วามนะ

วามนะ (, ไอเอเอสที: ; ) เป็นอวตารที่ห้าของพระวิษณุ พระองค์ต้องปรับปรุงกาลเวลาให้เหมือนเดิมโดยต้องจัดการกับอสูร นามว่า ท้าวมหาพลี ผู้ที่ไม่สมควรมีอำนาจในจักรวาล โดยหลังจากนั้นท้าวมหาพลีถวายศีรษะให้วามนะเหยียบและส่งเขาไปที่สุตาลโลก 

 นิรุกติศาสตร์ 
วามนะ (वामन) เป็นภาษาสันสกฤตที่แปลว่า "คนแคระ" และยังเป็นที่รู้จักกันในชื่อ ตรีวิกรม (त्रिविक्रम) ที่หมายถึงการเดินสามก้าวที่แสดงถึงสวรรค์, โลก และบาดาล 

 การกำเนิด 
พระแม่อทิติได้ทำพิธีปโยวรตะ คือ การถือพรตอดอาหาร ดื่มเพียงแค่นม เป็นเวลา 12 วัน เพื่อถวายแด่พระวิษณุ ผลคือ พระวิษณุ ได้อวตารเป็นวามนะ ถือกำเนิดจากพระแม่อทิติและพระกัศยปเทพบิดรAccount of the several Manus and Manwantaras Vishnu Purana, translated by Horace Hayman Wilson, 1840, Book III: Chapter I. 265:22, at the request of the deities Vishńu was born as a midget, Vámana, the son of Adití by Kaśyapa. By applying to Mahabali for alms Kaśyapa was promised by the prince whatever he might demand, notwithstanding Śukra (the preceptor of the Daityas). The dwarf demanded as much space as he could step over at three steps and upon the assent of Mahabali he enlarged himself to such dimensions as to stride over the three worlds. Being worshipped however by Mahabali and his ancestor Prahláda, he conceded to them the sovereignty of Pátála. 

 สัญลักษณ์ 
มหาพลีเป็นสัญลักษณ์แห่งสัมฤทธิ (ความเจริญ) สามก้าวแสดงถึงสามสถานะ ได้แก่ ชครัต (การตื่น), สวาปนะ (การนอนหลับฝัน) และสุศุปติ (การนอนหลับลึก) และก้าวสุดท้าย เรียกว่าโมกษะ (ความหลุดพ้น)

 วิหาร 
ภาพของวามนะพบได้หลายวิหารของลัทธิไวษณพ ตัวอย่างวิหารในนี้คือ:

 วิหารวามนะ ในมาร์เฮีย เมืองชพัลปุระ (ตั้งแต่ศตวรรษที่ 5 สมัยอาณาจักรคุปตะ)
 วิหารวามนะ วัดรามคีรี ในเมืองนาคปุระ รัฐมหาราษฏระ (ศตวรรษที่ 5)
 วิหารวามนะที่มีอวตารอื่น ๆ ของพระวิษณุ ที่วัดทศาวตาร, เมืองเดโอครรห์ แคว้นฌานสี รัฐอุตตรประเทศ (สร้างเมื่อ ค.ศ. 500)Alexander Lubotsky (1996), The Iconography of the Viṣṇu Temple at Deogarh and the Viṣṇudharmottarapurāṇa, Ars Orientalis, Vol. 26, The Smithsonian Institution and Department of the History of Art, pp. 65-80
 วิหารตฤกกะการ ที่ตฤกกะการ,เมืองโกจิน รัฐเกรละ
 วิหารวามนา ที่ คจุราโฮ รัฐมัธยประเทศ
 วิหารอุลากาลันฑา ที่ ทิรูโฆยลูร์ รัฐทมิฬนาฑู

  ดูเพิ่ม 

 ทศาวตาร
 วิษณุปุราณะ
 เทศกาลโอนัม
 พควตาปุราณะ
 พระวิษณุ
 พระวราหะ
 ปรศุราม
 พระราม
 พระกฤษณะ
 พระโคตมพุทธเจ้า
 กัลกิ
 วามเทวา

 อ้างอิง 

 เว็บที่เชื่อมโยง 

 Vamana Temples in Kerala 
 Vamana Avatar

หมวดหมู่:พระวิษณุ
หมวดหมู่:คนแคระ (คติชนวิทยา)