คัมปากุ

คัมปากุ () เป็นตำแหน่งขุนนางในราชสำนักญี่ปุ่นในอดีต ทำหน้าที่สำเร็จราชการแผ่นดินแทนจักรพรรดิที่บรรลุนิติภาวะแล้ว เป็นตำแหน่งขุนนางที่อยู่นอกตำแหน่งปกติของราชสำนัก คำยกย่องสำหรับตำแหน่งนี้คือ “เด็นกะ”

 ภาพรวม 
ตำแหน่ง คัมปากุ เป็นขุนนางที่มีอำนาจเสนอความคิดเห็นจากไดโจกังต่อจักรพรรดิ และเริ่มมีขึ้นครั้งแรกในราชสำนักยุคเฮอัง เมื่อฟูจิวาระ โนะ โมตตสึเนะ ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้สำเร็จราชการแทนจักรพรรดิคนแรก ในตอนแรกตำแหน่งนี้เป็นเพียงตำแหน่งชั่วคราว แต่ต่อมาจึงกลายเป็นตำแหน่งถาวร และตระกูลฟูจิวาระซึ่งเป็นเครือญาติของจักรพรรดิ จะดำรงตำแหน่ง ผู้สำเร็จราชการแทนจักรพรรดิ ในช่วงที่จักรพรรดิยังทรงพระเยาว์ และดำรงตำแหน่ง คัมปากุ เมื่อจักรพรรดิเติบโตแล้ว เพื่อควบคุมการเมืองของราชสำนัก หลังจากที่เริ่มมีระบบอินเซหรือการที่อดีตจักรพรรดิยังคงมีอำนาจปกครองอยู่ ตำแหน่งนี้ก็ถูกจำกัดอำนาจลง อีกทั้งตระกูลที่เป็นฝ่ายพระราชมารดาของจักรพรรดิ (ตระกูลขุนนางที่เป็นพระญาติของจักรพรรดินี) ก็แทบไม่ได้ดำรงตำแหน่งนี้อีกต่อไป ต่อมาเหลือเพียงไม่กี่ตระกูลที่เรียกว่า “ตระกูลผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ทั้งห้า” ที่ผลัดกันดำรงตำแหน่งนี้สืบต่อกันไปเท่านั้น ในยุคอาซูจิ–โมโมยามะ มีโทโยโตมิ ฮิเดโยชิ ที่กลายเป็นบุตรบุญธรรมของตระกูลฟูจิวาระ ดำรงตำแหน่ง คัมปากุ แต่หลังจากฮิเดโยชิเสียชีวิต ตำแหน่งคัมปากุก็กลับไปอยู่กับตระกูลผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ทั้งห้า เหมือนเดิม

 นิรุกติศาสตร์ 
คำว่า 'คัมปากุ' (関白) มีที่มาจากเรื่องราวในสมัยต้นราชวงศ์ฮั่น โดยจักรพรรดิฮั่นเซฺวียน จัดให้การถวายฎีกาและเอกสารราชการทั้งหมดต้องผ่านฮั่ว กวาง ขุนนางผู้ทรงอิทธิพล เพื่อให้ 'ตรวจสอบและถวายรายงาน' ต่อพระองค์この由来を現代で使用される役職名に当て嵌めると「国政参与」や「国政顧問官」が近い意味合いになる。漢字圏でこのように動詞が役職名に変わった事例には「総督」「提督」「都督」「巡撫」などがある。 เรื่องนี้กล่าวกันว่า จักรพรรดิฮั่นเซฺวียนซึ่งหวาดกลัวอำนาจของฮั่ว กวาง จึงใช้ข้ออ้างเรื่องการบริหารราชการที่ไม่เรียบร้อย เพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้ถูกฮั่ว กวางโค่นราชบัลลังก์

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 大津透『道長と宮廷社会 日本の歴史06』（講談社学術文庫、2009年） ISBN 978-4062919067
 下向井龍彦『武士の成長と院政 日本の歴史07』（講談社学術文庫、2009年） ISBN 978-4062919074


หมวดหมู่:เซ็ชโชและคัมปากุ