พระธรรมธีรราชมหามุนี

พระธรรมธีรราชมหามุนี เป็นราชทินนามสมณศักดิ์พระราชาคณะชั้นธรรมรูปหนึ่ง ปัจจุบันพระราชทานเฉพาะแก่พระภิกษุฝ่ายมหานิกาย มีพัดยศเฉพาะแถบสีดำ

 ประวัติ 
ในทำเนียบ "ตำแหน่งพระราชาคณะในกรุงนอกกรุง ครั้งกรุงเก่า" ปรากฏชื่อพระครูสุธรรมธิราราชมหามุนี เป็นพระครูเจ้าคณะเมืองระยอง ขึ้นกับในคณะคามวาสีฝ่ายขวา ถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โปรดให้ลดสมณศักดิ์สมเด็จพระสังฆราช (ชื่น) ลงเป็นพระธรรมธิราราชมหามุนีว่าที่พระพนรัตน 

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้พระจัน ที่เพิ่งถูกถอดจากสมณศักดิ์พระเทพโมลี กลับเป็นพระราชาคณะเสมอชั้นเทพที่พระธรรมธีระราชมหามุนีเรื่องเดียวกัน, หน้า 244 ถึง พ.ศ. 2495 พระเทพเมธี (ธีร์ ปุณฺณโก) จึงได้รับสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่พระธรรมธีรราชมหามุนีเป็นรูปแรก

ในบรรดาพระสงฆ์ทั้งหมดที่ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์นี้ พระสงฆ์รูปที่มีชื่อเสียงและเป็นที่รู้จักมากที่สุดคือ พระธรรมธีรราชมหามุนี (โชดก ญาณสิทฺธิ ป.ธ.9) วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ซึ่งเป็นพระอาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิปัสสนาธุระรูปแรกของสำนักวิปัสสนากรรมฐาน วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ โดยท่านได้นำวิธีการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน พองหนอ-ยุบหนอ จากการเดินทางไปศึกษาดูงานและปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน ณ ประเทศพม่า มาสอนในสำนักวิปัสสนากรรมฐานของวัดมหาธาตุฯ จนทำให้มีผู้ที่สนใจฝึกปฏิบัติเป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ ท่านยังเป็นพระอาจารย์ถวายการสอนวิปัสสนากรรมฐานแด่สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ พระวิปัสสนาจารย์ผู้เลื่องชื่อในด้านวิชชาธรรมกาย เมื่อปี พ.ศ. 2498 ซึ่งทั้งสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และหลวงพ่อสด ได้รับผลจากการปฏิบัติเป็นที่น่าพอพระทัยและน่าพอใจ โดยเฉพาะหลวงพ่อสด ท่านได้มอบภาพถ่ายของท่านให้กับสำนักวิปัสสนากรรมฐาน วัดมหาธาตุฯ พร้อมกับเขียนรับรองผลการปฏิบัติใต้ภาพถ่าย โดยระบุว่า การปฏิบัติแบบนี้ ถูกต้องร่องรอยในมหาสติปัฏฐานสูตรทุกประการ แต่เป็นที่น่าเสียดายและเศร้าสลดใจยิ่งนัก เนื่องจากพระธรรมธีรราชมหามุนี (โชดก ญาณสิทฺธิ ป.ธ.9) หลังจากได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เพียงแค่ 6 เดือน ก็ได้มรณภาพลงเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2531 นับเป็นพระสงฆ์ที่ดำรงสมณศักดิ์นี้สั้นที่สุด

 รายนาม 
นับตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน มีพระเถระได้รับสมณศักดิ์ที่พระธรรมธีรราชมหามุนีรวมทั้งสิ้น 8 รูป ดังนี้
 ลำดับที่  รายนาม  วัด  ดำรงสมณศักดิ์  สังกัดคณะสงฆ์  สมณศักดิ์สุดท้าย 1  พระธรรมธิราราชมหามุนี (ชื่น) ว่าที่พระพนรัตน  วัดหงส์รัตนารามราชวรวิหาร  พ.ศ. 2325–2330  มหานิกาย  พระธรรมไตรโลก 2  พระธรรมธีระราชมหามุนี (จันทร์ สิริจนฺโท)  วัดบรมนิวาสราชวรวิหาร  พ.ศ. 2459–2466  ธรรมยุติกนิกาย  พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ 3  พระธรรมธีรราชมหามุนี (ธีร์ ปุณฺณโก)  วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร  พ.ศ. 2495–2506  มหานิกาย  สมเด็จพระธีรญาณมุนี 4  พระธรรมธีรราชมหามุนี (ช่วง วรปุญฺโญ)  วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ  พ.ศ. 2516–2530  มหานิกาย  สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ 5  พระธรรมธีรราชมหามุนี (โชดก ญาณสิทฺธิ)  วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร  พ.ศ. 2530–2531  มหานิกาย  ดำรงสมณศักดิ์จนกระทั่งมรณภาพ 6  พระธรรมธีรราชมหามุนี (วิลาศ ญาณวโร)  วัดยานนาวา  พ.ศ. 2532–2537  มหานิกาย  พระพรหมโมลี 7  พระธรรมธีรราชมหามุนี (วิเชียร อโนมคุโณ)  วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ  พ.ศ. 2541–2549  มหานิกาย  พระวิสุทธิวงศาจารย์ 8  พระธรรมธีรราชมหามุนี (เที่ยง อคฺคธมฺโม)  วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร  พ.ศ. 2551–2564  มหานิกาย  ดำรงสมณศักดิ์จนกระทั่งมรณภาพ

 อ้างอิง