เซลล์เลย์ดิก

เซลล์เลย์ดิก () หรือ เซลล์แทรกของเลย์ดิก () เป็นเซลล์ที่อยู่ติดกับหลอดสร้างอสุจิในอัณฑะ ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนเมื่อมีการกระตุ้นจากลูติไนซิงฮอร์โมน (LH) ตัวเซลล์เลย์ดิกมีรูปรางมุมหลายหน้า มีนิวเคลียสขนาดใหญ่โดดเด่น มีไซโทพลาซึมที่สามารถติดสีแดงได้ และมีถุงซึ่งเต็มไปด้วยลิพิดจำนวนมาก

โครงสร้าง
เซลล์เลย์ดิกของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเป็นเซลล์คล้ายเยื่อบุที่มีมุมหลายหน้า และมีนิวเคลียสรูปไข่เดียวที่ตั้งอยู่นอกศูนย์กลางอย่างผิดปกติ ในนิวเคลียสประกอบด้วยนิวคลีโอลัสที่โดดเด่นหนึ่งถึงสามอัน และมีเฮเทอโรโครมาทินซึ่งย้อมติดสีทึบล้อมรอบเป็นจำนวนมาก ไซโทพลาซึมชอบกรดของเซลล์มักประกอบด้วยหยดลิพิดจำนวนมากที่ติดอยู่กับเยื่อบุ และมีร่างแหเอนโดพลาซึมแบบเรียบ (SER) จำนวนมาก นอกเหนือจาก SER แล้วยังมีร่างแหเอ็นโดพลาสซึมแบบขรุขระอยู่อย่างกระจัดกระจายด้วย และยังมีไมโทคอนเดรียจำนวนมากซึ่งสังเกตเห็นได้อย่างชัดเจนในไซโทพลาซึม บ่อยครั้งจะพบไลโปฟัสซินและโครงสร้างคล้ายผลึกรูปแท่งที่มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 3 ถึง 20 นาโนเมตร ซึ่งยังไม่ทราบถึงหน้าที่ของโครงสร้างดังกล่าว แต่พบว่าโครงสร้างนั้นจะน้อยลงไปกว่าครึ่งในเนื้องอกเซลล์เลย์ดิก จึงถูกใช้ในการช่วยวินิจฉัยโรคเนื้องอกเซลล์เลย์ดิก นอกเหนือจากเซลล์เลย์ดิกแล้ว ไม่มีเซลล์แทรกใดในอัณฑะที่มีนิวเคลียสหรือไซโทพลาซึมที่มีลักษณะเหล่านี้อีก จึงทำให้สามารถค้นหาเซลล์เลย์ดิกได้โดยง่าย

พัฒนาการ
เซลล์เลย์ดิกแบบ 'ผู้ใหญ่' เปลี่ยนสภาพอยู่ในอัณฑะหลังจากคลอดจากนั้นจะหยุดพักไปจนถึงวัยเริ่มเจริญพันธุ์ 
เซลล์นี้พบในอัณฑะในฐานะเซลล์เลย์ดิกแบบ 'ทารกในครรภ์' ตั้งแต่สัปดาห์ที่ 8 ถึง 20 ของการตั้งครรภ์ ซึ่งทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนขึ้นในจำนวนที่เพียงพอต่อการทำให้ทารกเพศชายในครรภ์แสดงออกถึงลักษณะเป็นชาย

การผลิตฮอร์โมนเพศชาย
เซลล์เลย์ดิกจะปล่อยฮอร์โมนประเภทที่เรียกว่า ฮอร์โมนเพศชาย (19-คาร์บอน สเตอรอยด์) โดยจะหลั่งเทสโทสเตอโรน แอนโดรสตีนไดโอน และ ดีไฮโดรเอพิแอนโดรสเตอโรน (DHEA) ออกมา เมื่อถูกกระตุ้นโดยลูติไนซิงฮอร์โมน (LH) ซึ่งจะถูกหลั่งออกมาจากต่อมใต้สมองส่วนหน้าเพื่อตอบสนองต่อฮอร์โมนกระตุ้นการหลั่งโกนาโดโทรปินซึ่งถูกหลั่งออกมาโดยไฮโปทาลามัส LH จะเข้าจับกับตัวรับ (LHCGR) ซึ่งเป็นตัวรับคู่จี-โปรตีน เป็นผลให้เกิดสร้าง cAMP ที่เพิ่มขึ้น จากนั้น cAMP จะไปปลุกฤทธิ์ของโปรตีนไคเนส เอขึ้นตามลำดับ ซึ่งจะไปกระตุ้นการเคลื่อนย้ายคอเลสเดอรอลจากแหล่งกักเก็บในเซลล์ (โดยแหล่งหลักอยู่ที่เยื่อหุ้มเซลล์และพื้นที่กักเก็บภายในเซลล์) ไปยังไมโทคอนเดรีย โดยแรกสุดจะไปถึงยังเยื่อหุ้มไมโทคอนเดรียชั้นนอก และจากนั้นจะถูกเคลื่อนย้ายเข้าสู่เยื่อหุ้มไมโทคอนเดรียชั้นในด้วยโปรตีนควบคุมสเตียรอยด์เฉียบพลัน ซึ่งจะจำกัดอัตราชีวสังเคราะห์ของสเตียรอยด์ จากนั้นจะตามด้วยการสร้างเพรกเนโนโลนขึ้น จากคอเลสเตอรอลที่ถูกเคลื่อนย้ายผ่านเอนไซม์แยกสายด้านข้างคอเลสเตอรอล ซึ่งพบอยู่ในเยื่อหุ้มไมโทคอนเดรียชั้นใน และในที่สุดก็จะนำไปสู่การสังเคราะห์ฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนและการหลั่งโดยเซลล์เลย์ดิก

โพรแลกติน (PRL) จะเพิ่มการตอบสนองของเซลล์เลย์ดิกต่อ LH โดยการเพิ่มจำนวนของตัวรับ LH ที่ปรากฏอยู่บนเซลล์เลย์ดิก

นัยสำคัญทางคลินิก

เซลล์เลย์ดิกอาจเจริญขึ้นอย่างควบคุมไม่ได้ จนก่อตัวขึ้นเป็นเนื้องอกเซลล์เลย์ดิก เนื้องอกเหล่านี้มักเป็นเนื้องอกไม่ร้ายตามธรรมชาติ โดยเนื้องอกเหล่านี้อาจมีกิจกรรมเกี่ยวกับฮอร์โมน เช่น การหลั่งฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน (ซึ่งรับผิดชอบลักษณะทุติยภูมิของเพศชาย)

อะดรีโนลิวโคดิสโทรฟี เป็นอีกตัวอย่างของโรคที่ส่งผลกระทบต่อเซลล์เลย์ดิก โดยฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนของผู้ป่วยอาจลดลงแม้ว่าระดับ LH และฮอร์โมนกระตุ้นต่อมน้อย (FSH) จะเพิ่มสูงกว่าปกติก็ตาม

ในกระต่าย พบว่าการบำบัดด้วยการกระตุ้นผิวหนังด้วยไฟฟ้าด้านข้าง เป็นสาเหตุให้เกิดการเพิ่มจำนวนขึ้นของเซลล์เลย์ดิก

ประวัติ
นิรุกติศาสตร์
ชื่อของเซลล์เลย์ดิกถูกตั้งตามฟรานซ์ ไลดิช นักกายวิภาคชาวเยอรมัน ผู้ซึ่งค้นพบเซลล์นี้เมื่อปี ค.ศ. 1850

ระเบียงภาพ

ดูเพิ่ม
 เซลล์เซอร์โตลี
 เนื้องอกเซลล์เซอร์โตลี–เลย์ดิก
 รายชื่อประเภทเซลล์ของมนุษย์ที่เจริญมาจากเซลล์ต้นกำเนิด

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

Reproductive Physiology
Diagram at umassmed.edu

หมวดหมู่:เซลล์มนุษย์
หมวดหมู่:ระบบสืบพันธุ์เพศชาย