ทิศทาง (อณูชีววิทยา)

thumb
|โมเลกุลฟูราโนส (เป็นวงแหวนน้ำตาลชนิดหนึ่ง) ที่ติดป้ายอะตอมคาร์บอน
โดย 5′ อยู่ทางด้าน upstream (ต้นสาย)
และ 3′ อยู่ทางด้าน downstream (ปลายสาย)
และอาร์เอ็นเอจะสังเคราะห์เริ่มจากต้นสาย (5′) ไปยังปลายสาย (3′)
ในสาขาอณูชีววิทยาและชีวเคมี directionality (ทิศทาง) หมายถึงทิศทางทางเคมีในกรดนิวคลีอิกสายเดี่ยวจากต้นสายไปยังปลายสาย
เพราะสำหรับดีเอ็นเอหรืออาร์เอ็นเอสายเดี่ยว วิธีการระบุตำแหน่งอะตอมคาร์บอนทางเคมีสำหรับวงแหวนน้ำตาลเพนโทส (pentose) ที่เป็น จะทำให้ให้มีส่วนสุดด้าน 5′ (อ่านว่า ไฟฟ์ไพรม์) 
ซึ่งบ่อยครั้งเป็นกลุ่มฟอสเฟตที่เชื่อมอยู่กับคาร์บอน 5′ ในวงแหวนไรโบส
และมีส่วนสุดด้าน 3′ (อ่านว่า ทรีไพรม์) ซึ่งปกติเป็นส่วน -OH ของวงแหวนไรโบสที่ยังไม่ได้แปลง
ถ้าเป็นสายเกลียวคู่กรดนิวคลีอิก สายแต่ละข้างจะวิ่งในทิศทางกลับกันเพื่อให้จับคู่เบสกับกันและกันได้ ซึ่งสำคัญในการถ่ายแบบหรือการถอดรหัสข้อมูลพันธุกรรมที่เข้ารหัสไว้

ในสิ่งมีชีวิต กรดนิวคลีอิกจะสังเคราะห์จากด้าน 5′ (ต้นสาย) ไปยัง 3′ (ปลายสาย)
เพราะเอนไซม์โพลิเมอเรส (polymerase) ที่ประกอบสายกรดนิวคลีอิกใหม่ชนิดต่างๆ ปกติต้องได้พลังงานจากการทำลายพันธะนิวคลีโอไซด์ไตรฟอสเฟต (nucleoside triphosphate) เพื่อไปใช้เชื่อมตัวใหม่เข้ากับกลุ่มไฮดรอกซิล (-OH) ที่ปลายด้าน 3′ ด้วยพันธะ phosphodiester 
ดังนั้น เมื่อเปรียบเทียบตำแหน่งโครงสร้างต่างๆ ตามสายกรดนิวคลีอิก รวมทั้งยีนและจุดเชื่อม (binding site) ของโปรตีน จึงสามารถระบุว่าอยู่ทาง upstream (ต้นสาย) คืออยู่ทางฝั่งปลาย 5′ หรือ downstream (ปลายสาย) คืออยู่ทางฝั่งปลาย 3′

 แหล่งข้อมูลอื่น 


 แหล่งข้อมูลอื่น 
 A Molecular Biology Glossary

หมวดหมู่:ดีเอ็นเอ
หมวดหมู่:อณูพันธุศาสตร์
หมวดหมู่:อาร์เอ็นเอ