สนธิสัญญาซาราโกซา

สนธิสัญญาซาราโกซา (; ) หรือที่บางครั้งเรียกว่า การให้สิทธิพิเศษซาราโกซา (; ) เป็นสนธิสัญญาสันติภาพระหว่างราชบัลลังก์กัสติยากับราชอาณาจักรโปรตุเกส ลงนามเมื่อวันที่ 22 เมษายน ค.ศ. 1529 โดยพระเจ้าการ์โลสที่ 1 แห่งกัสติยา และพระเจ้าฌูเอาที่ 3 แห่งโปรตุเกส ในเมืองซาราโกซาของอารากอน สนธิสัญญาฉบับนี้กำหนดพื้นที่อิทธิพลของกัสติยาและโปรตุเกสในเอเชียเพื่อแก้ไข "ปัญหาโมลุกกะ" ซึ่งเกิดขึ้นเนื่องจากทั้งสองอาณาจักรอ้างสิทธิ์ในหมู่เกาะโมลุกกะโดยยืนยันว่าหมู่เกาะนี้อยู่ในพื้นที่อิทธิพลของตนตามที่ระบุไว้ในสนธิสัญญาตอร์เดซิยัสเมื่อ ค.ศ. 1494 ความขัดแย้งเริ่มขึ้นใน ค.ศ. 1520 เมื่อกองเรือของทั้งกัสติยาและโปรตุเกสเดินทางไปถึงมหาสมุทรแปซิฟิก แต่อาณาจักรทั้งสองยังไม่เคยทำข้อตกลงกำหนดเส้นแบ่งเขตอิทธิพลในโลกตะวันออกเอาไว้

 ภูมิหลัง: ปัญหาโมลุกกะ 
ใน ค.ศ. 1494 ราชบัลลังก์กัสติยาและราชอาณาจักรโปรตุเกสได้ลงนามในสนธิสัญญาตอร์เดซิยัส ซึ่งแบ่งโลกออกเป็น 2 ส่วนสำหรับการสำรวจและการล่าอาณานิคม โดยถือเอาเส้นเมริเดียนเส้นหนึ่งที่ลากผ่านมหาสมุทรแอตแลนติกเป็นตัวแบ่ง โดยพื้นที่ทางตะวันตกของเส้นเป็นของสเปน และทางตะวันออกของเส้นเป็นของโปรตุเกส

ใน ค.ศ. 1511 มะละกาซึ่งขณะนั้นเป็นศูนย์กลางการค้าของเอเชียถูกยึดครองโดยโปรตุเกสภายใต้การนำของอาฟงซู ดึ อัลบูแกร์กึ เมื่ออัลบูร์แกร์กึได้ทราบตำแหน่งที่ตั้งลับของ "หมู่เกาะเครื่องเทศ" [ได้แก่ หมู่เกาะบันดา เกาะเตอร์นาเต และเกาะตีโดเรในหมู่เกาะโมลุกกะ (อินโดนีเซียในปัจจุบัน) ซึ่งในขณะนั้นเป็นแหล่งปลูกลูกจันทน์เทศและกานพลูแหล่งเดียวในโลก และเป็นจุดประสงค์หลักในการเดินทางสำรวจของชาวยุโรปในมหาสมุทรอินเดีย] เขาก็ส่งคณะสำรวจที่นำโดยอังตอนียู ดึ อาเบรว ไปค้นหาหมู่เกาะโมลุกกะโดยเฉพาะหมู่เกาะบันดา คณะสำรวจเดินทางมาถึงในต้นปี ค.ศ. 1512 โดยเดินทางผ่านหมู่เกาะซุนดาน้อย นับเป็นชาวยุโรปกลุ่มแรกที่มาถึงที่นี่Hannard (1991), page 7;  ก่อนถึงหมู่เกาะบันดา นักสำรวจได้แวะที่เกาะบูรู เกาะอัมบน และเกาะเซรัม ต่อมา หลังจากที่ต้องแยกทางกันด้วยเหตุเรือลำหนึ่งอับปาง ฟรังซิชกู ซึเรา รองผู้บัญชาการของอาเบรว ได้แล่นเรือไปทางทิศเหนือ แต่เรือของเขาก็จมลงนอกชายฝั่งเตอร์นาเต เขาได้รับอนุญาตจากโปรตุเกสให้สร้างป้อมปราการขึ้นที่นั่น

จดหมายบรรยาย "หมู่เกาะเครื่องเทศ" ที่ซึเราส่งถึงเฟอร์ดินันด์ มาเจลลัน (ซึ่งเป็นเพื่อนและอาจเป็นลูกพี่ลูกน้องของซึเรา) ได้ช่วยให้มาเจลลันโน้มน้าวราชบัลลังก์กัสติยาให้สนับสนุนเงินทุนในการเดินเรือรอบโลกครั้งแรกได้สำเร็จR. A. Donkin, "Between east and west: the Moluccas and the traffic in spices up to the arrival of Europeans", p.29, Volume 248 of Memoirs of the American Philosophical Society, DIANE Publishing, 2003Hannard, Willard A. (1991). Indonesian Banda: Colonialism and its Aftermath in the Nutmeg Islands. Bandanaira: Yayasan Warisan dan Budaya Banda Naira. ในวันที่ 6 พฤศจิกายน ค.ศ. 1521 กองเรือมาเจลลันได้แล่นมาถึงหมู่เกาะโมลุกกะ "แหล่งกำเนิดของเครื่องเทศทั้งปวง" จากทางทิศตะวันออก ในขณะนั้นกองเรือมาเจลลันอยู่ภายใต้การนำของฆวน เซบัสเตียน เอลกาโน ซึ่งขึ้นกับราชบัลลังก์กัสติยา ก่อนที่มาเจลลันและซึเราจะได้พบกันที่หมู่เกาะโมลุกกะ ซึเราได้เสียชีวิตที่เตอร์นาเตในช่วงเวลาไล่เลี่ยกันกับที่มาเจลลันถูกสังหารในยุทธการที่มักตันในฟิลิปปินส์Duarte Barbosa; Mansel Longworth Dames; Fernão de Magalhães. The book of Duarte Barbosa: an account of the countries bordering on the Indian Ocean and their inhabitants. New Delhi:  

หลังจากการเดินทางของมาเจลลันและเอลกาโน (ค.ศ. 1519–1522) พระเจ้าการ์โลสที่ 1 แห่งกัสติยา ทรงส่งคณะเดินทางสำรวจคณะที่สองซึ่งนำโดยการ์ซิอา โฆเฟร เด โลอาอิซา เพื่อยึดหมู่เกาะโมลุกกะเป็นอาณานิคมโดยอ้างว่าหมู่เกาะนี้อยู่ในเขตอิทธิพลของกัสติยาตามสนธิสัญญาตอร์เดซิยัส หลังจากประสบความยุ่งยากบางประการ คณะเดินทางสำรวจก็มาถึงหมู่เกาะโมลุกกะโดยเทียบท่าที่ตีโดเร นักสำรวจจากกัสติยาได้สร้างป้อมปราการขึ้นที่นั่น จึงเกิดความขัดแย้งอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้กับนักสำรวจจากโปรตุเกสซึ่งได้ตั้งรกรากที่เตอร์นาเตอยู่ก่อนแล้ว หลังจากสู้รบกันมาได้หนึ่งปี ฝ่ายสเปนก็ประสบกับความพ่ายแพ้ ถึงกระนั้นก็ยังมีการรบกันประปรายเพื่อครอบครองหมู่เกาะโมลุกกะต่อมาอีกเกือบทศวรรษ

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:สนธิสัญญาแนวพรมแดน
หมวดหมู่:เส้นลองจิจูด
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์โปรตุเกส–สเปน
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับจักรวรรดิสเปน
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับราชอาณาจักรโปรตุเกส