อิสานโนซอรัส

อิสานโนซอรัส () เป็นสกุลของไดโนเสาร์ซอโรพอดที่สูญพันธุ์จากประเทศไทย เดิมจัดให้อยู่ในช่วงอายุประมาณ 210 ล้านปีในยุคไทรแอสซิกตอนปลาย (ขั้น Norian ตอนปลายถึง Rhaetian) ซึ่งจะทำให้เป็นหนึ่งในซอโรพอดที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่รู้จัก ภายหลังถือว่าไม่ทราบยุคสมัย และอาจอยู่ในยุคจูแรสซิกตอนต้น หรือแม้แต่ช้าสุดถึงยุคจูแรสซิกตอนปลาย ไดโนเสาร์ชนิดนี้มีเพียงชนิดเดียว คือ อิสานโนซอรัส อรรถวิภัชน์ชิ (Isanosaurus attavipachi) แม้ว่าจะมีความสำคัญต่อความเข้าใจเกี่ยวกับต้นกำเนิดซอโรพอดและวิวัฒนาการในยุคแรก ๆ Isanosaurus ก็ยังไม่เป็นที่รู้จัก ความสัมพันธ์อย่างชัดเจนระหว่างซอโรพอดชนิดอื่นยังคงไม่ได้รับการแก้ไข

 การค้นพบและตั้งชื่อ 
ตัวอย่างชนิดนี้พบในหินทรายสีแดงเข้มในหมวดหินน้ำพองใกล้บ้านโนนถาวร (Ban Non Thaworn) จังหวัดชัยภูมิ เมื่อมีการค้นพบใน ค.ศ. 1998 โครงกระดูกส่วนใหญ่ถูกกัดกร่อนไปแล้วอย่างน่าเสียดาย ในส่วนของฟอสซิลสัตว์มีกระดูกสันหลังนั้น มีการสำรวจในบริเวณนี้ได้ไม่ดีนัก นอกจาก Isanosaurus แล้ว พบแค่กระดูกก้นแบบชัดเจน 2 อัน โดยกระดูกก้นเป็นของ Isanosaurus หรือไม่นั้นยังไม่เป็นที่กระจ่าง เนื่องจากไม่มีกระดูกเชิงกรานที่เก็บรักษาไว้ในตัวอย่างต้นแบบแรก

Isanosaurus ได้รับการระบุโดยเอริก บุฟแฟโต (Éric Buffetaut) นักบรรพชีวินวิทยาชาวฝรั่งเศส และเพื่อนร่วมงานใน ค.ศ. 2000 ชื่อไดโนเสาร์มาจากภาคอีสานของประเทศไทย ส่วนชื่อชนิดตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่ปรีชา อรรถวิภัชน์ ผู้สนับสนุนการวิจัยบรรพชีวินวิทยาในประเทศไทยและอดีตอธิบดีกรมทรัพยากรธรณี

 วิวัฒนาการชาติพันธุ์ 
เดิมจัดให้เป็นซอโรพอด ภายหลังจึงระบุเป็นซอโรโพดิฟอร์มที่ไม่ใช่ซอโรพอด (non-sauropod sauropodiform) แผนภาพข้างล่างนี้แสดงตำแหน่งของ Isanosaurus ใน Massopoda ตามข้อมูลจาก Oliver W. M. Rauhut และผู้ร่วมงาน, 2020:

 อ้างอิง 
Peyre de Fabrègues, C. & Allain, R. 2020. Kholumolumo ellenbergerorum, gen. et sp. nov., a new early sauropodomorph from the lower Elliot Formation (Upper Triassic) of Maphutseng, Lesotho. Journal of Vertebrate Paleontology e1732996. DOI: 10.1080/02724634.2019.1732996

 แหล่งข้อมูลอื่น 


หมวดหมู่:ซอโรพอด
หมวดหมู่:ไดโนเสาร์ในยุคไทรแอสซิก
หมวดหมู่:ซากดึกดำบรรพ์ในประเทศไทย
หมวดหมู่:ไดโนเสาร์ในประเทศไทย
หมวดหมู่:จังหวัดชัยภูมิ