อาการพูดน้อย

ในสาขาจิตวิทยา อาการพูดน้อย ( จากคำกรีกว่า ἀ- แปลว่า ไร้ และ λόγος แปลว่า การพูด หรือ poverty of speech)
เป็นการไม่พูดถึงสิ่งที่ไม่ได้ถามหรือไม่ได้เตือนให้พูด ซึ่งทั่วไปต่างกับการพูดปกติ
เป็นอาการที่พบในคนไข้โรคจิตเภทและความผิดปกติทางบุคลิกภาพคือ schizotypal personality disorder อย่างสามัญ โดยจัดเป็นอาการเชิงลบ (negative symptom)
ซึ่งอาจทำจิตบำบัดเพื่อรักษาโรคให้ยุ่งยากเพราะสนทนาด้วยลำบาก

การพูดน้อยบ่อยครั้งจัดว่าเป็นรูปแบบหนึ่งของภาวะเสียการสื่อความ (aphasia) ซึ่งเป็นความพิการทั่วไปของสมรรถภาพทางภาษา
ซึ่งมักเกิดกับความพิการทางเชาวน์ปัญญาและภาวะสมองเสื่อมโดยเป็นผลของความเสียหายต่อสมองซีกซ้าย

 ลักษณะ 
ภาวะนี้มีลักษณะเป็นการพูดน้อย บ่อยครั้งเพราะกระบวนการทางความคิดถูกขัดขวาง
ปกติแล้ว การบาดเจ็บที่สมองซีกซ้ายอาจเป็นเหตุให้อาการปรากฏในคนหนึ่ง ๆ
เมื่อคุยกัน คนไข้อาการนี้จะตอบน้อยและคำตอบที่ให้จะไร้สิ่งที่พูดเอง
และบางครั้ง อาจไม่ตอบคำถามเลย
คำตอบที่ให้จะสั้น ๆ โดยทั่วไปเป็นการตอบคำถามหรือตอบสนองต่อการเตือนให้พูด 

นอกจากสิ่งที่ไม่พูดแล้ว กิริยาท่าทางที่กล่าวคำตอบก็จะได้รับผลด้วย
คนไข้มักตอบไม่ชัด ไม่ออกเสียงพยัญชนะให้ชัดเจนเหมือนปกติ
คำพูดไม่กี่คำที่พูดปกติจะค่อย ๆ เบาลงจนเหลือแต่เสียงกระซิบ หรือจบอย่างดื้อ ๆ ในพยางค์ที่สอง
งานศึกษาได้แสดงสหสัมพันธ์ระหว่างค่าวัดการไม่พูดกับจำนวนและระยะการหยุดชั่วขณะเมื่อพูดตอบคำถามเป็นลำดับที่นักวิจัยถาม 

ความไม่สามารถพูดมาจากปัญหาทางใจอันเป็นมูลฐานที่ทำให้คนไข้มีความขัดข้องหาคำที่สมควรในใจ และความขัดข้องทางความคิด
งานศึกษาที่สำรวจคนไข้โดยให้ทำงานแบบ category fluency task แสดงว่า คนไข้โรคจิตเภทที่มีอาการนี้ปรากฏว่ามีความจำอาศัยความหมาย (semantic memory) ที่สับสนกว่าคนในกลุ่มควบคุม
แม้ทั้งสองกลุ่มจะสร้างคำจำนวนเท่า ๆ กัน แต่คำที่คนไข้โรคจิตเภทสร้างจะไม่เป็นระเบียบ การวิเคราะห์แบบกลุ่ม (cluster analysis) พบว่าคนไข้มีการเกาะเกี่ยวความ (coherence) ที่แปลกประหลาด

 ตัวอย่าง 

  การพูดน้อย
  คำพูดปกติถ: คุณมีลูกไหม
ต: มี
ถ: มีกี่คน
ต: สองคน
ถ: ลูกอายุเท่าไหร่แล้ว
ต: 6 ขวบและ 16 ปี
ถ: เป็นหญิงหรือชาย
ต: อย่างละคน
ถ: ใครที่มีอายุ 16 ปี
ต: ผู้ชาย
ถ: เขาชื่ออะไร
ต: เอ็ดมอนด์
ถ: แล้วผู้หญิงล่ะ
ต: อะลิซถ: คุณมีลูกไหม
ต: มี ผู้หญิงคนผู้ชายคน
ถ: อายุเท่าไหร่
ต: เอ็ดมอนด์อายุ 16 ปีและอะลิซ 6 ขวบ 

 เหตุ 
การพูดน้อยอาจเกิดจากการทำงานผิดปกติของวงจรประสาท คือ frontostriatal circuit ซึ่งมีผลให้หน่วยเก็บความหมาย (semantic store) เสื่อม เป็นศูนย์ที่อยู่ในสมองกลีบขมับและแปลผลทางความหมายของภาษา
ในงานทดลองสร้างคำ คนไข้โรคจิตเภทเรื้อรังกลุ่มย่อยกลุ่มหนึ่งสร้างคำน้อยกว่าคนปกติและมีคลังศัพท์ที่จำกัดกว่า ซึ่งเป็นหลักฐานว่าหน่วยเก็บเชิงความหมายมีประสิทธิภาพน้อยลง
ส่วนงานอีกงานหนึ่งพบว่า เมื่อต้องระบุชื่อในหมวด ๆ หนึ่ง คนไข้โรคจิตเภทมีปัญหามากแต่จะทำได้ดีขึ้นเมื่อผู้ทำการทดลองใช้สิ่งเร้าอีกอย่างหนึ่งเพื่อช่วยแนะแนวพฤติกรรมแบบไม่รู้ตัว
ข้อสรุปนี้เหมือนกับที่ได้จากคนไข้โรคฮันติงตันและโรคพาร์คินสัน ซึ่งก็เป็นโรคที่เกี่ยวข้องกับวงจรประสาท frontostriatal circuit เช่นกัน 

 การรักษา 
งานศึกษาทางการแพทย์ได้สรุปว่า ยาที่ให้เพิ่ม (adjunct) บางอย่างช่วยบรรเทาอาการเชิงลบ (negative symptom) ของโรคจิตเภท โดยหลักคือภาวะพูดน้อย
ในงานศึกษาหนึ่ง ยาแก้ซึมเศร้าประเภท tetracyclic antidepressant คือ maprotiline สามารถลดภาวะนี้ได้มากที่สุดโดยลดระดับความรุนแรงได้ถึง 50%
ในบรรดาอาการเชิงลบของโรคจิตเภท ภาวะพูดน้อยตอบสนองต่อยาได้ดีเป็นอันดับสอง ส่วนอันดับแรกคือการไม่มีสมาธิ/การใส่ใจไม่เพียงพอ (attention deficiency)
ยากระตุ้นระบบประสาทกลางคือ dextroamphetamine เป็นยาอีกอย่างที่ได้ทดลองในคนไข้โรคจิตเภทแล้วพบว่า มีประสิทธิผลลดอาการเชิงลบ
แต่วิธีการนี้ไม่ได้พัฒนาต่อเพราะมีผลไม่พึงประสงค์ต่ออาการอื่น ๆ ของโรคจิตเภท เช่น เพิ่มความรุนแรงของอาการเชิงบวก (positive symptom) 

 ความสัมพันธ์กับโรคจิตเภท 
แม้อาการนี้จะพบในโรคต่าง ๆ แต่ก็พบอย่างสามัญโดยเป็นอาการเชิงลบ (negative symptom) ของโรคจิตเภท
ซึ่งก่อนนี้เคยพิจารณาว่าเกี่ยวกับโรคสมองกลีบหน้า (frontal lobe disorder หรือ dysexecutive syndrome) ในรูปแบบที่เป็นโรคทางจิตเวช
อย่างไรก็ดี งานศึกษาก็ได้แสดงว่า อาการโรคจิตเภทมีสหสัมพันธ์กับโรคสมองกลีบหน้าจริง ๆ 

งานศึกษาและงานวิเคราะห์ที่ได้ทำแล้วสรุปว่า ต้องมีปัจจัยอย่างน้อยสามอย่างเพื่อครอบคลุมทั้งอาการเชิงบวกและอาการเชิงลบของโรคจิตเภท
ปัจจัยทั้งสามคือ อาการโรคจิต (psychotic factor) อาการสับสนวุ่นวาย (disorganization factor) และอาการเชิงลบ (negative symptom factor)
งานศึกษาได้แสดงว่า การแสดงอารมณ์ผิดปกติสัมพันธ์อย่างมีกำลังกับพฤติกรรมแปลกประหลากและความผิดปกติทางความคิด (formal thought disorder) ที่เป็นอาการเชิงบวกโดยเป็นส่วนของปัจจัยคือความสับสนวุ่นวาย
ส่วนความพิการทางการใส่ใจสัมพันธ์อย่างสำคัญกับอาการโรคจิต ความสับสนวุ่นวาย และอาการเชิงลบ
อาการพูดน้อยมีทั้งอาการเชิงบวกและเชิงลบของโรคจิตเภท โดยการมีเรื่องพูดน้อย (poverty of content) เป็นปัจจัยคือความสับสนวุ่นวาย และการพูดน้อย (poverty of speech) ใช้เวลาตอบนาน และความคิดชะงัก เป็นปัจจัยคืออาการเชิงลบ 

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

หมวดหมู่:อาการ
หมวดหมู่:โรคจิตเภท