พระนางโสมา

พระนางโสมา () ตามอินเดีย หรือ หลิวเย่ () ตามภาษาจีน, Liễu Diệp () ตามภาษาเวียดนาม และ นางนาค (, UNGEGN: Néang Néak) ตามภาษาเขมร หรือพระนามเต็มว่า พระนางโสมาสีวิกาเทวะนาคาเทวี () เป็นพระมหากษัตริยานีแห่งอาณาจักรฟูนาน และอ้างอย่างกว้างขวางเป็นปฐมกษัตริย์ (ครองราชย์ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 1) และกษัตริยานีพระองค์แรกของกัมพูชา พระนางอภิเษกสมรสกับพราหมณ์ชาวอินเดียคนหนึ่ง นามว่ากามพู สวยัมภูวะ หรือ เกาฑิณยะ ซึ่งต่อมาก็ได้ขึ้นครองราชย์ต่อจากพระนางโสมาเป็นพระเจ้าเกาฑิณยะชัยวรมันที่ 1หรือที่รู้จักกันในชื่อ พระทอง

ตำนานเขมร
พระนางโสมากับพระเจ้าเกาฑิณยะชัยวรมันที่ 1 เป็นที่รู้จักในตำนานเขมรในฐานะ "ตำนานพระทอง-นางนาค" ตามรายงานจากคาง ไท่และ Zhu Ying ทูตจีนสองคน รัฐฟูนันสถาปนาโดยพ่อค้าชาวอินเดียจากกลิงคะโบราณนาม เกาฑิณยะ

ส่วนเหลียงชู หนังสือประวัติศาสตร์จีน รายงานว่า ผู้คนในฟูนันให้สตรีนาม หลิ่วเย่ (柳葉) ขึ้นเป็นกษัตริย์ และพระนางยอมจำนนต่อชายต่างชาตินาม ฮุ่นเถียน (混塡) และสมรสกับเขาBook of Liang, vol. 54; "扶南國俗本裸體，文身被髮，不制衣裳。以女人爲王，號曰柳葉。年少壯健，有似男子。其南有徼國，有事鬼神者字混填，夢神賜之弓，乘賈人舶入海。混填晨起卽詣廟，於神樹下得弓，便依夢乘船入海，遂入扶南外邑。柳葉人衆見舶至，欲取之，混填卽張弓射其舶，穿度一面，矢及侍者，柳葉大懼，舉衆降混填。混填乃教柳葉穿布貫頭，形不復露，遂治其國，納柳葉爲妻，生子分王七邑。其後王混盤況以詐力間諸邑，令相疑阻，因舉兵攻幷之，乃遣子孫中分治諸邑，號曰小王。"

รายงาน
ตามตำนานในพระราชพงศาวดารกัมพูชาในเอกสารมหาบุรุษเขมร และพระราชพงศาวดารกรุงกัมพูชา (ฉบับรบากษัตริย์) ระบุว่า เรือสินค้าอินเดียลำหนึ่งถูกโจมตีโดยโจรสลัดที่นำโดยโสมา ธิดาของหัวหน้าเผ่านาคในท้องถิ่น พ่อค้าที่นำโดยเกาฑิณยะ (โกณฑัญญะ) ต่อสู้และป้องกันการโจมตีได้ แต่เรือได้รับความเสียหายและถูกนำไปเกยตื้นเพื่อซ่อมแซม ชาวอินเดียต่างกังวลกับการโจมตีครั้งที่สอง แต่เจ้าหญิงโสมาทรงประทับใจในความกล้าหาญของเกาฑิณยะและรับคำขอสมรส การอภิเษกสมรสระหว่างพระทองกับนางนาคทำให้เกิดราชวงศ์ที่ต่อมากลายเป็นราชวงศ์แห่งฟูนัน ซึ่งจะปกครองดินแดนนี้มาหลายชั่วอายุคน และราชวงศ์ก็ได้รับความชอบธรรมทางราชวงศ์ผ่านทางสายเลือดสตรีในราชอาณาจักร สิ่งนี้ยังอธิบายเหตุผลที่พญานาคกลายเป็นส่วนสำคัญในสัญลักษณ์ของเขมร ดังที่เห็นได้ในอีกพันปีต่อมา เมื่อการสมรสอันลึกลับทางประวัติศาสตร์นี้ยังคงเป็นส่วนสำคัญในพิธีราชสำนักที่นครวัดในยุคอาณาจักรเขมร

ทฤษฎีสมัยใหม่
หลักฐานดีเอ็นเอที่เพิ่งค้นพบใหม่บ่งชี้ว่าตำนานการก่อตั้งของชาวเขมรมีความจริงอยู่บ้าง ตัวอย่างดีเอ็นเอที่เก็บจากบุคคลยุคก่อนประวัติศาสตร์จากสุสานวัด Komnou ณ แหล่งโบราณคดีอังกอร์บอเร็ยในประเทศกัมพูชา พบว่ามีสิ่งเพิ่มผสมของเอเชียใต้ในปริมาณมาก (ประมาณ 40-50%) ผลการหาอายุด้วยคาร์บอนกัมมันตรังสีบนกระดูกมนุษย์ (ช่วงความเชื่อมั่น 95% อยู่ที่ 78-234 calCE) บ่งชี้ว่าบุคคลนี้มีชีวิตอยู่ในยุคต้นของฟูนัน การศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับฟอสซิลบางส่วนจากศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสตกาล พบว่ามีบรรพบุรุษชาวอินเดียที่คล้ายคลึงกันจากรัฐพิหาร เบงกอล โอฑิศา และอานธรประเทศ

วัฒนธรรมสมัยนิยม
 เพลง เรือมบูเจีย เปรี๊ยะเนียงโสมาสีวิกาเทวะนาคเทวี  โดยศิลปิน แก้วเพทาย มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับพระนางโสมา
 ลายเพลงบูชา พระนางโสมาสีวิกาเทวะนาคาเทวี โดยศิลปิน แก้วเพทาย 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:บุคคลในคริสต์ศตวรรษที่ 1
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์กัมพูชา
หมวดหมู่:สมเด็จพระราชินีนาถ
หมวดหมู่:ราชินีแห่งกัมพูชา