พระยาทองผาภูมิ (ธอ เสลานนท์)

พระยาทองผาภูมิ (ไม่ปรากฏ - พ.ศ. 2428) มีนามเดิมว่า "ธอ" เป็นเจ้าเมืองทองผาภูมิ เชื้อสายมอญ ขึ้นตรงกับหัวเมืองกาญจนบุรี เมืองหน้าด่านตะวันตก ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ซึ่งเป็นผู้นำชาวมอญ หนึ่งในเจ้าเมืองรามัญทั้งเจ็ดเอกรินทร์ พึ่งประชา. การตายที่ไม่ตายจากในโลกทัศน์ของคนมอญ : ชีวิต ความตาย และชีวิตหลังความตาย, ม.ป.ท. หน้า 15. หรือ รามัญ 7 เมือง (มอญ 7 เมือง หรือ พระยามอญทั้งเจ็ด) มีราชทินนามว่า พระเสละภูมาธิการ หรือ พระเสละภูมิบดีคณะกรรมการโครงการชำระและจัดพิมพ์เผยแพร่หนังสือชุดประชุมพงศาวดาร. ประชุมพงศาวดารฉบับกาญจนาภิเษก. เล่มที่ 10. กรุงเทพฯ : คณะกรรมการอำนวยการจัดงานฉลองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี, 2542. 230 หน้า. หน้า 192. ISBN 978-974-000-983-2 ถือศักดินา 1,000 (ภายหลังเลื่อนขึ้นเป็นพระยา) พระยาทองผาภูมิ (ธอ) เป็นต้นสกุล เสลานนท์ (อักษรโรมัน: Selananda) และ เสลาคุณสุดารา สุจฉายา, บรรณาธิการ. ราชบุรี. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ : สารคดี, 2541. 468 หน้า. หน้า 119. ISBN 978-974-821-166-4วรวุธ สุวรรณฤทธิ์. ประวัติศาสตร์เมืองกาญจนบุรี. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์, 2543. 154 หน้า. หน้า 90. ISBN 978-974-277-729-6 โดย พันพรหมศักดิ์ (กลึง) มีศักดิ์เป็นหลาน เป็นผู้ขอพระราชทานนามสกุล เสลานนท์ เป็นลำดับที่ 603 ใน ทะเบียนนามสกุลพระราชทาน รัชกาลที่ 6ประกาศพระราชทานนามสกุล ครั้งที่ ๘. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 30 หน้า 2,122 วันที่ 21 ธันวาคม 2456.

 ประวัติ 
พระยาทองผาภูมิ (ธอ) เดิมรับราชการตำแหน่งผู้ช่วยราชการเมืองทองผาภูมิ บุตรรับราชการเป็นที่ "หลวงวิชิตภักดี" และเป็นหลานปู่ของพระบันนสติฐบดี (ชัง) เจ้าเมืองท่าขนุน คนสุดท้ายวัดคงคารามและพระยามอญทั้งเจ็ด และเป็นเครือญาติกับเจ้าเมืองรามัญทั้งเจ็ด ต่อมาจึงได้รับโปรดเกล้าฯ เป็น "พระเสละภูมาธิการ" หรือ "พระเสละภูมิบดี" ผู้สำเร็จราชการเมืองทองผาภูมิ รับราชการจนถึงแก่กรรมด้วยไข้อหิวาตกโรค เมื่อ พ.ศ. 2428 ที่ นครชุมน์ จ.ราชบุรี เวลาดึก 2 ยามเศษใบบอกหัวเมือง. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 1 แผ่นที่ 39 วันอาทิตย์เดือนสิบ ขึ้นสิบสองค่ำ ปีระกาสัปตศก 1247 หน้า 351 ต่อมา หลวงปลัดเมืองทองผาภูมิ น้องชายของพระทองผาภูมิ (ธอ) จึงได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองสืบต่อแทนสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, นิธิ เอียวศรีวงศ์, ศรีศักร วัลลิโภดม, สุภาภรณ์ จินดามณีโรจน์ และสุจิตต์ วงษ์เทศ, บรรณาธิการ. ลุ่มน้ำแม่กลอง : ประวัติศาสตร์ชาติพันธุ์ "เครือญาติ" มอญ พระนิพนธ์ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ : มติชน, 2547. 270 หน้า. หน้า 174. ISBN 978-974-323-284-8จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ, 2396-2453. จดหมายเหตุพระราชกิจรายวัน ภาคที่ 22. กรุงเทพฯ : คุรุสภาลาดพร้าว, 2513. หน้า 97.

 บรรดาศักดิ์ 
หลวงปลัด
พระทองผาภูมิ
พระเสละภูมาธิการ ศักดินา 1,000 (สมัยรัชกาลที่ 5)ข่าวราชการ. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 3 แผ่นที่ 38 วันอาทิตย์เดือนอ้าย แรมเก้าค่ำ ปีจออัฐศก 1248 หน้า 316.
พระยาเสละภูมาธิการ หรือ พระยาเสลาภูมิมาธิการแปลกตา! ลูกหลานจัดให้อย่างสวยงาม อัฐิบรรพบุรุษชาวมอญในโถเบญจรงค์. วันจันทร์ ที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2564

 ผลงาน 

บูรณะวัดใหญ่นครชุมน์

วัดใหญ่นครชุมน์ ตั้งอยู่ที่ตําบลนครชุมน์ อ.บ้านโป่ง จ. ราชบุรี เป็นวัดเก่าแก่ เป็นศูนย์กลางชาวบ้านนครชุมน์ และยังเป็นศูนย์กลางการปกครองคณะสงฆ์แบบรามัญนิกาย สันนิษฐานว่าสร้างมาตั้งแต่สมัยอยุธยา ในรัชสมัย รัชกาลที่ 2 พระทองผาภูมิ (ธอ)
ได้แยกออกจากกลุ่มพระยามอญทั้งเจ็ดมาตั้งรกรากที่นครชุมน์ ภาษามอญ มีชื่อว่า “กวานเจียะโนก” หรือ “กวานโหน่ก” ที่ จ. ราชบุรี มีบทบาทสำคัญในฐานะเป็นผู้สนับสนุนการบูรณะซ่อมแซมวัดมโน กลีบทอง. พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ราชบุรี และจังหวัดราชบุรี. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2544. 306 หน้า. หน้า 94. ISBN 978-974-418-094-0 ปรากฏความว่า
"พระยาทองผาภูมิ ได้ขอแยกตัวออกจากกลุ่มมอญทั้งเจ็ด มาอยู่ ณ วัดใหญ่นครชุมน์ ได้พาญาติพี่น้องสมัครพรรคพวก บริวาร เพื่อปกครองดูแลเอง และได้บูรณะวัดใหญ่นครชุมน์ ซึ่งเป็นวัดเก่าแก่อยู่แล้วให้เจริญรุ่งเรือง โดยให้วัดใหญ่นครชุมน์เป็นศูนย์กลางในการทําสังฆกรรมของวัดมอญในเขตอําเภอบ้านโป่ง...”พชระ โชติภิญโญกุล, โลกทัศน์ของชาวไทยเชื้อสายมอญที่ปรากฏในพิธีกรรมงานบวช : กรณีศึกษาบ้านนครชุมน์ อําเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี, วิทยานิพนธ์สาขามานุษยวิทยา ภาควิชามานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยศิลปากร ปีการศึกษา 2554.

 มรดก 
 เจดีย์ทรงรามัญ 7 องค์ พระอุโบสถวัดคงคาราม อ.โพธาราม จ.ราชบุรี
 โถเบญจรงค์ พระอุโบสถวัดใหญ่นครชุมน์ อ.บ้านโป่ง จ. ราชบุรี

 อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

 บรรณานุกรม

 วรวุธ สุวรรณฤทธิ์. “เมืองด่านตะวันตก: รามัญ 7 เมือง” ใน, ศิลปวัฒนธรรม ฉบับเดือนเมษายน 2533
 ศิลปวัฒนธรรม. รู้จัก “มอญ 7 เมือง” ด่านตะวันตกของสยาม ในสงครามไทย-พม่า. สืบค้นเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม พ.ศ.2564
 โครงการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานวัดใหญ่นครชุมน์ ตําบลนครชุมน์ อําเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี.

หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2428
หมวดหมู่:สกุลเสลานนท์
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายมอญ