หมื่นพรหมสมพัตสร (มี)

หมื่นพรหมสมพัตสร (มี) [พฺรม-สม-พัด-สอน] เป็นกวีและจิตรกรในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ศึกษาทางธรรมจนรู้แจ้งในภาษาไทย บาลี และสันสกฤต สามารถแต่งคำประพันธ์ประเภทกาพย์ กลอน จนมีชื่อเสียงโด่งดัง มีผลงานบทประพันธ์อาทิ นิราศถลางหรือนิราศฉลาง นิราศเดือน นิราศพระแท่นดงรัง นิราศสุพรรณ กลอนเพลงยาวสรรเสริญพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และทศมูลเสือโค

ประวัติ
นายมี หรือเสมียนมี คงจะเกิดในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ราวปีเถาะ พ.ศ. 2338 หรือปีมะโรง พ.ศ. 2339 เป็นบุตรพระโหราธิบดี บ้างสันนิษฐานว่า คือพระโหราธิบดี (โลกเนต) พ.ศ. 2300 –2355 หรือพระโหราธิบดี (สมุ) พ.ศ. 2300–2371 หรือพระโหราธิบดี (ชุม) ซึ่งเป็นโหรมีชื่อว่าชำนาญวิชาสุริยาตรพยากรณ์ แตกฉานในอักษรสมัยทั้งเป็นอาจารย์บอกพระปริยัติธรรมแก่พระภิกษุและสามเณรและมีสำนักอยู่ที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ส่วนมารดาชื่อใดไม่ปรากฏ

เมื่อบวชอยู่ในวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ในสมัยสมเด็จกรมพระปรมานุชิตชิโนรสทรงครองวัด ร่วมสมัยกับพระภิกษุสุนทรภู่ เป็นศิษย์ของสุนทรภู่ ดังที่ได้เขียนเล่าไว้ในวรรณคดีที่แต่งหลายเรื่อง เช่น  กล่าวไว้ในนิราศถลางว่า "ฉันเป็นศิษย์สุนทรยังอ่อนศักดิ์ พิไรรักมิ่งมิตรกนิษฐา" ผลงานประพันธ์บางเรื่องของนายมี บ้างมีความเข้าใจว่าเป็นผลงานของสุนทรภู่ เช่น นิราศพระแท่นดงรัง และนิราศสุพรรณ นอกจากนี้นายมียังมีความรู้ทางดนตรีและเป็นผู้บอกสักวาด้วย

ต่อมานายมีได้เข้าเป็นมหาดเล็กช่างเขียนในกรมช่างเขียนมหาดเล็กฝ่ายพระบรมมหาราชวัง มีส่วนร่วมในการเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังที่พระระเบียงวัดพระศรีรัตนศาสดารามทำให้ได้รับสมญานามว่า นายมีลงกาใหม่ เหตุเพราะมีความคิดริเริ่มที่แปลกใหม่ในการเขียนภาพจิตรกรรมเรื่อง รามเกียรติ์ ตอนพระวิศวกรรมลงมาสร้างพระนครลงกาใหม่ให้แก่ทศกัณฐ์ 

จน พ.ศ. 2387 นายมีได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นหมื่นพรหมสมพัตสร นายอากรเมืองสุพรรณ นายมีถึงแก่กรรมเมื่อใดไม่ปรากฏหลักฐาน สันนิษฐานว่าคงก่อนสิ้นรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

ผลงาน
 นิราศเดือน
 นิราศถลาง 
 พระสุบิน ก กา
 นิราศพระแท่นดงรัง 
 นิราศสุพรรณ 
 กลอนเพลงยาวสรรเสริญพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว 
 ทศมูลเสือโค หรือ เสือโค ก กา  เรียกสั้น ๆ ว่า ทศมูล
 สุภาษิตศรีสวัสดิ์

 ในวัฒนธรรมสมัยนิยม 
มีนักแสดงผู้รับบท หมื่นพรหมสมพัตสร (มี) ได้แก่

 บัญชา สุริเจย์ จากละครเรื่อง บุษบาลุยไฟ (2566)

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:กวีชาวไทย
หมวดหมู่:นักเขียนชาวไทย
หมวดหมู่:จิตรกรชาวไทย
พรหมสมพัตสร