กเษเมนทระ

กเษเมนทระ (กฺเษเมนฺทฺร, ; ) เป็นผู้รอบรู้, กวี, นักเขียนเชิงเสียดสี, นักปรัชญา, นักประวัติศาสตร์,  ผู้นิพนธ์บทละคร, นักแปล และ นักวิจารณ์ศิลปะ ที่มีช่วงชีวิตอยู่ระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 11 ในกัศมีร์ โดยมีผลงานเป็นภาษาสันสกฤต

ชีวประวัติ
กเษเมนทระเกิดมาในครอบครัวเก่าแก่ที่มีความมั่งคั่งและเป็นครอบครัวที่มีอารยะ บิดานามว่า ประกาเศนทระ (Prakashendra) ผู้สืบทอดจากนเรนทระ (Narendra) ขุนนางในราชสำนักของชยปีฑะ (Jayapida) แห่งจักรวรรดิการโกฏ กเษเมนทระได้รับการศึกษาและศึกษาวรรณกรรมที่หลากหลายแขนง เขาได้เรียนวิชาวรรณกรรมจาก "อาจารย์ระดับแนวหน้าที่สุดในสมัยนั้น นักปรัชญาและผู้ชำนาญด้านวรรณกรรมชาวไศวะ อภินวคุปตะ" กเษเมนทระเติบโตมาในฐานะชาวไศวะ และต่อมาได้เปลี่ยนไปนับถือลัทธิไวษณวะ เขาได้ร่ำเรียนและมีผลงานประพันธ์ทั้งเชิงลัทธิไวษณวะ และ ศาสนาพุทธ บุตรของเขา โสเมนทระ (Somendra) บรรยายถึงบิดาของเขาไว้ในบทนำของ อวทานกลฺปลตา (अवदानकल्पलता) และชิ้นงานอื่น ๆ กเษเมนทระกล่าวถึงตนเองในผลงานของตนด้วยชื่อ วยาสทาส (; ทาสของฤาษีวยาสะ) ชื่อนี้ได้มาหรือเริ่มนำมาใช้หลังประพันธ์ชิ้นงาน ภารตมัญชรี () เสร็จ

กเษเมนทระเป็นที่ต้องการในฐานะผู้ประพันธ์บทย่อ (abridger) สำหรับงานเขียนชิ้นยาว เขามีผลงานประพันธ์ย้อนกลับไปถึงปี 1037 เป็นอย่างน้อย (ผลงานชิ้นที่เก่าแก่ที่สุดของเขาที่ได้รับการระบุอายุคือ พฤหัตกถามัญชรี, Brihatkathāmanjari ซึ่งเป็นบทสรุปย่อของ พฤหัตกถา “ตะวันตกเฉียงเหนือ”; "Northwestern" Bṛhatkathā ที่สูญหายไปแล้วและเป็นฉบับปรับปรุง (recension) อีกทีหนึ่งของ พฤหัตกถา หรือ “เรื่องเล่ายิ่งใหญ่” ของคุณาฒยะ ซึ่งก็สูญหายไปแล้วเช่นกัน) จนถึงปี 1066 (ผลงานชิ้นใหม่ที่สุดของเขาที่ได้รับการระบุอายุคือ ทศาวาตารจริต; Daśavataracharita หรือ บันทึกว่าด้วยสิบอวตารของพระวิษณุ)

ผลงานที่ยังอยู่
มีผลงานโดยกเษเมนทระราวสิบแปดชิ้นที่ยังอยู่มาถึงปัจจุบัน และมีอย่างน้อยอีกสิบสี่ชิ้นงานที่ปรากฏเฉพาะจากการอ้างถึงในชิ้นงานอื่นเท่านั้น นอกจากรายการด้านล่างนี้แล้ว เขายังประพันธ์บทละคร, กวีเชิงสาธยาย, นิยายเสียดสี, บันทึกประวัติศาสตร์ และอาจมีบทวิจารณ์กามสูตรด้วย

บทย่อ
รามายณมัญชรี (Ramāyaṇamanjari) — บทย่อรามายณะ (สันสกฤต)
ภารตมัญชรี (Bhāratamanjari) — บทย่อมหาภารตะ (สันสกฤต)
พฤหัตกถามัญชรี (Brihatkathāmanjari) — บทย่อพฤหัตกถา (สันสกฤต)

กวีนิพนธ์
เอาจิตยะ วิจาระ จรรจา (Auchitya Vichāra Charchā)
กวิกัณฐาภรณะ (Kavikanthābharaṇa)
สุวฤตติลัก (Suvrittatilaka)

เรื่องเสียดสี
กลาวิลสา (Kalāvilasā) — "บทเกี้ยวพาราสีกับความหลอกลวง"
สมยมาตฤกา  — "ผู้ดูแลนางสนม" (สันสกฤต)
นรรมมาลา (Narmamālā) — "มาลัยแห่งความรื่นเริง"
เทโศปเทศะ (Deśopadeśa) — "คำเทศนาจากชนบท"

บทเทศนา
นีติกัลปตรุ (Nitikalpataru)
ทรรปทลนะ (Darpadalana)
จตุรวรรคสังคฤหะ (Chaturvargasaṃgraha)
จารุจรรยา (Chārucharya)
เสวยเสวโกปเทศะ (Sevyasevakopadeśa)
โลกประกาศะ (Lokaprakāśa)
สถูปาวทานา (Stūpāvadāna)

บทสรรเสริญ
อวทานกัลปลตา (Avadānakalpalatā) — ภพชาติในอดีตและบุญของพระพุทธเจ้า (อังกฤษ)
ทศาวาตารจริต (Daśavataracharita) — พระวิษณุสิบอวตาร (สันสกฤต)

 งานเขียนเชิงประวัติศาสตา์ 

 นฤปวลี (Nrpavali)

อ้างอิง

บรรณานุกรม



Category:ชาวกัศมีร์
Category:นักเขียนชาวอินเดีย
Category:กวีชาวอินเดีย
หมวดหมู่:บุคคลที่ยังไม่ทราบปีที่เสียชีวิต
หมวดหมู่:บุคคลที่ยังไม่ทราบปีที่เกิด