อกุศลมูล

ตริวิษ (; ) หรือ อกุศลมูล (; ) ในศาสนาพุทธสื่อถึงรากกิเลสทั้ง 3 คือ โมหะ, ราคะ และโทสะ กิเลสทั้งสามถือเป็นรากของ ตัณหา และเป็นส่วนที่ก่อให้เกิด ทุกข์ และการกลับชาติมาเกิด

ในศิลปะศาสนาพุทธมักวาดอกุศลมูลที่ตรงกลาง ภวจักร เป็นไก่โต้ง งู และหมู ซึ่งเป็นตัวแทนราคะ โทสะ และโมหะตามลำดับ

รายละเอียด
ในคำสอนศาสนาพุทธ อกุศลมูลเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้สิ่งมีชีวิตติดอยู่ในสังสารวัฏ กล่าวกันว่าสามสิ่งนี้เป็นรากของกิเลสทั้งปวงDaniel Goleman (2003), pages 106, 111Khenchen Konchog Gyaltshen (2010), p. 451. อกุศลมูลนำไปสู่การเกิดกรรม ซึ่งนำไปสู่การกลับชาติมาเกิดในดินแดนทั้ง 6 ในสังสารวัฏDalai Lama (1992), p. 4, 42

ขั้วตรงข้าม
เจตสิกที่ถือเป็นฝั่งตรงข้ามของอกุศลมูล คือ:
 อโมหะ หรือ ปัญญา
 อโลภะ หรือ ทาน
 อโทสะ หรือ เมตตา

 อ้างอิง 

 ข้อมูล 
Dalai Lama (1992). The Meaning of Life, translated and edited by Jeffrey Hopkins, Boston: Wisdom.
Dzongsar Khyentse (2004). Gentle Voice #22, September 2004 Issue.
Geshe Sonam Rinchen (2006). How Karma Works: The Twelve Links of Dependent Arising, Snow Lion
 Goleman, Daniel (2003). Destructive Emotions: A Scientific Dialogue with the Dalai Lama. Random House.
 Keown, Damien (2004). A Dictionary of Buddhism. Oxford University Press.
 Lamotte, Étienne (translator). The Treatise on the Great Virtue of Wisdom of Nagarjuna. Gampo Abbey.


 Rangjung Yeshe Wiki - Dharma Dictionary. http://rywiki.tsadra.org/index.php/dug_gsum
 Tenzin Wangyal Rinpoche (2011). Awakening the Sacred Body: Tibetan Yogas of Breath and Movement. Hay House.
 Trungram Gyaltrul Rinpoche Sherpa (2004). Gampopa, the Monk and the Yogi : His Life and Teachings. Harvard University.

อ่านเพิ่ม
 Access to Insight, Mula Sutta: Roots (AN 3.69 PTS: A i 201)
 Access to Insight, Nidana Sutta: Causes (AN 3.33 PTS: A i 134 Thai 3.34; BJT 3.34)

แหล่งข้อมูลอื่น
 Transforming the three poisons
 Three poisons on Ranjung Yeshe wiki
What are the three jewels? Buddhism for Beginners

Category:อกุศลมูล