โยคินี

โยคินี () หมายถึง นักพรตหญิงผู้ปฏิบัติโยคะ (ชายเรียกว่าโยคี)Monier Monier-Williams, Sanskrit English Dictionary with Etymology, Oxford University Press, योगिन्, Archive: yoginiChaudhury, Janmejay. Origin of Tantricism and Sixty-four Yogini Cult in Orissa in Orissa Review, October, 2004 Bhattacharyya, N. N., History of the Sakta Religion, Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd. (New Delhi, 1974, 2d ed. 1996), p. 128. 

ประวัติ
นักพรตหญิงปรากฏในศาสนาฮินดูหรือวัชรยานและศาสนาเชน โดยปฏิบัติโยคะเช่นเดียวบุรุษ (โยคี) และเริ่มต้นในอายธรรมอินเดียโบราณSanskrit original see: ऋग्वेद: सूक्तं १०.१२५;for an alternate English translation, see: The Rig Veda/Mandala 10/Hymn 125 Ralph T.H. Griffith (Translator); for 

โยคินีในลัทธิศักติและตันตระ
 โบสถ์พราหมณ์อุทิศแก่หกสิบสี่โยคินีในนิกายศักติและตันตระ
มีโบสถ์พราหมณ์หลายแห่งในอินเดียที่อุทิศแก่เทวีหกสิบสี่โยคินีในคติฮินดู ที่มีชื่อเสียงคือเจาสฐโยคินีมนเทียร () รัฐโอฑิศา ซึ่งปรากฏสมบูรณ์ที่สุดปรากฏมีรายนามดังนี้

เทวีพหุรูปา
พระนางตารา
พระแม่นารัมทา
พระแม่ยมนา
เทพีศานติ
พระนางวารุณี
กษมันศวรี
พระศจี
พระแม่วาราหี
เทวีรันวิราห์
เทพีวรารามุขี
พระแม่ไวษณวี
กาลราตรี
เทพีวิทยรูปา
จันฑิกา
เทพีเวตาลี
พระแม่ฉินนมัสตา
เทพีวริสภาหนา
เทพีชวลากามินี
เทพีคฑาวราห์
เทพีกราลี
พระสุรัสวดี
เทพีพิรูปา
เทวี กาเวรี
เทพีวลามุขะ
นรสิมหิ
เทพีพิราชา
เทพีวิกันตา
พระลักษมี
พระแม่เกามารี
มหามายา
เทพีรติ
เทพีการการี
เทพีสารปาทยา
เทพียักษิณี
พระแม่วินายกี 
เทพีวิทยาบาลินี
เทพีวิระกุมารี
พระแม่มาเหศวรี
อัมพิกาเทพี
เทพีกามิยานี
เทพีคันธบารี
เทพีสตุตี
กาลี
พระอุมาเทพี
นารายณี
เทพีสุมุทรา
พระแม่พรหมาณี
เทพีชวลามุขี
เทพีอาคเนยี
พระอทิติ
เทพีจันทรกัณฑี
เทพีวารุเพลา
พระแม่จามุณฑา
มุรตี
แม่พระคงคา
พระแม่ธูมาวดี
พระนางคานธารี
เทพีสวรามังคละ
เทพีอจิตา
สุริยบุตรี
วายุวีณาเทพี
เทวีอโกรธา
ภัทรกาลี

โยคินีในคติพุทธศาสนาวัชรยานและทิเบต
ฑากิณีในศาสนาพุทธแบบทิเบตที่สำคัญมีแปดองค์โดยเป็นเทวีบริวารของเหวัชระและมีหน้าที่รักษาทิศทั้งแปดด้วย

 นามทิศทางที่รักษาเทพอาวุธ นางเคารี () ผิวสีดำ ประจำ ทิศตะวันออกทรงกปาละในหัตถ์ขวาและปลาในหัตถ์ซ้าย นางเฉารี ()  ผิวสีทองแดง ประจำ ทิศใต้ ทรงฑมรุในหัตถ์ขวาและในหมูป่าหัตถ์ซ้าย นางเวตาลี () ผิวสีแดงส้ม ประจำ ทิศตะวันตก ทรงเต่าในหัตถ์ขวาและกปาละในหัตถ์ซ้าย นางฆษมารี ()  ผิวสีเขียว ประจำ ทิศเหนือทรงงูในหัตถ์ขวาและกปาละในหัตถ์ซ้าย นางปุกกาสี () ผิวสีน้ำเงิน  ประจำ ทิศตะวันออกเฉียงเหนือทรงสิงโตในหัตถ์ขวาและขวานในหัตถ์ซ้าย  นางชาพารี ()  ผิวสีขาวขุ่นประจำ ทิศตะวันออกเฉียงใต้ และถือพัดในมือซ้ายทรงนักพรตในหัตถ์ขวาและวาลวีชนีในหัตถ์ซ้ายนางฉนฑลี ()  ผิวสีเทา  ประจำ ทิศตะวันตกเฉียงใต้ทรงจักรในหัตถ์ขวาและในคันไถในหัตถ์ซ้าย นางโทมพี ()  ผิวสีเหลืองทอง  ประจำ ทิศตะวันตกเฉียงเหนือทรงวัชระในหัตถ์ขวาและในปลาในหัตถ์ซ้าย

อ้างอิง

หมวดหมู่:เทวีในศาสนาฮินดู
หมวดหม่:โยคี