กรรติก (มีด)

กรรติก หรือ ชีคูก (; ,) หมายถึงมีดปอกหนังขนาดเล็กแบบถือมือ รูปจันทร์เสี้ยว สำหรับใช้ในพิธีกรรมของตันตระในพุทธศาสนานิกายวัชรยาน กรรติกเป็น "หนึ่งในคุณลักษณะอันสำคัญของเทพเจ้าตันตระปางดุร้าย" อีกชื่อหนึ่งของมีดกรรติกคือ "มีดของพระฑากิณี" 

ในประติมานวิทยาวัชรยาน โดยทั่วไปมักปรากฏกรรติกนี้ถือในมือขวาของพระฑากิณี แต่ก็สามารถพบถือโดยเทพเจ้าชายบางองค์ที่ไม่ปรากฏบ่อย (esoteric) เช่นปางหนึ่งของพระยมานตกะ เช่นเดียวกับที่ฆัณฏากับวัชระมักปรากฏคู่กันเป็นวัตถุพิธีในวัตรและประติมานวิทยาของวัชรยาน กรรติกมักปรากฏคู่กับถ้วยกะโหลกกปาละ 

รูปของมีกรรติกซึ่งเป็นรูปจันทร์เสี้ยวที่มีปลายให้จับอีกฝั่งหนึ่งได้มาจากมีดแล่สัตว์โดยธรรมเนียมแบบอินเดีย

ประติมานวิทยาของพระวัชรโยคินีมักมีกรรติกปรากฏอยู่ด้วย ในประติมานวิทยาของพระฑากิณีและยิดัมมักปรากฏมีดกรรติกในมือขวา และกปาละในมือซ้าย ซึ่งแสดงถึง "ความเป็นหนึ่งระหว่างปัญญากับอุปายะ ที่แยกขาดจากกันมิได้"

อ้างอิง

บรรณานุกรม

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธแบบทิเบต
หมวดหมู่:อาวุธ
หมวดหมู่:วัชรยาน