รายชื่อตำราที่สำคัญของนิกายชีอะฮ์

สารบัญตำราต่างๆที่สำคัญของนิกายชีอะฮ์
ตำราเหล่านี้มีเนื้อหาหลักเกี่ยวกับ หลักศรัทธา ประกอบด้วยหัวข้อสำคัญดังต่อไปนี้ การศรัทธาต่อความเอกะของพระผู้เป็นเจ้า,การศรัทธาต่อการเป็นศานทูตของศาสดามุฮัมหมัด,การเป็นอิมามตัวแทนท่านศาสดา(ศ)ของอิมามทั้งสิบสองท่าน,ความยุติธรรมของพระผู้เป็นเจ้าและการศรัทธาต่อวันสิ้นโลก. 

 ตำราแหล่งข้อมูลทางฮะดิษ(คำกล่าวของท่านศาสดา(ศ)และอิมามทั้งสิบสองท่าน) 

 ตำราแหล่งข้อมูลทางฮะดีษชุดแรก 
แหล่งข้อมูลทางฮะดีษชุดแรก کتب الاربعه หรือ กุตุบอัรบะอะฮ์หรือ เรียกอีกชื่อหนึ่ว่า อุศูลอัรบะอะฮ์ หมายถึงตำราฮะดีษสี่เล่มที่สำคัญที่สุดของนิกายชีอะฮ์ที่ถูกเรียบเรียงไว้ยุคเก่าแก่ที่สุด

นักวิชาการยุคหลังอาจเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า(แหล่งข้อมูลทางฮะดีษยุคก่อน หรือแหล่งข้อมูลทางอะดีษยุคแรกตำราสี่เล่มนี้ได้แก่

1- อัลกาฟี الکافی 
เรียบเรียงโดยท่าน มุฮัมหมัด อิบนิ ยะอฺกูบ กุลัยนี เสียชีวิตปี327-328ฮ.ศ. มีฮะดีษทั้งหมด16199 ฮะดีษ    

     2-	มันลายะฮ์ฏุรุลฟะกีฮ์ من لایحضره الفقیه 
เรียบเรียงโดยท่าน อะบูญะอฺ์ฟัร อิบนิอลี อิบนิ บาบุวัยฮ์ กุมมี เป็นที่รู้จักในนามของเชค ซอดูก เสียชีวิตปี381ฮ.ศ. มีฮะดีษทั้งหมด5963ฮะดีษ

        3-  ตะฮ์ซีบุลอะฮ์กาม تهذیب الاحکام 

เขียนโดย ท่าน อะบูญะฮฺฟัร มุฮัมหมัด อิบนิฮะซัน อัตตูซี หรือเป็นที่รู้จักในนามของเชคฎูซี เสียชีวิตปี 460 ฮ.ศ. มีฮะดีษทั้งหมด13590 บท

        4- อัลอิซติบศอรالاستبصار فِیمَا اختُلف مِن الاخبار

เรียบเรียงโดยท่านเชคฎูซีเช่นเดียวกัน มีฮะดิษทั้งหมด5511 บท

 ตำราแหล่งข้อมูลทางฮะดีษชุดที่สอง 
ตำราฮะดีษชุดที่สอง หรือเรียกกันว่า ตำราฮะดีษยุคหลัง หมายถึงตำราฮะดีษสามเล่มต่อไปนี้
 1- อัลวาฟี الوافی เรียบเรียงโดยท่าน มุฮัมหมัดเฟซคาชานี เสียชีวิตปี 1091 ฮ.ศ. 
 2-วะซาอิลุชชีอะฮ์ ฟีตะฮ์ศีล มะซาอิลุชชะรีอะฮ์ وسائل الشیعة فی تحصیل مسائل الشریعة ของท่านเชคฮุร อามุลี ท่านรวบรวมฮะดีษที่เกี่ยวข้องกับการวินิจฉัยบทบัญญัติทางศาสนาในหัวข้อต่างๆฬช่เวลารววบรวทราว18 ปี
 3-  บิฮารุลอันวาร بحارالانوار เขียนโดยท่านมุฮัมหมัด บาเก็ร อิบนิ มุฮัมหมัดตะกี อัลมัจลิซี เสียชีวิต1111ฮ.ศ.บิฮ่ารุนอันวาร ,คำนำ
นะฮ์ญุลบะลาเฆาะฮ์  نهج‌البلاغه  

เป็นตำราที่รวบรวมคุตบะฮ์ (การกล่าวเทศนา),จดหมายและคำกล่าวที่เป็นประโยคสั้นๆของท่าน อะลี อิบนิ อะบีตอลิบ (อ)เอาไว้โดยท่าน ซัยยิดรอฏี ในศตวรรศที่4ซึ่งเป็นหนึ่งในตำราทีมีการแปลเป็นภาษาอื่นๆมากเป็นลำดับต้นๆ
  اسلام پدیا - معرفی نهج البلاغه-อิสลามพีเดีย
 ศอฮีฟะฮ์อัซซัจญาดียะฮ์
ศออีฟะฮ์อัซญาดียะฮ์
เป็นตำราที่รวบรวมคำกล่าวของท่านอิมามท่านที่สี่ของชีอะฮ์ท่านอิมามซัยนุลอาบิดีน อิบนิฮุเซน(อ)  
ศอฮีฟะฮ์ซัจญาดียะฮ์ «کتاب صحیفه سجادیه». کتابخانه طهور. بازبینی‌شده در ۱۵ دی ۱۳۸۶.
 กิตาบุซ ซะลีม อิบนิ เกส ฮะลาลี (อัศรอรุล อาลิมุอัมมหัด)เขียนโดยท่านซะลีม อิบนิเกซ
 ฮักกุลยะกีน เป็นตำราที่ท่าน อัลลามะฮ์ มุฮัมหมัด บาเก็ร มัจลิซี ได้เขียนขึ้นเกี่ยวกับหลักศรัทธาและความเชื่อชองชีอะอ์
 กุรบุลอัซนาด ของท่าน อับดุลลออื อิบนิ ญะอ์ฟัร ฮะมีรี มีฮะดีษทั้งหมด 1387บท
 ฆุรอรุลฮิกัม วะ ดุรอรุล กะลัม เป็นตำราที่รวบรวม คำกล่าวของท่านอิมามอลี อิบนิ อะบีตอลิบ เอาไว้
 มีซานุล ฮิกมะฮ์
มีซานุล ฮิกมะฮ์ เป็นสารานุกรมเกี่ยวกับฮะดีษที่ท่าน มุฮัมหมัด เรย์ ชะฮ์รี ได้เรียบเรียงไว้โดยใช้เวลาทั้งหมดในการรวบรวมราว๖๐ ปีระหว่างปี1347 ถึง ปี1407 ฮ.ศ.
حدیث نت

 หนังสือดุอาอ์ (บทขอพร) 
 ศอฮีฟะฮ์ อะละวียะฮ์ ,เป็นตำราที่รวมบทดุอาอฺ (บทขอพร) ที่รายงานมาจากท่านอิมามอลี (อ) อิมามท่านแรกของชีอะฮ์.
 ศอฮีฟะฮ์ ซัจญาดียะฮ์ เป็خตำราที่รวบรวม บทดุอาอฺ ,บทรำพันต่อพระผู้เป็นเจ้า ของท่านอิมามซัยนุลอาบิดีน อลี บิน อุเซน  อิมามที่4ของชีอะฮ์
 มะฟาติฮุลญินาน مفاتیح الجنان เป็นตำราที่รวบรวม บทดุอาอฺ ,บทรำพันต่อพระผู้เป็นเจ้า,บทซิยารัต(บทอ่านเวลาไปเยี่ยมหลุมฝังศพของบ่าวผู้ไกล้ชิดของพระองค์),อะมั้ลและข้อควรปฏิบัติในวัน,เดือน และปี ที่สำคัญ ที่ถูกรายงานมาจากท่านศาสดา(ศ)และบรรดาอิมามมะอฺศูม (อ) โดยการเรียบเรียงและรวบรวมของท่าน เชค อับบาส อัลกุมมี 
 ศอฮีฟะฮ์ มะฮ์ดียะฮ์ ,เป็นตำราที่รวบรวมบทดุอาอฺที่รายงานไว้ว่ามาจาก ฮุจจะติบนิลฮะซัน อิมามมะฮ์ดี(อ)เป็นอิมามท่านสุดท้ายของชีอะฮ์
 จะมาลุลอุซบูอฺ บิกะมาลิลอะมั้ลิลมัชรูอฺ เป็นตำราที่รบรวมบทดุอาอฺที่รายงานไว้โดยท่าน ซัยยิดิบนิตอวูซ มีทั้งหมด49บทดุอาอฺ
 มุฮะญุดดะอะวาต วะ มันฮะจุลอิบาดาต เป็นตำราที่เกี่ยวกับบทดุอาอฺที่ท่าน ซัยยิด อิบนิ ตอวูซ ได้รวบรวมเอาไว้.

 นิติศาตร์(วินิจฉัยบทบัญญัติทางศาสนา) 
 กัชฟุลฆิตอ อันมุบฮะมาติลชะรีอะติลฆอรรอ เรียบเรียงโดยท่านเชคญะฟัร กาชิฟุลฆอตอ 
 มะศอดิรุลอิจติอาด วะมะบานิยุลอิซตินบาต อินดัลอิมามียะฮ์ เรียบเรียงโดย วัยยิด มุฮัมหมัดฮาดี คอนซอรี 

 ตำรา อธิบายคัมภีร์อัลกุรอาน 
 ลำดับ ชื่อตำรา ผู้เรียบเรียง ศตวรรษภาษานิกายหัวข้อ 1 البرهان فی تفسیر القرآن 
อัลบุรฮาน ฟี ตัฟซีร อัลกุรอาน سید هاشم بحرانی
ซัยยิดฮาชิม บะฮ์รอนี یازدهم 
هجری
11ฮ.ศ. عربی
อาหรับ شیعه
ชีอะฮ์ تفسیر روایی
ตัฟซีร
โดยอาศัย
ริวายัต2  التبیان فی تفسیر القرآن
อัตติบยาน ฟี ตัฟวีริลกุรอาน  شیخ طوسی
เชคตูซี پنجم هجری
5ฮ.ศ. عربی
อาหรับ شیعه
ชีอะฮ์ تفسیر اجتهادی
ตัฟซีร
แบบอิจติฮาดี 3  تقریب القرآن إلی الأذهان
ตักรีบุลกุรอาน อิลัลอิซฮาน سید محمد شیرازی
ซัยยิดมุฮัมหมัดชีรอซี معاصر
ยุคปัจจุบัน عربی
อาหรับ شیعه
ชีอะฮ์ تفسیر اعتقادی وتاریخی
ตัฟซีรเชิงหลักศรัทธาและประวัติศาสตร์ 4 زبدة التفاسیر
ซุบดะตุ้ลตะฟาซีร ملا فتح‌الله کاشانی
มุลาฟะตะฮุลลอฮ์ อัลคาชานี دهم هجری
10ฮ.ศ.  عربی
อาหรับ شیعه
ชีอะฮ์ تفسیر روایی
ตัฟซีรเชิงริวายัต5 کنز الدقائق وبحر الغرائب
กันซุลดะกออิก วะ บะฮ์รุ้ลฆอรออิบ محمد بن محمد رضا قمی مشهدی 
มุฮัมหมัก อิบนิ มุฮัหมัดรอฏอ มัชฮะดี یازدهم هجری
11ฮ.ศ.عربی
อาหรับ شیعه
ชีอะฮ์ تفسیر روایی ادبی
ตัฟซีรเชิงริวายัต6  مجمع البیان فی تفسیر القرآن
มัจมะอุลบะยาน ฟีตัฟวีริล
กุรอาน شیخ طبرسی
เชคตูซี ششم هجری
6ฮ.ศ. عربی
อาหรับ شیعه
ชีอะอ์ تفسیر جامع
ยึดหลักผสมผสาน 7  المیزان فی تفسیر القرآن
อัลมีวาน ฟี ตัฟซีริลกุรอาน سید محمد حسین طباطبایی
วัยยิดมุอัมหมัดฮุเซน ตอบาตอบาอี معاصر
ยุคปัจจุบัน عربی
อาหรับشیعه
ชีอะฮ์ تفسیر قرآن به قرآن
 ตัฟซีร
กุรอานโดย
กุรอาน 8  تفسیر نمونه
ตัฟซีรเนมูเนะฮ์ جمعی از علما
หลุ่มนักวิชาการ معاصر
ยุคปัจจุบัน فارسی
เปอร์เชีย شیعه
ชีอะอ์ تفسیر اجتماعی
ผสมผสาน9  نور الثقلین
นูรุษษะกอลัยน์ عبد العلی بن جمعه عروسی هویزی
อับดุลอะลี อิบนิจุมอะฮ์ อะรูซี ฮุวัยซี یازدهم هجری
11ฮ.ศ. عربی
อาหรับ شیعه
ชีอะฮ์ تفسیر روایی
เชิง
ริวายัต

 มารยาท,จริยศาสตร์,เศรษฐศาสตร์อิสลาม 
 ฮิลลียะตุ้ล มุตตะกีน เป็นตำราชื่อดังที่สุดของตำราภาษาเปอรืเซียของท่าน ฮัลลามะฮื มัจลิซี ที่เกี่ยวกับ มารยาท และวิถีปฏิบัติต่างทางจริยศาสตร์อิสลาม ที่เรียบเรียงไว้ในวันที่26 ซุลฮิจยะฮ์ 1081 ฮ.ศ.
 อัคลาก นอศิรี เป็นตำราภาษาฟารซี หัวข้อ จริยศาสตร์ ,เศรฐศาสตร์ และการเมืองในอิสลาม พิมพิ์ตรั้งแรกเมื่อ 633 ฮ.ศ.
 ตุฮะฟุลอุกูล เรียบเรียงโดย อบู มุฮัมหมัด ฮะวัน ฮะรอนี .

 ตำราเกี่ยวกับความเชื่อเรื่องอิมามมะฮ์ดี(อ) mahdism 
 อิลซามมุซนาศิบ โดยเชคอลี อิบนิ วัยนุลอาบิดีน พอรชีนี ยัซดี อัลฮาอิรี 
 ผลจากความเชื่อเกี่ยวกับอิมามซะมาน(อิมามมะฮ์ดี) โดย มุอัมหมัด ฮาดีกันฮารี
 ออฟตอบเบ้ซนดะฆี โดย มุฮัมหมัก ฮะดี กันฮารี
 ดารุลอิสลาม โดย มะฮ์มูด มัยซัมมี
 อัศรุซซุฮูร โดย อลี คูรอนี
 อัลฆ็อยบะฮ์ الغیبه ของเชคตูซี
 อัลฆ็อยบะฮ์ (นุอฺมานี) ของ มุฮัมหมัด อิบนิ อิบรอฮีม อิบนิจะฟัร นุอฺมานี 
 ฟัรจอมชินอซี ฮะยาเต อินซอน โดย ฆุลามฮัเซน ตาจิรี นะซับ
 กะมาลลุดีน วะตะมามุลเนิยะอ์มะฮ์ کمال الدین و تمام النعمهโดย เชคศอดดู๊ก
 มะลาฮิม วะฟิตัน
 มิกยาลุลมะกอริม โดย มุฮัมมหัดตะกี มูวะวี อิสฟะฮานี
 อัลมุฮ์ญะตุ้ล ฟีมา นะซะละ ฟิ้ลกออิมิลฮุจจะฮ์ โดยซัยยิด ฮาชิม บะฮรอนี
 มะอ์ริฟัตเต อิมอมเม่อัศร์ โดย มุฮัมหมัด บนีฮาชิม
 มุนตะคอบบุ้ล อะษัร ฟี อิมามิษษานีอะชัร โดย ลุตฟุ้ลลอฮ์ สอฟี ฆุลพอยฆอนี
 นัจมุล ษาฆิบ โดย มิรซอ ฮุเซน ตอบัรซี นูรี
  (الیوم الخلاص)
 อัลบุรฮานิลอัซนะอะชัร อะลา วุจูดดิล อิมามิลษานี อะชัร โดย วัยยิด ตอยยิบ จะซาอิรี

 หนังสือประวัติศาสตร์ 
 มุนตะฮิลอามาล โดย เชค อับบาสกุมมี รวมเรื่องราวเกี่ยวกับชีวประวัติของท่านศาสดา(ศ)และอะฮ์ลุลบัยต์
 ชีอะฮ์ในอิสลาม โดย ซัยยิด มุฮัมหมัดฮุเซน ตอบาตอบาอี
 ชุฮะดาเย่เราะฮ์เฮ่ฟะฏีลัต
 อิซอนเน่ 250 ซอลเล่  โดย ซัยยิดอลี คอมานเอี Sayyid Ali Khamenei

 ประเด็นวิเคราะห์ระหว่างนิกายชีอะฮ์และอะฮ์ลิซซุนนะฮ์ 
 อัลมุรอจิอาต เรียบเรียวโดย อับดุลฮุเซนชะรอฟุดดีน อัลมูซะวี

 หนังสือเกี่ยวกับชีอะฮ์ 
 ชีอะฮ์ในอิสลามโดย ฮัลลามะฮ์ตอบาตอบาอี

 ลิงก์กับบทความอื่น 
 ตำราต่างๆของชีอะฮ์
 ตำราชีอะฮ์
ตำราต่างที่เป็นลายลักอักษรเก่าแก่
 ตำราดุอาอฺต่างๆ
 Al-islam.org
เครือข่ายบะลาฆ بلاغ:
 จุดกำเนิดของชีอะฮ์ shiaism 
 ชีอะฮ์และวิลายัตตามทัศนะของซัยยิดมุฮัมหมัดระซะวี 
 รูปแบบของศีลธรรม  โดย Seyed Mehdi Sadr 
 ตำราต่างๆที่เกี่ยวกับอะฮ์ลุลบัยต์

 อ้างอิง 
หมวดหมู่:รายชื่อเกี่ยวกับศาสนาอิสลาม