คลองอัมพวา

คลองอัมพวา เป็นคลองในจังหวัดสมุทรสงคราม แยกจากคลองสำโรงที่แนวแบ่งเขต อำเภอบางคนที อำเภออัมพวาและอำเภอเมืองสมุทรสงคราม ไหลเป็นเส้นแบ่งเขตตำบลบ้านปรก อำเภอเมืองสมุทรสงครามกับตำบลบางช้าง อำเภออัมพวา ไปลงแม่น้ำแม่กลองฝั่งซ้ายที่ตำบลอัมพวา คลองมีความยาว 4.5 กิโลเมตรสำนักงานราชบัณฑิตยสภา. อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย เล่ม ๔ (อักษร ย-ฮ) ฉบับราชบัณฑิตยสภา. พิมพ์ครั้งที่ ๔. กรุงเทพมหานคร : สหมิตรพริ้นติ้งแอนด์พับลิสชิ่ง, ๒๕๖๑. (แก้ไขปรับปรุงข้อมูลเมื่อ พ.ศ. ๒๕๖๓)

ประวัติ
คลองอัมพวาเป็นคลองธรรมชาติ ริมคลองอัมพวามีชุมชนมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ริมคลองมีวัดสำคัญคือ วัดอัมพวันเจติยาราม เป็นเส้นทางคมนาคมทางน้ำสายหลักตั้งแต่อดีต ซึ่งในอดีตเป็นชุมชนค้าขายที่คับคั่งโดยเฉพาะบริเวณปากคลอง มีตลาดเป็นเรือนแพที่ถือเป็นตลาดริมน้ำที่สำคัญ ดังปรากฏใน นิราศพระแท่นดงรัง ของสามเณรกลั่น ความว่า

คลองอัมพวาในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ได้ทรงปลูกพระตำหนักเรือนไทยไว้ข้างคลองหลังหนึ่ง เรียกกันว่า "ตำหนักอัมพวา" เมื่อรัชกาลที่ 5 เสด็จมาประพาสต้น ก็ทรงเรือแจวเข้าไปในคลองนี้และทรงแวะประทับเสวยน้ำชาที่พระตำหนักนี้ ต่อมาพระตำหนักอัมพวา ได้รื้อไปปลูกไว้ ณ วังสวนผักกาด ในกรุงเทพมหานคร

ในสมัยปัจจุบันชุมชนคลองอัมพวา มีการตั้งบ้านเรือนของชุมชนเกษตรกรรม ภายหลังเกิดชุมชนตามแนวถนนเกิดเป็นร้านค้า ย่านการค้าริมน้ำเริ่มลดบทบาทลง อย่างไรก็ตามรูปแบบการตั้งถิ่นฐานของชุมชนยังคงเอกลักษณ์ของชุมชนริมน้ำดั้งเดิมไว้ มีห้องแถวไม้ที่ทอดยาวเป็นแนวบนตลิ่งริมคลองอัมพวา บางหลังอยู่ในช่วงรัชกาลที่ 6 ต่อมาในปี 2546–2547 มีการดำเนินการซ่อมแซมอาคารไม้ที่มีคุณค่าทางสถาปัตยกรรมร่วมกับเจ้าของอาคารรวม 17 ราย

บริเวณริมคลองยังมีตลาดน้ำอัมพวาใกล้วัดอัมพวันเจติยาราม ตลาดน้ำก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2547 บ้านเรือนสองฝั่งคลองอัมพวา ได้รับการอนุรักษ์ในโครงการอนุรักษ์ศิลปกรรมสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย โดยหน่วยงานต่าง ๆ ร่วมกับชุมชนอัมพวา ได้รับรางวัลมรดกทางวัฒนธรรมจากองค์การยูเนสโกเมื่อ พ.ศ. 2551

อ้างอิง

อัมพวา