พระเจ้าปยีน-บย่า

พระเจ้าปยีน-บย่า (, ; ค.ศ. 817–876) เป็นกษัตริย์แห่งอาณาจักรพุกามและเป็นผู้ก่อตั้งเมืองพุกามใน ค.ศ. 849 พงศาวดารพม่ากล่าวว่าพระองค์เป็นกษัตริย์องค์ที่ 33 ของราชวงศ์ที่สถาปนาช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 2 แต่นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่กล่าวว่าพระองค์เป็นกษัตริย์พระองค์แรก ๆ ของอาณาจักรพุกามซึ่งจะเข้าครอบครองพม่าตอนกลางในอีกสองร้อยกว่าปีข้างหน้า พระองค์เป็นพระปัยกา (ทวด) ฝ่ายพระบิดาของพระเจ้าอโนรธามังช่อ ปฐมกษัตริย์แห่งอาณาจักรพุกาม

บันทึกพงศาวดาร
พงศาวดารพม่าระบุว่า พระองค์เป็นพระราชโอรสใน ซอคีนนิด แห่งพุกาม โดยเสด็จพระราชสมภพใน ค.ศ. 817 (หรือ ค.ศ. 802)Maha Yazawin Vol. 1 2006: 346 พระองค์เคยเป็นเจ้าแห่งปยีน-บย่าแห่งพุกามก่อนขึ้นครองราชย์ และเป็นที่รู้จักในนาม ปยีน-บย่า มี่นต้า พระองค์ขึ้นครองราชย์ถัดจาก แคลู ใน ค.ศ. 846 พระองค์สถาปนาเมืองพุกามในวันที่ 23 ธันวาคม ค.ศ. 849 (ขึ้น 6 ค่ำ เดือนปยาโต 211 ME)Zata 1960: 41 แล้วยังสถาปนานิคม ตอง-ดวี่น ใน ค.ศ. 857Hmannan Vol. 1 2003: 219 ซึ่งอาจเป็นขอบเขตทางใต้สุดของอาณาจักรช่วงต้น พระองค์สวรรคตใน ค.ศ. 876 ด้วยพระชนมายุ 59 พรรษา (ในปีที่ 60) 

พงศาวดารพม่าสายหลักระบุวันเวลาเกี่ยวกับพระชนม์ชีพและรัชสมัยของพระองค์ไม่ตรงกัน Zatadawbon Yazawin พงศาวดารที่เก่าแก่สุด ถือว่ามีข้อมูลสำหรับสมัยพุกามที่แม่นยำที่สุด(Maha Yazawin 2006: 346–349): Among the four major chronicles, only Zatadawbon Yazawin's dates line up with Anawrahta's inscriptionally verified accession date of 1044 CE. (Aung-Thwin 2005: 121–123): In general, Zata is considered "the most accurate of all Burmese chronicles, particularly with regard to the best-known Pagan and Ava kings, many of whose dates have been corroborated by epigraphy." ตารางข้างล่างระบุวันที่ตามพงศาวดารหลัก 4 ฉบับ และวันที่ของมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้วที่ยึดตามวันครองราชย์ใน ค.ศ. 1044 ซึ่งได้รับการยืนยันจากจารึกของพระเจ้าอโนรธามังช่อ

 พงศาวดาร พระราชสมภพ–สวรรคต พระชนมายุ รัชสมัย ความยาวรัชสมัย Zatadawbon Yazawin 817–876 59 846–876 30 มหาราชวงศ์ 817–858 41 846–858 12 มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว 802–878 76 846–878 32 มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้วแบบปรับปรุง 830–906 76 874–906 32

ตานแนะ พระราชโอรส ขึ้นครองราชย์ต่อจากพระองค์

มุมมองวิชาการ
ข้อมูลวิชาการสายหลักระบุว่า พระเจ้าปยีน-บย่าเป็นหนึ่งในกษัตริย์ช่วงแรกสุดของพุกามที่ก่อตั้งโดยชาวพม่าแห่งอาณาจักรน่านเจ้า หลังการโจมตีอย่างรุนแรงในหุบเขาอิรวดีตอนบนโดยน่านเจ้าที่กินเวลานานตั้งแต่ช่วง ค.ศ. 750 ถึง 830 พุกามเป็นนิคมพม่าแรกสุดในหุบเขาอิรวดี หลังการโจมตีที่ทำให้รัฐปยูอ่อนแอลงอย่างมาก นักรบพม่าจำนวนมากของน่านเจ้าและครอบครัวของคนกลุ่มนี้ยังคงอยู่ที่หุบเขาอิรวดีตอนบนLieberman 2003: 90 พุกามก่อตั้งขึ้นเป็นชุมชนที่มีป้อมปราการริมโค้งแม่น้ำอิรวดี ชุมชนใหม่นี้อาจถูกออกแบบมาเพื่อช่วยน่านเจ้าทำให้ชนบทโดยรอบสงบ พุกามเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญอย่างยิ่งใกล้กับแม่น้ำชี่น-ดวี่น และอยู่ทางตะวันตกของที่ราบนาข้าวอันอุดมสมบูรณ์Myint-U 2006: 56

พุกามเป็นหนึ่งในนครรัฐหลายแห่งที่แข่งขันกันจนกระทั่งปลายคริสต์ศตวรรษที่ 10 จึงเติบโตขึ้นทั้งในด้านอำนาจและความยิ่งใหญ่Lieberman 2003: 90–91 สองร้อยปีหลังปยีน-บย่าสถาปนาพุกาม พระเจ้าอโนรธามังช่อ พระราชปนัดดาของพระองค์ สถาปนาจักรวรรดิพุกามที่รวมพื้นที่หุบเขาอิรวดีและรอบนอกเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม






หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ราชวงศ์พุกาม
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ผู้ทรงก่อตั้ง
หมวดหมู่:ผู้ก่อตั้งเมือง