ฮะซัน อัลบัศรี

อะบูซะอีด อัลฮะซัน อิบน์ อะบิลฮะซัน ยะซาร อัลบัศรี หรือ มักเรียกกันว่า ฮะซัน อัลบัศรี (; 642 - 15 ตุลาคม 728) หรือในชื่อ ฮะซันแห่งบัศเราะฮ์ เป็นนักเผยแพร่ชาวมุสลิมยุคแรก, ผู้สมถะ, นักศาสนศาสตร์, นักตัฟซีร, นักปราชญ์ และผู้พิพากษา เกิดในอัลมะดีนะฮ์ ในปี 642Mourad, Suleiman A., “al-Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, THREE, Edited by: Kate Fleet, Gudrun Krämer, Denis Matringe, John Nawas, Everett Rowson.

 ชีวประวัติ 
ฮะซันเกิดที่อัลมะดีนะฮ์ ในปีคริสตศักราช 642Ritter, H., “Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online. แม่ของเขาชื่อ ค็อยเราะฮ์ เป็นสาวใช้ของหนึ่งในภรรยาของนบีมุฮัมมัดคือ อุมม์ ซะลามะฮ์ (เสียชีวิต 683) ในขณะที่พ่อของเขา เปโรซ เป็นทาสชาวเปอร์เซีย ที่มีพื้นเพมาจากภาคใต้ของอิรัก ตามที่มีรายงาน ฮะซันเติบโตในมะดีนะฮ์ ในช่วงชีวิตวัยเด็ก ก่อนที่ครอบครัวของเขาจะย้ายไปที่บัศเราะฮ์ หลังจากยุทธการที่ศิฟฟีนRitter, H., “Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online. 

ชีวประวัติต่างๆ ที่ยังหลงเหลืออยู่ระบุว่า ครั้งหนึ่งฮะซันได้รับการเลี้ยงดูจากอุมม์ ซะลามะฮ์Ritter, H., “Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online. และมารดาของเขาได้พาเขาไปหา เคาะลีฟะฮ์อุมัร (ค.ศ. 644) ซึ่งอุมัรได้อวยพรเขาด้วยคำดุอาอ์: "โอ้อัลลอฮ์! โปรดทำให้เขาหลักแหลมในเรื่องความศรัทธาและเป็นที่รักของคนทั้งมวล"Ritter, H., “Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online. เมื่อเขาเติบโตขึ้น ฮะซันเริ่มได้รับความชื่นชมอย่างกว้างขวางจากความสัตย์ซื่อที่แน่วแน่ต่อแบบอย่างของมุฮัมมัดRitter, H., “Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online. แหล่งข้อมูลต่างๆ ในยุคแรกๆ ที่เกี่ยวกับชีวิตของฮะซันเล่าว่า เขามักจะศึกษาเรียนรู้แทบเท้าจากอะลี (เสียชีวิต 661) ในช่วงเวลานี้ ซึ่งกล่าวกันว่าเขาได้สอนฮะซันในขณะที่ยังเป็น "วัยรุ่น"Martin Lings (Abu Bakr Siraj ad-Din), What is Sufism? (Lahore: Suhail Academy, 1975), p. 104 

เมื่อยังเป็นหนุ่ม ฮะซันเข้าร่วมในการพิชิตอิหร่านตะวันออก (ประมาณปี ค.ศ. 663) และทำงานเป็นพ่อค้าอัญมณีRitter, H., “Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online. ก่อนที่จะละทิ้งธุรกิจและชีวิตทางการทหารเพื่อกลายเป็นผู้สมถะและนักวิชาการที่บริสุทธิ์Ritter, H., “Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online. ในช่วงหลังนี้เองที่เขาเริ่มวิพากษ์วิจารณ์นโยบายของผู้ว่าการในอิรักอย่างเปิดเผย ถึงกับปลุกระดมผู้มีอำนาจจนถึงระดับที่เขาต้องหลบหนีเพื่อความปลอดภัยในชีวิตของเขาภายใต้การปกครองของอัลฮัจญาจญ์ ซึ่งได้โกรธแค้นฮะซัน มันเริ่มขึ้นเนื่องจากการประณามอย่างตรงไปตรงมาต่อการก่อตั้งวาซิฏในปี ค.ศ. 705Ritter, H., “Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online. ฮะซันเสียชีวิตที่เมืองบัศเราะฮ์ในปี ค.ศ. 728 ขณะมีอายุได้แปดสิบหกปีRitter, H., “Ḥasan al-Baṣrī”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online. ตามรายงานที่ยกมาโดย อัลกุชัยรี นักหะดีษในยุคกลาง (เสียชีวิต 1074) "ในคืนที่อัลฮะซัน อัลบัศรีเสียชีวิต ... [คนในท้องถิ่น] เห็นในความฝันว่าประตูสวรรค์เปิดออกและมีผู้ประกาศว่า: 'แท้จริงแล้ว อัลฮะซัน อัลบัศรี กำลังมาหาอัลลอฮ์ตะอาลส, ผู้ทรงพอพระทัยในตัวเขา'" Qushayri, Risala, trans. A. Knysh (Reading, Garnet Publishers: 2007), p. 397
 ลักษณะเฉพาะ 
ตามแหล่งประวัติศาสตร์ต่างๆ ว่ากันว่าฮะซันได้รับความชื่นชมจากคนรุ่นราวคราวเดียวกันในเรื่องรูปร่างหน้าตาที่หล่อเหลาของเขาIbn al-Qayyim, Rawda al-Muhibbin wa Nuzha al-Mushtaqin, p. 225 ในเรื่องนี้ อิบน์ อัลก็อยยิม อัลเญาซียะฮ์ (เสียชีวิต 1350) กล่าวถึงรายงานเก่าแก่ซึ่งกล่าวว่า: "ผู้หญิงกลุ่มหนึ่งออกไปในวันอีด และออกไปดูผู้คน พวกนางถูกถามว่า 'ใครหล่อที่สุดที่เจ้าเห็นวันนี้?' พวกนางตอบว่า 'เป็นครูสวมผ้าโพกหัวสีดำ' พวกนางหมายถึง อัลฮะซัน อัลบัศรี"Ibn al-Qayyim, Rawda al-Muhibbin wa Nuzha al-Mushtaqin, p. 225 สำหรับบุคลิกของเขา มันเกี่ยวเนื่องกับการที่ฮะซันเป็นคนร้องไห้บ่อย คนรอบข้างพวกเขารู้ดี "เพราะน้ำตามากมายที่เขาหลั่งออกมาเพราะสำนึกผิดต่อบาปของเขา"John Renard, Friend of God: Islamic Images of Piety, Commitment, and Servanthood (Berkeley: University of California Press, 2008), p. 47 รายงานหนึ่งเล่าว่าวันหนึ่งเขาร้องไห้อย่างหนักบนดาดฟ้าจนน้ำตาที่มากมายของเขาเริ่มไหลออกมา ผู้ที่ผ่านมาถามว่าน้ำนี่สะอาดไหมJohn Renard, Friend of God: Islamic Images of Piety, Commitment, and Servanthood (Berkeley: University of California Press, 2008), p. 47 ฮะซันบอกชายที่อยู่เบื้องล่างทันที โดยบอกเขาว่า "ไม่ เพราะนี่คือน้ำตาของคนบาป"John Renard, Friend of God: Islamic Images of Piety, Commitment, and Servanthood (Berkeley: University of California Press, 2008), p. 47; see source in notes, with p. 286 เช่นนี้ "เขาแนะนำให้ผู้ผ่านไปมาชำระร่างกายทันที"John Renard, Friend of God: Islamic Images of Piety, Commitment, and Servanthood (Berkeley: University of California Press, 2008), p. 47; see source in notes, with p. 286 ในทำนองเดียวกัน กุชัยรี กล่าวถึงฮะซัน: "ไม่มีใครเห็นอัลฮะซัน อัลบัศรี โดยไม่คิดว่าเขาเพิ่งประสบกับโศกนาฏกรรมอันเลวร้าย"Qushayri, Risala, trans. A. Knysh (Reading, Garnet Publishers: 2007), p. 157 เกี่ยวกับรายงานเหล่านี้ นักวิชาการคนหนึ่งตั้งข้อสังเกตว่าเห็นได้ชัดว่าฮะซัน "มีความโศกเศร้าและความกลัวอย่างสุดซึ้งตามแบบฉบับของนักพรตในทุกศาสนา"Qushayri, Risala, trans. A. Knysh (Reading, Garnet Publishers: 2007), p. 157

 การตอบรับ 
เกาะตาดะฮ์ อิบน์ ดิอามะฮ์ (ร.) กล่าวว่า “ข้าไม่นั่งกับนักฟิกฮ์ แต่ข้าเห็นความเหนือของอัลฮะซัน มากกว่าเขา”

ฮัฟศ์ อัดดูรี (ร.) กล่าวว่า “อัลฮะซันร้องไห้ และมีคนพูดกับเขาว่า: อะไรทำให้ท่านร้องไห้? เขากล่าวว่า ข้ากลัวว่าพรุ่งนี้พระองค์จะทรงโยนข้าเข้าไปในกองไฟและพระองค์จะทรงไม่สนใจ“

อิมามอัลเฆาะซาลี  (ร.) กล่าวว่า “อัลฮะซัน อัลบัศรีนั้น คล้ายกับวจนะของศาสดามากที่สุด และใกล้เคียงที่สุด เป็นคำชี้นำจากบรรดาเศาะฮาบะฮ์และเขาเป็นนักพูดที่ยอดเยี่ยม และสติปัญญาก็หลั่งไหลออกมาจากเขา”

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ศาสนาอิสลาม