สารในกระบวนการสร้างและสลาย

เมแทบอไลต์ หรือ สารในกระบวนการสร้างและสลาย
()
เป็นสารมัธยันตร์ (intermediate) คือไม่ใช่สารที่ได้ในที่สุดของกระบวนการเมแทบอลิซึม
คำปกติจะจำกัดใช้กับสารที่โมเลกุลเล็ก 
(มวลโมเลกุล < 900 daltons)
เมแทบอไลต์มีหน้าที่ต่าง ๆ รวมทั้งเป็นพลังงาน โครงสร้าง สัญญาณ (signaling) มีผลกระตุ้นหรือยับยั้งเอนไซม์ เป็นสารเร่งปฏิกิริยาเอง (โดยเป็นโคแฟกเตอร์ของเอนไซม์) ป้องกันสิ่งมีชีวิต และมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ 
(เช่น เป็นสารสี สารออกกลิ่น หรือฟีโรโมน)
เมแทบอไลต์ปฐมภูมิ () มีส่วนเกี่ยวข้องกับการเติบโต การดำรงสภาพ และการรอดชีวิตของสิ่งมีชีวิต
ตัวอย่างเช่น เอทิลีน ซึ่งสามารถผลิตในระดับอุตสาหกรรมด้วยจุลชีพ
ส่วน เมแทบอไลต์ทุติยภูมิ () ไม่เกี่ยวกับกระบวนการเช่นนั้น แต่อาจมีหน้าที่ทางนิเวศ
ตัวอย่างคือ ยาปฏิชีวนะและสารสี เช่น เรซินและ terpene 
เป็นต้น
ยาปฏิชีวนะบางอย่างมีเมแทบอไลต์ปฐมภูมิเป็นสารตั้งต้น เช่น ยา actinomycin สร้างจากเมแทบอไลต์ปฐมภูมิคือ tryptophan
น้ำตาลบางอย่างเป็นเมแทบอไลต์ เช่น ฟรักโทสหรือกลูโคส ทั้งสองอยู่ในวิถีเมแทบอลิซึมของกระบวนการต่าง ๆ ในเซลล์

	+ตัวอย่างเมแทบอไลต์ปฐมภูมิที่ผลิตในระดับอุตสาหกรรมด้วยจุลชีพ	 ชั้น  ตัวอย่าง	 แอลกอฮอล์  เอทานอล	 กรดอะมิโน  กรดกลูตามิก กรดแอสปาร์ติก	 นิวคลีโอไทด์  5' guanylic acid	 สารต้านอนุมูลอิสระ  Isoascorbic acid	 กรดอินทรีย์  กรดน้ำส้ม กรดแล็กติก	 Polyols  Glycerol	 วิตามิน  วิตามินบี 2

สารเคมีมีโมเลกุลเล็กทั้งหมดในสิ่งมีชีวิตมีปฏิกิริยาทางเมทาบอลิซึมมากมาย โดยผลผลิตที่ได้จากปฏิกิริยาที่เร่งด้วยเอนไซม์หนึ่ง ๆ จะใช้เป็นสารตั้งต้นของปฏิกิริยาอีกอย่างหนึ่ง
เมทาบอไลต์จากสารประกอบเคมี ไม่ว่าที่มีตามธรรมชาติหรือที่ทำเพื่อเป็นยา เกิดจากกระบวนการเคมีชีวภาพที่สลายและกำจัดสารประกอบ
อัตราการแตกสารประกอบเป็นตัวกำหนดระยะและความแรงของปฏิกิริยา
การกำหนดเมแทบอไลต์ของสารประกอบที่ใช้เป็นยา คือเมแทบอลิซึมของยา เป็นส่วนสำคัญในการค้นพบยา เพราะทำให้สามารถเข้าใจผลข้างเคียงที่ไม่ต้องการ

 เชิงอรรถ 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

หมวดหมู่:Metabolism
หมวดหมู่:เมแทบอลิซึม