จิตอาสาพระราชทาน

จิตอาสาพระราชทาน หรือเดิมรู้จักกันในนามว่า จิตอาสาพระราชทาน 904 วปร. เป็นโครงการในพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว โครงการก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2560 เพื่อให้ประชาชนมีความสมัครสมานสามัคคี และแสดงความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์. โครงการจิตอาสาพระราชทานตามแนวพระราชดำริ. 2565. โดยโครงการมีศูนย์อำนวยการใหญ่บริเวณที่ตั้งเดิมของสวนสัตว์ดุสิต

ในระยะเริ่มแรก ทรงมีพระราชปณิธานให้บำเพ็ญประโยชน์พื้นที่ชุมชนรอบพระราชวังดุสิต ซึ่งมีหน่วยราชการในพระองค์และประชาชนเป็นจิตอาสา โดยมีคำขวัญว่า "เราทำความ ดี ด้วยหัวใจ"หน่วยราชการในพระองค์ 904. ความเป็นมาของจิตอาสาพระราชทานตามแนวพระราชดำริ . มปป. ต่อมา มีการรับสมัครจิตอาสาพระราชทานในช่วงพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เพื่อปฏิบัติงานอำนวยความสะดวก 8 ประเภท ได้แก่ งานดอกไม้จันทน์, งานประชาสัมพันธ์, งานโยธา, งานขนส่งเพื่อความปลอดภัยของประชาชน, งานบริการประชาชน, งานแพทย์, งานรักษาความปลอดภัย, และงานจราจรเดอะสแตนดาร์ด. เปิดใจ ‘จิตอาสา’ พิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ หลังลงทะเบียนวันแรกคิวเต็มจนล้น. 2560. จิตอาสาพระราชทานมีบทบาทในหลายเหตุการณ์สำคัญ อย่างปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัยถ้ำหลวง โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จัดโรงครัวพระราชทาน โดยมีประชาชนจิตอาสาร่วมช่วยเหลือไทยรัฐ. ตั้งครัวพระราชทาน เพื่อเลี้ยง จนท.-ปชช.ที่มาช่วย 13 ชีวิตติดถ้ำหลวง. 2561.  และการระบาดทั่วของโควิด-19 ในประเทศไทย จิตอาสาพระราชทานได้มอบสิ่งของและเวชภัณฑ์ในแต่ละพื้นที่หน่วยราชการในพระองค์ 904. กองทัพเรือ ร่วมกับจิตอาสาพระราชทาน 904 และประชาชนจิตอาสา จัดกิจกรรม “กองทัพเรือ เพื่อประชาชน ร่วมใจต้านภัย โควิด-19” บริเวณวัดศาลาแดง เขตบางแค กรุงเทพมหานคร

จิตอาสาพระราชทานตามพระบรมราโชบายมี 3 ประเภท ได้แก่ จิตอาสาพัฒนา, จิตอาสาภัยพิบัติ, และจิตอาสาเฉพาะกิจ เพื่อเป็นการพัฒนาท้องถิ่นของแต่ละชุมชนให้มีคุณภาพชีวิต เป็นการเฝ้า ตรวจ เตือน หรือเตรียมการรองรับภัยพิบัติ และปฏิบัติในงานพระราชพิธี หรือการรับเสด็จในวโรกาสสำคัญสำนักงานเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. กิจกรรมจิตอาสาเฉพาะกิจงานพระราชพิธีถวายพระเพลิง. 2560. ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2565 มีจิตอาสาพระราชทานราว 6.9 ล้านคนประชาไท. ครม.รับทราบผลดำเนินงาน ‘จิตอาสาพระราชทาน’ คนร่วมกว่า 1.14 ล้านคน. 2565.   "กิจกรรมจิตอาสาบางส่วนเริ่มให้ความสำคัญกับการดูแลสิ่งแวดล้อมผ่านรูปแบบการแยกขยะอย่างมีจิตสำนึก"

 โครงสร้าง 
โครงการจิตอาสาพระราชทานแบ่งเป็น 3 โครงสร้าง ดังนี้ ฝ่ายอำนวยการจิตอาสาพระราชทาน (ฝอ.จอส.พระราชทาน), โรงเรียนจิตอาสาพระราชทาน (รร.จอส.พระราชทาน), และกองกำลังจิตอาสาพระราชทาน (กกล.จอส.พระราชทาน) ภายใต้การบังคับบัญชาการของศูนย์อำนวยการใหญ่จิตอาสาพระราชทาน (ศอญ.จอส.พระราชทาน) 

โครงการมีผู้อำนวยการศูนย์อำนวยการใหญ่จิตอาสาพระราชทานเป็นผู้บังคับบัญชาหน่วยราชการในพระองค์ 904. ผู้อำนวยการศูนย์อำนวยการใหญ่จิตอาสาพระราชทาน เป็นประธานเปิดการสัมมนา “การขับเคลื่อนงานจิตอาสาภาคประชาชน มุ่งผลสัมฤทธิ์” ร่วมกับสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวงมหาดไทย สำนักงานตำรวจแห่งชาติ . 2564.

 ประเภทของจิตอาสา 
จิตอาสาพระราชทานตามพระบรมราโชบายของพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวแบ่งออกเป็น 3 ประเภทได้แก่

 จิตอาสาพัฒนา เป็นจิตอาสาที่ทำหน้าที่พัฒนาท้องถิ่นของแต่ละชุมชนให้มีคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมบำเพ็ญสาธารณประโยชน์ การอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การอำนวยความสะดวกและความปลอดภัยในการดำรงชีวิตประจำวัน การประกอบอาชีพ รวมทั้งการสาธารณสุข ฯลฯ แบ่งเป็น 8 กลุ่มงานดังนี้
 จิตอาสาพัฒนาชุมชนเข้มแข็งประชามีสุข เป็นกลุ่มจิตอาสาที่เข้าร่วมกิจกรรมสาธารณประโยชน์อาทิ การขุดลอกคูคลอง การดูแลรักษาความสะอาดเรียบร้อยของศาสนสถานหรือสถานที่สาธารณะ การจัดเก็บผักตบชวา การปลูกต้นไม้ รวมทั้งการพัฒนาโครงการต่าง ๆ
 จิตอาสางานประดิษฐ์และเผยแพร่งานศิลปาชีพ เป็นกลุ่มจิตอาสาที่ทำหน้าที่ถ่ายทอดความรู้ทางด้านศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน/ภูมิปัญญาท้องถิ่น ให้ประชาชนนำความรู้ที่ได้รับไปพัฒนาให้เป็นประโยชน์ต่อไป
 จิตอาสาฝ่ายกิจกรรมการแสดงและนิทรรศการ เป็นกลุ่มจิตอาสาที่ปฏิบัติงานสนับสนุนในการจัดงานหรือกิจกรรมการแสดงและมีนิทรรศการ เฉลิมพระเกียรติ เพื่อเผยแพร่พระราชกรณียกิจและเผยแพร่กิจกรรมจิตอาสาฯ  กิจกรรมการแสดงดนตรีบริเวณลานพระราชวังดุสิต การจัดงานอุ่นไอรักคลายความหนาว งานเถลิงสุขสุขสุขสันต์มหาสงกรานต์ตำนานไทย เป็นต้น
 จิตอาสาฝ่ายแพทย์และสาธารณสุข เป็นกลุ่มจิตอาสาที่ปฏิบัติงานสนับสนุนได้ช่วยอำนวยความสะดวกแก่แพทย์ พยาบาล รวมถึงช่วยอำนวยความสะดวกด้านการปฐมพยาบาลเบื้องต้น ตลอดจนส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้ความเข้าใจในการดูแลสุขภาพ
 จิตอาสาฝ่ายทะเบียนและข้อมูล เป็นกลุ่มจิตอาสาที่ให้คำแนะนำและอำนวยความสะดวกประชาชนที่มาลงทะเบียนจิตอาสาฯ
 จิตอาสาฝ่ายส่งกำลังบำรุงและสนับสนุน เป็นกลุ่มจิตอาสาที่สนับสนุน อำนวยความสะดวก ดูแลความเรียบร้อย จัดหาหรือบริการอาหาร น้ำดื่ม ให้กับประชาชนที่เข้าร่วมกิจกรรม/จิตอาสาที่เข้าร่วมปฏิบัติงาน
 จิตอาสาฝ่ายประชาสัมพันธ์ เป็นกลุ่มจิตอาสาที่ช่วยงานประชาสัมพันธ์และให้บริการข้อมูลการจัดกิจกรรมจิตอาสาฯรวมถึงช่วยดูแลต้อนรับประชาชนที่เข้ามาร่วมกิจกรรม
 จิตอาสาฝ่ายรักษาความปลอดภัยและจราจร เป็นกลุ่มจิตอาสาที่สนับสนุนและช่วยอำนวยความสะดวกในการสัญจรของประชาชน การแนะนำเส้นทางการแจ้งอุบัติเหตุการจราจรให้เจ้าพนักงานทราบ
 จิตอาสาภัยพิบัติ ได้แก่กิจกรรมจิตอาสาพระราชทานที่มีวัตถุประสงค์เพื่อเฝ้า ตรวจ เตือน และเตรียมการรองรับภัยพิบัติทั้งที่เกิดจากธรรมชาติ และเกิดจากสาเหตุอื่นๆ ที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนในพื้นที่โดยรวมและการเข้าช่วยเหลือบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชนจากภัยพิบัติดังกล่าว เช่น อุทกภัย วาตภัย อัคคีภัย เป็นต้น
 จิตอาสาเฉพาะกิจ ได้แก่กิจกรรมจิตอาสาพระราชทานที่มีวัตถุประสงค์ให้ปฏิบัติในงานพระราชพิธี หรือการรับเสด็จ ในโอกาสต่างๆ เป็นการใช้กำลังพลจิตอาสาร่วมปฏิบัติกับส่วนราชการที่เกี่ยวข้องในการช่วยเหลืออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนที่มาร่วมงานรวมทั้งการเตรียมการ การเตรียมสถานที่และการฟื้นฟูสถานที่ภายหลังการปฏิบัติในพระราชพิธี และการเสด็จฯ นั้นๆ ให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย

 ผู้บริหาร 
 ผู้อำนวยการศูนย์อำนวยการใหญ่จิตอาสาพระราชทาน 
+ รายนามผู้อำนวยการศูนย์อำนวยการใหญ่จิตอาสาพระราชทาน  ลำดับ  นาม  วาระการดำรงตำแหน่ง  หมายเหตุ 1 พลเรือเอก ปวิตร รุจิเทศ  พ.ศ. ? – พ.ศ. 2566   2 พลเรือเอก คณีพล สงเจริญ พ.ศ. 2566 – ปัจจุบัน 

 ข้อวิจารณ์ 
จิตอาสาพระราชทานถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่ามีลักษณะเหมือนกับกองเสือป่าในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและลูกเสือชาวบ้าน ในส่วนของบุคลากร มีกรณีเรื่องอื้อฉาวของจิตอาสาพระราชทานอย่างประสิทธิ์ เจียวก๊ก ในเรื่องของฉ้อโกงประชาชน และธิติสรรค์ อุทธนผล ในเรื่องร่วมกันฆ่าผู้อื่นโดยทรมานไทยรัฐพลัส. จิตอาสา 904: เมื่อโครงการติดร่างแหเพราะการกระทำของอาสา. 2564. ในเวลาต่อมา ศูนย์อำนวยการใหญ่จิตอาสาพระราชทาน ได้มีคำสั่งให้ทั้งสองพ้นสภาพจิตอาสาพระราชทานไทยโพสต์. คำสั่ง 'ผู้กำกับโจ้-ประสิทธิ์ เจียวก๊ก' พ้นสภาพจิตอาสา 904. 2564.

 คลังภาพ 

 อ้างอิง 

แหล่งข้อมูลอื่น
 จิตอาสา “เราทำความ ดี ด้วยหัวใจ” เว็บไซต์หน่วยราชการในพระองค์

หมวดหมู่:รัชกาลที่ 10
หมวดหมู่:โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
หมวดหมู่:จิตอาสา