ธิษะณา ชุณหะวัณ

ธิษะณา ชุณหะวัณ (เกิด 21 ตุลาคม พ.ศ. 2534)  เป็นนักการเมืองชาวไทย อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกรุงเทพมหานคร สังกัดพรรคประชาชน

 ประวัติ 
ธิษะณา ชุณหะวัณ เกิดวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2534 ที่กรุงเทพมหานคร เป็นบุตรสาวของไกรศักดิ์ ชุณหะวัณ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคประชาธิปัตย์ เธอมีศักดิ์เป็นเหลนของจอมพลผิน ชุณหะวัณ อดีตผู้บัญชาการทหารบกและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และเป็นหลานสาวของพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ อดีตนายกรัฐมนตรี เธอมีน้องสาวหนึ่งคน'ธิษะณา ชุณหะวัณ' บนเส้นทางการเมือง ท่ามกลาง 'ตราบาป' ที่ไม่ได้ก่อ - มติชนสุดสัปดาห์ (matichonweekly.com) ด้านชีวิตส่วนตัว ธิษะณาได้หย่ากับคู่สมรส เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2566 และมีบุตร 1 คน 

ธิษะณา สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี ในสาขาวิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศและกิจการทั่วโลก จากวิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล และระดับปริญญาโท ในสาขาวิชากฎหมายมหาชนนานาชาติ ด้านสิทธิมนุษยชน (MA in Public International Law, Human Rights concentration) จากวิทยาลัยบูรพคดีศึกษาและการศึกษาแอฟริกา มหาวิทยาลัยลอนดอน (SOAS university of London)ธิษะณา-ชุณหะวัณ (moveforwardparty.org)

ในส่วนของประสบการณ์ทำงาน เธอเคยเป็นผู้ช่วยนักการทูต (internship) กองการเมืองและความมั่นคง กรมอาเซียน กระทรวงการต่างประเทศ และเป็นหนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งกลุ่ม “รัฐธรรมนูญก้าวหน้า (CONLAB)" รณรงค์ให้มีการร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน นอกจากนี้ ในปี พ.ศ. 2565 ได้ดำรงตำแหน่งกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติยกเลิกกฎหมายบางฉบับที่หมดความจำเป็นหรือซ้ำซ้อนกับกฎหมายอื่น รวมถึงเคยทำงานในองค์ไม่แสวงหากำไรหรือมูลนิธิ โดยทำหน้าที่เป็นเจ้าหน้าที่ทีมหุ้นส่วนและทีมสื่อสารองค์กรนานาชาติฟรีแลนด์ (Freeland Foundation) ซึ่งเป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรด้านการต่อต้านการลักลอบการค้ามนุษย์และสัตว์ป่า อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และเลขานุการคณะกรรมการมูลนิธิการศึกษาเพื่อการพัฒนา อันเป็นองค์กรที่ทำงานด้านการศึกษาและการพัฒนาผู้ลี้ภัยและแรงงานข้ามชาติ อยู่ที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก และอำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา

เมื่อปี พ.ศ. 2564 เธอได้ถูกวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับการใช้ถ้อยคำที่รุนแรงต่อผู้ร่วมชุมนุมเสื้อแดง ในช่วงปี พ.ศ. 2553 และการมีส่วนร่วมในการชุมนุมของกลุ่ม กปปส. ซึ่งเธอได้ออกมายอมรับและขอโทษต่อการกระทำที่ผ่านมา โดยกล่าวว่าเป็นการขอโทษในฐานะประชาชนคนหนึ่งที่แสดงความรับผิดชอบต่อการกระทำที่ผิดพลาดของตนเองในอดีต

 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 
ในการเลือกตั้งในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2566  เธอได้ลงสมัครเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สังกัดพรรคก้าวไกล ในเลือกตั้งที่เขต 2 (เขตราชเทวี เขตปทุมวัน เขตสาทร) กรุงเทพมหานคร และได้รับหมายเลข 13 เนื่องจากพรรคก้าวไกลเป็นพรรคที่มีอุดมการณ์คล้ายกับของตน อย่างไรก็ตาม ธิษะณาค่อนข้างมีความกังวลในการเลือกตั้ง เนื่องจากเป็นลงสมัครรับการเลือกตั้งครั้งแรก ยังไม่ผลงาน ประกอบกับการมาจากครอบครัวชุณหะวัณซึ่งอาจถูกมองว่าเป็นกลุ่มการเมืองเก่า ผลการเลือกตั้งปรากฏว่าธิษะณาได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเขตเลือกตั้งที่ 2 กรุงเทพมหานคร ด้วยคะแนนเสียง 41,148 คะแนน (44.63%)ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้ง เรื่อง ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขตเลือกตั้ง,เล่ม ๑๔๐ ตอนที่ ๓๖ ก หน้า ๑ ,๒๐ มิ.ย. ๒๕๖๖ ผลการเลือกตั้ง สส. ทั่วไป 14 พฤษภาคม 2566 (ect.go.th) ต่อมาหลังจากที่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยให้ยุบพรรคก้าวไกล จึงได้มาสังกัดพรรคประชาชน

 ข้อวิจารณ์ 
ในการทำหน้าที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 26 ระหว่างการอภิปรายร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 เมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2567 ขณะที่เธอกำลังอภิปรายงบประมาณของกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) ได้อ่านตัวเลขงบประมาณผิดหลายครั้ง จนนายอดิศร เพียงเกษ ส.ส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย แต่งกลอนให้ในทวิตเตอร์ (X) ของตนว่า "ตัวเลขมันอ่านยาก แสนลำบากไม่อยากเห็น เกิดมาไม่เคยเป็น ไม่เคยเห็นเช่นนี้เลย ปวดหัวค่ะ ?" โซเชียลแห่แชร์ ส.ส.ก้าวไกล อ่านตัวเลขงบผิด 'ธิษะณา' แจงป่วยซึมเศร้า หลังผู้ช่วยเสีย (matichon.co.th) ซึ่งเธอได้ออกมายอมรับความผิดพลาดของตน โดยให้เหตุผลว่าพักผ่อนน้อย นอนไม่หลับเพราะอาการซึมเศร้า จากการสูญเสียผู้ช่วยของตน
ธิษะณา ชุณหะวัณ (“แก้วตา”) ขณะใช้อุปกรณ์ลักษณะคล้ายบุหรี่ไฟฟ้าในบริเวณอาคารรัฐสภา.

ต่อมาในการแถลงนโยบายของรัฐบาลแพทองธาร เมื่อวันที่ 12-14 กันยายน พ.ศ. 2567 ธิษะณาได้อภิปรายในมุมที่เห็นอกเห็นใจชาวเมียนมาร์ที่หนีภัยการสู้รบภายในประเทศเมียนมาร์ เข้ามาในประเทศไทย ควรมีการรับรองอย่างเป็นระบบ เช่น การศึกษาให้เด็กข้ามชาติ  รวมถึงการอนุญาตให้ใบอนุญาตชั่วคราวบุคคลกรทางการแพทย์ของเมียนมาร์ ให้เข้ามารักษาเมียนมาร์ในไทย จนเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ในทวิตเตอร์ (X) ผ่านทางแฮชแท็ก "#พรรคประชาชนพม่า" ว่าควรช่วยให้เหมาะสม ไม่กลายมาเป็นภาระของประเทศมากเกินไป จนกระทั่งพริษฐ์ วัชรสินธุ โฆษกพรรคประชาชน ได้ให้สัมภาษณ์เพื่ออธิบายกรณีดังกล่าวว่า แม้ประเด็นดังกล่าวจะเป็นประเด็นละเอียดอ่อนและกระทบต่อความรู้สึกของประชาชนจำนวนไม่น้อย แต่ยืนยันว่าแนวทางของพรรคประชาชน คือ ปัญหาต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนจะต้องหยิบขึ้นมาพูดคุยกันตรงไปตรงมา แม้ว่าจะมีความละเอียดอ่อน โดยการอภิปรายในประเด็นนี้เกิดจากการที่ปัจจุบันไทยมีแรงงานเมียนมาอยู่กว่า 6 ล้านคน ซึ่งเกินครึ่งไม่ได้อยู่ในระบบที่ถูกต้องตามกระบวนการกฎหมาย เกิดปัญหาทุจริตคอรัปชั่น และภาครัฐไม่มีฐานข้อมูลในการบริหารจัดการ ทำให้กำกับดูแลยากขึ้น เพื่อให้บริหารจัดการปัญหานี้อย่างตรงจุด จะต้องดึงแรงงานเมียนมานอกระบบเข้ามาอยู่ในระบบกฎหมายอย่างถูกต้อง อีกส่วนหนึ่งได้มีการนำเสนอสืบเนื่องมาจากการอภิปรายของธิษะณาถึงข้อดี-ข้อเสียเกี่ยวกับการให้สวัสดิการแก่แรงงานเมียนมาร์

ต่อมาในช่วงปลายเดือนธันวาคม พ.ศ. 2567 ธิษะณายังถูกวิจารณ์เนื่องจากมี สส. อีกคนหนึ่งบันทึกภาพเธอขณะกำลังสูบบุหรี่ไฟฟ้าซึ่งยังไม่มีกฎหมายรองรับในทุกกรณี ถึงแม้จิรัฏฐ์ ทองสุวรรณ์ จะระบุว่าเธอสูบบุหรี่ในเขตสูบบุหรี่ที่สัปปายะสภาสถานจัดไว้ให้ก็ตาม

จากข้อวิจารณ์ทั้ง 3 ข้อข้างต้น ส่งผลให้ผู้สื่อข่าวประจำรัฐสภาให้ฉายาเธอเป็น "ดาวดับ" ประจำปี พ.ศ. 2567 ร่วมกับพลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ หัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ

 การทำงานการเมือง 

ธิษะณา ชุณหะวัณ (ส.ส. กรุงเทพมหานคร พรรคประชาชน) มีบทบาทด้าน การต่างประเทศ และ สิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ ค่อนข้างโดดเด่น เนื่องจากเธอดำรงตำแหน่งเป็นโฆษกคณะกรรมาธิการการต่างประเทศ สภาผู้แทนราษฎร ธิษะณาได้เป็นผู้ร่างและผลักดันร่าง พ.ร.บ. ป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ โดยเปรียบกับ กฎหมาย Rome Statute ของ ICC (ศาลอาญาระหว่างประเทศ)

1. บทบาทในสภา
 เพื่อให้ไทยมีกฎหมายภายในที่สามารถดำเนินคดีการละเมิดสิทธิร้ายแรง เช่น การสังหารหมู่ การอุ้มหาย
นอกจากนั้นธิษะณาเป็น หนึ่งในกรรมาธิการวิสามัญเพื่อสร้างสันติภาพจังหวัดชายแดนใต้

 เธอผลักดันให้สภามีส่วนร่วมมากกว่าการปล่อยให้เป็นเรื่องของฝ่ายความมั่นคงเท่านั้น
 เน้นการออกแบบนโยบายที่ ฟังเสียงคนในพื้นที่ ไม่ใช่จากส่วนกลางเพียงฝ่ายเดียว
2. สิทธิมนุษยชนและความยุติธรรม
 เธอชี้ปัญหา การบังคับสูญหายและการละเมิดสิทธิมนุษยชน ที่เกิดซ้ำ ๆ ในพื้นที่
 สนับสนุนการบังคับใช้ พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการบังคับให้บุคคลสูญหาย
 มองว่ากฎหมายนี้จะเป็น เครื่องมือสำคัญในการป้องกันการละเมิด และสร้างความเชื่อมั่นระหว่างรัฐกับประชาชน
 เธออภิปรายสนับสนุนพรบ.นิรโทษกรรมฉบับพรรคประชาชนเปรียบเทียบกลไกของการความยุติธรรมในการเปลี่ยนผ่านในสังคมหลังความขัดแย้งในหลักสากล (Transitional justice in post-conflict societies) หมายถึงกลไกต่างๆ ที่ใช้ในการจัดการกับมรดกของการละเมิดสิทธิมนุษยชนในอดีตและความบอบช้ำทางสังคม เพื่อสร้างอนาคตที่ยุติธรรม ประชาธิปไตย และสันติภาพ ความสมานฉันท์ในสังคมมากขึ้น กลไกเหล่านี้รวมถึงการแสวงหาความจริง การริเริ่มดำเนินคดี การชดใช้ การปฏิรูปรัฐธรรมนูญและสถาบัน การเสริมสร้างสังคมพลเมือง และความพยายามสร้างอนุสรณ์สถาน เป้าหมายคือเพื่อให้การรับรู้แก่เหยื่อ เพิ่มความไว้วางใจในสถาบันของรัฐ เสริมสร้างความเคารพต่อสิทธิมนุษย์ชน และส่งเสริมหลักนิติธรรม หนึ่งในเครื่องมือของกลไกของความยุติธรรมในยุคเปลี่ยนผ่านคือคณะกรรมการความจริงและการปรองดอง (TRC) เป็นหน่วยงานอย่างเป็นทางการที่มีหน้าที่สืบสวนและบันทึกการละเมิดสิทธิมนุษยชนในอดีต ซึ่งมักเกิดขึ้นภายหลังจากความขัดแย้งหรือระบอบเผด็จการ เป้าหมายหลักของคณะกรรมการคือการเปิดเผยความจริงเกี่ยวกับการละเมิดเหล่านี้ สร้างความทรงจำร่วมกัน และส่งเสริมการปรองดองระหว่างเหยื่อ ผู้กระทำผิด และสังคม แอฟริกาใต้นำโดยเนลสัน มันเดลล่า ละตินอเมริกาหลังยุคเผด็จการออกัสโต พิโนเช และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้  เป็นต้น 

3. การแสดงความรับผิดชอบทางประวัติศาสตร์

 ในปี 2565 ธิษะณาได้กล่าว คำขอโทษต่อครอบครัว “หะยีสุหลง” ซึ่งถูกบังคับให้สูญหายเมื่อปี 2497 
 การขอโทษนี้มีความหมายเชิงสัญลักษณ์ เพราะครอบครัวชุณหะวัณเคยมีอำนาจรัฐและเกี่ยวพันกับเหตุการณ์นั้น
 เธอบอกว่า นี่คือ “ความรับผิดชอบทางประวัติศาสตร์” และเป็นก้าวแรกในการสร้าง สันติภาพและความปรองดอง

ธิษะณาไม่ได้มองนโยบายต่างประเทศแค่ในมิติความมั่นคงหรือเศรษฐกิจ แต่เชื่อมโยงกับ สิทธิมนุษยชน ประชาธิปไตย และแรงงานข้ามชาติ ซึ่งเป็นมุมที่แตกต่างและค่อนข้างหายากในแวดวงการเมืองไทย

 ธิษะณาใช้ “การเปรียบเทียบกฎหมายระหว่างประเทศ” เป็น เครื่องมือการอภิปราย ที่ทำให้เธอโดดเด่น
 จุดประสงค์ของเธอคือ ชี้ให้เห็นว่าไทยยังไม่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล และเสนอให้รัฐสภา–รัฐบาลปรับกฎหมายให้ทันสมัย
 วิธีนี้ทำให้ภาพลักษณ์เธอแตกต่างจากนักการเมืองไทยทั่วไป เพราะไม่พูดเชิง “การเมืองในประเทศ” อย่างเดียว แต่เชื่อมกับ มาตรฐานโลก

ประเด็นสำคัญที่ธิษะณาเคลื่อนไหวหรืออภิปรายเกี่ยวกับการต่างประเทศ 

 การอภิปรายที่โดดเด่นของธิษะณา อภิปรายเรื่องานแรงงานพม่าและผู้ลี้ภัยเมียนมา (12 ก.ย. 2567)
 ในการแถลงนโยบายรัฐบาล เธอเสนอให้จัดการแรงงานข้ามชาติและผู้ลี้ภัยอย่างมีระบบ
 เสนอให้เด็กและเยาวชนพม่าเข้าถึงการศึกษา เพื่อลดความเสี่ยงถูกค้ามนุษย์
 เสนอให้แรงงานแพทย์เมียนมาที่มีใบอนุญาตได้เข้ามาช่วยในระบบสาธารณสุขไทย
 เน้นว่าควรดึงแรงงานพม่าเข้าสู่ระบบประกันสังคมและภาษี เพื่อแก้ปัญหาคอร์รัปชันและสร้างประโยชน์ต่อไทย การอภิปรายครั้งนี้กลายเป็นที่จับตา เพราะเธอพูดถึงสิทธิมนุษยชนในมิติข้ามพรมแดนอย่างตรงไปตรงมา  อภิปรายเรื่องความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชา
 ย้ำความสำคัญของความร่วมมือชายแดน ทั้งด้านเศรษฐกิจ การศึกษา และสิทธิมนุษย์ชน
 มองว่าการสร้างความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชา ต้องอิงบนพื้นฐาน “ประชาชนเป็นศูนย์กลาง” ไม่ใช่เพียงรัฐบาลกับรัฐบาล  เธอให้ความสำคัญกับมิติ ประชาชน–ประชาชน (people-to-people relations) มากกว่าการเมืองการทูตแบบดั้งเดิม  อภิปรายสิทธิมนุษยชนในเวทีโลก
 กล่าวถึงพันธกรณีที่ไทยมีต่อสหประชาชาติ เช่น การคุ้มครองผู้ลี้ภัย การไม่ผลักดันผู้หนีภัยกลับประเทศ (non-refoulement)
 เน้นว่าการต่างประเทศของไทยควรสะท้อนภาพลักษณ์ “ประเทศประชาธิปไตยที่เคารพสิทธิ” ไม่ใช่แค่ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ สะท้อนบทบาทที่เชื่อมระหว่าง การทูตกับสิทธิมนุษยชน  อภิปรายเชิงตรวจสอบนโยบายต่างประเทศของรัฐบาล
 ตั้งคำถามต่อความโปร่งใสในการทำข้อตกลงระหว่างประเทศ เช่น FTA หรือโครงการระหว่างประเทศที่อาจกระทบสิทธิแรงงาน/เกษตรกร
 เสนอให้รัฐสภามีบทบาทมากขึ้นใน “การทูตเชิงรัฐสภา” เพื่อสร้างสมดุลระหว่างผลประโยชน์เศรษฐกิจและสิทธิประชาชน
 บทบาทในคณะกรรมาธิการการต่างประเทศ
 เป็นหนึ่งใน ส.ส. ที่มีบทบาทตรวจสอบนโยบายต่างประเทศของรัฐบาล
 เน้นให้ไทยดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างประเทศโดยยึดหลักสิทธิมนุษยชนและประชาธิปไตย
 สนับสนุน การทูตเชิงรัฐสภา (parliamentary diplomacy) เพื่อสร้างความร่วมมือกับต่างประเทศ
 การเชื่อมโยงสิทธิมนุษยชนกับนโยบายต่างประเทศ
 ย้ำว่าประเทศไทยควรปฏิบัติตามพันธกรณีระหว่างประเทศ เช่น อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยสิทธิมนุษยชน
 เคลื่อนไหวในเรื่อง ผู้ลี้ภัยและแรงงานข้ามชาติ (โดยเฉพาะเมียนมา กัมพูชา ลาว) เพื่อให้ไทยมีบทบาทเชิงบวก ไม่ใช่เพียงแค่ผลักดันออกนอกประเทศ
 มิติความสัมพันธ์เพื่อนบ้าน (ASEAN)
 เน้นความสัมพันธ์ ไทย–กัมพูชา, ไทย–เมียนมา ทั้งในมิติชายแดน การค้า การศึกษา และสุขภาพ
 ชี้ว่าการจัดการแรงงานข้ามชาติและผู้ลี้ภัยอย่างมีระบบ จะช่วยทั้งเศรษฐกิจและภาพลักษณ์ของไทยในประชาคมโลก
 แนวคิดสร้างภาพลักษณ์ใหม่ของไทยในเวทีโลก
 มองว่าไทยควรใช้ soft power ผ่านการทูตด้านสิทธิมนุษยชน วัฒนธรรม และความร่วมมือระดับภูมิภาค
 เสนอให้ไทยเป็น “ผู้นำเชิงหลักการ” ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แทนที่จะทำการทูตแบบตั้งรับ  ธิษะณาไม่ได้มองนโยบายต่างประเทศแค่ในมิติความมั่นคงหรือเศรษฐกิจ แต่เชื่อมโยงกับ สิทธิมนุษยชน ประชาธิปไตย และแรงงานข้ามชาติ ซึ่งเป็นมุมที่แตกต่างและค่อนข้างหายากในแวดวงการเมืองไทย
 ประเด็นสำคัญจากการอภิปรายงบประมาณกระทรวงการต่างประเทศวาระ 2 พ.ศ.2569 
 กระทรวงการต่างประเทศ เสนอวงเงินประมาณ 5,005,854,400 บาท ในมาตรา 10 ของงบประมาณรายจ่าย  
 ธิษะณาแสดงความเป็นห่วงว่า มีการจัดสรรงบประมาณ 61.1 ล้านบาท สำหรับกิจกรรมเฉลิมฉลองความสัมพันธ์ไทย–จีน ซึ่งเธอมองว่า “สูงเกินความจำเป็น” ด้วยเหตุผลว่า ประเทศไทยและจีนมีความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นครอบคลุมทุกมิติแล้วจึงไม่ควรจัดงานใหญ่โตในภาวะความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลก  
 เธอกล่าวว่า การใช้งบในลักษณะนี้อาจสะท้อนท่าทีที่ เอนเอียง เข้าข้างมหาอำนาจใดมหาอำนาจหนึ่ง โดยเฉพาะจีน ซึ่งอาจส่งผลให้ การทูตไม่สมดุล และทำลายสมดุลการต่างประเทศของไทยในยุคสงครามภาษี (trade war) ที่ความไม่แน่นอนสูง

 ลำดับสาแหรก 

 อ้างอิง 

ครอบครัวชุณหะวัณ
หมวดหมู่:นักการเมืองสตรีชาวไทย
หมวดหมู่:สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:นักการเมืองพรรคก้าวไกล
หมวดหมู่:นักการเมืองพรรคประชาชน (พ.ศ. 2567)