เทือกเขาซายัน

เทือกเขาซายัน ( Sajany; , Soyonï nurû) เป็นเทือกเขาที่ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของไซบีเรีย ประเทศรัสเซีย (สาธารณรัฐบูเรียเตีย, แคว้นอีร์คุตสค์, ดินแดนครัสโนยาสค์, สาธารณรัฐตูวา และ สาธารณรัฐคาคัสเซีย) และ อยู่ทางตอนเหนือของประเทศมองโกเลีย ในอดีต เทือกเขานี้เคยถูกนำมาใช้เป็นเส้นแบ่งเขตแดนระหว่างรัสเซียและมองโกเลีย

ยอดเขาอันสูงตระหง่านของเทือกเขาซายัน ประกอบกับทะเลสาบอันเย็นจัดทางตอนใต้ของตูวา เกิดเป็นแหล่งกำเนิดของลำน้ำสาขาหลายสาย ซึ่งเมื่อไหลรวมกันแล้วกลายเป็นแม่น้ำเยนีเซย์ หนึ่งในแม่น้ำสายสำคัญของไซบีเรีย โดยแม่น้ำนี้ไหลไปทางเหนือกว่า 3,400 กิโลเมตร (2,000 ไมล์) สู่มหาสมุทรอาร์กติก พื้นที่แห่งนี้เป็นพื้นที่คุ้มครอง และเป็นถิ่นทุรกันดาร โดยทางสหภาพโซเวียตปิดกั้นพื้นที่ไว้ตั้งแต่ปี 2487 (ค.ศ. 1944)

ภูมิศาสตร์

ซายันตะวันตก
ระบบเทือกเขาของซายันตะวันตกถูกแบ่งโดย Ulug-Khem () หรือ แม่น้ำเยนีเซย์ตอนเหนือ ที่ 92 องศาตะวันออก และ มีปลายสุดด้านตะวันออก ที่ 106 องศา สิ้นสุดลงบริเวณแอ่งเซเลงเค-หุบเขาอรคอน (Selenga-Orkhon Valley) มันทอดยาวออกเกือบตั้งเป็นมุมฉากกับซายันตะวันตกเป็นระทางประมาณ 650 กม. (400 ไมล์) ประมาณทางตะวันออกเฉียงเหนือ/ตะวันตกเฉียงใต้ ในทิศทางระหว่างทิวเขาชัปชาลทางตะวันตกของเทือกเขาอัลไตด้านตะวันออก และ ทางตะวันออกของทิวเขาอาบาคานในเทือกเขาคุซเนตสค์ อาลาเตา หากเรามองพื้นที่ในบริเวณนี้จากที่ราบสูงมองโกเลีย เนินลาดนั้นจะค่อนข้างราบเรียบ แต่หากมองจากที่ราบไซบีเรีย พื้นที่นั้นจะมีความชันขึ้นมาก เทือกเขาส่วนนี้ได้รวมทิวเขาย่อย ๆ ไว้ส่วนหนึ่ง เช่น Aradan, Borus, Oy, Kulumys, Mirsky, Kurtushibin, Uyuk, Sheshpir-Taiga, Ergak-Targak-Taiga, Kedran และทิวเขา Nazarovsky โดยมีจุดยอดที่สำคัญ เช่น Kyzlasov Peak (), Aradansky Peak (), Bedelig Golets (), Samzhir (), Borus () และ Zvezdny Peak ()B. C. Bасильев, Ю. M. Mальцев, Б. И. Cуганов, E. H. Черных - Саяны

พื้นที่ระหว่างแม่น้ำสาขาของเยนีเซย์กับทะเลสาบฮุฟสกุล ที่ 100° 30' E มีชื่อว่า Yerghik-Taiga โดยพืชพันธุ์ในบริเวณนี้มักไม่มีความสมบูรณ์ แม้ว่าทางเหนือจะมีพืชพันธุ์งอกงามอยู่บ้าง เช่น ต้นลาร์ช, เกี๊ยะ, เบิร์ช และ ต้นอัลเดอร์ รวมถึงพวก กุหลาบพันปี พืชสายพันธุ์ Berberis และ พืชสกุล Ribes ส่วนไลเคนและมอสก็พบปกคลุมอยู่บนก้อนหินจำนวนมากที่กระจัดกระจายไปตามทางลาดด้านบน

ซายันตะวันออก
ซายันตะวันออกทอดยาวออกไปกว่า 1,000 กม. (620 ไมล์) แทบจะตั้งฉากกับซายันตะวันตกตั้งแต่แม่น้ำเยนีเซย์จนถึงเทือกเขาอังการา ทั้งทางตะวันออกเฉียงเหนือและตะวันตกเฉียงใต้ บางทิวเขาย่อยทางตะวันตกเฉียงเหนือของ "ภูเขาสีขาว"(Белогорье) หรือ "เบลกิ" (en:Belki) อาทิ Manskoye Belogorye, Kanskoye Belogorye, Kuturchinskoye Belogorye, รวมไปถึง Agul Belki (Агульские Белки) ที่มีหิมะปกคลุมบนยอดตลอดกาล ในช่วงกลางแม่น้ำคาซีร์และคีซีร์จนถึงช่วงต้นน้ำ มักพบสันเขาเป็นจำนวนมาก เช่น เทือกเขาครายซิน ซึ่งมียอดเขากรันดิออซนีซ (en:Grandiozny Peak) ซึ่งสูงถึง 2,982 ม. (9,783 ฟุต)

เมื่อเข้าสู่ช่วงตะวันออกเฉียงใต้ จะเข้าสู่ช่วงที่สูงที่สุดและห่างไกลที่สุดของทิวเขาย่อย ซึ่งรวมถึง Bolshoy Sayan และ เทือกเขาโครพอตกิ รวมถึงภูเขาประเภท "กอลซี่ (Goltsy)" เช่น Tunka Goltsy, Kitoy Goltsy, และ Botogolsky Goltsy เป็นต้น ภูเขามุนคู-ซาร์ดิก (:en:Munku-Sardyk) มีความสูงประมาณ 3,491 ม. (11,453 ฟุต) เป็นจุดที่สูงที่สุดของระบบซายันตะวันออก เช่นเดียวกับจุดสูงสุดของเทือกเขาซายัน ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีชื่อเดียวกันในทิวเขาแห่งนี้เช่นกัน ภูเขาในแถบนี้มักมีลักษณะนูนแบบเทือกเขาแอลป์ โดยทั่วไปแล้วแม่น้ำที่ไหลลงมาจากหุบเขาจะก่อตัวเป็นช่องแคบระหว่างภูเขา เกิดเป็นน้ำตกจำนวนมากในบริเวณนั้นЭСБЕ/Саянский горный хребет, Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

อ้างอิง

หมวดหมู่:เทือกเขา
หมวดหมู่:เทือกเขาในประเทศรัสเซีย
หมวดหมู่:เทือกเขาในทวีปเอเชีย