ป้ายทะเบียนรถของประเทศไทย

ป้ายทะเบียนรถของประเทศไทย ออกโดยกรมการขนส่งทางบก กระทรวงคมนาคม ต้องแสดงไว้ในรถทุกคัน (ยกเว้นของพระมหากษัตริย์ ตำรวจ และทหาร) ตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 และพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 ป้ายทะเบียนมีรูปแบบ สี และขนาดแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับประเภทของรถ แต่โดยทั่วไปจะแสดงหมายเลขทะเบียน (ซึ่งประกอบด้วยตัวอักษร 2 ตัวหรือตัวเลขนำหน้า และตัวเลข 4 หลัก) และจังหวัดที่จดทะเบียนรถคันนั้น รายละเอียดทางเทคนิคมีกำหนดไว้ในกฎกระทรวงคมนาคม รูปแบบปัจจุบันเริ่มใช้ในปี พ.ศ. 2518 สำหรับรถส่วนใหญ่ แต่มีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยและสำหรับจักรยานยนต์ในปี พ.ศ. 2540

 ลักษณะ 
ป้ายทะเบียนรถทุกประเภทมีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า แต่มีขนาดและสีแตกต่างกันไปตามประเภทของรถ ป้ายส่วนใหญ่จะแสดงหมายเลขทะเบียนรถซึ่งมักประกอบด้วยตัวอักษรไทยและหมายเลขอารบิก ส่วนจังหวัดที่จดทะเบียนรถจะแสดงอยู่ด้านล่าง พื้นป้ายมีลักษณะสะท้อนแสง ตัวอักษรและตัวเลขถูกปั๊มนูนออกจากผิวหน้าของป้ายทะเบียน และป้ายทั้งหมดมีการปั๊มนูนด้วยตราประทับที่มีตัวอักษรย่อของกรมการขนส่งทางบก คือ "ขส" ป้ายทะเบียนรูปแบบปัจจุบันอยู่ภายใต้การควบคุมของประกาศกรมการขนส่งทางบก ลงวันที่ พ.ศ. 2554 สำหรับรถโดยสารและรถบรรทุก และตามกฎกระทรวงออกเมื่อ พ.ศ. 2554 สำหรับรถยนต์ประเภทอื่น

 ป้ายทะเบียนรถส่วนบุคคล 
ป้ายทะเบียนรถยนต์ รถตู้ รถกระบะ รถสามล้อ รถพ่วง รถบดถนน รถแทรกเตอร์ และรถใช้งานเกษตรกรรม ล้วนใช้รูปแบบเดียวกัน คือมีขนาด 15 × 34 เซนติเมตร (5.9 × 13.4 นิ้ว) พื้นป้ายมีลักษณะสะท้อนแสง ตัวอักษรและตัวเลขถูกปั๊มนูนออกจากผิวหน้าของป้ายทะเบียน 

หมายเลขทะเบียนประกอบด้วยตัวอักษรไทยหมวดละ 2 ตัว ตามด้วยหมายเลขอารบิกสูงสุด 4 หลัก ตั้งแต่ 1 ถึง 9999 โดยไม่มีเลขศูนย์นำหน้า ตัวอย่างเช่น "กข 1" หรือ "กข 1234" ในกรณีที่หมายเลขทะเบียนรูปแบบนี้ถูกออกใช้จนหมด อาจมีการเพิ่มตัวเลขด้านหน้าตัวอักษรได้ เช่น ในกรุงเทพมหานคร ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 เป็นต้นมา ป้ายทะเบียนจะใช้รูปแบบ "1กข 1234" ส่งผลให้ขนาดตัวอักษรของป้ายทะเบียนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 มีขนาดเล็กลง เพื่อคงขนาดของป้ายทะเบียนไว้

จังหวัดที่จดทะเบียนรถจะแสดงเป็นภาษาไทยใต้หมายเลขทะเบียน ยกเว้นจังหวัดยะลา ที่สามารถนำรถไปจดทะเบียนที่อำเภอเบตงได้ เนื่องจากมีระยะทางที่ห่างไกลจากอำเภอเมืองยะลา ซึ่งเป็นที่ตั้งของสำนักงานขนส่ง

สีของตัวอักษรและพื้นหลังขึ้นอยู่กับประเภทของรถ โดยมีรายละเอียดตามตารางด้านล่าง:
 ประเภทรถ  สีพื้นหลัง  สีตัวอักษร พยัญชนะตัวแรก ภาพตัวอย่าง รถรับจ้างระหว่างจังหวัด  เหลือง  แดง   รถรับจ้าง  ดำ ท ม 150px รถสามล้อเครื่อง (ตุ๊กตุ๊ก)  เขียว ส 150px รถกระป๊อ  ฟ้า   รถยนต์บริการธุรกิจ รถยนต์บริการทัศนาจร และรถยนต์บริการให้เช่า  เขียว  ขาว ฌ ฎ ณ 150px รถยนต์นั่งส่วนบุคคลไม่เกิน 7 ที่นั่ง และรถกระบะ 4 ประตู ขาว  ดำ ก ข ค ง จ ฉ ฐ ธ พ ภ ว ศ ษ ส ช ฌ ฎ ญ 150px รถยนต์นั่งส่วนบุคคลเกิน 7 ที่นั่ง ฟ้า น ห ฬ อ ฮ 150px รถยนต์บรรทุกส่วนบุคคล (รถกระบะ)  เขียว บ ผ ย ร ล ป ณ ต ถ ฒ 150px รถสามล้อ  แดง ศ 150px รถพ่วง รถบดถนน รถแทรกเตอร์ และรถใช้งานเกษตรกรรม  แสด  ดำ  150px
 ป้ายทะเบียนกราฟิก (ประมูล) 
ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 กรมการขนส่งทางบกได้ริเริ่มนำป้ายทะเบียนหมายเลขลักษณะพิเศษ ออกจำหน่ายผ่านระบบการประมูล โดยหมายเลขที่เปิดประมูล ได้แก่ เลขตัวเดียว (เช่น 1) เลขเรียงกัน (เช่น 11, 111, 1111) เลขลงท้ายด้วยเลขศูนย์ (เช่น 1000) เลขเรียงกันสามหรือสี่หลัก (เช่น 123, 1234) เลขคู่เหมือนกันสองคู่ (เช่น 1122, 1212, 1221) ป้ายทะเบียนประเภทนี้จะมีลักษณะพิเศษ คือ มีพื้นหลังป้ายทะเบียนที่ออกแบบเฉพาะสำหรับแต่ละจังหวัด ป้ายทะเบียนเหล่านี้เรียกว่า "ป้ายประมูล" หรือ "ป้ายทะเบียนรถเลขสวย" ทั้งนี้ ในช่วงแรก ป้ายทะเบียนประมูลมีเฉพาะรถยนต์นั่งส่วนบุคคลเท่านั้น ต่อมาในปี พ.ศ. 2557 กรมการขนส่งทางบกได้อนุญาตให้รถกระบะส่วนบุคคลและรถตู้ส่วนบุคคล สามารถเข้าร่วมประมูลป้ายทะเบียนพิเศษได้เช่นกัน

ในปี พ.ศ. 2557 ป้ายทะเบียน "1กก 1111 กรุงเทพมหานคร" ประมูลได้ในราคา 25,000,000 บาท ซึ่งถือเป็นราคาที่สูงมากจนกรมการขนส่งทางบกอนุญาตให้ผู้ซื้อออกแบบพื้นหลังป้ายทะเบียนเองได้ ต่อมาในวันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2563 ป้ายทะเบียน "8กก 8888 กรุงเทพมหานคร" ได้ทำลายสถิติราคาประมูลไปด้วยราคา 28,100,000 บาท และล่าสุดเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2565 การประมูลป้ายทะเบียนรถเลขสวยหมวด 9 กก คือ "9กก 9999 กรุงเทพมหานคร" ได้กลายเป็นป้ายทะเบียนประมูลที่ราคาแพงที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย ด้วยราคา 45,090,000 บาท

ในปี พ.ศ. 2564 กรมการขนส่งทางบกได้เปิดเผยแผนการออกป้ายทะเบียนอักษรส่วนบุคคลสำหรับรถยนต์นั่งส่วนบุคคลประเภทประมูล โดยตัวอักษรชุดพิเศษนี้สามารถเป็นคำหรือชื่อบุคคลที่เขียนด้วยอักษรไทย ซึ่งมีความยาวมากกว่าป้ายทะเบียนมาตรฐาน 2-3 ตัวอักษร และสามารถใช้วรรณยุกต์ได้อีกด้วย การประมูลป้ายทะเบียนอักษรส่วนบุคคลครั้งแรก จัดขึ้นที่กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2565  โดยมีป้ายทะเบียนกรุงเทพมหานครจำนวน 84 ชุด  ส่วนใหญ่เป็นคำมงคลและหมายเลขมงคล นอกจากนี้ ยังมีป้ายทะเบียนที่มีชื่อหรือชื่อเล่นผสมกับหมายเลขอีกด้วย

 หมวดอักษร 
ป้ายทะเบียนรถยนต์ของประเทศไทยมีการกำหนดหมวดอักษรเพื่อระบุประเภทของรถ เมื่อกรมการขนส่งทางบกจดทะเบียนรถยนต์ประเภทนั้น ๆ จนครบทั้งหมด 9,999 หมายเลขแล้ว ก็จะเริ่มต้นใช้หมวดอักษรชุดใหม่ ในกรณีที่หมวดอักษรชุดเดิมหมดลง กรมการขนส่งทางบกก็จะใช้ตัวเลขนำหน้าตัวอักษรชุดเดิม เช่น 1กก, 1กข...  

รถยนต์ส่วนบุคคล เริ่มต้นด้วย ก, ข, ง, จ, ฉ, ธ, ฐ, พ, ภ, ว, ศ, ษ, ส, ช, ฌ, ญ, ฎ และ ฆ (กรุงเทพมหานครใช้ กก (1ก ของป้ายทะเบียนแบบเก่า) – พล (9ณ ของป้ายทะเบียนแบบเก่า) สำหรับการเปลี่ยนจากป้ายทะเบียนแบบเก่ามาเป็นแบบใหม่)  

ป้ายทะเบียนรถยนต์ส่วนบุคคลแบบเก่า เริ่มต้นด้วย ก, ข, ค, ง, จ, ฉ, ช, ธ, ว, อ, ฮ, ฐ, ศ, ฬ, ษ, ณ.  

รถกระบะส่วนบุคคล เริ่มต้นด้วย ฒ, ณ, ต, ถ, บ, ป, ผ, ย, ร และ ล  

รถตู้ เริ่มต้นด้วย น, ฬ, อ และ ฮ.  

รถแท็กซี่สาธารณะ เริ่มต้นด้วย ท (เรียงตามลำดับ  ทค, ทง, ทจ, ทฉ, ทต, ทท, ทธ, ทน, ทพ, ทม, ทย, ทร, ทล, ทว, ทศ, ทษ, ทส, ทห, ทฬ, ทอ และ ทฮ), (ทก, ทข ใช้สำหรับรถแท็กซี่ส่วนบุคคลแบบไม่ติดมิเตอร์ ที่ได้รับใบอนุญาตแบบถาวร ปัจจุบันหยุดการออกใบอนุญาตประเภทนี้แล้ว)  

รถแท็กซี่สีเหลือง–เขียวสาธารณะ เริ่มต้นด้วย ม (เรียงตามลำดับ มก, มข, มค, มง, มจ, มฉ, มช, มฎ, 1มก, 1มข, 1มค, 1มฆ)  

รถสองแถวสาธารณะ เริ่มต้นด้วย ฟ  

รถตุ๊ก ๆ เริ่มต้นด้วย ศ (เฉพาะ ศข) และ ส (เฉพาะ สก และ สข)  

ป้ายทะเบียนรถบางประเภทที่มีเริ่มต้นด้วย ฌ, ณ บนพื้นหลังสีเขียว ตัวอักษรสีขาว ใช้สำหรับรถบริการ  

รถพ่วง รถบดถนน รถแทรกเตอร์ และรถใช้งานเกษตรกรรม เริ่มต้นด้วย ซ หรือ ฆ สำหรับบางจังหวัด  

กรมการขนส่งทางบกจะประกาศหมวดอักษรประจำป้ายทะเบียนรถใหม่เป็นชุด ๆ นายทะเบียนประจำจังหวัดแต่ละแห่งจะทำการจดทะเบียนรถใหม่ตามหมวดอักษรชุดล่าสุดที่ได้รับแจ้งจนกว่าจะครบ 9,999 หมายเลข จากนั้นจึงจะเปลี่ยนไปใช้หมวดตัวอักษรชุดถัดไป ทั้งนี้ ตัวอักษรที่มีลักษณะคล้ายกันจนอาจทำให้เกิดความสับสน รวมถึงหมวดอักษรที่มีความหมายไม่สุภาพจะถูกยกเว้นการใช้ เช่น ชน ตด

 ป้ายทะเบียนในอดีต 
แม้ป้ายทะเบียนรถน่าจะถูกนำมาใช้ตั้งแต่มีการประกาศใชัพระราชบัญญัติรถยนต์ ร.ศ. 128 (พ.ศ. 2453) แต่กฎหมายฉบับแรกที่มีรายละเอียดให้ศึกษาได้อย่างชัดเจนที่สุดคือกฎหมายที่ประกาศใช้ในปี พ.ศ. 2510 ขนาดของป้ายทะเบียนถูกกำหนดให้กว้าง 11 เซนติเมตร ยาว 39 เซนติเมตร โดยมีตัวอักษรสีขาวบนพื้นหลังสีดำ ด้านซ้ายของป้ายแสดงอักษรย่อจังหวัด 2 ตัวเรียงกันในแนวตั้ง และด้านขวาแสดงหมายเลขทะเบียน ซึ่งประกอบด้วยตัวเลข 5 หลัก หรือ อักษร 1 ตัวตามด้วยตัวเลข 4 หลัก ตัวอย่างเช่น "(ก.ท.) 01234" หรือ "(ก.ท.) ก-0123" ต่อมาในปี พ.ศ. 2518 ได้มีการเปลี่ยนมาใช้ป้ายทะเบียนขนาด 15 × 30 เซนติเมตร โดยมีพื้นหลังสีขาว ตัวอักษรสีดำ หมายเลขสำหรับรถที่จดทะเบียนในกรุงเทพมหานครก็มีการเปลี่ยนแปลงเช่นกัน โดยประกอบด้วยตัวเลข 1 ตัว ตามด้วยตัวอักษร 1 ตัว แล้วตามด้วยเครื่องหมายขีด และตัวเลข 4 ตัว ตัวอย่างเช่น "1ก-0123" และระบุชื่อจังหวัดเต็มไว้ใต้หมายเลขดังกล่าวเช่นเดียวกับระบบปัจจุบัน หมายเลขทะเบียนรถเดิมนั้นมีการแสดงเลขศูนย์นำหน้า ซึ่งได้ถูกตัดออกไปพร้อมกับเครื่องหมายขีดเมื่อมีการนำรูปแบบปัจจุบันมาใช้ในปี พ.ศ. 2540

 ป้ายทะเบียนจักรยานยนต์ 
ป้ายทะเบียนจักรยานยนต์มีขนาด 17.2 × 22 เซนติเมตร มีเส้นขอบล้อมรอบ ข้อมูลต่าง ๆ ถูกแสดงใน 3 แถวแนวนอน แถวบนสุดแสดงอักษรชุด และตัวเลขนำ เช่น "1กข" ส่วนแถวล่างแสดงหมายเลขซึ่งมีได้มากที่สุด 4 หลัก เช่น "1234" ส่วนแถวกึ่งกลางระบุจังหวัดที่จดทะเบียนรถ ตัวอักษรเป็นสีดำบนพื้นหลังสีขาวสำหรับจักรยานยนต์ส่วนบุคคล และสีเหลืองสำหรับจักรยานยนต์รับจ้าง

 ป้ายทะเบียนรถทางการทูต 

 ป้ายทะเบียนรถโดยสารและรถบรรทุก 
หมายเลขทะเบียนประกอบด้วยตัวเลขหมวดละ 2 ตัว มีขีดคั่นกลาง ตามด้วยหมายเลขอารบิก 4 หลัก ตั้งแต่ 0001 ถึง 9999 ตัวอย่างเช่น "10-0001" หรือ "81-1234" ในกรณีที่หมายเลขทะเบียนรูปแบบนี้ถูกออกใช้จนหมด อาจมีการเพิ่มตัวเลขด้านหน้าได้ เช่น ในกรุงเทพมหานคร ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2567 เป็นต้นมา ป้ายทะเบียนในหมวดรถบรรทุกไม่ประจำทางจะใช้รูปแบบ "700-1234" ส่งผลให้ขนาดตัวอักษรของป้ายทะเบียนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2567 มีขนาดเล็กลง เพื่อคงขนาดของป้ายทะเบียนไว้

หมวดทะเบียนรถโดยสารและรถบรรทุกว่าด้วยพระราชบัญญัติ​การขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 มีเลขหมวดทะเบียนรถดังนี้

10-19 รถโดยสารประจำทาง

20-29 รถโดยสารขนาดเล็ก (ปัจจุบัน​ไม่ค่อยพบเห็นแล้ว)

30-35 รถโดยสารไม่ประจำทาง

36-39 รถโดยสารไม่ประจำทาง มาตรฐาน​ 2 จ (รถตู้)

40-49 รถโดยสารส่วนบุคคล

50-59 รถบรรทุกส่วนบุคคล (เดิมเป็นหมวดของรถโดยสารส่วนบุคคล แต่เลขหมวดของรถบรรทุกส่วนบุคคล 80-99 จดเต็มหมดแล้ว ทางขนส่งเลยใช้เลขนี้แทน)

60-69 รถบรรทุกไม่ประจำทาง (เดิมเป็นเลขหมวดของรถบรรทุกประจำทาง)

70-79 รถบรรทุกไม่ประจำทาง

81-99 รถบรรทุกส่วนบุคคล

700 เป็นต้นไป รถบรรทุก​ไม่ประจำทาง (เนื่องจากเลขหมวดของรถบรรทุก​ไม่ประจำทาง 70-79 , 60-69 ของกรุงเทพมหานคร จดเต็มหมดแล้ว ทางขนส่งเลยบัญญัติเลขนี้มาแทน ซึ่งเริ่มใช้ตั้งแต่เดือน พฤษภาคม​ พ.ศ. 2567 เป็นต้นไป)

หมายเหตุ

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:การขนส่งในประเทศไทย