หม่อมฉิม

หม่อมฉิม หรือ เจ้าจอมฉิม เป็นพระธิดาในกรมขุนสุรินทรสงคราม อยู่ในชั้นพระปนัดดาในสมเด็จพระเพทราชา และสมเด็จพระที่นั่งท้ายสระ หลังการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองและหลังการมรณกรรมของกรมขุนสุรินทรสงคราม หม่อมฉิมได้เข้ารับราชการเป็นบาทบริจาริกาในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีพระราชวิจารณ์ ใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่องจดหมายความทรงจำของพระเจ้าไปยิกาเธอ กรมหลวงนรินทรเทวี (เจ้าครอกวัดโพธิ์) ตั้งแต่ จ.ศ. 1129 ถึง 1182 เป็นเวลา 53 ปี, หน้า 58, 60พระเจ้าตาก เบื้องต้น, หน้า 176 แต่ไม่นานหลังจากนั้น หม่อมฉิมต้องโทษประหารพร้อมกับหม่อมอุบล บาทบริจาริกาอีกคนหนึ่ง ด้วยการผ่าอกแล้วเอาเกลือทาจากข้อหาเป็นชู้กับฝรั่ง

 พระประวัติ 
 ชีวิตช่วงต้น 
หม่อมฉิม มีพระยศเดิมเป็นหม่อมเจ้า เป็นพระธิดาในกรมขุนสุรินทรสงคราม (พระนามเดิม เจ้าฟ้าจีด หรือจิตร) กับนางห้ามไม่ปรากฏนาม พระชนกเป็นพี่น้องกับเจ้าฟ้าสังวาลย์ พระมเหสีในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ด้วยความที่เป็นพระโอรสของพระองค์เจ้าแก้วในสมเด็จพระเพทราชา ประสูติแต่เจ้าฟ้าเทพในสมเด็จพระที่นั่งท้ายสระ กรมขุนสุรินทรสงครามจึงมีฐานันดรศักดิ์เป็นเจ้าฟ้าตามพระชนนีคำให้การชาวกรุงเก่า, ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 174จดหมายเหตุเรื่องทรงตั้งพระบรมวงศานุวงศ์กรุงรัตนโกสินทร์ เล่ม 1, หน้า 2 นิธิ เอียวศรีวงศ์ อธิบายว่า "..แม้ดำรงพระยศถึงเจ้าฟ้า แต่ก็ดูเหมือนจะเป็นพระบรมวงศ์ที่ลี้ลับ ไม่เด่นทางการเมืองพอที่จะให้ผู้คนมาฝากเนื้อฝากตัว..."การเมืองไทยสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี, หน้า 46 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงสันนิษฐานว่า กรมขุนสุรินทรสงครามน่าจะเป็นเครือญาติของเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง)

หลังการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง กรมขุนสุรินทรสงครามเสด็จลี้ภัยไปยังเมืองพิษณุโลก ก่อนรวบรวมสมัครพรรคพวกยึดครองเมืองดังกล่าว กวาดทรัพย์สิน เผาจวนเจ้าเมือง และตั้งตนเป็นเจ้าผู้ครองแทน หลังนั่งเมืองพิษณุโลกได้ไม่นาน ก็ถูกเจ้าพระยาพิษณุโลก (เรือง) จับกุมตัว และสำเร็จโทษด้วยการถ่วงน้ำจนสิ้นพระชนม์สตรีสยามในอดีต, หน้า 81 หม่อมฉิมสูญเสียพระชนกไปตั้งแต่ยังเยาว์ชันษา และต้องตกระกำลำบากไปตามยถากรรม พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่า "...เจ้าฉิมก็คงซัดเซคเนจรมาแล้วเหมือนกัน อาจจะทำผิดได้..." เข้าใจว่าหม่อมฉิมน่าจะเคยมีสามีมาแล้ว หาใช่หญิงที่บริสุทธิ์ผุดผ่อง ต่อมาเมื่อสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ยกทัพขึ้นไปตีเกยไชย เขตเมืองพิษณุโลก จึงรับตัวหม่อมฉิมลงอุปถัมภ์อำรุงด้วย ซึ่งสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเองก็ทรงมีพระราชประสงค์ที่จะชุบเลี้ยงเชื้อพระวงศ์จากกรุงเก่ามาเป็นบาทบริจาริกา ด้วยมุ่งหวังที่จะผสมสายเลือดเจ้าเก่าเข้ากับสายเลือดของพระองค์สตรีสยามในอดีต, หน้า 82

 ราชสำนักธนบุรีและจุดจบ 
สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงรับเจ้านายฝ่ายในจากราชสำนักอยุธยามาชุบเลี้ยงเป็นบาทบริจาริกาจำนวนสี่พระองค์ ได้แก่ เจ้าประทุม (นามเดิม เจ้ามิตร) เจ้าบุปผา (นามเดิม เจ้ากระจาด) เจ้าอุบล และเจ้าฉิม ซึ่งเหตุการณ์ทั้งหมดเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วหลังการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง เจ้านายเหล่านี้ล้วนขาดที่พึ่งในช่วงผลัดเปลี่ยนราชวงศ์ การช่วงชิงอำนาจราชสำนักฝ่ายในจึงน่าจะเป็นทางออกที่ดีที่สุดสำหรับเจ้าผู้หญิง แม้จะต้องร่วมเรียงเคียงหมอนกับผู้ที่ฆ่าพระบิดาของตนเอง และรายล้อมไปด้วยเจ้าฝ่ายในที่เป็นศัตรูทางการเมืองของพระบิดา กล่าวกันว่าหม่อมฉิมนั้นปรนนิบัติพัดวีพระราชสวามีเป็นอย่างดีจนเป็นที่ต้องพระราชหฤทัย ถวายงานคู่กับหม่อมอุบล พระธิดาในกรมหมื่นเทพพิพิธ ซึ่งรักใคร่เข้ากันได้ดีจึงให้บรรทมคู่ซ้ายขวา ดังปรากฏความใน จดหมายความทรงจำของพระเจ้าไปยิกาเธอ กรมหลวงนรินทรเทวี ระบุความไว้ว่า "...บุตรกรมหมื่นเทพพิพิธ หม่อมมงคล หม่อมพควม พี่หม่อมอุบล บุตรเจ้าฟ้าจีด [คือหม่อมฉิม] เลี้ยงเสมอกันทั้ง ๔ คน แต่โปรดหม่อมฉิม หม่อมอุบล ประทมอยู่คนละข้าง..." ด้วยเหตุนี้บรรดาเจ้าหญิงที่รับราชการเป็นบาทบริกาท่านอื่นเกิดคิดริษยา โดยเฉพาะหม่อมประทุม (นามเดิมหม่อมมิตร) เพ็ดทูลสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีว่าหม่อมฉิมและหม่อมอุบลเป็นชู้กับชิดภูบาลและชาญภูเบศร์มหาดเล็กฝรั่งที่คอยไล่จับหนูในราชสำนัก แล้วยังกล่าวหาอีกว่าฝรั่งสองคนนี้ยังเล่นชู้กับนางรำอีกสี่คน ดังปรากฏความว่า "...วิบัติหนูกัดพระวิสูตร รับสั่งให้ชิดภูบาล ชาญภูเบศร์ ฝรั่งคนโปรดทั้งคู่ให้เข้ามาไล่จับหนูใต้ที่เสวย (แล) ในที่ (บรรทม) ด้วย เจ้าประทุมทูลว่าฝรั่งเปนชู้กับหม่อมฉิม หม่อมอุบล กับคนรำ ๔ คน เปน ๖ คนด้วยกัน..."

สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงมีพระดำรัสตรัสถาม แม้หม่อมอุบลจะทูลความจริงแต่พระราชสวามีก็มิทรงรับฟัง หม่อมฉิมซึ่งมีโวหารกล้าจึงเป็นผู้รับสัตย์แล้วกล่าวว่า "...ยังจะอยู่เปนมเหสีขี้ซ้อนฤๅ มาตายตามพ่อเจ้าเถิด..." เมื่อได้ยินความดังนั้นหม่อมอุบลจึงพลอยรับตาม ทั้งสองจึงถูกสำเร็จโทษโดยการเฆี่ยนแล้วเอาน้ำเกลือราดรด แล้วประหารชีวิตด้วยการผ่าอกเอาเกลือทา แล้วตัดมือตัดเท้าประจาน ซึ่งในขณะนั้นหม่อมอุบลมีครรภ์อยู่สองเดือน

หลังการสำเร็จโทษ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงไม่สบายพระทัย แล้วตรัสว่าจะตายตามหม่อมอุบล ร้อนไปถึงท้าวทรงกันดาล (ทองมอญ) และเตี่ยหม่อมทองจันทน์นิมนต์พระเข้ามาชุมนุมสงฆ์ถวายพระพรสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีเพื่อขอชีวิต เมื่อสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีกลับมามีสติสมประดีแล้วจึงพระราชทานเงินแก่ผู้ตามเสด็จ

 พงศาวลี 

</center>

 เชิงอรรถ 
 หมายเหตุ 

 พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา ระบุว่าสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีไปรับหม่อมฉิมพร้อมกับเจ้านายฝ่ายในพระองค์อื่น ๆ เมื่อคราวตีค่ายโพธิ์สามต้น ระบุเนื้อหาไว้ ความว่า
"...ในเขตแดนแว่นแคว้นสยามประเทศ เหตุว่าหาเจ้าแผ่นดินจะปกครองบมิได้ เหมือนดุจสัตถันดรกัล์ปและทุพภิกขันดรกัล์ป และพระราชวงศานุวงศ์ ซึ่งเหลืออยู่พม่ามิได้เอาไปนั้น ตกอยู่ ณ ค่ายโพธิ์สามต้นก็มีบ้าง ที่หนีไปเมืองอื่นนั้นก็มีบ้าง และเจ้าฟ้าสุริยา 1 เจ้าฟ้าพินทวดี 1 เจ้าฟ้าจันทวดี 1 พระองค์เจ้าฟักทอง 1 ทั้ง 4 พระองค์นี้ เป็นราชบุตรีพระพุทธเจ้าหลวงในพระบรมโกศ และเจ้ามิตรบุตรีกรมพระราชวัง 1 หม่อมเจ้ากระจาดบุตรีกรมหมื่นจิตรสุนทร 1 หม่อมเจ้ามณีบุตรีกรมหมื่นเสพภักดี 1 หม่อมเจ้าฉิมบุตรีเจ้าฟ้าจีด 1 เจ้าทั้งนี้ตกอยู่กับพระนายกอง ณ ค่ายโพธิ์สามต้น อนึ่งพระองค์เจ้าทับทิมบุตรีสมเด็จพระอัยกานั้น พวกข้าไทพาหนีออกไป ณ เมืองจันทบูร เจ้าตากก็สงเคราะห์รับเลี้ยงดูไว้..." 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 





หมวดหมู่:ราชวงศ์บ้านพลูหลวง
หมวดหมู่:พระภรรยาในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
หมวดหมู่:หม่อมเจ้าหญิง
หมวดหมู่:ชาวไทยที่ถูกประหารชีวิต
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากความรุนแรง
หมวดหมู่:เจ้าหญิงกรุงศรีอยุธยา
หมวดหมู่:หม่อม