กบฏสามครั้งในฉิวฉุน

กบฏสามครั้งในฉิวฉุน () หรือ กบฏสามครั้งในห้วยหนำ () เป็นชุดการก่อการกำเริบที่เกิดขึ้นในรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน กบฏเกิดขึ้นในช่วงปลายของสมัยวุยก๊กเมื่อตระกูลสุมานำโดยสุมาอี้แย่งชิงอำนาจรัฐ ผู้ว่าราชการทางการทหารของอำเภอฉิวฉุน (壽春 โช่วชุน; ปัจจุบันคืออำเภอโช่ว มณฑลอานฮุย) ลุกขึ้นก่อการกำเริบสามครั้งในนามของการก่อกบฏเพื่อโค่นล้มตระกูลสุมา ผู้นำของกบฏในแต่ละครั้ง ได้แก่ หวาง หลิง (ครั้งที่ 1), บู๊ขิวเขียมและบุนขิม (ครั้งที่ 2) และจูกัดเอี๋ยน (ครั้งที่ 3) การก่อการกำเริบทุกครั้งถูกปราบปรามลงในท้ายที่สุด

 ภูมิหลัง 
ในปี ค.ศ. 249 ในอุบัติการณ์สุสานโกเบงเหลง สุมาอี้ยึดอำนาจจากโจซองในการก่อรัฐประหาร และสั่งให้ตระกูลของโจซองทั้งหมดถูกประหารชีวิต ตั้งแต่นั้นมาราชสำนักวุยก๊กก็ถูกอยู่ภายใต้การควบคุมของตระกูลสุมา หลังการเสียชีวิตของสุมาอี้ อำนาจได้สืบทอดต่อมาโดยสุมาสูบุตรชายคนโต และต่อมาได้ส่งต่อไปยังสุมาเจียวบุตรชายคนรองของสุมาอี้ภายหลังสุมาสูเสียชีวิต

 กบฏ 
 กบฏหวาง หลิง 

หลังอุบัติการณ์สุสานโกเบงเหลง สุมาอี้เลื่อนยศให้หวาง หลิง (王淩) ขุนพลผู้ดูแลอำเภอฉิวฉุนขึ้นเป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เวย์) หวาง หลิงและลิ่งหู ยฺหวี (令狐愚) หลานชายเห็นว่าจักรพรรดิโจฮองยังทรงพระเยาว์เกินไปที่จะปกครอง และเห็นว่าสุมาอี้เป็นผู้กุมอำนาจรัฐอย่างแท้จริง ทั้งสองจึงวางแผนจะปลดโจฮองและตั้งเฉา เปี่ยว (曹彪) อ๋องแห่งฌ้อ (楚王 ฉู่หวาง) ขึ้นเป็นจักรพรรดิแทน  ลิ่งหู ยฺหวีส่งผู้ใต้บังคับบัญชาชื่อจาง ชื่อ (張式) ไปติดต่อกับเฉา เปี่ยว

ในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 251 หวาง หลิงถือโอกาสส่งคำร้องถึงราชสำนักวุยก๊ก ขออนุญาตเข้าโจมตีทัพง่อก๊กในถูฉุ่ย (塗水) การทัพรบกับง่อก๊กนั้นแท้จริงเป็นหน้ากากบังหน้าที่ใช้ปกปิดเจตนาของหวาง หลิงที่จะก่อกบฏ หวาง หลิงไม่ได้รับการตอบกลับใด ๆ จึงส่งหยาง หง (楊弘) ไปแจ้งหฺวาง หฺวา (黃華) ข้าหลวงมณฑลกุนจิ๋วเรื่องแผนการก่อกบฏ ด้วยหวังว่าหฺวาง หฺวาจะสนับสนุนตน อย่างไรก็ตาม หยาง หงและหฺวาง หฺวารายงานสุมาอี้เรื่องที่หวาง หลิงคิดการก่อกบฏ ข่าวเรื่องการก่อกบฏไปถึงจักรพรรดิโจฮองในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 251สามก๊กจี่ เล่มที่ 4. สุมาอี้จึงยกทัพออกปราบปรามกบฏด้วยตนเอง หวาง หลิงตระหนักดีว่าตนสู้ไม่ได้จึงตกลงยอมจำนนหลังสุมาอี้ให้คำมั่นว่าจะให้อภัยโทษหวาง หลิงในข้อหากบฏ หวาง หลิงรู้ดีว่าไม่ว่าอย่างไรตนก็คงถูกตัดสินโทษตาย จึงฆ่าตัวตายเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน ค.ศ. 251 ระหว่างถูกคุมตัวไปยังนครหลวงลกเอี๋ยง ตระกูลของหวาง หลิงก็ถูกกวาดล้างเช่นกัน ส่วนเฉา เปี่ยวก็ได้รับคำสั่งให้ปลิดชีวิตตนเอง

 กบฏบู๊ขิวเขียมและบุนขิม 

สุมาอี้เสียชีวิตในปี ค.ศ. 251 สุมาสูบุตรชายคนโตได้สืบทอดตำแหน่งในราชสำนักวุยก๊ก ในปี ค.ศ. 254 ลิฮอง แฮเฮาเหียน และเตียวอิบวางแผนจะโค่นล้มสุมาสูแต่แผนการรั่วไหลและทั้งหมดถูกประหารชีวิต จักรพรรดิโจฮองทรงไม่พอพระทัยกับทัศนคติอำนาจนิยมของสุมาสู ไม่กี่เดือนต่อมา สุมาสูปลดโจฮองจากตำแหน่งจักรพรรดิและตั้งโจมอขึ้นเป็นจักรพรรดิแทน บู๊ขิวเขียมที่ประจำอยู่ที่ฉิวฉุนและบุนขิมข้าหลวงมณฑลยังจิ๋วได้ยินข่าวการเสียชีวิตของลิฮอง แฮเฮาเหียน และเตียวอิบ ทั้งคู่จะกลัวว่าพวกตนจะถูกดึงเข้าไปพัวพัน บู๊ขิวเตี้ยนบุตรชายของบู๊ขิวเขียมมักเสนอให้บิดาก่อกบฏเพื่อปกป้องอำนาจรัฐจากสุมาสู

ในปีถัดมา บู๊ขิวเขียมและบุนขิมก่อกบฏในฉิวฉุนต่อต้านสุมาสูและโจมตีอำเภอฮางเสีย (項縣 เซี่ยงเซี่ยน; ปัจจุบันคือนครเซี่ยงเฉิง มณฑลเหอหนาน) ข่าวการก่อกบฏแพร่ไปถึงง่อก๊ก ซุนเหลียงจักรพรรดิแห่งง่อก๊กจึงทรงส่งกำลังพลไปสนับสนุนบู๊ขิวเขียม ทัพง่อก๊กนำโดยซุนจุ๋นอัครมหาเสนาดบีแห่งง่อก๊ก รวมด้วยขุนพลลิกี๋และเล่าเบา สุมาสูนำทัพวุยก๊กด้วยตนเองในการปราบกบฏ โดยส่งอองกี๋ข้าหลวงมณฑลเกงจิ๋วเข้ายึดลำเต๋ง (南頓 หนานตุ้น) ก่อนกลุ่มกบฏ ทัพวุยก๊กนำโดยจูกัดเอี๋ยน, อ้าวจุ๋น และเตงงายมาถึงและรวมเข้ากับทัพหลักของสุมาสู สุมาสูสั่งให้กำลังพลตั้งมั่นอย่าเพิ่งรุดหน้า บู๊ขิวเขียมและบุนขิมไม่สามารถต้านทานข้าศึกและกังวลว่าหากล่าถอยกลับฉิวฉุนจะถูกข้าศึกซุ่มโจมตี ขวัญกำลังใจของคนในกลุ่มกบฏค่อย ๆ ลดลงไปเพราะครอบครัวของคนส่วนใหญ่ยังอยู่ในภูมิภาคทางเหนือของแม่น้ำห้วย (淮河 หฺวายเหอ) คนเหล่านี้จึงหนีไป เหลือเพียงพลเรือนที่เกณฑ์เข้ามาใหม่ที่ยังอยู่ในทัพกบฏ 

ในช่วงเวลาเดียวกัน เตงงายนำกำลังทหารไปประจำการที่งักแกเสีย (樂嘉 เยฺว่เจีย) บู๊ขิวเขียมเห็นว่ากองกำลังของเตงงายอ่อนแอจึงส่งบุนขิมให้เข้าโจมตี เมื่อบุนขิมยกไปถึงก็เห็นว่าทัพหลักของสุมาสูก็มาถึงแล้ว บุนขิมจึงสั่งให้ล่าถอย สุมาสูส่งซือหม่า ปาน (司馬班) หัวหน้าเสมียนของตนให้ยกพลไล่ตามตี กองกำลังของบุนขิมแตกพ่าย ส่วนตัวบุนขิมหลบหนีไปได้ ในขณะที่บุนเอ๋งบุตรชายของบุนขิมต่อสู้อย่างกล้าหาญเพื่อคุ้มกันบิดา อินต้ายบก (尹大目 อิ่น ต้ามู่) องครักษ์ราชวังที่แค้นสุมาสูตามบุนขิมทันและโน้มน้าวให้กลับเข้ารบกับสุมาสู แต่บุนขิมปฏิเสธ เมื่อบู๊ขิวเขียมได้ยินเรื่องความพ่ายแพ้ของบุนขิมก็หลบหนีในเวลากลางคืน ในขณะที่ทหารของบู๊ขิวเขียมก็แตกฉานซ่านเซ็นไป ภายหลังบู๊ขิวเขียมถูกสังหารด้วยฝีมือของพลเรือนชื่อจาง ฉู่ (張屬) ในอำเภอซิมก๋วน (慎縣 เชิ่นเซี่ยน) ศีรษะของบู๊ขิวเขียมถูกส่งไปนครหลวงลกเอี๋ยง เมื่อบุนขิมกลับมาที่อำเภอฮางเสียก็รู้ว่าจูกัดเอี๋ยนยึดฉิวฉุนได้ลแ้ว และกลุ่มกบฏก็แตกฉานซ่านเซ็นไป บุนขิมจึงหนีไปง่อก๊ก เมื่อทัพง่อก๊กนำโดยซุนจุ๋นมาถึงตังหิน (東興 ตงซิง; ปัจจุบันคือนครตงซิง เขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง) ก็ทราบข่าวว่าฉิวฉุนถูกจูกัดเอี๋ยนยึดได้แล้ว ทัพง่อก๊กจึงล่าถอยเช่นกัน จูกัดเอี๋ยนส่งเจียวปั้น (蔣班 เจี่ยง ปาน) ให้ไล่ตามตีทัพง่อก๊กที่ล่าถอย ขุนพลเล่าเบาถูกสังหารในที่รบ

 กบฏจูกัดเอี๋ยน 

 ผลสืบเนื่อง 

 บุคคลในยุทธการ 
 กบฏหวาง หลิง 
ทัพหวาง หลิง
 หวาง หลิง (王淩)
 หวาง ยฺวี่ (王彧)
 เฉา เปี่ยว (曹彪) อ๋องแห่งฌ้อ (楚王 ฉู่หวาง)
 ลิ่งหู ยฺหวี (令狐愚)
 จาง ชื่อ (張式)ทัพวุยก๊ก
 สุมาอี้

 กบฏบู๊ขิวเขียมและบุนขิม 
ทัพบู๊ขิวเขียมและบุนขิม
  บู๊ขิวเขียม
 กว้านชิว ซิ่ว (毌丘秀) หลบหนีไปง่อก๊ก
 กว้านชิว จ้ง (毌丘重)  หลบหนีไปง่อก๊ก
 บุนขิม หลบหนีไปง่อก๊ก
 บุนเอ๋ง หลบหนีไปง่อก๊ก

ทัพง่อก๊ก
 ซุนจุ๋น
 ลิกี๋
  เล่าเบา
 ลู่ ข่าย (陸凱)ทัพวุยก๊ก
 สุมาสู
 ซือหม่า ปาน (司馬班)
 อินต้ายบก
 เตงงาย
 อองกี๋
 จูกัดเอี๋ยน
 เจียวปั้น (蔣班 เจี่ยง ปาน)
 อ้าวจุ๋น

 กบฏจูกัดเอี๋ยน 
ทัพจูกัดเอี๋ยน
 จูกัดเอี๋ยน
 เจียวปั้น (蔣班 เจี่ยง ปาน)
 เจียวอี้ (焦彝 เจียว อี๋)

ทัพง่อก๊ก
 ซุนหลิม
 จูอี้ ถูกซุนหลิมสั่งประหารชีวิต
 เตงฮอง
 หลี เฝ่ย์ (黎斐)
 บุนขิม ถูกจูกัดเอี๋ยนสั่งประหารชีวิต
 บุนเอ๋ง
 บุนเฮา (文虎 เหวิน หู่)
 จวนเต๊ก (全懌 เฉฺวียน อี้)
 จวนตวน (全端 เฉฺวียน ตวาน)
 ต๋องจู
 หวาง จั้ว  (王祚)
 อีจ้วน (于詮 ยฺหวี เฉฺวียน)ทัพวุยก๊ก
 สุมาเจียว
 จงโฮย
 อองกี๋
 เฉิน เชียน (陳鶱)
 โจเป๋า (石苞 ฉือ เปา)
 เฮาจิด (胡質 หู จื้อ)
 จิวท่าย (州泰 โจว ไท่)
 เฮาเหลก (胡烈 หู เลี่ย)
 เฮาหุน (胡奮 หู เฟิ่น)

 ในวัฒนธรรมประชานิยม 

 ดูเพิ่ม 
 อุบัติการณ์สุสานโกเบงเหลง
 การพิชิตจ๊กก๊กของวุยก๊ก
 การพิชิตง่อก๊กของจิ้น

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 
 ตันซิ่ว (ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).
 ฝาน เสฺวียนหลิง (648). จิ้นชู.


หมวดหมู่:ข้อพิพาทในทศวรรษ 250
หมวดหมู่:กบฏในศตวรรษที่ 3
หมวดหมู่:สงครามสามก๊ก
หมวดหมู่:วุยก๊ก
หมวดหมู่:กบฏในประเทศจีน