ข้อความ (ตรรกศาสตร์)

ในตรรกศาสตร์ คำว่า ข้อความ () อาจหมายถึง: 
 (ก) ประโยคบอกเล่าที่มีความหมาย อาจเป็นจริงหรือเท็จ (false (logic)) หรือ
 (ข) การยืนยัน ที่ทำด้วยประโยคบอกเล่าที่เป็นจริงหรือเท็จ
ในกรณีหลัง ข้อความต่างจากจากประโยคตรงที่ประโยคเป็นเพียงรูปกำหนด (Logic form) อันหนึ่งของข้อความ และข้อความเดียวกันอาจถูกกำหนดเป็นรูปอื่น ๆ ได้

ภาพรวม
นักปราชญ์ภาษา (philosophy of language), พี. เอฟ. สตรอว์สัน (Peter Strawson) ผลักดันให้ใช้คำว่า "ข้อความ" (statement) ในความหมาย (ข) แทนคำว่าประพจน์ สตรอว์สันใช้คำว่า "ข้อความ" เพื่อให้เหตุผลว่าประโยคบอกเล่าสองประโยคสามารถทำให้เป็นข้อความเดียวกันได้ถ้าพูดถึงสิ่งเดียวกันในวิธีที่ต่างกัน เพราะฉะนั้นหากใช้ในความหมายที่สตรอว์สันสนับสนุน "มนุษย์ทั้งหมดเป็นมรรตัย" และ "คนทุกคนเป็นมรรตัย" เป็นประโยคที่ต่างกันแต่เป็นข้อความเดียวกัน

ข้อความในทั้งสองกรณีถูกมองว่าเป็นตัวถือความจริง (truth-bearer)

ตัวอย่างของประโยคที่เป็น (หรือสร้าง) ข้อความ:

"โสกราตีสเป็นมนุษย์"
"รูปสามเหลี่ยมมีสามด้าน"
"มาดริดคือเมืองหลวงของสเปน"
"เพกาซัสมีจริง" (ประโยคที่เป็นเท็จ)

ต้วอย่างของประโยคที่ไม่ใช่ (หรือไม่สร้าง) ข้อความ:

"คุณคือใคร?"
"วิ่ง!"
"ความเขียวเดินเล่น" 
"I had one grunch but the eggplant over there." (Roger Price (comedian))
"พระมหากษัตริย์ฝรั่งเศสฉลาด"
"บรอกโคลีอร่อย"

ตัวอย่างสองอันแรกไม่ใช่ประโยค บอกเล่า และจึงไม่ใช่ (หรือไม่สร้าง) ข้อความ ตัวอย่างที่สามและสี่เป็นประโยคบอกเล่าแต่ไม่มีความหมาย ไม่จริงและไม่เท็จจึงไม่ใช่ (หรือไม่สร้าง) ข้อความ ตัวอย่างที่ห้าและหกเป็นประโยคบอกเล่าที่มีความหมาย แต่ไม่ใช่ข้อความเพราะเป็นรสนิยมและความคิดเห็น

 ในฐานะสิ่งนามธรรม 
ในบางบริบท คำว่า "ข้อความ" ถูกนำมาใช้เพื่อแยกระหว่างประโยคกับเนื้อหาเชิงสารสนเทศของประโยค ข้อความนับว่าเป็นเนื้อหาเชิงสารสนเทศของประโยคที่ถือสารสนเทศ ดังนั้นประโยคหนึ่งมีความสัมพัทธ์กับข้อความเหมือนอย่างที่ตัวเลขมีกับจำนวน ข้อความเป็นสิ่งทางตรรกศาสตร์ที่เป็นนามธรรม ในขณะที่ประโยคเป็นสิ่งทางไวยากรณ์

 ดูเพิ่ม 
 ความเชื่อ
 ตัวถือความจริง (Truthbearer)
 ประพจน์
 ประโยค (คณิตตรรกศาสตร์) (sentence (mathematical logic))
 มโนทัศน์ (concept)

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 
A. G. Hamilton, Logic for Mathematicians, Cambridge University Press, 1980, .



 Peter Millican, "Statements and Modality:  Strawson, Quine and Wolfram", http://philpapers.org/rec/MILSAM-2/
 P. F. Strawson, "On Referring" in Mind, Vol 59 No 235 (Jul 1950) P. F. Strawson (http://www.sol.lu.se/common/courses/LINC04/VT2010/Strawson1950.pdf/ )

หมวดหมู่:มโนทัศน์ทางตรรกศาสตร์

หมวดหมู่:ตรรกศาสตร์