พระยาอนุรักษ์โกษา (ประเวศ อมาตยกุล)

มหาอำมาตย์ตรี พระยาอนุรักษ์โกษา (ประเวศ อมาตยกุล) (18 เมษายน พ.ศ. 2430 – 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2469)ข่าวตาย (หน้า 919-920) เป็นขุนนางชาวไทย เป็นอดีตอธิบดีกรมบัญชีกลาง คนที่ 7 ระหว่างปี 2464–2469 และอดีตองคมนตรีในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

 ประวัติ 
พระยาอนุรักษ์โกษา เกิดเมื่อวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2430 เป็นบุตรชายของ พระอินทราธิบาล ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2469 เนื่องจากอหิวาตกโรค ขณะมีอายุได้เพียง 39 ปี

ด้านชีวิตครอบครัวสมรสกับ คุณหญิงแถม มีธิดาคือ คุณหญิงเยาวมาลย์ บุนนาค ภรรยาของศาสตราจารย์เดือน บุนนาค อดีตเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกาศาสตราจารย์เดือน บุนนาค

 รับราชการ 
พระยาอนุรักษ์โกษา เริ่มต้นรับราชการเป็นเสมียนกรมบัญชีกลาง กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เมื่อปี 2447 ถึงปีถัดมาคือปี 2448 เป็น รองผู้ตรวจบัญชีเงิน ในปี 2450 ท่านไปศึกษาต่อด้านวิชาบัญชีที่ยุโรป ก่อนจะเดินทางกลับในปี 2455 และได้เข้ารับราชการเป็นนายเวรกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ จากนั้นในวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2456 ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงอนุรักษ์โกษา ถือศักดินา 600เลื่อนและตั้งบรรดาศักดิ์ (หน้า 1034) ต่อมาในวันที่ 3 ตุลาคม ศกเดียวกัน ท่านได้รับพระราชทานยศเป็น รองอำมาตย์เอก หลวงอนุรักษ์โกษาพระราชทานยศ (หน้า 1511)

ในวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2457 ท่านได้เลื่อนยศเป็น อำมาตย์โท หลวงอนุรักษ์โกษาพระราชทานยศและเลื่อนยศ (หน้า 2413) ในปีถัดมาได้เลื่อนตำแหน่งเป็น ผู้ช่วยอธิบดีกรมตรวจเงินแผ่นดิน ต่อมาในวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459 ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระในนามเดิม ถือศักดินา 800เลื่อนและตั้งบรรดาศักดิ์ (หน้า 2390) ในวันที่ 8 ธันวาคม ศกเดียวกัน ท่านได้เลื่อนยศเป็น อำมาตย์เอก พระอนุรักษ์โกษาพระราชทานยศ และได้เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2460รายวันพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์

ปี 2462 ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นพระยาในนามเดิม ถือศักดินา 1000 และได้เข้าเฝ้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2462 เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษารายวันพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ ต่อมาในวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2463 ได้เลื่อนตำแหน่งเป็นรักษาราชการแทนอธิบดีกรมบัญชีกลาง แทนที่ พระยาไชยยศสมบัติ (เฉลิม โกมารกุล ณ นคร) ที่ขยับขึ้นไปรับตำแหน่งรองเสนาบดีกระทรวงเกษตราธิการประกาศเรื่องตั้งผู้รั้งตำแหน่งอธิบดีกรมบัญชีกลาง กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ พร้อมกับเลื่อนยศเป็นมหาอำมาตย์ตรี ในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2464 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ท่านเป็นอธิบดีกรมบัญชีกลางประกาศกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ

ในปี 2466 ท่านได้เป็นพระยาพานทอง ในวันที่ 11 มีนาคม ศกเดียวกัน ท่านได้รักษาราชการแทนในตำแหน่ง อธิบดีกรมตรวจเงินแผ่นดินและกรมเจ้าจำนวนแจ้งความกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ต่อมาในวันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2467 ท่านได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นองคมนตรีการพระราชพิธีตั้งองคมนตรี พระพุทธศักราช 2467 (หน้า 68) ในวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2469 ท่านได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นกรรมการแห่งสภากรรมการรถไฟประกาศ ตั้งกรรมการแห่งสภากรรมการรถไฟ

 ตำแหน่ง 
 28 กันยายน พ.ศ. 2463 – กรรมการคลังออมสินแจ้งความกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ
 12 ตุลาคม พ.ศ. 2463 – กรรมการบริษัทแบงก์สยามกัมมาจลทุนแจ้งความเรื่องบริษัทแบงก์สยามกัมมาจลทุนจำกัด

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
 ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งสยามและต่างประเทศต่าง ๆ ดังนี้
 เครื่องราชอิสริยาภรณ์สยาม 
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ฝ่ายหน้า, เล่ม ๔๐ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๖๒๘, ๒๕ พฤศจิกายน ๒๔๖๖
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๓๗ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๖๒๐, ๓๐ มกราคม ๒๔๖๓
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๓๔ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๐๖๗, ๒๐ มกราคม ๒๔๖๐

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ 
  :
 พ.ศ. 2458 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นักบุญมอริซและลาซาลัส ชั้นที่ 5ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับตราต่างประเทศ, เล่ม ๓๒ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๙๖๗, ๕ มีนาคม ๒๔๕๘

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ขุนนางไทย
หมวดหมู่:สกุลอมาตยกุล
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:กรมบัญชีกลาง
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 6