เมแทบอลิซึมของลิพิด

เมแทบอลิซึมศัพท์บัญญัติราชบัณฑิตยสถาน สาขาพฤกษศาสตร์ ๑๘ ก.พ. ๒๕๔๕ของลิพิด () เป็นกระบวนการสังเคราะห์และสลายของลิพิดภายในเซลล์ ประกอบด้วย การสลายหรือกักเก็บไขมัน เพื่อใช้เป็นพลังงาน และใช้ในการสังเคราะห์ของลิพิดเชิงหน้าที่และโครงสร้าง เช่น ลิพิดในการสร้างเยื่อหุ้มเซลล์ ในสัตว์นั้น ไขมันเหล่านี้ได้รับมาจากอาหารหรือจากการสังเคราะห์โดยตับ กระบวนการสร้างไขมันนี้เรียกว่า Lipogenesis ลิพิดส่วนใหญ่ที่พบในร่างกายมนุษย์ที่ได้มาจากการย่อยอาหารคือ ไตรกลีเซอไรด์ และ คลอเรสเตอรอล ส่วนลิพิดอื่น ๆ ที่พบในร่างกายคือกรดไขมัน และ ลิพิดเยื่อหุ้ม เมแทบอลิซึมของลิพิดนั้นมักถือว่าเป็นการย่อยและการดูดซึมของไขมันที่รับประทานเข้ามา อย่างไรก็ตาม ในสิ่งมีชีวิตมีไขมันจากสองแหล่งที่สามารถนำไปใช้สร้างพลังงานได้คือจากการรับประทานอาหาร และจากไขมันที่เก็บสะสมไว้ สัตว์มีกระดูกสันหลัง (รวมทั้งมนุษย์) ใช้ไขมันจากทั้งสองแหล่งนี้ในการผลิตพลังงาน เนื่องจากลิพิดเป็นโมเลกุลที่เป็นไฮโดรฟอบิก (hydrophobic) จึงต้องผ่านการทำเป็นสารละลาย (solubilised) ก่อนที่กระบวนการเมแทบอลิซึมจะเริ่มขึ้น เมแทบอลิซึมของลิพิดนั้นมักเริ่มต้นโดยการไฮโดรไลซิส ซึ่งเกิดขึ้นโดยการช่วยเหลือของเอนไซม์หลายชนิดในระบบทางเดินอาหาร กระบวนการเมแทบอลิซึมในลิพิดนั้นสามารถเกิดขึ้นในพืช ถึงแม้จะมีความแตกต่างกันในบางส่วนเมื่อเทียบกับในสัตว์ ขั้นตอนที่สองต่อจากไฮโดรไลซิสคือการดูดซึมกรดไขมันเข้าไปในเซลล์เนื้อเยื่อบุผิว (epithelial cells) ของผนังลำไส้ ในเซลล์เนื้อเยื่อบุผิวนั้น กรดไขมันจะถูกบรรจุและขนส่งไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกายต่อไป

 ชนิดของลิพิด 
ชนิดของลิพิดที่เกี่ยวข้องในกระบวนการเมแทบอลิซึมของลิพิด มีดังนี้
 ลิพิดเยื่อหุ้ม:
 ฟอสฟอลิพิด (Phospholipid): องค์ประกอบหลักของลิพิดไบเลเยอร์ในเยื่อหุ้มเซลล์และพบในหลายส่วนของร่างกาย
 สฟิงโกลิพิด (Sphingolipid): พบมากในเยื่อหุ้มเซลล์ของเนื้อเยื่อประสาท
 ไกลโคลิพิด (Glycolipid): มีหน้าที่หลักในการควบคุมเสถียรภาพของลิพิดไบเลเยอร์และช่วยในการจัดจำของเซลล์ (cell recognition)
 กลีเซอโรฟอสฟอลิพิด (Glycerophospholipid): พบมากในเนื้อเยื่อประสาทรวมถึงสมอง
 ลิพิดชนิดอื่น ๆ:
 คลอเรสเตอรอล (Cholesterol): หน้าที่หลักประการหนึ่งคือคงความยืดหยุ่นของเยื่อหุ้มเซลล์
 สเตียรอยด์ (Steroid) – ดูเพิ่มที่ steroidogenesis: เป็นหนึ่งในโมเลกุลเซลล์ที่ใช้ส่งสัญญาณที่สำคัญ
 ไตรกลีเซอไรด์ (Triglyceride) – ดูเพิ่มที่ lipolysis และ lipogenesis: เป็นรูปหลักของการเก็บพลังงานในร่างกายมนุษย์
 กรดไขมัน (Fatty acid) – ดูเพิ่มที่ fatty acid metabolism
 เกลือน้ำดี (Bile salt): หลั่งจากตับและเกี่ยวข้องกับการย่อยไขมันในลำไส้
 ไอโคซานอยด์ (Eicosanoid): สร้างจากกรดไขมันในร่างกาย เพื่อใช้สำหรับการส่งสัญญาณของเซลล์
 คีโตนบอดีส์ (Ketone bodies) – สร้างจากกรดไขมันในตับ ถือเป็นแหล่งพลังงานสำคัญขณะอดอาหาร

 อ้างอิง 

Category:ลิพิด
Category:เมแทบอลิซึม