การควบรวมกิจการ ทรู-ดีแทค

การควบรวมกิจการระหว่างทรู คอร์ปอเรชั่น และดีแทค ซึ่งเป็นผู้ให้บริการเครือข่ายโทรคมนาคมรายใหญ่เป็นอันดับที่ 2 และ 3 ของประเทศไทย เกิดขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2566 หลังจากการประกาศต่อสาธารณะครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 ข้อตกลงดังกล่าวจะทำให้บริษัทที่จะควบรวมกันกลายเป็นเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ที่ใหญ่ที่สุดแทนแอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส (เอไอเอส) และทำให้ตลาดผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่กลายเป็นการผูกขาดเพียงสองราย

การควบรวมกิจการดังกล่าวจึงถูกต่อต้านอย่างหนักจากนักวิชาการและภาคประชาสังคม โดยมองว่าเป็นอันตรายต่อผู้บริโภคและผลประโยชน์สาธารณะ สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ได้รับทราบการควบรวมกิจการดังกล่าวโดยมีเงื่อนไขบางประการเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2565 แม้ว่าจะมีความไม่แน่นอนทางกฎหมายบางประการว่า กสทช. มีอำนาจในการอนุมัติการควบรวมกิจการดังกล่าวหรือไม่ และคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้าควรเข้ามาเกี่ยวข้องหรือไม่ คำร้องคัดค้านคำตัดสินดังกล่าวได้ยื่นต่อศาลปกครองในเดือนพฤศจิกายนโดยสภาองค์กรของผู้บริโภคและเอไอเอส

บริษัท ซิทริน โกลบอล จำกัด ก่อตั้งขึ้นเป็นการร่วมทุนระหว่างเครือเจริญโภคภัณฑ์ (ผู้ถือหุ้นใหญ่ของทรู) และเทเลนอร์ (ผู้ถือหุ้นใหญ่ของดีแทค) บริษัทจดทะเบียนจัดตั้งบริษัทกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ เมื่อวันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 ด้วยทุนจดทะเบียน 100,000 บาท สำนักงานตั้งอยู่ที่ 313 อาคารซีพี ทาวเวอร์ ถนนสีลม แขวงสีลม เขตบางรัก กรุงเทพมหานครสำรวจ ‘ซิทริน โกลบอล’ บริษัทร่วมทุนระหว่าง ‘ซีพี’ และ ‘เทเลนอร์’ ผู้เตรียมทำคำเสนอซื้อหุ้น TRUE-DTAC พบเริ่มตั้งบริษัทเมื่อวันที่ 9 ก.ค. 2564 Survey of 'Citrine Global', a joint venture company between 'CP' and 'Telenor', who is preparing to make a tender offer for TRUE-DTAC, found the company's establishment on 9 July 2021. (in Thai)บริษัท ซิทริน โกลบอล จำกัด Citrine Global Company Limited (in Thai)

บริษัทเริ่มปรากฏชื่อและมีบทบาทครั้งแรกในฐานะผู้ทำคำเสนอซื้อหลักทรัพย์ของทรูและดีแทค ภายหลังการควบรวมกิจการระหว่างทรูและดีแทคแล้ว บริษัทฯ จะซื้อหุ้นจากทรูในราคาหุ้นละ 5.09 บาท และจะซื้อหุ้นจากดีแทคในราคาหุ้นละ 47.76 บาท การควบรวมกิจการคาดว่าจะเสร็จสิ้นในช่วงปลายเดือนกันยายน พ.ศ. 2565 ต่อมาเมื่อวันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2565 ในการประชุมสามัญผู้ถือหุ้นประจำปี พ.ศ. 2565 ของบริษัท ทรูคอร์ปอเรชั่น ที่ประชุมได้มีมติอนุมัติการควบรวมกิจการกับดีแทค เช่นเดียวกับดีแทค ในวันเดียวกันกับที่ที่ประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้นของบริษัทดีแทคมีมติอนุมัติการควบรวมกิจการกับทรูคอร์ปอเรชั่นDTAC แจ้งตลาดหลักทรัพย์ “ผู้ถือหุ้น” อนุมัติควบรวม TRUE DTAC notifies the Stock Exchange of Thailand "Shareholders" to approve the merger with TRUE (in Thai) โดย กสทช. มีมติ "รับทราบ" การควบรวมกิจการในการประชุมเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2565Thai telecoms regulator allows $7.3bn True-DTAC merger บริษัทใหม่ที่เกิดจากการควบรวมกิจการยังคงใช้ชื่อว่า บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ซึ่งก่อตั้งเมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2566 และจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยภายใต้สัญลักษณ์หุ้น TRUE เมื่อวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2566Merged True-DTAC to be called True Corp

สภาพตลาดหลังการควบรวมกิจการและการบังคับใช้กฎระเบียบ
การวิเคราะห์สภาพตลาดที่เกิดขึ้นภายหลังการควบรวมกิจการ 1,000 วัน ชี้ให้เห็นถึงการเสื่อมถอยของการแข่งขันอย่างมีนัยสำคัญและความล้มเหลวของการบังคับใช้กฎระเบียบ การตัดสินใจของ กสทช. ซึ่งมาจากการลงคะแนนเสียงที่ถกเถียงกัน 4 ต่อ 2 นั้น ตามมาทันทีด้วยช่วงเวลาแห่ง "ความเฉื่อยชาด้านกฎระเบียบ" (regulatory slumber) ซึ่งเป็นช่วงที่องค์กรดังกล่าวล้มเหลวในการบังคับใช้เงื่อนไขการควบรวมกิจการที่ตนเองกำหนดขึ้น เพื่อบรรเทาผลกระทบเชิงลบ ซึ่งรวมถึงการบังคับให้ลดอัตราค่าบริการเฉลี่ยลง 12% และการรับประกันการเข้าถึงโครงข่ายสำหรับคู่แข่ง

ความล้มเหลวในการดำเนินการตามกฎระเบียบนี้ ได้ตอกย้ำให้ บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น และ เอไอเอส เป็นระบบผูกขาดคู่ (full duopoly) อย่างสมบูรณ์ โดยควบคุมตลาดโทรศัพท์เคลื่อนที่ 100% ด้วยระดับ "การกระจุกตัวอย่างสูง" (extreme concentration) (ดัชนีเฮอร์ฟินดาห์ล–เฮิร์ชแมน (HHI) อยู่ที่ 5,000 ณ ไตรมาส 3 ปี 2025) และได้รับการปกป้องโดยการถือครองคลื่นความถี่ที่รวมเข้าด้วยกัน ซึ่งทำหน้าที่เป็น "ปราการทางเศรษฐกิจ" (economic moat) เพื่อกีดกันคู่แข่งรายใหม่ในอนาคต ความล้มเหลวในการบังคับใช้เงื่อนไขด้านราคาได้นำไปสู่การเพิ่มขึ้นของรายได้เฉลี่ยต่อผู้ใช้ (Average Revenue Per User หรือ ARPU) สำหรับผู้ประกอบการรายเดิม ซึ่งขัดแย้งกับการให้คำมั่นว่าจะลดราคา

ความล้มเหลวในการบังคับใช้กฎระเบียบมีความรุนแรงเป็นพิเศษในภาคส่วนผู้ให้บริการโครงข่ายเสมือนเคลื่อนที่ (Mobile Virtual Network Operator หรือ MVNO) แม้ว่าจะมีเงื่อนไขที่กำหนดให้กิจการที่ควบรวมต้องจัดสรรโครงข่าย 20% ให้บริการ, จัดตั้งหน่วยธุรกิจ MVNO โดยเฉพาะ, และเสนอราคาขายส่งที่เป็นธรรมและอิงตามต้นทุน โดยไม่มีการบีบอัดส่วนต่าง (margin squeeze) แต่ข้อกำหนดเหล่านี้ก็ถูกเพิกเฉย

การเพิกเฉยนี้ส่งผลให้ภาคส่วน MVNO ต้องล่มสลายโดยสมบูรณ์ ภายในเดือนสิงหาคม 2025 MVNO ทั้งหมดในประเทศไทย ซึ่งรวมถึง I-Kool, Penguin SIM, Fields Telecom, Infinite SIM และ redONE ต้องยุติการดำเนินงานเนื่องจากไม่สามารถเข้าถึงโครงข่ายได้

นอกจากนี้ สำนักงาน กสทช. ยังถูกกล่าวหาว่ามีการ "บิดเบือนกฎระเบียบโดยเจตนา" (intentional regulatory manipulation) เพื่อขัดขวางผู้เล่นรายใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากการเปลี่ยนประเภทการร้องเรียนกรณีข้อพิพาทการเข้าถึงโครงข่ายที่ บริษัท เอ็มวีเอ็นโอ เซอร์วิสเซส จำกัด (ผู้รวบรวมโครงข่ายเสมือนเคลื่อนที่ที่ได้รับใบอนุญาต) ยื่นต่อบริษัทที่ควบรวมกิจการ ให้เป็นเพียง 'เรื่องร้องเรียนทั่วไป' ที่สามารถเพิกเฉยได้ แทนที่จะเป็น 'ข้อพิพาท' ที่มีผลผูกพันทางกฎหมาย ซึ่งส่งผลให้ไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้ทันท่วงทีและสร้างกับดักทางราชการที่ขัดขวางการเข้าสู่ตลาด

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:เครือเจริญโภคภัณฑ์
หมวดหมู่:ทรูคอร์ปอเรชั่น
หมวดหมู่:เทเลนอร์
หมวดหมู่:การควบรวมและเข้าซื้อกิจการในปี พ.ศ. 2566
หมวดหมู่:โทรคมนาคมในประเทศไทย
หมวดหมู่:ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2565