พระพรหมพิจิตร (พรหม พรหมพิจิตร)

ศาสตราจารย์ พระพรหมพิจิตร (พรหม พรหมพิจิตร) (27 กันยายน พ.ศ. 2433 - 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2508) ขุนนางและสถาปนิกชาวไทย ผู้ควบคุมการก่อสร้างพระเมรุมาศในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้ออกแบบพระเมรุมาศทั้งในพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร และในสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ผู้ก่อตั้งและคณบดีคนแรกของคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร (เดิมชื่อคณะสถาปัตยกรรมไทย) และเป็นบุคคลท่านแรกที่นำคอนกรีตเสริมแรงมาประยุกต์ใช้กับงานสถาปัตยกรรมไทย

พระพรหมพิจิตร (พรหม พรหมพิจิตร) ได้รับยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นบูรพศิลปิน สาขาทัศนศิลป์ ประจำปี พ.ศ. 2558

 ประวัติ 
พระพรหมพิจิตรมีนามเดิมว่า อู๋ ลาภานนท์ เกิดเมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2433 เป็นบุตรของนายเฮง จบการศึกษาจากโรงเรียนมหาพฤฒาราม และเป็นนักเรียนช่างเขียนในกรมโยธาธิการ กระทรวงโยธาธิการ ใน พ.ศ. 2447

ได้รับพระราชทานนามสกุล ลาภานนท์ เมื่อ พ.ศ. 2460 ขณะมียศและบรรดาศักดิ์เป็น รองเสวกตรี ขุนบรรจงเลขา  ประกาศพระราชทานนามสกุล ครั้งที่ ๗๔ (หน้า ๓๒๓๒)  ก่อนจะกราบถวายบังคมลาออกจากบรรดาศักดิ์เมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2485 ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ข้าราชการกราบถวายบังคมลาออกจากบรรดาศักดิ์ (หน้า ๖๔)  ต่อมาท่านได้เปลี่ยนชื่อของท่านจาก อู๋ มาเป็น พรหม และได้ใช้ราชทินนามคือ พรหมพิจิตร เป็นนามสกุลแทนนามสกุลเดิมคือ ลาภานนท์ เมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2485 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตใช้ราชทินนามเป็นชื่อสกุล (หน้า ๒๔๕) 

ด้านชีวิตและครอบครัว สมรสกับนางพวง พรหมพิจิตร (ชื่อเดิมพวงเพ็ญ) เมื่อวันที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2460 มีบุตรด้วยกัน 2 คน คือ พันเอกสัมฤทธิ์ พรหมพิจิตร และพันเอกกำพล พรหมพิจิตร

บั้นปลายชีวิตพระพรหมพิจิตร ป่วยเป็นโรคหัวใจพิการ ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2508 สิริอายุได้ 75 ปี

ลักษณะงาน
ฝีมือการออกแบบของพระพรหมพิจิตร งานออกแบบสถาปัตยกรรมไทยของพระพรหมพิจิตร ผสานความทันสมัยในเชิงวัสดุก่อสร้างเข้ากับหลักการออกแบบสถาปัตยกรรมไทยประเพณี แนวคิดการออกแบบสถาปัตยกรรมตั้งอยู่บนหลักการ พื้นที่ รูปทรง และเครื่องประกอบ ์รูปทรงรวมของอาคารออกเป็น 3 แบบ ได้แก่ อาคารทรงจั่ว อาคารเครื่องยอด และเจดีย์ และอนุสาวรีย์ จำแนกตามรูปแบบได้ 2 แบบได้แก่  รูปแบบสถาปัตยกรรมไทยประเพณี และรูปแบบสถาปัตยกรรมไทยแบบลดทอน วัสดุมีใช้ทั้งทรงไม้และทรงปูน

 ยศและบรรดาศักดิ์ 
 30 ธันวาคม พ.ศ. 2456 ขุนบรรจงเลขา ถือศักดินา ๔๐๐ พระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ (หน้า ๒๔๔๓) 
 31 มีนาคม พ.ศ. 2457 รองเสวกตรี พระราชทานยศ 
 17 ธันวาคม พ.ศ. 2466 หลวงสมิทธิเลขา ถือศักดินา ๖๐๐ พระราชทานบรรดาศักดิ์ (หน้า ๓๑๔๑) 
 1 มกราคม พ.ศ. 2466 รองเสวกโท พระราชทานยศ (หน้า ๓๒๒๒) 
 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2471 พระพรหมพิจิตร ถือศักดินา ๘๐๐

 ผลงาน 
 พระเมรุมาศ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (ในฐานะผู้ควบคุมการก่อสร้าง)
 พระเมรุมาศ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร (ในฐานะผู้ออกแบบ)
 พระเมรุมาศ สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า (ในฐานะผู้ออกแบบ)
 เมรุ วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร
 ศาลาโรงธรรม วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร

 ตำแหน่งพิเศษ 
 30 กันยายน พ.ศ. 2485 ราชบัณฑิต ในวิชาวิจิตรศิลป์ ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งราชบัณฑิต (หน้า ๒๕๙๕) 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
 พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์  พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (หน้า ๒๑๖๑) 



 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ขุนนางไทย
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระ
หมวดหมู่:สถาปนิกชาวไทย
หมวดหมู่:ราชบัณฑิต
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ อ.ป.ร.3
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ บ.ม.
หมวดหมู่:บูรพศิลปินสาขาทัศนศิลป์