สารานุกรมภาษาไทย

การจัดทำสารานุกรมในภาษาไทย เริ่มเมื่อปี พ.ศ. 2486 โดยราชบัณฑิตยสถาน แต่ก็หยุดชะงักไป จนกระทั่งถึง พ.ศ. 2497 จอมพลแปลก พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี (ในตำแหน่งบังคับบัญชาราชบัณฑิตยสถาน) ในขณะนั้น ได้เสนอให้ราชบัณฑิตยสถานวางโครงการจัดทำสารานุกรมไทยขึ้นมาใหม่ แล้วเสนอต่อนายกรัฐมนตรี และคณะรัฐมนตรีได้พิจารณาอนุมัติตั้งคณะบรรณาธิการทำสารานุกรม โดยมี พระยาอนุมานราชธน (ยง เสฐียรโกเศศ) เป็นประธานคนแรก โดยได้จัดทำในชื่อ สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ซึ่งถือเป็นสารานุกรมเล่มแรกในประเทศไทย โดยจัดทำเดือนละ 2 เล่ม เล่มละ 2 หน้ายก และจัดพิมพ์รวมเล่มเป็นขนาดใหญ่ โดยจัดพิมพ์ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2498 ซึ่งปัจจุบันจัดพิมพ์ครบทุกตัวอักษรแล้ว โดยใช้เวลาถึง 60 ปี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2498 - 2558 รวม 30 เล่ม

ในปี พ.ศ. 2506 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง “มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร” หรือชื่อเดิมคือ “โครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว” (ในขณะนั้น) โดยมีจุดประสงค์เพื่อจัดทำสารานุกรมไทยโดยรวบรวมความรู้จากทุกสาขาวิชาแขนงต่างๆ เพื่อให้นักเรียน นักศึกษา และประชาชนทั่วไป ได้มีโอกาสอ่านและศึกษาจากสารานุกรมไทยนี้ด้วยตนเอง โดยได้จัดพิมพ์หนังสือสารานุกรมเล่มแรกเมื่อปี พ.ศ. 2516 จนถึงปัจจุบันจัดพิมพ์ไปแล้ว 45 เล่ม นอกจากนี้ยังมีหนังสือ สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก, หนังสือสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ ฉบับเสริมการเรียนรู้ เป็นต้น

 ตัวอย่างสารานุกรมภาษาไทย 
 หนังสือ 
 สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสภา (2498 - ปัจจุบัน: 30 เล่ม)
 สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ (2516 - ปัจจุบัน: 46 เล่ม)
 สารานุกรมไทย โดย อุทัย สินธุสาร (2516: 25 เล่ม)
 พจนะ-สารานุกรมฉบับทันสมัย โดย เปลื้อง ณ นคร (2518: เล่ม 1 พจนานุกรม, เล่ม 2 สารานุกรม)
 สารานุกรมประวัติศาสตร์ไทย (2517) และ สารานุกรมวัฒนธรรมไทย โดย ส.พลายน้อย
 สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก (2542: 1 เล่ม)
 สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ ฉบับเสริมการเรียนรู้ (2548 - ปัจจุบัน: 24 เล่ม)
 สารานุกรมไทย ฉบับเฉลิมพระเกียรติ ในโอกาสฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี (2550: 1 เล่ม)
 Britannica Concise Encyclopedia ฉบับภาษาไทย (2551: 3 เล่ม)
 สารานุกรมไทย ฉบับเทิดพระเกียรติ "ธรรมิกราชาธิคุณ" (2560: 1 เล่ม)
 สารานุกรมไทย ฉบับผู้สูงวัย (2560: 1 เล่ม)
 สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ ฉบับสาระรอบรู้สำหรับเด็ก (2564 - ปัจจุบัน: 1 เล่ม)
 สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ ฉบับการ์ตูน (2568 - ปัจจุบัน: 8 เล่ม)

 ออนไลน์ 
 วิกิพีเดียภาษาไทย
 คลังปัญญาไทย
 ฐานข้อมูลการเมืองการปกครอง สถาบันพระปกเกล้า 

 อ้างอิง 


หมวดหมู่:สารานุกรม
หมวดหมู่:สารานุกรมไทย