การช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมต่อเหตุแผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547

การช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมต่อเหตุแผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547 ที่มีขนาด 9.3 แมกนิจูด ซึ่งได้รับการกล่าวว่าเป็นหนึ่งในภัยธรรมชาติที่เลวร้ายที่สุดในยุคปัจจุบัน โดยในวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 แผ่นดินไหวซึ่งตัดออกจากชายฝั่งตะวันตกเฉียงเหนือของเกาะสุมาตรา ของประเทศอินโดนีเซีย ได้สร้างคลื่นสึนามิที่คร่าชีวิตผู้คนไปตามขอบมหาสมุทรอินเดีย โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ได้รับผลกระทบคือประเทศอินโดนีเซีย, อินเดีย, ศรีลังกา และไทย มีผู้เสียชีวิตประมาณ 230,000 คน บาดเจ็บอีกหมื่นคน และ 1.7 ล้านคนไร้ที่อยู่อาศัยและพลัดถิ่นJayasuriya, Sisira and Peter McCawley, "The Asian Tsunami: Aid and Reconstruction after a Disaster" . Cheltenham UK and Northampton MA USA: Edward Elgar, 2010.

 ประเทศและองค์การระดับชาติที่ให้การช่วยเหลือ 
ชาวต่างชาติในเอเชีย, รัฐบาล, องค์การด้านมนุษยธรรม และบุคคลทั่วโลกได้เดินทางมาถึง โดยกระตือรือร้นที่จะให้ความช่วยเหลือและสนับสนุนด้านเทคนิค นั่นคือขอบเขตทั่วโลกของภัยพิบัติที่กฎบัตรระหว่างประเทศว่าด้วยอวกาศและภัยพิบัติสำคัญได้รับการเปิดใช้งานอย่างต่อเนื่องโดยสำนักงานคุ้มครองพลเมืองฝรั่งเศส องค์การอวกาศอินเดียอย่างไอเอสอาร์โอ และยูเอ็นอูซาในนามของยูนอปส์ แล้วจึงจัดหาภาพถ่ายดาวเทียมด้านมนุษยธรรมที่หลากหลายไปยังองค์การช่วยเหลือและกู้ภัยต่าง ๆ ในตอนแรกธนาคารโลกได้ประเมินปริมาณความช่วยเหลือที่ต้องการในวงเงิน 5 พันล้านเหรียญสหรัฐ แม้ว่าหลาย ๆ ประเทศจะให้ความช่วยเหลือบรรเทาทุกข์และช่วยเหลือ แต่สหประชาชาติได้วิพากษ์วิจารณ์ทั้งสหรัฐและยุโรปในการจัดหาทรัพยากรที่ไม่เพียงพอ โดยวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2548 ได้มีการให้คำมั่นสัญญากว่า 1.8 พันล้านเหรียญสหรัฐ (1 พันล้านปอนด์)

หลังจากเกิดภัยพิบัติ ประเทศออสเตรเลีย, อินเดีย, ญี่ปุ่น และสหรัฐ ได้รวมตัวกันเพื่อประสานความพยายามช่วยเหลือเพื่อปรับปรุงความช่วยเหลือทันที อย่างไรก็ตาม ในการประชุมสุดยอดจาการ์ตาเมื่อวันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2548 กลุ่มพันธมิตรได้โอนความรับผิดชอบไปยังสหประชาชาติ

 บทวิจารณ์การตอบสนองของผู้บริจาค 

ตลอดระยะเวลาทั้งหมดของการตอบสนองหลักต่อภัยพิบัติสึนามิ ตั้งแต่ธันวาคม พ.ศ. 2547 ในอีกสี่หรือห้าปีข้างหน้า มีการถกเถียงกันมากมายเกี่ยวกับขนาดและรูปแบบของความช่วยเหลือที่ได้รับ ตัวอย่างเช่น หลังจากสึนามิหนึ่งวันในวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2547 ผู้ช่วยเลขานุการใหญ่ของสหประชาชาติเพื่อการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม ยอน เอกลันด์ รายงานว่ามีการจัดหมวดหมู่การมีส่วนร่วมของประเทศร่ำรวยในฐานะ "ตระหนี่"U.N. official slams U.S. as 'stingy' over aid. The Washington Times. 26 December 2004 สิ่งนี้ถูกตีความอย่างกว้างขวางในสื่อประเภทการตอบสนองโดยรวมต่อเหตุการณ์สึนามิ ในขณะที่นายเอกลันด์อธิบายในภายหลังว่าในเวลานั้นเขาได้กล่าวถึงความช่วยเหลือทั่วโลกโดยรวมในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา การพูดในงานแถลงข่าวภายหลังนายเอกลันด์กล่าวว่า "มันไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับประเทศใด ๆ หรือการตอบสนองต่อเหตุฉุกเฉินนี้ เราอยู่ในช่วงแรกและการตอบสนองเป็นเชิงบวกอย่างท่วมท้น" รัฐบาลสหรัฐ ที่นำโดยประธานาธิบดี จอร์จ ดับเบิลยู. บุช และรัฐมนตรีต่างประเทศ คอลิน พอเวลล์ ได้เพิ่มอีก 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐในวันที่ 28 ธันวาคม ต่อคำมั่นสัญญาเดิมของสหรัฐที่ 15 ล้านเหรียญสหรัฐ นำมาซึ่งมูลค่ารวมสูงถึง 35 ล้านเหรียญสหรัฐ (ไม่รวมความช่วยเหลือโดยตรงจากเรือเดินทะเลที่ส่งไปยังภูมิภาค) ในขั้นต้น กองทัพเรือสหรัฐได้ส่งเครื่องบินลาดตระเวนพี-3ซี โอไรออน และเรือบรรทุกเครื่องบินเพื่อช่วยปฏิบัติการบรรเทาทุกข์The P-3C surveillance aircraft conducted survey operations, including search-and-rescue efforts, and cargo planes shuttled supplies to shelter the living and dry ice to preserve the dead from Bangkok to affected areas. See Rhoda Margesson, CRS Report for Congress. Indian Ocean Earthquake and Tsunami: Humanitarian Assistance and Relief Operations Updated 10 February 2005. Retrieved from https://fas.org/sgp/crs/row/RL32715.pdf on 11 April 2008.

ในวันที่ 31 ธันวาคม คำมั่นสัญญาของสหรัฐเพิ่มขึ้นเป็นสิบเท่าเป็น 350 ล้านดอลลาร์สหรัฐ กับประธานาธิบดีบุชบอกว่าจำนวนนั้นอาจจะเพิ่มขึ้นอีก ประธานาธิบดีบุชยังได้ลงนามในคำสั่งให้ลดธงครึ่งเสาในช่วงสัปดาห์แรกของปีใหม่

ในช่วงแรกของการตอบสนองต่อเหตุการณ์สึนามิ ความกังวลได้ถูกเปล่งเสียงออกมาในหลาย ๆ ไตรมาส ซึ่งความพยายามบรรเทาทุกข์ระหว่างประเทศอาจจะทำให้สะดุดหากประเทศต่าง ๆ ไม่ยอมจ่ายเงินตามคำมั่นสัญญาเบื้องต้น เมื่อวันที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2548 เลขาธิการสหประชาชาติ โคฟี แอนนัน กระตุ้นประเทศให้ผู้บริจาครับรองว่าพวกเขายอมจ่ายเงินเต็มเม็ดเต็มหน่วยตามคำมั่นสัญญา โดยชี้ไปที่กรณีก่อนหน้านี้ว่า "เรามีคำมั่นสัญญามากมาย แต่เราไม่ได้รับเงินทั้งหมด"The Secretary-General's Statements. Un.org (30 November 2011).

เมื่อวันที่ 5 มกราคม ขณะที่ประเทศต่าง ๆ ร่วมกันบริจาคเงินจำนวนมาก ยอน เอกลันด์ กล่าวว่า "ผมอยากเห็นความเมตตาที่แข่งกันได้มากกว่าไม่มีความสงสาร" และเสริมว่ามีหลายประเทศที่ให้คำมั่นสัญญาโดยไม่มีหลักประกันว่าเงินจะมาถึง  หลังจากเกิดแผ่นดินไหวเมื่อปีที่แล้วในอิหร่านที่เมืองบัมซึ่งคร่าชีวิตผู้คนไป 26,000 คน เจ้าหน้าที่อิหร่านอ้างว่าได้รับเงินเพียง 17.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐจาก 1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐที่สัญญาว่าจะให้ในตอนแรก ในช่วงกลางเดือนมีนาคม พ.ศ. 2548 ธนาคารพัฒนาเอเชียรายงานว่าการให้ความช่วยเหลือกว่า 4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐที่รัฐบาลสัญญาไว้นั้นล่าช้ากว่ากำหนด ซึ่งทางศรีลังกาได้วิพากษ์วิจารณ์ประเทศและองค์กรที่อ้างว่าจะให้เงินบริจาคว่า "ยังไม่ได้สักเพนนี เรากำลังทำงานบรรเทาทุกข์ด้วยเงินของรัฐบาล ศรีลังกายังคงรอเงินที่ผู้บริจาคให้คำมั่นสัญญา เงินที่ผู้คนสัญญาว่าจะให้ได้นำไปให้คำมั่นสัญญาต่อองค์การนอกภาครัฐ"BBCSinhala.com. Bbc.co.uk (17 March 2005).

ลักษมัณ คาดีร์กามาร์ รัฐมนตรีต่างประเทศของศรีลังกากล่าวในการให้สัมภาษณ์กับบีบีซีว่า "ความช่วยเหลือจำนวนมากที่ได้รับในช่วงหลังคือsic ผมขอโทษที่ต้องพูด – ไม่ค่อยมีประโยชน์ เช่น มีคอนเทนเนอร์เที่เต็มไปด้วยตุ๊กตาหมี แต่เห็นได้ชัดว่าพวกเขาได้รับความปรารถนาดี ไม่มีใครปฏิเสธ" ความอดทนของประเทศที่ได้รับผลกระทบจากสึนามิกำลังยืดเยื้อ "ตอนนี้รัฐบาลได้จัดทำแผนว่าจนถึงวันที่ 26 เมษายน ทุกสิ่งทุกอย่างที่มาถึง ทุกอย่างที่จะอยู่ในทะเลจะปลอดภาษี แต่หลังจากนั้น ไม่!" คาดีร์กามาร์ได้กล่าวต่อไปว่า "ยกตัวอย่างเช่น เราไม่ต้องการข้าว เรากำลังรอคอยการเก็บเกี่ยว ใครก็ตามที่ส่งข้าวไปจะเสียเวลาและเงินไปเปล่า ๆ"

นักวิจารณ์หลายคนอ้างว่าการตอบสนองของผู้บริจาคที่มากเกินไปและแข่งขันได้นั้นคุกคามความพยายามบรรเทาทุกข์ที่มีความสำคัญน้อยกว่า แต่มีความสำคัญเท่าเทียมกันในที่อื่น ๆ ซึ่งเอนรีเกตา บอนด์ ประธานกองทุนเบอร์โรส์ เวลล์คัม "ในขณะที่ทุกคนเปิดกองทุนเพื่อรับมือกับภัยพิบัติเหล่านี้ จำนวนผู้เสียชีวิตจากโรคมาลาเรีย เอดส์ และวัณโรคอย่างต่อเนื่องนั้นมากกว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นครั้งเดียวเหล่านี้มาก" "เราจะทำดีมากขึ้นเพื่อลงทุนในการป้องกัน และมาตรการด้านสาธารณสุขที่ดี เช่น น้ำสะอาด" ส่วนโทนี แบลร์ นายกรัฐมนตรีอังกฤษ ยังแสดงความกังวลว่าความช่วยเหลือจากสึนามิอาจเบี่ยงเบนความต้องการเร่งด่วนต่อการพัฒนาด้านอื่น ๆ เขาชี้ให้เห็นว่ามีภัยพิบัติเทียบเท่ากับ "สึนามิที่ป้องกันได้ทุกสัปดาห์ในแอฟริกา" ซึ่งมีผู้เสียชีวิต 10,000 คนทุกวันจากโรคเอดส์และมาลาเรียเพียงอย่างเดียว

 บทวิจารณ์การตอบสนองของผู้รับบริจาค 
ในระยะแรก ก่อนที่ภัยพิบัติจะชัดเจน ทางประเทศศรีลังกาได้ปฏิเสธข้อเสนอความช่วยเหลือจากประเทศอิสราเอล คัดค้านการรวมทหารอิสราเอล 60 นายในภารกิจ 150 คนซึ่งวางแผนโดยกองทัพบกอิสราเอล ในการจัดตั้งโรงพยาบาลสนาม, รวมถึงคลินิกอายุรศาสตร์และกุมารเวชศาสตร์ ซึ่งโฆษกกองทัพบกอิสราเอลได้รายงานต่อบีบีซี ต่อมา องค์การเพื่อมนุษยธรรมของประเทศอิสราเอลได้ส่งเครื่องบินจัมโบเจ็ตที่บรรทุกเสบียง 18.5 ตันไปยังโคลัมโบ และทีมกู้ภัยและการกู้คืนจากองค์การออร์ทอดอกซ์สุดโต่งของชาวยิวอย่างซาคาได้มาถึงโคลัมโบพร้อมอุปกรณ์ที่ใช้ระบุศพ เช่นเดียวกับถุงบรรจุศพ28 December 2004. BBC News (28 December 2004). ส่วนการทุจริต, ระบบราชการ และลัทธิชาตินิยมได้ขัดขวางการตอบสนองด้านมนุษยธรรมในประเทศอินโดนีเซีย

ในประเทศศรีลังกา ณ วันที่ 10 กุมภาพันธ์ มีเพียง 30 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นของผู้มีสิทธิ์ได้รับผลกระทบจากสึนามิที่ได้รับความช่วยเหลือใด ๆ และมีข้อกล่าวหาว่าเจ้าหน้าที่ในประเทศให้ความช่วยเหลือเฉพาะผู้สนับสนุนเท่านั้น ซึ่งบางคนไม่ได้ตกเป็นเหยื่อของสึนามิ รัฐบาลศรีลังกาจึงได้จัดตั้ง "หน่วยรับเรื่องร้องเรียนพิเศษ" เพื่อให้ประชาชนสามารถลงบันทึกเรื่องร้องทุกข์ได้

 รายชื่อผู้บริจาค 
ตารางต่อไปนี้เป็นรายการบางส่วนของภาระผูกพันเงินสดจากรัฐบาลต่าง ๆ และองค์กรพัฒนาเอกชน ที่นำมาจากthe BBC. BBC News (27 January 2005). และแหล่งอื่น ๆ:CNN.com – Spain flies in tsunami aid relief – 30 December 2004. CNN (30 December 2004).

 ดูเพิ่ม 
 แผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547
 เฮอริเคนแคทรีนา

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 United Nations Office of the Special Envoy for Tsunami Recovery
 Forced Migration Review special issue on lessons learned from the humanitarian response
 Reuters Tsunami Aidwatch tracking pledged vs. allocated funds
 ReliefWeb – FTS for South Asia Earthquake & Tsunami financial tracking tables
 BBC News: World helps – but will it forget? 28 December 2004
 Aceh's Media Stages Comeback after Tsunami  – IFEX
 Handbags Made By Tsunami Survivors Rebuilding Their Lives One Handbag at a Time

หมวดหมู่:แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547
หมวดหมู่:ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม