กลุ่มภาษามอญ

กลุ่มภาษามอญ (Monic languages) เป็นกลุ่มภาษาหนึ่งของตระกูลภาษา ออสโตรเอเชียติก เป็นกลุ่มภาษาที่มีการใช้งานมาแต่ครั้งโบราณในเขตประเทศไทยและแถบพม่าตอนล่าง

 การจำแนกประเภท 
พอล ซิดเวลล์ (2009:114) เสนอแผนภูมิสำหรับกลุ่มภาษามอญ โดยรวมการจำแนกกลุ่มในอดีตจาก ธีระพันธ์ เหลืองทองคำ (1984) และ เฌราร์ ดิฟโฟลธ (1984)	

 มอญเก่า / มอญดั้งเดิม
ญัฮกุร
เหนือ
กลาง
ใต้
มอญกลาง
วรรณกรรมมอญ
มอญโร (Mon Ro): ภาษาถิ่นเหนือสุด พูดในพื้นที่ หงสาวดี-ปอง-ซี่นไจ
มอญโรตะวันตก: พูดในพื้นที่ตอนเหนือ เมาะตะมะ ถึง สะเทิม
มอญโรตะวันออก: พูดในพื้นที่เล็กๆ ทางฝั่งใต้ของ แม่น้ำไจง์
มอญราว (Mon Rao) : พูดในพื้นที่ มอละมไยน์ ทอดยาวไปทางใต้หลายร้อยกิโลเมตรถึง ทวาย
มอญราวเหนือ
กะมาแวะ
มอญราวใต้
เย่ มอญราว: ชาติพันธุ์มอญใต้สุด
ไทยมอญ (ผสมผสานมอญโรและมอญราว)

 ภาษาดั้งเดิม 
ตัวอย่างชื่อสัตว์และพืชใน กลุ่มภาษามอญดั้งเดิม, ญัฮกุรดั้งเดิม, และมอญดั้งเดิม (ดิฟโฟลธ 1984)Diffloth, Gérard. 1984. The Dvaravati Old Mon languages and Nyah Kur. Monic Language Studies. Chulalongkorn University Printing House, Bangkok.

 สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 
{| class="wikitable sortable"
! สายพันธุ์ !! กลุ่มภาษามอญดั้งเดิม !! ญัฮกุรดั้งเดิม !! มอญดั้งเดิม
|-
| กระแต || *[c/s]naaʔ || *ɕhna̱aʔ || 
|-
| เสือโคร่งอินโดจีน || *klaaʔ || *khla̱aʔ || *kla̱ʔ
|-
| นากใหญ่ขนเรียบ, นากใหญ่ธรรมดา || *phɛɛʔ || *phɛ̱ɛʔ || *phɛ̱ʔ
|-
| กระทิง || *kndiiŋ || *kənti̤iɲ || *kəlɤ̱i̯ɲ
|-
| กวางป่า || *tɓuŋ || *thbu̱ŋ || *ɓɒ̱ɨ̯ŋ
|-
| ละองละมั่ง || *[r]maŋ || *ləma̤ŋ || *mɛ̤a̯ŋ
|-
| เก้งธรรมดา, เก้งหม้อ || *pas || *pa̱j̊ || *pɔ̱h
|-
| เม่นใหญ่แผงคอยาว || *lmliəŋ || *ləmli̤aŋ || *pəli̤ə̯ŋ
|-
| หมีควาย || *kmu̱m || *khmu̱m || *[k]hmi̱m
|}

 สัตว์ปีก 
{| class="wikitable sortable"
! สายพันธุ์ !! กลุ่มภาษามอญดั้งเดิม !! ญัฮกุรดั้งเดิม !! มอญดั้งเดิม
|-
| อีแก || *klʔaak || *kəlʔa̱ak || *həɗa̱i̯c
|-
| นกตบยุงหางยาว || *klwaaʔ || *kəwa̱aʔ || *kəwa̱ʔ
|-
| นกตบยุงหางยาว? || *ʔ[m]blak || *bla̱k || *ʔəplɛ̤a̯k
|-
| อินทรีเหยี่ยว || *liŋ-liəŋ || *liŋ-li̤aŋ || *kəni̤ə̯ŋ
|-
| ไก่ป่า || *tjaaŋ || *chja̱aŋ || *ca̱i̯ɲ
|-
| นกแก้วโม่ง || *kreeɲ || *krə̱əɲ || *krʌ̱i̯ɲ
|-
| นกคุ่ม || *cgɯt || *cəkɯ̤t || *hək[i̤/ɯ̤]t
|-
| แร้งเทาหลังขาว? || *t-[m]-maat || *tə(m)ma̱at || *[k]əma̱t
|-
| นกขมิ้นหัวดำ? || *mit || *mɯ̤t || *mi̤t
|-
| นกเปล้าขาเหลือง || *prgum || *pərkṳm || *həkə̤m
|-
| นกกาเหว่า || *t[]wa(a)w || *t()wa̱w || *kəwa̱o̯
|-
| นกเขาพม่า || *puur || *pu̱ur || *pɒ̱u̯
|}

 สัตว์อื่นๆ 
{| class="wikitable sortable"
! สายพันธุ์ !! กลุ่มภาษามอญดั้งเดิม !! ญัฮกุรดั้งเดิม !! มอญดั้งเดิม
|-
| แมลงสาบ || *sdɛɛʔ || *ɕətɛ̤ɛʔ || *həte̤ʔ
|-
| ผึ้งหลวง || *saaj || *ɕa̱aj || *sa̱i̯
|-
| ตะพาบสวน || *dwiiʔ || *[c/t]həwi̤iʔ || *kwi̤ʔ
|-
| ปลาไหลนา || *doŋ-nooŋ || *kənto̤oŋ ~ *tṳŋ-to̤oŋ || *hələ̤ɨ̯ŋ
|-
| ปลาช่อน || *knlɔɔn || *kənlu̱an || *kəno̤n
|-
| ตะกวดใต้ || *trkɔɔt || *təku̱at || *həko̱t
|}

 พืช 
{| class="wikitable sortable"
! สายพันธุ์ !! กลุ่มภาษามอญดั้งเดิม !! ญัฮกุรดั้งเดิม !! มอญดั้งเดิม
|-
| ไผ่ป่า || *ɟrlaaʔ || *chəla̤aʔ || *həlɛ̤ə̯ʔ
|-
| ยางน่อง || *kɟiiʔ || *kəci̤iʔ || *kji̤ʔ
|-
| หญ้าคา || *cwooʔ || *chwo̱oʔ || *khwɒ̱ɨ̯ʔ
|-
| สะบ้า || *ɟnlɛɛʔ || *khənlɛ̤ɛʔ || *həne̤ʔ
|-
| หว้า || *kriəŋ || *kri̱aŋ || *kri̱ə̯ŋ
|-
| ยางนา, ยางแดง || *g[]jaaŋ || *khəja̤aŋ || *həja̤i̯ɲ
|-
| สีเสียดเปลือก || *sit-siət || *ɕit-ɕi̱at || *kəsə̱t
|-
| เลียงฝ้าย || *klwaan || *kəlwa̱an || *kəlwa̱an
|-
| มะกอกไทย || *[k]ʔiil || *[kh]əʔi̱il || *ʔi̱
|-
| นิโครธ, โพ || *ɟrəj || *chrə̤j || *sɔ̤e̯
|-
| มะขามป้อม || *trluuj || *təlu̱uj || *kəlu̱i̯
|}

 นวัตกรรมคำศัพท์ 
ตัวอย่างนวัตกรรมคำศัพท์กลุ่มภาษามอญ:

{| class="wikitable sortable"
! คำ !! ออสโตรเอเชียติกดั้งเดิม !! กลุ่มภาษามอญดั้งเดิม !! มอญเก่า !! ญัฮกุร
|-
| ‘เข่า’ || *psaɲ || *ɟroːm || – || chròːm
|-
| ‘เงิน’ || *swaːʔ || *knuːj || knuj || khǝnúːj
|-
| ‘ไก่’ || *ʔiər || *tjaːŋ || tyaiŋ || cháːŋ
|-
| ‘หมา’ || *cɔːʔ || *clur || kløw || chúr
|}

 ดูเพิ่ม 
 ภาษามอญ
 ภาษาญัฮกุร

 อ้างอิง 

 Sidwell, Paul (2009). Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art . LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.

อ่านเพิ่ม
 Series: Monic language studies. (1984). Bangkok, Thailand: Chulalongkorn University Printing House.
Diffloth, Gérard. 1984 The Dvaravati Old Mon languages and Nyah Kur. Monic Language Studies. Chulalongkorn University Printing House, Bangkok.
Eppele, John William, Carey Statezni, and Nathan Statezni. 2008. Monic bibliography . Chiang Mai: Payap University.
Eppele, John William, Carey Statezni, and Nathan Statezni. 2008. Monic bibliography with selected annotations . Chiang Mai: Payap University.
Ferlus, Michel. 1983. Essai de phonétique historique de môn. Mon-Khmer Studies 12: 1–90.
Huffman, Franklin E. 1990. Burmese Mon, Thai Mon, and Nyah Kur: a synchronic comparison. Mon-Khmer Studies 16–17: 31–84.

 แหล่งข้อมูลอื่น 
SEAlang Project: Mon–Khmer languages: The Monic Branch. SEAlang Projects.

Old Mon inscriptions. SEAlang Projects.

หมวดหมู่:กลุ่มภาษามอญ