พระเจ้ามหาปัทมนันทะ

พระเจ้ามหาปัทมนันทะ ( ; IAST: Mahāpadmānanda; ป. กลางศตวรรษที่ 4 ก่อน ค.ศ.; สวรรคต 329 ปีก่อน ค.ศ.) เป็นจักรพรรดิองค์แรกแห่งจักรวรรดินันทะของอินเดียโบราณ ปุราณะบันทึกไว้ว่า พระองค์เป็นพระราชโอรสในพระเจ้ามหานันทิน กษัตริย์ศิศุนาคองค์สุดท้าย กับสตรีวรรณะศูทร ตำรานี้ยกให้พระองค์มีส่วนถึงการพิชิตที่ขยายจักรวรรดิอย่างกว้างขวางกว่าแคว้นมคธ แต่ละปุราณะระบุช่วงเวลาครองราชย์ของพระองค์ต่างกันเป็น 28 หรือ 88 ปี และระบุว่าพระราชโอรสทั้ง 8 ขึ้นครองราชย์ถัดจากพระองค์

ตำราพุทธไม่ได้พูดถึงพระองค์ และระบุพระนามผู้ปกครองนันทะองค์แรกเป็น Ugrasena โจรผู้ผันตัวเป็นกษัตริย์ที่มีพี่น้อง 8 คนดำรงตำแหน่งต่อ โดยคนสุดท้ายคือพระเจ้าธนนันทะ

รัชสมัย
ปุราณะระบุไว้ว่า มหาปัทม หรือ มหาปัทมปติ (แปลตรงตัว "เจ้าแห่งดอกบัวใหญ่") เป็นกษัตริย์นันทะองค์แรก โดยเป็นพระราชโอรสในพระเจ้ามหานันทิน กษัตริย์ศิศุนาคองค์สุดท้าย กับสตรีวรรณะศูทร

ปุราณะ กล่าวถึงพระองค์เป็น เอกรัฐ (อธิปไตยแต่เพียงองค์เดียว) และ sarva-kshatrantaka (ผู้ทำลายกษัตริย์ทั้งปวง) กล่าวกันว่ากษัตริย์ (นักรบและผู้ปกครอง) ที่ถูกพระเจ้ามหาปัทมนันทะกำจัดได้แก่Maithala, Kasheya, Ikshvaku, ปัญจาละ, ศูรเสน, กุรุ, Haihaya, Vitihotra, กลิงคะ และ Ashmaka

มัสยาปุราณะระบุรัชสมัยของพระเจ้ามหาปัทมนันทะไว้ที่ 88 ปี ส่วนวายุปุราณะระบุไว้ที่ 28 ปี ปุราณะยังระบุเพิ่มเติมว่า พะรราชโอรสของพระเจ้ามหาปัทมนันทะ 8 พระองค์ขึ้นครองราชย์ถัดจากพระองค์รวมกันเป็น 12 ปี แต่มีเพียงแค่องค์เดียวเท่ากันที่ระบุพระนามไว้ คือ: Sukalpa

มีการระบุปีทจัดทำพิธีราชาภิเษกหลายแบบ เช่น:

 F. E. Pargiter นักภารตวิทยา: 382 ปีก่อน ค.ศ.
 R. K. Mookerji นักประวัติศาสตร์: 364 ปีก่อน ค.ศ.
 H. C. Raychaudhuri นักประวัติศาสตร์: ป. 345 ปีก่อน ค.ศ.

จุดเริ่มต้นของสมัยนันทะมีการกำหนดว่าเร็วสุดถึงศตวรรษที่ 5 ก่อน ค.ศ.

 เอกสารอื่น ๆ เกี่ยวกับกษัตริย์นันทะองค์แรก 
 ตำราพุทธระบุว่า กษัตริย์องค์แรกแห่งนันทะคือ Ugrasena ไม่ใช่มหาปัทม ตามทฤษฎีหนึ่งระบุไว้ว่า Ugrasena อาจเป็นอีกพระนามหนึ่งของมหาปัทม
 ตำราพุทธกล่าวถึง Ugrasena ว่า "ไม่ทราบสายสกุล" ซึ่งต่างจากปุราณะที่ระบุว่าผสมระหว่างเชื้อพระองค์-วรรณะศูทร โดย Mahavamsa-tika ระบุว่า Ugrasena มีพื้นเพจากภูมิภาคชายแดน: เขาถูกกลุ่มโจรจับตัวไป และต่อมาก็กลายเป็นผู้นำกลุ่มนั้น
 ข้อมูลกรีก-โรมันระบุว่า กษัตริย์นันทะที่ครองราชในช่วงที่อะเล็กซานเดอร์รุกราน "Agrammes" ซึ่งน่าจะเป็นรูปแปลงจากศัพท์สันสกฤตว่า "Augraseniya" (แปลตรงตัว "บุตรหรือลูกหลานของ Ugrasena")
 ตำราพุทธระบุกษัตริย์ 8 องค์ถัดไปเป็นพี่น้องของกษัตริย์นันทะองค์แรก ไม่ใช่พระโอรสตามที่ปรากฏในปุราณะ และตามธรรมเนียมพุทธ นันทะปกครองเป็นเวลา 22 ปี และกษัตริย์องค์สุดท้ายคือพระเจ้าธนานันทะ
 รายงานจากตำราเชนอย่าง Parishishtaparvan และ Avashyaka sutra ที่ไม่ได้ระบุพระนาม "มหาปัทม" เช่นกัน กษัตริย์นันทะเป็นบุตรของโสเภณีกับช่างตัดผม ตำราระบุว่านันทะครองราชย์ถัดจากพระเจ้าอุทัยภัทรหลังพระองค์สวรรคตจากกษัตริย์ฝ่ายตรงข้าม
 ข้อมูลกรีก-โรมันเสนอแนะว่าผู้ก่อตั้งราชวงศ์นันทะเป็นช่างตัดผมที่ยึดอำนาจจากกษัตริย์องค์สุดท้ายของราชวงศ์ก่อนหน้า Curtius นักประวัติศาสตร์โรมัน (คริสต์ศตวรรษที่ 1) ระบุว่า พระเจ้าโปรสตรัสว่า ช่างตัดผมผู้นี้กลายเป็นอดีตคู่รักของราชินีด้วยรูปลักษณ์ที่น่าดึงดูด ทรยศด้วยการลอบสังหารกษัตริย์ในขณะนั้น แล้วแย่งชิงอำนาจสูงสุดด้วยการแสร้งทำเป็นผู้พิทักษ์เจ้าชายในขณะนั้น จากนั้นค่อยสังหารบรรดาเจ้าชาย กษัตริย์นันทะที่อยู่ร่วมสมัยกับโปรสกับอะเล็กซานเดอร์เป็นบุตรของช่างตัดผมคนนี้

อ้างอิง

บรรณานุกรรม










หมวดหมู่:ราชวงศ์นันทะ
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์มคธ
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ผู้ทรงก่อตั้ง