บทกวีเจ็ดก้าว

บทเจ็ดก้าว ( ) เป็นกวีนิพนธ์อุปมานิทัศน์ซึ่งมักถือกันว่าเป็นผลงานของนักกวีโจสิด

 ภูมิหลัง 

ในช่วงชีวิตของขุนศึกผู้ยิ่งใหญ่โจโฉซึ่งครองภาคเหนือของจีนในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น เขาแสดงความโปรดปรานต่อโจสิดบุตรชายคนที่สามที่เกิดกับภรรยาชื่อเปียนซี เนื่องจากชื่นชอบความเฉลียวฉลาดและความสามารถทางวรรณกรรมของโจสิด โจโฉคิดจะตั้งให้โจสิดเป็นรัชทายาท และโจสิดก็ได้รับการสนับสนุนจากขุนนางของโจโฉหลายคน แม้ว่าโจสิดจะเป็นบุตรชายคนรอง ๆ คนหนึ่งของโจโฉก็ตาม อย่างไรก็ตาม เนื่องจากโจสิดไม่ใส่ใจต่อมารยาทและคำสั่งของบิดา ในที่สุดจึงทำให้โจโฉผู้บิดารู้สึกผิดหวัง และตำแหน่งรัชทายาทตกเป็นของโจผีพี่ชายของโจสิด หลังจากการเสียชีวิตของโจโฉในปี ค.ศ. 220 โจผีส่งน้องชายของตนทั้งหมดรวมถึงโจสิดออกจากนครหลวงไปยังเขตศักดินาของแต่ละคน เพื่อไม่ให้เป็นภัยคุกคามต่ออำนาจของตัวโจผี

บทกวีนี้แต่งขึ้นจากภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ดังกล่าวนี้ แม้ว่าตัวบทกวีเองและเกร็ดประวัติศาสตร์ของบทกวีจะไม่ปรากฏในจดหมายเหตุสามก๊ก นักวิจัยมองว่าเรื่องราวเกี่ยวกับบทกวีนี้ไม่เป็นเรื่องจริงในประวัติศาสตร์และโต้แย้งเรื่องที่โจสิดเป็นผู้แต่งบทกวีนี้

 ชื่อชัวซินยฺหวี่ 
ชื่อชัวซินยฺหวี่ (世说新语; รวมเรื่องเล่าของโลกฉบับใหม่) เป็นหนังสือรวมเกร็ดประวัติศาสตร์ที่รวบรวมในปี ค.ศ. 430 มีเรื่องหนึ่งกล่าวถึงเหตุการณ์ที่โจผีพยายามจะสั่งลงโทษโจสิด เกร็ดประวัติศาสตร์ของเรื่องนี้ปรากฏในบทที่ 4 ของชื่อชัวซินยฺหวี่  กล่าวว่าโจผีอิจฉาความสามารถทางวรรณกรรมของโจสิดจึงพยายามสั่งประหารโจสิด 

เรื่องราวโดยสรุปมีอยู่ว่าโจผีเรียกตัวโจสิดมาพบและยื่นคำขาดกับน้องชายของตนโดยบอกให้โจสิดแต่งบทกวีภายในช่วง 7 ก้าวเดิน หากทำไม่ได้จะถูกประหารชีวิต โจสิดสามารถแต่งบทกวีได้ภายใน 7 ก้าว โจผีจึง "แสดงความละอายใจอย่างลึกซึ้งในสีหน้า"

 นวนิยายสามก๊ก 
ในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ในชั้นหลังเรื่องสามก๊ก ซึ่งประพันธ์ในศตวรรษที่ 14 ในตอนที่ 79 ได้เพิ่มอรรถรสให้กับเหตุการณ์นี้ด้วยเรื่องราวที่แตกต่างออกไปเล็กน้อย ซึ่งโดยหลักตามเนื้อเรื่องในนวนิยายแล้วบทกวีนี้ไม่ใช่ "บทกวีเจ็ดก้าว"

หลังจากการเสียชีวิตของโจโฉ โจสิดก็ไม่ใส่ใจที่จะไปร่วมงานศพ โจผีใช้เหตุผลนี้ในการจับกุมโจสิด เปียนซีมารดาของทั้งคู่ขอร้องโจผีไม่ให้เอาชีวิตน้องชาย ด้านฮัวหิมที่ปรึกษาของโจผีแนะนำโจผีให้ตัดสินใจอย่างเด็ดขาดในการลงโทษโจสิด แต่โจผีไม่เต็มใจจะกระทำ ฮัวหิมจึงแนะนำให้เรียกตัวโจสิดมาทดสอบสติปัญญา และอาจะสั่งประหารชีวิตหรือลดตำแหน่งขึ้นกับผลการทดสอบ โจผีจึงเรียกโจสิดมาที่สำนัก กล่าวหาว่าโจสิดใช้คนอื่นเขียนบทกวีเพื่อแอบอ้างสร้างชื่อเสียงให้ตนเองเพื่อให้ได้รับความโปรดปรานจากโจโฉผู้บิดา และท้าให้โจสิดแต่งบทกวีสด ณ ที่นั้น หากทำไม่ได้จะถูกประหารชีวิตด้วยข้อหาแอบอ้างความสามารถทางวรรณกรรม

การทดสอบมีหัวข้อเป็นภาพวาดหนึ่งในสำนัก แสดงภาพของวัวตัวหนึ่งฆ่าวัวอีกตัวหนึ่งตายหลังการต่อสู้ และให้โจสิดแต่งบทกวีพรรณนาภาพ โดยห้ามใช้คำที่เกี่ยวข้องกับภาพโดยตรงภายในช่วง 7 ก้าวเดิน โจสิดก็สามารถแต่งบทกวีขนาดค่อนข้างยาวได้ภายในช่วง 7 ก้าวเดิน

โจผียังไม่ยอมแพ้ จึงทดสอบน้องชายด้วยหัวข้อที่ยากขึ้น โดยบอกให้โจสิดแต่งบทกวีเกี่ยวกับพี่น้องแต่ห้ามมีคำว่า "พี่น้อง" ในบทกวี คราวนี้โจสิดสามารถแต่งบทกวีที่มีชื่อเสียงในภายหลังนี้ออกมาได้ทันที เมื่อได้ฟังการร่ายบทกวี โจผีก็น้ำตาไหล จากนั้นเปียนซีมารดาของสองพี่น้องก็ออกมาจากห้องด้านในและเข้ามาหยุดการทดสอบ ในที่สุดโจผีจึงลดบรรดาศักดิ์ของโจสิดให้ไปอยู่ในเขตศักดินาที่ห่างไกลจากศูนย์กลางอำนาจแทนที่จะทำร้าย

 รูปแบบ 
บทกวีมีสองรูปแบบ รูปแบบหนึ่งมี 6 วรรค อีกรูปแบบหนึงมี 4 วรรค ทั้งสองรูปแบบใช้การอุปมาแบบขยายเพื่ออธิบายความสัมพันธ์ของพี่น้องและมิจฉาทิฐิของการทำร้ายอีกฝ่ายด้วยสาเหตุจากการการทะเลาะกันในเรื่องเล็กน้อย ผู้แต่งใช้อักษรหลายตัวเพื่ออธิบายกระบวนการต่าง ๆ ของการปรุงและการต้มถั่ว อักษรส่วนหนึ่ง ได้แก่ 煮 (ต้ม) 漉 (กรอง) 燃 (เผา, จุดไฟ) 泣 (ร้องไห้) และ 煎 (ต้ม, ทอด)

 ชื่อชัวซินยฺหวี่ 
การปรากฏครั้งแรกของบทกวีนี้ (ในรูปแบบที่ยาวกว่า) อยู่ในบทที่ 4 ของตำราชื่อชัวซินยฺหวี่ ที่เขียนในปี ค.ศ. 430
ภาษาจีน พินอิน ยฺหวิดเพ็ง แปล煮豆持作羹， zhǔ dòu chí zuò gēng zyu2 dau6 ci4 zok3 gang1 ต้มถั่วไว้ทำแกง漉菽以為汁。 lù shū yǐ wéi zhī luk6 suk6 ji5 wai4 zap1 คั้นถั่วเป็นน้ำสกัด萁在釜下燃， qí zài fǔ xià rán kei4 zoi6 fu2 haa6 jin4 ใต้หม้อมีต้นถั่วไหม้豆在釜中泣。 dòu zài fǔ zhōng qì dau6 zoi6 fu2 zung1 jap1 ในหม้อถั่วร้องไห้本是同根生， běn shì tóng gēn shēng bun2 si6 tung4 gan1 sang1 เกิดมาจากรากเดียวกัน相煎何太急？ xiāng jiān hé tài jí soeng1 zin1 ho4 taai3 gap1 เหตุใดรีบต้มกัน

 นวนิยายสามก๊ก 
บทกวีรูปแบบหลังพบในตอนที่ 79 ของนวนิยายสามก๊ก ซึ่งประพันธ์ในศตวรรษที่ 14
ภาษาจีน พินอิน ยฺหวิดเพ็ง แปล煮豆燃豆萁zhǔ dòu rán dòu qí zyu 2 dau 6 jin 4 dau 6 kei 4 เผาต้นถั่วเพื่อต้มถั่ว豆在釜中泣。 dòu zài fǔ zhōng qì dau6 zoi6 fu2 zung1 jap1 ในหม้อถั่วร้องไห้本是同根生， běn shì tóng gēn shēng bun2 si6 tung4 gan1 sang1 เกิดมาจากรากเดียวกัน相煎何太急！ xiāng jiān hé tài jí soeng1 zin1 ho4 taai3 gap1 เหตุใดรีบต้มกัน
 บางรูปแบบมี 本自 (běn zì/bun2zi6) แทนที่ 本是.

เนื่องมาจากความนิยมของนวนิยายสามก๊ก รูปแบบที่สั้นกว่าจึงเป็นรูปแบบที่รู้จักโดยทั่วไปของบทกวีนี้ เป็นการย่อสามวรรคแรกของบทกวีขนาดยาวกว่าให้กลายเป็นวรรคเดียว

ในสามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) วรรรณกรรมต้นสมัยรัตนโกสินทร์ที่แปลเป็นภาษาไทยจากนวนิยายสามก๊ก แปลบทกวีนี้ด้วยความดังนี้:

 การอ้างอิงร่วมสมัย 
บทกวีเจ็ดก้าวถูกใช้เพื่อถ่ายทอดความคิดโดยผู้คนที่แตกต่างกัน

หลู่ ซฺวิ่น นักเขียนชาวจีนอ้างถึงบทกวีนี้ในปี ค.ศ. 1920 เพื่อต่อต้านการกลับไปสู่การศึกษาแบบดั้งเดิมและการห้ามกิจกรรมของนักศึกษา

เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีน เจียง เจ๋อหมิน ถูกนักข่าวถามในปี ค.ศ. 2000 ในวันก่อนการเลือกตั้งประธานาธิบดีไต้หวัน ว่าสงครามข้ามช่องแคบกับไต้หวันจะเป็นการ "เผาซึ่งกันและกันด้วยความใจร้อน" หรือไม่ ซึ่งเขาตอบว่าไต้หวันและจีนนั้น "เกิดจากรากเดียวกัน" และตำหนิผู้สนับสนุนเอกราชไต้หวันเรื่อง "การเผา"

นอกประเทศจีน อีลอน มัสก์เคยอ้างถึงบทกวีนี้ในบัญชีทวิตเตอร์ของตนเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:งานวรรณกรรมจีน
หมวดหมู่:วุยก๊ก