คัสทอมเฟิร์มแวร์

คัสทอมเฟิร์มแวร์ () เป็นเฟิร์มแวร์ใหม่หรือปรับปรุง อันไม่เป็นทางการ ซึ่งบุคคลที่3 ผู้ไม่ใช่บริษัทผู้ผลิตอุปกรณ์เป็นคนทำ อุปกรณ์ที่อาจติดตั้งคัสทอมเฟิร์มแวร์รวมทั้งเครื่องเล่นวิดีโอเกม สมาร์ทโฟน และอุปกรณ์ฝังตัวต่างๆ เพื่อให้ได้ลูกเล่นใหม่หรือเปิดลูกเล่นที่ดั้งเดิมปิดไม่ให้ใช้

ในชุมชนเครื่องเล่นวิดีโอเกม คำนี้มักเขียนเป็นภาษาอังกฤษว่า custom firmware หรือ CFW โดยหมายถึงซอฟต์แวร์ระบบที่ได้เปลี่ยนไปจากเดิม (ซอฟต์แวร์ระบบดั้งเดิมจะเรียกว่า official firmware หรือ OFW) 
เครื่องเล่นที่อาจติดตั้งซอฟต์แวร์เช่นนี้รวมทั้งเพลย์สเตชัน พอร์เทเบิล, , , , ,  และ

การติดตั้งคัสทอมเฟิร์มแวร์ในอุปกรณ์บางอย่างจะต้องปลดล็อกบูตโหลดเดอร์

 เครื่องเล่นวิดีโอเกม 

 แอนดรอยด์ 

สำหรับอุปกรณ์ระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ การติดตั้งคัสทอมเฟิร์มแวร์ หรือที่มักจะเรียกว่าการติดตั้งคัสทอมรอม เป็นการเขียนทับ/เปลี่ยน (system partition) ที่มีระบบปฏิบัติการ โดยซิสเท็มพาร์ทิชันปกติจะเมานท์ (mount) เพื่อให้อ่านเพียงเท่านั้น
การเขียนทับด้วยรุ่นปรับปรุงเช่นนี้ ปกติจะเรียกว่า แฟลชคัสทอมรอม
ซึ่งปกติจะต้องปลดล็อกบูตโหลดเดอร์ (bootloader) โดยในอดีตเป็นปฏิบัติการที่ผู้ผลิตอุปกรณ์ไม่สนับสนุน ผู้ทำจึงต้องมีความชำนาญบ้างในการเจาะช่องโหว่ของระบบเพื่อจะติดตั้ง
แต่เริ่มตั้งแต่ปี2015 Example: the 2015 G4 is the first LG phone for which the bootloader can be unlocked.
ผู้ผลิตหลายบริษัทรวมทั้ง

 และ
ได้ให้วิธีปลดล็อกบูตโหลดเดอร์ (ยกเว้นอุปกรณ์รุ่นที่บริษัทโทรศัพท์ได้ล็อกไว้)
จึงไม่ต้องใช้ช่องโหว่ของระบบในการทำ 
คัสทอมรอมที่ติดตั้งจะมีลูกเล่นต่างๆ กันโดยอาจใช้แบตน้อยกว่า หรือมีประโยชน์อื่นๆ สำหรับผู้ใช้ 
อนึ่ง อุปกรณ์ที่ไม่ได้รับจากผู้ผลิตอีกต่อไป ก็ยังสามารถได้อัปเดตจากคัสทอมรอม 
แต่ผลเสียที่อาจมีอย่างหนึ่งก็คือ คัสทอมรอมบางอย่างอาจไม่รองรับลูกเล่นของโทรศัพท์ทุกอย่าง 

การติดตั้งคัสทอมเฟิร์มแวร์ เช่น ลิเนียจโอเอส พารานอยด์แอนดรอยด์ หรือพิกเซลเอ็กซ์พีเรียนซ์ ทั่วๆ ไปจะต้องดำเนินการอย่างคร่าวๆ ดังนี้
 ตั้งโปรแกรม adb และ fastboot บนคอมพิวเตอร์ที่ใช้เป็นโฮสต์
 เปิดการใช้งาน USB Debugging บนอุปกรณ์แอนดรอยด์
 ปลดล็อกบูตโหลดเดอร์บนอุปกรณ์แอนดรอยด์ ให้สังเกตว่านี่จะทำยากง่ายต่างกัน หรือทำไม่ได้เลย โดยขึ้นอยู่กับอุปกรณ์ (ดูการปลดล็อกบูตโหลดเดอร์)
 ดาวน์โหลดไฟล์ที่จะแฟลช/ติดตั้ง บ่อยครั้งจะเป็นแค่ custom recovery image และ custom ROM สำหรับอุปกรณ์นั้นโดยเฉพาะๆ
 บูตอุปกรณ์แอนดรอยด์ให้อยู่ในโหมดฟาสต์บูต แล้วใช้ fastboot บนคอมแฟลช/ติดตั้ง custom recovery image ที่ระบุบนอุปกรณ์แอนดรอยด์ 
 บูตอุปกรณ์ให้เข้าไปใน custom recovery image แล้วใช้ adb บนคอมติดตั้งไฟล์ที่จำเป็นๆ รวมทั้ง custom ROM บนอุปกรณ์แอนดรอยด์
 เมื่อติดตั้งสำเร็จแล้ว ก็จะบูตระบบเป็นระบบปฏิบัติการใหม่ได้

 อุปกรณ์อื่นๆ 

อุปกรณ์ต่างๆ เช่น กล้องดิจิทัล, เราเตอร์ไร้สาย และสมาร์ททีวีก็อาจใช้คัสทอมเฟิร์มแวร์ได้เช่นกันHow hackers are outsmarting smart TVs and why it matters to you

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

หมวดหมู่:อุปกรณ์รอบข้างคอมพิวเตอร์
หมวดหมู่:ความมั่นคงของระบบคอมพิวเตอร์
หมวดหมู่:การบริหารระบบ
หมวดหมู่:อาชญากรรมทางการพาณิชย์
หมวดหมู่:กฎหมายลิขสิทธิ์
หมวดหมู่:สื่อดิจิทัล
หมวดหมู่:สิทธิ์ดิจิทัล
หมวดหมู่:การคอมพิวเตอร์
หมวดหมู่:วิดีโอเกม
หมวดหมู่:วัฒนธรรมคอมพิวเตอร์
หมวดหมู่:วัฒนธรรมดีไอวาย
หมวดหมู่:เฟิร์มแวร์
หมวดหมู่:แอนดรอยด์ (ระบบปฏิบัติการ)
หมวดหมู่:สมาร์ตโฟน
หมวดหมู่:ระบบปฏิบัติการฝังตัว
หมวดหมู่:ระบบปฏิบัติการเคลื่อนที่
หมวดหมู่:ซอฟต์แวร์โทรศัพท์มือถือ
หมวดหมู่:ระบบฝังตัว
หมวดหมู่:คอมพิวเตอร์เคลื่อนที่