ตัวเลขอียิปต์

ระบบตัวเลขอียิปต์ เคยมีการใช้งานในอียิปต์โบราณตั้งแต่ประมาณ 3000 ปีก่อนคริสตกาล จนถึงต้นคริสต์สหัสวรรษแรก เป็นระบบตัวเลขฐานสิบที่เขียนด้วยไฮเออโรกลีฟ ชาวอียิปต์ไม่มีแนวคิดในเรื่องระบบค่าประจำหลัก เช่นระบบทศนิยม"The Story of Numbers" by John McLeish

หน่วยและตัวเลข
ไฮเออร์โลกลิฟต์ต่อไปนี้ถูกใช้เป็นยกกำลัง 10:
ค่า1101001,00010,000100,0001 ล้านหรือมากกว่าไฮเออร์โลกลิฟต์Z1V20V1M12D50I8C11 รหัสในรายชื่อสัญลักษณ์ของการ์ดเนอร์Z1V20V1M12D50I8C11รายละเอียด เส้นเดียว ที่ผูกโค ม้วนเชือก บัวสาย(หรือ ดอกบัว) นิ้วงอ ลูกอ๊อด เฮฮ์Merzbach, Uta C., and Carl B. Boyer. A History of Mathematics. Hoboken, NJ: John Wiley, 2011, p. 10

จำนวนที่เป็นผลคูณเหล่านี้จะใช้วิธีการทำสัญลักษณ์ซ้ำได้เท่าที่ต้องการ ดังตัวอย่างในหินสลักจากคาร์นักเขียนเลข 4622 ดังนี้:
M12-M12-M12-M12-!-V1*V1*V1:V1*V1*V1-!-V20-V20-Z1-Z1

เลขศูนย์กับจำนวนติดลบ
nfr หัวใจที่มีหลอดลมใหญ่ความงาม, ความพึงพอใจ, ความดีF35
ใน 1740 ปีก่อนคริสตกาล ชาวอียิปต์เริ่มใช้สัญลักษณ์ศูนย์ในข้อความของตน สัญลักษณ์ nfr (𓄤) หมายถึงความงาม สามารถใช้บอกระดับฐานในภาพวาดสุสานกับพีรามิด และระยะทางที่ใชวัดเทียบกับเส้นฐาน เหมือนกับเส้นที่วาดจากข้างบนลงล่าง

เศษส่วน

สามารถแสดงจำนวนตรรกยะด้วยผลรวมของเศษส่วนหน่วย เช่น ผลรวมตัวผกผันการคูณของจำนวนเต็มบวก ยกเว้น  และ  สัญลักษณ์ไฮเออร์โรกลิฟต์จะแสดงเป็นรูปคล้ายปาก ซึ่งหมายถึง "ส่วน":
D21
เศษส่วนสามารถเขียนด้วยเครื่องหมายทับ เช่น ตัวเศษ 1 กับตัวส่วนเต็มบวกข้างล่าง ดังนั้น  จึงถูกเขียนเป็น:
D21:Z1*Z1*Z1 
สัญลักษณ์พิเศษสามารถใช้เป็น  และเศษส่วนที่ไม่เป็นหน่วย  และน้อยครั้ง คือ :
Aa16 D22 D23
ถ้าตัวส่วนมีจำนวนมากเกิน จึงจะใช้รูป "ปาก" ที่จุดเริ่มต้นของ "เศษส่วน":
D21:V1

การบวกและการลบ
สำหรับเครื่องหมายบวกและลบจะใช้ไฮเออโรกลิฟต์ D54-และ-D55: ถ้ารูปเท้าชี้ไปทางด้านที่มีตัวเขียนฝั่งใดก็ตาม มันจะเป็นสัญลักษณ์การบวกหรือการลบ

ตัวเลขแบบเขียน
เหมือนกับภาษาส่วนใหญ่ในปัจจุบัน ภาษาอียิปต์โบราณสามารถเขียนตัวเลขเป็นตัวอักษรได้ เช่นการเขียนเป็นสามสิบแทนที่จะเป็น "30" ในภาษาไทย คำศัพท์ (สามสิบ) สามารถเขียนได้ ดังนี้
Aa15:D36-D58
ในขณะที่ตัวเลข (30) เขียนเป็น
V20-V20-V20

คำศัพท์อียิปต์สำหรับตัวเลข
ตารางข้างล่างนี้แสดงการสร้างรูปตัวเลขอียิปต์สมัยกลาง (ซึ่งกำหนดด้วยการนำหน้าเครื่องหมายดอกจัน) การทับศัพท์ไฮเออโรกลิฟต์ที่ใช้เขียนมัน และท้ายที่สุดคือตัวเลขคอปติกที่นักอียิปต์วิทยาใช้ในการทำรูปสระของตัวเลขอียิปต์ดั้งเดิม

 การทับศัพท์ภาษาอียิปต์  รูปเปล่งเสียงที่สร้างขึ้นใหม่ แปลภาษาไทย คอปติก (สำเนียงซาฮีดิก) จาก Callender 1975Callender, John B. (1975) Middle Egyptian, 1975 จาก Loprieno 1995Loprieno, Antonio (1995) Ancient Egyptian: A Linguistic Introduction, Cambridge: Cambridge University Press, p. 71, 255 wꜥ(w) (ชาย)wꜥt (หญิง) *wíꜥyaw (ชาย)*wiꜥī́yat (หญิง) *wúꜥꜥuw (ชาย) หนึ่ง ⲟⲩⲁ (oua) (ชาย)ⲟⲩⲉⲓ (ouei) (หญิง) snwj (ชาย)sntj (หญิง) *sínwaj (ชาย)*síntaj (หญิง) *sinúwwaj (ชาย) สอง ⲥⲛⲁⲩ (snau) (ชาย)ⲥⲛ̄ⲧⲉ (snte) (หญิง) ḫmtw (ชาย)ḫmtt (หญิง) *ḫámtaw (ชาย)*ḫámtat (หญิง) *ḫámtaw (ชาย) สาม ϣⲟⲙⲛ̄ⲧ (šomnt) (ชาย)ϣⲟⲙⲧⲉ (šomte) (หญิง) jfdw (ชาย)jfdt (หญิง) *j˘fdáw (ชาย)*j˘fdát (หญิง) *jifdáw (ชาย) สี่ ϥⲧⲟⲟⲩ (ftoou) (ชาย)ϥⲧⲟ (fto) หรือ ϥⲧⲟⲉ (ftoe) (หญิง) djw (ชาย)djt (หญิง) *dī́jaw (ชาย)*dī́jat (หญิง) *dī́jaw (ชาย) ห้า ϯⲟⲩ (tiou) (ชาย)ϯ (ti) หรือ ϯⲉ (tie) (หญิง) sjsw หรือ jsw (?) (ชาย)sjst หรือ jst (?) (หญิง) *j˘ssáw (ชาย)*j˘ssát (หญิง) *sáʾsaw (ชาย) หก ⲥⲟⲟⲩ (soou) (ชาย)ⲥⲟ (so) หรือ ⲥⲟⲉ (soe) (หญิง) sfḫw (ชาย)sfḫt (หญิง) *sáfḫaw (ชาย)*sáfḫat (หญิง) *sáfḫaw (ชาย) เจ็ด ϣⲁϣϥ̄ (šašf) (ชาย)ϣⲁϣϥⲉ (šašfe) (หญิง) ḫmnw (ชาย)ḫmnt (หญิง) *ḫ˘mā́naw (ชาย)*ḫ˘mā́nat (หญิง) *ḫamā́naw (ชาย) แปด ϣⲙⲟⲩⲛ (šmoun) (ชาย)ϣⲙⲟⲩⲛⲉ (šmoune) (หญิง) psḏw (ชาย)psḏt (หญิง) *p˘sī́ḏaw (ชาย)*p˘sī́ḏat (หญิง) *pisī́ḏaw (ชาย) เก้า ⲯⲓⲥ (psis) (ชาย)ⲯⲓⲧⲉ (psite) (หญิง) mḏw (ชาย)mḏt (หญิง) *mū́ḏaw (ชาย)*mū́ḏat (หญิง) *mū́ḏaw (ชาย) สิบ ⲙⲏⲧ (mēt) (ชาย)ⲙⲏⲧⲉ (mēte) (หญิง) mḏwtj, ḏwtj หรือ ḏbꜥty (?) (masc.)mḏwtt, ḏwtt หรือ ḏbꜥtt (?) (หญิง) *ḏubā́ꜥataj (ชาย) *(mu)ḏawā́taj (ชาย) ยี่สิบ ϫⲟⲩⲱⲧ (jouōt) (ชาย)ϫⲟⲩⲱⲧⲉ (jouōte) (หญิง) mꜥbꜣ (ชาย)mꜥbꜣt (หญิง) *máꜥb˘ꜣ (ชาย) *máꜥb˘ꜣ (ชาย) สามสิบ ⲙⲁⲁⲃ (maab) (ชาย)ⲙⲁⲁⲃⲉ (maabe) (หญิง) ḥmw *ḥ˘mí (?) *ḥ˘méw สี่สิบ ϩⲙⲉ (hme) dyw *díjwu *díjjaw ห้าสิบ ⲧⲁⲉⲓⲟⲩ (taeiou) sjsjw, sjsw หรือ jswjw (?) *j˘ssáwju *saʾséw หกสิบ ⲥⲉ (se) sfḫjw, sfḫw หรือ sfḫwjw (?) *safḫáwju *safḫéw เจ็ดสิบ ϣϥⲉ (šfe) ḫmnjw, ḫmnw หรือ ḫmnwjw (?) *ḫamanáwju *ḫamnéw แปดสิบ ϩⲙⲉⲛⲉ (hmene) psḏjw หรือ psḏwjw (?) *p˘siḏáwju *pisḏíjjaw เก้าสิบ ⲡⲥⲧⲁⲓⲟⲩ (pstaiou) št *šúwat *ší(nju)t หนึ่งร้อย ϣⲉ (še) štj *šū́taj *šinjū́taj สองร้อย ϣⲏⲧ (šēt) ḫꜣ *ḫaꜣ *ḫaꜣ หนึ่งพัน ϣⲟ (šo) ḏbꜥ *ḏubáꜥ *ḏ˘báꜥ หนึ่งหมื่น ⲧⲃⲁ (tba) ḥfn หนึ่งแสน ḥḥ *ḥaḥ *ḥaḥ หนึ่งล้าน ϩⲁϩ (hah) "จำนวนมาก"

ดูเพิ่ม
ภาษาอียิปต์
คณิตศาสตร์อียิปต์

อ้างอิง

บรรณานุกรม
Allen, James Paul (2000). Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs. Cambridge: Cambridge University Press. Numerals discussed in §§9.1–9.6.
Gardiner, Alan Henderson (1957). Egyptian Grammar; Being an Introduction to the Study of Hieroglyphs. 3rd ed. Oxford: Griffith Institute. For numerals, see §§259–266.
Goedicke, Hans (1988). Old Hieratic Paleography. Baltimore: Halgo, Inc.
Möller, Georg (1927). Hieratische Paläographie: Die aegyptische Buchschrift in ihrer Entwicklung von der Fünften Dynastie bis zur römischen Kaiserzeit. 3 vols. 2nd ed. Leipzig: J. C. Hinrichs'schen Buchhandlungen. (Reprinted Osnabrück: Otto Zeller Verlag, 1965)

แหล่งข้อมูลอื่น

Introduction 
Egyptian numerals
Numbers and dates

Least Common Multiples, modern and ancient

หมวดหมู่:ไฮโรกลิฟอียิปต์
อียิปต์
อียิปต์
หมวดหมู่:คณิตศาสตร์อียิปต์