ปริซึม (ทัศนศาสตร์)

ปริซึม (prism) ในทางทัศนศาสตร์ เป็นอุปกรณ์สำหรับทำให้แสงเกิด การกระจาย การหักเห การหักเหสองแนว การสะท้อนกลับทั้งหมด ทำขึ้นจาก ทรงหลายหน้า ที่ใช้วัสดุเป็นตัวกลางที่โปร่งใส เช่น แก้ว หรือ ควอตซ์ โดยมากแล้วจะใช้ทรงปริซึมสามเหลี่ยม

 ภาพรวม 
เนื่องจากดรรชนีหักเหแสงของวัสดุแปรผันตาม ความยาวคลื่น ของแสง ทิศทางของแสงที่ผ่านปริซึมจึงแปรผันตามความยาวคลื่น ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า การกระจาย สามารถทำให้แสงแยกเป็นสเปกตรัมได้

ปริซึมยังใช้เพื่อเป็นตัวเปลี่ยนทิศทางของแสงโดยทำให้เกิดการสะท้อนกลับทั้งหมด ในกรณีนี้ ระนาบที่แสงตกกระทบปริซึมและออกจากปริซึมจะตั้งฉากกับทิศทางการเดินทางของแสง และจะไม่เกิดการกระจายของแสงเนื่องจากการหักเห ตัวอย่างเช่น ใน กล้องสองตา ภาพจะกลับด้านเพื่อสร้างภาพตั้งตรง (ปริซึมปอร์โร, ปริซึมหลังคา) หรืออย่างเช่น ในช่องมองภาพของกล้องสะท้อนภาพเลนส์เดี่ยว แกนเชิงแสงจะหักเลี้ยวสามครั้งก่อนจะไปสู่ช่องมองภาพ (เพนทาปริซึม)

ปริซึมรูปวงแหวนขนาดใหญ่บางครั้งถูกวางไว้รอบ ๆ เลนส์แฟรแนลที่ใช้ในประภาคารเพื่อเป็นตัวเสริม

นอกจากนี้แล้วยังมีปริซึมสำหรับทำเป็นโพลาไรเซอร์ โดยแยกทิศทางการเดินทางของแสงตามโพลาไรเซชัน หรือส่งผ่านแสงโพลาไรซ์เพียงทิศทางเดียว

 ปริซึมชนิดต่าง ๆ ตามการใช้งาน 
 สเปกโทรสโกปี 
 ปริซึมกระจายแสง
 ปริซึมอับเบอ
 ปริซึมเปลลิน–โบรกา
 ปริซึมอามีชี
 กริซึม
 ลูกบาศก์มุม

 หักเปลี่ยนทิศทางหรือแยกลำแสง 
 เพนทาปริซึม
 ปริซึมปอร์โร
 ปริซึมปอร์โร–อับเบอ
 ปริซึมอับเบอ–เคอนิช
 ปริซึมชมิท–เพชาน
 ปริซึมโดฟ
 ปริซึมไดโครอิก
 ปริซึมหลังคาอามีชี

 โพลาไรเซชัน 
 การแยกโดยการสะท้อนกลับทั้งหมด
 ปริซึมนิคอล
 ปริซึมกลาน–ทอมป์สัน
 ปริซึมกลาน–ฟูโก
 ปริซึมกลาน–เทย์เลอร์
 การแยกโดยการหักเห
 ปริซึมวอลลัสตัน
 ปริซึมโรชง
 ปริซึมเซนาร์มง
 สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนแฟรแนล

หมวดหมู่:ทัศนูปกรณ์
หมวดหมู่:ทัศนศาสตร์
หมวดหมู่:ปริซึม