ตำบลเขือน้ำ

ตำบลเขือน้ำ เป็นหนึ่งในสิบสามตำบลของอำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี มีทั้งหมด 14หมู่บ้าน ในอดีตมีพื้นที่ครอบคลุม ตำบลเขือน้ำ ตำบลคำบง และตำบลหนองหัวคู (อำเภอบ้านผือ) ทั้งพื้นที่ของตำบลเขือน้ำบริหารโดยองค์การบริหารส่วนตำบลเขือน้ำ โดยมีนายทวน ช่างแคน เป็นนายกองค์การบริหารส่วนตำบลเขือน้ำ

 ประวัติ 
ประวัติตำบล
ตำบลเขือน้ำตั้งเป็นตำบลเมื่อปี พ.ศ. 2447 โดยเป็นชื่อของไม้ยืนต้นชนิดหนึ่งตามความเชื่อของหมู่บ้านที่อพยพมาตั้งรกรากในหมู่บ้าน ต้นเขือน้ำมีลักษณะของใบมีลักษณะยาวเรียวโดยมีเส้นใบเลี้ยงยาวผ่ากลางตลอดใบ ผลจะกลม สีเขียวเมื่อสุกจะมีสีเหลืองมีรสหวานสามารถรับประทานได้ ชาวบ้านที่อพยพมาตั้งถิ่นฐานครั้งแรกมาจากหลายจังหวัด เช่น หนองคาย อุบลราชธานี ขอนแก่น และอำเภอกุดจับ จังหวัดอุดรธานี

วันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2512 ตั้งตำบลคำบง โดยแยกออกจากตำบลเขือน้ำประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอกุมภวาปี อำเภอบ้านผือ และอำเภอนากลาง จังหวัดอุดรธานี
พ.ศ. 2539 ยกฐานะสภาตำบลเขือน้ำ เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลเขือน้ำ
วันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 มีผู้ลงสมัครชิงตำแหน่งนายกองค์การบริหารส่วนตำบลเขือน้ำ 4 คน
เบอร์ 1 นายคณิต วรรณรัตน์
เบอร์ 2 นายถวา พันนารัตน์ (อดีตสมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบลเขือน้ำ ม.8 บ้านงิ้ว)
เบอร์ 3 นายทวน ช่างแคน (อดีตนายกองค์การบริหารส่วนตำบลเขือน้ำ)
เบอร์ 4 นายธีระพงษ์ ชมภูวิเศษ
ผลปรากฏว่า นายทวน ช่างแคน ได้รับชัยชนะ สามารถป้องกันแชมป์ได้
วันที่ 11 มกราคม พ.ศ. 2569 มีผู้ลงสมัครชิงตำแหน่งนายกองค์การบริหารส่วนตำบลเขือน้ำ 3 คน
เบอร์ 1 นายวราภรณ์ ศรีอุดม
เบอร์ 2 นายทวน ช่างแคน (อดีตนายกองค์การบริหารส่วนตำบลเขือน้ำ)
เบอร์ 3 นายไพรินทร์ จิตตะพันธุ์ (อดีตนายกองค์การบริหารส่วนตำบลเขือน้ำ)
ผลปรากฏว่า นายไพรินทร์ จิตตะพันธุ์ ได้รับชัยชนะ

ประวัติหมู่บ้าน
บ้านเขือน้ำ ผู้ก่อตั้งบ้านเขือน้ำคือ นายพา ไม่ทราบนามสกุล ได้อพยพมาจากเมืองหนองคาย และในพื้นที่นี้มีความอุดมสมบูรณ์มีต้นเขือน้ำชุกชุม มีลำห้วยขี้นาค ห้วยอีด่าง ห้วยเชียง ห้วยนาง และหนองปลาซิว จึงได้ยึดบริเวณนี้ตั้งเป็นหมู่บ้าน เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๐๐ และเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๔๗ ได้ยกฐานะขึ้นเป็นตำบล

บ้านหลุมข้าว เมื่อประมาณ ปี พ.ศ. ๒๔๕๐ ได้มีชาวบ้านอพยพมาจาก จังหวัดอุบลราชธานี คือ ครอบครัวนายอั้น มูลหาร และครอบครัวนายขุ่ย บุญสะอาดไม่ทราบที่มา โดยทั้ง ๒ ครอบครัวได้ย้ายมาอยู่ที่บ้านท่อน แต่ก่อนหน้านี้ก็มีผู้คนมาอาศัยอยู่ที่บ้านท่อนอยู่ก่อนแล้ว และปัจจุบันคือพื้นที่บ้านหนองแกต่อมา มีชาวบ้านได้ออกไปตักน้ำเพื่อนำมาดื่มได้พบลิง ๑ ตัว จึงได้มาเล่าให้ฟัง เมื่อชาวบ้านได้ยินเช่นนั้นจึงได้ไล่ล่าลิงตัวนั้น ปรากฏว่าได้ลิงตัวนั้นมาทำอาหารกินและได้นำมาแจกจ่ายคนหมู่บ้านกิน ไม่นานจากนั้น ๑ สัปดาห์ ผู้คนที่ได้กินลิงตัวนั้นก็ล้มตายเป็นจำนวนถึง ๒๓ คน โดยไม่ทราบสาเหตุเมื่อครั้งสงครามโลกครั้งที่ ๒ นั้น ได้มีโจรผู้ร้ายมากมายขโมยข้าวของชาวบ้านทำให้ชาวบ้านต้องขุดอุโมงค์เพื่อเก็บข้าว เสบียงต่าง ๆ หลังจากที่สงครามสลบลง เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๘๗ จึงได้ตั้งชื่อหมู่บ้านว่า “บ้านหลุมข้าว” เป็นต้นมา
บ้านเทื่อม บ้านเทื่อม ก่อตั้งเมื่อประมาณปี พ.ศ. ๒๔๐๖ ประมาณ ๑๐๐ กว่าปี มาแล้ว เดิมพื้นที่เป็นป่าละเมาะ มีต้นไม้หลากชนิดขึ้นหนาแน่น กลุ่มคนที่มาสร้างบ้านเรือนเป็นกลุ่มแรกคือ พ่อเหม็น พ่อเชียงบุค พ่ออ่อม พ่อสิมมา พ่อสอน และพ่อเชียงแอ่น โดยการอพยพมาจากบ้านพรานเหมือน บ้านดู่ บ้านสร้างแป้นและเมืองยศสุนทร จังหวัดยโสธร มาสมทบจากที่ได้อาศัยทำมาหากินได้ ๒ ปี จึงได้ตั้งชื่อหมู่บ้านว่า บ้านโนนทันจากนั้นได้มีโหรทำนายว่า บ้านโนนทันจะเป็นหมู่บ้านร้าง และต่อมาได้ตั้งชื่อหมู่บ้านเป็น “บ้านเทื่อม”ในอดีตบ้านเทื่อมตั้งอยู่ริมน้ำสวย และยังมีตลิ่งเป็นถ้ำใกล้บ้านมีปลาชุกชุม จึงเรียกชื่อตามถ้ำดังกล่าว แต่ปัจจุบัน ลำห้วย ปลา จระเข้ได้หมดไปแล้ว
บ้านโนนสะอาด ในอดีตได้มีกองทัพจำนวน ๓ กอง คือ กองทัพหลวง กองทัพหนองทัพไทย กองทัพจากบ้านกล้วย ได้มาตั้งทับอยู่ที่บริเวณนี้ จากนั้นก็ได้มีผู้คนอพยพมาจากบ้านเชียงเพ็ง อำเภอกุดจับ นำโดยนายเพิ่ม ต้นคำฮัก เป็นหัวหน้า ครั้งนั้นมีจำนวนครอบครัว ๗ ครอบครัว ที่เข้ามาตั้งถิ่นฐาน และได้มีการขยายออกไปถึง ๑๗ ครอบครัว จึงมีความเห็นตรงกันว่าควรจะตั้งหมู่บ้าน โดยชื่อที่ใช้เมื่อครั้งนั้นใช้ชื่อว่า “บ้านสามขา” ต่อมาปี พ.ศ. ๒๔๗๙ ได้เปลี่ยนจาก “บ้านสามขา”เป็น “บ้านโนนสะอาด” ชื่อบ้านสามขาได้มีกองทัพ จำนวน ๓ กอง มารวมตัวตั้งทัพที่นี่ โดยตั้งชื่อหมู่บ้านว่า“บ้านสามขา” ขึ้น เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๕๖ และเมื่อปีพ.ศ. ๒๔๗๙ ก็ได้เปลี่ยนชื่อเป็น “บ้านโนนสะอาด” เหตุที่เปลี่ยนมาใช้ชื่อนี้ก็เพราะเมื่อครั้งศึกษาธิการอำเภอบ้านผือ มาตรวจเยี่ยม พบว่าพื้นที่หมู่บ้านมีความสะอาดจึงได้เปลี่ยนมาใช้ชื่อนี้
บ้านโคกลาน ชาวบ้านโคกลานเกิดขึ้นด้วยการอพยพมาจากบ้านถ่อน เมื่อราวปี พ.ศ. ๒๔๗๐ เนื่องจากเกิดโรคระบาด นำโดยนายอิ่ม นายหยองและพวกเหตุที่ชื่อว่า “บ้านโคกลาน” บ้านโคกลานแบ่งออกเป็น ๒ ส่วนคือ ส่วนที่ ๑ นั้นมีสภาพพื้นที่เป็นป่าลาน อีกส่วนที่ ๒ คือมีสภาพพื้นที่เป็นป่าลาน ดังนั้นชาวบ้านจึงได้ตั้งชื่อหมู่บ้านว่า บ้านโคกลาน เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๕ เป็นต้นมา
บ้านนาสี บ้านนาสี ตั้งเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๘๖ เดิมชื่อ “บ้านสร้างหาแจ๋หรือดงบักรอด” ผู้คนที่เข้ามาตั้งหมู่บ้านมาจาก บ้านเทื่อม บ้านเชียงเพ็ง อำเภอกุดจับและบ้านหนองแปน อำเภอกุดจับ มีพ่อใหญ่สี พ่อใหญ่สง และคนอื่น ๆ เขามาอยู่อาศัยและเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๕ ได้แยกออกมาเป็นหมู่ที่ ๑๔ และได้ตั้งชื่อหมู่บ้านว่า“บ้านนาสี” ชื่อบ้านนาสี สันนิษฐานว่า ใช้ชื่อ ที่นาของพ่อสีเป็นชื่อเรียกหมู่บ้าน
บ้านค้อ เริ่มก่อตั้งในปี พ.ศ. ๒๔๕๕ เมื่อประมาณ ๙๐ ปี มาแล้วคนกลุ่มแรกที่มาตั้งบ้านค้อ โดยมีผู้นำได้แก่ นายสิงห์ ทองกลม ตู้ขัน บุญตู้ และตู้เทียน เกาะแก้ว ด้วยการอพยพมาจากบ้านเทื่อมและบ้านถ่อน ปัจจุบันบ้านถ่อน ปัจจุบันบ้านถ่อนไม่มีแล้ว สาเหตุของการย้ายถิ่นฐานก็เนื่องจากต้องการจับจองที่ทำกิน ชื่อ“บ้านค้อ” ตั้งขึ้นตามสภาพพื้นที่บริเวณมีต้นค้อขึ้นอยู่ มากมายทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของหมู่บ้าน ปัจจุบันเกือบจะไม่มีต้นค้อแล้ว
บ้านงิ้ว บ้านงิ้ว แยกออกจากบ้านเขือน้ า เมื่อราว พ.ศ. ๒๔๐๐ โดยผู้นำในการอพยพ คือ นางจูม ชมหอม นางคุ่ม พุทธแสง สาเหตุที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานนั้น เพื่อการจับจองที่ทำกินเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๘ที่มาของชื่อบ้านงิ้ว แต่เดิมทางด้านทิศตะวันออกของหมู่บ้านมีต้นงิ้วป่าขนาดใหญ่อยู่ชาวบ้านจึงตั้งชื่อเรียกบ้านว่า “บ้านงิ้ว” แต่ในปัจจุบันต้นงิ้วเหล่านั้นได้ตายไปหมดแล้ว
บ้านหนองปลาซิว บ้านหนองปลาซิว เดิมชาวบ้านอพยพมาจากบ้านเขือน้ำ โดยมีนายบุพผา นายพก นายจันดา แก้วชิน เป็นพี่น้องกัน พี่น้อง ๓ คนนี้ ได้แต่งงานแล้วแยกครอบครัวออกมาอยู่เป็นกลุ่มแรก เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๘๐ และมีลูกหลานมากมายขยายครอบครัวออกไปเรื่อยๆ จึงตั้งขึ้นเป็นหมู่บ้าน อย่างเป็นทางการ เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๐๙ ในเขตพื้นที่บ้านหนองปลาซิวมีหนองน้ำขนาดใหญ่ทางทิศใต้ของหมู่บ้าน ซึ่งในหนองน้ำแห่งนั้น ส่วนมากแล้วมีปลาจำพวกปลาซิวเป็นจำนวนมาก จึงตั้งชื่อหมู่บ้านว่า “บ้านหนองปลาซิว”
บ้านหนองแก ชาวบ้านหนองแก เดิมอพยพมาจากบ้านถ่อน จากนั้นจึงย้ายมาอยู่บ้านหลุมข้าว และยังได้ย้ายมาอยู่บ้านหนองแก เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๐ ผู้นำคือ พ่อใหญ่สิม บุตลี พ่อใหญ่ทอง จันชื้น เหตุที่ต้องย้ายมาจากบ้านถ่อนเพราะที่นั่นข้าวเกิดระบาด“บ้านหนองแก” เมื่อก่อนมีหนองน้ำขนาดใหญ่ อยู่ทางบริเวณด้านทิศใต้ เรียกว่า หนองแกและอีกฝั่งตรงข้ามของหนองน้ำแห่งนั้นก็ต้นแกขึ้นหนาแน่น จึงเรียกตามนั้นว่า “บ้านหนองแก”

ทำเนียบผู้บริหาร
นายกองค์การบริหารส่วนตำบลเขือน้ำ
 ลำดับ  ชื่อ  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ 1  ทวน ช่วงแคน  พ.ศ. 2547  พ.ศ. 2551 2  ไพรินทร์ จิตตะพันธุ์  พ.ศ. 2551  พ.ศ. 2555 1  ทวน ช่างแคน  พ.ศ. 2555  28 กันยายน พ.ศ. 2564 1  ทวน ช่างแคน  28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564  27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 2  ไพรินทร์ จิตตะพันธุ์  11 มกราคม พ.ศ. 2569  ปัจจุบัน

 อาณาเขต 
ตำบลเขือน้ำติดต่อกับตำบลอื่น ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลบ้านฝาง ตำบลคอกช้าง (อำเภอสระใคร) 
 ทิศใต้ ติดต่อกับ ตำบลปะโค ตำบลเชียงเพ็ง (อำเภอกุดจับ)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับ ตำบลบ้านขาว ตำบลนากว้าง (อำเภอเมืองอุดรธานี) ตำบลนาพู่ (อำเภอเพ็ญ)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับ ตำบลหนองหัวคูและตำบลคำบง (อำเภอบ้านผือ)

หมู่บ้านของตำบลเขือน้ำที่ติดต่อกับตำบลอื่น มีดังนี้
 บ้านเทื่อม หมู่ 3 ติดต่อกับบ้านโนนทอง หมู่ 7 (ตำบลเชียงเพ็ง อำเภอกุดจับ)
 บ้านโนนสะอาด หมู่ 4 ติดต่อกับบ้านโคกสว่าง หมู่ 6 (ตำบลปะโค อำเภอกุดจับ)
 บ้านค้อ หมู่ 7 ติดต่อกับบ้านหนองบัว หมู่ 6 (ตำบลบ้านฝาง อำเภอสระใคร)
 บ้านงิ้ว หมู่ 8 ติดต่อกับบ้านดงมุข หมู่ 8 (ตำบลคอกช้าง อำเภอสระใคร)
 บ้านงิ้ว หมู่ 8 ติดต่อกับบ้านสมสนุก หมู่ 5 (ตำบลบ้านฝาง อำเภอสระใคร)
 บ้านหนองปลาซิว หมู่ 9 ติดต่อกับบ้านศรีบุญเรือง หมู่ 6 (ตำบลนาพู่ อำเภอเพ็ญ)
 บ้านเทื่อม หมู่ 11 ติดต่อกับบ้านหนองหัวคู หมู่ 9 (ตำบลหนองหัวคู อำเภอบ้านผือ)
 บ้านเทื่อม หมู่ 13 ติดต่อกับบ้านดู่ หมู่ 5 (ตำบลบ้านขาว อำเภอเมืองอุดรธานี)
 บ้านนาสี หมู่ 14 ติดต่อกับบ้านเชียงเพ็ง หมู่ 3 (ตำบลเชียงเพ็ง อำเภอกุดจับ)
 บ้านโนนสะอาด หมู่ 15 ติดต่อกับบ้านโพธิ์ หมู่ 4 (ตำบลหนองหัวคู อำเภอบ้านผือ)

 หมู่บ้าน 
หมู่บ้านในปัจจุบัน
ตำบลเขือน้ำ อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี แบ่งการปกครองออกเป็น 15 หมู่บ้านได้แก่

 1. บ้านเขือน้ำ
 2. บ้านหลุมข้าว
 3. บ้านเทื่อม
 4. บ้านโนนสะอาด
 5. บ้านโคกลาน
 6. บ้านนาสี
 7. บ้านค้อ
 8. บ้านงิ้ว
 9. บ้านหนองปลาซิว
 10. บ้านหนองแก
 11. บ้านเทื่อม
 12. บ้านนาสี
 13. บ้านเทื่อม
 14. บ้านนาสี
 15. บ้านโนนสะอาด

หมู่บ้านในอดีต

 หมู่ 1 บ้านเขือน้ำ (ปัจจุบันคือ หมู่ 1 ในตำบลเขือน้ำ)
 หมู่ 2 บ้านหลุมข้าว (ปัจจุบันคือ หมู่ 2 ตำบลเขือน้ำ)
 หมู่ 3 บ้านกุดเม็ก (ปัจจุบันคือ หมู่ 6 ตำบลหนองหัวคู)
 หมู่ 4 บ้านโพธิ์ (ปัจจุบันคือ หมู่ 4 ตำบลหนองหัวคู)
 หมู่ 5 บ้านเทื่อม (ปัจจุบันคือ หมู่ 3 ตำบลเขือน้ำ)
 หมู่ 6 บ้านโนนสะอาด (ปัจจุบันคือ หมู่ 4 ตำบลเขือน้ำ)
 หมู่ 7 บ้านโคกลาน (ปัจจุบันคือ หมู่ 5 ตำบลเขือน้ำ)
 หมู่ 8 บ้านคำบง (ปัจจุบันคือ หมู่ 1 ตำบลคำบง)
 หมู่ 9 บ้านนาสี (ปัจจุบันคือ หมู่ 6 ตำบลเขือน้ำ)
 หมู่ 10 บ้านสะคุ (ปัจจุบันคือ หมู่ 2 ตำบลหนองหัวคู)
 หมู่ 11 บ้านเจริญสุข (ปัจจุบันคือ หมู่ 2 ตำบลคำบง)
 หมู่ 12 บ้านค้อ (ปัจจุบันคือ หมู่ 7 ตำบลเขือน้ำ)
 หมู่ 13 บ้านหนองหัวคู (ปัจจุบันคือ หมู่ 1 ตำบลหนองหัวคู)
 หมู่ 14 บ้านยางโกน (ปัจจุบันคือ หมู่ 5 ตำบลหนองหัวคู)
 หมู่ 15 บ้านดงหมู (ปัจจุบันคือ หมู่ 3 ตำบลคำบง)
 หมู่ 16 บ้านชัยเจริญ (ปัจจุบันคือ หมู่ 4 ตำบลคำบง)
 หมู่ 17 บ้านงิ้ว (ปัจจุบันคือ หมู่ 8 ตำบลเขือน้ำ)
 หมู่ 18 บ้านหนองปลาซิว (ปัจจุบันคือ หมู่ 9 ตำบลเขือน้ำ)
 หมู่ 19 บ้านหนองแก (ปัจจุบันคือ หมู่ 10 ตำบลเขือน้ำ)
 หมู่ 20 บ้านนาล้อม (ปัจจุบันคือ หมู่ 5 ตำบลคำบง)

หมู่บ้านที่แยกมาภายหลัง
 บ้านเทื่อม หมู่ 11 12 13 แยกจาก หมู่ 3
 บ้านนาสี หมู่ 14 แยกจาก หมู่ 6
 บ้านโนนสะอาด หมู่ 15 แยกจาก หมู่ 4

 การคมนาคม 
  ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2021

 สถานที่สำคัญ 
โรงเรียน

 โรงเรียนบ้านเขือน้ำ
 โรงเรียนบ้านหลุมข้าว
 โรงเรียนบ้านเทื่อม
 โรงเรียนบ้านโนนสะอาด
 โรงเรียนบ้านนาสี
 โรงเรียนบ้านค้อ

วัด

 วัดลำดวน ตั้งอยู่ที่บ้านเขือน้ำ หมู่ 1 
 วัดอุดมมหาวัน ตั้งอยู่บ้านเขือน้ำ หมู่ 1 
 วัดศรีสูงเนิน ตั้งอยู่ที่บ้านหลุมข้าว หมู่ 2 
 วัดทุ่งสว่าง ตั้งอยู่ที่บ้านเทื่อม หมู่ 3 
 วัดศรีสุนทริกาวาส ตั้งอยู่ที่บ้านโนนสะอาด หมู่ 4 
 วัดสว่างลำดวน ตั้งอยู่ที่บ้านโคกลาน หมู่ 5 
 วัดป่าบ้านค้อ ตั้งอยู่ที่บ้านค้อ หมู่ 7
 วัดศรีมงคล ตั้งอยู่ที่บ้านค้อ หมู่ 7
 วัดฉิมลี (วัดสิมมะลิ) ตั้งอยู่ที่บ้างงิ้ว หมู่ 8
 วัดบ้านหนองปลาซิว ตั้งอยู่ที่บ้านหนองปลาซิว หมู่ 9 
 วัดโพธิ์ชัย ตั้งอยู่ที่บ้านหนองแก หมู่ 10 
 สำนกสงฆ์วัดป่าดงบ้านดูน ตั้งอยู่ที่บ้านเทื่อม หมู่ 11 
 วัดป่าโนนวิเวก ตั้งอยู่ที่บ้านเทื่อม หมู่ 12
 สำนักสงฆ์วัดป่าบ้านเทื่อม ตั้งอยู่ที่บ้านเทื่อม หมู่ 13 
 วัดศรีสมพร ตั้งอยู่ที่บ้านนาสี หมู่ 14

 อ้างอิง 

เขือน้ำ