เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑล

เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑล หรือ เขตการปกครองระดับอนุมณฑล () ในสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นนครระดับจังหวัดที่ปกครองโดยมณฑล แต่ได้รับการยกฐานะขึ้นกึ่งหนึ่ง ดังนั้น จึงอยู่ภายใต้ระดับมณฑลครึ่งหนึ่ง แต่อยู่เหนือระดับจังหวัดครึ่งหนึ่ง (จึงได้ชื่อว่า กิ่งมณฑล/อนุมณฑล)

การยกฐานะเช่นนี้ใช้กับทุกเขตการปกครอง หน่วยงานการบริหาร และพรรคการเมือง ตัวอย่างเช่น นายกเทศมนตรีของเขตการปกครองระดับกิ่งมณฑล จะมีฐานะเทียบเท่ารองผู้ว่าการมณฑล

เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑลยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของมณฑล เช่นเดียวกับเขตการปกครองระดับจังหวัด อย่างไรก็ตาม มีนครระดับกิ่งมณฑลจำนวน 5 แห่งที่มีสถานะเพิ่มเป็น นครที่กำหนดไว้โดยเฉพาะในแผนของรัฐ () ด้วย ซึ่งมีอำนาจในระดับมณฑลที่เหนือไปกว่าประเด็นทางเศรษฐกิจ เช่น การเงินของรัฐบาล ศุลกากร การวางแผนกลยุทธ์ทางเศรษฐกิจ นโยบายเศรษฐกิจ กิจการเศรษฐกิจต่างประเทศ การธนาคาร ฯลฯ

เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑลมีส่วนประกอบหน่วยย่อยคล้ายกับเขตการปกครองระดับจังหวัด ซึ่งประกอบด้วย พื้นที่ใจกลางเมืองที่ล้อมรอบด้วยพื้นที่ชนบท พื้นที่ดังกล่าวรวมกันแบ่งออกเป็น เขต, และอำเภอหรือนครระดับอำเภอที่อยู่โดยรอบ (โดยทั้งหมดนี้ยกฐานะเป็นระดับกิ่งจังหวัด) ที่ปกครองโดยเขตการปกครองระดับกิ่งมณฑลในนามของมณฑล ซึ่งทั้งหมดมีเขตเมืองเป็นของตนเองที่ล้อมรอบด้วยพื้นที่ชนบทของตนเอง

 แผนที่เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑลในประเทศจีน 
+ แผนที่เขตการปกครองระดับกิ่งมณฑลในประเทศจีน 700px

 นครระดับกิ่งมณฑล 
นครเดิม 16 แห่ง ได้เปลี่ยนชื่อเป็น นครระดับกิ่งมณฑล เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 1994 โดยคณะกรรมการกลางฝ่ายองค์กร ร่วมกับมีฐานะเป็นนครระดับจังหวัดด้วย นครดังกล่าวส่วนใหญ่เป็นเมืองหลวงของมณฑลที่นครนั้นตั้งอยู่

หลังจากที่ฉงชิ่งได้รับการจัดตั้งเป็นนครปกครองโดยตรง ทำให้ปัจจุบันมีนครระดับกิ่งมณฑลจำนวน 15 แห่ง

+ นครระดับกิ่งมณฑลของประเทศจีนReferences and details on data provided in the table can be found within the individual municipality articles. ชื่อ จีนตัวย่อ พินอิน มณฑล อักษรย่อ ภูมิภาค ประชากร (สำมะโนปี 2010) วันที่แต่งตั้ง หน่วยย่อย ฉางชุน   จี๋หลิน  ตะวันออกเฉียงเหนือ 7,677,089 1989-02-11 7 เขต, 2 นครระดับอำเภอ และ 1 อำเภอ เฉิงตู   เสฉวน  ตะวันตกเฉียงใต้ 14,047,625 1989-02-11 11 เขต, 4 นครระดับอำเภอ และ 5 อำเภอ ต้าเหลียน   เหลียวหนิง  ตะวันออกเฉียงเหนือ 6,690,432 1984-07-13 7 เขต, 2 นครระดับอำเภอ และ 1 อำเภอ กว่างโจว   กวางตุ้ง  กลางใต้ 12,700,800 1984-10-05 11 เขต หางโจว   เจ้อเจียง  ตะวันออก 8,700,400 1994-02-25 10 เขต, 1 นครระดับอำเภอ และ 2 อำเภอ ฮาร์บิน   เฮย์หลงเจียง  ตะวันออกเฉียงเหนือ 10,635,971 1984-10-05 9 เขต, 2 นครระดับอำเภอ และ 7 อำเภอ จี่หนาน   ชานตง  ตะวันออก 6,814,000 1994-02-25 7 เขต และ 3 อำเภอ หนานจิง   เจียงซู  ตะวันออก 8,001,680 1989-02-11 11 เขต หนิงปัว   เจ้อเจียง  ตะวันออก 7,605,689 1987-02-24 6 เขต, 2 นครระดับอำเภอ และ 2 อำเภอ ชิงเต่า   ชานตง  ตะวันออก 8,715,100 1986-10-15 7 เขต และ 3 นครระดับอำเภอ เฉิ่นหยาง   เหลียวหนิง  ตะวันออกเฉียงเหนือ 8,106,171 1984-07-11 10 เขต, 1 นครระดับอำเภอ และ 2 อำเภอ เชินเจิ้น   กวางตุ้ง  กลางใต้ 10,357,938 1988-10-03 8 เขต (4 เขตใหม่) อู่ฮั่น   หูเป่ย์  กลางใต้ 9,785,392 1984-05-21 13 เขต ซีอาน   ฉ่านซี  ตะวันตกเฉียงเหนือ 8,467,837 1984-10-05 11 เขต และ 2 อำเภอ เซี่ยเหมิน   ฝูเจี้ยน  ตะวันออก 3,531,347 1988-04-18 6 เขต

ฉงชิ่งเคยเป็นนครระดับกิ่งมณฑลของมณฑลเสฉวน จนมาถึงวันที่ 14 มีนาคม 1997 ฉงชิ่งได้กลายเป็นนครอิสระโดยแยกออกจากมณฑลเสฉวนอย่างสิ้นเชิง นอกจากนี้ กองผลิตและก่อสร้างซินเจียงยังมีอำนาจในระดับกิ่งมณฑลอีกด้วย

เฉิงตูเป็นนครระดับกิ่งมณฑลที่มีประชากรมากที่สุด มากกว่าประชากรของนครอิสระอย่างเทียนจิน ในขณะที่ทั้งฮาร์บินและเฉิงตูก็มีพื้นที่ทางบกใหญ่กว่าเทียนจิน

รวมแล้วมีนครระดับกิ่งมณฑล 5 แห่งที่ไม่ใช่เมืองหลวงมณฑลของตนเอง นครทั้งห้านี้ถูกกำหนดให้เป็น "นครที่มีสถานะการวางแผนอิสระ" ()

 พื้นที่ใหม่ระดับกิ่งมณฑล 
นอกจากนี้ เขตใหม่ผู่ตงของเซี่ยงไฮ้ และเขตใหม่ปินไห่ของเทียนจิน ซึ่งเป็นเขตระดับอำเภอ ก็ยังได้รับอำนาจในระดับกิ่งมณฑลอีกด้วย

+ เขตระดับกิ่งมณฑลของประเทศจีน ชื่อ จีนตัวย่อ พินอิน นคร อักษรย่อ ภูมิภาค ประชากร (สำมะโนปี 2010) วันที่แต่งตั้ง หน่วยย่อย เขตใหม่ปินไห่  Bīnhǎi Xīn Qū เทียนจิน  เหนือ 2,482,065 2009 19 แขวง และ 7 เมือง (11 โซนระดับตำบลพิเศษ) เขตใหม่ผู่ตง  Pǔdōng Xīn Qū เซี่ยงไฮ้  ตะวันออก 5,044,430 1992 13 แขวง และ 25 เมือง (6 โซนระดับตำบลพิเศษ)

 จังหวัดปกครองตนเองระดับกิ่งมณฑล 
จังหวัดอีหลี ซึ่งเป็นจังหวัดปกครองตนเองชนชาติคาซัค มี 2 จังหวัดอยู่ในความปกครองคือ จังหวัดอัลไต และจังหวัดถ่าเฉิง และอีก 11 เขตการปกครองระดับอำเภอที่ถูกควบคุมภายใต้เขตอำนาจของจังหวัดอีหลีโดยตรง แต่สถานะทางกฎหมายของจังหวัดอีหลีเป็นเพียงเขตการปกครองระดับจังหวัดเท่านั้น ซึ่งเป็นกรณีพิเศษในระบบเขตการปกครองของจีน และเป็นการไม่ถูกต้องที่จะถือว่าจังหวัดอีหลีเป็นเขตการปกครองระดับกิ่งมณฑล ซึ่งไม่มีหลักเกณฑ์ทางกฎหมาย จนถึงปี 2001 จังหวัดอีหลีก็ได้มีจังหวัดที่ 3 มาอยู่ในความปกครอง หน่วยย่อยที่ควบคุมโดยตรงนั้นได้รับการปกครองในฐานะเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดอีหลี (伊犁地区)

+ จังหวัดปกครองตนเองระดับกิ่งมณฑลของประเทศจีน ชื่อ จีนตัวย่อ พินอิน เขตปกครองตนเอง อักษรย่อ ภูมิภาค ประชากร (สำมะโนปี 2010) วันที่แต่งตั้ง หน่วยย่อย จังหวัดปกครองตนเองชนชาติคาซัค อีหลี  Yīlí Hāsàkè Zìzhìzhōu ซินเจียง  ตะวันตกเฉียงเหนือ 4,305,119 1979 (2 จังหวัด) 5 นครระดับอำเภอ, 17 อำเภอ และ 2 อำเภอปกครองตนเอง

 อ้างอิง 


หมวดหมู่:หน่วยการบริหารของประเทศจีน
หมวดหมู่:เขตการปกครองระดับจังหวัดของสาธารณรัฐประชาชนจีน