ขอบทวีปทางตะวันออกของทะเลญี่ปุ่น

ขอบทวีปทางตะวันออกของทะเลญี่ปุ่น () เป็นแนวเขตที่มีความเครียดทางธรณีวิทยาสูงมาก มีแนวอาณาเขตขยายออกไปหลายร้อยกิโลเมตร ทอดตัวไปทางเหนือ-ใต้ในด้านตะวันออกของขอบทวีปทะเลญี่ปุ่น ขอบทวีปนี้เคลื่อนตัวมาบรรจบกันตั้งแต่ปลายยุคไพลโอซีน過去にも繰り返し発生　新潟沖にのびる「ひずみ集中帯」の地震  FNN.jpプライムオンライン 記事：2019年6月19日佐藤比呂志 ほか、「ひずみ集中帯地殻構造探査・三条-弥彦測線の成果 (総特集 日本海東縁ひずみ集中帯の構造とアクティブテクトニクス(2))」 『月刊地球』 32(7), 403–410, July 2010 เชื่อกันว่าเป็นเขตมุดตัวการแปรสัณฐานระหว่างแผ่นอามูร์กับแผ่นโอค็อตสค์พื้นที่ทางธรณีวิทยานี้มีการเกิดแผ่นดินไหวและเป็นแหล่งกำเนิดคลื่นสึนามิที่ก่อความเสียหายแก่ชายฝั่งทะเลญี่ปุ่น ขอบทวีปนี้ทอดยาวจากชายฝั่งตะวันตกของเกาะฮนชูไปทางตะวันตกของคาบสมุทรชาโกตันบนจังหวัดฮกไกโดไปยังเกาะเกาะซาฮาลิน

 การเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลก 
250px|thumb|right|แผนที่ภูมิประเทศของทะเลญี่ปุ่น
ทะเลญี่ปุ่นเป็นแอ่งหลังแนวภูเขาไฟก่อตัวขึ้นจากการแตกแยกทางธรณีวิทยาในเปลือกโลกตั้งแต่สมัยโอลิโกซีนตอนปลายจนถึงสมัยไมโอซีนตอนกลาง เมื่อประมาณ 28-13 ล้านปีก่อน  ทะเลญี่ปุ่นสามารถแบ่งแอ่งต่าง ๆ ได้แก่ แอ่งญี่ปุ่น แอ่งยามาโตะ และแอ่งสึชิมะ พื้นมหาสมุทรขยายตัวในทะเลญี่ปุ่นจนถึงแอ่งญี่ปุ่นจะหยุดลงในสมัยไมโอซีนตอนกลาง 

หลังจากการแผ่ขยายของก้นทะเลหยุดลงขอบทวีปทางตะวันออกของทะเลญี่ปุ่นประสบกับแรงอัดขนาดเล็กระหว่าง 10 ถึง 3.5 ล้านปีก่อน ทำให้แผ่นเปลือกโลกบริเวณดังกล่าวสั้นลงตั้งแต่ 3.5 ล้านปีที่แล้ว การเปลี่ยนรูปเกิดจากแรงอัดจากฝั่งตะวันออกและตะวันตก ทำให้เกิดแนวหินคดโค้งตามแนวขอบทวีปด้านตะวันออก ขอบทวีปด้านใต้ถูกบีบอัดจากทางเหนือ ใต้ ตะวันตกเฉียงเหนือ และตะวันออกเฉียงใต้เมื่อประมาณ 8-5 ล้านปีก่อน ในปัจจุบันขอบทวีปทางตอนใต้ส่วนใหญ่เป็นรอยเลื่อนจาการเคลื่อนตัวของเปลือกโลก 

ขอบทวีปตั้งอยู่บริเวณรอยต่อของแผ่นอามูร์และแผ่นโอค็อตสค์ มี Wadati–Benioff zone เป็นหลักฐานชิ้นสำคัญว่าไม่มีการมุดตัวในขอบทวีปฝั่งนี้ ดังนั้นการมุดตัวจึงเป็นข้อถกเถียงกันอยู่ แต่อย่างไรก็ตามอาจจะมีการมุดตัวเกิดขึ้นบริเวณทางทิศตะวันออก  ใน ค.ศ. 1983 มีการเสนอว่าการมุดตัวตามแนวขอบทวีปแห่งนี้เริ่มขึ้นเมื่อประมาณ 1–2 ล้านปีที่แล้ว 

ลักษณะพื้นฐานเพื่อกำหนดขอบเขตการมีอยู่ของขอบทวีปนี้คือการเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่มากกว่า 7 ตามแนวนอกชายฝั่งจังหวัดนีงาตะไปจนถึงนอกชายฝั่งตะวันตกของเกาะฮกไกโด 渡辺真人 ほか、日本海東縁，奥尻海嶺および周辺の大地震と海底変動  『JAMSTEC深海研究』 2000年 第16号 หลังจากแผ่นดินไหวในทะเลญี่ปุ่น ค.ศ. 1983 มีการเสนอแนวคิดเกี่ยวกับขอบเขตของแผ่นเปลือกโลกขนาดเล็ก แต่ไม่ทราบกลไกของมัน ได้รับการเสนอให้เป็นรอยเลื่อนแปรสภาพขนาดใหญ่หรือเขตการชนกัน 

 ที่ตั้ง 
ขอบทวีปจะวางตัวไปทางเหนือและใต้ผ่านคาบสมุทรชาโกตัน คาบสมุทรโอชิมะ และภาคโทโฮกุ มันเชื่อมกับเขตธรณีสัณฐานโคเบะ-นีงาตะและเส้นธรณีสัณฐานอิโตอิกาวะ-ชิซูโอกะ ระหว่างเกาะซาโดะและคาบสมุทรโนโตะ相田勇、噴火により発生する津波の見積り : 1741年渡島大島の場合 『東京大学地震研究所彙報』 第59冊 第4号, 1985.3.30, pp.519-531 และจากทางทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของจังหวัดฟูกูชิมะไปจนถึงจังหวัดนางาโนะและจังหวัดโทยามะ บางส่วนอยู่บริเวณทะเลสาบบิวะไปจนถึงจังหวัดชิมาเนะ ส่วนในทะเลญี่ปุ่นยังมีรอยเลื่อนมีพลังที่เกิดจากการก่อตัวของทะเล佐藤比呂志：日本列島のインバージョンテクトニクス  『活断層研究』 1996年 1996巻 15号 p.128-132, 

 แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิ 

ขอบทวีปทางตะวันออกของทะเลญี่ปุ่นเป็นแหล่งกำเนิดของแผ่นดินไหวและสึนามิที่สร้างความเสียหายครั้งประวัติศาสตร์ได้ เหตุการณ์เหล่านี้ถือเป็นแผ่นดินไหวที่เกิดภายในแผ่นเปลือกโลก จนกระทั้ง ค.ศ. 1983 เมื่อมีการเสนอทฤษฎีขอบเขตแผ่นเปลือกโลก แผ่นดินไหวขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1833, 1940, 1964, 1983 และ 1993 เป็นผลมาจากรอยเลื่อนย้อนกลับที่เกี่ยวเนื่องกับการเปลี่ยนรูปในปัจจุบัน ทะเลญี่ปุ่นถือเป็นหนึ่งในแอ่งหลังแนวภูเขาไฟที่มีแผ่นดินไหวมากที่สุดในโลก 

+ปีสถานที่เหตุการณ์อธิบาย1741เกาะโอชิมะ จังหวัดฮกไกโดภูเขาไฟปะทุ สึนามิก่อให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 2,000 คนตามชายฝั่งตะวันตกของญี่ปุ่น สึนามิยังส่งผลกระทบไปยังเกาหลี 1792กิ่งจังหวัดชิริเบชิแผ่นดินไหว (M 7.1)มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 5 คน 1793 (ja)จังหวัดอาโอโมริแผ่นดินไหว ( 6.9)ทำให้เกิดคลื่นสึนามิพัดทำลายคาบสมุทรสึงารุ.มีผู้เสียชีวิต 12 คน และบ้านเรือน 164 หลังพังเสียหาย แผ่นดินไหวและสึนามิสร้าง ความเสียหายอย่างมากในอาจิงาซาวะ1802 (ja)ซาโดะแผ่นดินไหว ( 6.6)มีผู้เสียชีวิต 19 คน บ้านเรือน 732 หลังพังเสียหาย กว่า 1,423 หลังได้ความเสียหายบางส่วน เกิดการยกขึ้นของแผ่นดิน 2 ม. (6 ฟุต 7 นิ้ว) บนคาบสมุทรโองิ 1804 (ja)คิซากาตะ จังหวัดอากิตะแผ่นดินไหว ( 7.1)มีผู้เสียชีวิต 450 ราย บ้านเรือนพังเสียหาย 10,810 หลัง  A เกิดสึนามิสูง 1 เมตร ทำความเสียหายแก่บ้าน 300 หลัง 1828 (ja)ซันโจ จังหวัดนีงาตะแผ่นดินไหว ( 6.9)มีผู้เสียชีวิต 1,443 ราย บ้านเรือนพังเสียหาย 11,750 หลัง ไม่เกิดสึนามิขึ้น1833จังหวัดยามางาตะแผ่นดินไหว ( 7.5–7.7)มีผู้เสียชีวิต 150 คน สึนามิสูงสุด 8 ม. (26 ฟุต) ที่เมืองคาโมะ1939จังหวัดอากิตะแผ่นดินไหว ( 7.0)มีผู้เสียชีวิต 27 ราย บาดเจ็บ 52 ราย 1940คาบสมุทรชาโกตัน จังหวัดฮกไกโดแผ่นดินไหว ( 7.5)มีผู้เสียชีวิต 10 คน บาดเจ็บ 24 คน บ้านและเรือประมงเสียหายจากสึนามิอย่างมากในจังหวัดฮกไกโด เกาหลีเหนือ และรัสเซีย สึนามิสูงสุด  5 ม. (16 ฟุต) 1947ชาโกตัน จังหวัดฮกไกโดแผ่นดินไหว ( 7.1)สึนามิสูงสุด 2 ม. (6 ฟุต 7 นิ้ว) เกิดความเสียหายเพียงเล็กน้อย1964นอกชายฝั่งจังหวัดอากิตะแผ่นดินไหว ( 7.0)คลื่นสึนามิจากแผ่นดินไหวมีขนาดเล็กบันทึกได้ 20 ซม. (0.66 ฟุต) ตามแนวจังหวัดนีงาตะและฮกไกโด1964 จังหวัดนีงาตะแผ่นดินไหว ( 7.6)มีผู้เสียชีวิต 36 คน บาดเจ็บกว่า 300 คน สึนามิสูงสุด 6 ม. (20 ฟุต) ในเมืองมูรากามิ 1971เกาะโมเนรอน ประเทศรัสเซียแผ่นดินไหว ( 7.3)สึนามิสูงสุด 2 ม. (6 ฟุต 7 นิ้ว)  แผ่นดินไหวก่อให้เกิดดินถล่มบนเกาะ 1983นอกชายฝั่งจังหวัดอากิตะแผ่นดินไหว ( 7.7)เกิดขึ้นในทะเลญี่ปุ่นทางตะวันตกของเมืองโนชิโระ จังหวัดอากิตะ ห่างจากแผ่นดินประมาณ 100 กม. มีผู้เสียชีวิต 104 ราย แผ่นดินไหวครั้งนี้ทำให้เกิดสึนามิซัดตามแนวชายฝั่งโดยเฉพาะจังหวัดอาโอโมริและจังหวัดอากิตะและชายฝั่งตะวันออกของคาบสมุทรโนโตะ คลื่นสึนามิที่สูงกว่า 10 เมตร พัดทำลายท่าเรือประมงเมืองวาจิมะบนคาบสมุทรโนโตะ Japan Sea Central Region Tsunami of May 26, 1983: A Reconnaissance Report . Washington, DC: The National Academies Press.  มีผู้เสียชีวิตสามคนในเกาหลีใต้ 1993โอกูชิริ จังหวัดฮกไกโดแผ่นดินไหว ( 7.7)มีผู้เสียชีวิต 230 คน บนเกาะโอกูชิริ 165 คน สึนามิสูงสุด 30.6 ม. (100 ฟุต) บนชายฝั่งทางตอนใต้ของโอคุชิริ และตามแนวชายฝั่งฮกไกโดสึนามิสูงสุด 10 ม. (33 ฟุต) มีผู้สูญหาย 3 คนตามชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของรัสเซีย 1995เนฟเทกอร์สค์ แคว้นซาฮาลิน ประเทศรัสเซียแผ่นดินไหว ( 7.0)มีผู้เสียชีวิตประมาณ 2,000 คนในเนฟเตกอร์สค์ 2000อูเกลกอร์สค์ แคว้นซาฮาลินแผ่นดินไหว ( 6.8)มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 8 ราย อาคารหลายแห่งได้รับความเสียหาย2004จังหวัดนีงาตะแผ่นดินไหว ( 6.8)มีผู้เสียชีวิต 68 คน บาดเจ็บ 4,805 คน มีความรุนแรงสูงสุด 7 ในมาตราความรุนแรงคลื่นไหวสะเทือนของสำนักงานอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น平成16年（2004年）新潟県中越地震（確定報）  Fire and Disaster Management Agency（Japanese）Data 2009/10/21 Retrieval 2018/04/032007จังหวัดนีงาตะแผ่นดินไหว ( 6.6)มีผู้เสียชีวิต 11 คน บาดเจ็บ 1,000 คน บ้านเรือน 342 หลังพังเสียหายรุนแรง Niigata earthquake death toll rises to eleven  Japan News Review , July 23 2007 (ru)เนเวลสค์ แคว้นซาฮาลิน ประเทศรัสเซียแผ่นดินไหว ( 6.2)เกิดขึ้นจากรอยเลื่อนย้อนกลับทางตะวันตก ซึ่งตรงข้ามกับรอยเลื่อนด้านตะวันออกที่ก่อให้เกิดแผ่นดินไหวในทะเลญี่ปุ่นเป็นหลัก แผ่นดินไหวก่อในเกิดสึนามิสูง 3.2 ม. (10 ฟุต)  มีผู้เสียชีวิต 2 คน บาดเจ็บ 10 คน เกิดความเสียหายอย่างรุนแรงในเนเวลสค์ ประชากรกว่า 11,000 คนต้องพลัดถิ่น แผ่นดินไหวมีความรุนแรงสูงสุด VIII  2011จังหวัดนางาโนะแผ่นดินไหว ( 6.3)มีผู้เสียชีวิตสามคนและบาดเจ็บเก้าคน 2014จังหวัดนางาโนะแผ่นดินไหว ( 6.3)มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 41 คน บ้านเรือน 50 หลังพังถล่ม  แผ่นดินไหวครั้งนี้มีการสังเกตเห็นรอยแตกบนพื้นดินอย่างมีนัยสำคัญ2019จังหวัดยามางาตะแผ่นดินไหว ( 6.4)มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 26 คน บ้านเรือนเสียหาย 149 หลัง 2023จังหวัดอิชิกาวะแผ่นดินไหว ( 6.5)เสียชีวิต 1 ราย บาดเจ็บ 33 ราย 2024จังหวัดอิชิกาวะแผ่นดินไหว ( 7.6)เสียชีวิต 241 ราย บาดเจ็บ 1,000+ ราย

 แผ่นดินไหวนอกชายฝั่ง 
ในบริเวณนี้มักเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ซึ่งมีจุดศูนย์กลางอยู่ในทะเลทางตอนเหนือของคาบสมุทรโนโตะ ส่วนใหญ่มักมีคลื่นสึนามิตามมาด้วย เหตุการณ์เหล่านี้มีคาบอุบัติซ้ำ 1,000 ปี 日本海東縁の古津波堆積物（北海道大）  地震予知連絡会 会報第90巻 เนื่องจากอยู่ใกล้แผ่นดินคลื่นสึนามิที่ตามมาใช้เวลาเพียงไม่นานก็สามารถพัดทำลายชายฝั่งได้แล้ว ถือว่าใช้เวลาสั้นกว่าเมื่อเทียบกับแผ่นดินไหวตามแนวชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกของญี่ปุ่น  แผ่นดินไหวเหล่านี้มีแนวโน้มที่จะสร้างคลื่นสึนามิขนาดใหญ่日本海沿岸での過去の津波災害  地震予知連絡会 会報第90巻

 ความเป็นไปได้ที่จะเกิดแผ่นดินไหว 
นอกชายฝั่งของจังหวัดอากิตะมีเขตช่วงว่างแผ่นดินไหวยาว 75 กม. (47 ไมล์) เรียกว่า "เขตช่วงว่างแผ่นดินไหวนอกชายฝั่งอากิตะ" ในอดีตไม่มีแผ่นดินไหวขนาดใหญ่เกิดในเขตนี้ เขตช่วงว่างแผ่นดินไหวนี้อยู่กลางระหว่างแผ่นดินไหวในปี ค.ศ. 1833 และ ค.ศ. 1983 มีช่องว่างแผ่นดินไหวอีกแห่งยาว 50 กม. (31 ไมล์) ประมาณว่าอยู่นอกชายฝั่งฮกไกโด เขตช่วงว่างแผ่นดินไหวนอกชายฝั่งอากิตะสามารถก่อแผ่นดินไหวขนาด 7.5 ได้ และคาดว่าจะเกิดขึ้นในปลายศตวรรษที่ 21 

 อ้างอิง 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:รอยเลื่อนไหวสะเทือนในประเทศญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ทะเลญี่ปุ่น