ตำบลท่าวังตาล

ท่าวังตาล เป็นตำบลในอำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ เป็นที่ตั้งเวียงกุมกาม ซึ่งเป็นอดีตเมืองหลวงอาณาจักรล้านนาที่พญามังรายโปรดให้สร้างขึ้น และเป็นพื้นที่ขยายตัวของชุมชนที่รองรับความเจริญเติบโตของนครเชียงใหม่

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลท่าวังตาลมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้ วันที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2540

 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลหนองหอย
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลหนองผึ้ง และตำบลยางเนิ้ง
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลหนองแฝก และตำบลดอนแก้ว
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลป่าแดด

 ประวัติ 
ท่าวังตาล พัฒนาการมาจากชุมชนโบราณสถานเวียงกุมกาม ซึ่งพญามังรายทรงสร้างขึ้นบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำปิง เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนยาวตามลำน้ำปิงสายเก่า ตัวเมืองวางแนวทแยงทิศตะวันออกเฉียงใต้สู่ตะวันตกเฉียงเหนือ โดยกำแพงด้านเหนือเลียบปิงห่าง การวางผังเมืองแนวทแยงคงช่วยชะลอการส่งน้ำจากแม่น้ำเข้าคูเมือง เพื่อไม่ให้น้ำไหลแรงจนทำให้คูเมืองเสียหาย หลังจากพญามังรายสร้างเมืองเชียงใหม่ เวียงกุมกามจึงมีฐานะเป็นพันนากุมกาม จนกระทั่งสมัยธนบุรี ชื่อของพันนากุมกามได้หายไป แต่กลับปรากฎเป็นชื่อ ท่าวังตาลประวัติความเป็นมาของตำบลท่าวังตาล - เทศบาลตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ สืบค้นเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2567

เมื่อสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงกองทัพธนบุรีมาช่วยพระยาจ่าบ้านและพระเจ้ากาวิละต่อสู้กับพม่า ซึ่งยึดครองเมืองเชียงใหม่ โดยสู้รบกันที่ท่าวังตาล ในสมัยพระเจ้ากาวิละ ท่าวังตาลเป็นท่าน้ำที่สำคัญแห่งหนึ่ง เมื่อพระเจ้ากาวิละเดินทางกลับจากกรุงเทพฯ พระเจ้ากาวิละจะขึ้นเรือที่ท่าวังตาลเช่นกัน ท่าวังตาลจึงเป็นท่าน้ำสืบมาจนกระทั่งการคมนาคมทางน้ำหมดความสำคัญลง ต่อมาในสมัยพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ และพระเจ้าอินทวิชยานนท์ ได้ใช้สถานที่นี้เป็นที่ประหารชีวิตนักโทษเมืองเชียงใหม่ ปัจจุบันคือ สุสานท่าวังตาล ในเขตตำบลป่าแดด 

ปี พ.ศ. 2492 หมู่ 12 บ้านเกาะกลาง ตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี ขุนไตรกิตยานุกูล (อัมพร ไตรกิตยานุกูล) ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ และพระยารามราชภักดี ปลัดกระทรวงมหาดไทย ทำหน้าที่แทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยในขณะนั้น ได้พิจารณาโอนท้องที่หมู่บ้านเกาะกลางไปขึ้นกับตำบลป่าแดด ของอำเภอเมืองเชียงใหม่ โดยตั้งเป็นหมู่ 8 ตำบลป่าแดด วันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2492

 การแบ่งเขตการปกครอง 

 การปกครองส่วนภูมิภาค 
พื้นที่ตำบลท่าวังตาลประกอบด้วยหมู่บ้านทั้งสิ้นจำนวน 13 หมู่บ้าน มีจำนวนประชากร 11,981 คน แบ่งเป็นชาย 5,485 คน หญิง 6,496 คน (เดือนธันวาคม 2566)กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2564." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2565. สืบค้น 24 มกราคม 2565. เป็นตำบลที่มีจำนวนประชากรมากเป็นอันดับ 2 ในอำเภอสารภี





* ปี พ.ศ. 2558 มีการรวมผู้ที่ไม่ได้สัญชาติไทยในทะเบียนราษฎร ส่งผลให้ข้อมูลจำนวนประชากรปีดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก
หมู่บ้านพ.ศ. 2566กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2564." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2565. สืบค้น 24 มกราคม 2565.พ.ศ. 2565กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2563." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2564. สืบค้น 18 มีนาคม 2564.พ.ศ. 2564กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2562." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:  2563. สืบค้น 10 มกราคม 2563.พ.ศ. 2563กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2561." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/E/036/T_0032.PDF 2562. สืบค้น 12 กุมภาพันธ์ 2562.พ.ศ. 2562กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/E/041/22.PDF 2561. สืบค้น 26 กุมภาพันธ์ 2561.พ.ศ. 2561กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat59.htm 2560. สืบค้น 3 มีนาคม 2560.พ.ศ. 2560กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2558." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/y_stat58.htm 2558. สืบค้น 16 กุมภาพันธ์ 2559.กลาง1,7481,6651,6171,5551,4841,4651,461ช้างค้ำ1,1451,1671,1521,1501,1221,1191,100โป่ง1,1391,1431,1401,1351,1151,1101,084บวกหัวช้าง1,010951903897859823804บวกครกเหนือ961926917898847829818ป่างิ้ว929887842780776767763บวกครกใต้886807801786721706696ป่าเปอะ872868852835823834857ป่ากล้วย782777751742718695680ป่าเส้า712690652646642626631สันป่ากว๋าว638590527484430399372หางแคว604589591562538525517เจดีย์เหลี่ยม555551566569567582575รวม11,98111,61111,31111,03910,64210,48010,358

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ตำบลท่าวังตาลเดิมมีฐานะเป็นสภาตำบลท่าวังตาล ในปี พ.ศ. 2516 วันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2516 ต่อมาปี พ.ศ. 2538 สภาตำบลท่าวังตาลมี 13 หมู่บ้าน พื้นที่ 13.63 ตารางกิโลเมตร ประชากร 8,702 คน และ 2,867 ครัวเรือนประชากรรายตำบลในประเทศไทย ณ วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2538 (เขตตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่) สืบค้นเมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2567 ปี พ.ศ. 2539 กระทรวงมหาดไทยจึงพิจารณาให้สภาตำบลท่าวังตาลอยู่ในเงื่อนไขที่จะจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลได้ จึงได้รับการจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลท่าวังตาล วันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2539

ปี พ.ศ. 2551 เขตองค์การบริหารส่วนตำบลท่าวังตาลมี 13 หมู่บ้าน พื้นที่ 13.63 ตารางกิโลเมตร ประชากร 9,593 คน และ 3,797 ครัวเรือนประชากรรายตำบลในประเทศไทย ณ วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2550 (เขตตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่) สืบค้นเมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2567 รายได้จริงไม่รวมเงินอุดหนุน 21.27 ล้านบาท รายจ่ายประจำ 7.41 ล้านบาท สมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบลท่าวังตาล จะครบวาระในวันที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2552 กับประสงค์จะจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลตั้งแต่วันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2552 กระทรวงมหาดไทยจึงพิจารณาให้องค์การบริหารส่วนตำบลท่าวังตาลอยู่ในเงื่อนไขที่จะจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลได้ จึงได้รับการจัดตั้งเป็น เทศบาลตำบลท่าวังตาล วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2552 โดยมีผลบังคับใช้ในวันเดียวกัน

อ้างอิง

ท่าวังตาล
ท่าวังตาล