การแต่งกายของพม่า

การแต่งกายของพม่า การแต่งกายของพม่านั้นมีรูปแบบที่หลากหลายขึ้นอยู่กับเชื้อชาติ, สภาพภูมิศาสตร์, สภาพภูมิอากาศ, ประเพณีวัฒนธรรมของผู้คนในแต่ละภูมิภาคของประเทศพม่า การแต่งกายที่เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางของชาวพม่าคือ โลนจี เป็นโสร่งแบบหนึ่งจัดเป็นการแต่งกายประจำชาติ สวมใส่ทั้งชายและหญิงทั่วประเทศ เสื้อผ้าพม่ายังมีความหลากหลายในแง่ของสิ่งทอสาน เส้นใย สี และวัสดุ เช่น ผ้ากำมะหยี่ ผ้าไหม ผ้าลูกไม้ ผ้ามัสลิน และผ้าฝ้าย

 ประวัติ 
 ก่อนอาณานิคม 
 สมัยนครรัฐปยู 
 ฮะลี่น 
ประติมากรรมปยูที่ค้นพบในเมืองโบราณ ฮะลี่น แสดงให้เห็นผู้ชายปยูสวมผ้าโพกศีรษะและเครื่องประดับศีรษะคล้ายมงกุฎ ในขณะที่ผู้หญิงปยูสวมเครื่องประดับศีรษะที่คล้ายกับเครื่องทองประดับศีรษะที่พบเห็นต่อมาในยุคพุกามရွှေကိုင်းသား၊ ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု (in Burmese)၊ တတိယအကြိမ်၊ မန္တလေး၊ ကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက်၊ ၂၀၀၅။ แม้ว่าภาพเครื่องประดับหูและรูปชาวปยูจะค่อนข้างหายากในงานแกะสลักหินเหล่านี้ แต่ติ่งหูที่กว้างและห้อยลงมาบ่งชี้ว่าการสวมจุกหูหรือต่างหูน่าจะเป็นเรื่องปกติ เครื่องประดับและสิ่งประดับอื่น ๆ ไม่ได้มีมากมายเท่าในยุคพุกาม แต่พบสร้อยคอลูกปัดขนาดใหญ่ประดับคอทั้งของผู้ชายและผู้หญิงปยู ไม่สามารถมองเห็นภาพเสื้อและผ้าที่พันรอบเอวได้อย่างชัดเจน ผ้าดูบางมากจนดูเหมือนจะแนบชิดกับร่างกาย

 ศรีเกษตร 
ศรีเกษตร ตั้งอยู่ห่างจากเมืองแปร ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ 8 กิโลเมตร (5 ไมล์) ในหมู่บ้านมอซาในปัจจุบัน เป็นเมืองหลวงสุดท้ายและอยู่ทางใต้สุดของนครรัฐปยู

ประติมากรรมปยูในศรีเกษตรแสดงให้เห็นผ้าสวมร่างกายส่วนล่างคล้ายผ้าถุงได้ชัดเจนขึ้น บางภาพของสตรีชาวปยูแสดงให้เห็นว่าพวกเธอสวมผ้าถุงที่บางและเข้ารูป เน้นรูปร่างของพวกเธอ ในขณะที่บางภาพแสดงให้เห็นรูปทรงผ้าถุงที่หนา สำหรับผู้ชายชาวปยู เครื่องแต่งกายของพวกเขาคล้ายกับกางเกงขายาวหลวม ๆ ที่พบเห็นต่อมาในยุคพุกาม ผูกที่เอวด้วยเข็มขัดมักจะผูกเป็นปมในลักษณะที่คล้ายกับของชาวพุกาม นอกจากนี้ รูปผู้ชายบางรูปดูเหมือนจะสวมผ้าคลุมที่คล้ายเสื้อเชิ้ต แม้ว่าจะจางและไม่ชัดเจนนัก ยังแสดงให้เห็นว่าผู้ชายชาวปยูสวมกำไลและเครื่องประดับหูขนาดใหญ่ ทรงผมของทั้งชายและหญิงดูค่อนข้างคล้ายกัน โดยผมของพวกเขารวบไว้ที่ศีรษะและยึดไว้ด้วยเครื่องประดับผมบางชนิด ซึ่งมักจะจัดทรงเป็นมวยผมหรือจุกผมที่โดดเด่น

ที่น่าสังเกตคือ ทรงผมของสตรีชาวปยูสอดคล้องกับคำอธิบายที่พบในบันทึกทางประวัติศาสตร์ของจีน บันทึกเหล่านี้กล่าวว่า "หลังแต่งงาน สตรีชาวปยูจะมัดผมเป็นมวยไว้บนศีรษะ ประดับด้วยเครื่องประดับเงินหรือไข่มุก" ตามบันทึกของจีน ชาวปยูส่วนใหญ่สวมใส่เสื้อผ้าฝ้าย พวกเขาไม่สวมใส่ผ้าไหมเนื่องจากการผลิตผ้าไหมต้องฆ่าหนอนไหม ซึ่งขัดกับความเชื่อของพวกเขาในการไม่ใช้ความรุนแรง บันทึกยังบรรยายถึงสตรีชาวปยูที่สวมมงกุฎประดับลวดลายดอกไม้สีทองและลวดลายฝังไข่มุก

ในแง่ของเครื่องแต่งกาย ผู้หญิงชาวปยูจะสวมผ้าถุงทอสีสันสดใส มักจะคลุมด้วยผ้าคลุมไหล่ไหมเนื้อละเอียด เมื่อออกไปข้างนอกพวกเธอมักจะถือพัดมือไปด้วย เป็นที่สังเกตได้ว่าผู้หญิงที่มีตำแหน่งสูงมักจะมีผู้ติดตามสี่หรือห้าคนถือพัดเป็นส่วนหนึ่งของขบวน

 สมัยพุกาม 
ในสมัยพุกามแม้ว่าผ้าฝ้ายจะเป็นวัสดุสิ่งทอที่ใช้กันมากที่สุด แต่สิ่งทอนำเข้าอื่น ๆ เช่น ผ้าไหม ผ้าซาติน และกำมะหยี่ ก็ถูกนำมาใช้ในเครื่องแต่งกายของชาวพม่าเช่นกัน การค้าขายกับดินแดนใกล้เคียงมีมาตั้งแต่สมัยปยู และได้เสริมสร้างวัฒนธรรมทางวัตถุด้วยสิ่งทอนำเข้าที่ใช้สำหรับพิธีกรรมและการแต่งกาย ตัวอย่างเช่น มีนกะลาเซดี สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้านรสีหบดี ภายในบรรจุสิ่งของที่ทำด้วยผ้าซาตินและผ้ากำมะหยี่ซึ่งไม่ได้ผลิตในท้องถิ่น

กษัตริย์และเจ้าชายในสมัยพุกามสวมเสื้อคลุมที่เรียกว่า วุทโลน (ဝတ်လုံ), ดุยิน (ဒုယင်), และ โตยีน (သိုရင်း) เป็นเครื่องแต่งกายช่วงบน ในขณะที่สวมผ้าพันรอบเอวคล้ายผ้าโธตีเป็นเครื่องแต่งกายท่อนล่าง สตรีชนชั้นสูงสวมเสื้อเกาะอกท่อนบนที่เรียกว่า ยีนซี่ (ရင်စီး) โดยสวมทับเสื้อชั้นใน ก่อนที่จะเริ่มสวมเสื้อแจ็คเก็ตและเครื่องแต่งกายซึ่งมีลักษณะคล้ายส่าหรีที่ยาวกว่าและกางเกงทรงหลวม ซึ่งได้รับความนิยมต่อมาในสมัยพุกาม มีการปักทองและเงินตามยศทางสังคม เครื่องแต่งกายคุณภาพสูงและลายดอกไม้สวมใส่โดยชนชั้นสูงและชนชั้นปกครอง

 สมัยอังวะตอนต้น 
เครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิมในสมัยอังวะได้รับการอ้างอิงบ่อยกว่าในงานวรรณกรรม เช่น บทกวีและงานเขียนคลาสสิก มากกว่าในภาพวาดหรือประติมากรรมစောမုံညင်း၊ မြန်မာအမျိုးသမီး ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု (in Burmese)၊ ပထမအကြိမ်၊ ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်တိုက်၊ ၁၉၈၉။ ตามบันทึกของจีนเมื่อปี ค.ศ. 1396 ชาวอังวะสวมเสื้อเชิ้ตแขนยาวสีขาว ผ้าพันรอบเอวของพวกเขาพันจากด้านหน้าไปด้านหลังและผูกให้แน่นรอบเอว มีการบันทึกไว้ว่า ปาโซ  ที่ขุนนางสวมใส่นั้นยาวประมาณ 20 ฟุต (6 เมตร) ในขณะที่ของสามัญชนมีความยาวประมาณ 10 ฟุต (3 เมตร)

ผู้ชายประดับตนเองด้วยผ้าที่มีลวดลายพันรอบศีรษะ โดยส่วนที่เหลือของผ้าจะห้อยลงมาด้านหลัง พวกเขาสวมเสื้อด้านหนึ่งพาดไหล่ ทำให้ช่วงบนของร่างกายบางส่วนเปิดโล่ง ส่วนผู้หญิงนั้นจะใช้ผ้าคลุมไหล่สีขาวคลุมตัว และใช้ผ้าลายต่าง ๆ พันรอบคอคล้ายผ้าพันคอ บันทึกเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงรูปแบบการแต่งกายของผู้คนในอังวะช่วงรัชสมัยของพระเจ้าฝรั่งมังศรีชวา จากบันทึกเหล่านี้ สามารถกล่าวได้ว่าผู้ชายในสมัยอังวะมักจะสวมเสื้อเชิ้ตแขนยาวสีขาวทรงระฆัง สวมตองเช ปาโซ และโพกศีรษะ (ก้องบ้อง)

ตามคำกล่าวใน ปูเรนิทิน-ยะตุ (ပုရေနိသင်ရတု) ของชีน-มฮารัฐสาร (ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ) เป็นที่สังเกตว่ามีลวดลาย ซีน-ซเว-วู่น-เชะ (ဆင်စွယ်ဝန်းယှက်) ในการทอผ้าสมัยนั้นแล้ว อย่างไรก็ตาม ลวดลายคล้ายคลื่นเหล่านี้ยังไม่ได้ถูกเรียกว่า อะเชะ (အချိတ်) นอกจากนี้ใน ต่อง-เตตุน-ยะตุ (တောင့်တဲတွန့်ရတု) ชีน-มฮารัฐสารยังบรรยายถึงรูปแบบและเครื่องแต่งกายดั้งเดิมของสตรีในสมัยนั้น โดยเน้นที่การอนุรักษ์รูปแบบโบราณ เขายังกล่าวถึงทรงผม มเยะพยู (မြိတ်ဖြူ), มเยะโซ่ (မြိတ်စို့) และ มเยะลุ (မြိတ်လွတ်) สตรีต่างสวมใส่เสื้อผ้าสีทองหอมกรุ่นและผ้าถุง (ทะเมน) สีทอง ปลายนิ้วของพวกเธอถูกย้อมสีแดงด้วยเฮนน่า ขนตาที่ยาวตามธรรมชาติถูกทำให้ยาวขึ้น และคิ้วของพวกเธอถูกวาดอย่างพิถีพิถันด้วยแปรง ใบหน้าของพวกเธอถูกแต่งแต้มอย่างประณีตด้วยเครื่องสำอางแบบดั้งเดิมที่มีกลิ่นหอม (Kato Thaw Maw) ทำให้พวกเธอดูงดงามและศักดิ์สิทธิ์จนถูกเปรียบเทียบกับนางฟ้าจากสวรรค์ทั้งหกชั้น นอกจากนี้ทรงผมแบบ เจะ-ตอง-ซี่ (ကြက်တောင်စည်း) ซึ่งเป็นการรวบผมไว้ด้านบนศีรษะและมัดไว้ ก็ได้รับการอธิบายไว้ด้วย

เมื่อพรรณนาถึงความงามของสตรีชาวอังวะ ภาพของชีน-มฮารัฐสารนั้นอ่อนโยนและงดงามอย่างโดดเด่น นำเสนอมุมมองที่แตกต่างจากผู้อื่น เขาบรรยายถึงช่วงเวลาหนึ่งไว้ โดยเฉพาะช่วงแสงสนธยา (The Twilight Hour) ความงามของเธอยิ่งน่าหลงใหลมากยิ่งขึ้น บทกวีของเขาไม่ได้เพียงแต่เน้นย้ำถึงมวยผมสีทอง เสื้อท่อนบน (เอ้นจี) ผ้าถุง (ทะเมน) และเข็มขัดของเธอเท่านั้น แต่ยังแฝงนัยอย่างแยบยลถึงวิธีที่เสื้อผ้าของเธอเผยและปกปิดหน้าอกของเธออย่างละเอียดอ่อน เพิ่มความกล้าหาญแต่ก็มีศิลปะให้กับบทกวีของเขา

 สมัยโก้นบอง 
การแต่งกายถือเป็นวัฒนธรรมที่สำคัญของชีวิตในพม่าก่อนสมัยอาณานิคม นักเดินทางชาวต่างชาติรายงานว่ามีเครื่องทอผ้าในทุกครัวเรือน ซึ่งช่วยให้ผู้หญิงทุกคนสามารถทอเสื้อผ้าใช้ในชีวิตประจำวันของครอบครัวได้ วินเชนโซ ซันแกร์มาโน บาทหลวงชาวอิตาลีซึ่งประจำการอยู่ในอาณาจักรโก้นบอง ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 สังเกตว่าคนในท้องถิ่นแต่งกายงดงามและฟุ่มเฟือย พิธีเจาะหูสำหรับเด็กผู้หญิงถือเป็นพิธีกรรมสำคัญ ชาวบ้านเหล่านั้นประดับด้วยทองคำและเงิน รวมทั้งแหวนที่ตกแต่งด้วยอัญมณี สร้อยคอ กำไล และกำไลข้อเท้า เครื่องประดับเหล่านี้มาพร้อมกับเครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิม ประกอบด้วย ปาโซ ซึ่งสวมใส่โดยผู้ชาย และ ทะเมน ซึ่งสวมใส่โดยผู้หญิง ทั้งสองอย่างทำจากผ้าฝ้ายหรือผ้าไหม สวมรองเท้าแตะไม้หรือรองเท้าหนัง ชายและหญิงแต่งกายด้วยเครื่องแต่งกายที่ดีที่สุด รวมทั้งเสื้อคลุมที่มีการประดับเพื่อไปเยี่ยมชมเจดีย์และงานสำคัญอื่น ๆ

กฎหมายป้องกันความฟุ่มเฟือย ที่เรียกว่า ยาซาไกง์ กำหนดวิถีชีวิตและการบริโภคสำหรับชาวพม่าในสมัยราชวงศ์โก้นบอง ทุกอย่างตั้งแต่รูปแบบของที่พักอาศัยไปจนถึงเสื้อผ้าให้เหมาะสมกับสถานะทางสังคมของคน ๆ นั้น กฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับพิธีศพและโลงศพ รวมไปถึงการใช้รูปแบบการพูดต่าง ๆ ตามลำดับสถานภาพทางสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่งกฎระเบียบการแต่งกายในเมืองหลวงของราชวงศ์เป็นสิ่งที่เข้มงวดและมีความซับซ้อนมากที่สุด กฎเกณฑ์ที่ควบคุมการแต่งกายและการประดับตกแต่งได้รับการปฏิบัติอย่างเคร่งครัดเพื่อเป็นแนวทางในการจัดลำดับชั้นทางสังคม

เครื่องหมายนกยูง ถูกสงวนไว้อย่างเคร่งครัดสำหรับราชวงศ์ เสื้อคลุมยาวประกบตัวถึงสะโพกอย่าง ไทง์มะเต้น ถูกสงวนไว้ให้ใส่สำหรับเจ้าหน้าที่ในราชสำนัก ผ้าที่มีดิ้นโลหะเลื่อมและงานปักจำกัดเฉพาะราชวงศ์ เจ้าหน้าที่ระดับสูง และเจ้าประเทศราช (เจ้าฟ้า) รองเท้ากำมะหยี่ถูกสงวนไว้สำหรับราชวงศ์และภรรยาขุนนางชั้นสูง การประดับด้วยอัญมณีและหินมีค่ามีการควบคุมด้วยเช่นเดียวกัน การใช้ ฮีนตะปะด้า () สีย้อมสีชาดที่สกัดจากซินนาบาร์ ก็มีการควบคุม

 สมัยอาณานิคม 
การปกครองอาณานิคมนำไปสู่การล่มสลายของกฎหมายควบคุม ซึ่งต่างจากประเทศเพื่อนบ้านอินโดจีนของฝรั่งเศส ระบอบกษัตริย์ของพม่าถูกล้มล้างอย่างสิ้นเชิง ทำให้เกิดสุญญากาศทันทีสำหรับการสนับสนุนวัฒนธรรมทางวัตถุ สถาบันต่าง ๆ และจารีตประเพณี สมัยอาณานิคมเป็นจุดเริ่มต้นของคลื่น ผู้ดีใหม่ ที่ไม่ใช่ชนชั้นสูงเก่า มีการพยายามนำรูปแบบและการแต่งกายของชนชั้นสูงสมัยก่อนอาณานิคมมาใช้

ในช่วงสมัยอาณานิคมของอังกฤษ เสื้อผ้าได้รับความหมายใหม่ในชีวิตของชาวพม่า โดยเป็นการแสดงออกถึงการต่อต้านอาณานิคม เหล่าชาตินิยมชาวพม่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับเสื้อผ้าแบบดั้งเดิมโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ยอโลนจี () รูปแบบหนึ่งของโลนจีจากแคว้นยอ และ ปีนนีไตโปนเอ้นจี () เสื้อคลุมคอจีนสีเหลืองอมน้ำตาล ให้ความรู้สึกต่อต้านลัทธิล่าอาณานิคมและเสริมชาตินิยม ชาวพม่าที่สวมชุดลักษณะนี้ถูกตำรวจอังกฤษจับกุม การสวมเสื้อผ้า "แบบดั้งเดิม" ถูกมองว่าเป็นรูปแบบของการต่อต้านเชิงตั้งรับในหมู่ชาวพม่า ด้วยแรงบันดาลใจจากขบวนการสวาเดชีของ คานธี ชาวพม่าชาตินิยมยังได้รณรงค์คว่ำบาตรสินค้านำเข้า รวมทั้งเสื้อผ้า เพื่อส่งเสริมการบริโภคเสื้อผ้าที่ผลิตในท้องถิ่น

รูปแบบเสื้อผ้าก็มีการพัฒนาในสมัยอาณานิคมเช่นกัน รูปแบบเสื้อผ้า ตองเช ปาโซ และ ทะเมน หมดความนิยม มักนิยม โลนจี ที่เรียบง่ายและสวมใส่สะดวกกว่า โสร่งแบบผู้หญิง ทะเมน หรือ ทะบี () สั้นลงไม่ยาวไปถึงเท้าถึงเพียงแต่ข้อเท้า และความยาวของผ้าซิ่นช่วงบนลดลงเปิดเผยรอบเอวมากขึ้น ช่วงนี้ยังได้เห็นการนิยมเสื้อมัสลินสำหรับสตรี เผยให้เห็นชุดภายในของสตรีที่เรียกว่า ซาบอลี () การปกครองของอังกฤษยังมีอิทธิพลต่อแฟชั่นทรงผมและการแต่งกาย เครื่องประดับแบบตะวันตก เช่น เข็มขัดและรองเท้าหนัง มักสวมใส่กับเครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิม การตัดผมทรงสั้นที่เรียกว่า โบเก () ถูกแทนที่การไว้ผมยาวซึ่งเป็นเรื่องปกติในหมู่ผู้ชายชาวพม่า ในทำนองเดียวกันผู้หญิงเริ่มไว้ทรงผมเช่น อะเมาะ () ประกอบด้วยมวยผมแบบเรียบง่ายขดอยู่ด้านบนศีรษะ แทนการไว้มวยผมแบบดั้งเดิม () การสักแบบพม่าดั้งเดิมก็ได้รับความนิยมลดลงเช่นเดียวกัน

 สมัยใหม่ 
หลังเอกราช ได้มีการเสริมบทบาทสำคัญของเสื้อผ้าให้เป็นอัตลักษณ์ประจำชาติพม่า ในขณะที่ประเทศอื่น ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้พยายามที่จะปรับปรุงเสื้อผ้าสำหรับพลเมืองของตน (เช่น สยามที่ได้รับจากรัฐนิยม หรืออินโดนีเซียที่สนับสนุนให้ผู้ชายสวมกางเกงขายาวแทน โสร่ง) รัฐบาลพม่าได้สนับสนุนให้ทั้งชายและหญิงสวมใส่ โลนจี ในชีวิตประจำวัน การปราศรัย ปี พ.ศ. 2494 ในการประชุมวัฒนธรรมอินเดียพม่า นายกรัฐมนตรี อู้นุ กล่าวว่าการแต่งกายเป็นสัญลักษณ์เด่นประการหนึ่งของชาติ แนวทางสู่สังคมนิยมแบบพม่ายังส่งเสริมการสวมเครื่องแต่งกายแบบดั้งเดิมพร้อมสนับสนุนเสื้อผ้าตะวันตก

 ชุดประจำชาติ 
 โลนจี 

ชุดประจำชาติของพม่าคือ โลนจี (, ) โสร่งยาวถึงข้อเท้าสวมใส่ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย โลนจี ในรูปแบบใหม่เป็นที่นิยมในช่วงสมัยอาณานิคมของอังกฤษแทนที่ ปาโซ การแต่งกายแบบดั้งเดิมซึ่งสวมใส่โดยผู้ชาย และ ทะเมน ซึ่งสวมใส่โดยผู้หญิงก่อนสมัยอาณานิคม 

ทะเมน ช่วงก่อนอาณานิคมมีรูปแบบลักษณะเป็นชุดยาว เรียกว่า เยตีน่า () จะเห็นได้ในยุคปัจจุบันเฉพาะเป็นเครื่องแต่งกายในงานแต่งงานหรือชุดเต้นรำ ในทำนองเดียวกัน ปาโซ ก่อนสมัยอาณานิคมมักสวมใส่ระหว่างการแสดงบนเวที รวมถึงการเต้นรำและการแสดงอะเญน ตลอดจนงานแต่งงานหรืองานสังคมชั้นสูง

 ผ้าทออะเชะ  

ผ้าลวดลายพื้นเมืองพม่า เรียกว่า อะเชะ (, ) หรือ ลู่นตะยา อะเชะ () มีลักษณะเป็นลายลอนคลื่นที่สลับซับซ้อนแถบแนวนอน ที่ประดับด้วยการออกแบบคล้ายลายอาหรับ ลู่นตะยา (, ) ซึ่งแปลตรงตัวว่า "กระสวยร้อยอัน" สื่อถึงกระบวนการที่ต้องใช้เวลามาก มีราคาแพงและซับซ้อน ซึ่งต้องใช้กระสวย 50 ถึง 200 อัน แต่ละอันมีสีผ้าไหมที่ต่างกัน การทอผ้าต้องใช้แรงงานคนมาก โดยต้องใช้ช่างทออย่างน้อยสองคนจัดการกระสวยเพื่อให้ได้รูปแบบคล้ายเกลียวคลื่น

อะเชะ มักใช้เป็นสิ่งทอสำหรับ ปาโซ ของผู้ชาย และ ทะเมน ของผู้หญิง รูปแบบสีใน อะเชะ มักใช้สีที่ตัดกันเพื่อสร้างเอฟเฟกต์ ศิลปะเชิง 3 มิติ รูปแบบสำหรับผู้ชายมักเป็นลวดลายซิกแซก หรือลวดลายที่ประสานกันง่ายกว่า ในขณะที่สำหรับผู้หญิงจะผสมผสานลายเกลียวคลื่นเข้ากับการตกแต่งแบบอาหรับ เช่น ลวดลายดอกไม้หรือไม้เลื้อย

เมืองอมรปุระและวู่น-ดวี่น ยังคงเป็นศูนย์กลางการทอผ้า อะเชะ แบบดั้งเดิมในประเทศ แม้ว่าในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาจะมีการเลียนแบบจากโรงงานที่มีราคาถูกกว่าจากจีน และ อินเดีย ได้ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมสิ่งทอแบบดั้งเดิมของพม่าอย่างมาก

การทอผ้า อะเชะ มีต้นกำเนิดที่อมรปุระ ใกล้กับเจดีย์ปะโท่ดอจี้ ชื่อ อะเชะ อาจมาจากชื่อของย่านที่ช่างทออาศัยอยู่ และเชะด้าน (လက်ချိတ်တန်း) คำนี้เคยถูกเรียกมาก่อน ไวก์ (ဝိုက်) ซึ่งหมายถึงลวดลายทอซิกแซก

แม้ว่าบางแหล่งอ้างว่ารูปแบบ อะเชะ ได้รับมาจากช่างทอผ้ามณีปุระช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17 แต่ไม่มีสิ่งทอของมณีปุระที่เทียบเคียงลักษณะคล้ายกับ อะเชะ รูปแบบคล้ายคลื่นอาจได้รับแรงบันดาลใจจากลวดลายปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ (เช่น คลื่น เมฆ พืชและสัตว์พื้นเมือง) ลวดลาย อะเชะ พบได้ในเครื่องปั้นดินเผาที่มีอายุย้อนกลับไปถึงนครรัฐปยู เช่นเดียวกับภาพวาดฝาผนังของวัดที่มีอายุย้อนกลับไปถึงสมัยอาณาจักรพุกาม ของขวัญบรรณาการที่มอบให้กับราชสำนักพม่าอาจเป็นแหล่งบันดาลใจเพิ่มเติมด้วย สิ่งทอดังกล่าวได้รับความนิยมในสมัยราชวงศ์โก้นบอง ซึ่งมีกฎหมายป้องกันความฟุ่มเฟือย ควบคุมว่าใครสามารถสวมเสื้อผ้า อะเชะ ได้ รูปแบบ อะเชะ สวมใส่โดยราชวงศ์ เจ้าหน้าที่ และผู้ติดตามเท่านั้น

 เสื้อคลุมไตปอน 
สำหรับงานธุรกิจและโอกาสที่เป็นทางการ ชายชาวพม่า จะแต่งชุดเสื้อแจ๊คแก็ตแบบแมนจู ที่เรียกว่า ไตปอนเอ้นจี (, ) ใส่ทับเสื้อเชิ้ตคอปกแบบจีน ชุดนี้เป็นที่นิยมสมัยอาณานิคม

 ชุดสตรี เอ้นจี 
ผู้หญิงพม่าสวมชุดสตรีที่เรียกว่า เอ้นจี (, ) มีสองรูปแบบที่แพร่หลายคือ ยีนเซ () จะติดกระดุมด้านหน้าและ ยีนโพน () ติดกระดุมไว้ด้านข้าง สำหรับพิธีที่เป็นทางการและทางศาสนาผู้หญิงพม่ามักสวมผ้าคลุมไหล่

 เสื้อคลุมไทง์มะเต้น  

การแสดงออกอย่างเป็นทางการที่สุดของเครื่องแต่งกายประจำชาติพม่าสำหรับสตรี ได้แก่ เสื้อคลุมไร้กระดุมรัดรูปความยาวถึงสะโพกที่เรียกว่า ไทง์มะเต้น (, ) บางครั้งอาจมีท่อนล่างบานและปักเลื่อม ไทง์มะเต้น ในภาษาพม่าแปลว่า "ไม่รวมกันขณะนั่ง" หมายถึงเสื้อคลุมรัดรูปที่ไม่ยับขณะนั่ง เสื้อคลุมนี้ได้รับความนิยมในหมู่ชนชั้นสูงสมัยราชวงศ์โก้นบอง และชนชั้นสูงในปัจจุบัน ปัจจุบันผู้หญิงมักสวมใส่เป็นชุดแต่งงาน หรือเป็นชุดเต้นรำแบบดั้งเดิม รวมถึงงานสังคมชั้นสูงในบางครั้ง ไทง์มะเต้น สวมทับเสื้อท่อนบนที่เรียกว่า ยีนคาน (, ) ตามประวัติศาสตร์ ไทง์มะเต้น ยังมีชายที่ห้อยอยู่ทั้งสองข้างเรียกว่า กะละโหน่ ()

 ซี่โบน 

ซี่โบน (, ) เป็นเครื่องประดับศีรษะสำหรับพิธีการ ซึ่งสตรีชาวพม่าสวมใส่ในยุคก่อนอาณานิคม ซี่โบน เป็นเครื่องแต่งกายที่สวมใส่เฉพาะสตรีชั้นสูงในราชสำนักพม่า รวมถึงราชินีและเจ้าหญิง ซี่โบน พร้อมด้วย มะฮาละตา () ถือเป็นชุดพิธีการสำหรับงานระดับรัฐของพม่า ปัจจุบัน ซี่โบน สวมใส่โดยเด็กผู้หญิงในพิธีเจาะหูและโดยนักนาฏศิลป์พม่าBurmese Orthography, Myanmar Language Commission, 1993.

 ก้องบ้อง 

เครื่องแต่งกายประจำชาติของพม่าสำหรับผู้ชายประกอบด้วยผ้าโพกหัวที่เรียกว่า ก้องบ้อง (, ) ซึ่งสวมใส่สำหรับงานที่เป็นทางการ ในสมัยอาณานิคม ก้องบ้อง ถูกพัฒนาให้เป็นเครื่องแต่งกายสามัญของชายชาวพม่า การออกแบบ ก้องบ้อง สมัยใหม่เกิดขึ้นในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษ ​​1900 และเรียกว่า หม่องแจะตะเย () เป็นก้องบ้องทำจากผ้าที่มีโครงหวาย สามารถสวมใส่ได้เช่นสวมหมวก

 ญะพะนะ 

รองเท้าแตะกำมะหยี่สวมใส่ได้ทั้งสองเพศ เรียกว่า ญะพะนะ (‌) หรือ พะนะมัณฑะเลย์ เป็นรองเท้าที่สวมใส่เป็นทางการ

 การแต่งกายตามภูมิภาค 
กลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในพม่าทุกกลุ่มล้วนมีเสื้อผ้าและประเพณีสิ่งทอที่แตกต่างกัน

 อ้างอิง 

 แหล่งอ้างอิง 



ประเทศพม่า
หมวดหมู่:วัฒนธรรมพม่า
หมวดหมู่:เครื่องแต่งกายพม่า
หมวดหมู่:ชุดพิธีการ