เครื่องตกราง

เครื่องตกราง (, คำย่อ: ตร.)  หมายถึงอุปกรณ์ซึ่งทำให้รถไฟที่ไม่ได้รับอนุญาตให้ผ่านทางที่ติดตั้งอยู่ตกราง เป็นการป้องกันมิให้รถไฟที่ไม่ได้รับอนุญาตเข้าไปหรือออกจากทางตอนที่กำหนดไว้ เป็นการทำให้รถไฟอื่นและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานอื่นได้รับความปลอดภัย

เครื่องตกรางอาจติดตั้งในบริเวณดังต่อไปนี้
 บริเวณที่ทางหลีก ทางโท หรือทางตันเข้าบรรจบกับทางประธาน
 บริเวณประแจหรือทางผ่าน เพื่อป้องกันระบบสัญญาณบังคับสัมพันธ์ (interlocking) ไม่ให้อนุญาตรถไฟขบวนอื่นซึ่งจะก่ออันตรายแก่ขบวนที่ได้รับอนุญาตแล้ว
 ติดตั้งชั่วคราวบริเวณที่มีเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงาน
 ติดตั้งไว้ก่อนถึงสะพานหันข้าง สะพานยกได้ ทางตัน หรือบริเวณอันตราย

 ลักษณะ 
เครื่องตกรางมีด้วยกันสองชนิดดังนี้

 ชนิดครอบราง 
เครื่องตกรางชนิดครอบรางมีลักษณะเป็นครอบเหล็กควบคุมด้วยไฟฟ้า สายลวด ก้านเหล็ก หรือกลไกอื่นให้ปิดเปิดได้ ติดตั้งไว้ที่ราวข้างหนึ่งของรางรถไฟ หากต้องการให้รถไฟผ่านก็ให้ครอบเหล็กยกขึ้น เมื่อรถไฟที่ไม่ได้รับอนุญาตผ่าน จะถูกครอบรางยกบังใบล้อ (หรือครีบล้อ) ขึ้น ทำให้พลิกคว่ำตกจากรางไป นอกจากนี้ เครื่องตกรางชนิดครอบรางอาจเป็นชนิดทำงานด้วยมือ มีลักษณะเป็นแท่งครอบไว้ที่ราวข้างหนึ่งของรางรถไฟ และมีป้ายสัญญาณกำกับ

 ชนิดรางแยก 
เครื่องตกรางชนิดนี้มีลักษณะไม่ต่างจากประแจแยก หากแต่ทางที่แยกออกไปขาดออก ทำให้ขบวนรถที่ไม่ได้รับอนุญาตหลุดออกจากรางโดยไม่พลิกคว่ำ นิยมใช้ในสหราชอาณาจักร

 ดูเพิ่ม 
 แป้นปะทะ (buffer stop)
 ทางดักขบวนรถ (catch point)

 อ้างอิง 





ต