หฺวาหยางกั๋วจื้อ

หฺวาหยางกั๋วจื้อ หรือ พงศาวดารหฺวาหยาง () เป็นอักขรานุกรมภูมิศาสตร์เกี่ยวกับภูมิภาคของจีนที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่ รวบรวมโดยฉาง ฉฺวี (常璩) ในยุคราชวงศ์จิ้น ประกอบด้วยตัวอักษรประมาณ 110,000 ตัว เนื้อหาประกอบด้วยประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และชีวประวัติบุคคลในภูมิภาคเสฉวน เผย์ ซงจือ (裴松之) นักประวัติศาสตร์ในยุคราชวงศ์หลิวซ่งได้นำเนื้อหาในหฺวาหยางกั้วจื้อมาใช้ในอรรถาธิบายของสามก๊กจี่ หลี่ เสียน (李賢) เจ้าชายในยุคราชวงศ์ถังก็นำเนื้อหามาใช้ในการเขียนคำวิจารณ์ของโฮ่วฮั่นชู 

หง เลี่ยงจี๋ (洪亮吉) กล่าวว่าหฺวาหยางกั๋วจื้อเป็นหนึ่งในอักขรานุกรมภูมิศาสตร์จีนที่เก่าแก่ที่สุดร่วมกับ

 เนื้อหา 
หฺวาหยางกั้วจื้อมีเนื้อหา 12 บท สี่บทแรกเกี่ยวประวัติศาสตร์และคำอธิบายเรื่องการเมืองโบราณของภูมิภาค ส่วนบทถัด ๆ ไปเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ตามลำดับเวลาของภูมิภาคตั้งแต่ยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออกจนถึงยุคเฉิง-ฮั่น โดยบทท้าย ๆ มีเนื้อหาครอบคลุมชีวประวัติของบุรุษและสตรีที่มีชื่อเสียงในพื้นที่

 #  หัวข้อ  คำแปล  หมายเหตุ เล่มที่ 1  巴志  บันทึกเกี่ยวกับรัฐปา (巴)   เล่มที่ 2  漢中志  บันทึกเกี่ยวกับฮันต๋ง (漢中 ฮั่นจง)   เล่มที่ 3  蜀志  บันทึกเกี่ยวกับรัฐจ๊ก (蜀 ฉู่)   เล่มที่ 4  南中志  บันทึกเกี่ยวกับหนานจง (南中)  หนานจงเรียกได้อีกชื่อว่าหนิงโจว () หรือมณฑลหนิง เล่มที่ 5  公孫劉二牧志  ชีวประวัติกองซุน (公孫 กงซุน) และสองเจ้ามณฑลสกุลเล่า (劉 หลิว)  กองซุนสุด (公孫述 กงซุน ชู่), เล่าเอี๋ยน (劉焉 หลิว เยียน), เล่าเจี้ยง (劉璋 หลิว จาง) เล่มที่ 6  劉先主志  ชีวประวัติเจ้านายสกุลเล่าองค์แรก  เล่าปี่ (劉備 หลิว เป้ย์) เล่มที่ 7  劉後主志  ชีวประวัติเจ้านายสกุลเล่าองค์หลัง  เล่าเสี้ยน (劉禪 หลิว ฉาน) เล่มที่ 8  大同志  บันทึกเกี่ยวกับเอกภาพอันยิ่งใหญ่  บันทึกเหตุการณ์ในช่วงปลายยุคสามก๊กและต้นยุคราชวงศ์จิ้น เล่มที่ 9  李特雄期壽勢志  ชีวประวัติหลี่ เท่อ, หลี่ สฺยง, หลี่ ชี, หลี่ โช่ว และหลี่ ชื่อ  หลี่ เท่อ (李特), หลี่ สฺยง (李雄), หลี่ ชี (李期), หลี่ โช่ว (李壽), หลี่ ชื่อ (李勢) เล่มที่ 10  先賢士女總讚論  อภิปรายโดยภาพรวมเกี่ยวกับบุรุษสตรีตัวอย่างผู้ทรงคุณค่าในสมัยก่อน  บุคคลที่มีชื่อเสียงบางคนที่มีชีวิตก่อนยุคราชวงศ์จิ้น  เล่มที่ 11  後賢志  ชีวประวัติผู้ทรงคุณค่าในสมัยหลัง  บุคคลที่มีชื่อเสียงบางคนที่มีชีวิตในยุคราชวงศ์จิ้น  เล่มที่ 12  序志  ภาคผนวก  บุรุษและสตรีที่มีชื่อเสียงบางคนจากมณฑลเอ๊กจิ๋ว (益州 อี้โจว), เลียงจิ๋ว (涼州 เหลียงโจว) และหนิงโจว ที่มีชีวิตในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันตก

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 หฺวาหยางกั๋วจื้อ ที่ archive.org: เล่มที่ 1-3, เล่มที่ 4-6,  เล่มที่ 7-9, เล่มที่ 10, เล่มที่ 11-12 
 華陽國志:十二卷 ที่กูเกิลหนังสือ

หมวดหมู่:อักขรานุกรมภูมิศาสตร์
หมวดหมู่:หนังสือประวัติศาสตร์เกี่ยวกับยุคสามก๊ก
หมวดหมู่:ภูมิศาสตร์ประวัติของประเทศจีน