พารานอยด์แอนดรอยด์

พารานอยด์แอนดรอยด์ () เป็นระบบปฏิบัติการโอเพนซอร์ซสมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตคอมพิวเตอร์ที่สืบมาจากแอนดรอยด์
โดยมีรุ่นล่าสุดคือ Topaz ซึ่งสืบมาจาก โดยแจกจ่ายเมื่อวันที่15 ตุลาคม 2022

ในเดือนกันยายน 2015 เว็บไซต์ PC Advisor ระบุว่า พารานอยด์แอนดรอยด์เป็น ROM ที่มีชื่อมากที่สุดร่วมกับ CyanogenMod
และหนังสือพิมพ์อินเดีย The Economic Times ก็ได้จัดว่าเป็น custom ROM ของแอนดรอยด์ที่มีคนใช้มากที่สุดคือเกิน 200,000คน

 ประวัติ 
Paul Henschel เป็นผู้เริ่มพัฒนาพารานอยด์แอนดรอยด์
และตามการสัมภาษณ์กลุ่มผ่านเรดดิต ระบบปฏิบัติการได้ตั้งชื่อขึ้นตามเพลงที่มีชื่อเดียวกันของวงเรดิโอเฮด

ในเดือนกุมภาพันธ์ 2015 บริษัทวันพลัสได้ว่าจ้างสมาชิกของพารานอยด์แอนดรอยด์ไปสร้างระบบปฏิบัติการใหม่ของบริษัทคือ OxygenOS
ซึ่งทำให้การแจกจ่ายรุ่น 5.1 ล่าช้าไป

ในเดือนตุลาคม 2015 สมาชิก คือ Matt Flaming ให้สัมภาษณ์กับเว็บไซต์ Android Authority ว่าโปรเจ็กต์จะหยุดทำการชั่วคราว
ต่อมาในเดือนมิถุนายน 2016 โปรเจ็กต์จึงได้ประกาศว่า จะดำเนินการต่อไปอีกพร้อมกับสมาชิกที่ได้มาใหม่
นี้ประกาศพร้อมกับการแจกจ่ายรุ่นใหม่ ซึ่งสืบทอดมาจาก 6.0.1 Marshmallow
ในต้นเดือนมิถุนายน 2016 ระบบสามารถรับรองโทรศัพท์ Nexus 6P, Nexus 5X, Nexus 6, Nexus 5, Nexus 4, Nexus 7 2013, Nexus 9, OnePlus One, OnePlus 2 และ OnePlus X

ในวันที่10 พฤษภาคม กูเกิล+ ของพารานอยด์แอนดรอยด์ได้อัปเดตสถานะของโปรเจ็กต์ว่า 
ผู้พัฒนาหมดเงินทุน ทำให้เว็บไซต์ของและระบบช่วยพัฒนาซอฟต์แวร์ Gerrit ถูกปิด ทำให้การดำเนินงานเกี่ยวกับแอนดรอยด์รุ่นโอริโอ้ หยุดชะงักทั้งหมด 
ผู้พัฒนาระบุว่า แม้เกือบจะแจกจ่ายแอนดรอยด์รุ่นนี้ได้แล้ว 
แต่ก็ไม่สามารถทำได้เพราะหมดเงิน และกำลังหาความช่วยเหลือจากบุคคลที่สนใจ

ต่อมาวันที่27 สิงหาคม 2018หน้าเว็บกูเกิล+ นั้นก็ได้ลงโพสต์มีชื่อว่า "จะทำให้โปร่งใสยิ่งกว่าเดิม"
แล้วขอโทษว่าขาดการสื่อสาร และแชร์ข้อมูลเกี่ยวกับกิจกรรมที่โปรเจ็กต์กำลังทำอยู่ในปัจจุบัน 
แล้วแจกจ่ายระบบปฏิบัติการสำหรับโทรศัพท์ OnePlus 3, 3T, 5 และ 5T และสำหรับ Sony Xperia X, X Compact, XZ Premium, XZ1 และ XZ2

ในต้นปี2020 โปรเจ็กต์ก็ได้เริ่มต้นใหม่อีกโดยได้แจกจ่ายรุ่นที่เรียกว่า "Quartz"
(สืบทอดมาจากแอนดรอยด์ 10) สำหรับอุปกรณ์ต่าง ๆ
รวมทั้งอุปกรณ์ใหม่ ๆ เช่น Xiaomi Mi 9

 ลูกเล่น 
ตามหนังสือพิมพ์ The Economic Times ลูกเล่นที่น่าสนใจที่สุดของพารานอยด์แอนดรอยด์ ก็คือ Halo และ Pie
Halo (ซึ่งไม่มีหลังจากรุ่น 5.0) เป็นบับเบิลลอยที่ทำให้ผู้ใช้สามารถเห็นการแจ้งข้อความโดยไม่ต้องออกจากจอปัจจุบัน 
ส่วน Pie เป็นตัวทดแทนปุ่มกดหน้าจอปกติ โดยจะอยู่นอกจอแต่ให้ผู้ใช้ปัดเข้ามาในจอเพื่อจะเห็นปุ่ม

 รายการอุปกรณ์ที่รองรับ 
ในเดือนพฤศจิกายน 2023 พารานอยด์แอนดรอยด์รองรับรวมอุปกรณ์รุ่นต่าง ๆ ของบริษัทดังต่อไปนี้ได้ (วันที่ในวงเล็บระบุวันที่ผู้ผลิตได้เริ่มแจกจำหน่ายโทรศัพท์) คือ 
 เอซุส - Zenfone 9
 กูเกิล
 โมโตโรลา 
 นอททิง (Nothing) 
 วันพลัส 
 โพโค 
 เรียวมี - X50 Pro 5G (ก.พ. 2020), GT2 (ก.ย. 2022) และ 
 เรดมี่ - Note 9S (เม.ย. 2020), Note 9 Pro Max (เม.ย.  2020), , , , , , , , , , , , 
 เสียวหมี่ - , , , , , , , , , 

 ดูเพิ่ม 
 List of custom Android firmware

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

 เชิงอรรถและอ้างอิง 
a.  The commits to the Gerrit could previously be found at https://gerrit.aospa.co/#/q/project:AOSPA/android_device_qcom_common+branch:pie+until:2018-08-27, but have since been removed.

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Interview with Alex Naidis from AOSPA: The Future of Paranoid Android, Developer Advice and More! 

หมวดหมู่:เฟิร์มแวร์
หมวดหมู่:แอนดรอยด์ (ระบบปฏิบัติการ)
หมวดหมู่:สมาร์ตโฟน
หมวดหมู่:ระบบปฏิบัติการฝังตัว
หมวดหมู่:ระบบปฏิบัติการเคลื่อนที่
หมวดหมู่:ซอฟต์แวร์โทรศัพท์มือถือ
หมวดหมู่:ซอฟต์แวร์เสรี
หมวดหมู่:ลินุกซ์
หมวดหมู่:ระบบฝังตัว
หมวดหมู่:การแจกจ่ายลินุกซ์
หมวดหมู่:คอมพิวเตอร์เคลื่อนที่