ในคลังที่มีลักษณะพิเศษ ออกแบบให้ด้านหนึ่งมีผนังเป็นกระจก สามารถให้ผู้เข้าชมสามารถมองเห็นโบราณวัตถุในห้องคลังได้ โดยทั่วไปจะไม่เปิดคลังจัดเก็บให้บุคคลภายนอกสามารถรับชมได้ เนื่องจากเป็นห้องคลังจัดเก็บแยกออกจากส่วนจัดแสดง

 ห้องที่ 4 ห้องเรือและวิถีชีวิตชาวเรือ 
จัดแสดงความสัมพันธ์ของคนไทยในอดีตที่ดำรงชีวิตใกล้ชิดกับสายน้ำ โดยจัดแสดงเรือจำลองในรูปแบบต่าง ๆ  เพื่อให้ผู้เข้าชมได้ศึกษาเกี่ยวกับลักษณะและการใช้สอยที่สอดคล้องกับชีวิตคนไทยในแต่ละพื้นที่ และจัดแสดงในรูปแบบย่อส่วนจากขนาดจริง

 ห้องที่ 5 ห้องของดีเมืองจันท์ 
จัดแสดงเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของจังหวัดตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ยุคประวัติศาสตร์ เกี่ยวกับการก่อตั้งเมือง เหตุการณ์ต่าง ๆ และเรื่องราวของ "ชาวชอง" ซึ่งเป็นชนพื้นเมืองของจันทบุรี และให้ข้อมูลเกี่ยวกับสถานที่ท้องที่ทางวัฒนธรรมและธรรมชาติ และของที่มีชื่อเสียงของจังหวัดจันทบุรี การทำเหมืองพลอย และการทำสวนผลไม้

 ห้องที่ 6 ห้องบุคคลสำคัญ 
จัดแสดงเรื่องราวของพระราชประวัติ พระราชกรณียกิจ เหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ผู้มีพระมหากรุณาธิคุณต่อชาวไทยในการกอบกู้เอกราชของชาติหลังจากการเสียกรุงศรีอยุธยา ครั้งที่ 2

 รายละเอียด 
เปิดทำการทุกวันพุธ–อาทิตย์ ยกเว้นวันหยุดนักขัตฤกษ์ เวลา 09.00–16.00 น. มีลานจอดรถให้บริการ 

 ค่าเข้าชม 
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวี มีอัตราค่าเข้าชมพิพิธภัณฑ์ ดังนี้

 ชาวไทย 20 บาท
 ชาวต่างชาติ 100 บาท
 นักเรียน นักศึกษาในเครื่องแบบ พระภิกษุ สามเณร และผู้มีอายุ 60 ปีขึ้นไป ไม่เสียค่าเข้าชม

 บริการ 
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวี ให้บริการ ดังนี้

 การนำชมเป็นหมู่คณะ จากมัคคุเทศก์
 การให้บริการนิทรรศการแบบหมุนเวียน ภาพถ่าย และหนังสือจากห้องสมุดพิพิธภัณฑ์
 การจัดบรรยายทางวิชาการ
 การจัดจำหน่ายหนังสือ โปสต์การ์ด และของที่ระลึก

 ดูเพิ่ม 

 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ (ประเทศไทย)

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 พิพิธภัณฑ์เสมือนจริง พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พาณิชย์นาวี

พาณิชย์นาวี
หมวดหมู่:ก่อตั้งในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2544
พาณิชย์นาวี
หมวดหมู่:พิพิธภัณฑ์พาณิชย์นาวีในประเทศไทย
พาณิชย์นาวี
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอเมืองจันทบุรี