ลัวะ

ลัวะ เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ตระกูลมอญ-เขมร ของกลุ่มตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก ซึ่งตั้งถิ่นฐานอยู่ทางภาคเหนือของประเทศไทย บริเวณจังหวัดน่าน พะเยา เชียงราย และยังพบชาวลัวะในประเทศลาวบริเวณชายแดนทางทิศตะวันตกของแขวงไชยบุรีซึ่งลัวะในบริเวณนี้นั้น แบ่งออกตามภาษาได้อีก 3 กลุ่ม คือ ลัวะไปร ลัวะมัล และลัวะอะจูล ซึ่งเป็นกลุ่มที่เล็กที่สุด

ประวัติ
ลัวะในจังหวัดน่านและในแขวงไชยบุรีของลาวจัดว่าเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ดั้งเดิมกลุ่มหนึ่งซึ่งตั้งถิ่นฐานบริเวณนี้มานานแล้ว พระสงฆ์ผู้แต่งตำนานล้านนาได้บันทึกถึงเรื่องราวของกลุ่มชาติพันธุ์ลัวะไว้มากกว่าชาติพันธุ์กลุ่มอื่น ความสัมพันธ์ระหว่างลัวะและไทยวนในล้านนามีมานานแล้ว อย่างน้อยตั้งแต่สมัยพญามังรายสร้างเมืองเชียงใหม่ (พ.ศ. 1839) ความสัมพันธ์นี้ได้สืบต่อมาจนถึงรัตนโกสินทร์หรือสมัยเจ้ากาวิละ

บ้างสันนิษฐานว่า ลัวะเป็นพวกเดียวกับเผ่าว้าที่มีภูมิลำเนาอยู่ในมณฑลยูนานและตามลุ่มแม่น้ำสาละวินในรัฐฉานของพม่า อีกข้อสันนิษฐาน คือ ละว้าที่อาศัยอยู่บริเวณทางตอนใต้ของจีนและตอนเหนือของประเทศไทย เป็นบรรพบุรุษของ 2 กลุ่ม คือ ลัวะอยู่ในล้านนา หรือตอนบนของประเทศไทยและละว้าอยู่ในภาคกลางของสยามชลธิรา สัตยาวัฒนา. ลัวะเมืองน่าน. กรุงเทพฯ : เมืองโบราณ, 2530

เมื่อมีการแบ่งพรมแดนไทยและลาว ทำให้ชาวลัวะที่ไปมาหาสู่กันแยกออกจากกันด้วยพรมแดน พบว่ามีชาวลัวะจากลาวอพยพเข้ามาในไทยบริเวณจังหวัดน่าน 2 ครั้ง คือ พ.ศ. 2419 เนื่องจากชนกลุ่มน้อยในลาวถูกกดขี่จากการปกครอง อีกครั้งราว พ.ศ. 2517–2518 เนื่องจากหนีภัยคอมมิวนิสต์ในลาว

ชื่อและการบันทึก
คัมภีร์ใบลานและเอกสารหลักฐานทางประวัติศาสตร์ชั้นต้นของล้านนาเกือบทุกประเภทกล่าวถึงชาวลัวะ เช่น ตำนานเมืองเชียงใหม่ ตำนานศาสนา ตำนานพระธาตุ ศิลาจารึก ตำนานล้านนาเรียกชื่อแตกต่างกันไปหลายชื่อว่า "ลัวะ" และ "ว้า" ภาษาบาลีเรียกว่า "มิลักขุ" หรือ "มิลักขะ" บางตำนานเรียกว่า "ทมิฬ" หรือ "ทมิล" เรียกตนเองว่า "ละเวือะ" หรือ "ลวือ" จารึกล้านนากล่าวถึงลัวะน้อยมาก มีเพียง 2–3 หลัก เกี่ยวกับการถวายลัวะเป็นทาสของวัด หรือ "ข้าวัด"

ชาวลัวะมีชื่อที่ทางราชการเรียกว่า ถิ่น หรือ ข่าถิ่น แต่ชาวลัวะเองรู้สึกไม่ชอบเพราะรู้สึกว่าเป็นคำดูถูก หากให้เรียกระหว่าง 2 คำ ชาวลัวะยอมรับคำว่า ลัวะ มากกว่าสุริยา รัตนกุล, ผลงานการวิจัยเอกสารและวิจัยภาคสนาม : ละว้า และ ลัวะ, วารสารภาษาและวัฒนธรรม, 4 (1 มกราคม–มิถุนายน 2527): 56–78.

วัฒนธรรม
ชาวลัวะมีภาษาเป็นของตนเอง คือ ภาษาลัวะ แต่เดิมมีการนับถือผี โดยเฉพาะผีเสื้อบ้าน และผีบรรพบุรุษ ภายหลังเมื่อมีปฏิสัมพันธ์กับคนพื้นราบ จึงได้มีการนับถือพระพุทธศาสนาควบคู่ไปกับความเชื่อดั้งเดิม ซึ่งยังเหลือร่องรอยศาสนาพุทธยุคเก่าที่ผสมผสานกับความเชื่อด้านการนับถือผีในบางท้องถิ่นแถบภาคเหนือของไทย เช่น การฉันอาหารเย็นของพระสงฆ์ การนำคาถาพุทธคุณมาทำยันต์ไล่ผี เข้าใจว่าเป็นอิทธิพลของนิกายตันตระหรือมันตรายาน ซึ่งได้รับก่อนการรับนิกายเถรวาท และซึมซับรับวัฒนธรรมจากกลุ่มชาติพันธุ์ไทเข้าไปใช้ในชีวิตประจำวัน

อ้างอิง

หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศลาว