หมัก กื๋ว

มั่ว จิ่ว (, , ;  หรือ ; ค.ศ. 1655 – 18 กรกฎาคม ค.ศ. 1735) หรือ หมัก กื๋ว เป็นชาวจีนลี้ภัยที่สถาปนาราชรัฐห่าเตียน (เมืองพุทไธมาศ) และขึ้นครองเป็นเจ้าเมืององค์แรก เขามีบทบาทในความสัมพันธ์ระหว่างกัมพูชากับราชสำนักเหงียนเวียดนามBruce McFarland Lockhart, William J. Duiker Historical dictionary of Vietnam 2006 Page 228 "Mạc Cửu (1655–1736) A Chinese immigrant who established his family in the Hà Tiên area of the Mekong Delta. ... he threw in his lot with the Vietnamese"

เขาเกิดที่เหลย์โจว มณฑลกวางตุ้งที่ขณะนั้นอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์หมิงใต้ โดยมีชื่อเกิดว่า "หมัก กิ๊ญ กื๋ว" (, , ) ซึ่งอาจสร้างความสับสนได้ง่ายกับผู้นำบางพระองค์ในราชวงศ์หมัก เช่น หมัก กิ๊ญ จี๋, หมัก กิ๊ญ กุง, หมัก กิ๊ญ ควาน และหมัก กิ๊ญ หวู ดังนั้น พระองค์จึงทรงเปลี่ยนพระนามเป็น "หมัก กื๋ว" (, )Hà Tiên trấn Hiệp trấn Mạc thị gia phả จากนั้นหมัก กื๋วตัดสินใจอพยพไปเวียดนามเพื่อขยายธุรกิจĐại Nam liệt truyện tiền biên, vol. 6ในช่วงประมาณระหว่าง ค.ศ. 1687 ถึง 1695Thien Do Vietnamese Supernaturalism: Views from the Southern Region 2012 "Đại Nam Nhât Thông Chí does not record what date Mạc Cửu first came to this Cambodian port to develop it and surrounding areas. He offered Hà Tiên province to the Nguyeễn in 1714. See Đại Nam Nhât Thông Chí, vol. 2 กษัตริย์กัมพูชาพระราชทานตำแหน่งภาษาเขมรว่า ออกญา () และสนับสนุนให้อพยพไปยังบันทายมาศ ซึ่งช่วงแรกเขาทำหน้าที่เป็นหัวหน้าชุมชนชาวจีนขนาดเล็กแห่งหนึ่ง 
เขาสร้างกาสิโนที่นั้นและเริ่มร่ำรวย จากนั้นดึงดูดชาวจีนให้เข้ามาตั้งถิ่นฐานใหม่ และสร้างหมู่บ้าน 7 แห่งที่เกาะฟู้โกว๊ก, หลุงกี่ (แกบ), เกิ่นบต (กำปอด), เฮืองอุ๊ก (สีหนุวิลล์ในปัจจุบัน), ซ้าเค (สักซ้า) และก่าเมา ชาวจีนสถาปนาเมืองของตนที่ห่าเตียน อย่างไรก็ตาม พื้นที่นี้มีโครงสร้างการเมืองสองแบบ โดยหมัก กื๋วปกครองชาวจีนท้องถิ่นและชาวเวียดนาม ส่วนชาวเขมรยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของ ออกญาราชเศรษฐี () จนกระทั่งการทัพของสยามโค่นล้มระบบท้องถิ่นใน ค.ศ. 1771 หมัก กื๋วถูกจับกุมและนำตัวไปกรุงเทพ เขาไม่มีโอกาสกลับไปยังห่าเตียนจนกระทั่งเกิดความขัดแย้งทางการเมืองในสยาม

หลังจากนั้น หมัก กื๋วหันไปสวามิภักดิ์ต่อขุนนางเหงียนแห่งเวียดนาม เขาส่งบรรณาการแก่ราชสำนักเหงียนใน ค.ศ. 1708 และได้รับตำแหน่ง ต๋งบิญ แห่งห่าเตียน และตำแหน่ง กื๋วหง็อกเหิ่ว () ต่อมาใน ค.ศ. 1715 ธรรรมราชาที่ 3 หรือ หญัก อง เทิม () กษัตริย์กัมพูชา เข้ารุกรานห่าเตียนด้วยกำลังสนับสนุนจากสยาม เพื่อนำดินแดนที่สูญเสียไปกลับคืนมา หมัก กื๋วประสบความพ่ายแพ้และหลบหนีไปที่หลุงกี่ (ปัจจุบันคือเมืองแกบในประเทศกัมพูชา) ทางกัมพูชาจึงเข้าปล้นเมืองห่าเตียนและถอนทัพกลับ หมัก กื๋วกลับมาที่ห่าเตียนและสร้างปราสาทเพื่อป้องกันพื้นที่ของตนจากการโจมตี เขาเสียชีวิตในวันที่ 16 กรกฎาคม ค.ศ. 1735

หมักเทียนตื๊อ ลูกชายของหมักกับสตรีจากเบียนฮหว่า เกิดใน ค.ศ. 1718 เขายังมีลูกสาวชื่อ หมัก กีม ดิ่ญ ที่แต่งงานกับลูกชายของ เจิ่น เถื่อง เซวียน นายพลชาวจีนผู้ถูกเนรเทศ ลูกหลานของหมัก กื๋วดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองห่าเตียนจนกระทั่งตำแหน่งถูกยุบเลิกโดยราชวงศ์เหงียนของเวียดนามใน ค.ศ. 1832

อ้างอิง

ข้อมูล

 Nicholas Sellers, The Princes of Hà-Tiên (1682-1867): the Last of the Philosopher-Princes and the Prelude to the French Conquest of Indochina: a Study of the Independent Rule of the Mac Dynasty in the Principality of Hà-Tiên, and the Establishment of the Empire of Vietnam, Brussels, Thanh-long, 1983.

หมวดหมู่:ผู้ปกครองห่าเตียน
หมวดหมู่:ชาวกัมพูชาเชื้อสายจีน
หมวดหมู่:ชาวเวียดนามเชื้อสายจีน
หมวดหมู่:บุคคลจากมณฑลกวางตุ้ง
หมวดหมู่:บุคคลในสมัยราชวงศ์หมิง
หมวดหมู่:นายพลจากมณฑลกวางตุ้ง
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ผู้ทรงก่อตั้ง
หมวดหมู่:ออกญา