ตำรวจศาล (ประเทศไทย)

ตำรวจศาล () ในประเทศไทย เป็นข้าราชการศาลยุติธรรม ตำแหน่ง เจ้าพนักงานตำรวจศาล สังกัดสำนักงานศาลยุติธรรม ซึ่งเลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรมได้แต่งตั้งให้ปฏิบัติหน้าที่ตามพระราชบัญญัติเจ้าพนักงานตำรวจศาล พ.ศ. 2562ราชกิจจานุเบกษา. พระราชบัญญัติเจ้าพนักงานตำรวจศาล. (soc.go.th) เล่มที่ 136, ตอนที่ 50 ก, วันที่ 16 เมษายน 2562. หน้า 253-257 มาตรา 5 แต่ไม่ใช่ข้าราชการตำรวจที่ขึ้นตรงต่อสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตามพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2547 แต่อย่างใด

 ความเป็นมา 
ตำรวจศาลในประเทศไทย ถูกพูดถึงในหน้าสื่อเมื่อปี พ.ศ. 2557 โดย นายหัสวุฒิ วิฑิตวิริยกุล ประธานศาลปกครองสูงสุดในขณะนั้น ในการแถลงข่าวผลการดำเนินงานครบรอบ 13 ปีของศาลปกครอง ซึ่งพูดถึงระบบตำรวจศาลในต่างประเทศว่าควรนำมาปรับใช้ในประเทศไทยเพื่ออารักขาและรักษาความปลอดภัยแก่บุคลากรและตุลากร เนื่องจากในขณะนั้นมีการคุกคามกระบวนการยุติธรรมอย่างชัดเจนในหน้าสื่อมวลชน ทั้งการเดินทางไปปิดล้อมที่พัก การคุกคามต่อตัวบุคคล และการคุกคามอื่น ๆ ซึ่งส่งผลต่อกระบวนการพิจารณาคดีให้ไม่มีความเป็นธรรม หากมีการจัดตั้งตำรวจศาลขึ้นก็จะสามารถพิจารณาคดีต่าง ๆ ได้อย่างเป็นธรรม เที่ยงตรง และแก้ไขปัญหาได้อย่างสันติวิธี โดยอาศัยกำลังเจ้าหน้าที่จากภายใน เนื่องจากทุกวันนี้เวลามีเหตุก็จะมีการส่งเจ้าหน้าที่มาเป็นครั้งคราวตามการร้องขอ ซึ่งไม่เพียงพอต่อความมั่นใจในการปฏิบัติงาน หากจัดตั้งขึ้นมาแล้วก็จะเป็นประโยชน์ต่อบุคลากรในองค์กรตุลาการมากขึ้น

นอกจากนี้ยังมีกรณีการกระทำผิดภายในเขตพื้นที่ศาลหลายกรณี อาทิ กรณีผู้ต้องหามีอาการมึนเมาและอาละวาดในบริเวณศาล กรณีผู้ต้องหาใช้อาวุธมีดแทงตำรวจที่ควบคุมตัวเข้ามาในพื้นที่ศาลจังหวัดพัทยาแล้วใช้อาวุธปืนยิงเพื่อหลบหนี ทำให้ตำรวจศาลมีความจำเป็นในการอุดช่องว่างที่เกิดขึ้นในระหว่างกระบวนการควบคุมตัวของศาล 

ในส่วนของการควบคุมตัวผู้ต้องหาหรือจำเลย มีเจ้าหน้าที่จากกรมราชทัณฑ์ดูแลรับผิดชอบ เจ้าหน้าที่ตำรวจท้องที่ของสำนักงานตำรวจแห่งชาติในการควบคุมตัวผู้ต้องหาภายในแต่ละท้องที่ และร่วมรักษาการณ์บริเวณศาล โดยในส่วนของศาลเอง มีเพียงเจ้าหน้าทีรักษาความปลอดภัยขององค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ที่แม้จะมีความเชี่ยวชาญจากประสบการณ์ด้านการทหาร แต่ไม่มีอาวุธประจำกายในการควบคุมเหตุการณ์ร้ายแรงต่าง ๆ ในบริเวณศาล สำนักงานศาลยุติธรรมจึงได้มีการก่อตั้งเจ้าพนักงานตำรวจศาลขึ้นมาเพื่อดูแลในพื้นที่ของศาลยุติธรรม

ในปี พ.ศ. 2561 ประธานคณะกรรมการยกร่างพระราชบัญญัติตำรวจศาล นายปุณณพัฒน์ มหาลี้ตระกูล ผู้พิพากษาประจำสำนักประธานศาลฎีกา ระบุว่าคุณสมบัติของผู้ที่จะเข้ามารับการคัดเลือกเป็นตำรวจศาลนั้น จะต้องเคยเป็นอดีตทหาร ตำรวจ หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องใกล้เคียง โดยจูงใจเจ้าหน้าที่เหล่านี้ด้วยค่าตอบแทนพิเศษ เพื่อทดแทนเงินตอบแทนพิเศษจากค่าปีก ค่าร่ม หรือค่าตอบแทนอื่น ๆ ที่หน่วยงานต้นสังกัตเคยมอบให้และเสียสิทธิ์เหล่านั้นเมื่อลาออกมาเป็นตำรวจศาล

วันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 โฆษกศาลยุติธรรมได้ระบุว่า ตำรวจศาลได้รับการเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติโดยสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) เรียบร้อยแล้ว โดยอนุมัติอัตรากำลังทั้งหมด 109 นาย พร้อมทั้งงบประมาณในปีแรกจำนวน 22.18 ล้านบาท ซึ่งได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2562 บังคับใช้เมื่อพ้นจากกำหนดในการประกาศในราชกิจจานุเบกษา 90 วัน โดยเปิดรับเจ้าพนักงานตำรวจศาลรุ่นแรกจำนวน 35 นาย และเริ่มปฏิบัติงานวันแรกเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2562 ซึ่งในช่วงแรกจะเน้นการวางกำลังไปที่อาคารทำการของศาลยุติธรรม

 ภารกิจ 
ตำรวจศาลมีอำนาจหน้าที่ในการรักษาความปลอดภัยรวมถึงอารักขาคุ้มครองข้าราชการฝ่ายตุลาการ รักษาความสงบเรียบร้อย ป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดในบริเวณศาล การควบคุมตัวผู้ต้องหาจากกระบวนการศาลเพื่อนำส่งต่อกรมราชทัณฑ์เพื่อนำฝากขังที่เรือนจำ

นอกจากนี้ยังมีอำนาจหน้าที่ในการติดตามจับกุมผู้ต้องหาหรือจำเลยที่หลบหนีจากการปล่อยตัวชั่วคราว ขัดคำสั่งของหมายเรียกหรือคำสั่งศาล ปฏิบัติงานร่วมกับตำรวจในการดำเนินการจับกุมเพื่อเข้าสู่กระบวนการศาล โดยมีอำนาจหน้าที่เช่นเดียวกันกับเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ซึ่งนอกจากนี้ ตำรวจศาลยังสามารถติดตามผู้ต้องหาหรือจำเลยได้จากกำไล EM ที่สามารถรายงานตำแหน่งได้ตลอดเวลา รวมถึงมีการแจ้งเตือนเมือมีการพยายามถอดหรือทำลายอุปกรณ์ติดตาม

 คุณสมบัติ 
เจ้าพนักงานตำรวจศาล ตามระเบียบคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม ประกอบด้วย

ประเภทวิชาการ จะต้องมีอายุไม่เกิน 35 ปีบริบูรณ์ในวันที่ยื่นใบสมัคร สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีทางกฎหมายหรือเทียบเท่าในระดับเดียวกัน เพื่อประโยชน์ในการปฏิบัติงาน เคยผ่านงานรักษาความปลอดภัย การปราบปราม สืบสวน สอบสวน การข่าว การตรวจสอบพฤติการณ์บุคคล หรืองานธุรการของศาลยุติธรรมไม่น้อยกว่าห้าปี และจะต้องมีคุณสมบัติข้อใดข้อหนึ่งข้างต้นดังนี้

 เป็นข้าราชการศาลยุติธรรมประเภทวิชาการ ระดับปฏิบัติการ หรือสูงกว่า
 หรือ เป็นเจ้าพนักงานตำรวจศาลประเภททั่วไป ระดับชำนาญงาน หรือสูงกว่า
 หรือ เป็นนายทหารหรือตำรวจสัญญาบัตร ยศไม่ต่ำกว่าร้อยโท เรือโท เรืออากาศโท หรือร้อยตำรวจโท หรือเจ้าหน้าที่รัฐที่มีงานด้านการรักษาความปลอดภัย การปราบปราม สืบสวน สอบสวน การข่าว การตรวจสอบพฤติการณ์บุคคล ในประเภทวิชาการ ระดับปฏิบัติการ หรือสูงกว่า กรณีชำนาญการพิเศษ ต้องมียศไม่ต่ำกว่า พันเอก นาวาเอก นาวาอากาศเอก หรือพันตำรวจเอก หรือเทียบเท่า

ประเภททั่วไป จะต้องมีอายุไม่เกิน 35 ปีบริบูรณ์ในวันที่ยื่นใบสมัคร จบการศึกษาไม่ต่ำกว่าประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง หรือเทียบเท่าไม่จำกัดสาขาวิชา หรือจบจากโรงเรียนนายสิบตำรวจ นายสิบทหารบก จ่าอากาศ ชุมพลทหารเรือหรือเทียบเท่า และเคยผ่านงานรักษาความปลอดภัย การปราบปราม สืบสวน สอบสวน การข่าว การตรวจสอบพฤติการณ์บุคคล หรืองานธุรการของศาลยุติธรรมไม่น้อยกว่าห้าปี และมีทักษะที่จำเป็นต่อตำแหน่ง

นอกจากนี้เจ้าพนักงานตำรวจศาล จะต้องมีคุณสมบัติตามระเบียบคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม ว่าด้วยการแต่งตั้งเจ้าพนักงานตำรวจศาล พ.ศ. 2562ราชกิจจานุเบกษา. ระเบียบคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม ว่าด้วยการแต่งตั้งเจ้าพนักงานตำรวจศาล พ.ศ. 2562  (coj.go.th) เล่มที่ 136 ตอนที่ 73 ก วันที่ 4 มิถุนายน 2562 หน้า 25-27

 ประเภทตำแหน่ง(ชั้นยศ) 
สำหรับเจ้าพนักงานตำรวจศาลนั้น ใช้มาตรฐานการกำหนดตำแหน่งของสำนักคณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม (ก.ศ.) ประกอบไปด้วย

 ประเภททั่วไประดับปฏิบัติงาน ระดับชำนาญงาน และระดับอาวุโส

 ประเภทวิชาการ ระดับปฏิบัติการ ระดับชำนาญการ และระดับชำนาญการพิเศษ

 โครงสร้าง 
ตำรวจศาลส่วนกลาง สังกัดศูนย์รักษาความปลอดภัย สำนักงานศาลยุติธรรม มีหน้าที่ดำเนินนโยบาย กำกับดูแลและกำหนดแนวทางการทำงานของตำรวจศาล ซึ่งแบ่งโครงสร้างภายในเป็น 7 ส่วน

 ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 1 รับผิดชอบในพื้นที่กรุงเทพมหานคร และพื้นที่รับผิดชอบของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 1
 ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 2 รับผิดชอบในพื้นรับผิดชอบของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 2 และภาค 7
 ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 3 รับผิดชอบในพื้นรับผิดชอบของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 3 และภาค 4
 ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 4 รับผิดชอบในพื้นรับผิดชอบของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 5 และภาค 6
 ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 5 รับผิดชอบในพื้นรับผิดชอบของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานศาลยุติธรรมภาค 8 และภาค 9
 ส่วนเจ้าพนักงานตำรวจศาล 6 รับผิดชอบในพื้นที่ทั่วราชอาณาจักร
 ส่วนฝึกอบรมเจ้าพนักงานตำรวจศาล
และตำรวจศาลภูมิภาค สังกัดสำนักอำนวยการหรือสำนักงานของศาลต่างๆ ทั่วประเทศ

 ผลการปฏิบัติงาน 
จากผลการปฏิบัติงานในรายงานประจำปี พ.ศ. 2563 ตำรวจศาลสามารถสืบสวนจับกุมร่วมกับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายอื่นได้จำนวนทั้งสิ้น 2,050 หมายจับ ระงับและควบคุมเหตุฉุกเฉินภายในศาลจำนวน 174 ครั้ง ดูแลรักษาความปลอดภัยและอารักขาภายในศาลและสำนักงานศาลยุติธรรมจำนวน 263 ครั้ง และมีเป้าหมายในการเพิ่มอัตรากำลังตำรวจศาลให้ได้จำนวน 871 นาย ภายในปี พ.ศ. 2567 จากกรอบอัตรากำลังทั้งหมด 1,180 นาย

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ตำรวจศาล
หมวดหมู่:ศาลยุติธรรม

หมวดหมู่:การบังคับใช้กฎหมาย