พระพุทธรูปโตฬุวิละ

พระพุทธรูปโตฬุวิละ (; โตะฬุวิล พุทฺธ ปฺรติมา วหนฺเส, ) เป็นพระพุทธรูปปางประทับนั่งขัดสมาธิที่ค้นพบในปี 1900 ที่อนุราธปุระ ประเทศศรีลังกา สร้างขึ้นในศตวรรษที่ 4-5 โดยแกะสลักมาจากหินแกรนิต พระพุทธรูปองค์นี้เป็นหนึ่งในประติมากรรมที่ได้รับการอนุรักษ์สภาพดีที่สุดในศรีลังกา และมีลักษณะคล้ายกันกับสมาธิพุทธประติมาจากอนุราธปุระ ลักษณะบางประการที่ปรากฏของพระพุทธรูปองค์นี้เป็นไปได้ว่าได้รับอิทธิพลมาจากศิลปะแบบมถุรา ปัจจุบันพระพุทธรูปองค์นี้เก็บรักษาอยู่ที่พิพิธภัณฑ์แห่งชาติโคลอมโบ

พระพุทธรูปโตฬุวิละถือว่าเป็นผลงานชิ้นยอดของศิลปกรรมการแกะสลักของศรีลังกาโบราณ ควบคู่กับสมาธิพุทธประติมาแห่งอนุราธปุระ รวมถึงเป็นหนึ่งในพระพุทธรูปที่ได้รับการอนุรักษ์ดีที่สุดในศรีลังกา แกะสลักมาจากหินแกรนิตก้อนเดียว และมีลักษณะคล้ายกันกับสมาธิพุทธประติมาแห่งอนุราธปุระ เพียงแต่มีลักษณะเล็กกว่าเล็กน้อย พระพุทธรูปองค์นี้มีขนาดสูง  แสดงรูปพระพุทธเจ้าประทับนั่งขัดสมาธิทำ ญาณมุทรา รูปแบบการนั่งขัดสมาธิเช่นนี้ยังอาจเรียกว่า วีราสนะ (weerasana) ขนาดความยาวระหว่างไหล่อยูที่  และระหว่างเข่าอยู่ที่ 

ในขณะที่พระพุทธรูปองค์อื่นจากสมัยเดียวกันมีพุทธศิลป์ลักษณะมีติ่งหูยาวยืด แต่พระพุทธรูปโตฬุวิละไม่มีลักษณะนี้ นอกจากนี้ยังมีลักษณะน่าสนใจอีกประการคือเส้นสามเส้นที่แกะเข้าไปตรงคอซึ่งเชื่อว่ามีอิทธิพลมาจากศิลปะแบบมถุราของอินเดีย เชื่อกันว่าพระพุทธรูปปางสมาธิองค์อื่น เช่นที่พบที่วัดพระบรมธาตุไชยาในภาคใต้ของประเทศไทย อาจได้รับอิทธิพลไม่มากก็น้อยจากพระพุทธรูปจากสมัยอนุราธปุระเช่นพระพุทธรูปโตฬุวิละองค์นี้

ประวัติศาสตร์
นักประวัติศาสตร์เชื่อกันว่าพระพุทธรูปองค์นี้สร้างขึ้นในช่วงปลายของสมัยอนุราธปุระ หรือศตวรรษที่ 4-5 พระพุทธรูปองค์นี้ค้นพบระหว่างการขุดค้นทางโบราณคดีในปี 1900 ที่หมู่บ้านโตฬุวิละในอนุราธปุระ โดยนักโบราณคดี แฮรี ชาลส์ เพอร์วีส เบล เบลระบุว่านี่เป็นโบราณวัตถุชิ้นที่เยี่ยมที่สุดที่เขาเคยพบในอนุราธปุระ จากนั้นได้ขนส่งพระพุทธรูปองค์นี้ต่อมายังพิพิธภัณฑ์แห่งชาติโคลอมโบ และคงเก็บรักษาและจัดแสดงอยู่ที่นี่จนปัจจุบัน รูปปั้นนี้ยังเป็นหนึ่งในประติมากรรม "ที่สำคัญที่สุด" ของศรีลังกาโบราณที่พิพิธภัณฑ์มี โดยตั้งจัดแสดงอยู่ตรงด้านหน้าทางเข้าหลักของอาคารพิพิธภัณฑ์

อ้างอิง

บรรณานุกรม
von Schroeder, Ulrich. (1990). Buddhist Sculptures of Sri Lanka. (752 p.; 1620 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd. 
von Schroeder, Ulrich. (1992). The Golden Age of Sculpture in Sri Lanka – Masterpieces of Buddhist and Hindu Bronzes from Museums in Sri Lanka, [catalogue of the exhibition held at the Arthur M. Sackler Gallery, Washington, D. C., 1 November 1992 – 26 September 1993]. Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd. 

Category:อนุราธปุระ
Category:ศิลปะศรีลังกา
Category:พระพุทธรูป
Category:ประติมากรรมหิน