วงศ์นกมุ่นรก

วงศ์นกมุ่นรก วงศ์นกจาบดิน หรือ วงศ์นกกินแมลงป่า (Pellorneidae) เป็นวงศ์ของนกในอันดับนกเกาะคอน (ในวงศ์ใหญ่ Sylvioidea) มีขนาดและสีที่ค่อนข้างหลากหลาย และมักมีขนนกที่พองฟูได้ และโดยเฉลี่ยหางจะมีความยาวเท่าลำตัวหรือยาวกว่า นกเหล่านี้ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในทวีปแอฟโฟร-ยูเรเชีย พบในเขตร้อนซึ่งมีความหลากหลายทางชีวภาพมากที่สุดใน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และ อนุทวีปอินเดีย

ความหลากหลายทางสัณฐานวิทยาค่อนข้างสูง หลายชนิดมีลักษณะคล้าย นกกระจิบ นกเจย์ หรือนกเดินดง การระบุชนิดทำได้ค่อนข้างยากในภาคสนาม

วงศ์นกมุ่นรก (Pellorneidae) ได้รับการระบุสายพันธุ์ครั้งแรกโดย Jean Théodore Delacour นักปักษาวิทยาชาวฝรั่งเศส - อเมริกันในปีพ. ศ. 2489 ให้เป็นหนึ่งในสี่วงศ์ย่อยของวงศ์นกกินแมลงและนกกะราง (Timaliidae) แต่จากนั้นได้รับการยกระดับขึ้นวงศ์ในปีพ. ศ. 2554 โดยอ้างอิงจากเครื่องหมายดีเอ็นเอ

 ลักษณะทางกายภาพ 
เป็นนกขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ความยาวในช่วง 10–26 ซม. และ 12-36 กรัม โดยเฉลี่ยยาว 14 ซม.และหนักประมาณ 30 กรัม มีทั้งที่อาศัยบนพื้น และอาศัยบนต้นไม้ วงศ์นกมุ่นรกมีขาที่แข็งแรง มีจะงอยปากโดยทั่วไปคล้ายกับ นกเดินดง หรือ นกกระจิบ (ยกเว้น 3 ชนิดในวงศ์นี้ที่มีจะงอยปากยาว คือ Rimator malacoptilus และสองชนิดจากสกุล Jabouilleia ซึ่งมีใบยาวโค้งงอ) 

ส่วนใหญ่มีขนนกสีน้ำตาลเกือบทั้งตัวและมีความแตกต่างระหว่างเพศเล็กน้อย บางสายพันธุ์ที่มีสีสันสดใส หลายชนิดมีสี 'แถบคิ้ว' และ 'ขนหัว' ที่โดดเด่นซึ่งช่วยในการแยกความแตกต่างจากสายพันธุ์ที่มีขนาดและสีใกล้เคียงกัน 

นกในวงศ์นกมุ่นรกไม่อพยพ หรือมีการอพยพเป็นครั้งคราว หลายชนิดมีปีกกลมสั้นและบินได้ไม่ดี และอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เป็นป่าไม้ป่าละเมาะ หรือป่าละเมาะตั้งแต่หนองน้ำไปจนถึงทะเลทรายใกล้ ๆ เป็นนกกินแมลงเป็นหลัก หลายชนิดอาจะกินผลลูกไม้ และนกบางชนิดในวงศ์นี้ที่มีขนาดใหญ่ยังอาจกินทั้งพืชและสัตว์

 พฤติกรรม 
วงศ์นกมุ่นรกโดยทั่วไปเป็นนกสังคม ไม่อพยพย้ายถิ่น ซึ่งสังเกตจากการไม่ผลัดขนตามฤดูกาลและขนนกที่ยังไม่พบ นกในวงศ์นี้มักหลบซ่อนตัว โดยมีบางชนิดที่มีพฤติกรรมแบ่งอาณาเขตสูงและตอบสนองด้วยการส่งเสียงร้อง พฤติกรรมการผสมพันธุ์ยังไม่เป็นที่เข้าใจนัก 

นกบางชนิดเช่น นกจู๋เต้นหางสั้น ( Napothera brevicaudata ) ได้ปรับตัวให้เข้ากับที่อยู่อาศัยของพวกมันโดยการทำรังในหลุมหรือโพรงตื้น ๆ ในหน้าผาหินปูนและโขดหิน นกชนิดอื่น ๆ ทำรังบนพื้นดินหรือในต้นไม้หรือพุ่มไม้ พ่อแม่นกทำหน้าที่การดูแลรังและมีการผสมพันธุ์แบบร่วมกัน

 การกระจายพันธุ์และที่อยู่อาศัย 
วงศ์นกมุ่นรก (Pellorneidae) พบได้ทั่วไปในเขตร้อนของเอเชียและแอฟริกา นกเหล่านี้ชอบอยู่ในที่กำบัง โดยมักจะเกาะตามพงไม้หรือชายป่า 

 อนุกรมวิธาน 
เดิมวงศ์นกมุ่นรกถูกระบุไว้เป็น "วงศ์ย่อย" ของวงศ์ Timaliidae ซึ่งต่อมาจากการวิเคราะห์อย่างละเอียดในวงศ์ใหญ่ Sylvioidea จึงระบุให้วงศ์นกมุ่นรก (Pellorneidae) ได้รับการยกฐานะให้เป็น "วงศ์" 

การแก้ไขอนุกรมวิธานอีกอย่างหนึ่งคือการเปลี่ยนชื่อของ Rufous-vented grass babbler (Laticilla burnesii) และ Swamp grass babbler (Laticilla cinerascens) จากสกุล Prinia (ในวงศ์ Cisticolidae ) เป็นสกุล Laticilla  การจัดลำดับข้อมูลโดยใช้ไมโตคอนเดรียและเครื่องหมายนิวเคลียร์พบว่า P. burnesii และ P. cinerascens อยู่ในวงศ์อื่นกับสมาชิกคนอื่น ๆ ของ Cisticolidae โดยได้รับการสนับสนุนจากการอนุมานแบบเบย์ 

60 ชนิดแบ่งออกเป็น 13 สกุล ได้แก่ 
+สกุลภาพชื่อวิทยาศาสตร์ชื่อสามัญสถานะการกระจายพันธุ์รายงานในประเทศไทยLaticilla 

(ชนิดพันธุ์ที่ย้ายมาจาก

สกุล Prinia ในวงศ์ Cisticolidae)center|frameless|220x220pxLaticilla burnesiiRufous-vented grass babblerปากีสถาน อินเดีย -Laticilla cinerascensSwamp grass babbler อินเดียตะวันออกเฉียงเหนือ

และอาจพบในบังกลาเทศ-นกมุ่นรก
Schoeniparuscenter|220x220px|framelessSchoeniparus cinereusนกมุ่นรกคอเหลือง (yellow-throated fulvetta)อินเดียตะวันออกเฉียงเหนือ เช่นสิกขิม 

ภูฏาน เนปาล พม่า ลาว-Schoeniparus castanecepsนกมุ่นรกหัวน้ำตาลแดง
(Rufous-winged fulvetta)ภูฏาน จีน อินเดีย พม่า เนปาล ไทย 

ลาว เวียดนาม มาเลเซียนกประจำถิ่นของไทยSchoeniparus klossiBlack-crowned fulvettaเวียดนาม-Schoeniparus variegaticepsGolden-fronted fulvetta จีนตอนใต้-Schoeniparus rufogularisนกมุ่นรกคอแดง
(Rufous-throated fulvetta)ภูฏาน จีน อินเดีย พม่า ลาว

ไทย เวียดนามนกประจำถิ่นของไทยSchoeniparus dubiusนกมุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาล
(Rusty-capped fulvetta)ภูฏาน จีน อินเดีย พม่า ลาว

ไทย เวียดนามนกประจำถิ่นของไทยSchoeniparus brunneusDusky fulvettaจีน 

อาจพบที่ชายแดนจีน-เวียดนาม-Ptilocichlacenter|frameless|220x220pxPtilocichla falcataFalcated wren-babblerหมู่เกาะซูลู ฟิลิปปินส์-Ptilocichla leucogrammicaBornean wren-babblerเกาะบอร์เนียว (บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย)-Ptilocichla mindanensisStriated wren-babblerฟิลิปปินส์-นกจู๋เต้น
Gypsophilacenter|frameless|220x220pxGypsophila rufipectusRusty-breasted wren-babblerเกาะสุมาตรา อินโดนีเซีย-Gypsophila crispifronsนกจู๋เต้นเขาหินปูน
(Variable limestone babbler)ไทย, พม่า, เวียดนาม, ลาว และบางส่วนของจีนนกประจำถิ่นของไทยGypsophila brevicaudataนกจู๋เต้นหางสั้น
(Streaked wren-babbler)บังกลาเทศ, อินเดีย, พม่า, ไทย, จีน, 
กัมพูชา, ลาว, มาเลเซีย, และเวียดนามนกประจำถิ่นของไทยนกจู๋เต้นหางสั้น Streaked Wren Babbler  ภาพถ่ายนกทุกชนิดที่พบในประเทศไทย, 2 มกราคม 2562.Gypsophila crassaMountain wren-babblerเกาะบอร์เนียว (มาเลเซีย อินโดนีเซียบางส่วน)-Gypsophila annamensisนกจู๋เต้นเขาหินปูนเวียดนาม (Annam limestone babbler)-Gypsophila calcicolaนกจู๋เต้นสระบุรี
(Rufous limestone babbler)ไทย พบเฉพาะในเขตเขาหินปูน
ของป่าดงพญาเย็น -เขาใหญ่นกเฉพาะถิ่นของไทยนกจู๋เต้นสระบุรี Rufous Limestone Babbler. ภาพถ่ายนกทุกชนิดที่พบในประเทศไทย, 2 มกราคม 2562.Napotheracenter|frameless|220x220pxNapothera epilepidotaนกจู๋เต้นคิ้วยาว
(Eyebrowed wren-babbler)ภูฏาน จีน อินเดีย พม่า ลาว

ไทย เวียดนาม มาเลเซีย และอินโดนีเซียนกประจำถิ่นของไทยนกจู๋เต้นคิ้วยาว Eyebrowed Wren Babbler. ภาพถ่ายนกทุกชนิดที่พบในประเทศไทย, 2 มกราคม 2562.Napothera malacoptilaLong-billed wren-babbler(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)Napothera albostriataSumatran wren-babbler (การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)Napothera pasquieriWhite-throated wren-babbler (การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)Napothera danjouiShort-tailed scimitar babbler (การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)Napothera naungmungensisNaung Mung scimitar babbler (การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)Turdinus
Blyth, 1844center|frameless|220x220pxTurdinus atrigularisBlack-throated wren-babblerเกาะบอร์เนียว (มาเลเซีย บรูไน

อินโดนีเซียบางส่วน)-Turdinus macrodactylusนกจู๋เต้นตีนใหญ่
(Large wren-babbler)เกาะสุมาตราและชวาของอินโดนีเซีย 
คาบสมุทรมาเลย์ของมาเลเซียและ

ภาคใต้ตอนล่างไทยนกประจำถิ่นของไทยนกจู๋เต้นตีนใหญ่ Large Wren Babbler. ภาพถ่ายนกทุกชนิดที่พบในประเทศไทย, 12 กันยายน 2557.Turdinus marmoratusMarbled wren-babblerเกาะสุมาตราของอินโดนีเซีย คาบสมุทรมาเลย์

ของมาเลเซียและภาคใต้ตอนล่างไทยนกประจำถิ่นของไทยนกเสือแมลง
Gampsorhynchuscenter|frameless|220x220pxGampsorhynchus rufulusWhite-hooded babblerบังคลาเทศ ภูฏาน อินเดีย เนปาล จีน พม่า-Gampsorhynchus torquatusนกเสือแมลงหัวขาว
(Collared babbler)จีน (ยูนนาน) ลาว พม่า เวียดนาม

ไทย มาเลเซียนกประจำถิ่นของไทยIlladopsiscenter|frameless|220x220pxIlladopsis cleaveriBlackcap illadopsisแอฟริกากลาง เช่น

กาบอง แคเมอรูน ไนจีเรีย-Illadopsis albipectusScaly-breasted illadopsisแองโกลา สาธารณรัฐแอฟริกากลาง 

คองโกสาธารณรัฐประชาธิปไตย

เคนยา ซูดานใต้ ยูกันดา-Illadopsis rufescensRufous-winged illadopsisโกตดิวัวร์ กานา กินี ไลบีเรีย เซียร์ราลีโอน-Illadopsis puveliPuvel's illadopsisแอฟริกากลาง เช่น

เบนิน บุรุนดี แคเมอรูน ไนจีเรีย-Illadopsis rufipennisPale-breasted illadopsisบุรุนดี คองโก เคนยา ไนจีเรีย

รวันดา แทนซาเนีย-Illadopsis fulvescensBrown illadopsisแอฟริกากลาง เช่น

เบนิน บุรุนดี แคเมอรูน คองโก-Illadopsis pyrrhopteraMountain illadopsisบุรุนดี คองโก เคนยา มาลาวี

รวันดา แทนซาเนีย-Illadopsis turdinaSpotted thrush-babblerแอฟริกากลาง เช่น

แคเมอรูน คองโก -Malacocinclacenter|frameless|220x220pxMalacocincla abbottiนกกินแมลงป่าฝน
(Abbott's babbler)เทือกเขาหิมาลัยในเอเชียใต้

และในป่าของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นกประจำถิ่นของไทยMalacocincla sepiariaนกกินแมลงปากหนา
(Horsfield's babbler)บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย
และภาคใต้ตอนล่างของไทยนกประจำถิ่นของไทยMalacocincla perspicillataBlack-browed babblerเกาะบอร์เนียว (นกเฉพาะถิ่นของอินโดนีเซีย)-นกกินแมลง
Malacopteroncenter|220x220px|framelessMalacopteron magnirostreนกกินแมลงหัวสีน้ำตาล
(Moustached babbler)บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย

ไทย และภาคใต้ของพม่านกประจำถิ่นของไทยMalacopteron affineนกกินแมลงหัวสีคล้ำ
(Sooty-capped babbler)บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย

และภาคใต้ของไทยนกประจำถิ่นของไทยนกกินแมลงหัวสีคล้ำ Sooty-capped Babbler. ภาพถ่ายนกทุกชนิดที่พบในประเทศไทย, 12 กันยายน 2557.Malacopteron cinereumนกกินแมลงหัวแดงเล็ก
(Scaly-crowned babbler)ไทย เวียดนาม ลาว กัมพูชา 

บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซียนกประจำถิ่นของไทยMalacopteron magnumนกกินแมลงหัวแดงใหญ่
(Rufous-crowned babbler)บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย

ไทย และภาคใต้ของพม่านกประจำถิ่นของไทยMalacopteron palawanenseMelodious babblerหมู่เกาะซูลู ฟิลิปปินส์-Malacopteron albogulareGrey-breasted babblerบรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย-Kenopia - monotypiccenter|frameless|220x220pxKenopia striataนกจู๋เต้นลาย
(Striped wren-babbler)ไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย บรูไนนกประจำถิ่นของไทยนกจู๋เต้นลาย Striped Wren Babbler.  ภาพถ่ายนกทุกชนิดที่พบในประเทศไทย, 12 กันยายน 2557.นกพงหญ้า
Graminicolacenter|framelessGraminicola bengalensisนกพงหญ้าพันธุ์อินเดีย
(Indian grassbird)อินเดีย ภูฏาน และเนปาล 

และอาจพบในรัฐชานของพม่า-Graminicola striatusนกพงหญ้า
(Chinese grassbird)ประเทศจีน พม่า 
และพบได้ค่อนข้างยากในกัมพูชาสถานะสูญพันธ์ในประเทศไทยนกจาบดิน 
Pellorneumcenter|frameless|248x248pxPellorneum albiventreนกจาบดินสีน้ำตาลคอลาย
(Spot-throated babbler)บังคลาเทศ ภูฏาน อินเดีย พม่า

จีน ลาว ไทย เวียดนามนกประจำถิ่นของไทยPellorneum palustreMarsh babblerบังคลาเทศ อินเดีย-Pellorneum ruficepsนกจาบดินอกลาย
(Puff-throated babbler)บังคลาเทศ ภูฏาน เนปาล อินเดีย พม่า 

จีน ลาว ไทย กัมพูชา มาเลเซีย เวียดนามนกประจำถิ่นของไทยนกจาบดินอกลาย Puff-throated Babbler. ภาพถ่ายนกทุกชนิดที่พบในประเทศไทย, 12 กันยายน 2557.Pellorneum fuscocapillusBrown-capped babblerศรีลังกา

อาจพบในอินเดียตอนใต้-Pellorneum tickelliนกกินแมลงป่าอกสีน้ำตาล
(Buff-breasted babbler)บังคลาเทศ อินเดีย จีน  พม่า ไทย
เวียดนาม กัมพูชา ลาว และมาเลเซียนกประจำถิ่นของไทยPellorneum buettikoferiนกจาบดินสุมาตรา
(Sumatran babbler)(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)Pellorneum pyrrogenysTemminck's babblerเกาะบอร์เนียว เกาะชวา-Pellorneum capistratumนกจาบดินหัวดำ
(Black-capped babbler)เกาะชวา เกาะบาหลี-Pellorneum malaccenseนกกินแมลงป่าหางสั้น
(Short-tailed babbler)ไทยนกประจำถิ่นของไทย
(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)Pellorneum cinereicepsAshy-headed babbler(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)Pellorneum rostratumนกกินแมลงป่าชายเลน
(White-chested babbler) (การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)Pellorneum celebenseนกจาบดินสุลาเวสี
(Sulawesi babbler)(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)Pellorneum bicolorนกกินแมลงสีน้ำตาลแดง
(Ferruginous babbler)(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:วงศ์นกมุ่นรก
หมวดหมู่:นกเกาะคอน