สภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนจีน

สภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนจีน (; ; CPPCC) เป็นองค์กรที่ปรึกษาทางการเมืองในสาธารณรัฐประชาชนจีนและเป็นส่วนสำคัญของระบบแนวร่วมของพรรคคอมมิวนิสต์จีน สมาชิกมีหน้าที่ให้คำแนะนำและเสนอข้อเสนอเกี่ยวกับประเด็นทางการเมืองและสังคมต่อหน่วยงานรัฐบาล อย่างไรก็ตาม สภาฯ เป็นองค์กรที่ไม่มีอำนาจนิติบัญญัติแท้จริง แม้จะมีการปรึกษาหารือเกิดขึ้น แต่ก็อยู่ภายใต้การกำกับดูแลและสั่งการของพรรคคอมมิวนิสต์จีน

ลำดับชั้นการจัดองค์กรของสภาฯ ประกอบด้วยคณะกรรมการแห่งชาติและคณะกรรมการภูมิภาค คณะกรรมาธิการภูมิภาคขยายไปถึงระดับมณฑล จังหวัด และอำเภอ ตามกฎบัตรของสภาฯ ความสัมพันธ์ระหว่างคณะกรรมการแห่งชาติกับคณะกรรมการภูมิภาคเป็นความสัมพันธ์แบบการให้คำแนะนำ ไม่ใช่การนำโดยตรง อย่างไรก็ตาม มีการนำทางทางอ้อมผ่านกรมงานแนวร่วมในแต่ละระดับ คณะกรรมการแห่งชาติประจำสภาฯ โดยทั่วไปจะจัดการประชุมประจำปีในเวลาเดียวกับการประชุมเต็มสภาของสภาประชาชนแห่งชาติ (NPC) การประชุมเต็มคณะของคณะกรรมการแห่งชาติประจำสภาฯ และสภาประชาชนแห่งชาติ ถูกเรียกรวมกันว่า เฉฺวียนกั๋วเหลี่ยงฮุ่ย ("การประชุมสองสภาแห่งชาติ")

โดยธรรมเนียมแล้ว องค์กรนี้ประกอบด้วยผู้แทนจากพรรคคอมมิวนิสต์จีน องค์กรประชาชน และแปดพรรคการเมืองที่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายซึ่งอยู่ภายใต้อำนาจของพรรคคอมมิวนิสต์จีน รวมถึงสมาชิกที่ดูเหมือนเป็นอิสระแต่ในนาม คณะกรรมการแห่งชาติประจำสภาฯ มีประธานเป็นสมาชิกของคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองของพรรคคอมมิวนิสต์จีน เพื่อรักษาไว้ซึ่งยุทธศาสตร์แนวร่วม สมาชิกที่โดดเด่นซึ่งไม่ได้เป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้ถูกรวมเข้ามาในตำแหน่งรองประธาน โดยมีตัวอย่างเช่น เฉิน ชูทง, หลี่ จี้เชิน และซ่ง ชิ่งหลิง

สภาฯ มีเจตนาที่จะเป็นตัวแทนของประชาชนในวงกว้างมากกว่าที่พบได้ทั่วไปในสำนักงานรัฐบาลในสาธารณรัฐประชาชนจีน รวมถึงตัวแทนจากหลากหลายกลุ่มทั้งภายในและนอกพรรคคอมมิวนิสต์จีน องค์ประกอบของสมาชิกสภาฯ เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาโดยสอดคล้องกับลำดับความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ของชาติ ก่อนหน้านี้ สภาฯ ถูกครอบงำโดยบุคคลอาวุโสในภาคอสังหาริมทรัพย์ รัฐวิสาหกิจ และ "บุตรหลานชนชั้นนำ" แต่ใน ค.ศ. 2018 องค์ประกอบหลักของสภาฯ กลับเป็นบุคคลจากภาคเทคโนโลยีของจีน

 ประวัติศาสตร์ 

จุดเริ่มต้นของสภานี้มีมาตั้งแต่ก่อนการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน ในระหว่างการเจรจาระหว่างพรรคคอมมิวนิสต์จีนและก๊กมินตั๋งใน ค.ศ. 1945 ทั้งสองฝ่ายตกลงเปิดการเจรจาแบบหลายพรรคเกี่ยวกับปฏิรูปการเมืองหลังสงครามโลกครั้งที่สองผ่านการประชุมปรึกษาการเมือง สิ่งนี้ถูกรวมอยู่ในความตกลงสิบสิบ ความตกลงนี้ถูกดำเนินการโดยรัฐบาลแห่งชาติสาธารณรัฐจีน ซึ่งจัดสมัชชาที่ปรึกษาการเมืองครั้งแรกขึ้นระหว่างวันที่ 10 ถึง 31 มกราคม ค.ศ. 1946 ผู้แทนจากก๊กมินตั๋ง พรรคคอมมิวนิสต์จีน พรรคเยาวชนจีน สันนิบาตประชาธิปไตยจีน และผู้แทนอิสระ เข้าร่วมการประชุมในฉงชิ่ง

หลังประสบความสำเร็จครั้งใหญ่ในสงครามกลางเมือง พรรคคอมมิวนิสต์จีนเชิญพรรคการเมืองอื่น องค์กรประชาชน และผู้นำชุมชนในวันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 1948 เพื่อจัดการประชุมปรึกษาการเมืองครั้งใหม่เพื่อหารือเกี่ยวกับรัฐใหม่และรัฐบาลผสมชุดใหม่

ใน ค.ศ. 1949 เมื่อพรรคคอมมิวนิสต์จีนควบคุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของจีนแผ่นดินใหญ่ได้แล้ว พวกเขาได้จัดการประชุมปรึกษาการเมือง "ใหม่" ในเดือนกันยายน โดยเชิญผู้แทนจากพรรคพันธมิตรต่าง ๆ เข้าร่วมและหารือเกี่ยวกับการก่อตั้งรัฐใหม่ การประชุมนี้ได้รับการเปลี่ยนชื่อเป็นสภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนแห่งชาติ วันที่ 29 กันยายน ค.ศ. 1949 สภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนจีนลงมติเป็นเอกฉันท์รับรองโครงการร่วมเป็นโครงการทางการเมืองพื้นฐานของประเทศ การประชุมอนุมัติเพลงชาติ ธงชาติ เมืองหลวง และชื่อประเทศใหม่ รวมถึงเลือกตั้งรัฐบาลชุดแรกของสาธารณรัฐประชาชนจีน

ตั้งแต่ ค.ศ. 1949 ถึง 1954 สภานี้กลายเป็นสภานิติบัญญัติโดยพฤตินัยของสาธารณรัฐประชาชนจีน ในช่วงเวลานี้ มีการออกกฎหมายเกือบ 3,500 ฉบับ เพื่อวางรากฐานของสาธารณรัฐประชาชนจีนที่เพิ่งก่อตั้งขึ้น ใน ค.ศ. 1954 รัฐธรรมนูญได้โอนอำนาจนิติบัญญัติไปยังสภาประชาชนแห่งชาติ

ในช่วงการรณรงค์ร้อยบุปผาระหว่าง ค.ศ. 1956 ถึง 1957 เหมา เจ๋อตงสนับสนุนให้สมาชิกสภาฯ พูดถึงข้อบกพร่องของพรรคคอมมิวนิสต์จีน อย่างไรก็ตาม ผู้ที่ทำเช่นนั้นต้องเผชิญกับผลกระทบรุนแรง เช่น การถูกวิจารณ์อย่างหนักและ/หรือถูกส่งไปค่ายแรงงานในการรณรงค์ต่อต้านฝ่ายขวาในเวลาต่อมา

เช่นเดียวกับสถาบันส่วนใหญ่ สภาฯ ถูกทำลายล้างแทบจะหมดสิ้นในช่วงการปฏิวัติวัฒนธรรม มันถูกฟื้นฟูในช่วงการประชุมครั้งแรกของคณะกรรมการแห่งชาติชุดที่ 5 ระหว่างวันที่ 24 กุมภาพันธ์ ถึง 8 มีนาคม ค.ศ. 1974 ซึ่งเติ้ง เสี่ยวผิงได้รับเลือกเป็นประธาน มีการออกกฎใหม่สำหรับสภาฯ ใน ค.ศ. 1983 ซึ่งจำกัดสัดส่วนของสมาชิกพรรคคอมิวนิสต์จีนให้อยู่ที่ร้อยละ 40

นับตั้งแต่เริ่มการปฏิรูปเศรษฐกิจ สภาฯ ได้มุ่งเน้นมากขึ้นในการรองรับชนชั้นนำของฮ่องกงและมาเก๊าและดึงดูดการลงทุนจากชุมชนชาวจีนโพ้นทะเล ใน ค.ศ. 1993 มีการจัดตั้ง "ภาคเศรษฐกิจ" ใหม่ขึ้นภายในสภาฯ และในคริสต์ทศวรรษ 1990 ได้เห็นการเพิ่มขึ้นของจำนวนสมาชิกสภาฯ ที่มีแนวโน้มทางธุรกิจ ซึ่งหลายคนมองว่าสภาฯ เป็นช่องทางสร้างเครือข่ายและสื่อสารกับเจ้าหน้าที่ในกลไกพรรค-รัฐ

เมื่อแผนการสร้างเขื่อนซานเสีย (เขื่อนสามผา) ถูกรื้อฟื้นโดยพรรคคอมมิวนิสต์จีนในช่วงที่เน้นนโยบายสี่ทันสมัยในระยะแรกของการปฏิรูปและเปิดประเทศ สภาฯ กลายเป็นศูนย์กลางของการคัดค้านโครงการนี้ มันได้เรียกประชุมคณะผู้เชี่ยวชาญซึ่งแนะนำให้เลื่อนโครงการออกไป

 บทบาทในปัจจุบัน 
สภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนจีนเป็นองค์กรที่มีลำดับสูงสุดในระบบแนวร่วม คือ "เวทีแนวร่วมสูงสุดที่รวบรวมเจ้าหน้าที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนและชนชั้นนำชาวจีนเข้าไว้ด้วยกัน" ตามที่ปีเตอร์ แมตทิส นักจีนวิทยากล่าวไว้ สภาฯ เป็น "สถานที่เดียวที่ผู้มีบทบาทสำคัญทั้งหมดทั้งภายในและนอกพรรคมารวมตัวกัน ไม่ว่าจะเป็นผู้อาวุโสของพรรค เจ้าหน้าที่ข่าวกรอง นักการทูต นักโฆษณาชวนเชื่อ ทหารและกรรมาธิการการเมือง เจ้าหน้าที่แนวร่วม นักวิชาการ และนักธุรกิจ" ในทางปฏิบัติ สภาฯ ทำหน้าที่เป็น "สถานที่ซึ่งข้อความต่าง ๆ ถูกพัฒนาและเผยแพร่ในหมู่สมาชิกพรรคและผู้ศรัทธาที่ไม่ใช่สมาชิกพรรคซึ่งมีอิทธิพลต่อการรับรู้เกี่ยวกับพรรคคอมมิวนิสต์จีนและประเทศจีน"

สภาฯ ประกอบด้วยผู้แทนที่ได้รับเลือกจากพรรคคอมมิวนิสต์จีน องค์กรประชาชน และแปดพรรค พรรคการเมืองที่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายที่อยู่ภายใต้พรรคคอมมิวนิสต์จีน ตลอดจนผู้แทนที่เป็นอิสระในนาม กรมองค์การของพรรคมีหน้าที่รับผิดชอบการเสนอชื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งที่เป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์จีน

สภาฯ จัดสรร "ที่นั่ง" รองให้กับ 8 พรรคที่ไม่ใช่คอมมิวนิสต์และที่เรียกกันว่า "นักประชาธิปไตยผู้รักชาติ" สภาฯ ยังสงวนที่นั่งสำหรับผู้แทนชาวโพ้นทะเล รวมถึงผู้แทนระดับภูมิภาคจากฮ่องกง มาเก๊า และไต้หวันด้วย กรมงานแนวร่วมของพรรคเสนอชื่อบุคคลที่ไม่ใช่สมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์เพื่อแต่งตั้งหรือเลือกตั้งเข้าสู่สภาฯ

แนวคิดที่ว่าพรรคการเมืองที่ไม่ใช่คอมมิวนิสต์เป็นส่วนหนึ่งของพันธมิตรมากกว่าที่จะเป็นฝ่ายค้านนั้นแสดงออกมาในหลักการตามรัฐธรรมนูญของสาธารณรัฐประชาชนจีนที่ว่า "การปรึกษาหารือการเมืองและความร่วมมือแบบหลายพรรค" ตามหลักการแล้ว พรรคคอมมิวนิสต์จีนมีพันธะที่จะต้องปรึกษาหารือกับฝ่ายอื่น ๆ ในประเด็นนโยบายหลักทั้งหมด ในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 2000 สมาชิกสภาฯ ยื่นคำร้องต่อคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีนบ่อยครั้งเกี่ยวกับประเด็นทางเศรษฐกิจและสังคม สุขภาพ และสิ่งแวดล้อม

ตามสำนักข่าวซินหัวของรัฐ สภาฯ ถูกอธิบายว่าเป็น "องค์กรแนวร่วมรักชาติของประชาชนจีน" มีการอธิบายเพิ่มเติมว่า สภาฯ ไม่ใช่องค์กรอำนาจรัฐหรือกำหนดนโยบาย แต่เป็นเวทีสำหรับ "พรรคการเมืองต่าง ๆ องค์กรประชาชน และประชาชนจากทุกกลุ่มชาติพันธุ์และจากทุกภาคส่วนของสังคม" เพื่อเข้าร่วมในกิจการแห่งรัฐ

ในฐานะองค์กรแนวร่วม สภาฯ ทำงานร่วมกับกรมงานแนวร่วมของพรรคคอมมิวนิสต์จีน ตามที่แมตทิสกล่าวไว้ สภาฯ รวบรวมชนชั้นนำของสังคม ขณะที่กรมงานแนวร่วม "ดำเนินตามนโยบายและจัดการรายละเอียดปลีกย่อยของงานแนวร่วม" กรมงานแนวร่วมดูแลผู้แทนขององค์กรประชาชน ซึ่งเป็นสมาชิกของสภาฯ และจัดการงานเสนอชื่อผู้แทนที่อาจได้รับการเลือกตั้งเข้าสู่สภาจากองค์กรเหล่านี้

 คณะกรรมการแห่งชาติ 

คณะกรรมการแห่งชาติประจำสภาฯ เป็นองค์กรระดับชาติที่แสดงถึงสภาฯ ในระดับประเทศและประกอบด้วยผู้แทนจากภาคส่วนต่าง ๆ ของสังคม ผู้แทนคณะกรรมการแห่งชาติได้รับการเลือกตั้งสำหรับวาระ 5 ปี แต่สามารถขยายวาระได้ในกรณีพิเศษโดยการลงคะแนนเสียงด้วยจำนวนสองในสามของผู้แทนคณะกรรมาธิการสามัญทั้งหมด

คณะกรรมการแห่งชาติจัดการประชุมเต็มคณะเป็นประจำทุกปี แม้คณะกรรมาธิการสามัญของคณะกรรมการแห่งชาติจะสามารถเรียกประชุมได้หากจำเป็น การประชุมเต็มคณะโดยทั่วไปจะจัดขึ้นในเดือนมีนาคม ในช่วงเวลาเดียวกันกับการประชุมประจำปีของสภาประชาชนแห่งชาติ ซึ่งการประชุมทั้งสองนี้รวมกันเรียกว่าการประชุมสองสภา ในช่วงการประชุมสองสภา สภาฯ และสภาประชาชนแห่งชาติจะรับฟังและอภิปรายรายงานจากนายกรัฐมนตรี อัยการสูงสุด และประธานศาลสูงสุด 

การประชุมเต็มคณะของสภาฯ ทุกครั้งจะมีการแก้ไขกฎบัตรของสภาฯ ในการประชุมเต็มคณะครั้งแรกของแต่ละสมัยจะมีการเลือกตั้งคณะกรรมาธิการสามัญ ซึ่งมีหน้าที่จัดการกิจการประจำของสภา และจะมีการรับรองมติเกี่ยวกับ "หลักการและภารกิจการทำงานหลัก" ของคณะกรรมการแห่งชาติ คณะกรรมาธิการสามัญมีหน้าที่รับผิดชอบการคัดเลือกผู้แทนเข้าร่วมการประชุม ดำเนินการตามมติของสภาฯ และตีความกฎบัตรอย่างเป็นทางการของสภา

คณะกรรมการแห่งชาติมีประธานเป็นผู้นำ ปัจจุบันคือหวัง ฮู่หนิง หนึ่งในเจ้าหน้าที่ระดับสูงสุดของประเทศ นับตั้งแต่ก่อตั้ง ประธานสภาฯ ทุกคนล้วนเป็นสมาชิกของคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองของพรรคคอมมิวนิสต์จีนยกเว้นในช่วงเปลี่ยนผ่าน มีตำแหน่งอย่างน้อยที่สุดคือสมาชิกที่มีอันดับที่สี่ 

ประธานได้รับการช่วยเหลือจากรองประธานหลายคนและเลขาธิการ ซึ่งเป็นหัวหน้าสำนักงานทั่วไปของคณะกรรมการแห่งชาติ ทั้งหมดนี้รวมกันเป็นคณะประธาน ซึ่งจัดการกิจการประจำวันของคณะกรรมาธิการสามัญและเรียกประชุมคณะกรรมาธิการโดยเฉลี่ยอย่างน้อยหนึ่งครั้งต่อเดือน ต่างจากคณะกรรมาธิการสามัญประจำสภาประชาชนแห่งชาติที่จัดประชุมทุกสองเดือน การประชุมเป็นการประสานงานรายงานผลการปฏิบัติงานที่ส่งไปยังคณะกรรมาธิการสามัญและคณะกรรมการแห่งชาติในวงกว้าง ทบทวนงานแนวร่วม ระบุประเด็นที่ต้องให้ความสำคัญระหว่างการประชุมร่วมกันของคณะกรรมาธิการ และการประชุมเต็มคณะประจำปี และเน้นย้ำทิศทางอุดมการณ์ที่สำคัญของพรรคคอมมิวนิสต์จีน และยังทำหน้าที่เป็นประธานการประชุมเตรียมการของการประชุมเต็มคณะครั้งแรกของคณะกรรมการแห่งชาติชุดต่อไป

 คณะกรรมการภูมิภาค 
นอกเหนือจากคณะกรรมการแห่งชาติหลักแล้ว สภาฯ ยังมีคณะกรรมการภูมิภาคจำนวนมากในระดับมณฑล จังหวัด และอำเภอ จากข้อมูลในโพสต์เก่าบนเว็บไซต์ของสภาฯ พบว่า ณ สิ้น ค.ศ. 2006 มีคณะกรรมการท้องถิ่น 3,164 คณะในทุกระดับ โดยมีผู้แทนประมาณ 615,164 คนที่ได้รับการเลือกตั้งในลักษณะเดียวกับคณะกรรมการแห่งชาติ "เช่นเดียวกับคณะกรรมการแห่งชาติ คณะกรรมการภูมิภาคมีวาระการดำรงตำแหน่ง 5 ปี มีประธาน รองประธาน และเลขาธิการ จัดการประชุมเต็มคณะอย่างน้อยปีละครั้ง และมีคณะกรรมาธิการสามัญที่มีหน้าที่คล้ายกัน ตามกฎบัตรของสภาฯ ความสัมพันธ์ระหว่างคณะกรรมการแห่งชาติกับคณะกรรมการท้องถิ่น รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างคณะกรรมการท้องถิ่นกับคณะกรรมาธิการระดับล่างเป็น "การให้คำแนะนำ"

คณะกรรมการภูมิภาคต่อไปนี้ถูกจัดตั้งขึ้นตามแบบคณะกรรมการแห่งชาติโดยมีองค์ประกอบของสมาชิกที่ได้รับเลือกตั้งเหมือนกันและแต่ละคณะกรรมการอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมาธิการสามัญภูมิภาค

 คณะกรรมการระดับมณฑลของสภาฯ
 รวมถึงคณะกรรมการภูมิภาคของเขตปกครองตนเองและคณะกรรมการเมืองของรัฐบาลเทศบาลที่ปกครองโดยตรง (ปักกิ่ง เทียนจิน ฉงชิ่ง และเซี่ยงไฮ้)
 คณะกรรมการระดับจังหวัดของสภาฯ
 รวมถึงคณะกรรมการจังหวัดปกครองตนเองและคณะกรรมการเมืองของจังหวัดย่อยและเมืองระดับจังหวัด
 คณะกรรมการระดับอำเภอของสภาฯ
 รวมถึงคณะกรรมการอำเภอและเมืองระดับอำเภอ

 ดูเพิ่ม 
 สำนักพิมพ์วรรณคดีและประวัติศาสตร์จีน สำนักพิมพ์ของ CPPCC
 รายชื่อสมาชิกปัจจุบันของสภาที่ปรึกษาทางการเมืองประชาชนจีนแยกตามภาค
 อ้างอิง