พระยาเพชรกำแหงสงคราม (มลิ ยุกตนันท์)

อำมาตย์โท พระยาเพชรกำแหงสงคราม (มลิ ยุกตนันท์) (5 ตุลาคม พ.ศ. 2408 – 25 ธันวาคม พ.ศ. 2482)จดหมายเหตุพระราชกิจรายวัน เป็นขุนนางชาวไทย อดีตผู้ว่าราชการเมืองชุมพร, อดีตผู้ว่าราชการเมืองตะกั่วป่า และต้นตระกูลยุกตะนันท์พระราชทานนามสกุล ครั้งที่ 5 (ลำดับที่ 394)

 ประวัติ 
อำมาตย์โท พระยาเพชรกำแหงสงคราม เกิดเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2408 บิดาชื่อ ยุก ยุกตนันท์ มารดาชื่อ หรุ่น ยุกตนันท์ จบการศึกษาจากโรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย เมื่อจบการศึกษาได้เดินทางไปศึกษาต่อที่ประเทศสหรัฐอเมริกา ด้านชีวิตครอบครัวสมรสกับ คุณหญิงเพชรกำแหงสงคราม (เป้า วัชราภัย ยุกตะนันท์) น้องสาวของพระยาพิจารณาปฤชามาตย์ (สุหร่าย วัชราภัย) อดีตองคมนตรีสมัยรัชกาลที่ 6–7 และอดีตกรรมการศาลฎีกา

พระยาเพชรกำแหงสงครามถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2482 ด้วยโรคชราที่บ้านตรอกเวท ถนนสีลม จังหวัดพระนคร สิริอายุได้ 74 ปี

 รับราชการ 
หลังจากเรียนจบจากสหรัฐอเมริกาก็ได้เข้ารับราชการเป็นครูสอนภาษาอังกฤษที่โรงเรียนนายร้อยทหารบก (โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ในปัจจุบัน) เมื่อปี 2431 ในวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2432 ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรยศเป็น นายร้อยตรี มลิพระราชทานสัญญาบัตร พลเรือน และ ทหาร (หน้า 10) จากนั้นในวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2435 ท่านได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเลื่อนยศเป็น นายร้อยโท มลิพระราชทานสัญญาบัตรทหาร ต่อมาได้โอนไปรับราชการที่กระทรวงมหาดไทยและได้เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์เป็น หลวงสวัสดิ์บุรีรมย์ ผู้ช่วยราชการเมืองสงขลา เมื่อวันที่ 13 มกราคม ศกเดียวกันพระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง

ในวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2440 ได้โปรดเกล้าฯ ให้กระทรวงมหาดไทยส่งสัญญาบัตรเลื่อนบรรดาศักดิ์ให้ท่านเป็น พระยาเพชรกำแหงสงคราม ผู้ว่าราชการเมืองชุมพร ถือศักดินา 3000ส่งสัญญาบัตรไปพระราชทาน ต่อมาในวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2443 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายท่านมาดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการเมืองตะกั่วป่าที่ว่างอยู่แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ย้ายข้าราชการและแต่งตั้งข้าราชการ (หน้า 719) ในปี 2446 ท่านได้เป็นเจ้ากรมสำรวจ ก่อนจะลาออกจากตำแหน่งในเดือนพฤษภาคมปี 2447 เนื่องจากโรคภัยเบียดเบียนขอพักรักษาตัวแจ้งความกระทรวงมหาดไทย จากนั้นในปี 2449 หลังจากรักษาตัวจนหายดีแล้วก็ได้กลับเข้ารับราชการในตำแหน่งผู้ว่าราชการเมืองศรีโสภณแทน หลวงนราโยธี ที่โปรดให้กลับเข้ามารับราชการที่กรุงเทพฯแจ้งความกระทรวงมหาดไทย

ต่อมาเมื่อมีการยกฐานะอำเภอกบินทร์บุรี เมืองปราจีนบุรี ขึ้นเป็นเมืองกบินทร์บุรี ในปี 2450แจ้งความกระทรวงมหาดไทย ก็ได้โปรดเกล้าฯ ให้ท่านเป็นผู้ว่าราชการเมืองกบินทร์บุรี หลังจากนั้นในปี 2451 ท่านก็ล้มป่วยจึงได้กราบถวายบังคมลาออกจากตำแหน่งผู้ว่าราชการเมืองกบินทร์บุรีเพื่อพักรักษาตัวโดยมี พระภักดีเดชะ นายอำเภอประจันตคามมารักษาราชการแทนแจ้งความกระทรวงมหาดไทย

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
 ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้
 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย 
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไปพระราชทาน, เล่ม ๑๔ ตอนที่ ๑๕ หน้า ๑๘๘, ๑๑ กรกฎาคม ๑๑๖
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๒ ตอนที่ ๔๖ หน้า ๔๔๕, ๑๖ กุมภาพันธ์ ๑๑๔

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ 
  :
 พ.ศ. 2457 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นเชอวาลีเยราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับตราต่างประเทศ, เล่ม ๓๑ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๒๙๘, ๑๓ กันยายน ๒๔๕๗

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ขุนนางไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดพระนคร
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนกรุงเทพคริสเตียนวิทยาลัย
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:ขุนนางในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์