ชาวไทยในอินโดนีเซีย

ชาวไทยในอินโดนีเซีย คือกลุ่มชนผู้มีเชื้อสายไทยหรือมีสัญชาติไทย มีถิ่นพำนักอาศัยอยู่ในประเทศอินโดนีเซีย ทั้งอย่างถาวรหรือชั่วคราว ชาวไทยในอินโดนีเซียนี้อาศัยกระจายอยู่ตามหัวเมืองใหญ่ ๆ เช่น  จาการ์ตา, บันดุง, ยกยาการ์ตา, ซูราการ์ตา และเมดัน ส่วนใหญ่เป็นนักศึกษาศาสนาอิสลาม บางส่วนเป็นเป็นนักธุรกิจ, ข้าราชการ และพระสงฆ์

 ประวัติ 
ปรากฏหลักฐานว่ามีชาวสยามเข้าไปค้าขายกับอาณาจักรต่าง ๆ ในอินโดนีเซียมาตั้งแต่ยุคอาณาจักรสุโขทัย เคยมีการติดต่อกับรัฐสุลต่านปาไซตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16ทวีศักดิ์ เผือกสม. ชุด "อาเซียน" ในมิติประวัติศาสตร์ ประวัติศาสตร์อินโดนีเซีย : รัฐจารีตบนหมู่เกาะ ความเป็นสมัยใหม่แบบอาณานิคม และสาธารณรัฐแห่งความหลากหลาย. กรุงเทพฯ : เมืองโบราณ, 2555, หน้า 33-34 ดังการค้นพบเครื่องสังคโลกในอินโดนีเซียจำนวนมาก และมีการค้าขายเรื่อยมาจนถึงอาณาจักรอยุธยา โดยมีการตั้งสถานีการค้าและชุมชนสยามในอินโดนีเซียด้วย

ในช่วงเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล วิมลประภาวดี กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารีทรงลี้ภัย และเลือกประทับที่เมืองบันดุง หมู่เกาะอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์ โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์วรพินิตประทับ ณ พระตำหนักประเสบัน  () ส่วนสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารีประทับ ณ พระตำหนักดาหาปาตี () พระตำหนักทั้งสองตั้งอยู่ที่ถนนจีปากันตี () ด้านหน้าพระตำหนักทั้งสองมีวงเวียนขนาดย่อมชื่อวงเวียนสยาม () เจ้านายทั้งสองพระองค์ประทับที่นั่นจนกระทั่งสิ้นพระชนม์

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจันทรกานตมณี พระธิดาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ทรงเล่าถึงความหลังในบันดุง ได้กล่าวถึงชาวไทยเชื้อสายจีนที่เข้าไปตั้งถิ่นฐานในกัมปงพื้นเมือง มีชื่อว่า ชุ้น สรรพศรี มีพื้นเพเป็นชาวจังหวัดปราจีนบุรี ประกอบกิจเป็นเจ้าของร้านชำในชุมชน แต่ภายหลังได้เดินทางกลับประเทศไทยในเวลาต่อมา และมีนางข้าหลวงของหม่อมเจ้าประสงค์สม บริพัตร ชื่อ กรับ นิลวงศ์ หรือ กะบะ ได้สมรสกับสามีชาวอินโดนีเซีย และตั้งถิ่นฐานอยู่อินโดนีเซียเป็นการถาวร และยังทรงกล่าวถึงครอบครัวเตยเนนเบิร์ก เป็นชาวดัตช์บนเกาะชวา เขามีภรรยาเป็นหญิงไทยชื่อ พวง มีบุตรด้วยกันจำนวนหนึ่ง ทรงออกนามบุตรชายสองคนว่า "บาเร็น" และ "สายเจ้อ" ทั้งหมดใช้ภาษาไทยได้คล่อง แม้จะมีคำศัพท์ที่ฟังดูแปลกหูอยู่บ้าง

ปัจจุบันมีชาวไทยเข้ามาอาศัยในประเทศอินโดนีเซีย โดยมากเป็นนักศึกษามุสลิมจากจังหวัดชายแดนภาคใต้ราว 400-500 คน ส่วนใหญ่เข้าศึกษาด้านอิสลามศึกษาและครุศาสตร์กระจายอยู่ตามหัวเมืองใหญ่ นอกนักเป็นนักธุรกิจ คู่สมรสชาวไทย เจ้าหน้าที่องค์การนานาชาติ ข้าราชการ และพระสงฆ์ที่เข้าไปเผยแผ่ศาสนา

นอกจากนี้ยังมีลูกเรือประมงชาวไทยที่ถูกหลอกไปทำงานเป็นแรงงานทาส ที่ต่อมาได้หลบหนีออกจากเรือไปอาศัยอยู่ตามหมู่บ้านชาวประมงในแถบเมืองอัมบน (), ตวล () และเบนจีนา () จังหวัดมาลูกู โดยเฉพาะที่เมืองตวล บางคนอาศัยอยู่อย่างหลบซ่อนนานกว่า 18 ปี มีคนไทยตกค้างอยู่ 8 คน (พ.ศ. 2562) พวกเขาไม่ได้รับการช่วยเหลือจากรัฐบาลไทยเพราะไม่มีบัตรประชาชน ส่วนเกาะเบนจีนามีคนไทยตกค้างอยู่ 5 คน (พ.ศ. 2558) พ.ศ. 2558 รัฐบาลไทยส่งชุดเฉพาะกิจเข้าสำรวจลูกเรือชาวไทยที่ถูกทอดทิ้งตามเกาะแก่งต่าง ๆ ในประเทศอินโดนีเซีย พบว่ามีคนไทยตกค้างไม่ต่ำกว่า 2,000 คน 

 วัฒนธรรม 
200px|thumb|right|พระพุทธรูปศิลปะไทย ณ วัดพรหมวิหารอาราม จังหวัดบาหลี
 ศาสนา 
ในปี พ.ศ. 2555 มีชาวไทยจำนวน 800 คน ราว 400-500 คน เป็นนักศึกษามุสลิมนับถือศาสนาอิสลาม นอกจากนี้ยังมีพระสงฆ์ที่เข้ามาเผยแผ่ศาสนาพุทธตั้งแต่ปี พ.ศ. 2512 เป็นต้นมา โดยมีวัดที่อยู่ภายใต้การดูแลของพระธรรมทูตไทยจำนวน 29 แห่ง และมีโรงเรียนธรรมวิทยาซึ่งเป็นโรงเรียนสำหรับยุวชนพุทธศาสนิกชนอินโดนีเซียในกำกับอีกหนึ่งแห่ง

 สมาคมหรือชมรม 
มีสมาคมหรือชมรมของชาวไทย 4 แห่ง ดังนี้
 ชมรมนักธุรกิจไทยในอินโดนีเซีย
 ชมรมสตรีไทยในอินโดนีเซีย
 ชมรมกอล์ฟคนไทยในอินโดนีเซีย
 ชมรมนักศึกษาไทย มี 3 ชมรม ได้แก่
 ชมรมนักศึกษาไทยมุสลิมในอินโดนีเซีย
 ศูนย์ประสานงานนักศึกษาไทยเมืองยอกยาการ์ตา-เมืองโซโล
 ศูนย์ประสานงานนักศึกษาไทยเมืองเมดาน (ยกเลิกแล้ว)

 อ้างอิง

อินโดนีเซีย
อินโดนีเซีย
ไทย