พ่อขุนเมือง

พ่อขุนเมือง หรือ พ่อขวัญเมือง (,  หรือ , ;  1370 – 1389/90) เป็นรัชทายาทแห่งอาณาจักรหงสาวดี ระหว่างปลายรัชสมัยของพระราชบิดา พระยาอู่ หลังจากการสวรรคตของพระยาอู่พระองค์ถูกจับคุมขังโดยพระเชษฐาต่างพระมารดา พระเจ้าราชาธิราช ซึ่งเข้ายึดราชบัลลังก์ด้วยความช่วยเหลือจากราชสำนัก พระองค์ถูกสำเร็จโทษใน ค.ศ. 1389/90

 พระประวัติ 
พระองค์เป็นพระราชโอรสของ พระยาอู่ ที่ประสูติแต่ พระนางสิริราชเทวีแห่งหงสาวดี มีพระนามว่า พ่อขุนเมือง(Pan Hla 2005: 47, footnote 6): Baw Ngan-Mohn ตามพงศาวดารมอญฉบับปากลัด; Baw Khon-Hmaing ตามราชาธิราช พระมารดาของพระองค์เป็นพระสนมมาก่อนแต่ภายหลังกลายเป็นพระมเหสีพร้อมพระอิสริยยศว่า ราชเทวีPan Hla 2005: 44–45, 47 พระองค์ประสูติ  ค.ศ. 1370ราชาธิราช (Pan Hla 2005: 185) ระบุว่าพ่อขุนเมืองทรงหนุ่มกว่าพญาน้อย (พระเจ้าราชาธิราช) ผู้เสด็จพระราชสมภพใน ค.ศ. 1368

ตามพงศาวดารราชาธิราช ได้บันทึกไว้ว่าพระองค์หล่อเหลาและสำรวมจึงเป็นที่โปรดปรานของพระราชบิดาPan Hla 2005: 47–48 พระยาอู่ผู้เป็นพระบิดาจึงสถาปนาพ่อขุนเมืองเป็นรัชทายาทเมื่อ พ.ศ. 1925Pan Hla 2005: 64 ต่อมาใน ค.ศ. 1383 พระพลานามัยของพระยาอู่ทรุดโทรมลงพระองค์จึงยกพระราชอำนาจการบริหารราชการแผ่นดินให้กับ พระมหาเทวีแห่งหงสาวดี พระเชษฐภคินีทำให้เกิดกลุ่มการเมืองที่ต่อต้านพระนางอย่างลับ ๆ ขึ้นในพระราชสำนัก พ่อขุนเมืองมีคู่แข่งที่น่ากังวลคือพระเชษฐาต่างพระมารดา พระยาน้อย ซึ่งถูกเกลี้ยกล่อมโดยเสนาบดี สมิงชีพราย ให้เริ่มต้นการกบฏ พระองค์ถูกสมเด็จพระปิตุจฉา (ป้า) คุกคามมากเกินไป พระองค์จึงได้ประกาศเป็นพันธมิตรกับพระยาน้อยด้วยพระองค์เองPan Hla 2005: 81

ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1383 พระยาน้อยเริ่มต้นการกบฏที่ ตะเกิง 60 กิโลเมตรทางตะวันตกเฉียงใต้ของราชธานีหงสาวดีPan Hla 2005: 94 หลังการสวรรคตของพระยาอู่ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1384 ราชสำนักได้อัญเชิญพระยาน้อยขึ้นสืบราชบัลลังก์เถลิงพระนามว่า พระเจ้าราชาธิราช พ่อขุนเมืองไม่ได้คัดค้านการขึ้นครองราชย์ของพญาน้อยPan Hla 2005: 158 ทำให้กษัตริย์องค์ใหม่พระราชทานบรรดาศักดิ์ให้พ่อขุนเมืองเป็น Binnya Dok (ဗညားဒုတ်, )

แม้ในตอนแรกจะมีท่าทีเช่นนั้น แต่พระเจ้าราชาธิราชไม่เคยไว้วางใจพระอนุชาต่างพระราชมารดาเลย พระองค์ไม่สามารถลืมพระราชดำรัสซ้ำ ๆ ของพระราชบิดาของทั้งสองที่ว่าพ่อขุนเมืองจะได้เป็นกษัตริย์ หลังจากนั้นไม่นาน พระองค์สั่งให้จำคุกพ่อขุนเมืองPan Hla 2005: 185 พ่อขุนเมืองใช้เวลาอยู่ในคุก 5 ปี เจ้าชายถูกประหารชีวิตตามพระราชดำรัสสั่งของพระเจ้าราชาธิราชในฤดูแล้งของ ค.ศ. 1389–90 ในเวลานั้น พระเจ้าราชาธิราชเสด็จอยู่ที่พื้นที่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำอิรวดี โดยต่อสู้ต่อกองทัพของสมิงเลิกพร้าแห่งมย่องเมียะ พระองค์ทรงกังวลว่าพ่อขุนเมืองอาจถูกปล่อยตัว และอาจยึดครองพะโคตอนที่พระองค์อยู่แนวหน้า โดยขณะอยู่ที่ฐานทัพใน Dala-Twante พระองค์ทรงสั่งให้ผู้บัญชาการ E Kaung Bein ให้ประหารชีวิตพ่อขุนเมือง (ภายหลังในฤดูแล้งปีเดียวกัน พระเจ้าราชาธิราชทรงมีพระราชกระแสรับสั่งให้ประหารชีวิตพ่อลาวแก่นท้าวตอนพระชนมายุ 7 พรรษา เนื่องจากกังวลว่าพระราชโอรสอาจแก้แค้นจากการอัตวินิบาตกรรมของตะละแม่ท้าว พระราชมารดาของพ่อลาวแก่นท้าวPan Hla 2005: 194–195)

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

บรรณานุกรม


หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 1913
หมวดหมู่:ราชวงศ์หงสาวดี