ใบต่อก้าน

ใบต่อก้าน () เป็นพืชดอกในวงศ์ผักบุ้ง กระจายพันธุ์ตามธรรมชาติในเขตร้อน โดยครอบคลุมพื้นที่เขตร้อนและเขตอบอุ่นของออสตราเลเซีย อินโดมาลายา พอลินีเชีย แอฟริกาใต้สะฮารา และทวีปอเมริกา เป็นวัชพืชที่พบได้แทบทุกภาคในประเทศไทย บางครั้งปลูกเป็นไม้ดอกไม้ประดับบนดินปนทราย ต้องการน้ำน้อยถึงปานกลาง แสงแดดตลอดวัน

พืชนี้ได้รับการอธิบายครั้งแรกใน ค.ศ. 1753 โดย Carl Linnaeus ภายใต้ชื่อ Convolvulus alsinoides จากนั้นใน ค.ศ. 1762 เขาเปลี่ยนพืชนี้ให้อยู่ในสกุลใหม่ชื่อ EvolvulusLinnaeus, C. (1762), Species Plantarum Edn. 2, 1: 392 

ลักษณะ
ใบต่อก้านมีลักษณะเป็นไม้ล้มลุกสูง 0.5–1 เมตร ลำต้นมีขนปกคลุม ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปหอก รูปแถบ หรือรูปขอบขนาน ขนาด 0.1–1 × 0.5–2 เซนติเมตร ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ โคนใบรูปลิ่ม ดอกออกเป็นช่อกระจุกที่ซอกใบ แต่ส่วนมากมีดอกเดียว ก้านช่อดอกยาว 1–5 เซนติเมตร มีใบประดับขนาด 0.3–0.5 × 1–2 มิลลิเมตร 2 ใบออกตรงข้าม กลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นถ้วยที่โคน ยาว 1.5–2 มิลลิเมตร ปลายแยกเป็น 5 แฉก กลีบดอกรูประฆังสีขาวหรือน้ำเงินอ่อน ยาว 4–5 มิลลิเมตร ปลายแยกกันเล็กน้อย เกสรตัวผู้มี 5 อัน ติดอยู่ที่ฐานหลอดกลีบดอก อับเรณูยาว 0.5–0.8 มิลลิเมตร ติดกับก้านชูเกสรที่ฐาน ก้านชูเกสรยาว 1–1.5 มิลลิเมตร ส่วนเกสรตัวเมีย รังไข่รูปร่างค่อนข้างกลมยาว 0.5–1 มิลลิเมตร มีจานฐานดอกรองรับ ก้านชูเกสรเพศเมียมี 2 ก้าน แต่ละก้านยาว 0.3–0.5 มิลลิเมตร แต่ละก้านมียอดเกสรเพศเมียแยกเป็น 2 ก้าน แต่ละก้านยาว 1.5–2 มิลลิเมตร ผลเป็นผลกลมสีน้ำตาล เส้นผ่านศูนย์กลางยาว 1.5–2.5 มิลลิเมตร มีกลีบเลี้ยงหุ้มทั้งผล เมล็ดสีดำมี 2 เมล็ด แต่ละเมล็ดรูปไต ยาว 1–1.5 มิลลิเมตรสารานุกรมพืชในประเทศไทย (ฉบับย่อ), ราชันย์ ภู่มา และคณะ, หน้า 235, พ.ศ. 2559, โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ กรุงเทพฯ

เคมี
ทั้งต้นใบต่อก้านมีรสขม เป็นยาบำรุง ช่วยเจริญอาหาร แก้ไข้ ใบนำมามวนเป็นบุหรี่ สูบแก้โรคหืดและหลอดลมอักเสบ

มีการใช้พืชนี้ในการแพทย์ดั้งเดิมของเอเชียตะวันออกโดยอ้างว่ารักษาอาการทางจิตประสาทและมีคุณสมบัตินูโทรปิกส์ แม้ว่าข้ออ้างนั้นไม่ได้รับการยืนยันจากแพทย์ก็ตาม

สารประกอบทางเคมีที่แยกจาก E. alsinoides ได้แก่ scopoletin, umbelliferone, scopolin และ 2-methyl-1,2,3,4-butanetetrol

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 




หมวดหมู่:วงศ์ผักบุ้ง
หมวดหมู่:ไม้ดอกไม้ประดับ
หมวดหมู่:วัชพืช