เส้นเวลาของศาสนาพุทธ

เส้นเวลาของพระพุทธศาสนา 

 (ค.ศ. ฉบับสมบูรณ์และยุบรวมรายละเอียด) 
ค.ศ. โดยประมาณยุคสมัย / นิกายหลักรายละเอียด พัฒนาการ และนิกายย่อยหลักในปัจจุบัน ก่อน ค.ศ. 543ยุคก่อตั้งปฐมสังคายนา เกิดขึ้นทันทีหลังพุทธปรินิพพาน (ราว 543 ปีก่อน ค.ศ.) เพื่อรวบรวมพระธรรมและพระวินัยไว้เป็นหมวดหมู่ ราว 443 ปีก่อน ค.ศ.ทุติยสังคายนาคณะสงฆ์แตกออกเป็นสองกลุ่มใหญ่: 1. สถวีรวาท (เถรวาทดั้งเดิม) และ 2. มหาสังฆิกะ/อาจริยวาท เนื่องจากการขัดแย้งด้านพระวินัย ราว 383 - 303 ปีก่อน ค.ศ.การแตกย่อย 18 นิกาย
 สายสถวีรวาท (11 นิกาย)

- วิภัชชวาท (Vibhajyavāda - รากฐานของเถรวาท) -  สรรวาสติวาท (Sarvāstivāda) - มหีศาสกะ (Mahīśāsaka) - ธรรมคุปต (Dharmaguptaka - มีอิทธิพลในการเผยแผ่สู่จีนและเอเชียตะวันออก) - เหมวันติกะ (Haimavata) - กาศยปียะ (Kāśyapīya) - สันนาคริกะ (Sannāgarika) - กุรุกุลลกะ (Kurukullaka) - อุตตริยะ (Uttarīya) - สามิตียะ (Sāmmatīya) - ภัทรยานียะ (Bhadrāyaṇīya)

 สายมหาสังฆิกะ (7 นิกาย)

- โลกุตตรวาท (Lokottaravāda - เชื่อในความเหนือโลกของพระพุทธเจ้า) - เอกัพยาวหาริกะ (Ekavyavahārika) - โคกุลลิกะ (Gokulika) - ปรัชญัปติวาท (Prajñaptivāda) - พหุศรุตียะ (Bahusrutīya) - เจติยวาท (Caitika) - อุตตรไศละ (Uttarashaila) เกิดนิกายย่อยรวม 18 นิกาย  ซึ่งมีบทบาทในยุค พุทธแบบกรีก ใน อินโด-กรีก (คันธาระ) ราว 308 ปีก่อน ค.ศ.ตติยสังคายนาวิภัชชวาท (รากฐานเถรวาท) ได้รับการรับรองในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช และมีการส่ง สมณทูต 9 สาย ไปเผยแผ่ในวงกว้าง: 1. ลังกาทวีป (ศรีลังกา) นำโดย พระมหินทเถระ 2. สุวรรณภูมิ (พม่า/ไทย) นำโดย พระโสณะและพระอุตตระเถระ 3. โยนกโลก/กรีกเฮลเลนิสต์ (อาณาจักรกรีกเฮลเลนิสต์/เอเชียกลาง) นำโดย พระมหารักขิตเถระ 4. กัศมีระและคันธาระ (ปากีสถาน/อัฟกานิสถาน) นำโดย พระมัชฌันติกเถระ 5. มหิสสรมณฑล (ไมซอร์) นำโดย พระมหาเทวะเถระ 6. วนวาสี (กรณาฏกะ) นำโดย พระรักขิตเถระ 7. อปรันตกะ (อินเดียตะวันตก) นำโดย พระโยนกธรรมรักขิตเถระ 8. หิมวันตประเทศ (หิมาลัย/เนปาล) นำโดย พระมัชฌิมเถระ และ 9. มหารัฐ (มหาราษฏระ) นำโดย พระมหาธรรมรักขิตเถระ 308 ปีก่อน ค.ศ. - ปัจจุบันเถรวาท (Theravāda)สืบสายจาก วิภัชชวาท ใช้พระไตรปิฎกภาษาบาลี เป็นพุทธศาสนาหลักในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นิกายย่อยหลัก: มหานิกาย, ธรรมยุติกนิกาย (ไทย), อมาปุระ, รามัญญะ (ศรีลังกา) ค.ศ. 50 - ปัจจุบันมหายาน (Mahāyāna)พัฒนาจากสาย มหาสังฆิกะ/อาจริยวาท เน้นหลัก พระโพธิสัตว์ และ ศูนยตา แพร่หลายในเอเชียตะวันออก รวมถึง พุทธแบบเนวาร (ในเนปาล) นิกายย่อยหลัก: สุขาวดี(Jōdo), ฉาน/เซน (Zen/Chan), นิกายนอจิเร็ง (เน้นสัทธรรมปุณฑริกสูตร), เทียนไท้ (Tendai), ฮั่วเหยียน (Huayan) มาธยมิกะ และ โยคาจาร (รากฐานปรัชญา) ค.ศ. 557 - ปัจจุบันวัชรยาน (Vajrayāna)พัฒนาจากมหายานในอินเดียผสมผสานกับตันตระ เน้นการปฏิบัติแบบพิธีกรรม นิกายย่อยหลัก: เกลุก (Gelug - องค์ดาไล ลามะ), กาคยุป (Kagyu), ญิงมา (Nyingma) , สักยะ (Sakya) นิกายย่อยหลัก (ในญี่ปุ่น): ชินงอน (Shingon)ค.ศ. 1900 - ปัจจุบันยุคพุทธศาสนาสมัยใหม่พุทธศาสนาโลกตะวันตก: ทั้งสามยานหลักแพร่หลายสู่ยุโรปและอเมริกา นวยาน (Navayāna): การเคลื่อนไหวเพื่อปฏิรูปสังคมและปฏิเสธชนชั้นวรรณะในอินเดีย (เริ่ม ค.ศ. 1956) 

จุดประสงค์ของเส้นเวลานี้เป็นการให้ข้อมูลละเอียดตั้งแต่การประสูติของพระโคตมพุทธเจ้าจนถึงปัจจุบัน

 เส้นเวลาเหตุการณ์ 

 คริสต์ศักราช 

 ศตวรรษที่ 6–5 ก่อนคริสตกาล 
 ปี  เหตุการณ์ ประมาณ 563 หรือประมาณ 480 ปีก่อนคริสตกาล  ปีที่พระโคตมพุทธเจ้าประสูติ ยังไม่มีใครทราบวันที่โดยประมาณที่แน่นอนของวันประสูติและปรินิพพานของพระโคตมพุทธเจ้า นักวิชาการส่วนใหญ่ในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 บันทึกให้พระพุทธเจ้ามีชีวิตประมาณ 563 ถึง 483 ปีก่อนคริสตกาล ล่าสุดถือว่าปีที่พระพุทธเจ้าปรินิพพานอยู่ในช่วง 411 ถึง 400 ปีก่อนคริสตกาล ในระหว่างการประชุมสัมมนาใน ค.ศ. 1988 นักวิชาการส่วนใหญ่เสนอแนวคิดว่าให้เพิ่มจำนวนปีที่พระพุทธเจ้าปรินิพพานอีก 20 ปี ข้างใดข้างหนึ่งใน 400 ปีก่อนคริสตกาลศักราช ประมาณ 413–345 ปีก่อนคริสตกาล  พระเจ้าศิศุนาคขึ้นครองราชย์ เริ่มต้นราชวงศ์ศิศุนาค

ศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล
 ปี  เหตุการณ์ 383 หรือประมาณ 330 ปีก่อนคริสตกาลHarvey, Peter (2013). An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices (2nd ed.). Cambridge, UK: Cambridge University Press. pp. 88–90. Noting the date of seventy years after the passing of the Buddha, which, in the short chronology, would place the second council around 330 +/-20 years. พระเจ้ากลาโศกแห่งราชวงศ์ศิศุนาคทรงจัดการประชุมการสังคายนาครั้งที่สองที่เวสาลี สงฆ์แบ่งออกเป็นสถาวีรวดิน (Sthaviravadin) กับมหาสังฆิกะที่นำโดยพระมหาเทวะ ส่วนใหญ่เกี่ยวกับคำถามของการเพิ่มหรือลดกฎจากพระวินัยSkilton, Andrew. A Concise History of Buddhism. 2004. p. 48 345–321 ปีก่อนคริสตกาล  จักรวรรดินันทะมีชัยเหนือแคว้นมคธของราชวงศ์ศิศุนาคRaychaudhuri, H. C.; Mukherjee, B. N. (1996), Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty, Oxford University Press, pp. 204–209. 326 ปีก่อนคริสตกาล  อเล็กซานเดอร์มหาราชเดินทางไปถึงอินเดียตะวันตกเฉียงเหนือ อาณาจักรอินโด-กรีกที่เจริญขึ้นในภายหลังได้รับอิทธิพลอย่างมากต่อการพัฒนาของศาสนาพุทธNarain, A.K. (1957). The Indo-Greeks. Oxford: Clarendon Press. p. 124 ประมาณ 324 ปีก่อนคริสตกาล  พีโร นักปราชญ์ในศาลของอเล็กซานเดอร์มหาราช เรียนรู้องค์ประกอบของพุทธปรัชญาในอินเดียจากปราชญ์เปล่า (gymnosophists) เขามีส่วนในศาสนาพุทธ โดยเฉพาะไตรลักษณ์ ซึ่งก่อให้เกิดปรัชญาลัทธิพีโร (Pyrrhonism) ในปรัชญาเฮลเลนิสติก ประมาณ 321 – ประมาณ 297 ปีก่อนคริสตกาล  รัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปตเมารยะ พระอัยกาของพระเจ้าอโศกมหาราช ผู้พิชิตราชวงศ์นันทะใน ประมาณ 320 ปีก่อนคริสตกาล และพิชิตอินเดียเหนือ

ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล
 ปี  เหตุการณ์ประมาณ 250 ปีก่อนคริสตกาล พระเจ้าอโศกมหาราชทรงจัดการประชุมการสังคายนาครั้งที่สาม และพระโมคคัลลีบุตรติสสเถระรวบรวมกถาวัตถุเพื่อลบล้างมุมมองและทฤษฎีนอกรีตของบางนิกายประมาณ 250 ปีก่อนคริสตกาล พระเจ้าอโศกมหาราชส่งพระธรรมทูตไปยังประเทศอันไกลโพ้น ซึ่งไปไกลถึงจีน, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้แผ่นดินใหญ่ และอาณาจักรมลายูทางตะวันออกและอาณาจักรเฮลเลนิสต์ทางตะวันตกประมาณ 250 ปีก่อนคริสตกาล ตัวอย่างอักษรขโรษฐีที่พัฒนาแล้วครั้งแรกในจารึกที่ชาห์บาซการ์ฮีกับมานเซราฮ์ในแคว้นคันธาระประมาณ 220 ปีก่อนคริสตกาลพุทธนิกายเถรวาทเริ่มเข้ามายังประเทศศรีลังกาผ่านมหินทะ พระราชโอรสของพระเจ้าอโศกมหาราช ในรัชสมัยพระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ แห่งอนุราธปุระ

ศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล
 ปี  เหตุการณ์185 ปีก่อนคริสตกาลพระเจ้าปุษยมิตรศุงคะโค่นล้มจักรวรรดิโมริยะและก่อตั้งจักรวรรดิศุงคะ เป็นจุดเริ่มต้นของคลื่นการข่มเหงศาสนาพุทธ180 ปีก่อนคริสตกาลดิมิตรีอุสที่ 1 แห่งแบกเตรียโจมตีอินเดียไปไกลถึงปาฏลีบุตรและก่อตั้งอาณาจักรอินโด-กรีก (180–10 ปีก่อนคริสตกาล) ซึ่งเป็นช่วงที่ศาสนาพุทธรุ่งเรือง165–130 ปีก่อนคริสตกาล รัชสมัยของพระเจ้ามิลินท์ ตามรายงานจากมิลินทปัญหา พระองค์เข้ารับศาสนาพุทธจากพระนาคเสนเถระ 121 ปีก่อนคริสตกาล รายงานจากจารึกที่ถ้ำโม่เกา ตุนหวง จักรพรรดิฮั่นอู่ (156–87 ปีก่อนคริสตกาล) ได้รับพระพุทธรูปทองคำสององค์ 

ศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสตกาล
 ปี  เหตุการณ์ประมาณ 55 ปีก่อนคริสตกาล เธโอโดรุส ผู้ว่าการอาณาจักรอินโด-กรีก บูชาพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งอุทิศให้กับ "องค์ศากยมุนี"29 ปีก่อนคริสตกาล รายงานจากพงศาวดารสิงหล มีการเขียนพระไตรปิฎกภาษาบาลีในรัชสมัยของ  (29–17 ปีก่อนคริสตกาล)

คริสตศตวรรษที่ 1
 ปี  เหตุการณ์67มีการบันทึกการทำพิธีศาสนาพุทธในประเทศจีนครั้งแรกจากการสนับสนุนศาสนาพุทธของหลิว ยิง67ศาสนาพุทธเข้ามายังประเทศจีนผ่านพระสงฆ์สองรูป พระกาศยปมาตังคะและพระธรรมรักษ์68ศาสนาพุทธตั้งถิ่นฐานในประเทศจีนอย่างเป็นทางการผ่านการสร้างวัดม้าขาว78ปาน เชา นายพลชาวจีน ทำลายอาณาจักรโคตันประมาณ 78–101รายงานจากนิกายมหายาน มีการจัดการสังคายนาครั้งที่สี่ที่ใกล้กับชลันธร ประเทศฮินเดีย ในรัชสมัยพระเจ้ากนิษกะ

คริสตศตวรรษที่ 2
 ปี  เหตุการณ์116กุษาณะ ภายใต้การปกครองของพระเจ้ากนิษกะ ก่อตั้งอาณาจักรที่มีศูนย์กลางที่คัชการ์ ครอบครองโคตันและยาร์คันด์ในแอ่งตาริม148อาน ชี่กาว เจ้าชายแห่งจักรวรรดิพาร์เธียและพระสงฆ์ เดินทางมาที่จีนเพื่อแปลคัมภีร์นิกายเถรวาทฉบับแรกประมาณ 150–250ชาวพุทธในอินเดียและเอเชียกลางเดินทางไปเวียดนาม178 โลกเกษม พระสงฆ์จากจักรวรรดิกุษาณะ เดินทางไปที่ลั่วหยางเพื่อแปลคัมภีร์นิกายมหายานไปเป็นภาษาจีน

คริสตศตวรรษที่ 3
 ปี  เหตุการณ์ประมาณ 250แคว้นคันธาระเลิกใช้งานอักษรขโรษฐีประมาณ 250–350มีการใช้อักษรขโรษฐีในโคตันและนียาที่เส้นทางสายไหมตอนใต้296เอกสารตัวเขียนศาสนาพุทธฉบับแรกสุดของจีนถูกเขียนในปีนี้ (Zhu Fo Yao Ji Jing, พบที่ต้าเหลียนในช่วงปลาย ค.ศ. 2005)

คริสตศตวรรษที่ 4
 ปี  เหตุการณ์320–467 มหาวิทยาลัยนาลันทารองรับพระสงฆ์ 3,000–10,000 รูป372ฝูเจียน (苻堅) แห่งเฉียนฉินส่งพระสงฆ์ช่านเต่า (順道) ไปที่เกาหลีของพระเจ้าโซซูริม384มรนันตะ พระสงฆ์จากแคว้นคันธาระ เดินทางมาถึงอาณาจักรแพ็กเจ พระเจ้าอาซินถึงกับประกาศว่า "ประชาชนควรเชื่อในศาสนาพุทธและแสวงหาความสุข"399–414ฝาเสี่ยนเดินทางไปอินเดีย แล้วกลับมาแปลผลงานศาสนาพุทธไปเป็นภาษาจีน

คริสต์ศตวรรษที่ 5
 ปี  เหตุการณ์ประมาณคริสตศตวรรษที่ 5อาณาจักรฟูนาน (อยู่ใจกลางประเทศกัมพูชาในปัจจุบัน) เริ่มสนับสนุนศาสนาพุทธแทนศาสนาฮินดู เริ่มมีหลักฐานศาสนาพุทธช่วงต้นในประเทศพม่า (จารึกภาษาบาลี), ประเทศอินโดนีเซีย (รูปปั้น) เริ่มการสร้างสถูปที่ดัมบุลลา (ประเทศศรีลังกา)402ด้วยพระราชประสงค์ของเหยา ซิ่ง พระกุมารชีพเดินทางไปถึงฉางอันและแปลคัมภีร์ไปเป็นภาษาจีน.403ในประเทศจีน ฮุ่ย หย่วนโต้แย้งว่าพระสงฆ์ควรได้รับการยกเว้นจากการโค้งคำนับพระจักรพรรดิ405เหยา ซิ่งยกย่องพระกุมารชีพ425ศาสนาพุทธไปถึงเกาะสุมาตรา464พุทธภัทรเดินทางถึงประเทศจีนเพื่อให้เทศน์ศาสนาพุทธ485พระสงฆ์ 5 รูปจากแคว้นคันธาระเดินทางมาถึงฝูซาง (ประเทศญี่ปุ่น หรือเป็นไปได้ว่าเป็นทวีปอเมริกา)495มีการสร้างวัดเส้าหลินขึ้นตามพระราชกฤษฎีกาของจักรพรรดิเว่ยเซี่ยวเหวิน

คริสต์ศตวรรษที่ 6
 ปี  เหตุการณ์527พระโพธิธรรมพักอาศัยที่วัดเส้าหลินในมณฑลเหอหนาน ประเทศจีน The Art of Shaolin Kung Fu: The Secrets of Kung Fu for Self-Defense, Health and Enlightenment by Grandmaster Wong Kiew Kit531–579รัชสมัยของโฆสโรว์ที่ 1 แห่งเปอร์เซีย ผู้มีพระบรมราชโองการให้แปลเรื่องราวชาดกไปเป็นภาษาเปอร์เซีย538 หรือ 552รายงานจากนิฮงโชกิ ศาสนาพุทธเข้ามายังประเทศญี่ปุ่นผ่านอาณาจักรแพ็กเจ (เกาหลี) นักวิชาการบางส่วนจัดให้เกิดใน ค.ศ. 538ประมาณ 575สาวกเซ็นจากจีนเข้าไปยังประเทศเวียดนาม

คริสต์ศตวรรษที่ 7
 ปี  เหตุการณ์607ราชทูตญี่ปุ่นไปเอาสำเนาพระสูตรที่จีนสมัยราชวงศ์สุย616–634จิ้งหว่านเริ่มสลักพระสูตรลงบนหินที่ฝางชาน, หยู่โจว ซึ่งอยู่ห่างจากปักกิ่งทางตะวันตกเฉียงใต้ 75 กิโลเมตร617–649รัชสมัยพระเจ้าซรอนซันกัมโปแห่งทิเบต ถือเป็นกษัตริย์ทิเบตองค์แรกที่สนับสนุนการเข้ามาของศาสนาพุทธที่ทิเบตAnne-Marie Blondeau, Yonten Gyatso, 'Lhasa, Legend and History,' in Françoise Pommaret(ed.) Lhasa in the seventeenth century: the capital of the Dalai Lamas, Brill Tibetan Studies Library, 3, Brill 2003, pp. 15–38.627–645พระถังซัมจั๋งเดินทางไปที่อินเดีย พบการกดขี่ชาวพุทธโดยSasanka (กษัตริย์แห่งGauda รัฐทางตะวันตกเฉียงเหนือของเบงกอล) ก่อนกลับไปที่ฉางอันเพื่อแปลคัมภีร์ศาสนาพุทธ671ยี่จิ้ง ผู้แสวงบุญชาวจีนที่นับถือศาสนาพุทธ เดินทางมาที่ปาเล็มบัง เมืองหลวงของอาณาจักรศรีวิชัยบนเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย และรายงานมาว่ามีพระสงฆ์อาศัยอยู่ที่นี่กว่า 1000 รูป

คริสต์ศตวรรษที่ 8
 ปี  เหตุการณ์ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 8มีการแปลชาดกปัญจตันตระไปเป็นภาษาซีรีแอกและภาษาอาหรับ ยอห์นแห่งดามัสกัสแปลชีวประวัติของพระพุทธเจ้าไปเป็นภาษากรีก และมีการเผยแพร่ไปในหมู่ชาวคริสต์คู่กับบาร์ลามและโยซาฟัต ในคริสต์ศตรรษที่ 14 เรื่องราวของโยซาฟัตเป็นที่นิยมมากจนมีการประกาศเป็นนักบุญคาทอลิก736หัวเหยียนถูกส่งไปญี่ปุ่นผ่านประเทศเกาหลี743–754เจี้ยนเจิน พระสงฆ์ชาวจีนพยายามไปญี่ปุ่น 11 ครั้ง และประสบความสำเร็จใน ค.ศ. 754 เพื่อก่อตั้งสำนักริตสึที่ญี่ปุ่น ซึ่งเน้นนหลัก พระวินัย760–830เริ่มต้นการก่อสร้างโบโรบูดูร์ สถาปัตยกรรมศาสนาพุทธที่โด่งดัง ซึ่งใช้เวลาสร้างประมาณ 50 ปี

คริสตศตวรรษที่ 9
 ปี  เหตุการณ์804 ในรัชสมัยจักรพรรดิคัมมุ มีเรือสี่ลำเดินทางไปที่จีน โดยสองลำที่ไปถึงจีน ลำหนึ่งมีพระสงฆ์นามว่าคูไก—ผู้ที่รัฐบาลญี่ปุ่นให้อุปสมบทเป็นภิกษุ—รับคำสอนวัชรยานที่ฉางอันและกลับไปที่ญี่ปุ่น เพื่อก่อตั้งสำนักชิงงง ส่วนเรืออีกลำมีพระสงฆ์นามว่าไซโจ ผู้กลับมาญี่ปุ่นเพื่อก่อตั้งสำนักเท็นได ซึ่งอิงจากธรรมเนียมเทียนไถ838 ถึง 841พระเจ้าลางทรมาครองราชย์ที่ทิเบต และข่มเหงศาสนาพุทธ838–847เอ็นนิง พระสงฆ์จากสำนักเท็นได เดินทางไปที่จีนเป็นเวลา 9 ปี841–846 จักรพรรดิถังอู่จงแห่งราชวงศ์ถังครองราชย์ในประเทศจีน พระองค์เป็นหนึ่งในสามจักรพรรดิที่ห้ามศาสนาพุทธ จาก ค.ศ. 843 ถึง 845 จักรพรรดิถังอู่จงทรงดำเนินการการข่มเหงต่อต้านศาสนาพุทธครั้งใหญ่ ทำให้โครงสร้างสถาบันพุทธศาสนาในประเทศจีนอ่อนแอลงอย่างถาวร859มีการก่อตั้งเซนสำนักเฉาต้งโดยต้งชาน เหลียงเจี้ยกับสาวกในจีนใต้

คริสต์ศตวรรษที่ 10
 ปี  เหตุการณ์ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 10เริ่มสร้างวัดที่พุกาม ประเทศพม่าประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 10เริ่มฟื้นฟูศาสนาพุทธในทิเบต

คริสต์ศตวรรษที่ 11
 ปี  เหตุการณ์ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 11มาร์ปา, Konchog Gyalpo, อติสา และคนอื่น ๆ นำสายซาร์มาเข้าทิเบต1009เริ่มต้นราชวงศ์ลี้ของเวียดนาม โดยจักรพรรดิทรงอุปถัมภ์ศาสนาพุทธมหายานกับจิตวิญญาณดั้งเดิม1025อาณาจักรศรีวิชัยถูกโจมตีโดยโจฬะแห่งอินเดียใต้ ตัวอาณาจักรรอดพ้นจากเหตุการณ์ แต่มีความสำคัญลดลง หลังการโจมตี มีการย้ายศูนย์กลางไปทางเหนือจากปาเล็มบังไปยังจัมบี-เมอลายู1056พระเจ้าอโนรธามังช่อแห่งอาณาจักรพุกามเข้ารับศาสนาพุทธนิกายเถรวาท1057พระเจ้าอโนรธามังช่อยึดครองสะเทิม ทำให้ศาสนาพุทธเถรวาทในพม่าแข็งแกร่งขึ้น1070ภิกษุจากพุกามเดินทางมาที่โปลนนรุวะ ประเทศศรีลังกา เพื่อฟื้นฟูสายเถรวาท1084–1112ในประเทศพม่ารัชสมัยพระเจ้าจานซิต้า พระองค์เสร็จสิ้นจากการสร้างเจดีย์ชเวซี่โกน เจดีย์ที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งรวมถึงฟันจากประเทศศรีลังกา

คริสต์ศตวรรษที่ 12
 ปี  เหตุการณ์1100–1125จักรพรรดิซ่งฮุ่ยจงประกาศให้ศาสนาพุทธเป็นศาสนานอกกฎหมายเพื่อสนับสนุนลัทธิเต๋า พระองค์เป็นหนึ่งในสามจักรพรรดิที่ห้ามศาสนาพุทธ1133–1212โฮเน็งก่อตั้งศาสนาพุทธพุทธเกษตรเป็นลัทธิเอกเทศในญี่ปุ่น1164กลุ่มชาวต่างชาติทำลายโปลนนรุวะ ประเทศศรีลังกา ด้วยคำชี้แนะจากพระป่าสองรูป มหากัสสปะเถระกับสารีบุตรเถระ ปรากรมพาหุที่ 1 (Parakramabahu I) ทรงรวมภิกษุทั้งหมดในศรีลังกาตามแบบมหาวีระอีกครั้ง sect.1181 พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ผู้นับถือศาสนาพุทธมหายาน (และทรงอุปถัมภ์ศาสนาฮินดู) ปกครองจักรวรรดิเขมร พระองค์มีพระราชกระแสรับสั่งให้สร้างปราสาทบายน โครงสร้างทางพุทธศาสนาที่โดดเด่นที่สุดในกลุ่มวิหารอังกอร์ และใช้เวลาสร้างนานจนถึงช่วงที่ชาวเขมรหันไปนับถือนิกายเถรวาท1190พระเจ้านรปติสี่ตู่แห่งพุกามปรับปรุงศาสนาพุทธในพม่าใหม่ด้วยสำนักมหาวีระแห่งซีลอน

คริสต์ศตวรรษที่ 13
 ปี  เหตุการณ์ประมาณ ค.ศ. 1200นาลันทา ศูนย์การศึกษาพระพุทธศาสนาที่ยิ่งใหญ่ในอินเดีย ถูกปล้นและเผาทิ้งโดยมุฮัมมัด อิบน์ บัคติยาร์ ค็อลญี1222วันเกิดของนิจิเร็ง ไดโชนิง (1222–1282) ผู้ก่อตั้งสำนักนิชิเร็ง1227โดเง็งนำสำนักเฉาต้งของเซ็นจากจีนมาญี่ปุ่นในฐานะสำนักโซโต1236ภิกษุจากกัญจิปุรัม (Kañcipuram) ประเทศอินเดีย เดินทางมาที่ศรีลังกาเพื่อฟื้นฟูสายเถรวาท1238ก่อตั้งอาณาจักรสุโขทัยและให้ศาสนาพุทธนิกายเถรวาทเป็นศาสนาประจำอาณาจักร1244โดเง็ง เซ็นจิก่อตั้งวัดและอารมเซนโซโตะเอเฮจิ ประมาณ ค.ศ. 1250เถรวาทเข้าครอบครองแทนที่มหายานในประเทศกัมพูชา1260–1270กุบไล ข่านทำให้ศาสนาพุทธ (โดยเฉพาะพุทธแบบทิเบต) เป็นศาสนาประจำชาติโดยพฤตินัยในราชวงศ์หยวน1279–1298พ่อขุนรามคำแหงมหาราชแห่งอาณาจักรสุโขทัยครองราชย์และยึดครองประเทศลาว พื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศไทยในปัจจุบัน พะโค (ประเทศพม่า) และบางส่วนของคาบสมุทรมลายูกลายเป็นรัฐบริวาร ทำให้ประเพณีศิลปะสุโขทัยแพร่หลาย หลังจากพ่อขุนรามคำแหงสวรรคต สุโขทัยจึงเสียการควบคุมดินแดนเพราะรัฐบริวารกลายเป็นเอกราช1285อาร์กุนเปลี่ยนจักรวรรดิข่านอิลไปเป็นรัฐพุทธ1287จักรวรรดิพุกาม อาณาจักรเถรวาทที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ล่มสลายจากการบุกครองของชาวมองโกล1295ฆาซัน ข่าน ผู้นำมองโกลเข้ารับอิสลาม ทำให้ผู้นำที่นับถือศาสนาพุทธนิกายตันตรยานสิ้นสุดลง

คริสตศตวรรษที่ 14
 ปี  เหตุการณ์1312ในนิกายมหายานช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13 มูไง เนียวไดกลายเป็นหัวหน้าภิกษุณัรูปแรกของญี่ปุ่นและกลายเป็นเจ้าอาวาสเซ็นหญิงรูปแรก1351ในประเทศไทย พระเจ้าอู่ทอง ผู้น่าจะเป็นบุตรของครอบครัวพ่อค้าชาวจีน ก่อตั้งอยุธยาเป็นเมืองหลวงและเปลี่ยนพระนามเป็นสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 11391–1474Gyalwa Gendun Drubpa ดาไลลามะองค์แรกของประเทศทิเบต

คริสตศตวรรษที่ 15
 ปี  เหตุการณ์1405–1431เจิ้งเหอริเริ่มการเดินทางสมบัติหมิง ทำให้ผู้คนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินเดีย อ่าวเปอร์เซีย แอฟริกาตะวันออก และอียิปต์พบเห็นศาสนาพุทธแบบจีน

คริสตศตวรรษที่ 16
 ปี  เหตุการณ์1578อัลตัน ข่านแห่งตือเมดยกตำแหน่งทะไลลามะให้กับSonam Gyatso (ต่อมามีชื่อว่า ทะไลลามะ องค์ที่สาม)

คริสตศตวรรษที่ 17
 ปี  เหตุการณ์ประมาณ คริสต์ทศวรรษ 1600-1700 เมื่อเวียดนามถูกแบ่งเป็นสองส่วน ผู้นำเหงียนทางใต้สนับสนุนศาสนาพุทธนิกายมหายานเป็นอุดมการณ์เชิงบูรณาการของสังคมพหุเชื้อชาติ ซึ่งเต็มไปด้วยชาวจามกับชนกลุ่มน้อยอื่น ๆ1614ตระกูลโทโยโตมิซ่อมแซมพระพุทธรูปที่วัดโฮโกจิ เกียวโต1615ชาวมองโกลออยรัตเข้ารับศาสนาพุทธแบบทิเบต สำนักเกลุก1642กือชิ ข่าน แห่งโคชูตมอบอำนาจอธิปไตยทิเบตให้กับทะไลลามะองค์ที่ 5

คริสตศตวรรษที่ 18
 ปี  เหตุการณ์1753ประเทศศรีลังกาแต่งตั้งอุปสมบทพระสงฆ์จากประเทศไทยใหม่ – สยามนิกาย

คริสตศตวรรษที่ 19
 ปี  เหตุการณ์1802–1820จักรพรรดิซา ล็องครองราชย์เวียดนามที่รวมตัวกันเป็นหนึ่ง พระองค์สามารถกำจัดกบฏเต็ยเซินในเวียดนามใต้ด้วยความช่วยเหลือจากพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช แล้วค่อยยึดครองดินแดนทางเหนือของ Trinh และก่อตั้งรัฐลัทธิขงจื้อกับจำกัดอิทธิพลศาสนาพุทธ พระองค์สั่งห้ามผู้ใหญ่เข้าร่วมพิธีศาสนาพุทธ1851–1868ในประเทศไทย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว—ซึ่งเคยเป็นพระสงฆ์ก่อน—ทรงริเริ่มการรณรงค์ปฏิรูปพระภิกษุให้ทันสมัย1860ในประเทศศรีลังกาเริ่มฟื้นฟูศาสนาพุทธขนานใหญ่ พร้อมกับความเป็นชาตินิยม1879 สภาภายใต้การอุปถัมภ์ของพระเจ้ามินดงไปปรับปรุงคัมภีร์ภาษาบาลีอีกครั้ง1880เฮเลนา บลาวัตสกีย์และเฮนรี สตีล โอลคอตเป็นชาวตะวันตกคนแรกที่ได้รับสิทธิผู้ลี้ภัยกับเบญจศีล ซึ่งเป็นพิธีที่จะเข้ามานับถือศาสนาพุทธCurrent Perspectives in Buddhism: Buddhism today : issues & global dimensions, Madhusudan Sakya, Cyber Tech Publications, 2011, p. 2441882มีการสร้างวัดพระหยกที่เซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน โดยนำพระพุทธรูปสององค์จากพม่ามาประดิษฐานที่นี่1884อู ธรรมโลก ชาวไอร์แลนด์ที่อุปสมบทในประเทศพม่า เป็นภิกขุตะวันตกรูปแรกที่ทราบชื่อแต่ไม่เป็นที่รู้จัก1896นักโบราณคดีชาวเนปาลค้นพบเสาอโศกที่ลุมพีนี โดยการใช้บันทึกของฝาเสี่ยน

คริสตศตวรรษที่ 20
 ปี  เหตุการณ์1911อู ธรรมโลกพยายามปลุกปั่นให้ต่อต้านมิชชันนารีในประเทศพม่า1930มีการก่อตั้งสมาคมสร้างคุณค่าที่ญี่ปุ่น1949มหาโพธิวิหารที่พุทธคยากลับอยู่ในน้ำมือของชาวพุทธ1954มีการสังคายนาครั้งที่หกที่ย่างกุ้ง ประเทศพม่า ซึ่งดำเนินการโดยอู้นุ1956ภีมราว รามจี อามเพฑกร บิดารัฐธรรมนูญอินเดียและผู้นำทลิต เข้ารับศาสนาพุทธแบบนวยาน1959ทะไลลามะที่ 14 หนีออกจากทิเบตท่ามกลางช่วงก่อความไม่สงบ อารามใดที่มีส่วนรู้เห็นหรือให้ที่พักพิงสายลับที่ก่อความรุนแรง จะมีการลงโทษด้วยการทำลาย เผา หรือรื้ออารามทั้งหมด1963ทิก กว๋าง ดึ๊กเผาตนเองเพื่อประท้วงต่อโง ดิ่ญ เสี่ยม1965รัฐบาลพม่าจับกุมพระสงฆ์มากกว่า 700 รูปที่เขตเมืองฮเมาบี ใกล้ย่างกุ้ง เพราะพวกเขาไม่ยอมรับการปกครองของรัฐบาล1966เฟรดา เบดี สตรีชาวอังกฤษ เป็นผู้หญิงชาวตะวันตกคนแรกที่นับถือศาสนาพุทธแบบทิเบตคริสตทศวรรษ 1970 บริการทางโบราณคดีอินโดนีเซีย (Indonesian Archaeological Service) กับยูเนสโกร่วมฟื้นฟูโบโรบูดูร์1974วัดป่านานาชาติ​ วัดแรกที่ก่อตั้งเพื่อฝึกฝนและสนับสนุนพระสงฆ์ชาวตะวันตกในสายพระป่าในประเทศไทย ก่อตั้งโดยพระโพธิญาณเถร (ชา สุภทฺโท)1974ในประเทศพม่า ในช่วงการเดินขบวนที่งานศพของอู้ตั่น พระสงฆ์ 600 รูปถูกจับและบางรูปถูกกองทัพรัฐบาลแทงด้วยดาบปลายปืน1975ผู้นำคอมมิวนิสต์ลาวพยายามเปลี่ยนแปลงมุมมองศาสนา—โดยเฉพาะการเรียกให้พระสงฆ์มาทำงาน ทำให้มีพระสงฆ์หลายรูปลาสิกขาไปใช้ชีวิตตามปกติ แต่ศาสนาพุทธยังคงเป็นที่นิยมอยู่1975–1979พล พต ผู้นำเขมรแดงเกือบทำลายศาสนาพุทธสำเร็จ แต่เวียดนามโจมตีกัมพูชาเสียก่อนใน ค.ศ. 1978 พระสงฆ์และผู้รู้ศาสนาเกือบทั้งหมดถ้าไม่ถูกฆ่าก็เนรเทศออกนอกประเทศ และวัดกับหอสมุดถูกทำลายเกือบทั้งหมด1978ในประเทศพม่า รัฐบาลจับ สึก และจำคุกพระสงฆ์และสามเณรมากกว่าเดิม อารามถูกปินและถูกยึดทรัพย์สิน1980รัฐบาลทหารพม่ายืนยันอำนาจเหนือพระสงฆ์ และก่อความรุนแรงต่อพระสงฆ์ตลอดทั้งทศวรรษ1988ในช่วงการก่อกำเริบ 1988 ทหารของสภาสันติภาพและการพัฒนาแห่งรัฐยิงใส่พระสงฆ์199027 สิงหาคม – พระสงฆ์มากกว่า 7000 รูปรวมตัวกันที่มัณฑะเลย์เพื่อต่อต้านทหาร ทำให้รัฐบาลโจมตีอารามและจับกุมพระสงฆ์ร้อยกว่ารูป พระสงฆ์หลายรูปถูกจำคุกเป็นเวลายาวนาน และสั่งให้สึกทั้งหมด พระบางรูปถูกทรมาณขณะสอบสวน199825 มกราคม – กลุ่มก่อการร้ายกองทัพพยัคฆ์ปลดปล่อยทมิฬอีแลมระเบิดฆ่าตัวตายที่วัดพระเขี้ยวแก้ว สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดในศรีลังกากับแหล่งมรดาโลกของยูเนสโก ซึ่งบรรจุฟันของพระพุทธเจ้า มีประชาชนเสียชีวิต 8 คน และบาดเจ็บ 25 คน และสร้างความเสียหหายกับโครงสร้างวัดที่สร้างมาตั้งแต่ ค.ศ. 1592

คริสต์ศตวรรษที่ 21
 วันที่  เหตุการณ์2001พฤษภาคม – พระพุทธรูปแห่งบามียานถูกพวกตอลิบานระเบิดทำลายที่บามยาน ประเทศอัฟกานิสถาน2003Ayya Sudhamma Bhikkhuni เป็นหญิงอเมริกันคนแรกที่ได้รับการอุปสมบทเป็นภิกษุณีแบบเถรวาทที่ศรีลังกาThe Outstanding Women in Buddhism Awards (2006) .Carolina Buddhist Vihara (n.d.) .Bhāvanā Society Forest Monastery (2007) , p. 165.2006Merle Kodo Boyd เกิดที่รัฐเท็กซัส เป็นหญิงชาวแอฟริกัน–อเมริกันคนแรกที่ได้รับการถ่ายทอดธรรมะแบบเซ็นZen master who?: a guide to the people and stories of Zen By James Ishmael Ford2007Myokei Caine-Barrett เกิดและอุปสมบทที่ญี่ปุ่น เป็นภิกษุณีนิจิเร็งรูปแรกในอเมริกาเหนือ2011ทาง Institute for Buddhist Dialectical Studies (IBD) ที่ธรรมศาลา ประเทศอินเดีย มอบปริญญา geshe ให้กับเกลซัง วังโม ภิกษุณีชาวเยอรมัน ทำให้เธอกลายเป็นผู้หญิงคนแรกของโลกที่ได้รับ geshe2013หญิงทิเบตสามารถเข้าสอบ geshe ครั้งแรก2014ก่อตั้งมหาวิทยาลัยนาลันทาที่ราชคฤห์ โดยมีการให้ที่ดิน 455 เอเคอร์และจัดสรรจากรัฐบาลอินเดีย 2727 โกฏิ (10 ล้าน) รูปีอินเดีย (ประมาณ 454 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) และได้รับทุนจากรัฐบาลจีน, สิงคโปร์, ออสเตรเลีย, ไทย และอื่น ๆ2016ภิกษุณีทิเบต 20 รูปเป็นหญิงทิเบตรูปแรกที่ได้รับปริญญา geshe

ดูเพิ่ม
 ประวัติศาสตร์ศาสนาพุทธ
 ประวัติศาสตร์ศาสนาฮินดู
 เส้นเวลาของศาสนาเชน

อ้างอิง

ข้อมูล

สิ่งตีพิมพ์








เว็บไซต์

แหล่งข้อมูลอื่น
 Theravada Buddhist Chronology
 Asakawa, K and Lodge, Henry Cabot (Ed.). Japan From the Japanese Government History. (In Progress at Project Gutenberg)
 Buddhist Bark Texts Found , BuddhaNet.
 A Buddhist Time-line
 Rock cut canon in China
 First Sri Lankan Buddhist mission to Germany 1957


พุทธ