โบสถ์คาทอลิกนักบุญฟิลิปและยากอบ หัวไผ่

โบสถ์คาทอลิกนักบุญฟิลิปและยากอบ หัวไผ่ เป็นโบสถ์คริสต์นิกายโรมันคาทอลิก ภายใต้การดูแลของเขตมิสซังจันทบุรี ตั้งอยู่เลขที่ 70 บ้านหัวไผ่ อำเภอพานทอง จังหวัดชลบุรี มีที่ดินในปกครองประมาณ 13,000 ไร่ คุณพ่อมาธือแรง ฟรองซัวส์ มารี เกโกได้บุกเบิกและก่อตั้งแผ่นดินหัวไผ่ในปี พ.ศ. 2415 พร้อมกับครูสอบศาสนาชาวจีนสองสามคน ในที่ราบระหว่างเมืองแปดริ้ว และเมืองพนัส ที่ราบโล่งนี้ไม่มีคนอาศัยอยู่แต่เป็นที่อาศัยของช้างป่าดุร้าย มิชชันนารีผู้ไม่ย่อท้อต่อความเหนื่อยล้า ไม่กี่ปีต่อมาก็ได้รวบรวมเกษตรกรให้ทำนาอยู่ในที่ราบนี้ และได้สร้างโบสถ์ถาวรหลังแรก แทนโบสถ์น้อยหลังเก่าที่ใช้เป็นทั้งที่เก็บของ และโบสถ์น้อย เสร็จสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2423 ได้ยกถวายแด่ท่านนักบุญฟิลิปและยากอบ

ประวัติ
 โบสถ์หลังที่ 1 
โบสถ์หลังแรกนั้นเริ่มก่อสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2422 โดยบาทหลวงมาธือแรง ฟรังซัว มารี เกโก บาทหลวงเกโกได้อพยพชาวบ้าน และทาสมาทำการสำรวจหาพื้นที่ใหม่ ซึ่งเป็นพื้นที่ป่ารกร้างว่างเปล่าประมาณ 15,000 ไร่ (ปัจจุบัน 13,000 ไร่) ไม่มีคนอาศัย มีแต่พวกสัตว์ร้าย บาทหลวงเกโกได้ซื้อปืนแก๊ป ปืนคาบหิน มากกว่า 30 กระบอกและปืนตั้งอีก 3 กระบอกสำหรับไล่ช้าง และสัตว์ร้ายต่าง ๆ ท่านปลูกบ้านไว้หลายหลัง และโบสถ์ชั่วคราวอีกหลังหนึ่งตรงใจกลางของพื้นที่ (ต่อมาให้ชื่อว่าโบสถ์นักบุญฟิลิปและยากอบ)หน้า97


 โบสถ์หลังที่ 2  
บาทหลวงยาโกเบ แจง เกิดสว่างมารับหน้าที่เป็นอธิการโบสถ์แทนบาทหลวงอเล็กซิส บาทหลวงยาโกเบ แจง เห็นว่าสภาพโบสถ์หลังที่บาทหลวงเกโกสร้างไว้นั้นชำรุดแล้ว จึงได้ส่งคำร้องขออนุญาตสร้างโบสถ์หลังใหม่กับพระคุณเจ้าเรอเน แปร์รอส และก็ได้รับการอนุมัติในเวลาต่อมา บาทหลวงยาโกเบ แจง จึงเริ่มลงมือในการสร้างโบสถ์หลังใหม่ขึ้น โดยลักษณะของโบสถ์เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ยาวประมาณ 8-10 ห้อง มีเสาร่วมในการรับโครงสร้างหลังคา จั่วมีขนาดใหญ่เนื่องจากอาคารมีขนาดกว้างมาก และมีเสาริมผนังที่ยึดผนังอาคารการวางตัวอาคารวางในแกนนอนยาวในทางทิศตะวันออก ภายในแบ่งเป็น 2 ส่วนใหญ่ ๆ คือ ส่วนโถงทางเข้าด้านหน้า และส่วนร่วมชุมนุมประกอบพิธีกรรม ทั้งสองส่วนถูกแบ่งด้วยระดับพื้นเตี้ย ๆ ด้านหน้าบริเวณศักดิ์สิทธิ์ประกอบไปด้วยแท่นบูชา ที่นั่งประธาน ตู้เก็บศีลมหาสนิท โดยที่มีรูปนักบุญอยู่เหนือพระแท่นบูชา และในส่วนของที่ชุมนุมประกอบไปด้วยที่นั่งของสัตบุรุษ ซึ่งแยกฝั่งซ้ายเป็นส่วนของผู้หญิง และฝั่งขวาเป็นส่วนของผู้ชาย มีการเจาะช่องเปิดด้านข้างของอาคาร มีประตูทางเข้าด้านหน้า 3 ประตู

และโบสถ์หลังที่สองหลังนี้เอง เคยเป็นที่อภิเษกบาทหลวงยาโกเบ แจง เกิดสว่าง เป็นมุขนายกไทยคนแรก โดยพระคุณเจ้าเรอเน แปรรอสเป็นผู้อภิเษกให้ เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2488 และหลังจากได้รับการอภิเษกแล้วพระคุณเจ้ายาโกเบ แจง ยังได้ใช้โบสถ์หัวไผ่เป็นสำนักมิสซังแห่งแรกอีกด้วย (ซึ่งต่อมาได้ย้ายไปทำการที่อำเภอศรีราชาแทนในสมัยของ พระคุณเจ้า ฟรังซิส เซเวียร์ สงวน สุวรรณศรี) ปัจจุบันโบสถ์หลังที่ 2 นี้ได้แปรสภาพเป็นอาคารสงบ ในสมัยของบาทหลวงเอวเยน บุญชู ระงับพิศม์จนถึงปัจจุบัน

 โบสถ์หลังที่ 3  
บาทหลวงเอวเยนบุญชู ระงับพิษม์มาเป็นอธิการโบสถ์ ได้ทำการสร้างโบสถ์หลังที่ 3 ขึ้นแทนหลังเดิมที่ชำรุดจากการใช้งานและสงคราม โบสถ์หลังที่ 3 เป็นโบสถ์ทรงไทยยาว 36 วา หรือ 72 เมตร (ตามการตรึงพระเยซูที่กางเขนเมื่ออายุ 36 ปี) ความกว้าง 11 วา หรือ 22 เมตร สูง 2 ชั้น ลักษณะเป็นทรงไทยด้านหน้าของวัดประกอบด้วยยอดสุดมีกางเขน แทนช่อฟ้า ใบระกา และหางหงษ์ มีจั่วหลังคาทรงสูง และมีแปรองรับจันทัน คานรองรับด้วยคันทวยหรือท้าวแขนที่ชายคา มีประตูทางเข้าด้านหน้า 3 ประตู ด้านข้างด้านละ 1 ประตู ทั้งหมดมีทรงเปนจั่วแหลม และมีบัวหัวเสาทุกประตู ผนังก่อซีเมนต์ ด้านในประกอบไปด้วยชีบอรีอุมที่คลุมเหนือพระแท่นไว้ ซึ่งชีบอรีอุมนี้มีลักษณะเป็นทรงไทยมีช่อฟ้าเป็นกางเขน ใบระกา และหางหงษ์สวยงาม ตรงกลางของชีบอรีอุมได้ห้อยกางเขนประธานของวัดไว้ ซึ่งปัจจุบันได้นำไปติดไว้ที่ผนังแทน ผนังด้านหลังของพระแท่นบูชาวาดเป็นรูปกลุ่มลายพุ่มข้าวบิณฑ์ เสารองรับน้ำหนักของวัดจะประดับด้วยบัวหัวเสารูปกาบไผ่ และใบหอก และมีกรอบลายนูนต่ำลายลูกฟักลายประจำยาม จะต่อลายกันด้วยลายก้ามปูลายประจำยามบนผนังชั้นลอยของวัดทั้งหลัง และฝ้าเพดานของวัดมีลายดาวเพดาน หรือกลุ่มดาวกระจาย ทั่วทั้งเพดานวัด และหน้าต่างประกอบไปด้วยกระจกสีสวยงาม มีแท่นตู้ศีลศักดิ์สิทธิ์และแท่นนั้นก็มีลักษณะมีชีบอรีอุมคุลมไว้เช่นกันแต่มีขนาดย่อมกว่า โดยมีบาทหลวงเอวเยน บุญชู เป็นผู้ออกแบบและควบคุมการสร้างด้วยตนเอง มูลค่า 1,700,000 บาท ลงมือสร้างครั้งแรกเมื่อ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2503 วางศิลาฤกษ์เมื่อ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2503 เปิดเสกเมื่อ 11 พฤษภาคม ปี พ.ศ. 2508 รวมระยะเวลาการสร้างทั้งหมด 5 ปีหน้า 56 โบสถ์หลังที่ 3  เคยเป็นที่อภิเษกพระคุณเจ้าเทียนชัย สมานจิต เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2514หน้า 150 

โบสถ์หัวไผ่หลังปัจจุบันนี้มีลักษณะพิเศษคือมีชีบอรีอุมครอบพระแท่นไว้ เนื่องจากโบสถ์คาทอลิกในประเทศไทยไม่มีโบสถ์หลังไหนมีชีบอรีอุมครอบพระแท่นเช่นหลังนี้มาก่อนและในตอนนี้ โบสถ์หลังนี้อยู่ในการบูรณะ เนื่องจากฝ้าเพดานเริ่มผุและพังทลายลงมา คานปูนด้านล่างของโบสถ์เริ่มกร่อนแตกร้าว เนื้อปูนเสื่อมสภาพ มากกว่า 70 เปอร์เซนต์ หลังจากทีมสำรวจของโบสถ์ได้ทำการสำรวจแล้ว บาทหลวงยอห์น บัปติส วีเชียร ฉันทพิริยะกุลซึ่งเป็นอธิการโบสถ์ในขณะนั้นมีความว่า เห็นสมควรที่จะต้องดำเนินการการรื้อถอนตัวโบสถ์หลังปัจจุบัน และดำเนินการสร้างโบสถ์หลังหลังใหม่ต่อไป

 โบสถ์น้อย 
บาทหลวงเอวเยนได้ให้ความสำคัญและส่งเสริมความศรัทธาต่อแม่พระ โดยให้ชนแต่ละกลุ่มของตนหาที่เหมาะสมที่จะสร้างโรงสวดขึ้นที่เรียกว่า โบสถ์น้อยประจำหมู่บ้าน เพื่อให้ชนกลุ่มนั้น ๆ ได้ร่วมสวดภาวนา และมีการฉลองโบสถ์น้อยปีละครั้ง โดยสัตบุรุษร่วมกันตั้งชื่อโบสถ์น้อย ดังนี้หน้า56
 โบสถ์น้อยแม่พระประจักษ์ที่ลูร์ด เนินวัด
ใช้พื้นที่ของโบสถ์หลังแรกที่บาทหลวงเกโกสร้างขึ้น นำมาถมดินจนสูงแล้วสร้างถ้ำแม่พระประจักษ์ที่ลูร์ดจำลอง มีเนื้อที่ 639 ไร่เศษ
 โบสถ์น้อยแม่พระที่พึ่งแห่งปวงชน เนินท่าข้าม
ตั้งอยู่บนถนน 315 ตัดกับถนนเส้น 3127 ห่างจากตัวโบสถ์ไปทางทิศตะวันออก เนื้อที่ 3,430 ไร่เศษ
 โบสถ์น้อยแม่พระนิจจานุเคราะห์ เนินคู้-กระพังบอน 
ตั้งอยู่ซอยโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโคกขี้หนอน (สถานีอานามัย บ้านหัวไผ่) ห่างจากตัวโบสถ์ทางทิศใต้ เนื้อที่ 2,379 ไร่เศษ
 โบสถ์น้อยแม่พระมหาชัย เนินกลม 
ตั้งอยู่บนถนน 3127 ห่างจากตัวโบสถ์ไปทางตะวันตกเฉียงใต้ เนื้อที่ 2,995 ไร่เศษ
 โบสถ์น้อยแม่พระฟาติมา เนินชวดล่าง 
ตั้งอยู่บริเวณโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองตีนนก ห่างจากตัวโบสถ์ไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ เนื้อที่ 105 ไร่เศษหน้า27

 ลำดับอธิการโบสถ์ 
 ลำดับที่ รายนาม ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. สิ้นสุดตำแหน่ง พ.ศ. 1 บาทหลวงมาธือแรง ฟรังซัว มารี เกโก (M. Mathurin Francois marie GUEGO) 2415  2439 2 บาทหลวงจืลส์ กียู (M. Jules GUIILOU) 2439  2448 3 ฯพณฯ เรอเน มารี โยเซ แปรรอส (Mgr. Rene Marie Joseph PERROS)2448  2450 4 บาทหลวงจืลส์ กียู (M. Jules GUIILOU) 2450  2460 5 บาทเหลวงเออเยน เล็ตเชอร์ (M.Eugene LOETSCHER) 2460  2462 6 บาทหลวงเลออง ฟรองซัวส์ แปรูดง (M. Leon Francois PERROUDON) 2462  2464 7 บาทหลวงอเล็กซิส (เปโตร-ยออากิม) กิม 2464  2472 8 ฯพณฯ ยาโกเบ หลุยส์ แจง เกิดสว่าง 2472  2482 9 บาทหลวงยออากิม (เปาโล เทว) เทพวันท์ ประกอบกิจ 2482  2483 10 ฯพณฯ ยาโกเบ หลุยส์ แจง เกิดสว่าง 2483  2487 11 บาทหลวงร็อค สนิท วรศิลป์ 2487  2498 12 บาทหลวงเอวเยน บุญชู ระงับพิษ 2498  2509 13 บาทหลวงเปโตร สุเทพ นามวงศ์ 2509  2515 14 บาทหลวงยอแซฟ เศียร โชติพงษ์ 2515  2518 15 บาทหลวงเปาโล เมธี วรรณชัยวงศ์ 2518  2523 16 บาทหลวงเปโตร แสวง สามิภักดิ์ 2523  2526 17 บาทหลวงเปโตร สมัคร เจ็งสืบสันต์ 2526  2533 18 บาทหลวงยอแซฟ เฉลิม กิจมงคล 2533  2539 19 บาทหลวงลูกา บรรจง พานุพันธ์ 2539  2543 20 บาทหลวงยอห์น บัปติส เพิ่มศักดิ์ เสรีรักษ์ 2543  2548 21 บาทหลวงดอมินิก วีระชน นพคุณทอง 2548  2549 22 บาทหลวงยอแซฟ ปรีชา สกุลอ่อน 2549  2553 23 บาทหลวงซีมอน เศกสม กิจมงคล 2553  2558 24 บาทหลวงยอห์น บัปติสต์ วิเชียร ฉันทพิริยะกุล 2558  2563 25 บาทหลวงเปาโล ทรงวุฒิ วงศ์ศิริโรจน์ 2563  2568 26 บาทหลวงโยเซฟ อังคาร เจริญสัตย์สิริ  2568  ปัจจุบัน

อ้างอิง
 เชิงอรรถ

 บรรณานุกรม 

  หน้า 48-65, 87-96
  หน้า 25-32
  หน้า 115-117, 118-123, 143-146 

หมวดหมู่:โบสถ์คาทอลิกในประเทศไทย
หมวดหมู่:ศาสนสถานในจังหวัดชลบุรี
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอพานทอง
หมวดหมู่:ก่อตั้งในสยามในปี พ.ศ. 2423