พระยาพายัพพิริยกิจ (เป้า จารุเสถียร)

อำมาตย์เอก พระยาพายัพพิริยกิจ (8 พฤษภาคม 2424–10 กุมภาพันธ์ 2470) ขุนนางชาวไทย ต้นตระกูลจารุเสถียรโดย ได้ขอพระราชทานจาก พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะมียศและบรรดาศักดิ์เป็น อำมาตย์โท พระบุรีสราธิการ ผู้ว่าราชการเมืองสระบุรี และได้รับพระราชทานมาเมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2456 เป็นลำดับที่ 889 ประกาศพระราชทานนามสกุลครั้งที่ 10  อดีตผู้ตรวจการ มณฑลนครราชสีมา อดีตผู้ว่าราชการ เมืองสระบุรี, จังหวัดพระประแดง อดีตปลัด มณฑลกรุงเก่า, มณฑลภูเก็ต, มณฑลพายัพ และเป็นบิดาของ พล.อ. จำเป็น จารุเสถียร อดีตนายก สมาคมกีฬาฟุตบอลแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ และ จอมพล ประภาส จารุเสถียร อดีตรองนายกรัฐมนตรี

 ประวัติ 
อำมาตย์เอก พระยาพายัพพิริยกิจ มีนามเดิมว่า เป้า จารุเสถียร เกิดเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2424 เป็นบุตรชายของ ขุนศรีพลภักดิ์ จบการศึกษาจาก โรงเรียนมหาดเล็กหลวง และได้เดินทางไปฝึกราชการที่ มณฑลกรุงเก่า ก่อนจะเดินทางกลับมายังกรุงเทพมหานครและได้เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2445 นักเรียนหลวงเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท 

ด้านชีวิตครอบครัวมีภรรยาทั้งสิ้น 2 ท่านคือ คุณหญิงแช่ม จารุเสถียร และ เจ้าบัวตอง โดยมีบุตรธิดาที่เกิดจาก คุณหญิงแช่ม 4 คนและที่เกิดจาก เจ้าบัวตอง 6 คน

พระยาพายัพพิริยกิจถึงแก่กรรมเนื่องจากถูกคนร้ายลอบยิงเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2470 ข่าวตาย (หน้า 3801)  และได้จัดพิธีพระราชทานเพลิงศพที่ วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร เมื่อวันที่ 9 กันยายน ปี พ.ศ. 2473 โดยได้พระราชทานเงิน 1000 สตางค์ ผ้าขาว 4 พับ พระราชทานเพลิงศพ 

 รับราชการ 
 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2446 - รับพระราชทานสัญญาบัตรตำแหน่งหน้าที่ราชการ พระราชทานสัญญาบัตรตำแหน่งหน้าที่ราชการ 
 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2446 ผู้ตรวจการมณฑลนครราชสีมา แจ้งความกระทรวงมหาดไทย 
 นายอำเภอเมืองบุรีรัมย์
 7 มกราคม พ.ศ. 2447 - กรมการในกองข้าหลวงเทศาภิบาลมณฑลนครราชสีมา ถือศักดินา 600 พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง 
 ข้าหลวงมหาดไทยมณฑลอุดร
 2 มิถุนายน พ.ศ. 2456 ผู้รั้งผู้ว่าราชการเมืองสระบุรี แจ้งความกระทรวงมหาดไทย 
 21 สิงหาคม พ.ศ. 2456 - ผู้ว่าราชการเมืองสระบุรี ตั้งและเลื่อนบรรดาศักดิ์ 
 8 ตุลาคม พ.ศ. 2457 ปลัดมณฑลอยุธยา แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ย้ายผู้ว่าราชการเมืองนครราชสีมา 
 18 ธันวาคม พ.ศ. 2457 - ปลัดมณฑลภูเก็ต แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ย้ายข้าราชการ 
 25 ตุลาคม พ.ศ. 2459 - ปลัดมณฑลพายัพ แจ้งความกระทรวงมหาดไทย 
 25 มีนาคม พ.ศ. 2468 - รั้งตำแหน่งนครบาล จังหวัดพระประแดง แจ้งความกระทรวงมหาดไทย (หน้า 3954) 
 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2469 - ผู้ว่าราชการ จังหวัดพระประแดง แจ้งความกระทรวงมหาดไทย (หน้า 3197) 

 บรรดาศักดิ์ 
 7 มกราคม พ.ศ. 2447 - ขุนวรภักดิ์พิบูลย์ พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง 
 22 เมษายน พ.ศ. 2451 - หลวงอนุรักษ์ภักดี ส่งสัญญาบัตรขุนนางไปพระราชทาน 
 21 สิงหาคม พ.ศ. 2456 - พระบุรีสราธิการ ตั้งและเลื่อนบรรดาศักดิ์ 
 29 สิงหาคม 2457 – ส่งสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ไปพระราชทาน รายวันส่งสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ไปพระราชทาน (หน้า 1245) 
 24 ธันวาคม พ.ศ. 2463 – พระยาพายัพพิริยกิจ

 ยศ 
 20 สิงหาคม พ.ศ. 2454 - อำมาตย์ตรี พระบรมราชโองการ ประกาศพระราชทานยศ แก่ข้าราชการกระทรวงมหาดไทย (หน้า 978) 
 16 มิถุนายน พ.ศ. 2455 นายหมู่ตรี สั่งสัญญาบัตรเสือป่าไปพระราชทาน 
 21 สิงหาคม พ.ศ. 2456 - อำมาตย์โท พระราชทานยศ 
 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2458 - นายหมวดโทพระราชทานเลื่อนยศนายเสือป่า (หน้า ๘๘๒)
 20 ธันวาคม พ.ศ. 2461 - อำมาตย์เอก พระราชทานยศ (หน้า 2473) 
 23 ธันวาคม พ.ศ. 2461 นายหมวดเอก พระราชทานยศเสือป่า 
 20 มกราคม 2462 – นายกองตรีเสือป่าพระราชทานยศเสือป่า
 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465 นายกองโทเสือป่า พระราชทานยศเสือป่า 
 19 พฤศจิกายน 2468 – นายกองเอกพระราชทานยศนายเสือป่า

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไปพระราชทาน, เล่ม ๓๙ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๗๒๔, ๑๘ มิถุนายน ๒๔๖๕
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไปพระราชทาน, เล่ม ๓๗ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๐๑๗, ๒๗ มิถุนายน ๒๔๖๓
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลปัจจุบัน, เล่ม ๓๒ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๙๑๙, ๑ สิงหาคม ๒๔๕๘
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๔๓ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๔๖๘, ๒๖ ธันวาคม ๒๔๖๙

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
หมวดหมู่:สกุลจารุเสถียร
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากการถูกยิง
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา