รายชื่อมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของประเทศไทย

link=Intangible cultural heritage|frameless|55x55px link=ยูเนสโก|frameless|70x70px
มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม หรือ มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ขององค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) หมายถึงประเพณีและการปฏิบัติที่ไม่ใช่ทางกายภาพที่ดำเนินการโดยบุคคล ในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของมรดกทางวัฒนธรรมของประเทศ ซึ่งรวมถึงการเฉลิมฉลอง เทศกาล การแสดง ประเพณีมุขปาฐะ ดนตรี และการทำหัตถกรรม ตามอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ซึ่งร่างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2546 และมีผลบังคับใช้ใน พ.ศ. 2549 การขึ้นทะเบียนรายการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของยูเนสโกนั้นกระทำโดยคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการสงวนรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ซึ่งเป็นองค์การที่จัดตั้งขึ้นตามอนุสัญญานี้

ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีในอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ค.ศ. 2003 เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2559 (ค.ศ. 2016) ในปัจจุบัน ยูเนสโกได้ขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของประเทศไทย ทั้งสิ้น 6 รายการ ในชนิดรายการตัวแทนมรดกทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ ()

 รายการที่ขึ้นทะเบียนแล้ว () 
 หมายเหตุ: ชื่อตามที่ได้ขึ้นทะเบียนในบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมฯ Thailand and the 2003 Convention

รายการ ภาพ ประเภท ปีขึ้นบัญชี  (พ.ศ./ค.ศ.)  หมายเหตุ อ้างอิง โขน ละครรำสวมหน้ากากในไทย 150x150px|alt= RL 2561/2018 เป็นศิลปะการแสดงของไทย ที่ผสมผสานองค์ประกอบทางดนตรี การร้อง วรรณกรรม นาฏศิลป์ พิธีกรรม และงานฝีมือ 01385 นวดไทย การนวดแผนไทย 150x150px|alt= RL 2562/2019 เป็นส่วนหนึ่งของศิลปะ วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมของการดูแลสุขภาพแบบไทย ในฐานะการรักษาโดยไม่ใช้ยาและการบำบัดด้วยตนเอง เกี่ยวข้องกับการขยับร่างกายโดยผู้ประกอบวิชาชีพ ช่วยปรับสมดุลร่างกาย พลังงาน และโครงสร้างของผู้ป่วย เพื่อรักษาอาการเจ็บป่วย 01384 โนรา นาฏศิลป์ในภาคใต้ของไทย 150x150px|alt= RL 2564/2021 เป็นการแสดง เต้นรำ และการร้องเพลงสดที่มีชีวิตชีวาพร้อมกายกรรมจากภาคใต้ของไทย โดยปกติแล้ว การแสดงประกอบด้วยการกล่าวอัญเชิญด้วยวาจา ตามด้วยการนำเสนอโดยตัวละครหลักที่เต้นรำด้วยการเคลื่อนไหวของขา แขน และนิ้วอย่างมีพลังและซับซ้อน 01587Nora, dance drama in southern Thailand สงกรานต์ในไทย เทศกาลปีใหม่ไทยดั้งเดิม 150x150px|alt= RL 2566/2023 เป็นประเพณีวันขึ้นปีใหม่ของไทยมาแต่โบราณ เป็นประเพณีที่งดงาม อ่อนโยน เอื้ออาทร และเต็มไปด้วยบรรยากาศของความกตัญญู ความสนุกสนาน ความอบอุ่น และการให้เกียรติเคารพซึ่งกันและกัน สะท้อนให้เห็นถึงลักษณะของความเป็นไทยได้อย่างชัดเจน โดยใช้น้ำเป็นสื่อในการเชื่อมสัมพันธไมตรี 01719 ต้มยำกุ้ง 150x150px|alt= RL 2567/2024 เป็นอาหารที่สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตที่เรียบง่ายของชุมชนเกษตรกรรมริมแม่น้ำลำคลองในภาคกลางของไทย ที่มีวัฒนธรรมการบริโภคอาหารผ่านการสังเกตและเรียนรู้จากธรรมชาติ โดยนำกุ้งที่มีมากมายในท้องถิ่นมาต้มในน้ำเดือดที่มีสมุนไพรอย่างข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด พริก และมะนาว ซึ่งนิยมปลูกไว้กินเองในครัวเรือน ต้มยำกุ้งจึงเป็นอาหารที่สะท้อนถึงความเรียบง่าย และวิถีชีวิตที่พึ่งพิงธรรมชาติ พึ่งพาตนเองและมีประโยชน์ต่อสุขภาพ 01879 เกอบายา : ความรู้ ทักษะ ประเพณี และแนวปฏิบัติ+  150x150px|alt= RL 2567/2024 เป็นเสื้อสตรีพื้นเมืองในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการแต่งกายบาบ๋า-เปอรานากันในภาคใต้ของไทยซึ่งเป็นวัฒนธรรมร่วมของกลุ่มคนที่มีเชื้อสายจีนและมลายู กลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่มาจากปีนังและมะละกาที่ได้เดินทางเข้ามาค้าขายบริเวณคาบสมุทรมลายูและเข้ามาอยู่ในมณฑลภูเก็ตในสมัยรัชกาลที่ 3 ถึงรัชกาลที่ 5 แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ ทำให้เกิดการผสมผสานทางเชื้อชาติและวัฒนธรรมระหว่างผู้เข้ามาและคนในท้องถิ่นดั้งเดิม อันแสดงถึงการอยู่ร่วมกันในความหลากหลายทางวัฒนธรรมอย่างสันติสุข ทั้งนี้ การสวมใส่เกอบายาในวิถีชีวิตของผู้คนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นอกจากคุณค่าความสวยงามแล้วการเสนอเป็นมรดกร่วมที่สอดคล้องคล้ายคลึงกันยังบ่งบอกถึงความผูกพันและความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างประเทศ 02090

 รายการที่เสนอขึ้นทะเบียนแล้ว อยู่ระหว่างการพิจารณาของยูเนสโก () 

 ชุดไทย : ความรู้ งานช่างฝีมือ และแนวปฏิบัติการแต่งกายชุดไทยประจำชาติ (รอประกาศช่วงเวลาสำหรับการพิจารณาอย่างเป็นทางการของยูเนสโก)
 มวยไทย : การชกมวยไทยดั้งเดิม (รอประกาศช่วงเวลาสำหรับการพิจารณาอย่างเป็นทางการของยูเนสโก)
 ผ้าขาวม้า (รอประกาศช่วงเวลาสำหรับการพิจารณาอย่างเป็นทางการของยูเนสโก)
 ประเพณีลอยกระทง (รอประกาศช่วงเวลาสำหรับการพิจารณาอย่างเป็นทางการของยูเนสโก)

 รายการที่เตรียมเสนอขึ้นทะเบียน หรือกำลังศึกษาความเป็นไปได้เพื่อขึ้นทะเบียน 

 หนังใหญ่ [กำลังศึกษาความเป็นไปได้เพื่อขึ้นทะเบียน โดยจะขอขึ้นทะเบียนในรายการมรดกที่เป็นแบบอย่างที่ดีในการสงวนรักษา ()]งานเทศกาลหนังใหญ่วัดขนอน ครั้งที่ 18 เล็งผลักดันสู่มรดกโลก
 ข้าวเม่า (อาจเสนอขึ้นทะเบียนร่วมกับหลายประเทศอาเซียน)ไทยเตรียมเสนอ “หนังใหญ่” ขึ้นทะเบียนต่อยูเนสโก “ข้าวเม่า” มรดกร่วมอาเซียน 
 พิธีไหว้ครูศธ.ชงยูเนสโกยก “พิธีไหว้ครู” เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ (กำลังศึกษาความเป็นไปได้เพื่อขึ้นทะเบียน)
 หมอลำร้อยเอ็ดวางแผนดันหมอลำ ขึ้นทะเบียนมรดกโลกของ UNESCO (กำลังศึกษาความเป็นไปได้เพื่อขึ้นทะเบียน)สุดม่วน! วธ.จัด ‘หมอลำเฟสติวัลร้อยแก่นสารสินธุ์’ หนุนยูเนสโกขึ้นทะเบียนมรดกวัฒนธรรมจับต้องไม่ได้
 ข้าวแกง – อาจเสนอขึ้นทะเบียนร่วมกับประเทศสิงคโปร์ ในรายการ "วัฒนธรรมอาหารริมทางของสิงคโปร์" ซึ่งขึ้นทะเบียนแล้วเมื่อ พ.ศ. 2563
 ผีตาโขน
 ข้าวเหนียวมะม่วง
 ประเพณีตักบาตรเทโวโรหณะ
 ข้าวหลามข้าวเหนียว
 ลิเก
 ว่าว (เสนอโดยมาเลเซีย)
 โสร่ง (เสนอโดยอินโดนีเซีย)

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อแหล่งมรดกโลกในประเทศไทย
 ความทรงจำแห่งโลก

 หมายเหตุ 

อ้างอิง


หมวดหมู่:มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ
หมวดหมู่:มรดกทางวัฒนธรรม
หมวดหมู่:ประเพณีไทย
หมวดหมู่:การอนุรักษ์ศิลปะ
หมวดหมู่:วัฒนธรรมไทย