พระยาประเสริฐสุนทราศรัย (กระจ่าง สิงหเสนี)

อำมาตย์โท นายหมวดเอก นายเรือเอก พระยาประเสริฐสุนทราศรัย (กระจ่าง สิงหเสนี) อดีตผู้ว่าราชการเมืองบุรีรัมย์ ปลัดมณฑลอุดร ผู้ว่าราชการจังหวัดเลย และผู้ว่าราชการจังหวัดตราด

 ประวัติ 
พระยาประเสริฐสุนทราศรัย มีชื่อเดิมว่า กระจ่าง เกิดเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2416 เป็นบุตรชายของพระยาเพชรชฎา (ดิศ สิงหเสนี) กับมารดาชื่อ โหมด

ด้านชีวิตครอบครัวสมรสกับ คุณหญิงตุ่ม มีบุตรธิดาที่สำคัญคือ  

คุณหญิงเจือ นครราชเสนี ผู้บริจาคที่ดินสร้างโรงเรียนบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) สมรสกับ พระยานครราชเสนี (สหัด สิงหเสนี) 
หลวงสิริราชไมตรี (จรูญ สิงหเสนี) สมาชิกคณะราษฎรและอดีตเอกอัครราชทูตไทยประจำอิตาลี 
นางสาวจวงจันทร์ สิงหเสนี ผู้ทูลเกล้าฯ ถวายที่ดินสร้างวัดพระราม 9 กาญจนาภิเษก พระอารามหลวง  

พระยาประเสริฐสุนทราศรัยถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคดีซ่าน เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2471 สิริอายุได้ 54 ปี ข่าวตาย (หน้า ๓๘๗๐) 

 รับราชการ 
พระยาประเสริฐสุนทราศรัยเข้ารับราชการเป็นมหาดเล็กจากนั้นจึงได้เป็นพระพี่เลี้ยงในสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ ต่อมาได้ขึ้นไปรับราชการที่มณฑลนครราชสีมา ในตำแหน่งผู้ช่วยข้าหลวงมหาดไทยมณฑลนครราชสีมา จนได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็น หลวงรังสฤษดิ์ศุขการ เมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2437 

จากนั้นอีก 3 ปีต่อมาคือในปี พ.ศ. 2440 ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็นข้าหลวงมหาดไทยมณฑลนครราชสีมา จากนั้นในวันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2444 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ไปรั้งตำแหน่งผู้ว่าราชการเมืองนางรอง ลำดับชั้นที่ 2 โท ซึ่งวันที่ 3 สิงหาคม ปีเดียวกันได้เปลี่ยนชื่อเป็น เมืองบุรีรัมย์ แจ้งความกระทรวงมหาดไทย  และได้โปรดเกล้าฯ ให้ส่งสัญญาบัตรตำแหน่งหน้าที่ราชการไปพระราชทานเมื่อวันที่ 26 กันยายน 2444 ส่งสัญญาบัตรตำแหน่งหน้าที่ราชการไปพระราชทาน จนได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็น พระนครภักดี ศรีนครานุรักษ์ เมื่อวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2447

ในวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2451 โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ไปรับตำแหน่ง ปลัดมณฑลอุดร โดยมี หลวงอนุรักษ์ภูเบศร์ ข้าหลวงมหาดไทยมณฑลภูเก็ตมารับตำแหน่งผู้ว่าราชการเมืองบุรีรัมย์แทน โดยได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศเป็นอำมาตย์โท เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2454 จากนั้นจึงได้ย้ายไปรับตำแหน่ง ผู้ว่าราชการเมืองเลย แทน พระภักดีศรีสงคราม ที่สลับไปรับตำแหน่ง ปลัดมณฑลอุดร เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2456

จากนั้นจึงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาประเสริฐสุนทราศรัย เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2460 ต่อมาจึงได้ย้ายไปดำรงตำแหน่ง ผู้ว่าราชการเมืองตราด เป็นตำแหน่งสุดท้ายก่อนกราบถวายบังคมลาออกจากราชการเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2467

 ยศและบรรดาศักดิ์ 
 30 เมษายน พ.ศ. 2437 หลวงรังสฤษดิ์ศุขการ ถือศักดินา ๖๐๐ พระราชทานสัญญาบัตร 
 23 มีนาคม พ.ศ. 2447 พระนครภักดี ศรีนครานุรักษ์ ถือศักดินา ๓๐๐๐ พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง 
 20 สิงหาคม พ.ศ. 2454 อำมาตย์โท ประกาศพระบรมราชโองการ ประกาศพระราชทานยศ แก่ข้าราชการกระทรวงมหาดไทย (หน้า ๙๗๗) 
 25 กรกฎาคม 2455 – นายหมู่ตรีส่งสัญญาบัตรเสือป่าไปพระราชทาน
 13 เมษายน 2459 – นายหมู่ใหญ่พระราชทานยศเสือป่า
 7 ตุลาคม 2459 – นายหมวดตรีพระราชทานยศเสือป่า
 30 ธันวาคม พ.ศ. 2460 พระยาประเสริฐสุนทราศรัย พระราชทานบรรดาศักดิ์ (หน้า ๓๐๑๑) 
 25 พฤศจิกายน 2461 – โปรดเกล้าฯ ให้กระทรวงมหาดไทยส่งสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ไปพระราชทาน ส่งสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ไปพระราชทาน
 19 ตุลาคม 2463 – นายหมวดเอก กองเสือป่าพระราชทานยศนายเสือป่า
 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465  นายเรือเอก ราชนาวีเสือป่า

 ตำแหน่ง 
 ข้าหลวงมหาดไทยมณฑลนครราชสีมา
 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2444 รั้งตำแหน่งผู้ว่าราชการ เมืองนางรอง แจ้งความกระทรวงมหาดไทย 
 26 กันยายน พ.ศ. 2444 - รั้งตำแหน่งผู้ว่าราชการเมืองบุรีรัมย์ มีลำดับยศชั้นที่ 2 โทส่งสัญญาบัตรตำแหน่งหน้าที่ราชการไปพระราชทาน
 ผู้ว่าราชการเมืองบุรีรัมย์
 13 มิถุนายน พ.ศ. 2451 ปลัดมณฑลอุดร แจ้งความกระทรวงมหาดไทย 
 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2451 กราบถวายบังคมลาไปรับราชการตามหน้าที่ ข้าราชการกราบถวายบังคมลา 
 2 มิถุนายน พ.ศ. 2456 ผู้ว่าราชการเมืองเลย แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ผลัดเปลี่ยนตำแหน่งหน้าที่และย้ายถอนข้าราชการ 
 30 ตุลาคม 2463 – ผู้ว่าราชการจังหวัดตราด แจ้งความกระทรวงมหาดไทย
 1 ตุลาคม พ.ศ. 2467 กราบถวายบังคมลาออกจากราชการ แจ้งความกระทรวงมหาดไทย 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไปพระราชทาน, เล่ม ๓๓ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๕๑๘, ๔ มิถุนายน ๒๔๕๙
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๒๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๙๙๗, ๑๐ ธันวาคม ๑๓๐
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเหรียญจักรพรรดิมาลาไปพระราชทาน, เล่ม ๓๔ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๔๗๑, ๒๔ กุมภาพันธ์ ๒๔๖๐

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:ผู้ว่าราชการจังหวัดตราด
หมวดหมู่:สกุลสิงหเสนี
หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
หมวดหมู่:ผู้ว่าราชการจังหวัดเลย
หมวดหมู่:ผู้ว่าราชการจังหวัดบุรีรัมย์
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากดีซ่าน