ภูมิรัฐศาสตร์

ภูมิรัฐศาสตร์ () คือ การศึกษาเกี่ยวกับผลกระทบทางภูมิศาสตร์ (มนุษย์และกายภาพ) ที่มีต่อการเมืองและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศDevetak et al. (eds), An Introduction to International Relations, 2012, p. 492. แม้ว่าภูมิรัฐศาสตร์มีความเกี่ยวข้องกับกลุ่มประเทศและความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้น แต่ก็อาจมุ่งเน้นถึงสถานะอื่น ๆ ของรัฐอีกสองชนิด คือ รัฐอิสระโดยพฤตินัยซึ่งได้รับการรับรองอย่างไม่สมบูรณ์ และความสัมพันธ์ระหว่างการแบ่งเขตภูมิศาสตร์ระดับชาติ เช่น รัฐรวมอันเกิดจากการใช้ระบอบสหพันธรัฐ สมาพันธรัฐ หรือกึ่งสหพันธรัฐ

ในระดับของความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ภูมิรัฐศาสตร์เป็นวิธีการในการศึกษานโยบายต่างประเทศเพื่อทำความเข้าใจ อธิบาย และคาดการณ์พฤติกรรมการเมืองระหว่างประเทศจากตัวแปรทางภูมิศาสตร์ ซึ่งรวมถึงภูมิภาคศึกษา ภูมิอากาศ ภูมิประเทศ ประชากรศาสตร์ ทรัพยากรธรรมชาติ และวิทยาศาสตร์ประยุกต์ของการประเมินในระดับภูมิภาคEvans, G & Newnham, J., (1998), "The Penguin Dictionary of International relations", Penguin Books, London, UK. 

ภูมิรัฐศาสตร์มุ่งเน้นถึงอำนาจการเมืองในพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ โดยเฉพาะอาณาเขตทางน้ำและทางบกภายใต้ความสัมพันธ์กับประวัติศาสตร์การทูต ในทางวิชาการภูมิรัฐศาสตร์ทำหน้าที่ในการวิเคราะห์ประวัติศาสตร์และสังคมศาสตร์โดยอ้างถึงภูมิศาสตร์ภายใต้ความสัมพันธ์ทางการเมือง มีกลุ่มต่าง ๆ ที่หลากหลายนอกเหนือจากทางวิชาการที่แสดงถึงการคาดการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ รวมถึงกลุ่มไม่แสวงหาผลกำไรและสถาบันเอกชนที่แสวงหาผลกำไร (เช่น นายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์Fidelity. "2015 Stock Market Outlook", a sample outlook report by a brokerage house. และบริษัทที่ปรึกษาMcKinsey Insights & Publications. "Insights & Publications".) หัวข้อของภูมิรัฐศาสตร์ประกอบด้วยความสัมพันธ์ระหว่างผลประโยชน์ของตัวกระทำการทางการเมืองระหว่างประเทศและผลประโยชน์ที่มุ่งเน้นถึงเนื้อที่ พื้นที่ หรือองค์ประกอบทางภูมิศาสตร์อันเกี่ยวข้องกับการสร้างระบบภูมิรัฐศาสตร์Vladimir Toncea, 2006, "Geopolitical evolution of borders in Danube Basin" "ภูมิรัฐศาสตร์เชิงวิพากษ์" โจมตีทฤษฎีคลาสสิกทางภูมิรัฐศาสตร์โดยสะท้อนบทบาททางการเมืองหรือแนวคิดเพื่อมหาอำนาจในช่วงยุคและหลังยุคของจักรวรรดินิยมMehmet Akif Okur, "Classical Texts Of the Geopolitics and the "Heart Of Eurasia", Journal of Turkish World Studies, XIV/2, pp.76-90 https://www.academia.edu/10035574/CLASSICAL_TEXTS_OF_THE_GEOPOLITICS_AND_THE_HEART_OF_EURASIA_Jeopoliti%C4%9Fin_Klasik_Metinleri_ve_Avrasya_n%C4%B1n_Kalbi_ http://tdid.ege.edu.tr/files/dergi_14_2/mehmet_akif_okur.pdf

คริสโตเฟอร์ ก็อกวิลต์ (Christopher Gogwilt) และนักวิจัยอื่น ๆ ได้ใช้คำว่าภูมิรัฐศาสตร์เพื่ออธิบายภาพกว้าง ๆ ของแนวคิด โดยทั่วไปหมายถึง "คำพ้องของความสัมพันธ์ทางการเมืองระหว่างประเทศ" โดยเฉพาะ "เพื่อบ่งบอกถึงโครงสร้างระดับโลกของความสัมพันธ์ดังกล่าว" ซึ่งสร้างขึ้นใน "ช่วงต้นศตวรรษที่ 20 สำหรับวิทยาศาสตร์เทียมของภูมิศาสตร์การเมือง" และทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์เทียมอื่น ๆ ของนิยัตินิยมทางประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์

การแข่งขันด้านทรัพยากรน้ำมันและแก๊สระหว่างประเทศเป็นหนึ่งในจุดสนใจหลักของวรรณกรรมทางภูมิรัฐศาสตร์ในช่วงหลังสงครามโลกเป็นต้นไป ตั้งแต่ ค.ศ. 2010 เกิดแขนงใหม่ทางภูมิรัฐศาสตร์ขึ้นโดยมุ่งเน้นถึงความสัมพันธ์ทางอำนาจระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับพลังงานทดแทน

 การเปลี่ยนแปลงของภูมิรัฐศาสตร์ 
การเปลี่ยนแปลงของภูมิรัฐศาสตร์โลก 20 ครั้งล่าสุด ได้แก่

 ปี   วันที่  ทวีป  ประเทศ/ดินแดน  เหตุการณ์  การเปลี่ยนแปลงอาณาเขตของรัฐ  การเปลี่ยนแปลงของรัฐบาล   ความร่วมมือระหว่างประเทศ ค.ศ. 2024(พ.ศ. 2567)  25 เมษายน  อเมริกาเหนือ    รัฐบาลเปลี่ยนผ่านได้รับการจัดตั้งขึ้นในประเทศเฮติหลังจากสงครามแก๊งที่ทำให้อดีตนายกรัฐมนตรีโจเซฟ ฌูแตต้องลาออก ซึ่งนำไปสู่การการลอบสังหารประธานาธิบดีฌอเวอแนล มออีซใน ค.ศ. 2021       6 กรกฎาคม  แอฟริกา    เจ้าหน้าที่ระดับสูงจากประเทศบูร์กินาฟาโซ, ไนเจอร์ และมาลี พบกันที่กรุงนีอาเม เพื่อร่วมลงนามในสนธิสัญญาสำหรับพันธมิตรรัฐซาเฮลหลังจากที่กองทัพของทั้งสามเข้ายึดอำนาจในสามประเทศนี้เมื่อไม่นาน       1 ตุลาคม  เอเชีย    กองทัพอิสราเอลเปิดฉากรุกรานเลบานอนตอนใต้ส่งผลให้ความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและฮิซบุลลอฮ์ทวีความรุนแรงมากขึ้น       3 ตุลาคม  ()  สหราชอาณาจักรตกลงที่จะยกอำนาจอธิปไตยของกลุ่มเกาะชากอสให้กับประเทศมอริเชียส ยกเว้นฐานทัพอากาศดิเอโกการ์เซียซึ่งจะยังคงอยู่ภายใต้การควบคุมร่วมกันของสหราชอาณาจักรและสหรัฐเป็นเวลาอย่างน้อย 99 ปี ข้อตกลงดังกล่าวอยู่ระหว่างการสรุปผลโดยสนธิสัญญาอย่างเป็นทางการระหว่างทั้งสองประเทศ       27 พฤศจิกายน    กลุ่มฝ่ายค้านซีเรียเปิดฉากการโจมตีครั้งใหญ่ซึ่งถือเป็นการโจมตีครั้งใหญ่ครั้งแรกในสงครามกลางเมืองซีเรียนับตั้งแต่การหยุดยิงที่เมืองอิดลิบเมื่อเดือนมีนาคม ค.ศ. 2020       8 ธันวาคม  สาธารณรัฐอาหรับซีเรีย (บะอษ์) ล่มสลายหลังจากฝ่ายค้านซีเรียสามารถยึดเมืองหลวงกรุงดามัสกัสได้         กองทัพอิสราเอลเปิดฉากรุกรานที่ราบสูงโกลันถือเป็นการรุกรานแผ่นดินซีเรียครั้งแรกนับตั้งแต่สงครามยมคิปปูร์       17 ธันวาคม  ()  รัฐบาลมอริเชียสที่ได้รับการเลือกตั้งใหม่ถอนตัวจากข้อตกลงกับสหราชอาณาจักร ซึ่งสหราชอาณาจักรตกลงที่จะยกอำนาจอธิปไตยของกลุ่มเกาะชากอสให้แก่ประเทศมอริเชียสและขอให้มีการเปิดการเจรจาใหม่อีกครั้ง       ค.ศ. 2025(พ.ศ. 2568)  19 มกราคม    อิสราเอลและฮะมาสเริ่มใช้ข้อตกลงหยุดยิงที่ตกลงกันเมื่อวันที่ 15 มกราคม ข้อตกลงดังกล่าวเป็นการอำนวยความสะดวกในการแลกเปลี่ยนตัวประกันชาวอิสราเอลและนักโทษชาวปาเลสไตน์ และยังช่วยให้ได้รับความช่วยเหลือจากนานาชาติ       29 มกราคม    สาธารณรัฐอาหรับซีเรีย (บะอษ์) ถูกยุบโดยนิตินัยโดยรัฐบาลเปลี่ยนผ่านซีเรีย       19 พฤษภาคม  แอฟริกา    ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศมีคำตัดสินเกี่ยวกับข้อพิพาทเรื่องอาณาเขตระหว่างกาบองและอิเควทอเรียลกินีโดยยกเกาะมบานี, เกาะโคโคเตรอส และเกาะคองกา ให้แก่อิเควทอเรียลกินี       22 พฤษภาคม  เอเชีย  ()  สหราชอาณาจักรลงนามในข้อตกลงยกหมู่เกาะชากอสแก่มอริเชียสซึ่งจะเริ่มกระบวนการส่งมอบหลังจากนี้ โดยมอริเชียสตกลงที่จะให้สหราชอาณาจักรเช่าเกาะดีเอโกการ์ซีอาเวลาอย่างน้อย 99 ปี       8 สิงหาคม    อาร์เมเนียและอาเซอร์ไบจานลงนามในข้อตกลงสันติภาพเพื่อยุติความขัดแย้งนากอร์โน-คาราบัค ซึ่งรวมถึงแผนการจัดตั้งระเบียงซันเกซูร์ระหว่างอาเซอร์ไบจานและดินแดนส่วนแยกนาฆชือวันผ่านดินแดนอาร์เมเนีย และการให้สิทธิ์แก่สหรัฐในการพัฒนาระเบียงดังกล่าว       10 ตุลาคม    อิสราเอลและฮะมาสเริ่มข้อตกลงหยุดยิงซึ่งเป็นขั้นตอนแรกของแผนสันติภาพกาซา       26 ตุลาคม    ติมอร์-เลสเต เข้าร่วมเป็นสมาชิกอาเซียนลำดับที่ 11       2 ธันวาคม    สภาเปลี่ยนผ่านภาคใต้เปิดฉากโจมตีกองกำลังรัฐบาลในเยเมนตอนใต้ และยึดครองดินแดนส่วนใหญ่ของอดีต ประเทศเยเมนใต้       26 ธันวาคม  แอฟริกา    ประเทศอิสราเอลรับรองให้โซมาลีแลนด์เป็นรัฐอิสระ ทำให้กลายเป็นรัฐสมาชิกสหประชาชาติแรกในโลกที่ทำเช่นนั้น หลังจากไม่มีการรับรองจากนานาชาติเป็นเวลาถึง 34 ปี       ค.ศ. 2026(พ.ศ. 2569)  2 มกราคม    ประเทศอิเควทอเรียลกินีย้ายเมืองหลวงจากกรุงมาลาโบไปยังนครซิวดัดเดลาปาซ       3 มกราคม  อเมริกาใต้    สหรัฐเปิดฉากโจมตีประเทศเวเนซุเอลา และจับกุมประธานาธิบดีนิโกลัส มาดูโรและสุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งซิเลีย โฟลเรสและนำตัวพวกเขาไปยังสหรัฐเพื่อดำเนินคดีข้อหาเกี่ยวกับยาเสพติดและอาวุธ       9 มกราคม  เอเชีย    หลังจากการโจมตีรัฐบาลเยเมนล้มเหลวสภาเปลี่ยนผ่านภาคใต้จึงประกาศยุบเลิกสภา      

 ดูเพิ่ม 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 





 Munoz, J. Mark (2013). Handbook on the Geopolitics of Business. Edward Elgar Publishing : UK. 


 Spang, Christian W. (2013).  Karl Haushofer und Japan. Die Rezeption seiner geopolitischen Theorien in der deutschen und japanischen Politik. Munich: Iudicium. .
 Venier, Pascal (2010), "Main Theoretical Currents in Geopolitical Thought in the Twentieth Century", L'Espace Politique, vol. 12, no 3, 2010.

 แหล่งข้อมูลอื่น 
  Geopolitical Realism  บทความสัจนิยมทางภูมิรัฐศาสตร์
 Geopolitical International Council over Middle East – International Affairs Council over Middle East  
 The Eyes of the World is a French geopolitical website, based on the legacy of the French geopolitcal School, focused on the analysis of the most important world news. 
 "Geopolitics of India and Greater India" (1943) by S. Srikanta Sastri
 Global Consulting Services – Geopolitical Information Service AG, founded by H.S.H Prince Michael of Liechtenstein. All content is written by leading global experts in their respective fields.

หมวดหมู่:ทฤษฎีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

หมวดหมู่:ภูมิศาสตร์การเมือง