สลิด

สลิด หรือ ขจร () เป็นพืชดอกชนิดหนึ่งในวงศ์ตีนเป็ด มีถิ่นกำเนิดในอินโดจีนและจีนตอนใต้ แต่มีการนำไปเพาะปลูกที่อื่นและอาจเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติในฐานะชนิดพันธุ์ต่างถิ่น สลิดจะออกดอกสีเขียวอมเหลืองเป็นช่อในฤดูร้อนและฤดูฝน ดอกแต่ละดอกจะทยอยบานอย่างต่อเนื่องในช่วงเวลาหลายสัปดาห์ ส่งกลิ่นหอมแรงทั้งกลางวันและกลางคืน

 ลักษณะ 
สลิดมีลักษณะไม้เถาที่สามารถเลื้อยพันไปได้ไกล 2–5 เมตร เถาและกิ่งมีขนาดเล็ก กลม และเหนียวมาก ถือว่าเป็นพิษสำหรับหมู เมื่อแก่ขึ้นเถาจะเปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีน้ำตาลอมเทา ตามยอดแตกเป็นพุ่มแน่นทึบจนบางครั้งอาจแผ่ปกคลุมพืชอื่น ๆ ได้มิด สลิดสามารถขยายพันธุ์ได้โดยการเพาะเมล็ด การตอนกิ่ง หรือการปักชำกิ่ง โดยเติบโตในดินที่มีอากาศถ่ายเทและมีแสงแดดจ้า พบขึ้นตามป่าดิบ ป่าเบญจพรรณ ป่าละเมาะ และป่าแล้งทั่วอินโดจีน

 ใบ 
ใบสลิดมีลักษณะเป็นใบเดี่ยว รูปหัวใจ ออกตรงข้ามกันเป็นคู่ ๆ ใบกว้างประมาณ 4–7.5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 6–11 เซนติเมตร แผ่นใบมีขนอ่อนปกคลุมและมีความบางมากจนเห็นเส้นใบได้ชัดเจน ก้านใบยาวประมาณ 1.2–2 เซนติเมตร

 ดอก 
ดอกสลิดออกเป็นช่อแบบกระจุกตามซอกใบหรือโคนก้านใบ ช่อละประมาณ 10–20 ดอก ดอกมีสีเหลืองแกมเขียวและมีกลิ่นหอมแรงโดยเฉพาะในตอนเย็นถึงค่ำ ดอกมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.5 เซนติเมตร มีกลีบดอก 5 กลีบ มีเกสรเพศผู้ 5 อัน เชื่อมติดกันเองและเชื่อมติดกับยอดเกสรเพศเมีย โดยปกติจะผลิดอกในช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม บ้างว่าจะผลิดอกในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงเดือนตุลาคม

 ผล 
ผลสลิดมีลักษณะเป็นฝักเรียวยาว ปลายแหลม ผิวเรียบ สีเขียว ภายในประกอบด้วยเมล็ดลักษณะแบนจำนวนมาก โดยมีปุยสีขาวติดอยู่ที่ปลายเมล็ด ออกผลในช่วงเดือนมิถุนายนถึงเดือนสิงหาคม

 การใช้ประโยชน์ 
ยอด ผล และดอกสลิดสามารถนำมาบริโภคเป็นผักได้ เชื่อกันว่ายอดอ่อนเป็นส่วนที่มีคุณค่าทางโภชนาการมากที่สุด ดอกใช้เป็นส่วนผสมในอาหารทั้งคาวและหวาน รวมทั้งใช้ในงานดอกไม้สด เถาของพืชมีความเหนียวและสามารถนำใช้ต่างเชือกได้ กล่าวกันว่าเนื้อไม้ใช้ก่อสร้างได้ในบางกรณี นอกจากนี้ยังมีการใช้สลิดเป็นยาแผนโบราณ เช่น เป็นยาลดไข้ ยาแก้พิษ ยาสงบประสาท หรือใช้บรรเทาอาการปวดกระดูกสันหลัง

สารอาหารคุณค่าทางโภชนาการต่อ 100 กรัมคาร์โบไฮเดรต10.6 กรัมโปรตีน5.0 กรัมไขมัน1.1 กรัมใยอาหาร0.8 กรัมน้ำ80.5 กรัมวิตามินเอ3.0 กรัมวิตามินบี10.0004 กรัมวิตามินบี20.0015 กรัมวิตามินบี30.0017 กรัมวิตามินซี0.68 กรัมแคลเซียม0.7 กรัมเหล็ก0.01 กรัมฟอสฟอรัส0.9 กรัม

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:วงศ์ตีนเป็ด
หมวดหมู่:ไม้ดอกไม้ประดับ
หมวดหมู่:ดอกไม้ที่เป็นอาหาร