แม่น้ำสรัสวดี

1 = แม่น้ำโบราณ
2 = แม่น้ำในปัจจุบัน
3 = ทะเลทรายธาร์ในปัจจุบัน
4 = ชายฝั่งในอดีต
5 = ชายฝั่งในปัจจุบัน
6 = เมืองในปัจจุบัน
7 = สายฮารัปปา Hakkra ที่แห้งขอด และคลองก่อนฮารัปปาสตลุช()
แม่น้ำสรัสวดี หรือ สรัสวตีนที เป็นหนึ่งในแม่น้ำที่ปรากฏในฤคเวท และในเอกสารยุคพระเวท และหลังพระเวท เป็นแม่น้ำสำคัญสายหนึ่งที่มีบทบาทอย่างมากในศาสนาพระเวท 

แรกเริ่มแล้วพระแม่สรัสวตีทรงเป็นรูปบุคลาธิษฐานของแม่น้ำนี้ แต่ต่อมาก็ได้วิวัฒนาการขึ้นมาเป็นเทวีที่มีเอกลักษณ์ของพระองค์แยกจากแม่น้ำ ชาวฮินดูบางส่วนเชื่อว่าแม่น้ำสรัสวตีปรากฏอยู่ในรูปเมทาฟิสิกส์ และบรรจบกับแม่น้ำอีกสองสาย คือ แม่น้ำคงคา และ แม่น้ำยมุนา ตรงจุดที่เรียกว่าไตรเวนิสังคัม

นับตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 นักวิชาการเชื่อกันว่าแม่น้ำสรัสวตีในพระเวทคือระบบแม่น้ำฆัคคร-หักระ ซึ่งไหลผ่านทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศอินเดีย และปากีสถานตะวันออก ระหว่างแม่น้ำยมุนาและแม่น้ำสุตเลช หลักฐานจากภาพถ่ายดาวเทียมระบุว่าในอดีตมีแม่น้ำสายใหญ่ที่เคยไหลผ่านตรงแม่น้ำฆัคครในปัจจุบัน

 ดูเพิ่ม 

 พราหมวรต
 ทริศาทวตี
 สัปตสินธุ
 พระสุรัสวดี
 สินธุ
 สรัสวตพราหมิณ
 ไตรเวนิสังคัม
 สรัสวตีปุษการาม

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 
สิ่งตีพิมพ์
























 Hock, Hans (1999) Through a Glass Darkly: Modern "Racial" Interpretations vs. Textual and General Prehistoric Evidence on Arya and Dasa/Dasyu in Vedic Indo-Aryan Society." in Aryan and Non-Aryan in South Asia, ed. Bronkhorst & Deshpande, Ann Arbor.



 Keith and Macdonell. 1912. Vedic Index of Names and Subjects.



 Kochhar, Rajesh, 'On the identity and chronology of the ic river ' in Archaeology and Language III; Artefacts, languages and texts, Routledge (1999), .











 Oldham, R.D. 1893. The Sarsawati and the Lost River of the Indian Desert. Journal of the Royal Asiatic Society. 1893. 49-76.







 Radhakrishna, B.P. and Merh, S.S. (editors): Vedic Saraswati: Evolutionary History of a Lost River of Northwestern India (1999) Geological Society of India (Memoir 42), Bangalore. Review (on page 3) Review








 S. G. Talageri, The RigVeda - A Historical Analysis chapter 4 











ข้อมูลเว็บ

 อ่านเพิ่ม 
 Chakrabarti, D. K., & Saini, S. (2009). The problem of the Sarasvati River and notes on the archaeological geography of Haryana and Indian Panjab. New Delhi: Aryan Books International.
 An archaeological tour along the Ghaggar-Hakra River by Aurel Stein

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Is River Ghaggar, Saraswati? by Tripathi, Bock, Rajamani, Eir
 Saraswati – the ancient river lost in the desert by A. V. Sankaran
 Sarasvati research and Education Trust
 C.P. Rajendran (2019), Saraswati: The River That Never Was, Flowing Always in the People's Hearts, The Wire
 Map 

หมวดหมู่:ฤคเวท
หมวดหมู่:แม่น้ำศักดิ์สิทธิ์
หมวดหมู่:แม่น้ำในประเทศอินเดีย