ปรัตยังคิรา

ปรัตยังคิรา (, ) คำไวพจน์เรียกอีกนามว่า อาถรรพณะ ภัทรกาลี, นรสิงหิ, สิงหมุกขี และ นิกุมภา เป็นเจ้าแม่ในศาสนาฮินดูที่เกี่ยวข้องอย่างยิ่งกับนิกายศักติ พระนางถูกกล่าวถึงในฐานะพลังเป็นพละกำลังอำนาจและชายาของพระนรสิงห์ ตามคัมภีร์ตรีปุระรักษยะ พระนางคือพละกำลังอำนาจและเป็นภาคโกรธดุร้ายของพระแม่ตริปุรสุนทรี สำหรับในพระเวท, นางคือภาคหนึ่งของอาถรรพณะ ภัทรกาลี, เทวีแห่งอาถรรพ์เวท และ เวทมนตร์กลพระคาถาทั้งหลายDr Ramamurthy, Sri Maha Pratyangira Devi: Holy Divine Mother in Ferocious Formพระนางเป็นหนึ่งในกลุ่มคณะเทวีสัปตมาตฤกาเทพมารดร

 ในมหากาพย์ฮินดู 
เจ้าแม่ปรัตยังคิรา มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งอันถูกกล่าวถึงในมหากาพย์ฮินดูรามายณะ อินทรชิต ซึ่งประกอบพิธี "นิกุมภิลายัญ" (พิธีการสักการะบูชาบวงสรวงสังเวยพลีกรรมอุทิศถวายแด่ จ้าวแม่นิกุมภิลา อันเป็นคำไวพจน์เรียกอีกนามของเจ้าแม่ปรัทยังกีร่า) ในขณะที่พระรามและทหารยุทธโยธาของพระองค์กำลังทำการรบรณรงค์สงครามอยู่ในสนามรบนครลังกา หนุมานได้มาทำลายพิธีกรรมนี้ของอินทรชิต ด้วยเหตุที่ว่าหากอินทรชิตประกอบพิธีสำเร็จครบถ้วนตามตำราขนบประเพณีจะกลายเป็นอมตะและไม่มีผู้ใดหยุดยั้งเขาไว้ได้ และโดยทั่วไปพระนางถือว่าเป็นกุลเทวดา (เทพบรรพชน) ผู้รักษาตระกูลของทศกัณฐ์และนครลงกาhttps://dharmyaatra.in/meghnath-kis-devi-ki-puja-karta-tha-and-lakshman-destroyed-nikumbala-yagya/

ส่วนในรามเกียรติ์และโขนของไทยและเรียมเกร์ละโคนโขลของกัมพูชา ปรากฏนามของพระนางในนามของ กุมภนิยา อันเป็นพิธีกรรมบูชายัญของอินทรชิต แต่ไม่ปรากฏบทบาทของพระนางเช่นรามายณะต้นฉบับ แต่ยกบทบาทของเทพเจ้าฮินดูที่อินทรชิตทำพิธีการสักการะบูชายัญให้แก่ท้าวมหาพรหมธาดา อันเป็นมเหศักดิ์เทวราชแทนhttps://www.sac.or.th/databases/thailitdir/character-detail.php?n_id=154https://www.wordyguru.com/a/%E0%B8%9E%E0%B8%88%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B9%84%E0%B8%97%E0%B8%A2/q/%E0%B8%81%E0%B8%B8%E0%B8%A1%E0%B8%A0%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B8%A2%E0%B8%B2

 ดูเพิ่ม 
 มาตฤกา
 นวทุรคา
 มหาวิทยา

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 


หมวดหมู่:เทวีในศาสนาฮินดู