กองการบินทหารเรือ

กองการบินทหารเรือ () เป็นการบินนาวีของกองทัพเรือไทย สังกัดกองเรือยุทธการ ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2464 กองการบินทหารเรือประกอบไปด้วยกองบิน 2 กองบิน และหน่วยบิน 1 หน่วยของเรือหลวงจักรีนฤเบศร ปฏิบัติการด้วยอากาศยานปีกตรึง 23 ลำ และเฮลิคอปเตอร์ 26 ลำจากอู่ตะเภา สงขลา และภูเก็ต กองบิน 1 มี 3 ฝูงบิน; กองบิน 2 มี 3 ฝูงบิน และอีก 1 กองบินสำหรับหน่วยบินเรือหลวงจักรีนฤเบศร วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2568 พลเรือตรี พิทักษ์ เทพทา เป็นผู้บัญชากองการบินทหารเรือ

 ประวัติ 
การก่อตั้งกองการบินทหารเรือเริ่มต้นขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2464 เมื่อพลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ พระราชทานความเห็นต่อสภาบัญชาการ กระทรวงทหารเรือ ครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2464 ให้ก่อตั้งกองบินทะเลขึ้นโดยใช้สัตหีบเป็นฐาน และเริ่มต้นจากเครื่องบินทะเล 2 ลำ และเสนอให้ นายนาวาเอก พระประติยัตินาวายุทธ (พลเรือโท พระยาราชวังสัน) ซึ่งกำลังไปศึกษาดูงานที่ยุโรปศึกษาระเบียบเกี่ยวกับการจัดหาเครื่องบินทะเล และเลือกนายทหารที่มีคุณสมบัติเหมาะสมไปฝึกหัดการบินกับกรมการบินทหารบก ซึ่งต่อมาสภาบัญชาการอนุมัติข้อเสนอนี้เมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2469 และมอบหมายให้กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ดำเนินโครงการต่อ

จากนั้นในยุคของสมเด็จเจ้าฟ้าอัษฏางค์ภานุพันธ์ทรงมีดำริที่จะจัดตั้งแผนกการบินทหารเรือขึ้นตามแบบของประเทศตะวันตก เนื่องจากในสงครามโลกครั้งที่หนึ่งเป็นเครื่องพิสูจน์แล้วว่าอากาศยานมีบทบาทสำคัญในการป้องกันประเทศ ซึ่งการปฏิบัติการทางทะเลก็มีความสำคัญเช่นกันในการรักษาทะเลและชายฝั่ง รวมไปถึงการลาดตระเวน โจมตี คุ้มกัน หรือการช่วยเหลือผู้ประสบภัยซึ่งอากาศยานทางบกอาจจะไม่สามารถปฏิบัติการห่างจากฝั่งมากได้ และการปฏิบัติการร่วมกับเรือรบจะต้องมีความเข้าใจในการรบทางเรือ มีความสามารถในการขึ้นลงในทะเลสำหรับการส่งกำลังบำรุงจากเรือในทะเลได้ สามารถปฏิบัติการได้จากทุกพื้นที่ กระทรวงทหารเรือจึงจัดตั้งหน่วยบินนาวีขึ้น และได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงกลาโหม กองทัพเรือจึงส่งนายทหารเรือ 2 นาย คือ เรือเอก หลวงพลสินธวาณัติก์ และเรือเอก เจริญ ทุมมานนท์ ไปศึกษาต่อวิชาการบินและตรวจการณ์จากกรมอากาศยานทหารบก แต่ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งได้เกิดสภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลกรวมไปถึงประเทศไทย ทำให้ต้องลดค่าใช้จ่ายของรัฐบาลในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทำให้การบินทหาเรือไม่ได้รับการสานต่อในยุคดังกล่าวซึ่งยังอยู่ในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2476 พลเรือตรี พระยาราชวังสัน เสนาธิการทหารเรือ และ พลตรี พระเฉลิมอากาศ เจ้ากรมอากาศยานทหารบก ได้ร่วมกันสำรวจชายฝั่งทะเลในอ่าวไทยเพื่อหาข้อมูลเกี่ยวกับการบินและการสร้างฐานบิน โดยได้ข้อสรุปว่าบริเวณอ่าวสัตหีบ (จุกเสม็ด) อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี มีความเหมาะสมในการสร้างสนามบินและที่ทำการของหน่วยบินนาวี และพิจารณาพื้นที่อีกแห่งในจังหวัดจันทบุรีสำหรับการสร้างสนามบินอีกแห่งหนึ่ง รวมถึงได้ส่งนายทหารเรือไปศึกษาวิชาการบินจากทหารบกในกรมอากาศยานทหารบกเพิ่มขึ้นจนมีนักบินที่มีความพร้อมมากขึ้น แต่ก็ยังไม่สามารถก่อตั้งหน่วยบินขึ้นมาได้ ทำได้เพียงเตรียมความพร้อมรอวันและเวลาที่จะได้ก่อตั้งหน่วยบินนาวี

กระทั่งในปี พ.ศ. 2481 กองทัพเรือได้ก่อตั้งหมวดบินทะเลขึ้น สังกัดกองเรือรบ ประกอบด้วยเครื่องบินแบบวาตานาเบ จำนวน 6 ลำ ฝูงบินตั้งอยู่ที่ ตำบลจุกเสม็ด บริเวณอ่าวสัตหีบ และกระทรวงกลาโหมได้แต่งตั้งหม่อมเจ้ารังสิยากร อาภากร เป็นผู้ดำรงตำแหน่งผู้บังคับหมวดบินทะเล ต่อมาในปี พ.ศ. 2485 กระทรวงกลาโหมได้ยกฐานะหมวดบินทะเลขึ้นมาเป็นกองบินทหารเรือ สังกัดกองเรือรบ กระทั่งเกิดสงครามมหาเอเชียบูรพา กองทัพเรือจึงได้สั่งซื้อเครื่องบินแบบ นากาซิมา มาประจำการเพิ่มอีก 27 ลำ รวมถึงสั่งซื้อเครื่องบินแบบซีโร่จำนวน 3 ลำ เพื่อเข้าร่วมกันกับฝ่ายสัมพันธมิตรในการตรวจการณ์และปฏิบัติการรวมถึงการช่วยเหลือกู้ภัยในตลอดช่วงสงครามมหาเอเชียบูรพา

หลังสงครามสิ้นสุดลงในปี พ.ศ. 2488 กองทัพเรือได้ดำเนินการปรับปรุงสนามบินและซื้อเครื่องบินสื่อสารขนาดเล็กแบบแอล-4 มาจำนวนหนึ่ง เครื่องบินฝึกแบบที่ 6 จำนวน 12 ลำ เครื่องบินฝึกแบบไทเกอร์มอธ สั่งซื้อจากอังกฤษจำนวน 30 ลำ เครื่องบินโจมตีแบบไฟร์ฟลายจำนวนหนึ่ง เครื่องบินสะเทินน้ำสะเทินบก แบบกรัมมันวิตเยียนจำนวน 6 ลำ เครื่องบินสื่อสารแบบโบนันซ่ากับแบบไปเปอร์คับสเปเชียลอีกส่วนหนึ่ง จนกระทั่งมีความพร้อม จึงได้แยกตัวออกมาจากกองเรือรบมาเป็นหน่วยขึ้นตรงของกองทัพเรือเมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2491

ในปี พ.ศ. 2498 กองบินทหารเรือมีขนาดโครงสร้างที่ใหญ่ขึ้น มีนักบินประมาณ 30 นาย เครื่องบิน 74 ลำ 11 แบบ มีโรงเรียนการบินทหารเรือ โรงเรีนยช่างเครื่องบินซึ่งมีศักยภาพในการผลิตบุคลากรดูแลกองบินของตนเอง ซึ่งในปีนั้นเองก็เกิดเหตุการณ์กบฏแมนฮัตตันเมื่อวันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2494 จึงทำให้รัฐบาลได้เข้าควบคุมกองบินทหารเรือซึ่งมีแสงยานุภาพที่เป็นที่น่ากังวลต่อรัฐบาลขณะนั้น และให้กองทัพอากาศเป็นผู้ดูแลและโอนหน่วยงานภายในทั้งหมดไปขึ้นเป็นกองบินน้อยที่ 7 ทำให้บุคลากรทั้งหมดที่เคยสังกัดในกองทัพเรือได้ย้ายไปสังกัดในเหล่าทัพอากาศ มีนาวาโท บุญชู จันทรุเบกษา เป็นผู้บังคับการกองบินคนแรกของกองบินน้อยที่ 7

จากความจำเป็นในการใช้กำลังทางอากาศของกองทัพเรือ ทำให้ 9 ปีต่อมา กองทัพเรือได้รับอนุญาตให้ก่อตั้งหน่วยบินขึ้นอีกครั้ง ชื่อว่าหมวดบินทหารเรือ ตั้งอยู่ในพื้นที่ของกองทัพอากาศ ประกอบไปด้วยเครื่องบินสะเทินน้ำสะเทินบกแบบ เอชยู 16 ดี ซึ่งได้จากสหรัฐตามความช่วยเหลือทางทหาร

ต่อมา กองบินทหารเรือมีเครื่องบินประจำการอยู่กับฐานทัพอากาศมากขึ้น จึงเกิดความไม่สะดวกในการปฏิบัติการ ดังนั้นในปี พ.ศ. 2507 กองทัพเรือจึงได้สร้างสนามบินขึ้นมาที่บ้านอู่ตะเภา จังหวัดระยอง โดยใช้งบประมาณของกองทัพเรือในการก่อสร้าง โดยประเทศสหรัฐได้ช่วยเหลือในการก่อสร้างและขอใช้สนามบินทหารเรืออู่ตะเภาบางส่วนเป็นการตอบแทน ซึ่งหลังจากนั้นกิจการการบินของกองทัพเรือจึงได้รับการขยายอัตราขึ้นเป็นกองบินทหารเรือในวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2514 และจากภารกิจที่สูงขึ้นและมากขึ้น จึงได้รับการขยายอัตราอีกครั้งขึ้นเป็น กองการบินทหารเรือ เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2533 โดยถือเอาวันที่สภาบัญชาการ กระทรวงทหารเรืออนุมัติให้จัดตั้งกองการบินเป็นวันสถาปนากองการบินทหารเรือ

 โครงสร้าง 

 กองบัญชาการ
 แผนกธุรการ
 แผนกการเงิน
 กองกำลังพล
 กองข่าว
 กองยุทธการ
 กองส่งกำลังบำรุง
 กองสื่อสาร
 กองงบประมาณ
 กองวิทยาการและนิรภัยการบิน
 กองแผนการช่าง

กองการบินทหารเรือแบ่งออกเป็น 6 กรม สอดคล้องกับหน่วยบังคับบัญชาเพิ่มเติมอีก 1 หน่วย ประกอบไปด้วย

กองบิน 1
กองบิน 2
 สถานีการบิน
 ศูนย์ซ่อม
 กองควบคุมปฏิบัติการทางอากาศ
 กองรักษาความปลอดภัย และ
 หน่วยบินเรือหลวงจักรีนฤเบศร

 สนามบินกองทัพเรือ 
กองทัพเรือประกอบด้วยสนามบินในสังกัด ดังนี้
 สนามบินทหารเรืออู่ตะเภา รับผิดชอบพื้นที่ตอนเหนือของอ่าวไทย
 สนามบินทหารเรือสงขลา รับผิดชอบเพื้นที่ตอนใต้ของอ่าวไทย
 สนามบินทหารเรือภูเก็ต รับผิดชอบพื้นที่ทะเลอันดามัน
 สนามบินทหารเรือจันทบุรี ใช้เป็นสนามบินปฏิบัติการส่วนหน้าของนาวิกโยธิน
 สนามบินทหารเรือนราธิวาส ใช้เป็นสนามบินปฏิบัติการส่วนหน้าของนาวิกโยธิน
ฝูงบินสถานะบทบาทประเภท กองบิน 1101พร้อมค้นหาและกู้ภัยอากาศยานตรวจการณ์ทางทะเล102 พร้อมการสงครามผิวน้ำ และ การสงครามปราบเรือดำน้ำอากาศยานตรวจการณ์ทางทะเล103 พร้อมควบคุมอากาศยานหน้าอากาศยานตรวจการณ์ทางทะเล104พร้อมการเฝ้าตรวจทางทะเลอากาศยานไร้คนขับ กองบิน 2201พร้อมขนส่งทางทหารอากาศยานตรวจการณ์ทางทะเล202 พร้อมขนส่งทางทหารเฮลิคอปเตอร์203 พร้อมการสงครามผิวน้ำ และ ขนส่งทางทหารเฮลิคอปเตอร์ หน่วยบินเรือหลวงจักรีนฤเบศร1ไม่พร้อม2พร้อมการสงครามปราบเรือดำน้ำ และ ขนส่งทางทหารเฮลิคอปเตอร์

 ฝูงบิน 
ฝูงบินในประจำการกองการบินทหารเรือ ประกอบไปด้วย
ฝูงบินยุทโธปกรณ์กองบินฐานบินหมายเหตุฝูงบิน 101ดอร์เนียร์ 228กองบิน 1อู่ตะเภาฝูงบิน 102ฟอกเกอร์ เอฟ-27กองบิน 1อู่ตะเภาฝูงบิน 103เซสนา 337 ซูเปอร์สกายมาสเตอร์กองบิน 1อู่ตะเภาฝูงบิน 104ชีเบล คัมค็อพแทร์ เอส-100, Aeronautics Defense Orbiterกองบิน 1อู่ตะเภาฝูงบิน 201ฟอกเกอร์ เอฟ-27, Embraer ERJ-135LRกองบิน 2อู่ตะเภาฝูงบิน 202เบลล์ 212, ยูโรคอปเตอร์ อีซี145กองบิน 2อู่ตะเภาฝูงบิน 203ซิคอร์สกี้ เอส-76, ซูเปอร์ลิงซ์ 300กองบิน 2อู่ตะเภาฝูงบิน 1-หน่วยบินเรือหลวงจักรีนฤเบศรอู่ตะเภาฝูงบิน 2เอส-70บี ซีฮอว์ก, เอ็มเอช-60เอส ไนท์ฮอว์กหน่วยบินเรือหลวงจักรีนฤเบศรอู่ตะเภา

 อากาศยาน 

 อากาศยานประจำการ 

อากาศยานแหล่งกำเนิดแบบจำนวน หมายเหตุ อากาศยานปีกตรึงฟอกเกอร์ เอฟ-27การสงครามปราบเรือดำน้ำ, ขนส่งทางทหาร2 MK4003 MK200 ดอร์เนียร์ 228ค้นหาและกู้ภัย7 ใช้ในโครงการฝนหลวงด้วยNAX seaplaneค้นหาและกู้ภัย4หมายเลขลำดับ NAX-01 ถึง NAX-04 สร้างขึ้นในท้องถิ่นโดย โครงการวิจัยเครื่องบินทางทะเล กองทัพเรือCASA/IPTN CN-235 อากาศยานตรวจการณ์ทางทะเล(+3) อยู่ระหว่างสั่งซื้อ 3 ลำEmbraer ERJ-135LRอากาศยานขนส่งบุคคลสำคัญ2 เซสนา 337 ซูเปอร์สกายมาสเตอร์อากาศยานควบคุมอากาศยานหน้า4 H-SP3 SP2 G  เฮลิคอปเตอร์ซิคอร์สกี้ เอส-76บีค้นหาและกู้ภัย,ขนส่งทางทหาร5 เวสต์แลนด์ซูเปอร์ลิงซ์ 300การสงครามผิวน้ำ2 เอส-70บี ซีฮอว์กการสงครามปราบเรือดำน้ำ6หน่วยบินเรือหลวงจักรีนฤเบศรเอ็มเอช-60เอส ไนท์ฮอว์กขนส่งทางทหาร2หน่วยบินเรือหลวงจักรีนฤเบศรยูโรคอปเตอร์ อีซี145ขนส่งทางทหาร5 Bell UH-1N Twin Hueyขนส่งทางทหาร7  อากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับAeronautics Orbiter 3Bอากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับไม่ทราบ ใช้งานมาตั้งแต่ปี 2563Elbit Hermes 900อากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับไม่ทราบ สั่งซื้อในปี 2565Aeronautics Defense Dominatorอากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับไม่ทราบ [จัดทำโดยแหล่งข้อมูลบางส่วน แต่ยังไม่เห็นภาพเผยแพร่]Boeing Insitu RQ-21 Blackjackอากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับไม่ทราบ [จัดทำโดยแหล่งข้อมูลบางส่วน แต่ยังไม่เห็นภาพเผยแพร่]DTI U-1 'Sky Scout'อากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับไม่ทราบ ไม่ทราบว่ามีเพียงการประจำการในกองทัพบกหรือไม่ (ใช้งานมาตั้งแต่ปี 2560)DTI D-Eyes 02อากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับไม่ทราบ ไม่ทราบว่ามีเพียงการประจำการในกองทัพบกหรือไม่ (ใช้งานมาตั้งแต่ปี 2560) อากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับขึ้นลงทางดิ่งTOP Falcon-Vอากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับขึ้นลงทางดิ่งไม่ทราบ ใช้งานมาตั้งแต่ปี 2560นารายณ์ 3.0อากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับขึ้นลงทางดิ่งไม่ทราบ ใช้งานมาตั้งแต่ปี 2560 (ใช้ในกองทัพเรือและกองบัญชาการกองทัพไทย)ชีเบล คัมค็อพแทร์ เอส-100อากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับขึ้นลงทางดิ่งไม่ทราบ ใช้งานมาตั้งแต่ 2563NRDO MARCUS-Bอากาศยานเฝ้าตรวจไร้คนขับขึ้นลงทางดิ่งไม่ทราบ ใช้งานมาตั้งแต่ 2563 (สำหรับใช้งานบนเรือหลวงจักรีนฤเบศร).

 อากาศยานในอดีต 

อากาศยานแหล่งกำเนิดแบบประจำการจำนวน หมายเหตุ Avro 504N    ฝึก 2472-2491  2  สร้างขึ้นในท้องถิ่น WS-103S    ลาดตระเวน 2481-2489  6   Nakajima E8N    ลาดตระเวน 2481-2489  27    Aichi E13A    ลาดตระเวน 2482-2488+  6 เครื่องบินสามลำสั่งซื้อในปี พ.ศ. 2482 และสามลำในปี พ.ศ. 2484  มิตซูบิชิ เอ6เอ็ม ซีโร่   ขับไล่ 2485-2488  3    Beechcraft 35 Bonanza    ลาดตระเวน 2491-2494  3   Piper Pa-11    ลาดตระเวน 2492-2494  2   Fairey Firefly    ขับไล่ 2494-2494  12 F Mk. 1 10 ลำ และ T Mk. 2 2 ลำ de Havilland Tiger Moth    ฝึก 2494-2494  30  Curtiss SB2C Helldiver    ทิ้งระเบิด 2494-2498  6     Grumman HU-16D    ค้นหาและกู้ภัย 2505-2524  3   Grumman S-2 Tracker    การสงครามปราบเรือดำน้ำ 2509-2542  12   Cessna O-1G Bird Dog    ลาดตระเวน 2511-2540  8   Cessna U-17    ลาดตระเวน 2517-2540  8   เบลล์ 205 ยูเอช-1เอช   เฮลิคอปเตอร์อเนกประสงค์ 2518-??  4  Douglas C-47 Skytrain    ขนส่งทางทหาร 2521-2542  13   Canadair CL-215    ค้นหาและกู้ภัย 2521-2560  2    GAF N.24A Normad    ขนส่งทางทหาร 2527-2558  5    Bell 214ST    เฮลิคอปเตอร์อเนกประสงค์ 2530-2553  5  เอ-7อี คอร์แซร์ 2   โจมตี 2538-2550  21  เฟรมเครื่องบินทั้งหมดถูกเก็บไว้ พี-3 โอไรออน   การสงครามปราบเรือดำน้ำ 2539-2557  5 มือสองแต่ปรับปรุงให้ทันสมัยก่อนส่งมอบ ฮ็อคเกอร์-ซิดเดลี่ย์ เอวี-8เอส มาทาดอร์ โจมตี 2540-2549  9  มือสองจาก
กองบินนาวิกโยธินสเปน

ใช้งานบนเรือหลวงจักรีนฤเบศร

 โครงสร้างยศ 

 ดูเพิ่ม 
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์
 กองบัญชาการกองทัพไทย
 กองทัพไทย
 ศูนย์การบินทหารบก
 กองทัพบกไทย
 กองทัพอากาศไทย
 หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน
 โรงเรียนนายเรือ

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 


 Global Security – Thailand navy

บินทหารเรือ
หมวดหมู่:หน่วยและรูปขบวนทหารไทย
หมวดหมู่:หน่วยและรูปขบวนการบินนาวี
ไทย
หมวดหมู่:หน่วยและรูปขบวนทหารที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2464