เฉงจิ๋ว

เฉงจิ๋ว("แลเมืองเฉงจิ๋ว เมืองอิวจิ๋ว เมืองชิวจิ๋ว เมืองเกงจิ๋ว เมืองยังจิ๋ว เมืองกุนจิ๋ว เมืองอิจิ๋ว ชาวเมืองทั้งแปดเมืองนี้นับถือเขียนเอาชื่อเตียวก๊กไว้บูชาทุกบ้านเรือน")  เทียบกับ (青、幽、徐、冀、荊、揚、兗、豫八州之人，家家侍奉大賢良師張角名字。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1. ในภาษาจีนกลางเรียกว่า ชิงโจว () เป็นหนึ่งในเก้ามณฑลของจีนโบราณตั้งแต่เมื่อราว 2,070 ปีก่อนคริสตกาล ภายหลังกลายเป็นหนึ่งในสิบสามมณฑลของราชวงศ์ฮั่น (206 ปีก่อนคริสตกาล - ค.ศ. 220) เก้ามณฑลถูกระบุถึงครั้งแรกในบท ยฺหวี่ก้ง (禹貢) ของคัมภัร์ ชูจิง (書經) โดยเฉงจิ๋วอยู่ทางตะวันออกของอิจิ๋ว (豫州 ยฺวี่โจว) และทางเหนือของยังจิ๋ว (揚州 หยางโจว) อาณาเขตดั้งเดิมของเฉงจิ๋วครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของมณฑลชานตง (山東) ในปัจจุบัน ยกเว้นทางด้านตะวันตกเฉียงใต้

 ประวัติศาสตร์ 

 ยุคโบราณ 
มณฑลเฉงจิ๋วได้ชื่อมาตามที่ระบุใน ยฺหวี่ก้ง (禹貢) ซึ่งพระเจ้าอู๋เต้ (禹 ยฺหวี่) ทรงพระอักษรว่า "ระหว่างทะเลและเขาไทสัน (泰山 ไท่ชาน) มีเพียงเฉงจิ๋ว" เมื่อราว 5,000 ปีก่อนคริสตกาล พื้นที่นี้เป็นแหล่งกำเนิดของวัฒนธรรมตงอี๋ (東夷) ในยุคราชวงศ์เซี่ยและราชวงศ์ชาง เฉงจิ๋วเป็นที่อยู่ของตระกูลฉฺว่างจิว (, Shuǎngjīu), จี้เจ๋อ (, Jìzé) และผางปั๋วหลิง (, Pángbólíng)  และรัฐผู่กู (浦姑)

 ราชวงศ์โจว 
หลังความสำเร็จของจิวกอง (周公 โจวกง) ในการรบกับเหล่ารัฐเผ่าตงอี๋ที่เป็นพันธมิตรกับกบฏสามองครักษ์และกบฏอู่เกิง (武庚) อาณาเขตของรัฐผู่กูที่ยึดมาได้ถูกมอบให้กับเกียงจูแหย (姜子牙 เจียง จื่อหยา) ในฐานะอาณาจักรชายแดนของรัฐเจ๋ (齊 ฉี)

 ราชวงศ์ฮั่น 
เมื่อ 106 ปีก่อนคริสตกาล พระเจ้าฮั่นบู๊เต้ (漢武帝 ฮั่นอู่ตี้) ทรงแบ่งจักรวรรดิฮั่นออกเป็น 13 มณฑล p.14 และทรงแต่งตั้งข้าหลวงประจำมณฑล ( ชื่อฉื่อ) ในเฉงจิ๋ว ครั้นเข้าสู่ยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออกเมื่อ ค.ศ. 25 ที่ว่าการมณฑลได้ย้ายจากเฉงจิ๋วไปยังลิมฉี (臨淄 หลินจือ; ปัจจุบันคือเขตหลินจือ นครจือปั๋ว มณฑลชานตง) ในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก มณฑลเฉงจิ๋วประกอบด้วย 5 เมืองหรือกุ๋น (郡 จฺวิ้น) ได้แก่ เพงงวนก๋วน (平原郡 ผิง-ยฺเหวียนจฺวิ้น), เจลำ (濟南郡 จี่หนานจฺวิ้น), ปักไฮ (北海郡 เป๋ย์ไห่จฺวิ้น), เชียนเฉิง (千乘郡 เชียนเฉิงจฺวิ้น), ตงไหล (東萊郡 ตงไหลจฺวิ้น) และราชรัฐเจ๋ (齊國 ฉีกั๋ว)

 ราชวงศ์ถัง 
ในยุคราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618–907) มณฑลเฉงจิ๋วมีอำนาจปกครอง 7 อำเภอ ได้แก่ อี้ตู (益都), เป๋ย์ไห่ (北海), หลินฉฺวี (临朐), หลินจือ (临淄), เชียนเฉิง (千乘), ปั๋วชาง (博昌ั) และโช่วกวาง (寿光) โดยมีศูนย์กลางการบริหารในอำเภออี้ตู

 ราชวงศ์ซ่งเหนือ 
ศูนย์กลางการบริหารของมณฑลเฉงจิ๋วยังคงอยู่ในอำเภออี้ตูในยุคราชวงศ์ซ่งเหนือ (ค.ศ. 960-1127) โดยจำนวนอำเภอลดลงเหลือ 6 อำเภอเนื่องจากตัดอำเภอเป๋ย์ไห่ออกไป

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:มณฑลของจีนโบราณ
หมวดหมู่:มณฑลของราชวงศ์ฮั่น