วัคซีนซับยูนิต

วัคซีนซับยูนิต () เป็นวัคซีนที่ทำด้วยส่วนประกอบของเชื้อโรคที่ทำให้ภูมิคุ้มกันตอบสนอง (คือมีสภาพเป็นแอนติเจนได้)
วัคซีนซับยูนิตไม่ได้ใช้เชื้อโรคทั้งตัวซึ่งไม่เหมือนกับวัคซีนเชื้อลดฤทธิ์ (attenuated vaccine) หรือวัคซีนเชื้อตาย (inactivated vaccine) แต่ใช้เพียงส่วนของเชื้อโรคซึ่งทำให้ภูมิคุ้มกันตอบสนอง ส่วนต่างๆ เช่น โปรตีน พอลิแซ็กคาไรด์
หรือเพปไทด์
เพราะวัคซีนไม่มีส่วนที่ "ยังมีชีวิต" อยู่ของเชื้อโรค จึงไม่เสี่ยงก่อโรค ปลอดภัย และคงสภาพได้ดีกว่าวัคซีนที่ใช้เชื้อโรคทั้งตัว (เช่น วัคซีนเชื้อลดฤทธิ์และวัคซีนเชื้อตาย)
ข้อดีอื่นๆ รวมทั้งเป็นเทคโนโลยีที่ได้ใช้มานานแล้วและเหมาะใช้กับบุคคลที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
ข้อเสียรวมทั้งการผลิตซับซ้อนกว่าวัคซีนบางชนิด (เช่น วัคซีนอาร์เอ็นเอ) อาจต้องเติมยาเสริม (adjuvant) หรืออาจจะต้องให้วัคซีนบูสต์ และต้องหาส่วนประกอบผสมจากเชื้อโรคเพื่อให้ก่อภูมิคุ้มกันได้ดีสุด

 กลไก 
วัคซีนซับยูนิตมีส่วนประกอบจากเชื้อโรค เช่น โปรตีนหรือพอลิแซ็กคาไรด์ โดยต้องเลือกส่วนประกอบผสมมาอย่างดีเพื่อก่อภูมิคุ้มกันที่ดีและสามารถกันโรคได้
เพราะภูมิคุ้มกันมีอย่างจำกัดกับเชื้อโรค โอกาสเสี่ยงผลข้างเคียงจึงน้อยกว่า
วัคซีนที่มีประสิทธิภาพย่อมก่อการตอบสนองของภูมิคุ้มกันต่อเชื้อโรคและทำให้ระบบภูมิคุ้มกันจำโรคได้ ดังนั้น เมื่อติดโรคในอนาคต ก็จะทำให้ตอบสนองต่อเชื้อโรคได้อย่างรวดเร็ว

ข้อเสียอย่างหนึ่งก็คือส่วนประกอบของเชื้อโรคที่มีสภาพเป็นแอนติเจนอาจไม่มีรูปแบบทางโมเลกุลของเชื้อโรค (pathogen-associated molecular pattern) ซึ่งสามัญในเชื้อโรคกลุ่มหนึ่ง
เป็นที่เซลล์ภูมิคุ้มกันจัดว่าเป็นสัญญาณอันตราย ดังนั้น เมื่อไม่มี การตอบสนองของภูมิคุ้มกันจึงอ่อนกว่า
ข้อเสียอีกอย่างก็คือ แอนติเจนเหล่านี้ไม่ทำให้เซลล์ติดเชื้อ ดังนั้น ภูมิคุ้มกันที่ก่อจึงอาจเกิดเพียงในน้ำเหลือง คือก่อแอนติบอดี แต่ไม่ก่อการตอบสนองของเซลล์ ภูมิจึงอาจอ่อนกว่าที่วัคซีนชนิดอื่นๆ ทำให้เกิด
เพื่อเพิ่มภูมิคุ้มกัน จึงอาจต้องเติมยาเสริม (adjuvant) หรือต้องให้วัคซีนบูสต์ (booster dose)

 ชนิด 
	+ความย่อเกี่ยวกับวัคซีนซับยูนิตชนิดต่างๆ	ชนิด
	ความย่อ
	ตัวอย่าง		มีโปรตีนโดยเฉพาะๆ จากเชื้อโรค (ไวรัสหรือแบคทีเรีย)
	วัคซีนตับอักเสบบี, วัคซีนป้องกันโรคไอกรน		มีโซ่พอลิแซ็กคาไรด์ (โมเลกุลน้ำตาล) จากแคปซูลหุ้มเชื้อโรค เช่น ผนังเซลล์ของแบคทีเรียบางชนิด
	วัคซีนพอลิแซ็กคาไรด์สำหรับโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัส, วัคซีนไข้กาฬหลังแอ่นซึ่งป้องกันโรคจากแบคทีเรีย Neisseria meningitidis กลุ่ม A, C, W-135, แล Y		 มีโซ่พอลิแซ็กคาไรด์ซึ่งเชื่อมกับโปรตีนพาหะ (carrier protein) เช่น ทอกซอยด์ของเชื้อโรคคอตีบหรือของเชื้อโรคบาดทะยัก เพื่อเพิ่มการตอบสนองของภูมิคุ้มกัน
	 วัคซีนคอนจูเกตสำหรับโรคติดเชื้อนิวโมคอคคัส, วัคซีนคอนจูเกตสำหรับเชื้อ  ชนิดบี, วัคซีนคอนจูเกตสำหรับไข้กาฬหลังแอ่น

 ข้อดี 
 วัคซีนไม่เสี่ยงก่อโรคที่มุ่งจะป้องกัน
 ปลอดภัยสำหรับผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
 คงสภาพได้ดีในสิ่งแวดล้อมต่างๆ (เช่น ทนอุณหภูมิต่างๆ ทนแสง ทนความชื้น)

 ข้อเสีย 
 ก่อภูมิคุ้มกันน้อยกว่าเทียบกับวัคซีนเชื้อลดฤทธิ์
 จึงอาจต้องเติมยาเสริม
 มักต้องให้วัคซีนหลายครั้งเพื่อให้มีภูมิคุ้มกันในระยะยาว
 ไม่ง่ายในการแยกหาส่วนผสมแอนติเจนโดยเฉพาะๆ เพื่อก่อภูมิคุ้มกันที่ได้ผล

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

หมวดหมู่:วัคซีนซับยูนิต
หมวดหมู่:วัคซีน