กระทรวงมุรธาธร

กระทรวงมุรธาธร เป็นหน่วยงานราชการไทยประเภทกระทรวงในอดีต ได้รับการสถาปนาเมื่อ พ.ศ. 2435 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีอำนาจหน้าที่ดูแลรักษาพระราชลัญจกรและหนังสือราชการทั้งปวงที่เกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์ประวัติกระทรวงคมนาคม ในระหว่าง พ.ศ.2418 ถึง พ.ศ.2435

 ประวัติ 
เดิมกรมพระอาลักษณ์เป็นหน่วยงานราชเลขานุการด้านหนังสือของพระมหากษัตริย์ ต่อมานสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อ พ.ศ. 2435 โดยได้จัดตั้งกระทรวงมุรธาธรขึ้น และแบ่งส่วนราชการพร้อมทั้งกำหนดขอบเขตหน้าที่ใหม่ให้ชัดเจนดังนี้
กรมพระอาลักษณ์ ปฏิบัติงานด้านเอกสารและหนังสือ
กรมรัฐมนตรีสภา ปฏิบัติงานประชุมเสนาบดี 
กรมราชเลขานุการ ปฏิบัติงานรับใช้พระมหากษัตริย์ในราชการส่วนพระองค์

ในพ.ศ. 2439 ได้มีการยุบกระทรวงมุรธาธรเข้ากับกระทรวงวัง และรวมเอากรมทั้งสามไว้ในความรับผิดชอบของราชเลขานุการ ในสมัยรัชกาลที่ 6 ได้มีการตั้งกระทรวงมุรธาธรขึ้นใหม่ใน พ.ศ. 2455 แต่ให้มีเฉพาะ กรมพระอาลักษณ์และกรมราชเลขานุการ ซึ่งภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็นกรมราชเลขาธิการ ส่วนกรมรัฐมนตรีสภานั้นไม่ได้ตั้งขึ้นแต่ให้งานด้านนี้อยู่ในบังคับบัญชาของราชเลขาธิการ และกรมทั้งสองนี้ร่วมกันรับผิดชอบการประชุมเสนาบดีมาโดยตลอด เมื่อเปลี่ยนแปลงการปกครองใน พ.ศ. 2475 แล้วจึงมีการโอนกรมพระอาลักษณ์ไปอยู่กับคณะรัฐมนตรี (ปัจจุบันคือ กองอาลักษณ์และเครื่องราชอิสริยาภรณ์ สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี) เหลือแต่กรมราชเลขาธิการสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2561). ประวัติความเป็นมา. สืบค้นจาก https://www2.soc.go.th/?page_id=159 (ปัจจุบันคือ กรมราชเลขานุการในพระองค์ สังกัดสำนักพระราชวัง)

รายพระนามเสนาบดีกระทรวงมุรธาธร
 ลำดับ(สมัย)  รูป  รายนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ 1 100px  พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา  พ.ศ. 2436  23 กันยายน พ.ศ. 2439 ประกาศ ยกเลิกตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงมุรธาธร  2 100px  พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศรวรฤทธิ์  1 เมษายน พ.ศ. 2455 ประกาศ แยกหน้าที่กรมราชเลขานุการ และตั้งกระทรวงมุรธาธร และเปลี่ยนเสนาบดีกระทรวงต่าง ๆ  28 มิถุนายน พ.ศ. 2466 3 100px  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ  29 มิถุนายน พ.ศ. 2466 ประกาศ ตั้งผู้แทนเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศและเปลี่ยนตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงมุรธาธร   1 เมษายน พ.ศ. 2469 ประกาศ เรื่อง เลิกกระทรวงมุรธาธร  4 100px  เจ้าพระยามหิธร (ลออ ไกรฤกษ์)  7 เมษายน พ.ศ. 2475 ประกาศ เปลี่ยนนามกรมราชเลขาธิการเป็นกระทรวงมุรธาธร   29 มิถุนายน พ.ศ. 2475 ประกาศ ผลัดเปลี่ยนเสนาบดี ปลัดทูลฉลองกระทรวงต่าง ๆ และรวมกระทรวง 

อ้างอิง

ดูเพิ่ม
 สำนักพระราชวัง
 กรมราชเลขานุการในพระองค์

ม
ม
หมวดหมู่:กระทรวงที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2435
หมวดหมู่:ก่อตั้งในสยามในปี พ.ศ. 2435