สิบมหาอาคาร

สิบมหาอาคารได้พลิกโฉมปักกิ่ง อาคารใหม่ที่ยิ่งใหญ่เหล่านี้ถูกสร้างขึ้นในขนาดมหึมาและเพียบพร้อมด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกและบริการที่ทันสมัย ช่วยสร้างและเชิดชูภาพลักษณ์ "จีนใหม่" ของเหมา เจ๋อตง พวกเขาได้นิยามปักกิ่งใหม่ให้เป็นเมืองทันสมัยและทันยุค เป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์สังคมนิยมสากลสำหรับอนาคต แต่ในขณะเดียวกันก็ยังคงมีเอกลักษณ์ความเป็นจีนอย่างโดดเด่น และที่สำคัญที่สุดคือ ทำให้ปักกิ่งเป็นเมืองที่ทัดเทียมกับเมืองหลวง "มหาอำนาจ" ที่สำคัญระดับโลกอื่น ๆ เช่น ลอนดอน วอชิงตัน ดี.ซี. และมอสโก

สิบมหาอาคารได้พลิกโฉมปักกิ่ง อาคารใหม่ที่ยิ่งใหญ่เหล่านี้ถูกสร้างขึ้นในขนาดมหึมาและเพียบพร้อมด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกและบริการที่ทันสมัย ช่วยสร้างและเชิดชูภาพลักษณ์จีนใหม่ของเหมา เจ๋อตง อาคารเหล่านี้ได้นิยามปักกิ่งใหม่ให้เป็นเมืองทันสมัยและทันยุค เป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์สังคมนิยมสากลสำหรับอนาคต แต่ในขณะเดียวกันก็ยังคงมีความเป็นจีนอย่างโดดเด่น ที่สำคัญที่สุดคือ ทำให้ปักกิ่งเป็นเมืองที่ทัดเทียมกับเมืองหลวง "มหาอำนาจ" ที่สำคัญระดับโลกอื่น ๆ เช่น ลอนดอน วอชิงตัน ดี.ซี. และมอสโกthumb|วังวัฒนธรรมชาติพันธุ์

อาคาร
อาคารทั้งสิบแห่ง ได้แก่:The People's Daily. 聚焦中国55年：北京的十大建筑 (Focus on China's 55 years: the Ten Great Buildings of Beijing). 2004-09-30.Beijing People's Government. 首都之窗 – 十大建筑 (Beijing Official Website – Ten Great Buildings) 
มหาศาลาประชาชน – ตั้งอยู่ทางขอบตะวันตกของจัตุรัสเทียนอันเหมิน เป็นที่ตั้งของสภานิติบัญญัติสูงสุดของจีน สภาประชาชนแห่งชาติ และยังใช้สำหรับกิจกรรมพิธีการอื่น ๆ
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจีน – เดิมชื่อพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์การปฏิวัติจีน ตั้งอยู่ทางขอบตะวันออกของจัตุรัสเทียนอันเหมินThe People's Daily. “十大建筑”：中国革命历史博物馆 ("Ten Great Buildings": China Revolutionary History Museum). 2004-09-30.
วังวัฒนธรรมชาติพันธุ์ – ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของถนนฉางอานตะวันตก เป็นอาคารขนาดกลางที่ผสมผสานองค์ประกอบการออกแบบของจีนดั้งเดิมเข้าไว้ด้วยกัน ได้รับรางวัลมากมายในฐานะตัวอย่างของการออกแบบสไตล์จีนสมัยใหม่The People's Daily. “十大建筑”：民族文化宫 ("Ten Great Buildings": Nationalities Cultural Palace). 2004-09-30.
สถานีรถไฟปักกิ่ง – ออกแบบโดยสถาปนิก หยาง ถิงเป่าและเฉิน เติ้งอ้าว เป็นสถานีรถไฟโดยสารที่ใหญ่ที่สุดในประเทศจีนในขณะนั้นThe People's Daily. “十大建筑”：北京火车站 ("Ten Great Buildings": Beijing Railway Station). 2004-09-30. ตั้งแต่สร้างเสร็จ สถานีนี้ได้เป็นสถานีปลายทางของเส้นทางภายในประเทศและต่างประเทศหลายสาย รวมถึงเส้นทางไปยังมอสโก อูลานบาตาร์ และเปียงยางBeijing railway station, 北京站 – 历史的回顾 (Beijing Station – Looking back on history) สร้างขึ้นเพื่อทดแทนสถานีรถไฟปักกิ่งเดิมที่เฉียนเหมิน ใกล้จัตุรัสเทียนอันเหมิน ซึ่งสร้างขึ้นใน ค.ศ. 1901Beijing railway station, 北京站 – 车站概况 (Beijing Station – Station overview) 
สนามกีฬาผู้ใช้แรงงาน – สนามกีฬาอเนกประสงค์แห่งนี้ได้รับการปรับปรุงล่าสุดใน ค.ศ. 2004 และปัจจุบันมีความจุ 66,161 ที่นั่ง เคยเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬาแห่งชาติครั้งแรกของสาธารณรัฐประชาชนจีนThe People's Daily. “十大建筑”：北京工人体育场 ("Ten Great Buildings": Beijing Workers' Stadium). 2004-09-30. ถูกรื้อถอนใน ค.ศ. 2020 และสร้างใหม่เป็นสนามฟุตบอลเฉพาะใน ค.ศ. 2022
หอนิทรรศการเกษตรแห่งชาติ – นายกรัฐมนตรีโจว เอินไหลดูแลการวางแผนอาคารนี้ ถูกใช้ครั้งแรกใน ค.ศ. 1959 เพื่อจัดงานนิทรรศการครบรอบสิบปีความสำเร็จทางการเกษตรแห่งชาติThe People's Daily. “十大建筑”：全国农业展览馆 ("Ten Great Buildings": National Agriculture Exhibition Hall). 2004-09-30.
เรือนรับรองเตี้ยวยฺหวีไถ – โรงแรมและกลุ่มเรือนรับรองแห่งนี้สร้างขึ้นบนพื้นที่สวนอายุ 800 ปีที่มีมาแต่สมัยราชวงศ์จิน ผสมผสานองค์ประกอบการออกแบบสถาปัตยกรรมสวนจีนดั้งเดิมเข้าไว้ด้วยกันThe People's Daily. “十大建筑”：钓鱼台国宾馆 ("Ten Great Buildings": Diaoyutai State Guesthouse). 2004-09-30.Diaoyutai State Guesthouse. 楼苑详介 (Building details)  เดิมสงวนไว้สำหรับแขกคนสำคัญที่มาเยือนและเจ้าหน้าที่พรรคคอมมิวนิสต์จีน (ที่มีชื่อเสียงที่สุดคือเจียง ชิงหรือมาดามเหมา) ปัจจุบันเปิดให้บุคคลทั่วไปเข้าใช้บริการได้
โรงแรมหมินจู๋ – ตั้งอยู่บนถนนฉางอานตะวันตก เคยเป็นที่พักของคณะผู้แทนต่างประเทศจำนวนมาก และมักใช้สำหรับการจัดงานแถลงข่าวThe People's Daily. “十大建筑”：民族饭店 ("Ten Great Buildings": Minzu Hotel). 2004-09-30.
โรงแรมจีนโพ้นทะเล – โรงแรมจีนโพ้นทะเลแห่งเดิมถูกรื้อถอนในทศวรรษ 1990The People's Daily. “十大建筑”：华侨大厦 ("Ten Great Buildings": Overseas Chinese Hotel). 2004-09-30. อาคารใหม่บนพื้นที่เดิมในปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของเครือ Prime HotelPrime Hotel. Prime Hotel Beijing
พิพิธภัณฑ์การทหารแห่งการปฏิวัติประชาชนจีน – ตั้งอยู่บนถนนฟู่ซิงในปักกิ่ง เป็นพิพิธภัณฑ์สงครามขนาดใหญ่และครอบคลุมเพียงแห่งเดียวในประเทศจีน นิทรรศการมุ่งเน้นไปที่สงครามในศตวรรษที่ 20 โดยเฉพาะสงครามกลางเมืองจีน แต่ยังครอบคลุมถึงสงครามและอาวุธโบราณและสมัยใหม่อื่น ๆBeijing People's Government. 首都之窗 – 中国革命军事博物馆  (Beijing Official Website – Chinese People's Revolutionary Military Museum)  อาคารหลักมีความสูงเจ็ดชั้นตรงกลางและมีหอคอยยอดแหลมอยู่ด้านบน มีปีกสองข้างสูงสี่ชั้นยื่นออกไปทั้งสองข้างPeople's Liberation Army Daily. 军事博物馆简介 (Introduction to the Military Museum) 

 ประวัติศาสตร์ 
ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1958 คณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีนมีมติให้ก่อสร้างอาคารต่าง ๆ โดยมีคำสั่งว่าต้องแล้วเสร็จก่อนวันชาติ ค.ศ. 1959 เพื่อเป็นการฉลองครบรอบสิบปีแรกของการก่อตั้ง "จีนใหม่" ว่าน หลี่ รองนายกเทศมนตรีปักกิ่งและเลขาธิการคณะกรรมการพรรคคอมมิวนิสต์จีนประจำเทศบาลกรุงปักกิ่ง ส่งมอบคำสั่งนี้ให้แก่รัฐบาลเทศบาลปักกิ่งในวันที่ 5 กันยายน ค.ศ. 1958

วันที่ 8 กันยายน ผู้เชี่ยวชาญ 1,000 คนจากสถาบันออกแบบและหน่วยงานก่อสร้างของปักกิ่งได้รวมตัวกันเพื่อประชุมระดมพลสำหรับโครงการนี้ ในการกล่าวสุนทรพจน์ในที่ประชุมระดมพล ว่านอธิบายถึงจุดประสงค์ของอาคารเหล่านี้ว่าเพื่อสะท้อนให้เห็นถึง "ความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ในด้านการผลิตภาคอุตสาหกรรมและเกษตรกรรม รวมถึงในด้านอื่น ๆ อีกมากมาย หลังสิบปีของการพัฒนาจีนใหม่" ว่านกล่าวว่า "สถาปนิกที่ออกแบบโครงการเหล่านี้ไม่ได้เข้าร่วมเพื่อชื่อเสียงส่วนตัวของตนเอง แต่เพื่อเกียรติของชาวจีน 600 ล้านคนที่อาคารเหล่านี้เป็นตัวแทน พวกเราแต่ละคนเป็นเพียงหนึ่งใน 600 ล้านคนนั้น"

ผู้เข้าร่วมในกระบวนการเสนอการออกแบบสามารถส่งข้อเสนอของตนเองแบบเดี่ยวหรือเป็นกลุ่มได้ เมื่อสิ้นสุดกระบวนการยื่นข้อเสนอสำหรับแต่ละขั้นตอนของการออกแบบ กลุ่มต่าง ๆ จะมารวมตัวกันเพื่ออภิปรายผลงานของกันและกัน โดยมีแนวคิดที่จะเรียนรู้จากกันและกันและสามารถชดเชยข้อบกพร่องของแต่ละคน เมื่อได้ข้อสรุปร่วมกันแล้ว นักออกแบบก็จะแยกย้ายกันไปทำงานในส่วนของข้อเสนอของตนในขั้นตอนถัดไป กระบวนการนี้ถูกอธิบายว่าเป็นกระบวนการ "รวมศูนย์" หรือ "บูรณาการจุดแข็งของทุกฝ่าย"

การออกแบบดำเนินไปอย่างรวดเร็วกว่าสำหรับอาคารเจ็ดหลังที่ไม่ได้ตั้งอยู่บริเวณจัตุรัสเทียนอันเหมิน และช้ากว่าสำหรับอาคารสามหลังที่ตั้งอยู่บริเวณจัตุรัส ซึ่งถือว่าเป็นอาคารที่มีความสำคัญที่สุด เพื่อส่งเสริมให้เกิดนวัตกรรมสำหรับโครงการเหล่านี้ โจว เอินไหลสนับสนุนให้ประชาชนทั่วไปและนักศึกษาส่งผลงานเข้าร่วมประกวด ท้ายที่สุด มีการส่งแบบอาคารมากกว่า 400 แบบสำหรับสิบมหาอาคาร ทั้งจากมือสมัครเล่นและมืออาชีพ

ด้วยข้อจำกัดทางการเงิน ในการประชุมในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1959 ที่โจวจัดขึ้นที่จงหนานไห่ ขอบเขตของสิบมหาอาคารจึงถูกปรับเปลี่ยน โดยอาคารบางแห่งที่เคยถูกวางแผนไว้ก่อนหน้านี้ถูกลดขนาด รวมเข้าด้วยกัน หรือถูกแทนที่ด้วยอาคารที่มีขนาดเล็กกว่า

สิบมหาอาคารได้พลิกโฉมปักกิ่ง อาคารใหม่ที่ยิ่งใหญ่เหล่านี้ถูกสร้างขึ้นในขนาดมหึมาและเพียบพร้อมด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกและบริการที่ทันสมัย ช่วยสร้างและเชิดชูภาพลักษณ์ "จีนใหม่" ของเหมา เจ๋อตง อาคารเหล่านี้ได้นิยามปักกิ่งใหม่ให้เป็นเมืองทันสมัยและทันยุค เป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์สังคมนิยมสากลสำหรับอนาคต แต่ในขณะเดียวกันก็ยังคงมีความเป็นจีนอย่างโดดเด่น ที่สำคัญที่สุดคือ ทำให้ปักกิ่งเป็นเมืองที่ทัดเทียมกับเมืองหลวง "มหาอำนาจ" ที่สำคัญระดับโลกอื่น ๆ เช่น ลอนดอน วอชิงตัน ดี.ซี. และมอสโก

เมื่อเร็ว ๆ นี้ ได้มีการรวบรวมรายชื่อสิยมหาอาคารของปักกิ่งที่สร้างขึ้นในทศวรรษ 1980, 1990 และ 2000 (จนถึงปัจจุบัน) อย่างไรดี รายชื่ออาคารชุดดั้งเดิมจาก ค.ศ. 1959 ยังคงได้รับการยกย่องว่าเป็นชุดที่โดดเด่นและเป็นนิยามของแนวคิดนี้อย่างแท้จริง

โครงการศิลปะ
โครงการศิลปะที่จัดทำขึ้นพร้อมกับการก่อสร้างสิบมหาอาคารนั้นมีขอบเขตกว้างขวางมาก ประกอบด้วยภาพวาด จิตรกรรมฝาผนัง และประติมากรรมรวมกว่า 345 ชิ้น เพื่อใช้ตกแต่งอาคารใหม่เหล่านี้ ผลงานหลายชิ้นสร้างสรรค์ขึ้นในรูปแบบจิตรกรรมจีนโบราณ ขณะที่บางชิ้นเป็นรูปแบบสัจนิยมสังคมนิยม มหาศาลาประชาชนได้รับความสนใจจากคณะกรรมการเป็นอย่างมาก แต่โครงการนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่อาคารแห่งนี้เท่านั้น ส่วนหนึ่งของการตกแต่งภายในมหาศาลาคือการจัดห้องสำหรับผู้แทนจากแต่ละมณฑลให้สอดคล้องกับศิลปะประจำภูมิภาคโดยศิลปินจากมณฑลนั้น ๆ จุดเด่นทางศิลปะของอาคารแห่งนี้คือภาพวาดขนาดใหญ่โดยฟู่ เป้าฉือและกวน ชานเยฺว่ที่สร้างสรรค์ขึ้นสำหรับบันไดหลัก มีชื่อว่า แผ่นดินนี้งดงามอุดมสมบูรณ์ ซึ่งเป็นหนึ่งในภาพวาดบนกระดาษที่ใหญ่ที่สุดในประเทศจีน มีขนาด 5.5 x 9 เมตรCraig Clunas. Art in China. Oxford University Press. 1997. p. 213.  ภาพวาดนี้มีที่มาจาก บทกวีสรรเสริญหิมะ ของเหมา เจ๋อตง และมีการคัดลายมือชื่อเรื่องของเหมาใส่ไว้ด้วย

สถาปัตยกรรม
อาคารเหล่านี้ได้รับการออกแบบโดยสมาชิกของสถาบันออกแบบสถาปัตยกรรมปักกิ่ง ซึ่งทำงานร่วมกับสำนักผังเมืองปักกิ่งและกระทรวงการก่อสร้างPeter G. Rowe, Seng Kuan. Architectural Encounters With Essence and Form in Modern China. MIT Press. 2002.  สถาปนิกได้ผสมผสานสถาปัตยกรรมสามรูปแบบหลักเข้าด้วยกัน ได้แก่ นวยุคนิยมในรูปแบบสากล สัจนิยมสังคมนิยมที่แสดงออกในรูปแบบสถาปัตยกรรมสตาลิน และประวัติศาสตรนิยมที่อิงจากสถาปัตยกรรมจีนดั้งเดิม

ณ ขณะนั้น สถาปัตยกรรมจีนได้รับอิทธิพลจากการทบทวนรูปแบบทางประวัติศาสตร์ของตนเองผสมผสานกับอิทธิพลจากภายนอก มีการถกเถียงกันอย่างเข้มข้นในวารสารต่างๆ เช่น Architectural Journal ก่อนที่จะมีการก่อสร้าง โดยมีการทำความเข้าใจและพิจารณาแนวคิดเรื่องประวัติศาสตร์ ความทันสมัย และอิทธิพลกันใหม่ ข้อวิจารณ์ประการหนึ่งของโครงการนี้คือแม้จะสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับสถาบันทางการเมืองและวัฒนธรรม แต่โครงการสาธารณะเหล่านี้กลับล้มเหลวในการจัดหาที่อยู่อาศัยที่เพิ่มขึ้นตามที่จำเป็นSang Ye, Miriam Lang. China Candid: The People on the People's Republic. University of California Press. 2006. p. 76.  อย่างไรดี ภายหลังประเทศจีนก็มีการก่อสร้างที่อยู่อาศัยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงปลายศตวรรษ สถาปัตยกรรมสมัยใหม่นำวิธีการก่อสร้างแบบใหม่ที่ประหยัดและเป็นเหตุเป็นผลมาสู่จีน เช่นเดียวกับที่นำมาสู่โลกตะวันตก และอาคารสไตล์โมเดิร์นในกลุ่มนี้ได้รับการตกแต่งน้อยที่สุดจากโครงการศิลปะสาธารณะ ตัวอย่างเช่น สนามกีฬาผู้ใช้แรงงาน โรงแรมหมินจู๋ และโรงแรมจีนโพ้นทะเล หลักการของสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ในเรื่องการใช้งานและโครงสร้างได้ถูกนำมาใช้ในอาคารเหล่านี้ แต่สิ่งเหล่านี้ก็ได้รับอิทธิพลทั้งจากทุนนิยมตะวันตกและแนวคิดของชนกรรมาชีพในสหภาพโซเวียต ตัวอย่างของอาคารสิบแห่งที่ได้รับแรงบันดาลใจจากสถาปัตยกรรมโซเวียต ได้แก่ มหาศาลาประชาชน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจีน และพิพิธภัณฑ์ทหารปฏิวัติประชาชนจีน มหาศาลาประชาชนและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจีนที่อยู่ตรงข้ามกันในจัตุรัสยังคงใช้เลขศาสตร์ โดยแต่ละแห่งมีเสาตั้งอิสระสิบต้นบนด้านหน้าอาคาร ลักษณะทางสถาปัตยกรรมของอาคารที่ได้รับแรงบันดาลใจจากสถาปัตยกรรมดั้งเดิมของจีนประกอบด้วยหลังคาขนาดใหญ่และหนักที่ปูด้วยกระเบื้องเซรามิก ซึ่งมักซ้อนกันหลายชั้นเพื่อรำลึกถึงรูปทรงสูงของเจดีย์ ลักษณะเด่นอีกประการคือมุมที่โค้งขึ้นและสันหลังคาที่โค้งบนขอบปั้นหยา ใต้หลังคาที่หนาและซับซ้อนเหล่านี้เป็นชั้นของคานและโครงยึดที่เรียกว่า โต๋วก่ง ตัวอย่างของสถาปัตยกรรมประเภทนี้ในบรรดาสิบมหาอาคาร ได้แก่ สถานีรถไฟปักกิ่ง วังวัฒนธรรมชาติพันธุ์ และหอนิทรรศการเกษตรแห่งชาติ

 ดูเพิ่ม 
สมาคมการผังเมืองจีน
สถาปัตยกรรมจีน
การผังเมืองในประเทศจีน
โครงการใหญ่ ของฟร็องซัว มีแตร็อง

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 ประวัติศาสตร์สืบมหาอาคาร

หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในปักกิ่ง
หมวดหมู่:การผังเมืองในประเทศจีน
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างที่สร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2502