การปลดล็อกบูตโหลดเดอร์

การปลดล็อกบูตโหลดเดอร์ ()
เป็นวิธีการปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่อง (bootloader) การล็อกเป็นวิธีรักษาความปลอดภัยที่ปกติทำให้ปลุกเครื่อง (บูตเครื่อง) ได้อย่างปลอดภัย การปลดล็อกจะทำให้สามารถเปลี่ยนระบบที่ปกติจะทำไม่ได้ เช่น การติดตั้ง custom firmware (ที่เรียกว่า custom ROM สำหรับแอนดรอยด์) จริง ๆ แล้ว ตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องบางอย่างก็ไม่ได้ล็อก บางอย่างก็ปลดล็อกได้ด้วยรายคำสั่งธรรมดา บางอย่างต้องขอความช่วยเหลือจากบริษัทผู้ผลิต บางอย่างก็ปลดล็อกไม่ได้โดยจะสามารถทำได้ก็ต่อเมื่อมีจุดอ่อนในอุปกรณ์/ซอฟต์แวร์เท่านั้น

การปลดล็อกบูตโหลดเดอร์ยังอาจทำเพราะเหตุผลทางนิติเวชอีกด้วย เช่น เพื่อหาหลักฐานดิจิทัลจากสมาร์ทโฟน โดยใช้อุปกรณ์เช่น Cellebrite UFED

 พื้นเพ 
การปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมการปลุกเครื่อง ปกติจะล้มเลิกประกันของผลิตภัณฑ์ และอาจทำให้อุปกรณ์ถูกขโมยข้อมูลได้ง่าย
สำหรับ การเปิดโหมดผู้พัฒนา (developer mode) ซึ่งมีผลเหมือนกับการปลดล็อกบูตโหลดเดอร์ จะทำให้ระบบปลอดภัยลดลงกว่าปกติ
สำหรับและโครมโอเอส การปลดล็อกอาจทำให้เสียข้อมูล เพราะข้อมูลบางอย่างจะเก็บสำรองไม่ได้ถ้าไม่ได้สิทธิของรูต

การล็อกบูตโหลดเดอร์ในบางกรณีอาจจะไม่สมควร เช่น นักข่าวผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับคอมพ์คนหนึ่ง พิจารณาการล็อกบูตโหลดเดอร์สำหรับโทรศัพท์ในโปรแกรม Qualcomm Snapdragon Insiders ว่าเป็นความผิดพลาด 
เพราะโทรศัพท์มุ่งเฉพาะผู้ใช้ที่ชำนาญ

 แพลตฟอร์ม 
 แอนดรอยด์ 
การปลดล็อกบูตโหลดเดอร์ มักจะทำเมื่อกำลังทำการเพื่อให้ได้สิทธิรูตจากเครื่อง หรือว่าเพื่อจะติดตั้ง custom ROM โดยไม่ต้องรูตเครื่อง

+ การปลดล็อกบูตโหลดเดอร์ของแอนดรอยด์เมื่อปี2024	 ผู้ผลิต  ระดับความยาก  วิธี 	 กูเกิล  ง่าย (แบบไม่ล็อกกับบริษัทโทรศัพท์)  รายคำสั่ง (แบบที่ไม่ล็อกกับบริษัทโทรศัพท์ หรือแบบที่จ่ายเงินให้บริษัทโทรศัพท์ครบแล้ว)	 ซัมซุง  ง่าย (นอกทวีปอเมริกาเหนือ )ทำไม่ได้ (อเมริกาเหนือ)  การตั้งค่าการพัฒนา (ยกเว้นรุ่นโทรศัพท์มือถือในอเมริกาเหนือ) อย่างไรก็ตาม หากมีการแฟลชเฟิร์มแวร์ที่แก้ไขหรือกำหนดเอง Samsung Knox จะถูกสะดุดอย่างถาวร ดังนั้น Samsung Wallet, Secure Folder และแอปพลิเคชันที่ใช้กรอบงาน Knox จะไม่สามารถใช้งานได้อย่างถาวรแม้ว่าโปรแกรมโหลดบูตจะถูก ล็อคอีกครั้ง (อุปกรณ์ Samsung บางรุ่นไม่มี Knox เช่น J7 Prime ไม่มี Knox eFuse)	 OnePlus  ง่าย (เมื่อไม่ล็อกกับบริษัทโทรศัพท์)ปานกลาง (เมื่อล็อกกับบริษัทโทรศัพท์)  รายคำสั่ง ยกเว้นแบบที่ล็อกกับบริษัทโทรศัพท์ ซึ่งจะต้องใช้โค้ดปลดล็อก	 เสียวหมี่  ยาก (นอกประเทศจีนแผ่นดินใหญ่)
ยากมาก (จีนแผ่นดินใหญ่) เพิ่มบัญชี Mi, ขอรหัสผ่านซอฟต์แวร์ Windows เท่านั้น, รอ 3 วันบน HyperOS หรือ 1 สัปดาห์สำหรับ MIUI (จำกัดหนึ่งอุปกรณ์ต่อเดือนและสามอุปกรณ์ต่อปี) บนอุปกรณ์ที่มี Xiaomi HyperOS นอกจีนแผ่นดินใหญ่ คุณต้องขออนุญาตปลดล็อค Bootloader สำหรับบัญชี Xiaomi ของคุณในแอป Xiaomi Community ก่อนจึงจะสามารถดำเนินการปลดล็อค Bootloader ได้ บัญชี Xiaomi ของคุณต้องมีอายุอย่างน้อย 1 เดือนจึงจะมีสิทธิ์ สำหรับอุปกรณ์จีนแผ่นดินใหญ่ที่มี Xiaomi HyperOS คุณจะต้องไปถึง Xiaomi Community ระดับ 5 และทำการสอบและผ่านการให้คะแนนด้วยตนเองก่อนจึงจะสามารถเพิ่มบัญชีของคุณได้ ในอุปกรณ์บางรุ่นที่มีระบบ Mediatek บนชิป อาจเป็นไปได้ที่จะปลดล็อคโดยใช้ MTKClient ซึ่งเป็นเครื่องมือของบุคคลที่สาม	 โซนี่  ปานกลาง  รายคำสั่ง โดยต้องขอโค้ดจากเว็บไซต์ของบริษัท 	 Fairphone  ปานกลาง  รายคำสั่ง โดยต้องขอโค้ดจากเว็บไซต์ของบริษัทหรือฟอรั่ม 	 โมโตโรลา  ปานกลาง (ไม่ใช่ Verizon, AT&T, Tracfone)
เป็นไปไม่ได้ (Verizon, AT&T, Tracfone) รายคำสั่ง ขอรหัสได้ที่เว็บไซต์ของบริษัท 	 Realme  ปานกลาง-ยาก (จีนแผ่นดินใหญ่และอินเดีย)
เป็นไปไม่ได้ (ทั่วโลก) รายคำสั่ง หลังจากติดตั้งแอปทดสอบเชิงลึกและส่งแอปพลิเคชันสำหรับการทดสอบเชิงลึก 	 Nothing  ง่าย  รายคำสั่ง 	 หัวเว่ย  ปานกลาง-ยาก (Kirin SoCs, โทรศัพท์ Huawei บางรุ่น)
เป็นไปไม่ได้ เนื่องจากบริการปลดล็อคปิดตัวลง (อุปกรณ์อื่น ๆ) โทรศัพท์ Huawei บางรุ่นที่ใช้ Kirin SoC สามารถปลดล็อค bootloader ผ่าน Potatonv: https://www.xda-developers.com/huawei-honor-bootloader-unlock-potatonv/
อุปกรณ์อื่น ๆ: ไม่มี	 OPPO  ง่าย (MediaTek) หรือโทรศัพท์ที่ซื้อในจีนแผ่นดินใหญ่
ปานกลาง (Snapdragon) เฉพาะโทรศัพท์ในรายการสนับสนุนเท่านั้นที่สามารถปลดล็อคโทรศัพท์ OPPO ที่ใช้ Snapdragon ได้ โทรศัพท์ที่ไม่อยู่ในรายชื่อสนับสนุนยังคงสามารถทำได้หากใช้เครื่องมือแบบชำระเงินหรือที่เรียกว่า UnlockTool โดยไม่ต้องใช้เครื่องมือแบบชำระเงิน มันคงเป็นไปไม่ได้ที่จะปลดล็อค การปลดล็อคสามารถทำได้บน Mediatek SoC บางตัวผ่าน MTKClient โปรดทราบว่าไบนารีของ fastboot ถูกลบออกหรือล็อคด้วยคีย์ RSA	 HMD-Nokia  ทำไม่ได้  	วีโว่ ทำไม่ได้ 	 LG  ทำไม่ได้ 	 Tecno  ง่าย  รายคำสั่ง 	 Infinix  ทำไม่ได้  	 TCL  ทำไม่ได้  

 ประวัติ 
ตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องของโทรศัพท์กูเกิล Nexus และ Pixel สามารถปลดล็อกได้โดยใช้รายคำสั่ง fastboot คือ fastboot oem unlock หรือ fastboot flashing unlock

ในปี2011 แม้โมโตโรลาจะแจกจำหน่ายตัวปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องสำหรับ Droid Razr แต่บริษัทโทรศัพท์ก็ได้เอาโปรแกรมนี้ออกจากรุ่นที่ตนใช้ 

ปี2011 โซนี่โมบายล์ได้แจกจำหน่ายซอฟต์แวร์ปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่อง
แต่ผู้ใช้จะต้องให้เลข IMEI แก่เว็บไซต์ของโซนี่
ในปี2012 เอซุสได้แจกจำหน่ายโปรแกรมปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องสำหรับโทรศัพท์รุ่น Asus Transformer Prime TF201

ในปี2012 โมโตโรลาได้แจกจำหน่ายโปรแกรมปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องโดยมีข้อจำกัด
คือผู้ใช้จะต้องยอมรับเงื่อนไขสัญญาและสร้างบัญชีก่อนที่จะปลดล็อกโทรศัพท์รุ่น Moto G ได้ 

โทรศัพท์ HTC มีล็อกพิเศษที่เพิ่มขึ้น ซึ่งเรียกว่า "S-OFF/S-ON"

ตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องบางอย่างสามารถปลดล็อกได้ด้วยการแฮ็ก หรือใช้วิธีที่ผู้ผลิตระบุ
วิธีหลังปกติจะลบข้อมูลออกจากอุปกรณ์ทั้งหมด
อนึ่ง ผู้ผลิตบางรายยังห้ามไม่ให้ปลดล็อกโทรศัพท์ที่ล็อกอยู่กับบริษัทโทรศัพท์ 
ส่วนโทรศัพท์และแท็บเล็ตของซัมซุงในสหรัฐหรือแคนาดา ไม่อนุญาตให้ปลดล็อกไม่ว่าจะล็อกอยู่กับบริษัทโทรศัพท์หรือไม่ 

ในปี2018 ผู้พัฒนาโปรแกรมในกลุ่ม XDA Developers ได้เริ่มให้บริการปลดล็อกสำหรับสมาร์ทโฟนของโนเกียบางรุ่น
ต่อมาในปี2021 ก็ได้ให้บริการปลดล็อกสำหรับโทรศัพท์ Samsung Galaxy S20 และ Samsung Galaxy S21

ในปี2019 หัวเว่ยประกาศว่าจะให้ผู้ใช้ปลดล็อกโทรศัพท์ชุด Mate 30 แต่ตอนหลังก็เปลี่ยนใจ
และก็ไม่ได้ให้โค้ดสำหรับปลดล็อกอีกเลยตั้งแต่ปี2018
โปรแกรมเจาะช่องโหว่ชื่อว่า checkm30 ได้พัฒนาขึ้นเพื่อใช้ปลดล็อกโทรศัพท์หัวเว่ยที่ใช้ชิป HiSilicon

ในปี2021 เมื่อปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องของ Samsung Galaxy Z Fold 3 กล้องก็จะทำงานผิดปกติ
ซึ่งสามารถแก้ไขโดยล็อกตัวโหลดอีก
ต่อมาซัมซุงก็ได้แก้ไขปัญหา

 อื่น ๆ 
 ไมโครซอฟท์ 
โปรแกรม WPInternals สามารถใช้ปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องของโทรศัพท์ Nokia Lumia ที่ใช้ระบบปฏิบัติการวินโดวส์โฟน แต่ก็ใช้กับโทรศัพท์  หรือ  ซึ่งใช้ระบบปฏิบัติการเดียวกันไม่ได้
รุ่น 1.0 ได้แจกจำหน่ายเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2015
ในเดือนตุลาคม 2018 ก็ได้เปลี่ยนเป็นซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส เมื่อผู้พัฒนาหลัก (คือ René Lergner ผู้มีนามแฝงว่า HeathCliff74) ได้ลาออกจากโปรเจ็กต์นี้

ตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องของ Windows RT สามารถปลดล็อกได้ด้วยการใช้ช่องโหว่ แต่ต่อมาไมโครซอฟท์ก็ได้อัปเดตปิดช่องโหว่นี้ในปี2016
ระบบ x86 ปกติจะใช้ตัวโหลด UEFI Secure Boot ซึ่งทั่วไปสามารถปลดล็อกได้

 แอปเปิล 
ระบบป้องกัน ROM ปลุกเครื่องในอุปกรณ์ไอโอเอสที่มีหน่วยประเมินผลกลาง A11 หรือเก่ากว่านั้นสามารถปลดได้ด้วยช่องโหว่ทางฮาร์ดแวร์ที่รู้จักกันว่า checkm8 จึงทำให้สามารถใช้ระบบปฏิบัติการอื่น ๆ บนเครื่องได้

แมคอินทอชที่ใช้ชิป Apple Silicon สามารถปลดล็อกได้
แต่อุปกรณ์อื่นๆ ของแอปเปิล เช่น ไอโฟนและไอแพดก็ไม่สามารถปลดล็อกได้แม้จะใช้ชุดเดียวกัน

 กูเกิล 
โหมดผู้พัฒนา (developer mode) ของโครมบุ๊กจะคล้ายๆ กับการปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่อง
โครมบุ๊กใช้บูตโหลดเดอร์ที่สามารถเปลี่ยนหรือเขียนทับโดยเอานอตป้องกันการเขียนออก

ในปี2013 บูตโหลดเดอร์ทของโครมคาสต์ (Chromecast) ถูกแฮ็กโดยอาศัยจุดอ่อนอย่างหนึ่ง
ต่อมาในปี2021 ก็ถูกแฮ็กอีกอาศัยช่องโหว่อย่างอื่น

 สเปซเอ็กซ์ 
ในเดือนสิงหาคม 2020 นักวิจัยทางด้านความปลอดภัยคอมพิวเตอร์ ได้ใช้การโจมตีแบบ voltage fault injection ซึ่งทำเมื่อบูตโหลดเดอร์กำลังทำงาน เพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบเฟิร์มแวร์ของจานดาวเทียมสตาร์ลิงก์ของสเปซเอ็กซ์

 การล็อกคืน 
แอนดรอยด์บางรุ่นอาจล็อกบูตโหลดเดอร์คืนได้

 การปิดบริการออนไลน์ 
ในต้นปี2018 หัวเว่ยได้ระงับการให้โค้ดสำหรับปลดล็อกบูตโหลดเดอร์
ในปลายปี2021 LG ได้เลิกบริการเว็บไซต์ที่ให้โค้ดสำหรับปลดล็อก

 ดูเพิ่ม 
 Booting process of Android devices

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
Locking/Unlocking the Bootloader, Android Open Source Project
 Qualcomm's Chain of Trust

หมวดหมู่:แอนดรอยด์ (ระบบปฏิบัติการ)
หมวดหมู่:สิทธิ์ดิจิทัล
หมวดหมู่:วินโดวส์โฟน
หมวดหมู่:ไอโอเอส (แอปเปิล)
หมวดหมู่:เทคโนโลยีระบบปฏิบัติการ
หมวดหมู่:ความมั่นคงของระบบคอมพิวเตอร์
หมวดหมู่:การป้องกันอาชญากรรม
หมวดหมู่:วิทยาการเข้ารหัสลับ
หมวดหมู่:ความปลอดภัย
หมวดหมู่:เฟิร์มแวร์
หมวดหมู่:สมาร์ตโฟน
หมวดหมู่:ระบบปฏิบัติการฝังตัว
หมวดหมู่:ระบบปฏิบัติการเคลื่อนที่
หมวดหมู่:ซอฟต์แวร์โทรศัพท์มือถือ