เขตการปกครองของประเทศญี่ปุ่น

การบริหารราชการของประเทศญี่ปุ่นโดยพื้นฐานแบ่งออกเป็นสามระดับ ได้แก่ ระดับชาติ ระดับจังหวัด และระดับเทศบาล ภายใต้การปกครองระดับชาติประกอบไปด้วยเขตการปกครองระดับจังหวัดจำนวน 47 แห่ง โดยมี 6 จังหวัดที่แบ่งออกเป็นกิ่งจังหวัดเพื่อประโยชน์ในการบริหารพื้นที่ขนาดใหญ่และหมู่เกาะที่ห่างไกล ส่วนระดับเทศบาล (นคร เมือง และหมู่บ้าน) เป็นการปกครองระดับล่างสุด นครที่มีประชากรมากที่สุด 20 อันดับแรกที่อยู่นอกมหานครโตเกียว เรียกว่า นครใหญ่ที่รัฐกำหนด ซึ่งจะแบ่งการปกครองย่อยออกเป็นเขต

 เขตการปกครองระดับจังหวัด 

ระดับชั้นบนสุดของการแบ่งเขตการปกครอง คือ จังหวัด มีทั้งหมด 47 จังหวัด แบ่งเป็น เค็ง () 43 แห่ง, ฟุ () 2 แห่ง ได้แก่ จังหวัดโอซากะ และจังหวัดเกียวโต, โด () 1 แห่ง ได้แก่ จังหวัดฮกไกโด, และ โทะ () 1 แห่ง ได้แก่ มหานครโตเกียว ซึ่งแม้ว่าชื่อเรียกจะแตกต่างกัน แต่มีอำนาจหน้าที่เหมือนกัน

เค็ง
"จังหวัด" () เป็นเขตการปกครองระดับจังหวัดที่มีมากที่สุด มีทั้งหมด 43 จังหวัด

โทะ
โตเกียวจัดว่าเป็น "มหานคร" () หลังจากที่มีการยุบนครโตเกียวใน ค.ศ. 1943 โตเกียว-ฟุ (จังหวัดโตเกียว) ได้รับการยกฐานะเป็นโตเกียว-โตะ (มหานครโตเกียว) และเขตของนครโตเกียวเดิมได้รับการยกฐานะเป็นเขตพิเศษ ความหมายของตัวอักษรจีนที่รับมา คือ "เมืองหลวง"

ฟุ
จังหวัดโอซากะและจังหวัดเกียวโตจัดเป็น "จังหวัดเขตเมือง" () ความหมายของอักษรจีนที่รับมาหมายถึงเขตเมืองหลักที่มีความสำคัญระดับชาติในยุคกลางของจีน หรือหมายถึงเขตการปกครองย่อยของมณฑลในช่วงปลายของจีน

โด
จังหวัดฮกไกโดจัดเป็น "มณฑล" () เดิมคำนี้ใช้กับเขตการปกครองของญี่ปุ่นที่ประกอบไปด้วยหลาย ๆ แคว้น ตัวอักษรจีนตัวนี้ยังเป็นตัวอักษรที่ใช้ในประวัติศาสตร์จีนที่หมายถึงมณฑลอีกด้วย

 เขตการปกครองระดับกิ่งจังหวัด 
เขตการปกครองระดับกิ่งจังหวัดมีเพียงสองประเภท ได้แก่ กิ่งจังหวัด และอำเภอ

 กิ่งจังหวัด 

กิ่งจังหวัด () เป็นรูปแบบการปกครองท้องถิ่นประเภทหนึ่งที่มุ่งเน้นประเด็นท้องถิ่นในระดับต่ำกว่าจังหวัดImperial Japanese Commission to the Louisiana Purchase Exposition. (1903). Japan in the beginning of the 20th century, p. 80.

 อำเภอ 

อำเภอ () เป็นหน่วยการปกครองที่ใช้ในระหว่างปี ค.ศ. 1878 และ 1921 มีฐานะเทียบเท่ากับอำเภอของประเทศจีนหรือเทศมณฑลของสหรัฐ ในคริสต์ทศวรรษ 1920 อำนาจหน้าที่ของอำเภอได้ถูกถ่ายโอนจากสำนักงานของอำเภอไปยังสำนักงานของเมืองและหมู่บ้านที่อยู่ในอำเภอนั้น ชื่อของอำเภอยังคงหลงเหลืออยู่ในการเขียนที่อยู่ทางไปรษณีย์สำหรับเมืองและหมู่บ้าน และบางครั้งก็ใช้อาณาเขตของอำเภอในการแบ่งเขตเลือกตั้ง แต่นอกนั้นไม่ได้มีหน้าที่อย่างเป็นทางการ ความหมายตัวอักษรจีนดั้งเดิมที่รับมาคือ อำเภอ (commandery) ในประวัติศาสตร์ของจีน

 เขตการปกครองระดับเทศบาล 

เขตการปกครองระดับเทศบาลแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ได้แก่ นคร เมือง และหมู่บ้าน อย่างไรก็ตาม ยังสามารถแบ่งประเภทของนครได้อีก นอกจากนี้ เขตพิเศษของโตเกียวก็จัดว่าเป็นเขตการปกครองระดับเทศบาลด้วยเช่นกัน

 นคร 
นครในประเทศญี่ปุ่นแบ่งออกเป็น 4 ประเภท เรียงลำดับจากสูงสุดไปหาต่ำสุด ได้แก่ นครใหญ่ที่รัฐกำหนด นครศูนย์กลาง นครพิเศษ และนครธรรมดา

 นครใหญ่ที่รัฐกำหนด 

นครใหญ่ที่รัฐกำหนด () หรือ นครใหญ่ที่กำหนด () หรือ นครที่รัฐกำหนด () เป็นนครประเภทหนึ่งที่มีประชากรมากกว่า 500,000 คน และได้รับการจัดตั้งตามข้อบัญญัติของคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่น ภายใต้มาตรา 252 หมวด 19 ของกฎหมายปกครองตนเองท้องถิ่น นครใหญ่ที่รัฐกำหนดจะแบ่งการปกครองออกเป็นเขต

 นครศูนย์กลาง 

นครศูนย์กลาง () เป็นนครที่มีประชากรมากกว่า 300,000 คน และมีพื้นที่มากกว่า 100 ตารางกิโลเมตร แต่ก็อาจมีข้อยกเว้นพิเศษตามคำสั่งของคณะรัฐมนตรีสำหรับนครที่มีประชากรน้อยกว่า 300,000 คน แต่มากกว่า 200,000 คน นครศูนย์กลางถูกกำหนดขึ้นตามวรรคแรกของมาตรา 252 หมวด 22 ของกฎหมายปกครองตนเองท้องถิ่นของญี่ปุ่น

 นครพิเศษ 

นครพิเศษ () เป็นนครที่มีประชากรอย่างน้อย 200,000 คน นครประเภทนี้จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายปกครองตนเองท้องถิ่น มาตรา 252 วรรค 26

 นคร 

นคร () เป็นหน่วยการบริหารท้องถิ่นในญี่ปุ่นที่มีประชากรอย่างน้อย 50,000 คน ซึ่งอย่างน้อยร้อยละ 60 ของครัวเรือนต้องตั้งอยู่ในใจกลางพื้นที่เขตเมือง และอย่างน้อยร้อยละ 60 ของครัวเรือนทั้งหมดต้องทำงานในด้านการพาณิชย์ อุตสาหกรรม หรืออาชีพอื่น ๆ ในเมือง นครเป็นเขตการปกครองที่อยู่ในระดับเดียวกันกับเมือง () และหมู่บ้าน () แต่มีข้อแตกต่างเพียงอย่างเดียวก็คือ นครไม่ได้ขึ้นกับอำเภอ () นครได้รับการกำหนดโดยกฎหมายปกครองตนเองท้องถิ่นปี 1947 เช่นเดียวกับหน่วยการปกครองอื่น ๆ

 เมือง 

เมือง () เป็นหน่วยการปกครองส่วนท้องถิ่นประเภทหนึ่งในประเทศญี่ปุ่น เมืองเป็นเขตการปกครองที่ขึ้นกับอำเภอ ()

 หมู่บ้าน 

หมู่บ้าน () เป็นหน่วยการปกครองส่วนท้องถิ่นประเภทหนึ่งในประเทศญี่ปุ่น ขอบเขตของหมู่บ้านจะมีขนาดใหญ่กว่าขนาดที่แท้จริงของหมู่บ้าน หมู่บ้านเป็นเขตการปกครองที่ขึ้นกับอำเภอ ()

 เขตพิเศษ 

เขตพิเศษ () เป็นเทศบาลจำนวน 23 แห่งที่รวมกันเป็นศูนย์กลางและส่วนที่มีประชากรมากที่สุดของมหานครโตเกียว ทั้งหมดนี้ เดิมเคยเป็นพื้นที่ของนครโตเกียว ก่อนที่จะถูกยกเลิกในปี ค.ศ. 1943 และกลายเป็นส่วนหนึ่งของมหานครโตเกียว โครงสร้างของเขตพิเศษได้รับการจัดตั้งขึ้นตามกฎหมายปกครองตนเองท้องถิ่น และเป็นลักษณะเฉพาะที่ของมหานครโตเกียว
 เขตการปกครองระดับต่ำกว่าเทศบาล 

 เขต 

เขต () เป็นเขตการปกครองย่อยของนครขนาดใหญ่ของญี่ปุ่นที่มีฐานะเป็นนครใหญ่ที่รัฐกำหนด"Statistical Handbook of Japan 2008" by Statistics Bureau, Japan  Chapter 17: Government System (Retrieved on 4 July 2009)

 ประวัติศาสตร์ 
แม้ว่าเมื่อเวลาผ่านไปรายละเอียดของการปกครองท้องถิ่นจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก แต่เค้าโครงพื้นฐานของระบบการปกครองสองระดับในปัจจุบันนับตั้งแต่การยกเลิกระบบแคว้นโดยรัฐบาลเมจิในปี ค.ศ. 1871 ยังคงคล้ายคลึงกัน ก่อนการยกเลิกระบบแคว้นศักดินาหรือระบบฮัง ญี่ปุ่นได้แบ่งการปกครองออกเป็น แคว้น () จากนั้นแบ่งออกเป็น อำเภอ () และ หมู่บ้าน () ในระดับล่างสุด

 ลำดับชั้น 
ระดับจังหวัดระดับกิ่งจังหวัดระดับอำเภอระดับเทศบาลระดับต่ำกว่าเทศบาลจังหวัด(ยกเว้นมหานครโตเกียว)กิ่งจังหวัด→นครใหญ่ที่รัฐกำหนดเขต→กิ่งจังหวัด→นครศูนย์กลาง/นครพิเศษ/นครไม่มี→กิ่งจังหวัดอำเภอเมือง/หมู่บ้าน→มหานคร→นคร/เขตพิเศษกิ่งจังหวัด→เมือง/หมู่บ้าน→อำเภอ
ระดับประเภทคันจิโรมาจิจำนวนระดับจังหวัด มหานคร都to1โตเกียว (東京都 Tōkyō-to)จังหวัด/มณฑล道dō1ฮกไกโด (北海道 Hokkaidō)จังหวัด 府fu2จังหวัดเกียวโต (京都府 Kyōto-fu) และจังหวัดโอซากะ (大阪府 Ōsaka-fu) จังหวัด県ken43 จังหวัดที่เหลือ ยกเว้นโตเกียว ฮกไกโด เกียวโต และโอซากะ ระดับกิ่งจังหวัดกิ่งจังหวัด支庁shichō158 ระดับอำเภออำเภอ郡gun374ระดับเทศบาลนครใหญ่ที่รัฐกำหนด政令指定都市seirei shitei toshi20นครศูนย์กลาง中核市chūkaku-shi42นครพิเศษ特例市tokurei-shi40นคร市shi688เมือง町chō  machi746หมู่บ้าน村mura  son183เขตพิเศษ区 (特別区)ku (tokubetsu-ku)23เขตพิเศษของโตเกียว (東京都区部 Tōkyō-to kubu), 23 เขตของโตเกียว (東京23区 Tōkyō nijūsan-ku) ระดับต่ำกว่าเทศบาลเขต区 (行政区)ku (gyōsei-ku)175

 จำนวนเขตการปกครองแบ่งตามจังหวัด 
 ISO จังหวัด คันจิ ภูมิภาค นครทุกประเภท  เขต อำเภอ เมือง หมู่บ้าน JP-23     ชูบุ  38   16  7 14  2 JP-05     โทโฮกุ  13    6  9  3 JP-02     โทโฮกุ  10    8  22  8 JP-12     คันโต  37  6  6  16  1 JP-38     ชิโกกุ  11    7  9   JP-18     ชูบุ  9    7  17    JP-40     คีวชู  28  14  12  30  2 JP-07     โทโฮกุ  13    13  31  15 JP-21     ชูบุ  21    9  19  2 JP-10     คันโต  12    7  15  8 JP-34     ชูโงกุ  14  8  5   9   JP-01     ฮกไกโด  35  10  66  129  15ไม่รวม 6 หมู่บ้านในพื้นที่ข้อพิพาทหมู่เกาะคูริล  JP-28     คันไซ  29  9  8  12   JP-08     คันโต  32    7  10  2 JP-17     ชูบุ  11    5  8   JP-03     โทโฮกุ  14    10  15  4 JP-37     ชิโกกุ  8    5  9   JP-46     คีวชู  19    8  20  4 JP-14     คันโต  19  28  6  13  1 JP-39     ชิโกกุ  11    6  17  6 JP-43     คีวชู  14  5  9  23  8 JP-26     คันไซ  15  11  6  10  1 JP-24     คันไซ  14    7  15   JP-04     โทโฮกุ  13  5  10  21  1 JP-45     คีวชู  9    6  14  3 JP-20     ชูบุ  19    14  23  35 JP-42     คีวชู  13    4  8   JP-29     คันไซ  12    7  15  12 JP-15     ชูบุ  20  8  9  6  4 JP-44     คีวชู  14    3  3  1 JP-33     ชูโงกุ  15  4  10  10  2 JP-47     คีวชู  11    5  11  19 JP-27     คันไซ  33  31  5  9  1 JP-41     คีวชู  10    6  10   JP-11     คันโต  40  10  8  22  1 JP-25     คันไซ  13    3  6   JP-32     ชูโงกุ  8    5  10  1 JP-22     ชูบุ  23  10  5  12   JP-09     คันโต  14    5  12   JP-36     ชิโกกุ  8    8  15  1 JP-13     คันโต  26 (23)    1  5  8 JP-31     ชูโงกุ  4    5  14  1 JP-16     ชูบุ  10    2  4  1 JP-30     คันไซ  9    6  20  1 JP-06     โทโฮกุ 13    8  19  3 JP-35     ชูโงกุ  13    4  6   JP-19     ชูบุ  13    5  8  6

 อ้างอิง