พระยาราชสงคราม (กร หงสกุล)

พลเรือตรี พระยาราชสงคราม (กร หงสกุล) เป็นขุนนางและนายทหารเรือชาวไทย อดีตองคมนตรี อดีตมรรคนายกวัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร นายช่างผู้ควบคุมการต่อเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ และได้รับยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นบูรพศิลปิน สาขาทัศนศิลป์ ประจำปี พ.ศ. 2558

 ประวัติ 
พระยาราชสงคราม (กร หงสกุล) เกิดเมื่อวันจันทร์ ขึ้น 6 ค่ำ เดือน 12 ปีกุน เบญจศก จุลศักราช 1125 ตรงกับวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2406 เป็นบุตรชายของ พระยาราชสงคราม (ทัด หงสกุล) 

พระยาราชสงคราม (กร หงสกุล) สมรสกับภรรยาเอกชื่อ เยื้อน ซึ่งเป็นบุตรสาวของ พระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) ไม่มีบุตรธิดาด้วยกัน แต่พระยาราชสงคราม (กร หงสกุล) มีบุตรธิดาจำนวน 5 คนซึ่งเกิดจากอนุภรรยา 2 คน คือ

เกิดจากอนุภรรยาชื่อ อรุณ จำนวน 4 คน ได้แก่

 นายเตียบ เกิดเมื่อปีจอ พ.ศ. 2453
 นายจวบ เกิดเมื่อปีกุน พ.ศ. 2454
 นายสืบ เกิดเมื่อปีฉลู พ.ศ. 2456
 ดวงกมล (ญ) เกิดเมื่อปีขาล พ.ศ. 2457

เกิดจากอนุภรรยาชื่อ สงวน จำนวน 1 คน ได้แก่

 เจียด เกิดเมื่อปีวอก พ.ศ. 2451

ด้านการศึกษา พระยาราชสงคราม (กร หงสกุล) ได้รับการศึกษาวิชางานช่างจาก พระยาราชสงคราม (ทัด หงสกุล) ผู้เป็นบิดา พร้อมกับพี่น้องอีก 2 คนคือ พระยาสามภพพ่าย (เจริญ หงสกุล) และ พระนวการโกวิท (เกลื่อน หงสกุล) 

ด้านการรับราชการ พระยาราชสงคราม (กร หงสกุล) ได้ถวายตัวเป็นมหาดเล็กใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อปีเถาะ พ.ศ. 2422 จากนั้นจึงได้รับใช้ใต้เบื้องพระยุคลบาทด้วยการเป็นนายช่างนายกองในการก่อสร้างและปฏิสังขรณ์สถานที่สำคัญ เช่น 

 พระราชวังดุสิต
 วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร
 วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร
 วัดปรมัยยิกาวาส

ต่อมาท่านได้รับหน้าที่ในการออกแบบและควบคุมการต่อเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ลำใหม่แทนเรือพระที่นั่งศรีสุพรรณหงส์ซึ่งทรุดโทรมยากแก่การบูรณะซ่อมแซมโดยเรือพระที่นั่งลำนี้ต่อขึ้นในปลายรัชกาลที่ 5 และมาแล้วเสร็จในต้นรัชกาลที่ 6

หลังจากที่ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จขึ้นครองสิริราชสมบัติได้ไม่ถึงปีพระยาราชสงครามก็กราบถวายบังคมลาออกจากราชการในตำแหน่ง ผู้บัญชาการกรมทหารเรือฝ่ายบก รับเบี้ยบำนาญเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2454 และถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2457 ข่าวถึงอนิจกรรม ขณะอายุได้ 51 ปี พระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2460 ที่วัดเครือวัลย์วรวิหาร  พระราชทานเพลิงศพ 

 ตำแหน่ง 
 ปลัดกรมช่างทหารในขวา
 เจ้ากรมช่างทหารในซ้าย
 จางวางกรมช่างทหารใน
 25 กันยายน พ.ศ. 2444 องคมนตรี การพระราชพิธีศรีสัจจปานกาลถือน้ำพระพิพัฒสัตยาและตั้งองคมนตรี 
 26 มิถุนายน พ.ศ. 2445 มรรคนายก วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร พระราชทานสัญญาบัตรมรรคนายก 
 1 กันยายน พ.ศ. 2445 เจ้ากรมยุทธโยธา พระราชทานสัญญาบัตร์ทหารเรือ  ประกาศกรมทหารเรือ 
 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2454 ออกจากราชการ แจ้งความกระทรวงทหารเรือ 

 บรรดาศักดิ์ และยศทหาร 
 บรรดาศักดิ์ 
 พ.ศ. 2429 ขุนพรหมรักษา ถือศักดินา ๘๐๐ ข่าวราชการ (หน้า ๓๑๖) 
 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2436 พระราชโยธาเทพ ถือศักดินา ๑๖๐๐  พระราชทานสัญญาบัตร 
 20 เมษายน พ.ศ. 2444 พระยาราชสงคราม ถือศักดินา ๓๐๐๐ พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง 

 ยศทหาร 
 พันโท
 เรือเอก
 22 มีนาคม พ.ศ. 2449 พลเรือตรี พระราชทานสัญญาบัตรทหารเรือ 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จุลจอมเกล้าฝ่ายหน้า, เล่ม ๒๕ ตอนที่ ๓๕ หน้า ๑๐๑๐, ๒๙ พฤศจิกายน ๑๒๗
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๘ ตอนที่ ๔๖ หน้า ๘๗๓, ๑๖ กุมภาพันธ์ ๑๒๐
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๖ ตอนที่ ๔๔ หน้า ๖๒๕, ๒๘ มกราคม ๑๑๘
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญดุษฎีมาลา , เล่ม ๙ ตอนที่ ๔๔ หน้า ๓๘๘, ๒๙ มกราคม ๑๑๑
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญจักรมาลา, เล่ม ๑๘ ตอนที่ ๒๐ หน้า ๒๙๗, ๑๘ สิงหาคม ๑๒๐
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลปัจจุบันฝ่ายหน้า, เล่ม ๒๖ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๖๒๙, ๖ มีนาคม ๑๒๘
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญราชรุจิ, เล่ม ๑๖ ตอนที่ ๕๒ หน้า ๗๑๔, ๒๕ มีนาคม ๑๑๘
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญราชินี, เล่ม ๑๕ ตอนที่ ๒๖ หน้า ๒๘๓, ๒๕ กันยายน ๑๑๗

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 ประวัติศาสตร์ ทุกที่

หมวดหมู่:ขุนนางไทย
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:ขุนนางในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 5
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:บูรพศิลปินสาขาทัศนศิลป์
หมวดหมู่:สกุลหงสกุล