เซลล์ประสาทสั่งการบน

เซลล์ประสาทสั่งการบน ( ตัวย่อ UMN)
เป็นเซลล์ประสาทสั่งการที่พบในเปลือกสมองและก้านสมอง และส่งกระแสประสาทเพื่อกระตุ้นอินเตอร์นิวรอนและเซลล์ประสาทสั่งการล่าง () ให้ทำงาน ซึ่งก็จะส่งกระแสประสาทต่อไปยังกล้ามเนื้อเพื่อให้หดเกร็งหรือคลายตัว
UMN ในเปลือกสมองโดยหลักเป็นแหล่งก่อการเคลื่อนไหวใต้อำนาจจิตใจ

UMN เป็นเซลล์พีระมิดประเภทที่ใหญ่กว่าในเปลือกสมอง
คือมีเซลล์พีระมิดยักษ์ (giant pyramidal cell) ที่เรียกว่า เซลล์เบ็ตซ์ และพบอยู่ใต้เปลือกสมองในชั้นที่ 5 (layer V) ของคอร์เทกซ์สั่งการปฐมภูมิ (primary motor cortex)
เซลล์เบ็ตซ์เป็นเซลล์ประสาทที่ใหญ่สุดในสมองคือมีเส้นผ่าศูนย์กลางเกือบถึง 

คอร์เทกซ์สั่งการปฐมภูมิ หรือ precentral gyrus เป็นบริเวณสำคัญที่สุดบริเวณหนึ่งในสมองกลีบหน้า
เป็นรอยนูน (gyrus) ด้านหลังสุดของสมองกลีบหน้าโดยอยู่หน้าร่องกลาง (central sulcus)

เส้นใยประสาทของ UMN ส่งออกจาก precentral gyrus ไปสุดที่ก้านสมองโดยจะข้ามไขว้ทแยง (decussate) ภายในก้านสมองส่วนท้าย (medulla oblongata) รวมเป็น corticospinal tract ด้านข้าง (lateral) ของไขสันหลังแต่ละข้าง
ส่วนเส้นใยประสาทที่ไม่ข้ามไขว้ทแยงก็จะดำเนินผ่านก้านสมองส่วนท้ายรวมเป็น anterior corticospinal tract
ใยประสาทจะดำเนินลงตามไขสันหลังไปที่รากเส้นประสาทไขสันหลัง (spinal nerve root) ในระดับที่สมควร
ที่จุดนี้ UMN จะเชื่อมผ่านไซแนปส์กับ LMN ซึ่งแต่ละตัวจะมีแอกซอนที่ส่งไปยังใยกล้ามเนื้อหนึ่ง ๆ

เซลล์ประสาท UMN เชื่อมสมองกับไขสันหลังในระดับที่สมควร เป็นจุดที่ LMN ส่งกระแสประสาทต่อไปยังกล้ามเนื้อ
UMN ใช้สารสื่อประสาทกับ LMN ซึ่งอาศัยตัวรับสารสื่อประสาทโดยเฉพาะ คือ glutamatergic receptor

นักประสาทวิทยาชาวอังกฤษ คือ เซอร์วิลเลียม เกาวส์ (William Gowers) ได้บัญญัติคำว่า upper motor neuron ในปี 1886 

 วิถีประสาท 
เซลล์ประสาทสั่งการบนส่งแอกซอนผ่านวิถีประสาทหลายวิถีภายในระบบประสาทกลาง
	 ลำเส้นใยประสาท  วิถีประสาท  หน้าที่
 	 corticospinal tract 
	 จากคอร์เทกซ์สั่งการไปยังเซลล์ประสาทสั่งการล่างใน anterior horn ของไขสันหลัง
	 หน้าที่สำคัญก็คือควบคุมการเคลื่อนไหวแขนขาใต้อำนาจจิตใจ และควบคุมการปรับท่าทางร่างกายใต้อำนาจจิตใจด้วย
 	 corticobulbar tract 
	 จากคอร์เทกซ์สั่งการไปยังนิวเคลียสต่าง ๆ ในพอนส์และก้านสมองส่วนท้าย
	 ควบคุมกล้ามเนื้อที่ใบหน้าและขากรรไกร มีหน้าที่เกี่ยวกับการกลืนและการขยับลิ้น
 	 colliculospinal tract (tectospinal tract) 
	 จาก superior colliculus ไปยังเซลล์ประสาทสั่งการล่าง
	มีหน้าที่ปรับตำแหน่งศีรษะเหนืออำนาจจิตใจเพื่อตอบสนองต่อข้อมูลทางตา
 	 rubrospinal tract 
	 จาก red nucleus ไปยังเซลล์ประสาทสั่งการล่าง
	 มีบทบาทปรับตำแหน่งแขนเหนืออำนาจจิตใจโดยตอบสนองต่อข้อมูลการทรงตัว และช่วยพยุงร่างกาย
 	 vestibulospinal tract 
	 จาก vestibular nuclei ซึ่งแปลผลข้อมูลจากหลอดกึ่งวงกลม
	 มีหน้าที่ปรับท่าทางเพื่อรักษาความสมดุล
 	 reticulospinal tract 
	 จาก reticular formation 
	 ควบคุมการเคลื่อนไหวเหนืออำนาจจิตใจและช่วยทรงตัว

 รอยโรค 
รอยโรคที่ UMN ซึ่งเรียกว่า pyramidal insufficiency อาจเกิดที่วิถีประสาทเหนือส่วน anterior horn ของไขสันหลัง
ซึ่งอาจมีเหตุจากโรคหลอดเลือดสมอง โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง ไขสันหลังบาดเจ็บ หรือสมองบาดเจ็บ
ปัญหาเกี่ยวกับกล้ามเนื้อที่กว้างขวางและแตกต่างกันอาจจัดรวม ๆ กันว่าเป็นอาการเซลล์ประสาทสั่งการบน (upper motor neuron syndrome)
อาการรวมทั้งกล้ามเนื้อไม่มีแรง ควบคุมกล้ามเนื้อได้น้อยลงรวมทั้งเคลื่อนไหวอย่างละเอียดไม่ได้ รีเฟล็กซ์ไขสันหลังที่แรงขึ้นโดยมีขีดเริ่มเปลี่ยน (threshold) ที่ลดลงรวมภาวะหดเกร็งกล้ามเนื้อ (spasticity), อาการกระตุกสั่น (clonus) และการตอบสนองของกล้ามเนื้อ extensor plantar ที่เรียกว่า Babinski sign

 ดูเพิ่ม 
เซลล์ประสาทสั่งการล่าง
Upper motor neuron lesion
Lower motor neuron lesion

 เชิงอรรถ 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 


หมวดหมู่:Cerebral palsy types
หมวดหมู่:ประเภทของอัมพาตสมองใหญ่
หมวดหมู่:ระบบสั่งการ
หมวดหมู่:เซลล์ประสาทนำออก