พระโคตมพุทธเจ้าในศาสนาฮินดู

พระโคตมพุทธเจ้าในศาสนาฮินดู ปรากฏในศาสนาฮินดูลัทธิไวษณพ ระบุว่าพระโคตมพุทธเจ้าเป็นอวตารหนึ่งของพระวิษณุหรือเรียกว่า พุทธาวตาร, เนื้อหาอธิบายว่า: "พุทธศาสนิกชนไม่ยอมรับว่าพระพุทธเจ้าเป็นอวตารหนึ่งของพระวิษณุ" ชาวฮินดูเชื่อว่าพระโคตมพุทธเจ้าเป็นหนึ่งในทศาวตารหรืออวตารทั้งสิบของพระวิษณุหรือในเอกสารไทยเรียกนารายณ์สิบปาง เป็นอวตารที่เก้าและเป็นอวตารล่าสุด ถือเป็นกระบวนการกลืนให้เป็นฮินดู

 อวตารของพระวิษณุ 

ใน คัมภีร์ปุราณะ ระบุว่าพระวิษณุอวตารลงมาเป็นพระพุทธเจ้าเพื่อหลอกลวงให้ผู้คนปฏิเสธพระเวท ส่วนเอกสารเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 13 ชื่อ คีตโควินทะ (Gitagovinda) ของชยเทวะ กวีไวษณพ ระบุว่าว่าพระวิษณุอวตารเป็นพระพุทธเจ้าเพื่อสั่งสอนมนุษย์และให้มนุษย์เว้นจากการฆ่าสัตว์ จากการศึกษาของคอนสตันซ์ โจนส์ และเจมส์ ดี. ไรอัน ระบุว่าพระพุทธเจ้าได้รับการเคารพนับถือจากชาวฮินดู เพราะมองว่า "ศาสนาพุทธคือฮินดูรูปแบบหนึ่ง" ส่วนคมกฤช อุ่ยเต็กเค่งระบุว่าชาวฮินดูมองว่า "ศาสนาพุทธคือฮินดูที่ปฏิรูปแล้ว"คมกฤช อุ่ยเต็กเค่ง (พฤษภาคม–สิงหาคม 2561). "เทวนิยมอินเดีย :  เส้นทางและปรากฏการณ์ในสังคมไทย". Veridian E-Journal (11:2), หน้า 1595 แต่พุทธศาสนิกชนไม่ยอมรับว่าพระพุทธเจ้าเป็นอวตารองค์หนึ่งของพระวิษณุ

 ในไทย 

ในไทยซึ่งมีศาสนาหลักคือศาสนาพุทธมาแต่ดั้งเดิม แม้แต่พราหมณ์ในราชสำนักทุกคนล้วนแต่เป็นพุทธศาสนิกชนที่นับถือเทพเจ้าฮินดูไปด้วยคมกฤช อุ่ยเต็กเค่ง.  ภารตะ-สยาม ? ผี พราหมณ์ พุทธ ?. กรุงเทพฯ : มติชน, 2560, หน้า 15 ไม่มีการกล่าวถึงพุทธาวตารเลย ใน คัมภีร์นารายณ์ยี่สิบปาง ของไทยไม่มีพุทธาวตาร หากแต่มีสมณาวตาร ซึ่งเป็นนักบวชทำหน้าที่แย่งศิวลึงค์จากอสูรตรีบุรัมคมกฤช อุ่ยเต็กเค่ง. ภารตะ-สยาม ? ผี พราหมณ์ พุทธ ?. กรุงเทพฯ : มติชน, 2560, หน้า 19 แต่ใน คำกาพย์เรื่องพระศิวประติมา ซึ่งเป็นเอกสารสมัยรัตนโกสินทร์ กลับปรากฏเรื่องราวของพุทธาวตารไว้ ความว่า

หลังการอพยพของชาวอินเดียที่นับถือศาสนาฮินดูสู่ไทยช่วงปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นต้นมา ก็ได้นำคติพุทธาวตารเข้ามาด้วย โดยให้พระพุทธเจ้ามีสถานะเท่ากับเทพฮินดู ซึ่งผิดแผกไปจากระบบจักรวาลวิทยาของไทยที่มองว่าพระพุทธเจ้าอยู่เหนือเทพเจ้าองค์ใด ๆ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชนิพนธ์ ลิลิตนารายณ์สิบปาง มีการระบุ "พุทธาวตาร" เป็นครั้งแรก แต่พระองค์มิได้ระบุรายละเอียดใด ๆ เกี่ยวกับอวตารนี้เลย หากแต่ทรงกล่าวยกย่องพระเกียรติคุณของพระพุทธเจ้า 

 ดูเพิ่ม 
 ลัทธิไวษณพ
 ศาสนาพุทธและศาสนาฮินดู
 พระโคตมพุทธเจ้าในศาสนาโลก

 เชิงอรรถ 
 หมายเหตุ

 อ้างอิง

 แหล่งข้อมูลอื่น 


หมวดหมู่:พระวิษณุ
หมวดหมู่:ศาสนาพุทธและศาสนาฮินดู
หมวดหมู่:พระพุทธเจ้า
หมวดหมู่:พระโคตมพุทธเจ้า