วัดสวรรคาราม

วัดสวรรคาราม เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลเมืองสวรรคโลก อำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย เนื้อที่ของวัดประมาณ 10 ไร่เศษ ด้านหน้าติดแม่น้ำยม 

วัดสวรรคารามตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2429 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2434 เดิมเรียกว่า วัดกลาง เพราะตั้งอยู่ระหว่างกลาง 2 ตำบล คือด้านเหนือเป็นตำบลวังพิณพาทย์ และด้านใต้เป็นตำบลวังไม้ขอน ซึ่งตั้งเป็นเมืองสวรรคโลก ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2450 พระปลัดคำ วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร ได้รับแต่งตั้งให้เป็น พระครูสวรรค์วรนายก ดำรงตำแหน่งเจ้าคณะใหญ่เมืองสวรรคโลก ได้มาประจำอยู่ที่วัดกลาง ท่านจึงได้เปลี่ยนชื่อเป็น "วัดสวรรคาราม"  บรรดาสิ่งก่อสร้างในวัดก่อน พ.ศ. 2526 เช่นโบสถ์ ศาลาการเปรียญ กุฏิ และเสนาสนะของวัดนี้ไม่ใหญ่โตนัก โบสถ์ซึ่งตั้งอยู่ทางด้านเหนือก็มีขนาดเล็กตัวโบสถ์แต่เดิมชำรุดทรุดโทรมมากได้มีการซ่อมแซมปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ในสมัย พระอุปัชฌาย์อาจ เป็นเจ้าอาวาส

สิ่งก่อสร้างภายในวัดสร้างขึ้นในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น บรรดาสิ่งก่อสร้างในวัดก่อน พ.ศ. 2526 เช่น อุโบสถ ศาลาการเปรียญ กุฏิ และเสนาสนะของวัดนี้ไม่ใหญ่โตนัก ด้านหน้าของอุโบสถเป็นเจดีย์ไม้สิบสองขนาดเล็ก มีสององค์ สืบไม่ได้ความว่าบรรจุกระดูกของผู้ใด ส่วนเจดีย์เล็ก ๆ ด้านหลังโบสถ์เป็นเจดีย์บรรจุกระดูกของท่านเจ้าคุณสวรรค์วรนายก สร้างเมื่อ พ.ศ. 2480 และเจดีย์ญาติพี่น้องของท่านที่ใช้นามสกุลจิตรธร ตั้งเรียงราย กุฏิแบบฝรั่งสามชั้นอยู่ห่างจากโบสถ์ไม่มาก ศาลาการเปรียญหลังเดิมสร้างเมื่อ พ.ศ. 2458 มีสภาพทรุดโทรมมาก ศาลาการเปรียญหลังใหม่กว้าง 20 เมตร ยาว 40 เมตร การก่อสร้างสิ่งใหม่ ๆ ภายในวัดสวรรคาราม เกิดขึ้นหลัง พ.ศ. 2526 เช่น  กุฏิหลังเล็ก ๆ ทางด้านเหนือ  ศาลาธรรมสังเวชด้านเหนือฌาปนสถาน ศาลาหลวงปู่ ประดิษฐานรูปหล่อของท่านเจ้าคุณสวรรค์วรนายก และท่านพระครูธรรมวโรทัย ปูชนียวัตถุคือ หลวงพ่อบุญลือ เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย สมัยสุโขทัยหน้าตักกว้าง 33 นิ้ว

ตึกสวรรค์วรนายก

ตึกสวรรค์วรนายก หรือ กุฏิฝรั่ง เป็นอาคารสูงสามชั้น สร้างขึ้นโดยพระสวรรค์วรนายก (ทองคำ โสโณ) ส่วนหนึ่งเพื่อใช้อาคารเป็นที่รับเสด็จพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งมีกำหนดจะเสด็จประพาสเมืองศรีสัชนาลัย ด้วยเงินทุนหลายหมื่นบาทในเวลานั้น โดยจ้างชาวจีนชื่อ จีนแส ผู้สร้างสะพานหนองช้างในศรีสัชนาลัยเป็นผู้ก่อสร้าง และ ฮกเลี้ยง สุนอนันต์ ในเวลานั้นเป็นวิศวกรประจำกรมทาง แขวงสวรรคโลก-สุโขทัย เป็นผู้ออกแบบทำ “เพดานโค้งคอนกรีตรองรับพื้น” ของอาคาร นายฮกเลี้ยงจบการศึกษาด้านการช่างจากประเทศเยอรมนี และยังเป็นผู้ควบคุมการสร้างทางหลวงจากสวรรคโลกไปอุตรดิตถ์ รวมถึงนักฟุตบอลคนสำคัญของจังหวัดสวรรคโลก ว่ากันว่าอาคารหลังนี้ทำให้พระสวรรค์วรนายกพึงใจมากจนไม่ย้ายไปอยู่วัดสว่างอารมณ์วรวิหารอีก

อาคารใช้งานเป็นกุฏิของเจ้าอาวาสวัด และในปัจจุบันยังเป็นที่ประดิษฐานของพระพุทธลือฤทธิ์ ซึ่งเป็นพระพุทธรูปสำริดปางมารวิชัย ศิลปะสุโขทัย ที่พระสวรรค์วรนายกเคยรวบรวมไว้ เดิมประดิษฐานอยู่ในอุโบสถ ถือเป็นพระพุทธรูปคู่วัดและคู่ชุมชน ชาวบ้านมักเรียกกันติดปากว่า หลวงพ่อบุญลือ พระพุทธลือฤทธิ์ยังเป็นหนึ่งในสามพระพุทธรูปสำคัญของเมืองสวรรคโลกที่รู้จักในชื่อ พระพุทธรูปสามฤทธิ์ (อีกสององค์คือ พระพุทธเรืองฤทธิ์ วัดสว่างอารมณ์วรวิหาร และ หลวงพ่อสัมฤทธิ์ วัดคลองกระจง)

รายนามเจ้าอาวาส
 พระอาจารย์แดง
 พระอุปัชฌาย์อาจ
  พระอาจารย์อยู่
 พระสวรรค์วรนายก (ทองคำ จิตรธร)
 พระครูธรรมวโรทัย (เพชร จิตรธร)
 พระครูสุนันท์คุณาภรณ์ (ยิ้ม ดื่นตา)
 พระครูสุธรรมนิเทศ (พระสุนทรธรรมาภรณ์) รักษาการ
 พระเฉลิม รักษาการ
 พระใบฎีกาชัยณรงค์ รักษาการ 
 พระมหานิรันดร์ (นิรันดร์ ทุตะกิจ) รักษาการ
 พระแก้ว วชิโร รักษาการ
 พระครูสุจิตศีลาจารย์ (ต๊วน สุดจิตร)
 พระครูพิศาลสิริวัฒน์ (เสน่ห์ สิริวฑฺฒโน )
 พระมหาดวงอำนาจ สิริมงคโลก

อ้างอิง

สวรรคาราม