อุดงมีชัย

อุดง () (หรืออาจเรียกได้ว่า อุดงฦๅไชย หรือ อุดงมีชัย) เป็นเมืองในประเทศกัมพูชา ตั้งอยู่ในส่วนตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัดกันดาล ตั้งอยู่บริเวณเชิงเขาของ"ภูเขาพนมอุดง"หรือ "เขาพระราชทรัพย์" (พนมพระราชทรัพย์) ประมาณ 40 กิโลเมตรทางตะวันตกเฉียงเหนือของกรุงพนมเปญ เมืองหลวงในปัจจุบัน อุดงมีชัยเป็นที่พำนักของราชวงศ์และเมืองหลวงของกัมพูชามานานกว่า 250 ปีจนถึงปี ค.ศ. 1866 เป็นเมืองหลวงอันยิ่งใหญ่ของพระมหากษัตริย์เขมรหลายศตวรรษที่กระจัดกระจายอยู่บนยอดเขาที่แบ่งเป็นสองส่วน ที่โดดเด่นซึ่งทอดยาวจากตะวันออกเฉียงใต้ไปตะวันออกเฉียงเหนือ

ชื่อเมือง
ชื่อของเมืองมาจากคำว่า "อุตตุงฺค" " () ในภาษาสันสกฤต แปลว่า "สูง" ซึ่งอาจหมายถึงเขาพระราชทรัพย์  เนื่องจากภูเขาเป็นสถานที่ประกอบพิธีบุญต่างๆ และมีความสำคัญทางศาสนา คำนี้จึงอาจกินความหมายไปที่นัยที่ว่า "ยิ่งใหญ่" หรือ "สูงสุด" ก็ได้
ประวัติ
เมืองอุดงมีชัยได้มีรากฐานมาตั้งแต่รัชสมัยพระบรมราชาที่ 7แห่งยุคอาณาจักรเขมรละแวก เมื่อกัมพูชาได้ทำสงครามกับสยาม (กรุงศรีอยุธยา) และได้เสียกรุงละแวกทำให้สิ้นสุดยุคอาณาจักรเขมรละแวกลง

ตามบันทึกตำนานเขมร ภาคที่ 5 ของสภาขนบธรรมเนียมเขมร ระบุว่าเมืองอุดงยกขึ้นเป็นราชธานีในศตวรรษที่ 17 เพื่อเป็นการหนีภัยสงครามกับสยาม ในรัชสมัยพระไชยเชษฐาที่ 2 ได้ทรงตัดสินพระทัยย้ายราชธานีจากละแวกมายังกรุงอุดง ต่อมาในพ.ศ. 2164 หรือ ค.ศ. 1620 พระไชยเชษฐาที่ 2 ประทับอยู่ที่พระราชวังหลวงในเมืองลเวม ทรงนำเหล่าขุนพลและข้าราชการทั้งหมดขึ้นเรือพระราชพิธีไปยังเขตโอโครน จังหวัดสำโรงทอง (ปัจจุบันคือ จังหวัดกำปงสปือ) ทรงประทับอยู่ที่ศาลาที่นั่นเป็นเวลานาน หลังจากเสด็จพระราชดำเนินไปยังตำบลตาดงยายเจ็ย พระองค์ทรงเห็นเนินเขาในเขตสระแก้วซึ่งมีทิวทัศน์งดงาม พระองค์ทรงรู้สึกสนพระทัยและทรงสนทนากับข้าราชการ โหร ฯลฯ ว่า "เราต้องการสร้างพระราชวังหลวงที่นี่ พวกท่านทราบหรือไม่" เหล่าออกญา โหราธิปดีได้ทรงสำรวจดินแดนโดยใช้หลักโหราศาสตร์ แล้วทรงกราบทูลว่า “ที่นี่เป็นสถานที่อันเป็นสิริมงคลยิ่งนัก ตามกฎแล้วจะมีกษัตริย์องค์หนึ่งทรงปราบศัตรูทั้งแปดทิศ” พระองค์จึงทรงทราบเรื่องนี้ จึงทรงมอบหมายให้ออกญากลาโหมแก้ว เป็นผู้อำนวยการสร้างพระราชวังในเขตสระแก้ว ในวันขึ้น 5 ค่ำ เดือนผลกุน ปีวอก ในปีพุทธศักราช 2164 (ประมาณ ค.ศ. 1618) พระมหากษัตริย์จึงทรงสถาปนาเมืองใหม่นี้ว่า พระบรมมหาราชวังอุดงมีชัย หรือ "อุดงมีชัย" เข้าสู่ยุคอาณาจักรเขมรอุดง 

ในรัชสมัยสมเด็จพระหริรักษ์รามมหาอิศราธิบดี (พระองค์ด้วง) (ค.ศ. 1841–1850) พระองค์ทรงโปรดให้ขุดคลอง ลานบ้าน สะพาน และเจดีย์หลายร้อยองค์เพิ่มในกรุงอุดงมีชัย

ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1618 จนถึงปี ค.ศ. 1866 ราชธานีแห่งนี้ถูกเรียกอย่างเป็นทางการว่ากรุงอุดงมีชัย ซึ่งเป็นราชธานีของกัมพูชาเป็นเวลา 250 ปี ต่อมาในปี ค.ศ. 1866 สถานที่แห่งนี้ถูกปล่อยทิ้งร้างในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร (พระนโรดม) ในช่วงกัมพูชาตกเป็นรัฐในอารักขาของฝรั่งเศส พระองค์ได้ย้ายราชธานีและนำราชสำนักของพระองค์มาประทับยังกรุงพนมเปญ เมืองหลวงปัจจุบัน ซึ่งอยู่ห่างจากอุดงเมืองหลวงเดิมไปประมาณ 12 ไมล์

ดูเพิ่ม
 ประวัติศาสตร์กัมพูชา

อ้างอิง

หนังสือ
 "The Rough Guide Southeast Asia" Rough Guides, 2002 

แหล่งข้อมูลอื่น
 Brief History of Oudong 
 Travels in the Central Parts of Indo-China (Siam), Cambodia, and Laos (Vol. 1 of 2)

หมวดหมู่:จังหวัดกันดาล
หมวดหมู่:เมืองในประเทศกัมพูชา
หมวดหมู่:เมืองหลวงเก่า