นาวาโท

นาวาโท ( ตัวย่อ น.ท. หรือ Cmdr.) เป็นยศของนายทหารเรือและชื่อตำแหน่งในกองทัพบกหลายแห่งในภาษาอังกฤษ นาวาโทยังใช้เป็นยศหรือตำแหน่งในองค์การที่เป็นทางการอื่น ๆ รวมถึงกองกำลังตำรวจหลายแห่ง ในหลายประเทศยศทางเรือนี้ใช้งานสำหรับตำแหน่งกับตันเรือฟริเกต (frigate captain) ซึ่งเริ่มตนในไทยเมื่อปี พ.ศ.2469 สมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ยศนี้สูงกว่านาวาตรีและตํ่ากว่านาวาเอก

ในความหมายอื่นของคำนี้ในภาษาอังกฤษ Commander ซึ่งหมายความอีกอย่างได้ว่า ผู้บังคับบัญชา ยังใช้ในการเรียกนายทหารที่มีอำนาจในการสั่งการหน่วยหรือกองกำลัง เช่น ผู้บังคับหมวด (platoon commander) ผู้บังคับกองพลน้อย (brigade commander) ผู้บังคับกองพันทหารม้า (squadron commander) ในกิจการตำรวจ มีการใช้ในคำว่า ผู้บัญชาการเขต (borough commander) และผู้บัญชาการเหตุการณ์ (incident commander)

 ยศนาวาโทของทหารเรือและทหารอากาศ 
นาวาโท (commander) เป็นยศที่ใช้งานในกองทัพเรือ ซึ่งมีใช้งานน้อยมากที่จะใช้งานในรูปแบบยศในกองทัพบก ในกองทัพบกส่วนใหญ่ คำว่า Commander ในภาษาอังกฤษมักจะใช้เป็นชื่อตำแหน่งงาน เช่น ในกองทัพบกสหรัฐ นายทหารยศร้อยเอก (ระบบยศเนโทรหัส OF-2) อาจจะดำรงตำแหน่ง "ผู้บังคับกองร้อย" (company commander) ในขณะที่นายทหารยศพันโท (ระบบยศเนโทรหัส OF-4) โดยทั่วไปจะมีตำแหน่ง "ผู้บังคับกองพัน" 

เดิมที ตำแหน่ง ต้นหนและนาวาโท (master and commander) นี้มีจุดเริ่มต้นในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 18 เพื่อจำกัดความถึงนายทหารเรือที่บังคับบัญชาเรือรบที่มีขนาดใหญ่กว่าเรือเอก (lieutenant) จะบัญชาการได้ แต่ก็มีขนาดที่เลิกเกินกว่าที่จะมอบหมายให้กับนาวาเอกอาวุโส (post-captain) (ประมาณก่อนปี พ.ศ. 2313) และต้นหน (sailing master) นาวาโทมักจะทำหน้าที่เป็นต้นหนของเรือตนเอง โดยมักจะประจำบนเรือสลูปศึกที่ไม่ได้รับการจัดประเภทและมืปืนใหญ่เรือไม่เกิน 20 กระบอก โดยราชนาวีได้ย่อชื่อยศต้นหนและนาวาโท (master and commander) เหลือเพียงนาวาโท (commander) ในปี พ.ศ. 2337 อย่างไรก็ตาม คำเรียกเดิมก็ยังคงถูกใช้งานกันต่อไป (อย่างไม่เป็นทางการ) ต่ออีกหลายปี ในขณะที่ตำแหน่ง master commandant ของสหรัฐที่มียศในระดับเดียวกันก็ยังถูกใช้งานต่อไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งเปลี่ยนเป็นนาวาโท (commander) ในปี พ.ศ. 2381 

ตำแหน่งที่ตรงกันในกองทัพเรือบางแห่งคือกับตันเรือฟริเกต (frigate captain) ในคริสศตวรรษที่ 20 และ 21 ยศถูกจัดลำดับเทียบเท่ากับระบบยศเนโท รหัส OF-4

หน้าที่ต่าง ๆ ของนาวาโทก็มีลักษณะคล้ายคลึ่งกับผู้บังคับบัญชา (commander)  ในกองทัพเรือของสาธารณรัฐดัตช์ ใครก็ตามที่บังคับบัญชาเรือหรือกองเรือโดยยังไม่มีชื่อเรียกที่เหมาะสม สามารถถูกเรียกได้ว่า  รวมไปถึงผู้บัญชาการกองเรือเฉพาะกิจ (ad hoc fleet commanders) และรักษาการกับตัน () ในกองเรือของกองทัพเรือเซลันด์  จะมียศอย่างเป็นทางการที่เทียบเท่ากับ  (rear-admiral พลเรือตรี) ในกองเรืออื่น ๆ ของชาวดัตช์ ในขณะเดียวกันชาวดัตช์ใช้ชื่อของยศในราชนาวีเนเธอร์แลนด์เทียบเท่ากับพลเรือจัตวา (commodore) อย่างไรก็ตาม ในกองทัพอากาศเนเธอร์แลนด์ ตำแหน่งนี้สะกดคำว่า  ในภาษาอังกฤษ ซึ่งเทียบเท่าตำแหน่งพลอากาศจัตวา (air commodore) ของสหราชอาณาจักร

 ออสเตรเลีย 
ยศนาวาโทในกองทัพเรือออสเตรเลีย (RAN) มีลักษณะเหมือนกับยศนาวาโทในราชนาวี อนุศาสนาจารย์ของกองทัพเรือออสเตรเลียอยู่ในกลุ่มที่ 1, 2 หรือ 3 (จากห้ากลุ่ม) โดยมียศเทียบเท่ากับนาวาโท ซึ่งหมายความว่า นายทหารและนายทหารชั้นประทวนที่มียศต่ำกว่านาวาโท พันโท หรือนาวาอากาศโท อนุศาสนาจารย์จะมียศที่สูงกว่า

สำหรับนายทหารที่มียศสูงกว่านาวาโท อนุศาสนาจารย์จะเป็นผู้ใต้บังคับบัญชา แม้ว่าจะมีความเทียบเท่านี้ อนุศาสนาจารย์ที่อยู่ในกลุ่มที่ 1, 2 หรือ 3 จะไม่สามารถประดับยศนาวาโทได้ และพวกเขาก็ไม่มีอำนาจในการบังคับบัญชาเหมือนกับนาวาโท

 สแกนดิเนเวีย 
คอมมันดอร์ (commander) เป็นยศทหารเรือในสแกนดิเนเวีย ( ในภาษาเดนมาร์กและนอร์เวย์,  ในภาษาสวีเดน) โดยเทียบเท่ากับทหารเรือยศนาวาเอกในแถบแองโกล-อเมริกา ตำแหน่งนาวาโทในสแกนดิเนเวียอยู่เหนือกว่า commander-captain (, , ) ซึ่งเทียบเท่ากับยศทางเรือคือ นาวาโท ของแถบแอลโกล-อเมริกา

 เดนมาร์ก 
ในเดนมาร์ก ยศระดับนาวาโท (commander) มีชื่อว่า  (commander captain หรือ commanding captain) ซึ่งอาวุโสกว่า  (captain) และ  (commander) ซึ่งอาวุโสกว่า  โดย  นั้นแปลเป็นภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการว่า "Commander, Senior Grade" ในขณะที่  แปลเป็นภาษาอังกฤษอย่างเป็นทางการว่า "Commander"STANAG 2116. 2022-04-16.

 สหราชอาณาจักร 

 ราชนาวี 

นาวาโทในราชนาวีนั้นมียศสูงกว่านาวาตรี (lieutenant commander) และต่ำกว่านาวาเอก (captain) และเทียบเท่ากันกับพันโท (lieutenant colonel) ในกองทัพบก นาวาโทสามารถบัญชาการเรือฟริเกต เรือพิฆาต เรือดำน้ำ ฝูงบินหรือฐานทัพเรือบริเวณชายฝั่ง หรืออาจปฏิบัติงานเป็นเจ้าหน้าที่ในฐานก็ได้

 กองทัพอากาศสหราชอาณาจักร 
เนื่องจากยศของนายทหารระดับกลางของกองทัพอากาศสหราชอาณาจักรมีรูปแบบที่เหมือนกันกับยศของราชนาวี คำว่านาวาอากาศโท (wing commander) จึงถูกใช้เป็นชื่อยศ โดยเทียบเท่ากับยศพันโท (lieutenant colonel) ในกองทัพบกหรือนาวาโทในกองทัพเรือ ตำแหน่งนาวาอากาศโทนั้นอยู่สูงกว่ายศนาวาอากาศตรี (squadron leader) และอยู่ต่ำกว่ายศนาวาอากาศเอก (group captain) โดยในอดีตนั้นหน่วยบริการการบินกองทัพเรือ (Royal Naval Air Service) ได้รวมเข้ากับกองบินหลวง (Royal Flying Corps) และกลายเป็นกองทัพอากาศสหราชอาณาจักรในปี พ.ศ. 2461 โดยนักบินได้รับการประดับยศในรูปแบบเดียวกับราชนาวี และได้รับเครื่องหมายยศตามระดับของชั้นยศที่ควรได้รับ โดยผู้บังคับการบิน (Flight commander) ได้รับเครื่องหมายดาวเหนือแถบสองแถบของยศร้อยเอก และผู้บังคับฝูงบินได้รับดาวสองดวง เหนือแถบยศสองแถบ (น้อยกว่าแปดปี) หรือแถบยศสองแถบครึ่ง (อาวุโสมากกว่าแปดปี) และผู้บังคับกองบินได้รับแถบสามแถบ บนแถบยศมีขดของราชนาวีและมีนกอินทรีย์ประดับอยู่

 สหรัฐ 

ในกองทัพเรือสหรัฐ, ยามฝั่งสหรัฐ, หน่วยทหารสัญญาบัตรบริการสาธารณสุขสหรัฐ และหน่วยทหารสัญญาบัตรองค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติ ยศนาวาโท (commander ย่อว่า CDR) เป็นยศอยู่ในระดับนนายทหารอาวุโส โดยมีระดับการจ่ายเงินอยู่ที่ O-5 ยศนาวาโทนั้นสูงกว่ายศนาวาตรี (lieutenant commander) (O-4)  และต่ำกว่ายศนาวาเอก (captain) (O-6) ยศนาวาโทนั้นเทียบเท่ากับยศพันโท (lieutenant colonel) ในกองทัพบกสหรัฐ, กองทัพอากาศสหรัฐ, เหล่านาวิกโยธินสหรัฐ และกองทัพอวกาศสหรัฐ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง นาวาโทเป็นยศแรกที่ได้ประดับชัยพฤกษ์บนกระบังหน้าหมวก (embellished cap) ในขณะที่เหล่าทัพอื่น ๆ สามารถประดับชัยพฤกษ์บนกระบังหน้าหมวกได้เมื่อขึ้นถึงระดับยศ O-4

การเลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นนาวาโทในกองทัพเรือสหรัฐนั้น เป็นไปตามนโยบายของกระทรวงกลาโหมสหรัฐ ซึ่งได้รับอำนาจมาจากพระราชบัญญัติการจัดการบุคลากรเจ้าหน้าที่กลาโหม (DOPMA) ปี ค.ศ. 1980 หรือตามพระราชบัญญัติการจัดการบุคลากรของกำลังสำรอง (ROPMA) ซึ่งแนวปฏิบัติของพระราชบัญญัติทั้งสองแนะนำว่า 70 เปอร์เซ็นต์ของนาวาตรีควรได้รับการเลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นนาวาโทหลังจากดำรงตำแหน่งปัจจุบันเป็นเวลาอย่างน้อยสามปีโดยดูตามเวลารับราชการสะสมตามสัญญา 15 ถึง 17 ปี แม้ว่าเปอร์เซ็นดังกล่าวจะมีการเปลี่ยนแปลงได้และอาจจะถูกมองข้ามในบางกรณี (เช่น มีความเชี่ยวชาญพิเศษ) ขึ้นอยู่กับงบประมาณของกลาโหม โครงสร้างกำลัง และความต้องการกำลังพลเข้าประจำการในตำแหน่งนั้น

 ระเบียงภาพ 

 ดูเพิ่ม 

 รายชื่อเปรียบเทียบเครื่องหมายยศทหาร

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ยศทหารเรือ
หมวดหมู่:ยศทหาร
หมวดหมู่:ยศตำรวจ