ษะมูด

ษะมูด () เป็นชนเผ่าโบราณหรือสมาพันธ์ชนเผ่าในอาระเบียก่อนอิสลาม ที่ครอบครองคาบสมุทรอาหรับทางตะวันตกเฉียงเหนือ พวกเขาได้รับการกล่าวถึงในจารึกเมโสโปเตเมียและคลาสสิกสมัยเดียวกัน รวมถึงจารึกภาษาอาหรับตั้งแต่ศตวรรษที่ 8 ก่อนคริสต์ศักราช จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 5 เมื่อพวกเขาทำหน้าที่เป็นเอาก์ซีลีอาของโรมัน นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงพวกเขาในบทกวีอาหรับก่อนอิสลามและแหล่งข้อมูลในยุคอิสลาม รวมถึงคัมภีร์อัลกุรอาน หลักฐานที่โดดเด่นคือ พวกเขาปรากฏในจารึกรูวะฟะฮ์ที่ค้นพบในวิหารที่สร้างขึ้นราว ค.ศ. 165–169 เพื่อเป็นเกียรติแก่เทพเจ้าท้องถิ่น ʾlhʾ

แหล่งข้อมูลอิสลามระบุว่าชาวษะมูดเป็นชนเผ่าอาหรับโบราณที่สูญพันธุ์ไปในสมัยโบราณ ชาวษะมูดปรากฏอยู่ในอัลกุรอาน 26 ครั้ง โดยชนเผ่านี้ถูกนำเสนอเป็นตัวอย่างของชนชาติโบราณที่นับถือเทพเจ้าหลายองค์ซึ่งถูกพระเจ้าทำลาย เนื่องจากการปฏิเสธนบีศอเลียะห์ ในคัมภีร์อัลกุรอาน ชาวษะมูดมีความเกี่ยวข้องกับรูปแบบของการกบฏและการทำลายล้างกลุ่มคนในอดีต เรื่องนี้ส่วนใหญ่เกิดขึ้นกับอ๊าด แต่ก็มีเกิดขึ้นกับกลุ่มชนอื่น ๆ ด้วย เช่น กลุ่มชนของลูฏและนูห์ เมื่อศอเลียะห์เรียกร้องชาวษะมูดให้รับใช้พระเจ้าองค์เดียว พวกเขาก็เรียกร้องขอสัญญาณจากท่าน ท่านจึงแสดงให้พวกเขาเห็นอูฐตัวเมียที่น่าอัศจรรย์ ชาวษะมูดที่ไม่เชื่อจึงทำร้ายอูฐ ด้วยเหตุนี้ พระเจ้าจึงทำลายพวกเขา ยกเว้นศอเลียะห์และผู้ติดตามของท่าน เรื่องราวนี้ได้รับการเสริมแต่งด้วยรายละเอียดเพิ่มเติมในธรรมเนียมการตีความของอิสลาม บางธรรมเนียมระบุว่าเผ่านี้อยู่ในอาระเบียตะวันตกเฉียงเหนือที่เฮกรา และในงธรรมเนียมอื่น ๆ พวกเขาถูกระบุว่าเป็นชาวแนบาเทีย ลำดับวงศ์ตระกูลในอิสลามอธิบายว่าชาวษะมูดเป็นหนึ่งในชนเผ่าอาหรับที่แท้จริง ตรงข้ามกับ "ชาวอาหรับที่ถูกทำให้เป็นอาหรับ" 

เป็นไปได้ว่ามีหลายกลุ่มที่ได้ชื่อว่าษะมูด ซึ่งอาจไม่เกี่ยวข้องกัน พวกเขาน่าจะพูดภาษาอาหรับเก่า ชาวษะมูดไม่ได้มีความเกี่ยวข้องเป็นพิเศษกับอักษรษะมูดิก ซึ่งเป็นคำเรียกแบบรวมสำหรับระบบการเขียนที่ยังไม่ได้รับการศึกษาอย่างละเอียดของอาระเบียโบราณ

 แหล่งที่มาก่อนอิสลาม 
ตะวันออกใกล้โบราณ

คำว่า ษะมูด ปรากฏในพงศาวดารพระเจ้าซาร์กอนที่ 2 แห่งอัสซีเรีย (ครองราชย์ 722—705 ปีก่อน ค.ศ.) จารึกที่ดูร์-ชาร์รุกีน เป็น "Ta-mu-di" ถือเป็นกลุ่มชนที่กล่าวถึงร่วมกับเอฟาห์, "Ibadidi" และ "Marsimani" ในฐานะส่วนหนึ่งของ "ชาวอาหรับผู้อาศัยอยู่ในทะเลทรายอันไกลโพ้นที่ไม่รู้จักทั้งผู้ดูแลหรือเจ้าหน้าที่ และไม่เคยนำเครื่องราชบรรณาการไปถวายแก่กษัตริย์องค์ใด" พงศาวดารนี้ระบุว่า ซาร์กอนเอาชนะชนเผ่าเหล่านี้ และบังคับเนรเทศไปยังสะมาเรีย อิสราเอล เอฟอัล นักประวัติศาสตร์ ตั้งคำถามถึงความน่าเชื่อถือในบันทึกของซาร์กอน เนื่องจากบันทึกสรุปสั้น ๆ ของซาร์กอนดูเหมือนจะขัดแย้งกับข้อเท็จจริงที่ว่าการรุกรานเข้าไปในอาระเบียเช่นนั้นจะเป็นหนึ่งในสงครามที่ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์อัสซีเรีย และเนื่องจากไม่มีการกล่าวถึงการปล้นสะดมเลย เอฟอัลจึงสันนิษฐานว่าชาวษะมูดและชนเผ่าอาหรับอื่น ๆ อาจทำข้อตกลงกับซาร์กอนเพื่อทำการค้าในสะมาเรีย ซึ่งนักประวัติศาสตร์อัสซีเรียได้เสริมแต่งให้เป็นการยอมจำนน

จดหมายที่ยังเหลือรอดจากนาโบนีดุส กษัตริย์บาบิโลนในศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสต์ศักราช รวมคำสั่งที่ว่า "Te-mu-da-a Ar-ba-a-a" ซึ่งดูเหมือนเป็น "อาหรับษะมูด" จะได้รับเหรียญเงินหลายทะเลนต์ บุคคลนี้น่าจะเป็นพ่อค้าหรือขุนนางรับใช้ราชสำนักบาบิโลน

กรีกและโรมัน
ษะมูดได้รับการกล่าวถึงในรายงานประวัติศาสตร์นิพนธ์กรีกบางส่วน ใน On the Erythrean Sea ของ Agatharchides (มีความเคลื่อนไหว ศตวรรษที่ 2 ก่อน ค.ศ.) ส่วนหนึ่งที่เหลือรอดในคำอ้างอิงยุคหลังระบุว่า ชาวอาหรับษะมูดอาศัยอยู่ใน "ชายฝั่งหินขนาดใหญ่" ของชายฝั่งคาบสมุทรอาหรับ ทางใต้ของอ่าวอัลอะเกาะบะฮ์ ใน Bibliotheca historica ดีโอโดรุส นักประวัติศาสตร์ชาวกรีกเมื่อศตวรรษที่ 1 ก่อน ค.ศ. กล่าวถึงษะมูดในรายละเอียดส่วน "อ่าวอาระเบีย" (ทะเลแดง) ว่า: "ขณะนั้น ชายฝั่งนี้เป็นที่อยู่ของชาวอาหรับที่เรียกตนเองเป็นษะมูเดนี; แต่ชายฝั่งที่อยู่ติดกันนั้นถูกล้อมรอบด้วยอ่าวขนาดใหญ่มาก ซึ่งมีเกาะเล็กเกาะน้อยกระจัดกระจายอยู่ตามอ่าว เกาะเหล่านั้นมีลักษณะคล้ายคลึงกับกลุ่มเกาะที่เรียกว่า Echinades มาก" ชายฝั่งที่กล่าวถึงนี้อยู่ในบริเวณก่อนถึงประเทศเยเมน

ในข้อความที่ค่อนข้างสับสนของพลินีผู้อาวุโส นักประวัติศาสตร์ชาวโรมันในคริสต์ศตวรรษที่ 1 ดูเหมือนจะระบุที่ตั้งของชาวษะมูดไว้ที่เมืองภายในแผ่นดินที่ไม่ระบุชื่อว่า "Baclanaza" ทอเลมี ผู้มีชีวิตอยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ 2 เขียนว่าเผ่า "Thamuditai" อาศัยอยู่ตามแนวชายฝั่งทะเลแดง และเผ่า "Thamoudenoi" อาศัยอยู่ในพื้นที่ภายในแผ่นดินทางตะวันตกเฉียงเหนือของอาระเบีย—ซึ่งเผ่าใดเผ่าหนึ่งหรือทั้งสองเผ่าอาจหมายถึงชาวษะมูด—ในขณะที่อูรานีอุส ผู้ร่วมสมัยเดียวกับเขา เชื่อว่าชาวษะมูดมีอาณาเขตติดกับชาวแนบาเทีย ชาวษะมูดยังเข้าร่วมกองทัพไบแซนไทน์ในฐานะเอาก์ซีลีอา และโนติติอาดิกนิตาตูงกล่าวถึงหน่วยทหารษะมูดสองหน่วยที่รับใช้จักรวรรดิไบแซนไทน์ หน่วยหนึ่งอยู่ในอียิปต์และอีกหน่วยหนึ่งอยู่ในปาเลสไตน์

จารึกอาระเบียก่อนอิสลาม
ษะมูดได้รับการกล่าวไม่บ่อยนักในแหล่งข้อมูลอาหรับพื้นเมืองร่วมสมัย แม้ว่ามีจารึกซาไฟติกสองอันที่สลักในช่วงระหว่างศตวรรษที่ 1 ก่อน ค.ศ. ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 4 อ้างถึง "ปีแห่งสงครามระหว่าง Gšm กับเผ่าษะมูด [snt ḥrb gšm ʾl ṯmd]" ข้อยกเว้นที่สำคัญคือวิหารที่อัรรุวาฟะฮ์ในซาอุดีอาระเบียตะวันตกเฉียงเหนือ ซึ่งสร้างโดยชาวษะมูดเองในคริสต์ทศวรรษ 160 จารึกวิหาร รู้จึกกันในชื่อจารึกวุวาฟะฮ์ (มีสองภาษาคือภาษากรีกโบราณและภาษาแอราเมอิกแนบาเทีย) ระบุว่า วิหารนี้สร้างขึ้นโดยนักบวชนาม Šʿdt แห่ง "ษะมูดแห่ง Robathū" แด่ ʾlhʾ ซึ่งดูเหมือนจะเป็นเทพอุปถัมภ์ของชนเผ่า พร้อมการสนับสนุนของรัฐบาลโรมัน Robathū น่าจะเป็นชื่อโบราณของ อัรรุวาฟะฮ์ สมัยใหม่ ษะมูดในที่นี้คือกำลังเสริทโรมัน ตามที่จารึกระบุไว้ชัดเจนว่า:

เพื่อความผาสุกของผู้นำแห่งโลกทั้งปวง... มาร์กุส เอาเรลิอุส อันโตนินุสและลูกิอุส เอาเรลิอุส เวรุส ซึ่งเป็นผู้พิชิตชาวอาร์มีเนีย คือวิหารที่สร้างขึ้นโดยหน่วยชนเผ่าษะมูด บรรดาหัวหน้าหน่วยพวกนั้น เพื่อให้มันถูกสร้างขึ้นด้วยมือของพวกเขา และเป็นสถานที่เคารพบูชาของพวกเขาตลอดไป... ด้วยการสนับสนุนของอันติสติอุส อัดเวนตุส ผู้ว่าการ

 กวีอาหรับก่อนอิสลาม 
ษะมูดได้รับการกล่าวถึงในบทกวีอาหรับก่อนอิสลาม แม้ว่าพวกเขาอาจอยู่รอดนานถึงคริสต์ศตวรรษที่ 4 บรรดากวีเรียกพวกเขาเป็นชนเผ่าที่หายสาบสูญไปนานแล้ว สำหรับนักกวี ชื่อษะมูดเป็นเครื่องยืนยันถึงความไม่จีรังของสรรพสิ่ง กวีหนึ่งที่ระบุที่มาแก่อิมรุลก็อยส์สังเกตและเปรียบเทียบพื้นที่สังหารหมู่เข้ากับชาวษะมูด

กวีอีกบทที่ระบุที่มาแก่อุมัยยะฮ์ อิบน์ อะบี อัศศ็อลต์ ผู้มีชีวิตร่วมกับมุฮัมมัด กล่าวถึงเรื่องราวของอูฐและษะมูด ในบันทึกของอุมัยยะฮ์ ไม่มีบุคคลที่ชื่อศอเลียะห์ แต่อูฐตัวนั้นถูกสังหารจาก "อะห์มัรผู้ถูกสาปแช่ง" และลูกอูฐยืนอยู่บนโขดหินและสาปแช่งชาวษะมูด นำไปสู่การทำลายล้างชนเผ่า ยกเว้นหญิงพิการคนเดียวที่รอดชีวิตเพื่อเผยแพร่ข่าวการทำลายล้าง ความน่าเชื่อถือของบทกวีนี้ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่

 แหล่งที่มาของอิสลาม 
ษะมูดถูกกล่าวถึงในอัลกุรอาน 23 ครั้งในฐานะบทเรียนทางศีลธรรมเกี่ยวกับการทำลายล้างประชาชาติที่อยู่ในบาปของพระเจ้า ซึ่งเป็นบรรทัดฐานสำคัญในอัลกุรอาน ตามคัมภีร์อัลกุรอาน พวกษะมูดเป็นผู้สืบทอดของประชาชาติก่อนหน้าที่ชื่อว่าอ๊าด ซึ่งถูกทำลายเนื่องจากบาปของพวกเขาเช่นกัน เผ่าษะมูดอาศัยอยู่ในบ้านที่แกะสลักลงไปในภูเขา อัลลอฮ์ทรงเลือกนบีศอเลียะห์เพื่อเตือนชาวษะมูดที่นับถือพระเจ้าหลายองค์ว่าพวกเขาควรเคารพบูชาพระเจ้าองค์เดียว ชนเผ่าาปฏิเสธที่จะฟังท่าน โดยกล่าวว่า ศอเลียะห์เป็นเพียงมนุษย์ธรรมดา และเรียกร้องสัญญาณจากอัลลอฮ์ อัลลอฮ์จึงส่งอูฐตัวเมียลงเป็นสัญญาณ และศอเลียะห์บอกแก่ประชาชาติของท่านว่า พวกเขาไม่ควรทำร้ายอูฐและปล่อยให้มันดื่มน้ำจากบ่อของพวกเขา แต่พวกษะมูดได้ตัดเอ็นร้อยหวายหรือทำให้มันบาดเจ็บ อัลลอฮ์จึงทำลายชนเผ่านี้ เว้นเพียงนบีศอเลียะห์และผู้ศรัทธาอีกนิดหน่อย วิธีการที่อัลลอฮ์ทำลายล้างชาวษะมูด ได้แก่ สายฟ้า พายุ เสียงกัมปนาท และแผ่นดินไหว นักวิชาการบางส่วนระบุว่า เสียงกัมปนาทซึ่งเป็นเสียงที่ดังมากอาจก่อให้เกิดแผ่นดินไหว เรื่องราวนี้ปรากฏอยู่ในซูเราะฮ์ อันนัมล์ ซึ่งยังกล่าวถึงคนชั่วเก้าคนของษะมูดซึ่งต้องรับผิดชอบต่อการลงโทษของอัลลอฮ์ต่อประชาชนของพวกเขาในทันที ในเรื่องเล่าที่ชวนให้นึกถึงคำบรรยายเกี่ยวกับการล่มสลายของโสโดมของชาวยิว

และยังษะมูด (เราได้ส่ง) พี่น้องคนหนึ่งของพวกเขาคือศอและฮฺ เขากล่าวว่า "โอ้กลุ่มชนของฉันเอ๋ย พวกท่านจงเคารพอิบาดะฮฺอัลลอฮฺเถิด พวกท่านไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากพระองค์ พระองค์ทรงบังเกิดพวกท่านจากแผ่นดินและทรงให้พวกท่านพำนักอยู่ในนั้น ดังนั้น พวกท่านจงขออภัยต่อพระองค์ และจงกลับเนื้อกลับตัวต่อพระองค์ แท้จริงพระเจ้าของฉันนั้นทรงอยู่ใกล้ทรงตอบรับเสมอ" พวกเขากล่าวว่า "โอ้ ศอและฮฺเอ๋ย แน่นอนท่านเคยเป็นความหวังในหมู่พวกเรามาก่อน บัดนี้ ท่านจะห้ามมิให้เราเคารพอิบาดะฮฺสิ่งที่บรรพบุรุษของเราเคารพอิบาดะฮฺอยู่กระนั้นหรือ? และแท้จริงพวกเราอยู่ในการสงสัยต่อสิ่งที่ท่านเรียกร้องเชิญชวนเรายังสิ่งนั้น" เขากล่าวว่า "โอ้กลุ่มชนของฉันเอ๋ย พวกท่านไม่เห็นดอกหรือ หากฉันมีหลักฐานอันชัดแจ้งจากพระเจ้าของฉัน และพระองค์ทรงประทานความเมตตาจากพระองค์แก่ฉัน ดังนั้นผู้ใดเล่าจะช่วยฉันให้พ้นจากอัลลอฮฺ? หากฉันฝ่าฝืนพระองค์ ดังนั้น พวกท่านจะไม่เพิ่มสิ่งใดให้แก่ฉันเลยนอกจากการขาดทุนเท่านั้น และโอ้กลุ่มชนของฉันเอ๋ย นี่คืออูฐตัวเมียของอัลลอฮฺเป็นสัญญาณหนึ่งแก่พวกท่านดังนั้นพวกท่านจงปล่อยมันให้หากินตามลำพังในแผ่นดินของอัลลอฮฺ และอย่าก่อความทุกข์ยากแก่มัน มิฉะนั้นแล้ว การลงโทษอันรวดเร็วจะประสบแก่พวกท่าน" ต่อมาพวกเขาได้ฆ่า ดังนั้นเขา (ศอและฮฺ) กล่าวว่า "พวกท่านจงสุขสำราญในบ้านของพวกท่านสามวัน นั่นคือสัญญาที่ไม่โกหก" ดังนั้น เมื่อพระบัญชาของเราได้มาถึงเราได้ช่วยศอและฮฺและบรรดาผู้ศรัทธาร่วมกับเขาให้รอดพ้น ด้วยความเมตตาจากเรา และจากความอดสูของวันนั้น แท้จริงพระเจ้าของเจ้านั้นเป็นผู้ทรงพลัง ผู้ทรงอำนาจ และเสียงกัมปนาทได้คร่าบรรดาผู้อธรรม แล้วพวกเขาได้กลายเป็นผู้นอนพังพาบตายในบ้านของพวกเขา ประหนึ่งว่า พวกเขามิได้เคยอยู่ในนั้นมาก่อน พึงทราบเถิด แท้จริงษะมูดนั้นปฏิเสธศรัทธาพระเจ้าของพวกเขา พึงทางเถิด จงห่างไกลจากความเมตตาเถิดสำหรับษะมูด!


ตัฟซีรของอิสลามเพิ่มรายละเอียดในรายงานอัลกุรอาน โดยระบุว่า ชาวษะมูดเป็นชนเผ่าที่มีอำนาจและบูชารูปเคารพ ซึ่งอาศียอยู่ที่อัลฮิจญร์ ปัจจุบันคือมะดาอินศอเลียะห์ แปลว่า เมืองของศอเลียะห์—ในอาระเบียตะวันตกเฉียงเหนือ เมื่อนบีศอเลียะห์เริ่มเผยแพร่หลักเอกเทวนิยม ชาวษะมูดเรียกร้องให้เขาพิสูจน์ความเป็นศาสดาของตนโดยการทำให้อูฐท้องแก่ออกมาจากหินแข็ง เมื่อพระเจ้าทรงอนุญาตให้ศาสดาทำเช่นนั้น ชาวเผ่าบางส่วนก็ติดตามศอเลียะห์ ในขณะที่ผู้นำที่มีอำนาจหลายคนยังคงต่อต้านเขา หลังอูฐตังนั้นออกลูกแล้ว อูฐตัวนั้นดื่มน้ำจากบ่อน้ำจนหมดทุก ๆ สองวัน และผลิตน้ำนมจำนวนมหาศาลให้แก่ผู้คน แต่ในที่สุดอูฐก็ถูกชาวษะมูดเก้าคนฆ่าตาย จากนั้นพวกเขาก็พยายามฆ่าศอเลียะห์แต่ไม่สำเร็จ เมื่อไม่สามารถช่วยชีวิตผู้คนของตนได้ ศอเลียะห์จึงเตือนว่าพวกเขาจะถูกทำลายหลังจากนั้นสามวัน วันแรกผิวหนังของพวกเขาจะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง วันที่สองผิวจะเป็นสีแดง และในวันสุดท้ายที่เกิดการทำลายล้างผิวจะเป็นสีดำ เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นจริง และชาวษะมูดก็ถูกทำลายล้างจนสิ้นซาก ทัศนะของชาวมุสลิมดั้งเดิมระบุว่า การทำลายล้างชาวษะมูดเกิดขึ้นก่อนการเป็นนบีของอิบรอฮีม

ชุดสะสมฮะดีษที่เก็บไว้ในชุดเศาะฮีฮ อัลบุคอรีรายงานว่า นบีมุฮัมมัดเรียกอัลฮิจญร์ว่า "ดินแดนษะมูด" และไม่อนุญาตให้กองทหารของท่านดื่มหรือใช้น้ำจากบ่อน้ำบริเวณนั้น และห้ามเข้าไปในซากปรักหักพัง "เว้นแต่ร้องไห้เถิด เกรงว่าพวกท่านทั้งหลายอาจจะได้รับเคราะห์กรรมจากสิ่งที่ได้เกิดขึ้นกับพวกเขา" โครงสร้างหินของอัลฮิจญร์ส่วนใหญ่มาจากยุคแนบาเทีย โดยเฉพาะในคริสต์ศตวรรษที่ 1 อิบน์ ซะอด์ นักวิชาการมุสลิมในคริสต์ศตวรรษที่ 9 เชื่อว่าชาวาษะมูดเป็นชาวแนบาเนีย

แหล่งข้อมูลอิสลามบางส่วนอ้างว่าเผ่าบะนูษะกีฟ ชนเผ่าอาหรับจากอัฏฏออิฟในสมัยมุฮัมมัดสืบเชื้อสายมาจากผู้รอดชีวิตจากชาวษะมูด (บางครั้งระบุเป็น ทาสของศอเลียะห์)

 อักษรษะมูดิก 
อักษรษะมูดิกเป็นชื่อรวมของจารึกประมาณ 15,000 ชิ้นจากทั่วอาระเบีย ซึ่งยังไม่ได้รับการศึกษาอย่างถูกต้อง และจัดหมวดหมู่เข้ากับภาษาเฉพาะ ชื่อนี้ปรากฏในคริสต์ศตวรรษที่ 19 เมื่อหลายคนกล่าวอ้างว่าเผ่าษะมูดเป็นผู้สร้างจารึกเหล่านี้ อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่นั้นมา นักจารึกศาสตร์ส่วนใหญ่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางว่าไม่มีหลักฐานใดที่ยืนยันความเชื่อมโยงระหว่างจารึกเหล่านี้กับเผ่าษะมูดได้

 ดูเพิ่ม 

 แอตแลนติสแห่งผืนทราย
 อิร็อมแห่งเสาหิน

 อ้างอิง 

ข้อมูล












แหล่งข้อมูลอื่น


หมวดหมู่:ชาวอาหรับ
หมวดหมู่:คาบสมุทรอาระเบีย