อนุสัญญาอิสตันบูล

อนุสัญญาอิสตันบูล () หรือในฉบับเต็มเรียกว่า อนุสัญญาว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามความรุนแรงต่อสตรีและความรุนแรงในครอบครัวแห่งสภายุโรป () เป็นสนธิสัญญาด้านสิทธิมนุษยชนของสภายุโรปว่าด้วยความรุนแรงต่อสตรีและความรุนแรงในครอบครัว โดยเปิดให้ลงนามเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2554 ที่เมืองอิสตันบูล ประเทศตุรกี อนุสัญญานี้มีจุดมุ่งหมายในการป้องกันความรุนแรง การคุ้มครองดูแลผู้เสียหาย และยุติการอภัยโทษผู้กระทำความผิด เมื่อวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2555 ประเทศตุรกีเป็นประเทศแรกที่ให้สัตยาบันตามอนุสัญญา และถัดมาอีก 34 ประเทศ ในตั้งแต่ปี พ.ศ. 2556 ถึง 2564 ดังนี้ แอลเบเนีย อันดอร์รา ออสเตรีย เบลเยียม บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา โครเอเชีย ไซปรัส เดนมาร์ก เอสโตเนีย ฟินแลนด์ ฝรั่งเศส จอร์เจีย เยอรมนี กรีซ ไอซ์แลนด์ ไอร์แลนด์ อิตาลี ลิกเตนสไตน์ ลักเซมเบิร์ก มอลตา มอลโดวา โมนาโก มอนเตเนโกร เนเธอร์แลนด์ มาซิโดเนียเหนือ นอร์เวย์ โปแลนด์ โปรตุเกส โรมาเนีย ซานมารีโน เซอร์เบีย สโลวีเนีย สเปน สวีเดน และสวิตเซอร์แลนด์ ณ เดือนมีนาคม พ.ศ. 2562 มีการลงนามโดย 45 ประเทศ รวมถึงสหภาพยุโรป โดยอนุสัญญามีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2557 จนกระทั่งปี พ.ศ. 2564 ตุรกีเป็นประเทศแรกและประเทศเดียวที่ถอนตัวจากอนุสัญญาเมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2564 อนุสัญญาดังกล่าวยุติการบังคับใช้ในตุรกีในวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2564
ประวัติ
สภายุโรปได้ริเริ่มดำเนินโครงการต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมการคุ้มครองสตรีจากความรุนแรงตั้งแต่ทศวรรษ 1990 โดยจะเห็นผลอย่างชัดเจนในการใช้ข้อเสนอแนะแห่งสภายุโรปที่ 5 (2545) ของคณะกรรมการรัฐมนตรีประจำประเทศสมาชิกว่าด้วยการคุ้มครองสตรีจากความรุนแรง และการรณรงค์เพื่อขจัดความรุนแรงต่อตรี รวมถึงความรุนแรงในครอบครัวทั่วทวีปยุโรปในระหว่างปี พ.ศ. 2549 ถึง พ.ศ. 2551 ทางฝั่งสมัชชารัฐสภาแห่งสภายุโรปได้แสดงจุดยืนทางการเมืองในการต่อต้านความรุนแรงต่อสตรีทุกรูปแบบ รวมถึงได้ใช้ข้อมติและข้อเสนอแนะจำนวนหนึ่งเพื่อเรียกร้องให้มีมาตรฐานที่มีผลผูกพันทางกฎหมายในการป้องกัน ปกป้อง และดำเนินคดีในรูปแบบที่เกี่ยวข้องกับความรุนแรงทางเพศ

อ่างอิงรายงานการศึกษาและการสำรวจระดับชาติเผยให้เห็นถึงความสำคัญของปัญหานี้ในยุโรป  การรณรงค์นี้แสดงให้เห็นถึงการโต้ตอบถึงปัญหาความรุนแรงต่อสรีและครอบครัวของรัฐต่าง ๆ ในทวีปยุโรป ดังนั้นการรณรงค์นี้จึงเป็นการแสดงออกถึงความต้องการในความปลอดภัย มาตรฐานทางกฎหมายที่สอดคล้องกัน เพื่อให้สามารถยืนยันได้ว่าเหยื่อจะได้รับประโยชน์จากการคุ้มครองในระดับเดียวกันในทุกที่ในยุโรป ทางรัฐมนตรีกระทรวงยุติธรรมของสภาประเทศสมาชิกยุโรป จึงเริ่มหารือถึงความจำเป็นในการเพิ่มการคุ้มครองจากความรุนแรงในครอบครัว

เพื่อการนั้น สภายุโรปจึงได้ตัดสินใจว่าจำเป็นต้องกำหนดมาตรฐานที่ครอบคลุมเพื่อป้องกันและต่อสู้กับความรุนแรงต่อสตรีและความรุนแรงในครอบครัว ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2551 คณะกรรมการรัฐมนตรีได้จัดตั้งกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ โดยมอบหมายให้จัดทำร่างอนุสัญญาในด้านนี้ ผ่านไปเพียงสองปี กลุ่ม CAHVIO (Ad Hoc Committee on Preventing and Combating Violence against Women and Domestic Violence, คณะกรรมการเฉพาะกิจเพื่อป้องกันและต่อสู้กับความรุนแรงต่อสตรีและความรุนแรงในครอบครัว) ได้ร่างข้อความขึ้นมา และได้เสนอในการประชุมระหว่าง สหราชอาณาจักร อิตาลี รัสเซีย และสันตะสำนัก ในการประชุมมีการแก้ไขหลายประการเพื่อจำกัดข้อกำหนดบางอย่างเอาไว้ จึงทำให้ถูกวิพากษ์วิจารณ์จากแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ท้ายที่สุด ร่างสุดท้ายของการประชุมถูกจัดทำขึ้นในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2553

การนำมาใช้ การลงนาม การให้สัตยาบัน และการเลิกใช้
กระบวนการทั่วไป
ร่างอนุสัญญาได้รับการรับรองโดยรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงยุโรปเมื่อวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2554 ในการประชุมครั้งที่ 1111 และเปิดให้ลงนามเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2554 เนื่องในการประชุมคณะรัฐมนตรีสมัยที่ 121 ณ อิสตันบูล โดยมีผลบังคับใช้หลังจากการให้สัตยาบัน 10 ครั้ง โดย 8 ประเทศต้องเป็นรัฐสมาชิกของสภายุโรป ในการประชุมเมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2558 มีการลงนามโดย 39 รัฐ ตามด้วยการให้สัตยาบันของสมาชิกสภายุโรป 8 รัฐ ได้แก่ แอลเบเนีย ออสเตรีย บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา อิตาลี มอนเตเนโกร โปรตุเกส เซอร์เบีย และตุรกี ต่อมาในปีนั้น อันดอร์รา เดนมาร์ก ฝรั่งเศส มอลตา โมนาโก สเปน และสวีเดนก็ได้ให้สัตยาบันตามมา ถัดมาในปี พ.ศ. 2558 มีการให้สัตยาบันโดยฟินแลนด์ เนเธอร์แลนด์ โปแลนด์ และสโลวีเนีย ในปี พ.ศ. 2559 โดยเบลเยียม ซานมารีโน และโรมาเนีย ในปี พ.ศ. 2560 โดยไซปรัส เอสโตเนีย จอร์เจีย เยอรมนี นอร์เวย์ และสวิตเซอร์แลนด์ ในปี พ.ศ. 2561 โดยโครเอเชีย กรีซ ไอซ์แลนด์ ลักเซมเบิร์กและสาธารณรัฐมาซิโดเนีย และในปี พ.ศ. 2562 โดยสาธารณรัฐไอร์แลนด์ เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน 2560 Věra Jourová แห่งกรรมาธิการความเท่าเทียมทางเพศแห่งยุโรป เป็นผู้การลงนามในอนุสัญญาอิสตันบูลในนามของสหภาพยุโรป รัฐใด ๆ ก็ตามที่ได้ให้สัตยาบันตามอนุสัญญามีข้อผูกพันทางกฎหมายตามบทบัญญัติให้มีผลใช้บังคับใช้ในประเทศของตัวเอง

อนุสัญญาสามารถเพิกถอนได้ โดยให้แจ้งเลขาธิการแห่งสภายุโรป (ตามมาตรา 80) และให้มีผลบังคับใช้สามเดือนหลังจากการประกาศ
 ผู้ลงนาม ลงนาม ให้สัตยาบัน มีผลบังคับใช้ เลิกใช้                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               
อ้างอิง 

หมายเหตุ

หมวดหมู่:อนุสัญญา
หมวดหมู่:สนธิสัญญาด้านสิทธิมนุษยชน
หมวดหมู่:สนธิสัญญาในคริสต์ศตวรรษที่ 21
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับสวีเดน