วงศ์นกโป่งวิด

วงศ์นกโป่งวิด (; ) เป็นหนึ่งในอันดับนกลุยน้ำ ซึ่งประกอบด้วย 2 สกุลคือ Rostratula และ Nycticryphes

 ลักษณะทางสรีรวิทยา 
นกทั้งสามชนิดในวงศ์นกโป่งวิด มีขาค่อนข้างยาว จะงอยปากยาวคล้ายนกปากซ่อมในวงศ์ Scolopacidae แต่นกโป่งวิดมีสีขนโดดเด่นกว่ามาก ตาโตและตำแหน่งลูกตาไปทางด้านหน้า ภาวะทวิสันฐานทางเพศของนกโป่งวิด (ความแตกต่างระหว่างสองเพศ) ที่ขนนกและขนาด ตัวผู้มีสีซีดกว่า ลายกว่า และขนาดเล็กกว่าตัวเมีย ทั้งสามชนิดมีดวงตาขนาดใหญ่ที่ชี้ไปข้างหน้า

 วิวัฒนาการชาติพันธุ์ 
วงศ์นกโป่งวิด (Rostratulidae) ปัจจุบันประกอบด้วยสองสกุล และสามชนิด (ซึ่งหนึ่งชนิดสูญพันธุ์ไปแล้ว) นกในวงศ์นกโป่งวิด (painted-snipe, Rostratulidae) ดูเผิน ๆ คล้ายนกในวงศ์นกปากซ่อม (วงศ์นกอีก๋อย – true-snipe, Scolopacidae) แต่ทั้งสองวงศ์ไม่เกี่ยวข้องเป็นญาติใกล้ชิด วิวัฒนาการที่มาบรรจบกันภายใต้แรงกดดันคัดเลือก (selective pressure) จากสิ่งแวดล้อมที่คล้ายคลึงกันส่งเสริมให้เกิดผลการวิวัฒนาการของลักษณะทางสรีรวิทยาที่คล้ายคลึงกันเช่น จะงอยปาก และขาที่เรียวยาว ขนนกที่มีลายพราง และสัดส่วนของร่างกายที่มีลักษณะเฉพาะ 

นกวงศ์นกโป่งวิดเป็นญาติใกล้ชิดที่สุดของอันดับย่อย Thinocoridea และ Jacanoidea ได้แก่ นกอีแจว, นกพริก, seedsnipe และ plains wanderer แม้ว่าจะมีลักษณะทางสรีรวิทยาที่คล้ายคลึงกันน้อยกว่านกปากซ่อมdel Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1996). Handbook of the Birds of the World. Volume 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions. 

วงศ์นกโป่งวิด ชนิด †Rostratula minator ที่สูญพันธุ์ไปแล้ว ได้รับการอธิบายในปีค.ศ. 1988 จากซากสมัยไพลโอซีนช่วงต้น ที่พบในแหล่งโบราณคดีในลางเงอบาอานเวก (Langebaanweg) ประเทศแอฟริกาใต้ และเป็นฟอสซิลชิ้นแรกที่มาจากวงศ์นกโป่งวิด (Rostratulidae) การเปรียบเทียบการวัดกระดูกของ R. minator กับสายพันธุ์ปัจจุบันที่ยังหลงเหลืออยู่แสดงให้เห็นว่ามันมีขนาดพอ ๆ กัน แต่มีความแตกต่างกันมากพอที่บ่งชี้ว่าชนิด R. minator อาจเป็นเพียงนกโป่งวิดเฉพาะถิ่นของแอฟริกาที่สูญพันธุ์ไปแล้ว แทนที่จะเป็นบรรพบุรุษโดยตรงของ R. benghalensis

นกโป่งวิดออสเตรเลีย ถูกระบุชนิด Rostratula australis โดยจอห์น โกลด์ (John Gould) ในปีค.ศ. 1838 แม้ว่าในภายหลังจะรวมเป็นชนิดย่อยของนกโป่งวิด (R. benghalensis) ที่คล้ายกันมาก ในชื่อ Rostratula benghalensis australis แต่เมื่อไม่นานนี้นกโป่งวิดออสเตรเลียได้รับการแยกออกเป็นชนิดจากความแตกต่างทางสัณฐานวิทยาและพันธุกรรมBaker AJ, Perreira SL, Rogers DI, Elbourne R and Hassell CJ (2007) Mitochondrial-DNA shows that the Australian Painted Snipe is a full species, Rostratula australis. Emu 107: 185-189

 อนุกรมวิธาน 
 ภาพ สกุลชนิด175pxRostratula Rostratula benghalensis, นกโป่งวิดใหญ่ (greater painted-snipe) – พบในที่ลุ่มชื้นแฉะในแอฟริกา, อินเดีย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
Rostratula australis, นกโป่งวิดออสเตรเลีย (Australian painted-snipe) – หายาก, ร่อนเร่ และประชากรลดลง พบเฉพาะในออสเตรเลีย
†Rostratula minator – ชนิดที่สูญพันธุ์ไปแล้วในสมัยไพลโอซีน พบซากในแอฟริกาใต้175pxNycticryphes  Nycticryphes semicollaris, นกโป่งวิดอเมริกาใต้ (South American painted-snipe)  – พบในทุ่งหญ้าหนองน้ำในอเมริกาใต้ตอนใต้

 พฤติกรรม 
โดยทั่วไปนกโป่งวิดทั้ง 3 ชนิดอาศัยอยู่ในหนองน้ำ บึง และหนองน้ำซึ่งโดยปกติจะอยู่ในที่ราบลุ่ม นอกฤดูผสมพันธุ์นกโป่งวิดมักมีนิสัยสันโดษ รวมกันหรือออกหากินเวลาพลบค่ำหรือกลางคืน

 การหาอาหาร 
นกโป่งวิดเป็นนกที่กินไม่เลือก (กินทั้งเนื้อและพืช) ได้แก่ สัตว์พวกหนอนปล้อง หอยทาก แมลงในน้ำและหนองน้ำ และกุ้งปู นอกจากนี้ยังกินเมล็ดธัญพืชและหญ้า เช่นข้าวฟ่าง และข้าว ซึ่งธัญพืชอาจเป็นอาหารหลักในประชากรบางกลุ่ม

 การผสมพันธุ์ 
การผสมพันธุ์ของนกโป่งวิดแตกต่างกันไปตามสกุล ในขณะที่นกโป่งวิดอเมริกาใต้เป็นคู่ผัวเมียเดียว นกโป่งวิดสกุล Rostratula ตัวเมียหนึ่งตัวจะจับคู่ผสมพันธุ์กับเพศผู้หลายตัว (เรียกว่า polyandry) นกตัวเมียในสกุล Rostratula จะผูกพันกับตัวผู้หลายตัวในช่วงฤดูผสมพันธุ์ เมื่อวางไข่แล้วตัวผู้ตัวเดียวจะให้การฟักไข่และการดูแลลูกนกตลอด รังของทั้งสองชนิดมีลักษณะเป็นหลุมตื้น ๆ มักสร้างขึ้นบนกลุ่มพืชพวกหญ้าและกก ขนาดครอกมีตั้งแต่ 2–4 ฟอง ฟักไข่เป็นเวลา 15–21 วัน

 การอนุรักษ์ 
ในปัจจุบันวงศ์นกโป่งวิด 2 ชนิด คือนกโป่งวิดอเมริกาใต้ และนกโป่งวิดยังไม่ถือว่าถูกคุกคามจากกิจกรรมของมนุษย์ อย่างไรก็ตามนกโป่งวิดออสเตรเลียมีประชากรลดลงและถือว่าใกล้สูญพันธุ์ในออสเตรเลียLane, B.A.; & Rogers, D.I. (2000). "The Australian Painted-snipe, Rostratula (benghalensis) australis: an Endangered species?". Stilt 36: 26–34

 อ้างอิง 

แหล่งข้อมูลอื่น

 Painted-snipe videos on the Internet Bird Collection
  Painted-snipe 
 Vocal calls of painted snipe on Xeno-canto

หมวดหมู่:นก
หมวดหมู่:นกลุยน้ำ