วัดมงคลโคธาวาส

วัดมงคลโคธาวาส หรือ วัดหลวงพ่อปาน เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลคลองด่าน อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ อยู่ใกล้กับตลาดคลองด่าน ที่ดินที่ตั้งวัด มีเนื้อที่ 45 ไร่ 3 งาน 75 ตารางวา มีที่ธรณีสงฆ์ จำนวน 2 แปลง เนื้อที่ 45 ไร่ 2 งาน 38 ตารางวา

วัดมงคลโคธาวาสเริ่มสร้างเมื่อวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2300 เดิมมีชื่อว่า วัดบางเหี้ยนอก ตามชื่อตำบลบางเหี้ย เพราะตำบลนี้มีเหี้ยอยู่จำนวนมาก ในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีนั้น ไทยกับพม่าได้ทำศึกสงครามรบพุ่งกันเป็นระยะเวลายาวนาน ทำให้ราษฎรกลุ่มหนึ่งซึ่งมีฐานะค่อนข้างดี เกิดความเบื่อหน่ายในการรบทัพจับศึกได้อพยพหนีภัยสงคราม พาครอบครัวมาตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนอยู่ใกล้กับแม่น้ำบางเหี้ย มีชื่อเรียกว่า โคกเศรษฐี (ปัจจุบันเรียกว่า บ้านสามเรือน) ประชาชนได้ช่วยกันสร้างวัด

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในครั้งพระองค์เสด็จมาประทับแรมอยู่ที่ประตูกั้นน้ำแม่น้ำบางเหี้ย (ประตูระบายน้ำชลหารพิจิตรในปัจจุบัน) เป็นเวลา 3 คืน เมื่อต้นปี พ.ศ. 2452 และได้สนทนาธรรมกับหลวงปู่ปาน เป็นที่สำราญพระราชหฤทัย พระองค์ได้พระราชทานสมณศักดิ์ถวายหลวงปู่ปานเป็น พระครูพิพัฒนิโรธกิจ (ปาน) ต่อมาวัดได้เปลี่ยนชื่อมาเป็น "วัดมงคลโคธาวาส" แต่ประชาชนทั่วไปยังติดเรียกขานกันว่า "วัดหลวงพ่อปาน" วัดได้รับวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2512

รูปหล่อของหลวงพ่อปาน ซึ่งประดิษฐานอยู่ที่กุฏิของท่าน รูปหล่อนี้ทำขึ้นก่อนที่ท่านจะมรณภาพ ในวันขึ้น 5–7 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี จะมีการอัญเชิญรูปหล่อของหลวงพ่อปานไปจัดงานนมัสการและปิดทองหลวงพ่อปาน ณ ที่ว่าการอำเภอบางบ่อ

รายนามเจ้าอาวาส
 หลวงพ่อกัน 
 พระครูพิพัฒนิโรธกิจ (ปาน) 
 หลวงพ่อเรือน 
 พระครูสุทธิรัตน์ (ทอง) 
 พระปลัด แวว 
 พระครูมงคลสาธุวัฒน์ (ชื่น ธมฺมโชติ) 
 พระครูมงคลพิพัฒนคุณ (บรรจง เสตวณฺโณ) 

อ้างอิง

มงคลโคธาวาส