รัฐสภาเวลส์

รัฐสภาเวลส์ (, , ; ) คือรัฐสภาแห่งเวลส์ที่ได้รับการถ่ายโอนอำนาจมาจากสหราชอาณาจักร โดยมีลักษณะเป็นสภาเดียว มีสมาชิกมาจากการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตย โดยมีอำนาจหน้าที่ในการตรากฎหมายเพื่อใช้ในเวลส์ โดยเฉพาะกฎหมายเกี่ยวกับภาษีอากร และการกำกับดูแลรัฐบาลเวลส์ โดยรัฐสภาเวลส์ใช้ภาษาราชการสองภาษา ประกอบด้วยภาษาเวลส์ และภาษาอังกฤษ โดยเมื่อแรกก่อตั้งในปีค.ศ. 1999 จนถึงปีค.ศ. 2020 นั้นเคยเรียกสภานี้ว่า สมัชชาแห่งชาติเวลส์ (, ) 

รัฐสภาเวลส์ประกอบด้วยสมาชิกรัฐสภา (, ) เรียกเป็นอักษรย่อว่า "MS" ("AS" ในภาษาเวลส์) จำนวน 60 คน โดยตั้งแต่ค.ศ. 2011 สมาชิกมาจากการเลือกตั้ง โดยมีวาระ 5 ปี โดยผ่านการลงคะแนนระบบสมาชิกเพิ่มเติม โดยมีสมาชิกจำนวน 40 เป็นผู้แทนมาจากแต่ละเขตเลือกตั้งที่แบ่งตามเขตภูมิศาสตร์ และได้รับการเลือกตั้งมาจากระบบการลงคะแนนแบบแบ่งเขตคะแนนสูงสุด (First-past-the-post) และอีก 20 คน ที่มาจากการเลือกตั้งจากเขตภูมิภาค (electoral regions) ที่มีขนาดใหญ่ขึ้น โดยใช้ระบบการลงคะแนนตามวิธีโดนต์ในแบบสัดส่วน โดยพรรคการเมืองที่รวมเสียงข้างมากในสภาได้จะเป็นผู้จัดตั้งรัฐบาล

สมัชชาแห่งชาติเวลส์ได้ถูกจัดตั้งขึ้นเป็นครั้งแรกตามพระราชบัญญัติรัฐบาลแห่งเวลส์ ค.ศ. 1998 อันเป็นผลมาจากการลงประชามติในปีค.ศ. 1997 โดยสมัชชานี้ไม่ได้มีอำนาจในการตรากฎหมายปฐมภูมิ โดยต่อมาได้รับอำนาจในการตรากฎหมายมากขึ้นตามพระราชบัญญัติรัฐบาลแห่งเวลส์ ค.ศ. 2006 และต่อมาได้มีอำนาจในการตรากฎหมายปฐมภูมิอันสืบเนื่องมาจากการลงประชามติเมื่อ 3 มีนาคม ค.ศ. 2011 โดยรัฐสภาสหราชอาณาจักร และรัฐมนตรีเวลส์นั้นไม่จำเป็นต้องเห็นชอบในการผ่านกฎหมายใดๆ ที่ตราโดยรัฐสภาเวลส์เพื่อใช้ในเขตทั้ง 20 เขตของเวลส์ โดยต่อมารัฐสภาเวลส์ได้รับอำนาจมากขึ้นจากพระราชบัญญัติเวลส์ ค.ศ. 2014 และ ค.ศ. 2017 โดยในฉบับหลังนั้นทำให้รัฐสภาเวลส์มีอำนาจในการตรากฎหมายเหมือนกับรัฐสภาสกอตแลนด์ 

ต่อมาในปีค.ศ. 2020 สมัชชาแห่งชาติเวลส์ได้เปลี่ยนชื่อเป็นรัฐสภาเวลส์ ตามพระราชบัญญัติรัฐสภาเวลส์และการเลือกตั้งของเวลส์ ค.ศ. 2020 โดยมีอำนาจเต็มในการตรากฎหมายเกี่ยวกับการสาธารณสุข การศึกษา การพัฒนาทางเศรษฐกิจ การคมนาคม สิ่งแวดล้อม การเกษตร การปกครองท้องถิ่น และภาษีอากรบางกรณี 

อ้างอิง