สงครามพม่า–สยาม

สงครามพม่า–สยาม คือรายการของสงครามการต่อสู้กันระหว่างพม่ากับสยามจากคริสต์ศตวรรษที่ 16 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 19Harvey, pp. xxviii-xxxJames, p. 302

 ตองอู–อยุธยา 
 ลำดับ ชื่อ  ผล หมายเหตุ1สงครามพระเจ้าตะเบ็งชเวตี้ (ค.ศ. 1547–1549)สยามป้องกันสำเร็จ การล้อมอยุธยาครั้งที่หนึ่ง  พม่ายึดทวายจากสยามในปี ค.ศ. 1547–1548Harvey 1925: 158Hmannan Vol. 2 2003: 238–239 และบุกสยามในปี ค.ศ. 1548–1549 แต่ไม่ประสบความสำเร็จในการยึดกรุงศรีอยุธยาDamrong, pp. 14–26.2สงครามช้างเผือก (ค.ศ. 1563–1564) พม่าชนะ การล้อมอยุธยาครั้งที่สอง  สยามกลายเป็นเมืองประเทศราชของพม่าDamrong, pp. 27–41.3การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1 (ค.ศ. 1568–1569)พม่าชนะ การล้อมอยุธยาครั้งที่สาม  สยามยังคงเป็นเมืองประเทศราชของพม่าDamrong, pp. 42–64.4สงครามยุทธหัตถี (ค.ศ. 1584–1593)สยามชนะ การล้อมอยุธยาครั้งที่สี่  สยามได้เอกราช (ค.ศ. 1584) พม่าบุกสยามห้าครั้งแต่พ่ายกลับไปHarvey 1925: 181Damrong, pp. 65–144.5สงครามพม่า–สยาม (ค.ศ. 1593–1600)สยามชนะ การบุกพม่าครั้งที่หนึ่งของสยาม  สยามพิชิตชายฝั่งตะนาวศรีทั้งหมดรวมถึงเมาะตะมะ  สยามได้อาณาจักรล้านนาเป็นเมืองประเทศราช (ค.ศ. 1602)Damrong, pp. 145–179.Fernquest, pp. 51–52.Wood, p. 144.6สงครามพม่า–สยาม (ค.ศ. 1609–1622)พม่าชนะ สงครามฟื้นฟูสมัยญองยาน  พม่ายึดคืนเมาะตะมะ ทวาย (ค.ศ. 1613) และล้านนา (ค.ศ. 1614)Hmannan Vol. 3 2003: 175–178Harvey 1925: 1897สงครามตองอู–อยุธยา (ค.ศ. 1662–1664)พม่าป้องกันสำเร็จ การบุกพม่าครั้งที่สองของสยาม  สยามยึดชายฝั่งตะนาวศรีตอนบนถึงเมาะตะมะ ในปี ค.ศ. 1662 ก่อนถูกขับไป ในปี ค.ศ. 1663 สยามบุกชายฝั่งตะนาวศรีตอนบนและล้านนาอีกครั้ง ยึดเชียงใหม่ กองกำลังสยามออกจากเชียงใหม่ในปี ค.ศ. 1664Harvey 1925: 198Hmannan Vol. 3 2003: 277Damrong, pp. 220–239.Wood, pp. 191–194. 8 สงครามพม่า–สยาม (ค.ศ. 1675–1676) พม่าป้องกันสำเร็จ  สยามป้องกันสำเร็จ พม่าป้องกันอ่าวตะนาวศรีตอนบนสำเร็จ (ค.ศ. 1675)  สยามชนะการบุกของพม่า (ค.ศ. 1675–1676) 9 สงครามพม่า–สยาม (ค.ศ. 1700–1701) สยามป้องกันสำเร็จ สยามชนะการบุกของพม่า

 โก้นบอง–อยุธยา 
 ลำดับ ชื่อ  ผล หมายเหตุ1 สงครามพระเจ้าอลองพญา (ค.ศ. 1759–1760)บทสรุป​ไม่แน่ชัด​ การปิดล้อมอยุธยาครั้งที่ห้า  พม่ายึดคืนชายฝั่งตะนาวศรีจนถึงทวายและมะริด พม่าปิดล้อมอยุธยาแต่ภายหลังยกทัพกลับเนื่องจากพระมหากษัตริย์พม่าทรงพระประชวรDamrong, pp. 240–311.Wood, pp. 240–242.2การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 (ค.ศ. 1765–1767)พม่าชนะ การปิดล้อมอยุธยาครั้งที่หก  พม่าบุกสยามและปิดล้อมกรุงศรีอยุธยา สิ้นสุดอาณาจักรอยุธยาDamrong, pp. 312–357.Wood, pp. 243–250.

 โก้นบอง–ธนบุรี 
 ลำดับ ชื่อ  ผล หมายเหตุ1พระเจ้าตากสินรวมสยามเป็นปึกแผ่นสยามชนะสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีขับไล่ทหารพม่าจำนวนหนึ่งออกจากสยามและรวมเป็นปึกแผ่นอีกครั้ง2สยามยกทัพไปเชียงใหม่ (ค.ศ. 1771)พม่าชนะสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงล้มเหลวในการยึดครองเชียงใหม่ ค.ศ. 17713พม่าบุกโจมตีพิชัย (ค.ศ. 1771-1773)สยามชนะพิชัยได้รับการปกป้อง4การพิชิตล้านนาของสยาม (ค.ศ. 1774–1775)สยามชนะล้านนาถูกสยามพิชิต5สงครามบางแก้วสยามชนะกองทัพพม่าล้อมที่บางแก้ว6สงครามอะแซหวุ่นกี้ (ค.ศ. 1775–1776)สยามป้องกันสำเร็จ สยามปกครองล้านนา  ล้านนาประกาศเอกราชในปี ค.ศ. 1775 ด้วยความช่วยเหลือจากสยาม พม่าบุกล้านนาและสยาม ภายหลังการสวรรคตของพระเจ้ามังระ พม่าถอนทัพออกจากสยาม ปล่อยให้สยามปกครองล้านนา สิ้นสุดการปกครองของพม่ากว่าสองศตวรรษWood, pp. 263–267.

 โก้นบอง–รัตนโกสินทร์ 
 ลำดับ ชื่อ  ผล หมายเหตุ1สงครามเก้าทัพ (ค.ศ. 1785–1786)สยามป้องกันสำเร็จ สยามชนะการบุกของพม่าWood, p. 273.Symes, pp. 96–97.2สงครามท่าดินแดงสยามชนะกองทัพสยามทำลายกองทัพพม่าที่ท่าดินแดง3สงครามตีเมืองทวาย (ค.ศ. 1788)พม่าป้องกันสำเร็จ สยามบุกทวายและชายฝั่งตะนาวศรีแต่ไม่สำเร็จ4ยุทธการที่ทวาย (ค.ศ. 1792–1794)พม่าป้องกันสำเร็จ สยามบุกคืนชายฝั่งตะนาวศรีตอนล่างแต่ไม่สำเร็จ (ทวายและมะริด)Phayre 1967: 218–219Symes, p. 97-98.5สงครามพม่าตีเชียงใหม่ (ค.ศ. 1797–1798)สยามป้องกันสำเร็จ พม่าบุกล้านนาและล้อมเชียงใหม่ แต่พระเจ้ากาวิละขอกำลังเสริมจากพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกซึ่งช่วยให้ยึดเมืองคืนมาได้Ongsakul, p. 155.6สงครามเชียงแสน (ค.ศ. 1802–1805)สยามชนะ พม่าบุกล้านนาแต่พ่ายแพ้อีกครั้ง สยามและล้านนาโจมตีและขับพม่าออกจากที่มั่นที่เชียงแสนOngsakul, p. 150.7สงครามพม่าตีเมืองถลาง (ค.ศ. 1809–1812)สยามป้องกันสำเร็จ พม่าบุกถลางแต่ไม่สำเร็จ และถูกขับในปี ค.ศ. 1810 และ 1812Skinner, pp. 59–61.Gerini, pp. 81–82.8สงครามอังกฤษ–พม่าครั้งที่หนึ่ง (ค.ศ. 1824–1826)อังกฤษชนะ ความขัดแย้งส่วนใหญ่ระหว่างพม่าและอังกฤษ สยามในฐานะพันธมิตรของอังกฤษได้ทำสนธิสัญญาเบอร์นี กับบริษัทอินเดียตะวันออกและช่วยอังกฤษรบพม่าชั่วครู่หนึ่งWood, pp. 276–277Turton, p. 119-20Van Roy, p. 172-739สงครามเชียงตุง (ค.ศ. 1849–1855)พม่าป้องกันสำเร็จ สยามพยายามบุกเชียงตุงและเชียงรุ่งระหว่างสงครามอังกฤษ–พม่าครั้งที่สอง เจ้าฟ้าเชียงตุงยืนหยัดไว้จนกระทั่งกองทัพพม่าจัดการขับทัพสยามออกไปในปี ค.ศ. 1855Hardiman, Vol. 1 1901: 38, and Vol. 2 1901: 408–409Ratchasomphan, Wyatt 1994: 119

 ดูเพิ่ม 
 สงครามอังกฤษ-ไทย
 สงครามฝรั่งเศส-ไทย (แก้ความกำกวม)
 สงครามเวียดนาม–สยาม

อ้างอิง
 เชิงอรรถ

บรรณานุกรม












หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับไทย
หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับอาณาจักรอยุธยา
หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับอาณาจักรธนบุรี
หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับอาณาจักรรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับพม่า
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ทางการทหารไทย–พม่า
หมวดหมู่:สงครามเกี่ยวข้องกับทวีปเอเชีย
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์การทหารของไทย