ตำบลไทรโยค

ไทรโยค เป็น 1 ใน 7 ตำบลของอำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี เป็นที่ตั้งของที่ทำการอุทยานแห่งชาติไทรโยค  และมีพื้นที่ในอุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ เป็นที่ตั้งของโรงพยาบาลแห่งที่ 2 ของอำเภอไทรโยค คือ โรงพยาบาลสมเด็จพระปิยมหาราชรมณียเขต

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลไทรโยคมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลลิ่นถิ่น (อำเภอทองผาภูมิ)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลลิ่นถิ่น (อำเภอทองผาภูมิ) และตำบลแม่กระบุง (อำเภอศรีสวัสดิ์)
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลวังกระแจะ และตำบลท่าเสา
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับสหภาพพม่า

 ประวัติ 
ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 พระองค์ได้เสด็จประพาสต้นทางชลมารคเหนือลำน้ำแควน้อยมาถึงน้ำตกไทรโยค ซึ่งสมัยนั้นยังไม่มีชื่อแต่อย่างใด พระองค์ได้ทอดพระเนตรและเห็นต้นไทรที่ขึ้นอยู่ริมธารน้ำตก ซึ่งขณะนั้นถูกกระแสลมที่ชาวบ้านเรียกว่า "ลมโยกข้าวเบา" พัดโยกไปโยกมา จึงตั้งชื่อน้ำตกว่า "น้ำตกไทรโยค" จากข้อมูลดังกล่าว น่าสันนิษฐานได้ว่า จากเหตุที่ธรรมชาติที่มีลมพัดต้นไทรโยกไปโยกมาจึงเป็นที่มาของน้ำตกไทรโยค จึงตั้งตำบลตามชื่อน้ำตกไทรโยคว่า "ตำบลไทรโยค" 

"ไทรโยค" ชื่อเมืองที่ปรากฏในเอกสารทางประวัติศาสตร์ไทยเป็นครั้งแรก ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ซึ่งเป็นเมือง 1 ใน 7 ด่านของกาญจนบุรี ตั้งขึ้นเพื่อประโยชน์ในทางยุทธศาสตร์เพราะได้ตั้งให้พวกมอญอาสา มอญเชลยและกะเหรี่ยงเป็นเจ้าเมืองปกครองกันเอง เพื่อให้มีเกียรติศัพท์ดังออกไปเมืองพม่าว่ามีหัวเมืองแน่นหนาหลายชั้น และมีหน้าที่คอยตระเวน ด่านฟังข่าวคราวข้าศึกติดต่อกันโดยตลอด เมื่อสงครามว่างเว้นลงแล้ว เจ้าเมืองกรมการเหล่านี้ก็มีหน้าที่ส่งส่วย ทองคำ ดีบุกและสิ่งอื่นๆแก่รัฐบาล โดยเหตุที่ในสมัยนั้นมิได้จัดเก็บภาษีอากรจากพวกเหล่านี้แต่อย่างใด เมืองด่าน 7 เมือง ประกอบด้วยเมืองในแควน้อย 6 เมืองกับแควใหญ่ 1 เมืองคือ เมืองสิงห์ เมืองลุ่มสุ่ม เมืองท่าตะกั่ว เมืองไทรโยค เมืองท่าขนุน เมืองทองผาภูมิ เมืองท่ากระดาน เมืองต่างๆ เหล่าน้ีผู้สำเร็จราชการเมืองยังไม่มีพระนาม ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเป็นภาษาสันสกฤตแก่ผู้สำเร็จเมือง ดังนี้

 เมืองไทรโยค  เป็น พระนิโครธาภิโยค ปัจจุบันเป็นต้นสกุล นิโครธา

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเปลี่ยนแปลงการปกครองให้เป็นมณฑลเทศาภิบาลขึ้นใหม่ เมืองไทรโยคจึงได้ลดฐานะลงเป็น "อำเภอไทรโยค" ต่อมาไทรโยคได้ลดฐานะลงเป็นกิ่งอำเภอในปี พ.ศ. 2449 ขึ้นกับอำเภอสังขละบุรี (ปัจจุบันคืออำเภอทองผาภูมิ) วันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2449 วันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2450 ในปี พ.ศ. 2467 ได้ยุบอำเภอสังขละบุรีลงเป็นกิ่งและตั้งอำเภอวังกะขึ้นแทน จึงให้โอนกิ่งอำเภอไทรโยคไปขึ้นกับอำเภอวังกะ (ปัจจุบันคืออำเภอสังขละบุรี) วันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2467 และให้ย้ายที่ว่าการกิ่งอำเภอไทรโยคจากที่ตำบลไทรโยค ไปที่ตำบลแม่กระบาล

จนถึงปี พ.ศ. 2479 ทางราชการได้ย้ายที่ว่าการกิ่งอำเภอไทรโยค อำเภอวังกะ จากตำบลแม่กระบาล ไปตั้งที่บ้านวังโพ ของตำบลลุ่มสุ่มและโอนย้ายกิ่งอำเภอไทรโยค ของอำเภอวังกะ ไปขึ้นกับอำเภอเมืองกาญจนบุรี วันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2479 ก่อนที่จะจัดตั้งกิ่งอำเภอไทรโยคขึ้นเป็น อำเภอไทรโยค ในปี พ.ศ. 2506 โดยตั้งศูนย์ราชการทั้งหมดไว้ที่ตำบลลุ่มสุ่ม

 การแบ่งเขตการปกครอง 

 การปกครองส่วนภูมิภาค 
ตำบลไทรโยคแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 หมู่บ้าน ได้แก่
หมู่ที่ 1บ้านแก่งประลอม(Ban Kaeng Pralom)หมู่ที่ 2บ้านท่าทุ่งนา(Ban Tha Thung Na)หมู่ที่ 3บ้านทุ่งก้างย่าง(Ban Thung Kang Yang)หมู่ที่ 4บ้านแก่งจอ(Ban Kaeng Cho)หมู่ที่ 5บ้านแม่น้ำน้อย(Ban Mae Nam Noi)หมู่ที่ 6บ้านดาวดึงส์(Ban Daowadueng)หมู่ที่ 7บ้านวังนกแก้ว(Ban Wang Nok Kaeo)หมู่ที่ 8บ้านท่าเตียน(Ban Tha Tian)

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่ตำบลไทรโยคมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพียงแห่งเดียว คือ เทศบาลตำบลไทรโยค ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไทรโยคทั้งหมด ซึ่งเป็นสภาตำบลไทรโยคที่จัดตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2517 วันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2517 และยกฐานะขึ้นเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลไทรโยคในวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2539 วันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2539

เมื่อองค์การบริหารส่วนตำบลไทรโยคมีความเจริญก้าวหน้ามากขึ้น องค์การบริหารส่วนตำบลไทรโยคได้ยกฐานะขึ้นเป็นเทศบาลตำบลไทรโยค วันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2555 ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2555 และมีผลในวันที่ 31 สิงหาคม ปีเดียวกัน

 ประชากร 
พื้นที่ตำบลไทรโยคประกอบด้วยหมู่บ้านทั้งสิ้นจำนวน 8 หมู่บ้าน มีจำนวนประชากร 11,220 คน แบ่งเป็นชาย 5,849 คน หญิง 5,371 คน (เดือนธันวาคม 2565)กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2564." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2565. สืบค้น 24 มกราคม 2565. เป็นตำบลที่มีจำนวนประชากรมากเป็นอันดับ 2 ในอำเภอไทรโยค





* ใน พ.ศ. 2558 มีการรวมผู้ที่ไม่ได้สัญชาติไทยในทะเบียนราษฎร ส่งผลให้ข้อมูลจำนวนประชากรปีดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก
หมู่บ้านพ.ศ. 2565กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2564." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2565. สืบค้น 24 มกราคม 2565.พ.ศ. 2564กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2563." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2564. สืบค้น 18 มีนาคม 2564.พ.ศ. 2563กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2562." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2563. สืบค้น 10 มกราคม 2563.พ.ศ. 2562กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2561." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/E/036/T_0032.PDF 2562. สืบค้น 12 กุมภาพันธ์ 2562.พ.ศ. 2561กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/E/041/22.PDF 2561. สืบค้น 26 กุมภาพันธ์ 2561.พ.ศ. 2560กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat59.htm 2560. สืบค้น 3 มีนาคม 2560.พ.ศ. 2559กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2558." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat58.htm 2558. สืบค้น 16 กุมภาพันธ์ 2559.ท่าทุ่งนา2,8822,8872,8382,7932,7602,7352,723วังนกแก้ว1,9361,9281,9021,8991,8921,8951,899ทุ่งก้างย่าง1,3681,3331,2861,2741,2801,2971,284แก่งประลอม1,3411,3421,3131,2861,2761,2711,253ท่าเตียน1,2201,2091,1381,1071,0831,0671,061แก่งจอ1,0671,0711,0311,0081,0051,001987แม่น้ำน้อย819808813799791789765ดาวดึงส์587594556551549547544รวม11,22011,17210,87710,71710,63610,60210,516

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์เทศบาลตำบลไทรโยค

ไทรโยค
ไทรโยค
หมวดหมู่:เขตแดนไทย–พม่า