สาธารณรัฐตะวันออกไกล

สาธารณรัฐตะวันออกไกล () บางครั้งเรียกว่า สาธารณรัฐชีตา เป็นรัฐเอกราชแต่ในนามที่ดำรงอยู่ตั้งแต่เดือนเมษายน ค.ศ. 1920 ถึงเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1922 ในพื้นที่ตะวันออกสุดของรัสเซียตะวันออกไกล แม้ว่าจะมีเอกราชแต่ในนาม แต่ด้วยส่วนใหญ่อยู่ในการควบคุมของสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซีย (รัสเซียโซเวียต) รัฐจึงเปรียบเสมือนเป็นรัฐกันชนระหว่างรัสเซียโซเวียตและดินแดนที่ญี่ปุ่นยึดครองในช่วงสงครามกลางเมืองรัสเซีย ค.ศ. 1917–1922 โดยมีประธานาธิบดีคนแรกของสาธารณรัฐ คือ อะเลคซันดร์ ครัสโนชิโอคอฟ

สาธารณรัฐตะวันออกไกลครอบคลุมพื้นที่ของดินแดนซาไบคัลสกี แคว้นอามูร์ แคว้นปกครองตนเองยิว ดินแดนฮาบารอฟสค์ และดินแดนปรีมอร์เยของประเทศรัสเซียในปัจจุบัน (ในอดีตคือ แคว้นทรานส์ไบคัลและอามูร์ รวมถึงดินแดนปรีมอร์เย) เมืองหลวงของสาธารณรัฐเริ่มแรกอยู่ที่เวียร์ฮเนอูดินสค์ (ปัจจุบันคืออูลัน-อูเด) แต่ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1920 มีการย้ายเมืองหลวงมาที่ชีตา

กองทัพแดงเข้ายึดครองวลาดีวอสตอคเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม ค.ศ. 1922 จากนั้นสามสัปดาห์ เมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1922 สาธารณรัฐตะวันออกไกลจึงถูกผนวกรวมเข้ากับรัสเซียโซเวียต

 ประวัติ 
 การก่อตั้ง 
สาธารณรัฐตะวันออกไกลก่อตั้งขึ้นในช่วงท้ายของสงครามกลางเมืองรัสเซีย ซึ่งในระหว่างสงครามกลางเมือง เมืองและนครต่าง ๆ ในรัสเซียตะวันออกไกลอยู่ภายใต้การควบคุมของทางการท้องถิ่นที่ให้ความร่วมมือกับรัฐบาลฝ่ายขาวไซบีเรียของอะเลคซันดร์ คอลชัค และกองทัพญี่ปุ่นที่เข้าบุกครองประเทศ เมื่อญี่ปุ่นถอนกำลังพลออกจากแคว้นทรานส์ไบคัลและอามูร์ในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1920 เป็นผลให้เกิดสุญญากาศทางการเมืองในบริเวณนี้

มีการจัดตั้งรัฐบาลส่วนกลางชุดใหม่ขึ้นที่ชีตาเพื่อปกครองสาธารณรัฐตะวันออกไกลต่อจากญี่ปุ่น"The Far Eastern Republic," Russian Information and Review, vol. 1, no. 10 (Feb. 15, 1922), pp. 232–233. ในช่วงแรกของการจัดตั้ง สาธารณรัฐตะวันออกไกลครอบคลุมพื้นที่บริเวณเวียร์ฮเนอูดินสค์เท่านั้น แต่ในฤดูร้อน ค.ศ. 1920 รัฐบาลโซเวียตของดินแดนอามูร์ได้ยินยอมที่จะรวมเข้ากับสาธารณรัฐ

สาธารณรัฐตะวันออกไกลจัดตั้งขึ้นภายหลังจากอสัญกรรมของคอลชัคได้สองเดือน โดยได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลโซเวียตรัสเซียอย่างเงียบ ๆ ซึ่งทางการโซเวียตมองสาธารณรัฐว่าเป็นรัฐกันชนระหว่างรัสเซียโซเวียตกับญี่ปุ่นAlan Wood, "The Revolution and Civil War in Siberia," in Edward Acton, Vladimir Iu. Cherniaev, and William G. Rosenberg (eds.), Critical Companion to the Russian Revolution, 1914–1921. Bloomington, Indiana University Press, 1997; pp. 716–717. สมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์รัสเซียจำนวนมากไม่เห็นด้วยกับการตัดสินใจยินยอมให้มีรัฐบาลใหม่ในภูมิภาค โดยมีสมาชิกประมาณ 4,000 คน เชื่อว่าสามารถยึดอำนาจได้ด้วยสิทธิของพรรคGeorge Jackson and Robert Devlin (eds.), Dictionary of the Russian Revolution. Westport, CT: Greenwood Press, 1989; pp. 223–225. อย่างไรก็ดี วลาดีมีร์ เลนิน และผู้นำพรรคคนอื่น ๆ ในมอสโก กังวลว่าทหารญี่ปุ่นประมาณ 70,000 นาย และทหารอเมริกันอีก 12,000 นาย จะมองว่าการกระทําดังกล่าวเป็นการยั่วยุ ซึ่งอาจกระตุ้นการโจมตีเพิ่มเติมที่สาธารณรัฐโซเวียตมิอาจรับมือได้

เมื่อวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 1920 กองกำลังรบนอกประเทศอเมริกันในไซบีเรียภายใต้บัญชาของนายพลวิลเลียม เอส. เกรฟส์ ได้ถอนกำลังพลไปจากไซบีเรีย เหลือเพียงกองทัพญี่ปุ่นเท่านั้นที่ยังคงอยู่ในภูมิภาคN.G.O. Pereira, White Siberia: The Politics of Civil War. Montreal: McGill-Queen's University Press, 1996; pg. 153. อย่างไรก็ตาม สิ่งนี้ไม่ได้เปลี่ยนแปลงความสมดุลพื้นฐานสำหรับรัฐบาลบอลเชวิคในมอสโก ที่ยังคงมองว่าการก่อตั้งสาธารณรัฐตะวันออกไกลเป็นเหมือนดังสนธิสัญญาเบรสท์-ลีตอฟสก์ในตะวันออก ทําให้ระบอบการปกครองมีพื้นที่หายใจที่จําเป็นที่จะช่วยให้สามารถฟื้นตัวทางเศรษฐกิจและการทหารได้Pereira, White Siberia, pg. 152.

เมื่อวันที่ 6 เมษายน ค.ศ. 1920 มีการจัดประชุมสภาร่างรัฐธรรมนูญอย่างเร่งรีบ ณ เมืองเวียร์ฮเนอูดินสค์ พร้อมทั้งประกาศจัดตั้งสาธารณรัฐตะวันออกไกล โดยสัญญาว่ารัฐธรรมนูญฉบับใหม่ของสาธารณรัฐจะรับประกันการเลือกตั้งโดยเสรีภายใต้หลักการของสากล เที่ยงตรง และมีสิทธิออกเสียงเท่าเทียมกัน รวมถึงการลงทุนระหว่างประเทศในสาธารณรัฐจะได้รับการสนับสนุนด้วย

ในช่วงปลาย ค.ศ. 1920 เมืองต่าง ๆ ในภูมิภาคต่างไม่เต็มใจยอมรับสาธารณรัฐตะวันออกไกลที่อยู่ในการควบคุมของนักสังคมนิยมสายกลาง ความรุนแรง ความโหดร้าย และการตอบโต้ยังคงปะทุเป็นระยะ ๆ เป็นเวลา 18 เดือน ตัวอย่างหนึ่งที่เกิดขึ้นในดินแดนชินฮันชอนของชาวเกาหลี ที่ซึ่งพลเรือนเกาหลีถูกสังหารหมู่โดยทหารญี่ปุ่น 

ญี่ปุ่นตกลงที่จะรับรองรัฐกันชนใหม่ในการสงบศึกกับกองทัพแดง ซึ่งลงนามเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม ค.ศ. 1920 และละทิ้งการช่วยเหลือพื้นที่รัสเซียโอครายีนาของอะตามันกรีโกรี เซมิโอนอฟ โดยในเดือนตุลาคม เซมิโอนอฟถูกขับไล่จากฐานกำลังหลักของเขาในชีตา และเมืองหลวงของสาธารณรัฐจึงยัายมาที่เมืองนี้

เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1920 การประชุมสมัชชาชั่วคราวแห่งชาติตะวันออกไกลจัดขึ้นในวลาดีวอสตอค โดยที่ประชุมได้รับรองรัฐบาลที่ชีตา และกําหนดวันที่ 9 มกราคม ค.ศ. 1921 เป็นวันเลือกตั้งใหม่สําหรับสภาร่างรัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐตะวันออกไกล รัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้เขียนและประกาศใช้เมื่อวันที่ 27 เมษายน ค.ส. 1921 ซึ่งมีความคล้ายคลึงกับรัฐธรรมนูญสหรัฐเป็นอย่างมาก

 รัฐประหาร ค.ศ. 1921 
อย่างไรก็ตาม พวกนิยมการเมืองฝ่ายขวาปฏิเสธแนวคิดสาธารณรัฐประชาธิปไตยแบบอ่อน ๆ ในรัสเซียตะวันออกไกล ทำให้เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม ค.ศ. 1921 รัฐประหารของกองทัพขาวจึงเกิดขึ้นในวลาดีวอสตอค โดยมีกองกำลังยึดครองของญี่ปุ่นอยู่เบื้องหลัง วงล้อมของกองทัพญี่ปุ่นช่วยป้องกันการกบฏ และมีการจัดตั้งระบอบใหม่ในชื่อ "รัฐบาลชั่วคราวปรีอามูร์เย" 
ในแคว้นปรีมอร์เย ไม่นานหลังจากการยึดอำนาจ กรีโกรี เซมิโอนอฟ จึงพำนักอยู่ที่วลาดีวอสตอคและพยายามประกาศตนเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุด ซึ่งเคยเป็นความพยายามที่ล้มเหลว เนื่องจากญี่ปุ่นได้ทอดทิ้งเขาPereira, White Siberia, pg. 155.

รัฐบาลชั่วคราวปรีอามูร์เยใหม่พยายามที่จะระดมกําลังต่อต้านบอลเชวิคต่าง ๆ ไปที่กองกำลังของตน (ซึ่งสำเร็จเพียงเล็กน้อย)Pereira, White Siberia, pg. 156. ผู้นำของรัฐบาลใหม่เป็นสองพี่น้องนักธุรกิจชาววลาดีวอสตอค ได้แก่  และ พบว่าตนเองกำลังโดดเดี่ยว โดยเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน กองทัพญี่ปุ่นได้ประกาศว่าจะถอนกําลังทหารทั้งหมดออกจากไซบีเรียภายในสิ้นเดือนตุลาคม  และในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1922 รัฐสภาได้ขับไล่พี่น้องเมียร์คูลอฟ พร้อมกับแต่งตั้งนายพลมีฮาอิล ดีเตริคส์ ผู้ซึ่งเคยประจำการในหน่วยทหารเชโกสโลวัก เป็นผู้นำเผด็จการทหาร

 ชัยชนะของสาธารณรัฐและการสิ้นสุด 
เมื่อญี่ปุ่นถอนทหารออกจากประเทศในฤดูร้อน ค.ศ. 1922 กบฏรัสเซียขาวจึงเริ่มตื่นตระหนก กองทัพแดงที่แอบแฝงเป็น เคลื่อนพลไปทางตะวันออก ส่งผลให้ชาวรัสเซียหลายพันคน รวมถึงดีเตริคส์และกองทหารที่เหลือของเขา อพยพออกจากประเทศเพื่อหลบหนีระบอบการปกครองใหม่ กองทัพสาธารณรัฐตะวันออกไกลพิชิตวลาดีวอสตอคได้สำเร็จเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม ค.ศ. 1922 สมรภูมิหลักของสงครามกลางเมืองรัสเซียจึงเป็นอันสิ้นสุดลง

เมื่อสิ้นสุดสงครามกลางเมือง รัสเซียโซเวียตผนวกสาธารณรัฐตะวันออกไกลเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1922 รัฐบาลสาธารณรัฐได้ยุบเลิกลงและโอนอํานาจกับอาณาเขตทั้งหมดให้กับรัฐบาลบอลเชวิคในมอสโก

 ผลที่ตามมา 
ญี่ปุ่นยังคงครอบครองเกาะซาฮาลินตอนเหนือไว้จนถึง ค.ศ. 1925 เพื่อเป็นการชดเชยสำหรับกรณีนีโคลาเยฟสค์ ซึ่งเป็นเหตุการณ์สังหารหมู่ทหารและพลเมืองญี่ปุ่นราว 700 คน ที่เมืองนีโคลาเยฟสค์-นา-อามูร์เยในเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน ค.ศ. 1920 แรงจูงใจสำหรับการชดเชยนี้ปฏิเสธความจริงที่ว่าการตอบโต้ของญี่ปุ่นสําหรับการกระทําของรัสเซียได้คร่าชีวิตชาวรัสเซียไปมากกว่าสองถึงสามเท่า

 พื้นที่และทรัพยากร 

สาธารณรัฐตะวันออกไกลครอบคลุมพื้นที่ 4 แคว้นของอดีตจักรวรรดิรัสเซีย (แคว้นทรานส์-ไบคัล แคว้นอามูร์ แคว้นภาคพื้นสมุทร และตอนเหนือของเกาะซาฮาลิน ซึ่งเป็นพรมแดนหลักของภูมิภาคทรานส์ไบคัลและแมนจูเรียนอก พรมแดนของสาธารณรัฐทอดยาวตามแนวชายฝั่งตะวันตกของทะเลสาบไบคาล พาดผ่านพรมแดนทางตอนเหนือของมองโกเลียและแมนจูเรียไปจนถึงทะเลญี่ปุ่นและทะเลโอค็อตสค์

มีการประมาณพื้นที่ทั้งหมดของสาธารณรัฐตะวันออกไกลไว้ราว  และมีประชากรอยู่ที่ 3.5 ล้านคน ประมาณ 1.62 ล้านคนเป็นชาวรัสเซีย และอีก 1 ล้านคนเป็นชาวเอเชียที่มีเชื้อสายบรรพบุรุษจากประเทศจีน ญี่ปุ่น มองโกเลีย และเกาหลี

สาธารณรัฐตะวันออกไกลเป็นพื้นที่ที่มีแร่จำนวนมาก รวมถึงยังเป็นดินแดนที่ผลิตทองคําได้ประมาณหนึ่งในสามของทองคําทั้งหมดในรัสเซีย และยังเป็นแหล่งผลิตดีบุกแห่งเดียวของประเทศอีกด้วย แร่สํารองอื่น ๆ ของสาธารณรัฐตะวันออกไกล ได้แก่ สังกะสี เหล็ก และถ่านหิน

อุตสาหกรรมประมงในอดีตแคว้นภาคพื้นสมุทรก็มีจำนวนมากเช่นกัน โดยมีปริมาณการทำประมงมากกว่าไอซ์แลนด์ และเป็นแหล่งชุกชุมของปลาเฮร์ริง ปลาแซลมอน และปลาสเตอร์เจียน นอกจากนี้ สาธารณรัฐยังมีทรัพยากรป่าไม้ที่กว้างขวาง รวมถึงสนเขา เฟอร์ เซดาร์ พอปลาร์ และเบิร์ช ที่มีพื้นที่เก็บเกี่ยวทั้งหมด 

 กองทัพประชาชนปฏิวัติ 
เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม ค.ศ. 1922 มีการจัดระเบียบกองทัพน้อยไรเฟิลบาลากันสค์ที่ 104 เช้ากับกองพันไรเฟิลทรานส์ไบคัลที่ 1 ของกองทัพประชาชนปฏิวัติแห่งสาธารณรัฐตะวันออกไกล โดยมีจุดประสงค์เพื่อรักษาชายแดนฝั่งแมนจูเรีย และในระหว่างวันที่ 4 ถึง 25 ตุลาคม กองพันได้เช้าไปมีส่วนร่วมในปฏิบัติการปรีมอร์เยเพื่อพิชิตกองทัพขาวในแคว้นอามูร์ กองกำลังส่วนสุดท้ายของขบวนการขาวในตะวันออกไกล ในช่วงปฏิบัติการ กองพันไรเฟิลทรานส์ไบคัลที่ 1 สามารถเข้ายึดโกรเดโคโว นีคอลสค์-อุสซูรีสค์ และวลาดีวอสตอค

กองทัพโซเวียตที่ 5 จัดตั้งขึ้นตามคำสั่งของคณะกรรมการบริหารกลางรัสเซียทั้งปวงแห่งสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซียเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน ค.ศ. 1922 โดยเปลี่ยนชื่อจากกองทัพประชาชนปฏิวัติแห่งสาธารณรัฐตะวันออกไกล กองพันไรเฟิลทรานส์ไบคัลที่ 1 จึงอยู่ภายใต้คำสั่งนี้ด้วยเหมือนกันและประจำการอยู่ที่วลาดีวอสตอค กองพันเปลี่ยนชื่อใหม่เป็นกองพันไรเฟิลแปซิฟิกที่ 1 () เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน ค.ศ. 1922 เพื่อเป็นการระลึกถึงความปราชัยของกองทัพขาวบนชายฝั่งแปซิฟิก

 ผู้นำ 
 ประธานรัฐบาล (ประมุขแห่งรัฐ) 
ลำดับรูปภาพชื่อการดำรงตำแหน่งเริ่มต้นสิ้นสุด 1 100px อะเลคซันดร์ ครัสโนชิโอคอฟАлександр Краснощёков(Alexander Krasnoshchyokov) 6 เมษายน ค.ศ. 1920 ธันวาคม ค.ศ. 1921 2 100px นีโคไล มัตเวเยฟНиколай Матвеев(Nikolay Matveyev) ธันวาคม ค.ศ. 1921 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1922

 ประธานคณะรัฐมนตรี (นายกรัฐมนตรี) 

ลำดับรูปภาพชื่อการดำรงตำแหน่งเริ่มต้นสิ้นสุด 1 100px อะเลคซันดร์ ครัสโนชิโอคอฟАлександр Краснощёков(Alexander Krasnoshchyokov) 6 เมษายน ค.ศ. 1920 พฤศจิกายน ค.ศ. 1920 2 100px บอริส ชุมยัซกีБорис Шумяцкий(Boris Shumyatsky) พฤศจิกายน ค.ศ. 1920 เมษายน ค.ศ. 1921 3 100px ปิออตร์ นีคีโฟรอฟПётр Никифоров(Pyotr Nikiforov) 8 พฤษภาคม ค.ศ. 1921 ธันวาคม ค.ศ. 1921 4 100px นีโคไล มัตเวเยฟНиколай Матвеев(Nikolay Matveyev) ธันวาคม ค.ศ. 1921 14 พฤศจิกายน ค.ศ. 1922 5 100px ปิออตร์ โคโบเซฟПётр Ко́бозев(Pyotr Kobozev) 14 พฤศจิกายน ค.ศ. 1922 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1922

 บุคคลที่มีชื่อเสียง 
ยูล บรีนเนอร์ นักแสดงชาวรัสเซีย เกิดเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม ค.ศ. 1920

 ดูเพิ่ม 
 การแทรกแซงสงครามกลางเมืองรัสเซียโดยฝ่ายสัมพันธมิตร
 แมนจูเรีย
 สหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตทรานส์คอเคซัส

 เชิงอรรถ 

 หนังสืออ่านเพิ่ม 
 A Short Outline of the History of the Far Eastern Republic. Washington, DC: Special Delegation of the Far Eastern Republic to the United States of America, 1922.
 Alan Wood, Russia's Frozen Frontier: A History of Siberia and the Russian Far East 1581–1991. London: A&C Black, 2011. .
 Canfield F. Smith, Vladivostok Under Red and White Rule: Revolution and Counterrevolution in the Russian Far East, 1920–1922. Seattle: University of Washington Press, 1975.
 Jamie Bisher,  White Terror: Cossack Warlords of the Trans-Siberian. London: Routledge, 2005. .
 John Albert White, The Siberian Intervention. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1950.
 Richard K. Debo, Survival and Consolidation: The Foreign Policy of Soviet Russia, 1918–1921. Montreal/Kingston: McGill-Queen's Press, 1992. .

หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในเอเชียตะวันออก
หมวดหมู่:รัฐหลังจักรวรรดิรัสเซีย
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์แมนจูเรีย
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2463
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่สิ้นสุดในปี พ.ศ. 2465
หมวดหมู่:อดีตสาธารณรัฐสังคมนิยม