จากเจ้าพระยาสู่อิรวดี

จากเจ้าพระยาสู่อิรวดี (อังกฤษ: From Chao Phraya to Irrawaddy; พม่า: ကျောက်ဖရားမှဧရာဝတီသို့) เป็นละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ กำกับโดย ชาติชาย เกษนัส จำนวน 12 ตอน เริ่มออกอากาศตอนแรกเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2565 ถึงวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565 ออกอากาศทุกวันเสาร์-อาทิตย์ เวลา 20.15 น. มีเนื้อเรื่องเกี่ยวกับพระเจ้าปดุง ราชวงศ์โก้นบองกับอาณาจักรอยุธยา ราว พ.ศ. 2325 ช่วงเหตุการณ์ที่กลุ่มชาวอโยธยารวมทั้งเชื้อพระวงศ์ที่ถูกกวาดต้อนไปยังกรุงอังวะหลังการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองวีรวัฒน์ อัจจุตมานัส. (2565). เข้าใจไทย-พม่าด้วยมุมมองใหม่ ผ่านความละเมียดละไมของละครจากเจ้าพระยาสู่อิรวดี. สืบค้นเมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2565.นวกิจ บ้านเมือง. (2565). จุดกระแสศิลปวัฒนธรรมผ่านละคร “จากเจ้าพระยาสู่อิรวดี Exclusive Night”. สืบค้นเมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2565. ราว จ.ศ. 1129 (พ.ศ. 2310) นำแสดงโดย จิรายุ ตันตระกูล นัฐรุจี วิศวนารถ เดาง์ และนีนตเวยูออง

 เรื่องย่อ 
เหตุการณ์เริ่มต้นที่ ณ ใจกลางเมืองย่างกุ้ง นุชนาฏ (นำแสดงโดย: นัฐรุจี วิศวนารถ) ได้รับงานใหม่ในตำแหน่งผู้ช่วยเชฟ เธอได้รู้จักกับเพื่อนใหม่เป็นชาวเมียนมา ชื่อ ซินซิน (นำแสดงโดย: นีน ตเว ยู ออง)
รวมทั้งหัวหน้าเชฟ ปกรณ์ (นำแสดงโดย: จิรายุ ตันตระกูล) นุชนาฏ มักมีอาการหมดสติบ่อยครั้งจากโรคเนื้องอกในสมอง 
วันหนึ่ง นุชนาฏ ได้หนังสือโบราณเล่มหนึ่งเรื่อง อิเหนา ฉบับภาษาพม่า มีภาพประกอบเป็นท่าร่ายรำต่างๆ แต่เมื่อเธอลองร่ายรำตามท่วงท่าที่ปรากฏในหนังสือนั้นจึงหมดสติไป เมื่อตื่นขึ้นมาอีกครั้ง นุชนาฏ กลับพาว่าตัวเองย้อนกลับไปในอดีตกลายเป็นหญิงสาวชาวโยดะยา นามว่า ปิ่น อาศัยอยู่ที่หมู่บ้านโยเดียที่กรุงอังวะซึ่งถูกกวาดตอนมาช่วงการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง นุชนาฏยังได้พบกับ เจ้าฟ้ากุณฑล (นำแสดงโดย: เพ็ญพักตร์ ศิริกุล) และเจ้าฟ้ามงกุฎ (นำแสดงโดย: ดวงใจ หิรัญศรี) ทั้งสองพระองค์ก็ถูกกวาดต้อนมาด้วย
ปิ่น ได้ร่ายรำในป่า กระทั่งหม่องสะ (นำแสดงโดย: เดาง์) ศิลปินแห่งโรงละครหลวงพม่าพบเห็นเธอเข้า จึงได้พาตัวปิ่นไปเป็นนางรำให้กับโรงละครหลวง ปิ่นยังได้พบ บากอง ทหารมือขวาของอุปราช มีใบหน้าคล้ายกับปกรณ์ และพระสนมมาลา ที่คล้ายกับซินซินในภพปัจจุบัน นำพาให้นุชนาฏในร่างของปิ่นพบเหตุการณ์หลายสิ่งเมื่อสองร้อยกว่าปีก่อน ราวกับติดในอดีตยาวนาน 
ส่วนอีกด้านหนึ่ง ปกรณ์ หัวหน้าเชฟที่แอบมีใจให้กับนุชนาฏจึงได้แต่เฝ้ารอให้เธอตื่นเพื่อที่เขาจะได้ฟังเรื่องราวที่นุชนาฏพูดจากสิ่งที่อยู่ในความฝัน แต่แล้วอาการป่วยของนุชนาฏก็ทรุดลงเรื่อยๆ เธอจึงต้องเข้ารับการรักษาจนไม่รู้ว่าจะได้พบปกรณ์ ได้อีกเมื่อไรผู้จัดการออนไลน์. (2564). เรื่องย่อ “จากเจ้าพระยาสู่อิรวดี”. สืบค้นเมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2565.

 นักแสดง 
 จิรายุ ตันตระกูล รับบท ปกรณ์ / อุบากอง (อังกฤษ: Upagaung; พม่า: ဥပါကောင်း)แกมป์เฟอร์ เอนเยลเบิร์ต (แต่ง), และอัมพร สายสุวรรณ (แปล). ไทยในจดหมายเหตุแกมป์เฟอร์. (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2545.Siam Society. (1959). The Siam Society: Selected Articles from the Siam Society Journal. Vol. 6. p 168.
 นัฐรุจี วิศวนารถ (ตังตัง) รับบท นุชนาฏ / นางปิ่น
 เดาง์ (อังกฤษ: Daung; พม่า: ဒေါင်း) รับบท หม่องสะ
 นีนตเวยูออง (อังกฤษ: Hnin Thway Yu Aung; พม่า: နှင်းသွေးယုအောင်) รับบท ซินซิน / พระสนมมาลาในพระเจ้าปดุง
 ธนเวทย์ สิริวัฒน์ธนกุล รับบท เจ้าชายชเวต่าวมิน / พระมหาอุปราชหนังสือพิมพ์ข่าวสด - ข่าวสดออนไลน์. (2565). ชลพรรษา ตกลงรับปาก กอบกุล ว่าจะช่วยให้ ชยุต และ มณีสุดา คืนดีกัน. สืบค้นเมื่อ 19 กุมภาพันธ์ 2565.
 เพ็ญพักตร์ ศิริกุล รับบท เจ้าฟ้ากุณฑล
 ดวงใจ หิรัญศรี รับบท เจ้าฟ้ามงกุฏ
 โกวิท วัฒนกุล รับบท อูเทวฉ่วย / พระเจ้าปดุงม้าน้ำ. (2565). รู้จักนักแสดง 'จากเจ้าพระยาสู่อิรวดี' (เปิดวาร์ป ประวัติ ผลงาน) ละครรักย้อนประวัติศาสตร์ หลังเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2. สืบค้นเมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2565.
 สุวัฒน์ วงศ์โชติวัฒนา รับบท สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
 สุมณฑา สวนผลรัตน์ รับบท ชด (หัวหน้าแม่ครัวตำหนักใน)

 จุมพล ทองตัน รับบท เจ้าฟ้าเมืองนาย
 กัมปนาท เรืองกิตติวิลาส รับบท หม่องเล (ขันที)
 สิทธิพร เนตรนิยม รับบท ครูอูโต หรือ สยาอูโต (อังกฤษ: Saya U Toe; พม่า: ဦးတိုး)U Toe (Author, 1784), U Ohn Shwe and Saya U E Tin. (1965). Rama Ragan Vol. I. Rangoon : The Hanthawaddy Press. 239 p.Burma Research Society. (1965). The Journal of the Burma Research Society Vol. 48-52. Yangoon : The Society. p. 116.U Toe (ဦးတိုး). ရာမရကန္ (ဦးတိုး). Rangoon : Amyin Thit Sarpay (အျမင္သစ္စာေပ).
 อมรเทพ ริมดุสิต รับบท ลุงของอุบากองจากเจ้าพระยาสู่อิรวดี ตอนที่ 10
 สุพิชา แสงเมล รับบท นางปิ่น (วัยเด็ก)

 ตอน 

 สถานที่สำคัญที่ปรากฏในละคร 
 วัดพระศรีสรรเพชญ์
 วัดมเหยงคณ์
 วัดอุทุมพราราม (วัดเจ้าฟ้าดอกเดื่อ) (สมเด็จพระเจ้าอุทุมพรทรงสร้างขึ้นขณะผนวช)
 จิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถ วัดมหาเต็งดอจี
 เจดีย์ชเวดากอง
 หมู่บ้านชาวโยดะยา (หมู่บ้านสุขะ)
 แม่น้ำอิรวดี

 วัฒนธรรม 
 ยามะซะตอ : โขนละครรามายณะแบบพม่าซึ่งได้รับอิทธิพลจากอิเหนาและรามเกียรติ์จากเชลยชาวโยดะยาที่ถูกกวาดต้อน
 โยดะยาอิเหนา : อิเหนาชาวโยดะยา พระราชนิพนธ์ของเจ้าฟ้ากุณฑลและเจ้าฟ้ามงกุฏ ตอนที่ปรากฏในละคร คือ บุษบาเสี่ยงเทียน และนางสีดาลุยไฟ
 โมฮิงก่า หรือ โหมะน์ฮี่นก้า : ชื่อขนมจีนแบบพม่า และเป็นอาหารประจำชาติของพม่า
 มงรัดเกล้า : ชื่อขนมแป้งทอดสีขาวแบบไทยของชาวโยดะยา ทำด้วยแป้งปั้นผสมงาดำทรงกลมคล้ายโดนัท ขนมมงรัดเกล้า มีความหมายว่า กำไลวุฒิชัย กฤษณะประกรกิจ, "LIFE: The Missing Piece of Yodia.," a day BULLETIN 10, 497 (31 กรกฎาคม 2560) : 28.
 สลัดทวาย : ยำชนิดหนึ่งมีต้นกำเนิดจากชนกลุ่มน้อยชาวพม่าและมอญที่เคยตั้งถิ่นฐานที่บ้านทวาย ใกล้กับวัดยานนาวา ช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ (ราวปี พ.ศ. 2334) ปรากฏในละครตอน เชฟปกรณ์ สั่งให้นักเรียนของตนออกแบบอาหาร
 ยามอุบากอง : ศาสตร์พยากรณ์โบราณของชาวโยดะยาที่อุบากองใช้หาฤกษ์มงคลยาม
 ฉุยฉายชาวโยดะยา : ท่วงท่าฟ้อนรำที่นางปิ่นรำในชายป่า
 อิเหนาโลมบุษบาในถ้ำพระบนเขาวิลิศมาหราสิทธิพร เนตรนิยม. (2565). "สังเขปประวัติวรรณกรรมอิเหนา : ไทย-พม่า", ศิลปวัฒนธรรม, 43 (5). (มีนาคม 2565). : ท่าฟ้อนรำนางปิ่นกับหม่อมสะแสดงการเกี้ยวพาราสีของอิเหนากับนางบุษบาในฉากรำบุษบาเสี่ยงเทียนตอนไหว้พระ
 รำเชิดหุ่นสายพม่ากนกพร โชคจรัสกุล. (2565, 21 มิถุนายน). "ความสุขของชีวิตคือการเต้น กัมปนาท เรืองกิตติวิลาส". กรุงเทพธุรกิจ. สืบค้นเมื่อ 15 กันยายน 2566. : ท่าฟ้อนรำนาฏศิลป์พม่าที่หม่องเล ขันทีหลวงร่ายรำแสดงความอาฆาตต่อพระสนมมาลา

 รางวัล 

|-
| พ.ศ. 2566
| รางวัลไนน์เอ็นเตอร์เทน อวอร์ดส์ ครั้งที่ 13กองบรรณาธิการ. (2566, 26 พฤษภาคม). ผลรางวัล 'ไนน์เอ็นเตอร์เทน อวอร์ด 2023' เกียรติยศ - ความภูมิใจสู่คนบันเทิง. คมชัดลึกออนไลน์. สืบค้นเมื่อ 15 กันยายน 2566.

| ทีมสร้างสรรค์แห่งปี รางวัลละครแห่งปี

| 

|-
| พ.ศ. 2566
| รางวัลนาฏราช ครั้งที่ 14
| สาขาละครยอดเยี่ยม
| 

 อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส. จากเจ้าพระยาสู่อิรวดี.

หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ไทยในปี พ.ศ. 2565
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ช่องทีวีไทย-ไทยพีบีเอส
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ที่กำกับโดย ชาติชาย เกษนัส
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ไทยในคริสต์ทศวรรษ 2020
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์แนวย้อนยุคไทย
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์แนวประวัติศาสตร์ไทย
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ไทยแนวข้ามเวลา