ความสัมพันธ์ไทย–อินเดีย

ความสัมพันธ์ไทย-อินเดีย () เริ่มต้นอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2490 ไม่นานหลังจากอินเดียได้รับเอกราชจากจักรวรรดิบริติช ประเทศอินเดียและประเทศไทยมีพรมแดนทางทะเลที่ติดกันบริเวณหมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์ของอินเดียและทะเลอันดามันของประเทศไทย นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2544 ไทยและอินเดียมีการสานต่อความสัมพันธ์อันดีต่อกันเพิ่มขึ้นอย่างมาก ทั้งจากการเพิ่มความร่วมมือในเชิงธุรกิจและเศรษฐกิจ, การแลกเปลี่ยนกันเยี่ยมเยือนโดยผู้นำหรือตัวแทนระดับสูงของรัฐ และการลงนามในหลายข้อตกลงร่วมกันหลายฉบับเพื่อเพิ่มความแน่นแฟ้นในสายสัมพันธ์ระหว่างประเทศให้มีมากขึ้น นอกจากนี้ไทยกับอินเดียยังมีความสัมพันธ์กันในระดับพหุภาคีหลายส่วน เช่น ในฐานะความสัมพันธ์ของอินเดียกับอาเซียน, สภาภูมิภาคอาเซียน (ASEAN Regional Forum; ARF), การประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก และกลุ่มความร่วมมือบิมสเทค (BIMSTEC) ที่ประกอบด้วยบังกลาเทศ อินเดีย ศรีลังกา ไทย พม่า เนปาล และภูฏาน รวมถึงการเดินทางขนส่งระดับไตรภาคีระหว่างอินเดีย ไทย และพม่า อินเดียยังเป็นสมาชิกของความร่วมมือเอเชีย (Asia Cooperation Dialogue; ACD) และกลุ่มความร่วมมือแม่น้ำโขง-คงคา (Mekong–Ganga Cooperation; MGC) ซึ่งประกอบด้วยสมาชิกหกประเทศ

สถานเอกอัครราชทูตไทยในอินเดียตั้งอยู่ที่กรุงนิวเดลี และมีสถานกงสุลไทยในอินเดีย 3 แห่ง ได้แก่ที่มุมไบ โกลกาตา และเจนไน ในขณะที่สถานเอกอัครราชทูตอินเดียประจำประเทศไทยตั้งอยู่ที่ซอยประสานมิตร เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร และมีสถานกงสุลอินเดียที่จังหวัดเชียงใหม่

นอกจากนี้ อินเดียและไทยยังมีความสัมพันธ์กันในเชิงวัฒนธรรมมานานหลายศตวรรษ โดยวัฒนธรรมไทยได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมอินเดียอย่างมาก เช่น คำในภาษาไทยที่มีรากมาจากภาษาสันสกฤตและภาษาบาลีของแคว้นมคธ ศาสนาพุทธแบบเถรวาท หรือแม้แต่มหากาพย์รามายณะของฮินดูก็เป็นที่รู้จักดีในฐานะรามเกียรติ์ของประเทศไทย

ในปี พ.ศ. 2568 ด้านการเดินทางทางอากาศยานมีการทำการบินจาก ท่าอากาศยานนานาชาติศรีคุรุรามทาสจี เมืองอมฤตสระ ภุพเนศวร ลัคเนา ปูเณ สุรัต โกจจิ มุมไบ ท่าอากาศยานนานาชาติอินทิรา คานธี เมืองนิวเดลี เบงคลูรู โกลกาตา อะห์มดาบาด บักโดกรา พุทธคยาTG328ไฮเดอราบาด (ประเทศอินเดีย)และเจนไน มายังท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ นับเป็นประเทศที่มีการเดินทางจำนวน 15 เมือง

 ความสัมพันธ์ทางการค้าในสมัยโบราณ 
ความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างไทยกับอินเดียสืบต้นตอถึง 500 ปีก่อนคริสต์ศักราช โดยมีหลักฐานบ่งชี้ว่ามีความสัมพันธ์ทางการค้ากับอินเดียเหนือ (ลูกปัดคาร์เนเลี่ยนแกะสลัก) และอินเดียใต้ (ลูกปัดอินโด-แปซิฟิก)

 การพัฒนาในยุคปัจจุบัน 
อดีตนายกรัฐมนตรี อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ เคยเดินทางเยี่ยมอินเดียอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 4-5 เมษายน 2011 ตามคำเชิญของมันโมหัน สิงห์ นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ซึ่งผู้นำของทั้งสองรัฐเห็นสมควรที่จะเพิ่มพูนความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมและฟื้นฟูการแลกเปลี่ยนสินค้าและบริการรวมถึงเศรษฐกิจในระดับทวิภาคีและระดับภูมิภาค ผ่าน อาเซียน-อินเดีย (ASEAN-India), BIMSTEC และ MGC นอกจากนี้ยังได้มีการตกลงในการเพิ่มการค้าระหว่างประเทศจากมูลค่าการค้าปี 2010 ที่ 6.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็นสองเท่าในปี 2014

อดีตนายกรัฐมนตรี ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เคยเดินทางเยี่ยมอินเดียอย่างเป็นทางการในเดือนมกราคม 2012 ในฐานะอาคันตุกะของรัฐเนื่องในวันสาธารณรัฐของอินเดีย ถือเป็นสัญลักษณ์สำคัญถึงความสัมพันธ์อันดีระกว่างของประเทศ ในการเดินทางเยี่ยมเยียนครั้งนั้นได้มีการลงนามในข้อตกลงทวิภาคี 6 ฉบับ หนึ่งในนั้นคือสนธิสัญญาว่าด้วยการส่งนักโทษข้ามแดน

อดีตนายกรัฐมนตรี ประยุทธ์ จันทร์โอชา เคยเดินทางเยี่ยมอินเดียอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 16-18 มิถุนายน 2016 เข้าพบนายกรัฐมนตรีอินเดีย นเรนทระ โมที โดยมีการเพิ่มพูนข้อตกลงทางการค้าhttps://www.thairath.co.th/content/638820

 ความร่วมมือในด้านต่างๆ 
 ด้านการค้า 
ไทยและอินเดียมีความร่วมมือทางเศรษฐกิจระหว่างกันมาช้านาน มีหลักฐานว่าการค้าไทย-อินเดียเริ่มต้นตั้งแต่สมัยพระเจ้าอโศกมหาราชที่เผยแผ่พระพุทธศาสนาไปยังสยามกว่า 2,500 ปีมาแล้ว ไปจนถึงการค้ากับบริษัท East India Company ในสมัยอินเดียภายใต้การปกครองของอังกฤษ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการอพยพไปไทยของบรรพบุรุษของชาวไทยเชื้อสายอินเดียในปัจจุบัน

เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2568 ไทยและอินเดียได้แลกเปลี่ยนความเห็นเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจการค้าของประเทศ เพื่อช่วยผลักดันการค้า การลงทุน และการพัฒนาเศรษฐกิจของทั้งสองประเทศในอนาคต ฝ่ายไทยจึงได้เสนอให้อินเดียพิจารณาสานต่อการเจรจาจัดทำความตกลงการค้าเสรีไทย – อินเดีย ซึ่งขณะนี้มีเพียงการเปิดตลาดสินค้าส่วนแรก ให้เป็นความตกลงการค้าเสรีแบบครอบคลุม  ซึ่งจะครอบคลุมการค้าสินค้า การค้าบริการ การลงทุน และความร่วมมือทางเศรษฐกิจ เพื่อให้สอดรับกับนโยบายของทั้งสองประเทศที่ต้องการยกระดับความสัมพันธ์สู่การเป็นหุ้นส่วนยุทธศาสตร์

อินเดียเป็นคู่ค้าอันดับที่ 11 ของไทย และเป็นคู่ค้าอันดับที่ 1 ของไทยในภูมิภาคเอเชียใต้ การค้าไทย-อินเดีย มีมูลค่าการค้ารวมกว่า 17,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2567 โดยไทยส่งออกเม็ดพลาสติก, เคมีภัณฑ์, และอัญมณี ส่วนอินเดียส่งออกเครื่องเพชรพลอยและวัตถุดิบต่างๆ โดยไทยเกินดุลการค้ากว่า 65,377 ล้านบาท และขยายตัวกว่า 85%

เมื่อปี 2566 อินเดียเป็นคู่ค้าลำดับที่ 11 ของไทย มีมูลค่าการค้ารวม 16,044.9 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือ 555,217 ล้านบาท สัดส่วนราว 2.8 % ของการค้ารวมของไทยสินค้าส่งออกสำคัญของไทยไปอินเดีย ได้แก่ สินค้าส่งออก เม็ดพลาสติก เคมีภัณฑ์ 
ไขมันและน้ำมันจากพืชและสัตว์ อัญมณีและเครื่องประดับ เหล็ก เหล็กกล้าและผลิตภัณฑ์
สินค้านำเข้า เครื่องเพชรพลอย อัญมณี เงินแท่งและทองคำ เครื่องจักรกลและส่วนประกอบ เคมีภัณฑ์ พืชและผลิตภัณฑ์จากพืช สินแร่โลหะอื่น ๆ เศษโลหะและผลิตภัณฑ์

 ด้านการทหาร 
ไทยและอินเดียมีความร่วมมือด้านความมั่นคงและการทหารในหลากหลายรูปแบบ อาทิ ความร่วมมือระหว่างสำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ กองทัพไทย – อินเดียทั้งสามเหล่าทัพในรูปแบบการประชุมเป็นประจำทุกปีและการฝึกซ้อมรบร่วมและการลาดตระเวนร่วมอย่างต่อเนื่อง

 การเปรียบเทียบ 
  สาธารณรัฐอินเดีย  ราชอาณาจักรไทย ตราแผ่นดิน 100px 100px ธงชาติ   ประชากร 1,324,171,354 คน 68,863,514 คน พื้นที่ 3,287,263 ตร.กม.</sup> (1,269,219 ตร.ไมล์) 513,120 ตร.กม.</sup> (198,120 ตร.ไมล์) ความหนาแน่น 416.6 คน/ตร.กม.</sup> (1,079 คน/ตร.ไมล์) 132.1 คน/ตร.กม.</sup> (342.1 คน/ตร.ไมล์) เมืองหลวง นิวเดลี กรุงเทพมหานคร เมืองที่ใหญ่ที่สุด มุมไบ – 12,478,447 คน (เขตปริมณฑล 18,414,288 คน) กรุงเทพมหานคร – 8,305,218 คน (เขตปริมณฑล 10,624,700 คน) การปกครอง ประชาธิปไตยระบบรัฐสภา ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ประมุขแห่งรัฐ ประธานาธิบดี: เทราปที มุรมู พระมหากษัตริย์: พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว หัวหน้ารัฐบาล นายกรัฐมนตรี: นเรนทระ โมที นายกรัฐมนตรี: อนุทิน ชาญวีรกูล ภาษาราชการ 
 ภาษาฮินดี
 ภาษาอังกฤษ ภาษาไทย ศาสนาหลัก 
 ฮินดู 79.8%, 
 อิสลาม 14.2%, 
 อิสลาม 4.3%, 
 อื่น ๆ 1.7% 
 พุทธ 94.6%, 
 อิสลาม 4.2%, 
 คริสต์ 2.3%, 
 อื่น ๆ 0.1% กลุ่มชาติพันธุ์ 
 ฮินดี 41%, 
 เบงกอล 8.1%, 
 อื่น ๆ 32.9% 
 ไทย 76.4%, 
 จีน 14%, 
 อื่น ๆ 12% จีดีพี (ราคาตลาด) 3.050 ล้านล้านดอลลาร์ (ต่อหัว 2,191 ดอลลาร์) 516 พันล้านดอลลาร์ (ต่อหัว 7,607 ดอลลาร์) ค่าใช้จ่ายทางทหาร 63.9 พันล้านดอลลาร์ 5.69 พันล้านดอลลาร์

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น


Lokesh, Chandra, & International Academy of Indian Culture. (2000). Society and culture of Southeast Asia: Continuities and changes. New Delhi: International Academy of Indian Culture and Aditya Prakashan. 
R. C. Majumdar, Study of Sanskrit in South-East Asia
R. C. Majumdar, Ancient Indian colonisation in South-East Asia.
R. C. Majumdar, Champa, Ancient Indian Colonies in the Far East, Vol.I, Lahore, 1927. 
R. C. Majumdar, Suvarnadvipa, Ancient Indian Colonies in the Far East, Vol.II, Calcutta,
R. C. Majumdar, Kambuja Desa Or An Ancient Hindu Colony In Cambodia, Madras, 1944
R. C. Majumdar, Hindu Colonies in the Far East, Calcutta, 1944, 
R. C. Majumdar, India and South-East Asia, I.S.P.Q.S. History and Archaeology Series Vol. 6, 1979, .
R. C. Majumdar, History of the Hindu Colonization and Hindu Culture in South-East Asia
Rejaul Karim Laskar, "India-Thailand Relations", The Assam Tribune, June 23, 2011 



อินเดีย
ไทย