ประธานาธิบดีกรีซ

ประธานาธิบดีกรีซ () หรือ ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐเฮลเลนิก () หรือ ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐ () เป็นประมุขแห่งรัฐของประเทศกรีซ ได้รับเลือกโดยรัฐสภาเฮลเลนิก มีบทบาททางพิธีการเป็นหลักตั้งแต่มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญในปี 2529 จัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการโดยรัฐธรรมนูญในปี 2518 แต่มีรากฐานมาตั้งแต่สาธารณรัฐเฮลเลนิกที่ 2 (พ.ศ. 2467–2478) และรัฐบาลทหารกรีซ (พ.ศ. 2516–2517) ซึ่งเกิดขึ้นก่อนที่กรีซจะเปลี่ยนมาเป็นสาธารณรัฐเฮลเลนิกที่ 3 ในปัจจุบัน

ประวัติ
สาธารณรัฐเฮลเลนิกที่ 3 ถูกสถาปนาขึ้นเมื่อปี 2517 ในช่วง metapolitefsi หลังจากสิ้นสุดระบอบรัฐบาลทหารกรีซ ซึ่งปกครองประเทศมาตั้งแต่การรัฐประหารเมื่อวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2510

ในวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2516 เยออร์ยีโอส ปาปาโดปูโลส ผู้นำรัฐบาลทหารและผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในสมเด็จพระราชาธิบดีกอนสตันดีโนสที่ 2 ซึ่งขณะนั้นลี้ภัยอยู่ ได้ประกาศยกเลิกสถาบันพระมหากษัตริย์และแต่งตั้งตนเองเป็นประธานาธิบดี ต่อมาได้มีการทำประชามติเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2516 เพื่อยืนยันการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง และประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่กำหนดให้กรีซเป็นสาธารณรัฐแบบประธานาธิบดี อย่างไรก็ตาม ความพยายามเปลี่ยนผ่านสู่ประชาธิปไตยนี้สิ้นสุดลงเมื่อ พันเอก Dimitrios Ioannidis โค่นล้มปาปาโดปูโลส ในวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2516 แม้ว่าสาธารณรัฐและสัญลักษณ์ของระบอบใหม่จะยังคงอยู่ (แต่ไม่ใช่ระบบกึ่งประธานาธิบดี) ทว่าก็เป็นเพียงฉากหน้าของรัฐบาลทหาร พลโท Phaedon Gizikis ได้รับแต่งตั้งให้เป็นประธานาธิบดี แต่ผู้ที่มีอำนาจแท้จริงคือ Ioannidis ซึ่งปกครองประเทศจากเบื้องหลัง

หลังจากการล่มสลายของรัฐบาลทหารและการกลับคืนสู่อำนาจพลเรือนภายใต้ Konstantinos Karamanlis ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2517 บรรดากฎหมายและรัฐธรรมนูญของรัฐบาลทหารถูกประกาศให้เป็นโมฆะ ต่อมาได้มีการทำประชามติเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2517 ซึ่งยืนยันการยกเลิกสถาบันพระมหากษัตริย์ ระหว่างช่วงเปลี่ยนผ่าน Gizikis ยังคงดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีอยู่ และต่อมาได้ส่งมอบตำแหน่งให้แก่ Michail Stasinopoulos ประธานาธิบดีที่ได้รับการเลือกตั้งคนแรก

รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ประกาศใช้เมื่อวันที่ 11 มิถุนายน พ.ศ. 2518 โดยกำหนดให้กรีซเป็น 
"ประชาธิปไตยแบบรัฐสภา" หรือ "สาธารณรัฐ" (คำว่า "δημοκρατία" ในภาษากรีกสามารถแปลได้ทั้งสองแบบ) การแก้ไขรัฐธรรมนูญครั้งแรกเสนอโดย Andreas Papandreou ในปี 2528 ผ่านกระบวนการที่เป็นที่ถกเถียงจนก่อให้เกิดวิกฤตรัฐธรรมนูญ ซึ่งนำไปสู่การลดอำนาจของประธานาธิบดีที่เคยทำหน้าที่ถ่วงดุลอำนาจของนายกรัฐมนตรี รัฐธรรมนูญถูกแก้ไขเพิ่มเติมอีกในปี 2544 2551 และ 2562 และยังคงมีผลบังคับใช้อยู่จนถึงปัจจุบัน

บทบาทอำนาจหน้าที่
ประธานาธิบดีเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุดตามตำแหน่งของกองทัพกรีซและอยู่ในลำดับสูงสุดของพิธีสารของประเทศ แม้ว่ารัฐธรรมนูญกรีซ พ.ศ. 2517 จะบัญญัติให้ประธานาธิบดีมีอำนาจมากในทางทฤษฎี แต่ในทางปฏิบัติ บทบาทของประธานาธิบดีเป็นไปในเชิงพิธีการเป็นหลัก โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นหัวหน้าฝ่ายบริหารที่แท้จริงและเป็นผู้นำทางการเมืองของประเทศ บทบาทของประธานาธิบดีได้รับการปรับให้สอดคล้องกับแนวทางปฏิบัติ โดยการแก้ไขรัฐธรรมนูญเมื่อ พ.ศ. 2529 ซึ่งลดอำนาจตามกฎหมายของประธานาธิบดีลง

การดำรงตำแหน่ง
ตามมาตรา 32 ของรัฐธรรมนูญ ประธานาธิบดีดำรงตำแหน่งวาระละ 5 ปี และได้รับเลือกโดยรัฐสภาในการประชุมพิเศษที่ต้องจัดขึ้นล่วงหน้าอย่างน้อย 1 เดือนก่อนหมดวาระ การเลือกตั้งอาจมีได้สูงสุด 5 รอบ โดยรอบแรกและรอบที่ 2 ต้องใช้เสียงข้างมากแบบพิเศษ 200 จาก 300 เสียง รอบที่ 3 ลดเหลือ 180 เสียง รอบที่ 4 ใช้เสียงข้างมากแบบธรรมดา 151 เสียง และรอบที่ 5 เป็นการแข่งขันระหว่าง 2 ผู้สมัครที่ได้คะแนนสูงสุด โดยใช้หลักเสียงข้างมากแบบสัมพัทธ์ในการตัดสิน บุคคลเดียวกันสามารถดำรงตำแหน่งได้เพียง 2 สมัยติดต่อกัน และหากลาออกจะไม่สามารถลงสมัครรับเลือกตั้งในวาระถัดไปได้Ειδικές περιπτώσεις στην εκλογή προέδρου , in.gr

ผู้ที่จะได้รับเลือกต้องเป็นพลเมืองกรีซมาแล้วอย่างน้อย 5 ปี มีบิดาหรือมารดาเป็นชาวกรีซโดยกำเนิด มีอายุไม่น้อยกว่า 40 ปี และมีสิทธิเลือกตั้งและสมัครรับเลือกตั้งโดยสมบูรณ์Διαδικασία εκλογής του προέδρου της Δημοκρατίας , in.gr โดยสามารถได้รับการเสนอชื่อจากพรรคการเมืองในรัฐสภา แม้ว่าจะต้องทำพิธีสาบานตนตามหลักศาสนาคริสต์อีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ (มาตรา 33 วรรค 2) แต่ศาสนาของผู้สมัครไม่ได้เป็นเงื่อนไขสำคัญ ก่อนเข้ารับตำแหน่ง ประธานาธิบดีต้องกล่าวคำสาบานตนต่อหน้ารัฐสภา เพื่อยืนยันว่าจะพิทักษ์รัฐธรรมนูญ ปกป้องเอกราช บูรณภาพแห่งดินแดน คุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชน และรับใช้ประโยชน์ส่วนรวมของประเทศ

หากประธานาธิบดีไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ชั่วคราวเนื่องจากเหตุสุดวิสัย เช่น การเจ็บป่วยหรือการเดินทางไปต่างประเทศ ประธานรัฐสภาจะทำหน้าที่รักษาการจนกว่าประธานาธิบดีจะกลับมาปฏิบัติหน้าที่ตามปกติ อย่างไรก็ตาม อำนาจของรักษาการประธานาธิบดีมีขอบเขตจำกัดและเป็นเพียงการบริหารชั่วคราวเท่านั้น ในกรณีที่ตำแหน่งประธานาธิบดีว่างลงจากการเสียชีวิต ลาออก หรือเหตุผลอื่น ประธานรัฐสภาจะทำหน้าที่รักษาการ และต้องจัดการเลือกตั้งประธานาธิบดีคนใหม่โดยรัฐสภาภายในระยะเวลาที่กำหนด

สวัสดิการ
ประธานาธิบดีได้รับเงินเดือนประจำปีจำนวน 138,732 ยูโร หรือประมาณ 5,500,000 บาท (อ้างอิงจากอัตราแลกเปลี่ยนปี 2567) แม้จะต่ำกว่าผู้นำบางประเทศในยุโรป แต่เนื่องจากตำแหน่งนี้มีบทบาทเชิงสัญลักษณ์และไม่มีอำนาจบริหารโดยตรง ค่าตอบแทนจึงสอดคล้องกับภาระหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย

สถานที่ปฏิบัติหน้าที่และพำนักอย่างเป็นทางการของประธานาธิบดีคือ ทำเนียบประธานาธิบดี ซึ่งตั้งอยู่ใจกลางกรุงเอเธนส์ เดิมเป็นพระราชวังหลวงใหม่ที่สร้างขึ้นในยุคที่กรีซยังมีสถาบันพระมหากษัตริย์ ปัจจุบันใช้เป็นทั้งที่พำนักและสถานที่ปฏิบัติภารกิจสำคัญ เช่น การประชุมกับเจ้าหน้าที่รัฐและบุคคลสำคัญทางการเมือง การต้อนรับแขกต่างประเทศ การสาบานตนของคณะรัฐมนตรี รวมถึงการจัดงานเลี้ยงและกิจกรรมทางการทูต

นอกจากเงินเดือน ประธานาธิบดียังได้รับสวัสดิการอื่น ๆ เช่น การรักษาความปลอดภัยตลอด 24 ชั่วโมง ยานพาหนะประจำตำแหน่ง ค่าใช้จ่ายในการเดินทาง และเบี้ยเลี้ยงในการปฏิบัติหน้าที่ เพื่ออำนวยความสะดวกในการดำรงตำแหน่งและปฏิบัติภารกิจที่เกี่ยวข้องกับบทบาทของผู้นำประเทศ

สัญลักษณ์ประจำตำแหน่ง
ธงประจำตำแหน่ง
ธงประจำตำแหน่งประธานาธิบดีถูกกำหนดไว้ตามกฤษฎีกา 274/1979published in Gazette A, 78, dated 17.04.1979, p.726 โดยทั่วไป ธงประจำตำแหน่งจะใช้ในโอกาสทางการ เช่น การเดินทางเยือนต่างประเทศ การเข้าร่วมพิธีการสำคัญ หรือการจัดงานเลี้ยงต้อนรับแขกต่างประเทศ นอกจากนี้ ธงยังอาจถูกประดับที่ทำเนียบประธานาธิบดีหรือในขบวนรถของประธานาธิบดี เพื่อแสดงถึงสถานะของผู้ดำรงตำแหน่งสูงสุดของประเทศ

รายชื่อ
ประธานาธิบดีดำรงตำแหน่งสังกัด ลำดับ รูปภาพ ชื่อ เข้ารับตำแหน่ง พ้นจากตำแหน่ง ระยะเวลา1 60px มีคาอิล สตาซีโนปูโลส 18 ธันวาคม พ.ศ. 2517 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2518  New Democracy 2 60px Konstantinos Tsatsos 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2518 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2523  New Democracy 3 60px Konstantinos Karamanlis 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2523 10 มีนาคม พ.ศ. 2528  New Democracy – 60px Ioannis Alevras 10 มีนาคม พ.ศ. 2528 30 มีนาคม พ.ศ. 2528  PASOK 4 60px Christos Sartzetakis 30 มีนาคม พ.ศ. 2528 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2533  อิสระ  60px Konstantinos Karamanlis 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2533 10 มีนาคม พ.ศ. 2538  New Democracy 5 60px Konstantinos Stephanopoulos 10 มีนาคม พ.ศ. 2538 12 มีนาคม พ.ศ. 2548  อิสระ 6 60px กาโรโลส ปาปุลยัส 12 มีนาคม พ.ศ. 2548 13 มีนาคม พ.ศ. 2558  PASOK 7 60px โปรโกปิส ปัฟโลปูโลส 13 มีนาคม พ.ศ. 2558 13 มีนาคม พ.ศ. 2563 5 ปี New Democracy 8 60px กาเตรีนา ซาเกลาโรปูลู 13 มีนาคม พ.ศ. 2563 13 มีนาคม พ.ศ. 2568  อิสระ 9 60px กอนสตันดีโนส ตาซูลัส 13 มีนาคม พ.ศ. 2568 อยู่ในวาระ  New Democracy สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากพรรค New Democracy อดีตรัฐมนตรี และอดีตประธานสภาผู้แทนราษฎรกรีซระหว่างปี 2562 ถึง 2568 ได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีในการลงคะแนนรอบที่ 4 โดยได้รับ 160 คะแนนเสียง จากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของพรรค New Democracy และผู้แทนอิสระ 

อ้างอิง