พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า

พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เป็นพิพิธภัณฑ์ที่จัดแสดงพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2551 ที่พระตำหนักเดิมของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าภายในวังสระปทุม

 ประวัติ 

พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าตั้งอยู่ที่ พระตำหนักใหญ่ ซึ่งเป็นพระตำหนักที่เคยเป็นที่ประทับของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า พระตำหนักแห่งนี้เป็นที่ประทับของพระองค์ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2459 จนกระทั่งเสด็จสวรรคตในปี พ.ศ. 2498 พระตำหนักใหญ่สร้างเสร็จเมื่อราวปี พ.ศ. 2457–2458 การตกแต่งภายในทรงออกแบบด้วยพระองค์เอง โดยให้ความสำคัญกับทิศทางการไหลของลมในแต่ละฤดูกาล หลังจากที่พระองค์สวรรคตแล้ว พระตำหนักดังกล่าวได้ถูกส่งต่อไปยังสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พระสุณิสา (ลูกสะใภ้) ของพระองค์ ก่อนที่จะส่งต่อไปยังสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเมื่อสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีเสด็จสวรรคต

เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2548 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีทรงก่อตั้งมูลนิธิสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าเพื่อรวบรวมและทำหน้าที่เป็นศูนย์ข้อมูลรายละเอียดเกี่ยวกับพระประวัติและพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ซึ่งทรงเป็นที่รู้จักจากการจัดนิทรรศการศิลปะและวัฒนธรรมสยามในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมายุ 80 พรรษาของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2550 พระองค์ทรงมีพระราชดำรัสขอให้ใช้พระตำหนักแห่งนี้เพื่อจัดแสดงพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า การประกาศดังกล่าวได้ตามมาด้วยการเปิดพิพิธภัณฑ์เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2551 ซึ่งตรงกับวันคล้ายวันสวรรคตปีที่ 53 โดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ณ พระตำหนักใหญ่

พระตำหนักและพิพิธภัณฑ์ถูกจำกัดการเข้าถึง เนื่องจากตั้งอยู่ในบริเวณวังสระปทุม ซึ่งปัจจุบันใช้เป็นที่ประทับของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชมโดยต้องมีการนัดหมายเป็นพิเศษเท่านั้น

 นิทรรศการ 
พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ประกอบด้วยส่วนนิทรรศการหลักและส่วนนิทรรศการพระตำหนักใหญ่ นิทรรศการส่วนหน้าจะนำเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับประวัติของอาคารรวมถึงพระประวัติของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า นิทรรศการส่วนหลังรวบรวมของสะสมที่แยกออกเป็น 3 ช่วงเวลา ซึ่งสอดคล้องกับช่วงพระชนมายุของพระราชโอรสคือสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก

ชั้นสองของพระตำหนักมีห้องพระบรรทมที่เปิดออกไปสู่พระระเบียงซึ่งสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าทรงเป็นประธานในพระราชพิธีราชาภิเษกสมรส

 อ้างอิง 

สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า
สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า