บูตโหลดเดอร์

GNU GRUB เป็นบูตโหลดเดอร์ยอดนิยม 
บูตโหลดเดอร์ของวินโดวส์
บูตโหลดเดอร์ ()
หรือ บูตแมเนเจอร์ ()
หรือ บูตสแตร็ปโหลดเดอร์ () เป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ทำหน้าที่บูตหรือปลุกเครื่องคอมพิวเตอร์

เมื่อคอมพิวเตอร์ปิดอยู่ ซอฟต์แวร์ทั้งหมดรวมทั้งระบบปฏิบัติการ แอป และข้อมูล จะมีอยู่ในหน่วยความจำถาวรเท่านั้น เมื่อเปิดคอม ปกติก็จะยังไม่มีระบบปฏิบัติการหรือโหลดเดอร์ในแรม คอมจะเริ่มดำเนินงานโปรแกรมค่อนข้างเล็ก ๆ ที่มีอยู่ในรอม (ดั้งเดิมเป็นรอม แล้วต่อมาเป็น EEPROM และหน่วยความจำแฟลชแบบ NOR) บวกกับข้อมูลที่จำเป็นบางอย่าง เพื่อจะเริ่มการทำงานของแรม (โดยเฉพาะในระบบ x86) และเพื่อเริ่มใช้หน่วยความจำถาวร (ปกติจะเป็น block device เช่น หน่วยความจำแฟลชแบบ NAND) หรืออุปกรณ์อื่น ๆ ที่มีโปรแกรมระบบปฏิบัติการและข้อมูล โดยสามารถโหลดเข้าในแรม 

สำหรับคอมพิวเตอร์ที่เคยมีมาก่อน เมื่อได้รับสัญญาณให้บูตจากผู้ใช้หรือจากอุปกรณ์รอบข้าง
ก็อาจจะโหลดคำสั่งที่มีความยาวแน่นอนจำนวนน้อยจำนวนหนึ่งเข้าในหน่วยความจำที่ตำแหน่งโดยเฉพาะ ๆ เริ่มการทำงานของซีพียูหนึ่ง ๆ แล้วบอกให้ซีพียูนั้นดำเนินการคำสั่งที่โหลดเข้ามานั้น 
คำสั่งเช่นนี้ ปกติจะเริ่มนำข้อมูลเข้ามาจากอุปกรณ์รอบข้างบางอย่าง (ซึ่งผู้ใช้อาจจะเลือกได้)

ส่วนคอมพิวเตอร์อื่น ๆ อาจส่งคำสั่งฮาร์ดแวร์ไปยังอุปกรณ์รอบข้างโดยตรง หรือไปยังตัวควบคุมอินพุต/เอาต์พุต เพื่อให้นำข้อมูลเข้าชนิดง่ายที่สุด (เช่น "ให้อ่านเซ็กเตอร์ 0 ของที่เก็บบันทึกระบบเข้าไปในหน่วยความจำเริ่มที่ตำแหน่ง 1000") เท่ากับเป็นการโหลดคำสั่งบูตโหลดเดอร์จำนวนน้อย ๆ เข้าไปในหน่วยความจำ สัญญาณว่าทำเสร็จแล้วจากอุปกรณ์อินพุตเอาต์พุต อาจใช้เริ่มดำเนินการคำสั่งที่โหลดเข้ามานั้นโดยซีพียู

คอมพิวเตอร์เล็ก ๆ มักจะใช้กลไกบูตโหลดเดอร์ที่ยืดหยุ่นไม่ได้ แต่ทำงานได้เป็นอัตโนมัติมากกว่า 
เพื่อให้แน่ใจว่า คอมพิวเตอร์จะเริ่มทำงานได้อย่างรวดเร็ว โดยมีค่าตั้งทางซอฟต์แวร์ที่ได้ระบุไว้ก่อนแล้ว 
เช่น สำหรับคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะเป็นจำนวนมาก กระบวนการบูตสแตร็ปจะเริ่มเมื่อซีพียูเริ่มดำเนินการซอฟต์แวร์ที่อยู่ในรอม (เช่น ไบออสของไอบีเอ็มพีซีหรือของไอบีเอ็มพีซี คอมแพตทิเบิล) ที่ตำแหน่งหน่วยความจำอันระบุไว้ล่วงหน้า

ซีพียูบางอย่าง รวมทั้งชุดซีพียูอินเทล x86 ได้ออกแบบมาเพื่อดำเนินงานซอฟต์แวร์เยี่ยงนี้หลังจากบูตเครื่องโดยไม่ต้องอาศัยปัจจัยภายนอกอื่น ๆ อีก
ซอฟต์แวร์เช่นนี้ จะสามารถทำหน้าที่พื้นฐาน เช่น สืบหาอุปกรณ์ที่อาจมีส่วนร่วมในการบูต 
แล้วโหลดโปรแกรมเล็ก ๆ จากส่วนพิเศษ (โดยมากจาก boot sector) ของอุปกรณ์ที่น่าจะเป็นไปได้มากที่สุด โดยปกติจากจุดเริ่ม เช่น จุดเริ่ม

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Bootloader - OSDev Wiki

หมวดหมู่:การปลุกเครื่อง
หมวดหมู่:ซอฟต์แวร์ระบบ