กองบังคับการตำรวจรถไฟ

กองบังคับการตำรวจรถไฟ () (อักษรย่อ บก.รฟ.) เป็นอดีตหน่วยงานตำรวจระกับกองบังคับการ สังกัดกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (บช.ก.) สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ซึ่งถูกยุบตามผลของ พระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ ฉบับ พ.ศ. 2565 ในเดือน ตุลาคม พ.ศ. 2566  มีอำนาจหน้าที่กำกับดูแลการสืบสวนสอบสวน และการป้องกันปราบกรามการกระทำความผิดทางอาญา รวมไปถึงความปลอดภัยในเขตพื้นที่อันเกี่ยวเนื่องกับการรถไฟแห่งประเทศไทยทั่วประเทศ อันได้แก่ สถานีรถไฟ ทางรถไฟ ขบวนรถไฟ จุดถ่ายโอนสินค่า และที่พักสินค้า รวมไปถึง ที่ดินอันเป็นทรัพย์สินของการรถไฟ“ประกาศสำนักงานตำรวจแห่งชาติ: เรื่องการกำหนดหน่วยงานและเขตอำนาจการรับผิดชอบหรือ เขตพื้นที่การปกครองของส่วนราชการ,” ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๖, ตอนพิเศษ ๑๓๐ ง, (๗ กันยายน ๒๕๕๒) : 336-340, https://www.railwaypolice.go.th/images/Area%20railway%20police.pdf . 

ปัจจุบันทาง บช.ก. ได้จัดตั้ง ศูนย์รักษาความปลอดภัยบนขบวนรถไฟ (ศปรฟ.บช.ก.) ขึ้นมาทำหน้าทดแทน ตามการขอความอนุเคราะห์จากการรถไฟแห่งประเทศไทยหนังสือพิมพ์ผู้จัดการออนไลน์, บช.ก.เปิดศูนย์ป้องกันปราบปรามอาชญากรรมบนขบวนรถไฟ, 4 มีนาคม 2567 https://mgronline.com/crime/detail/9670000019620

 ประวัติ 
กองตำรวจรถไฟ ได้ถูกจัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2437 สามปีหลังจากการจัดตั้งกรมรถไฟหลวง ณ สถานีรถไฟกรุงเทพ (หัวลำโพง) โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีการดำเนินการครั้งแรกในปี พ.ศ. 2443 ในเส้นทางรถไฟสาย กรุงเทพ-นครราชสีมา มีหน้าที่ป้องกันภัยรถไฟ และผู้โดยสาร จากการก่ออาชญากรรม ตลอดจนการป้องกันขับไล่สัตว์ป่าดุร้าย ภายหลังราวปี 2494–2500 พล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์ อธิบดีกรมตำรวจในขณะนั้น ได้มีคำสั่งให้ยกสถานะเป็น กองบังคับการ เพื่อเพิ่มอำนาจหน้าที่และอัตรากำลังพลให้เพียงพอต่ออัตราการเกิดอาชญากรรมที่เพิ่มมากขึ้น รวมไปถึงเส้นทางเดินรถ สถานี และปริมาณการเดินรถและผู้โดยสารที่มากขึ้น ในปี 2548 ได้มีการโอนให้หน่วยมาสังกัดกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง 

 การยุบหน่วยงาน 
ตามที่ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่ พระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2565 ฉบับใหม่ มีเนื้อหาให้มีการดำเนินการยุบยกเลิกกองบังคับการตำรวจรถไฟในเดือนตุลาคม 2566 หลังจากการดำเนินงานของหน่วยมากว่า 126 ปี ซึ่งแผนการดำเนินการดังกล่าวนั้นก็ไม่เป็นที่เห็นด้วยนักในหมู่ประชาชนผู้ใช้รถไฟ ตลอดจนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ เจ้าหน้าที่ประจำขบวน และเจ้าหน้าที่สถานีรถไฟ จากการสำรวจเบื้องต้นโดยสำนักข่าวไทยพีบีเอส ทั้งนี้ปัจจุบัน (พ.ศ. 2566) ตำรวจรถไฟมีกรอบอยู่ที่ 870 อัตรา มีเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานอยู่ที่ 738 อัตรา มีความจำเป็นที่ต้องจัดหาตำแหน่งใหม่ให้หลังจากการยุบหน่วย ซึ่งจะยุติการปฏิบัติงานในวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2566

 ศูนย์รักษาความปลอดภัยบนขบวนรถไฟ (ศปรฟ.บช.ก.) 
ก่อนการยุบ บก.รฟ. การรถไฟแห่งประเทศไทย และกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง ได้ลงนามบันทึกความเข้าใจว่าด้วยการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมในเขตระบบรถไฟ เพื่อเป็นข้อตกลงให้ทางสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ในส่วนของ บช.ก. มีอำนาจดูแลความปลอดภัยในขบวรรถไฟ รวมไปถึงจัดกำลังเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าเข้ามาดูแลในขบวน แม้ว่าจะมีการยุบหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรงก็ตาม โดยหลังจากมีการยุบกองบังคับการตำรวจรถไฟ ทาง บช.ก. จึงจัดตั้ง "ศูนย์รักษาความปลอดภัยบนขบวนรถไฟ (ศปรฟ.บช.ก.)" ซึ่งมีกำลังตำรวจราว 200 นาย มีขอบเขตดำเนินการบนขบวนรถไฟและแนวทางปฏิบัติงานยังเป็นไปเช่นเดิม เหมือนที่เคยมีกองบังคับการตำรวจรถไฟอยู่เดิม  โดยจะประจำการบนขบวนรถไฟประมาณ 30 ขบวน ขบวนละ 2-3 นาย มีอำนาจดำเนินการจับกุมตามปกติ และจะได้รับกรอบวงเงินเบี้ยเลี้ยงขบวนรถและค่าที่พัก จาก รฟท. ตามเดิมที่เคยให้ตำรวจรถไฟที่ผ่านมาทุกปี แต่บ้านพักและที่ทำการ รวมไปถึงสถานีตำรวจรถไฟ (ส.รฟ.) ยานพาหนะ และอุปกรณ์พิเศษอื่น ๆ ยังคงต้องส่งมอบคืนให้แก่การรถไฟ The Standard, ตำรวจสอบสวนกลางตั้งศูนย์ปราบอาชญากรรมขบวนรถไฟฯ สุ่มตรวจ 30 ขบวนต่อวัน, 04 มีนาคม พ.ศ.2567, https://thestandard.co/railway-crime-suppression-center/หนังสือพิมพ์ผู้จัดการออนไลน์, ยุบ "ตำรวจรถไฟ" รฟท.-สตช.ตั้ง "ศูนย์รักษาความปลอดภัยบนขบวนรถไฟ" รับช่วงต่อดูแลผู้โดยสาร,  7 พ.ย. 2566, https://mgronline.com/business/detail/9660000099895

 โครงสร้างหน่วยงาน 
กองบังคับการตำรวจรถไฟ มีสถานะเป็นกองบังคับการในสังกับกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง โดยปัจจุบันมีอัตรากำลังพลกว่า  738 นาย กระจายอยู่ใน 15 สถานีตำรวจรถไฟ (ส.รฟ.) ตามเส้นทางรถไฟ และมีหน่วยบริการอยู่ตามสถานีรถไฟ 40 แห่ง โดยปัจจบันมี พล.ต.ต.ชัยรพ จุณณวัตต์ เป็นผู้บังคับการ (ผบก.รฟ.) 

 กองกำกับการอำนายการ
 งานธุรการและกำลังพล
 งานการข่าว ความมั่นคง และเทคโนโลยี
 งานยุทธศาสตร์ และงบประมาณ
 งานกิจการพิเศษและจิตอาสา
 งานส่งกำลังบำรุง
 งานกฎหมายและนิติกร
 งานการเงินและบัญชี
 กองกำกับการ 1
 สถานีตำรวจรถไฟ นพวงศ์
 สถานีตำรวจรถไฟ มักกะสัน
 สถานีตำรวจรถไฟ ธนบุรี
 กองกำกับการ 2
 สถานีตำรวจรถไฟ อยุธยา
 สถานีตำรวจรถไฟ นครสวรรค์
 สถานีตำรวจรถไฟ ศิลาอาสน์
 กองกำกับการ 3
 สถานีตำรวจรถไฟ หัวหิน และหน่วยกอ.ปภ.97 บก.รฟ.
 สถานีตำรวจรถไฟทุ่งสง
 สถานีตำรวจรถไฟ หาดใหญ่
 กองกำกับการ 4
 สถานีตำรวจรถไฟ สุวรรณภูมิ
 สถานีตำรวจรถไฟ ฉะเชิงเทรา
 สถานีตำรวจรถไฟ อรัญประเทศ
 กองกำกับการ 5
 สถานีตำรวจรถไฟ นครราชสีมา
 สถานีตำรวจรถไฟ อุบลราชธานี
 สถานีตำรวจรถไฟ หนองคาย

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2495
หมวดหมู่:ก่อตั้งในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2495
หมวดหมู่:องค์การที่ยุบเลิกในปี พ.ศ. 2566
หมวดหมู่:สิ้นสุดในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2566
หมวดหมู่:หน่วยงานตำรวจรถไฟ
รถไฟ