ประณาละ

ในสถาปัตยกรรมโบสถ์พราหมณ์ ประณาละ (IAST: praṇāla; ปฺรณาล) หรือ ประณาลี เป็นช่องทางปล่อยน้ำออกที่ติดตั้งเข้ากับผนังของครรภคฤห์ โดยมีไว้ปล่อยน้ำจากพิธีหรือของเหลวอื่นที่เทใส่รูปเคารพ

 ประวัติศาสตร์ 

หลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดของประณาละสามารถย้อนไปได้ถึง 100 ปีก่อนคริสต์กาลถึงศตวรรษที่ 2 ที่แหล่งโบราณคดีกันกลีตีละในอินเดียเหนือ และยังคงปรากฏการใช้งานเรื่อยมา เช่นในสมัยคุปตะ อย่างไรก็ตาม ประณาละในลักษณะที่สร้างขึ้ยนและแกะสลักอย่างปราณีตอลังการนั้นเริ่มมาพบในศตวรรษที่ 8 และพบได้ทั่วไปในโบสถ์พราหมณ์ในอินเดีย กระนั้นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กลับไม่พบแพร่หลายเท่า ยกเว้นเพียงในชวา

ชื่ออื่น ๆ ของประณาละ เช่น ประณาลี (praṇāli), ณาละ (nāla), ณาลี (nāli), โคมุข (gomukha) และ นฤคม (nirgama) นักโบราณคดีชาวฝรั่งเศสในสมัยศตวรรษที่ 20 เรียกประณาละว่า "โสมสูตร" (soma-sūtra) กระนั้นในเอกสารอินเดีย คำนี้มีไว้เรียกเส้นทางหรือช่องทางที่ใช้ตั้งประณาละ ซึ่งเป็นคนละส่วนกัน

 การออกแบบ 

ประณาละใช้งานเพื่อระบายน้ำ อภิเษกตีรถะ ทั้ง น้ำ นม กี ที่เทลงบนเทวรูปภายในโบสถ์พราหมณ์

ชนิดของประณาละที่พบบ่อยที่สุดในโบสถ์พราหมณ์โบราณคือ มกรประณาละ (makara-pranala) ซึ่งนิยมเปรียบเทียบกับการ์กอยล์ในยุโรป มกรประณาละสร้างเป็นรูปของมกร ซึ่งเป็นสัตว์ในตำนานที่มีอาศัยในน้ำ การสร้างประณาละเป็นรูปมกรจึงมีความนิยมเนื่องจากมกรมีความเกี่ยวเนื่องกับน้ำ เอกสารสมัยศตวรรษที่ 11 สมรังคนสูตรธร เสนอให้สร้างประณาละโดยรอบครรภคฤห์เพื่อระบายน้ำโดยทำฝั่งทางออกเป็นรูปมกร ใน วาสตุศาสตระ จากปลายศตวรรษที่ 11 ซึ่งรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมมารุ-คุรชร มีการกล่าวถึงประณาละเช่นกัน ใน อปรชีตปฤจฉา จากปลายศตวรรษที่ 12 กล่าวถึงมกรประณาละ ว่าใช้ระบายน้ำออกจาก ชคตี (ฐาน) ของอาคารในโบสถ์พราหมณ์

อ้างอิง

บรรณานุกรม





หมวดหมู่:องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมโบสถ์พราหมณ์