ลำเส้นใยประสาท

ลำเส้นใยของเนื้อขาวภายในสมองมนุษย์ ภาพทำด้วย MRI tractography
ลำเส้นใยประสาท
()
เป็นมัดใยประสาท (มัดแอกซอน) ที่เชื่อมนิวเคลียสประสาทต่าง ๆ ของระบบประสาทกลาง
เพราะในระบบประสาทรอบนอก มัดใยประสาทเช่นเดียวกันจะเรียกว่า nerve fascicle (มัดใยประสาท)
ลำเส้นใยประสาทในระบบประสาทกลางแบ่งได้เป็น 3 ชนิด คือ ใยประสาทประสานงาน (association fiber) ใยประสาทเชื่อมซีกสมอง (commissural fiber) และใยประสาทโปรเจ็กชัน (projection fiber)
ลำเส้นใยประสาทยังอาจเรียกได้ด้วยว่า commissure (ใยประสาทเชื่อมซีกสมอง), fasciculus (มัดใยประสาท), หรือ decussation (ส่วนไขว้ทแยง)
ใยประสาทเชื่อมซีกสมอง เป็นตัวเชื่อมซีกสมองทั้งสองข้างในระดับเดียวกัน
ตัวอย่างก็คือ posterior commissure และ คอร์ปัส คาโลซัม
ส่วนไขว้ทแยงก็คือใยประสาทที่ข้ามไขว้ทแยงไปยังอีกซีกหนึ่งของสมองที่ไม่ใช่จุดกำเนิด (obliquely) เช่น ดังที่พบใน sensory decussation ที่ใยประสาทจากนิวเคลียส gracile nucleus และ cuneate nucleus ข้ามไขว้ทแยงไปยังซีกตรงข้ามของสมอง
ส่วนตัวอย่างของ fasciculus รวมทั้ง subthalamic fasciculus และ lenticular fasciculus

 ประเภท 
ใยประสาทในระบบประสาทส่วนกลางสามารถจัดเป็น 3 กลุ่มโดยวิถีทางและการเชื่อมต่อ

 ใยประสาทประสานงาน (Association fibers) 
ลำเส้นใยประสาททีเชื่อมเขตต่าง ๆ ของคอร์เทกซ์ภายในซีกสมองเดียวกันจะเรียกว่า ลำเส้นใยประสาทประสานงาน (association tract)
ใยประสาทประสานงานที่ยาว จะเชื่อมกลีบสมองต่าง ๆ ภายในซีกสมองเดียวกัน เทียบกับใยประสาทประสานงานที่สั้น ซึ่งจะเชื่อมรอยนูน (gyri) ต่าง ๆ ภายในสมองกลีบเดียวกัน
ในบรรดาหน้าทีต่าง ๆ หนึ่งก็คือการเชื่อมศูนย์การรับรู้และความจำในสมอง

 ใยประสาทเชื่อมซีกสมอง (commissural fiber) 
ลำเส้นใยประสาทเชื่อมซีกสมอง จะเชื่อมเขตคอร์เทกซ์ที่เหมือนกันในซีกสมองทั้งสองข้าง
โดยวิ่งข้ามซีกสมองหนึ่งไปยังอีกซีกหนึ่งผ่านสะพานที่เรียกว่า แนวเชื่อม (commissure)
ลำเส้นใยประสาทเชื่อมซีกสมองโดยมากจะวิ่งผ่านคอร์ปัส คาโลซัม
โดยมีบ้างที่วิ่งผ่าน anterior commissure และ posterior commissure ซึ่งเล็กกว่า
ลำเส้นใยประสาทชนิดนี้ช่วยให้สมองใหญ่ซ้ายขวาสื่อสารกับกันและกันได้

 ใยประสาทโปรเจ็กชัน 
ลำเส้นใยประสาทโปรเจ็กชันเชื่อมเปลือกสมองกับ corpus striatum, diencephalon, ก้านสมอง, และไขสันหลัง
ยกตัวอย่างเช่น corticospinal tract จะส่งข้อมูลจากสมองใหญ่ไปยังไขสันหลัง
ส่วนลำเส้นใยประสาทโปรเจ็กชันอื่น ๆ จะส่งข้อมูลขึ้นไปยังเปลือกสมอง
เหนือต่อจากก้านสมอง ลำเส้นใยเช่นนี้จะกลายเป็นแผ่นประสาทที่กว้างและหนาแน่นซึ่งเรียกว่า internal capsule โดยอยู่ระหว่างทาลามัสและปมประสาทฐาน (basal ganglia)
ซึ่งหลังจากนั้นก็จะแผ่เป็นรูปพัดไปยังส่วนต่าง ๆ ของเปลือกสมอง

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

หมวดหมู่:ประสาทกายวิภาคศาสตร์