พระเจ้าตะโดเมงสอแห่งอังวะ

ตะโดเมงสอ (, ; 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1531 – พฤษภาคม ค.ศ. 1584) เป็นพระเจ้าอังวะระหว่าง ค.ศ. 1555 ถึง 1584 ในฐานะประเทศราชของหงสาวดีในรัชสมัยพระเจ้าบุเรงนองถึงพระเจ้านันทบุเรง พระองค์สู้รบร่วมกับพระเจ้าบุเรงนอง เมงเยสีตู, ตะโดธรรมราชาที่ 2 และมังฆ้องที่ 2 กับพระเจ้านันทบุเรง พระราชนัดดา ในการทัพที่สร้างขึ้นใหม่ ขยาย และปกป้องจักรวรรดิตองอูเกือบทั้งหมดในคริสต์ทศวรรษ 1550 ถึงคริสต์ทศวรรษ 1570 หลังพระเจ้าบุเรงนองสวรรคตสองปี พระเจ้าตะโดเมงสอก็ก่อกบฏต่อการปกครองของพระเจ้านันทบุเรง แม้ว่ากบฏของพระองค์ถูกปราบในเดือนเมษายน ค.ศ. 1584 สิ่งนี้ทำให้เกิดการกบฏมากขึ้นในที่อื่น ๆ ซึ่งท้ายที่สุดนำไปสู่การล่มสลายของจักรวรรดิในอีก 15 ปีถัดมา

พระชนม์ชีพช่วงต้น
พระองค์เสด็จพระราชสมภพในวันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1531(Zata 1960: 79): วันเสาร์ ขึ้น 5 ค่ำ เดือนนะโยน 893 ME = 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1531 ในบริเวณพระราชวังตองอู เป็นพระราชโอรสขของเมงเยสีหตูกับพระขนิษฐาชีน-มโย่เมียะSein Lwin Lay 2006: 247–248 พระนามตอนพระราชสมภพยังไม่ชัดเจน พงศาวดารหลายแห่งรายงานอย่างไม่สอดคล้องกันว่าพระนาม Zeya Nanda () เป็นพระนามของบุคคลที่ภายหลังกลายเป็นมังฆ้องที่ 2 และตะโดเมงสอในหลายที่ทั้งมหาราชวงศ์ (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 172) และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว (Hmannan Vol. 2 2003: 226) ระบุว่า Zeya Nanda (ภายหลังเป็นมังฆ้องที่ 2) สมรสกับเล่จู้นมิบะย่าใน ค.ศ. 1545 แต่ภายหลัง พงศาวดาร (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 201) และ (Hmannan Vol. 2 2003: 264) ระบุคนที่ภายหลังรู้จักกันในพระนามตะโดเมงสอแห่งอังวะเป็น Zeya Nanda

พระองค์เติบโตในสมัยที่พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ก่อสงครามกับเพื่อนบ้านเพื่อสถาปนาจักรวรรดิตองอู พระองค์อาจได้รับการศึกษาแบบทหารที่พระราชวังเช่นเดียวกับพระเชษฐาSein Lwin Lay 2006: 109 แม้ว่าพระองค์อาจเข้าร่วมการทัพครั้งสุดท้ายของพระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1540 แต่พระองค์ยังไม่ได้รับยศเป็นผู้บัญชาการกรมทหาร ดังนั้นจึงไม่ได้รับการกล่าวถึงในพงศาวดารดูรายการการจัดขบวนรบสำหรับการทัพของพระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ (ค.ศ. 1546–1549) ในมหาราชวงศ์ (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 173–184)

อาชีพ

ผลที่ตามมา
อย่างไรก็ตาม การกบฏของพระเจ้าตะโดเมงสอส่งผลกระทบที่ยั่งยืนกว่า กองทัพสยามที่นำโดยสมเด็จพระนเรศวรไม่มาถึงอังวะตามคำสั่ง และวนเวียนอยู่แถวพะโคเพื่อรอฟังข่าว เมื่ออังวะพ่ายแพ้ กองทัพสยามจึงถอยทัพไปที่เมาะตะมะและประกาศเอกราชในวันที่ 3 พฤษภาคม ค.ศ. 1584 การทัพต่อสยามที่ประสบความล้มเหลวตามหลัง ท้ายที่สุดนำไปสู่จุดเสื่อมถอยของจักรวรรดิใน 15 ปีต่อมา

พระราชวงศ์
อัครมเหสีของพระองค์คืออังวะมิบะยา พระราชธิดาพระองค์ใหญ่ในพระเจ้าบุเรงนองMaha Yazawin Vol. 3 2006: 82 พระองค์สมรสกับพระราชนัดดาในพิธีราชาภิเษกที่อังวะในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1555 คู่สมรสมีพระราชธิดาพระองค์เดียวพระนามว่าพระนางนะชีนแมดอ พระองค์ไม่มีพระราชโอรสธิดาองค์อื่น พระนางนะชีนแมดอเป็นอัครมเหสีของมังกยอชวา รัชทายาทของพระเจ้านันทบุเรง

 ในวัฒนธรรมสมัยนิยม 
มีนักแสดงผู้รับบท พระเจ้าอังวะตะโดเมงสอ ได้แก่
 วุฒิ คงคาเขตร จากละครเรื่อง สมเด็จพระนเรศวรมหาราช (2530) และ ภาพยนตร์เรื่อง สุพรรณกัลยา (2547)
 พอเจตน์ แก่นเพชร จากละครเรื่อง กษัตริยา (2546) และ มหาราชกู้แผ่นดิน (2547)
 เอก ธณากร จากละครเรื่อง ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เดอะซีรีส์ ภาคองค์ประกันหงสา (2560)
 ชวัลฤกษ์ กุลดี จากละครเรื่อง จอมใจอโยธยา (2568)

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม








หมวดหมู่:ราชวงศ์ตองอู
หมวดหมู่:จักรวรรดิตองอูที่หนึ่ง