เทโลเมียร์

เทโลเมียร์ หรือ ทีโลเมียร์ (telomere;  หรือ ) เป็นพื้นที่ที่มีลำดับนิวคลีโอไทด์ซ้ำตรงปลายของแต่ละโครโมโซม ซึ่งช่วยป้องกันไม่ให้ปลายของโครโมโซมชำรุดลงหรือไม่ให้ไปผสมเข้ากับโครโมโซมข้างเคียง เทโลเมียร์มาจากภาษากรีก เทลอส (telos; τέλος) "ปลาย" และ เมรอส (merοs; μέρος, รากศัพท์: μερ-) "ส่วน" ในสัตว์มีกระดูกสันหลังลำดับนิวคลีโอไทด์ในเทโลเมียร์คือ 5′-TTAGGG-3′Biochemistry, Lippincott's Illustrated Reviews, 6th edition, Richard Harvey, 2014, page 407. โดยมีสายดีเอ็นเอคู่เป็น 3′-AATCCC-5′ และ โอเวอร์แฮงก์ TTAGGG สำหรับในมนุษย์มีลำดับเบส TTAGGG นี้จะซ้ำประมาณ 2,500 ครั้งSadava, D., Hillis, D., Heller, C., & Berenbaum, M. (2011). Life: The science of biology (9th ed.), Sunderland, MA: Sinauer Associates Inc. ในมนุษย์มีความยาวของเทโลเมียร์ลดลงจากประมาณ 11 กิโลเบส ตั้งแต่เกิด เป็นน้อยกว่า 4 กิโลเบสในผู้สูงอายุ โดยมีอัตราการลดลงในผู้ชายสูงกว่าผู้หญิง

ระหว่างการเรพลิเคทดีเอ็นเอ เอนไซม์ที่ใช้คัดลอก (duplicate) ดีเอ็นเอไม่สามารถดำเนินการคัดลอกไปได้จนจบปลายโครโมโซม ดังนั้นในทุกการคัดลอกส่งผลให้ปลายของโครโมโซมสั้นลง (เนื่องด้วยการสังเคราะห์ชิ้นส่วนโอคะซะกิ จำเป็นต้องใช้อาร์เอ็นเอไพรเมอร์บนสายแล็ก; lagging strand) เทโลเมียร์เป็นตัวบัฟเฟอร์ที่ทิ้งได้ (disposable buffers) อยู่ที่ปลายของโครโมโซม ซึ่งจะกุดลงไปตามการแบ่งเซลล์ การมีอยู่ของมันจึงช่วยให้ยีนบนโครโมโซมได้รับการปกป้อง

ทุกครั้งที่มีการแบ่งเซลล์เกิดขึ้น ปลายของเทโลเมียร์จะสั้นลงPassarge, Eberhard.  Color atlas of genetics, 2007. เทโลเมียร์สามารถสร้างขึ้นใหม่ด้วยเทโลเมียร์รีเวอร์สทรานสคริปเตส

ลำดับ
ลำดับนิวคลีโอไทด์ของเทโลเมียร์มีการระบุไว้บนเว็บไซต์ Telomerase Database  และมีการอัปเดตตลอดเวลา

+ ลำดับนิวคลีโอไทด์บนเทโลเมียร์ของสิ่งมีชีวิตบางชนิดที่มีการค้นพบแล้ว กลุ่ม สิ่งมีชีวิต ลำดับเทโลเมียร์ที่ซ้ำ (5' ไป 3' ไปทางปลาย) สัตว์มีกระดูกสันหลัง มนุษย์, หนู, เซนอปัส TTAGGG ฟังไจชนิดฟิลาเมนตัส (Filamentous fungi) Neurospora crassa TTAGGG ราเมือก Physarum, Didymium TTAGGG Dictyostelium AG(1-8) โปรโตซัวคิเนโทพลาสทิด Trypanosoma, Crithidia TTAGGG โปโตซัวซีลีเอท Tetrahymena, Glaucoma TTGGGG พารามีเซียม TTGGG(T/G) Oxytricha, Stylonychia, Euplotes TTTTGGGG โปโตซัวอะพิคอมเพลกซา Plasmodium TTAGGG(T/C)  พืชชั้นสูง Arabidopsis thaliana TTTAGGG Cestrum elegans TTTTTTAGGG Allium CTCGGTTATGGG Zostera marina TTAGGG สาหร่ายสีเขียว Chlamydomonas TTTTAGGG แมลง Bombyx mori TTAGG หนอนตัวกลม Ascaris lumbricoides TTAGGC ฟิชชั่นยีสต์ Schizosaccharomyces pombe TTAC(A)(C)G(1-8) บัดดิงยีสต์ Saccharomyces cerevisiae TGTGGGTGTGGTG (จาก RNA template) or G(2-3)(TG)(1-6)T (ค่าร่วมหลักกลาง) Saccharomyces castellii TCTGGGTG Candida glabrata GGGGTCTGGGTGCTG Candida albicans GGTGTACGGATGTCTAACTTCTT Candida tropicalis GGTGTA[C/A]GGATGTCACGATCATT Candida maltosa GGTGTACGGATGCAGACTCGCTT Candida guillermondii GGTGTAC Candida pseudotropicalis GGTGTACGGATTTGATTAGTTATGT Kluyveromyces lactis GGTGTACGGATTTGATTAGGTATGT

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 โนเบลเลคเชอร์ Telomeres and Telomerase: The Means to the End โดย เอลิซาเบธ แบลกค์เบิร์น ซึ่งมีการระบุถึงผลกระทบของความเครียดและการมองโลกในแง่ลบ ความหมดอาลัยตายอยาก ต่อความยาวของเทโลเมียร์
โนเบลเลคเชอร์ Telomerase and the Consequences of Telomere Dysfunction โดย Carol Greider
โนเบลเลคเชอร์ DNA Ends: Just the Beginning โดย Jack Szostak

Category:โครโมโซม
Category:อณูชีววิทยา
Category:ลำดับดีเอ็นเอ