สกุลมันแกว

สกุลมันแกว () เป็นพืชตระกูลถั่วที่มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อน สกุลมันแกวมีประมาณอย่างน้อย 4-5 ชนิด ทุกชนิดเป็นเถาเลื้อย มีหัวเดี่ยวอวบใหญ่ขยายจากรากแก้ว ส่วนมากกินได้ ใบประกอบด้วย 3 ใบย่อยซึ่งมีรูปทรงและแบบขอบใบต่าง ๆ ดอกมีสีขาว ชมพู ฟ้า ม่วง เป็นช่อ เมล็ดออกทรงสี่เหลี่ยมจตุรัสค่อนข้างแบน เรียงในฝัก

 ชนิด 
สกุลมันแกวเป็นสกุลพืชที่มีจำนวนชนิดไม่มาก มีประมาณอย่างน้อย 4-5 ชนิด ได้แก่
+ชื่อสามัญภาพชื่อวิทยาศาสตร์ชื่อภาษาอังกฤษลักษณะการใช้ประโยชน์ถิ่นกำเนิดพื้นที่การกระจายพันธุ์และนำเข้ามันแกว หรือ มันแกวเม็กซิโกthumb|173x173pxPachyrhizus erosusjícama เถาเลื้อย สูงได้ถึง 4-5 เมตร และอาจยาวได้ 20 ม.
 หัวเดี่ยวขนาดใหญ่ขยายจากรากแก้ว (taproot) ทรงกลมแป้น อาจมีพูนูนรอบ ๆ  กินได้
 รากมีความยาวได้ถึง 2 ม.
 เปลือกหัวบาง ผิวเรียบ เนื้อสีขาว
 ใบประกอบด้วย 3 ใบย่อย เรียงสลับ ขอบใบจักใหญ่
 ดอกช่อกระจะ ออกเดี่ยวๆ ที่ซอกใบ มีขนสีน้ำตาล กลีบดอกสีม่วงแกมน้ำเงิน สีขาว หรือชมพู รูปทรงดอกถั่วทั่วไป ยาว 1.5-2 ซม. มีพิษ
 ผลเป็นฝัก รูปขอบขนาน แบน มีขนเล็กน้อย ฝักอ่อนจะมีสีเขียว และสีเขียวแก่ สีน้ำตาล จนถึงสีดำเมื่อแก่ ยาวประมาณ 7-13 ซม. กว้าง 1.2-1.5 ซม. สั้นกว่าชนิดอื่น มีพิษ ฝักมี 4-9 เมล็ด 
เมล็ดมีลักษณะรูปสี่เหลี่ยม กว้าง-ยาวประมาณ 6-9 มม. สีเหลืองหรือออกแดง เป็นสีน้ำตาลเมื่อแก่ เมล็ดแก่มีพิษมันแกวกุดรัง ปลูกง่าย กำไรงาม ลงทุนหลักพัน โกยกำไรทะลุหมื่น. เทคโนโลยีชาวบ้าน. 12 เมษายน 2563. หัวเท่านั้นที่กินได้
 เมล็ดใช้ในการกำจัดแมลงอเมริกากลาง เม็กซิโกฟิลิปปินส์ จีน เวียดนาม ลาว กัมพูชา อินโดนีเซีย มาเลเซีย ไทย อินเดีย หมู่เกาะเวสต์อินดีส และแอฟริกามันแกวแอนดีสthumb|110x110px|เมล็ด Pachyrhizus ahipaPachyrhizus ahipaahipa หรือ ajipa มีความหลากหลายของสายพันธุ์ถึง 11 ชนิดย่อย แบ่งเป็น 4 กลุ่มคือ Jíquima (เอกวาดอร์ชายฝั่งทะเล), Ashipa (กระจายทั่วไปในที่ลุ่มน้ำแอมะซอนตะวันตก), Chuin (ตลอดเส้นทางแม่น้ำเปรู), Yushpe (ปลูกเฉพาะในท้องถิ่นของเปรู)
 เป็นพันธุ์ที่คล้ายกับมันแกว (Pachyrhizus erosus) มากที่สุด
 เติบโตได้ดีในที่ราบจนถึงที่ระดับน้ำทะเล 2,000 ม. ไม่เป็นที่รู้จักจากพื้นที่ภายนอกเขตเทือกเขาแอนดีสของโบลิเวีย
ยืนต้น ไม่เป็นเถาเลื้อย
 หัวเดี่ยวมีขนาดเล็กและยาวกว่า มีหลายสี
ใบประกอบด้วย 3 ใบย่อย เรียงสลับ ขอบใบจัก
 ดอกสีม่วง-ขาว
 เมล็ดค่อนข้างกลม หลากหลายสี ทั้งแดง ดำ เหลือง หรือสีผสมภูมิภาคที่ราบสูงโบลิเวียทางตะวันตกของอเมริกาใต้ ในเขตเทือกเขาแอนดีสของโบลิเวีย, เปรู เอกวาดอร์ และทางตะวันตกเฉียงเหนือของอาร์เจนตินาหมู่เกาะเวสต์อินดีส
(ไม่พบในประเทศไทย)มันแกวแอมะซอนPachyrhizus tuberosusjiquima, jacatupe, goiteño,  หรือ nupe  พืชล้มลุกปีเดียว เถาเลื้อย
 หัวเดี่ยวขนาดใหญ่ ทรงไม่แน่นอน เนื้อขาวออกเหลือง ขนาด 15―25 ซม.
 ใบประกอบ 3 ใบย่อย ใบกว้างปลายแหลม ขอบใบเรียบ (โปรตีนร้อยละ 20―24) กินได้
 ดอกช่อกระจะ กลีบดอกสีขาวและสีม่วง รูปทรงดอกถั่วทั่วไป
 ฝักยาว 10―20 ซม. กินได้
 เมล็ด (ถั่ว) ที่มีโปรตีนสูง (ร้อยละ 32) กินได้ กินได้ทุกส่วนเขตร้อนในเขตที่ราบลุ่มต้นน้ำแอมะซอนในโคลอมเบีย และเอกวาดอร์อินเดียและบราซิล
(ไม่พบในประเทศไทย)Pachyrhizus  ferrugineus (Piper) Sørensen เป็นพืชป่า
 ใบประกอบ 3―7 ใบย่อย รูปทรงไม่แน่นอนตั้งแต่กว้างถึงแคบยาวอเมริกากลาง และโคลอมเบีย(ไม่พบในประเทศไทย)Pachyrhizus  panamensis Clausen (Sørensen 1988) เป็นพืชป่า
 ใบประกอบ 3 ใบย่อย ขอบหยักลึกมาก (แบบใบมะละกอ)
ฝักสั้นมี 4―6 เมล็ด  ปานามา โคลอมเบียและเอกวาดอร์(ไม่พบในประเทศไทย)

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:วงศ์ย่อยถั่ว
หมวดหมู่:พืชหัว