พระเจ้ามี่นละแง

พระเจ้ามี่นละ (, ; มีอีกพระนามว่า มี่นละแง (, , ) ; ค.ศ. 1417–1425) เป็นกษัตริย์แห่งอาณาจักรอังวะ ครองราชย์เป็นเวลา 3 เดือนใน ค.ศ. 1425 พระเจ้ามี่นละแงขึ้นสืบราชบัลลังก์หลังจากที่พระเจ้าฝรั่งมังศรี (พระราชบิดา) สวรรคตเนื่องจากถูกทหารไทใหญ่จากสี่ป้อซุ่มโจมตี ขณะนั้นพระองค์มีพระชนมายุเพียง 7 พรรษา การซุ่มโจมตีครั้งนั้นเป็นแผนของพระนางชีนโบ่แม หนึ่งในพระมเหสีของพระเจ้าฝรั่งมังศรีที่ต้องการให้เจ้าฟ้ากะเล่เจ้ตองโญ เจ้าฟ้าแห่งเมืองกะเล่ ผู้เป็นชู้รักขึ้นสืบราชบัลลังก์ กระทั่งอีก 3 เดือนต่อมา พระนางชีนโบ่แมในฐานะพระมเหสีของพระเจ้ามี่นละแงได้วางยาพิษปลงพระชนม์ยุวกษัตริย์ในช่วงต้นเดือนพฤศจิกายน และสถาปนาเจ้าฟ้ากะเล่เจ้ตองโญในอีกไม่กี่วันต่อมา

 พระประวัติ 
มี่นละเสด็จพระราชสมภพจากเจ้าหญิงซอมี่นละกับมกุฎราชกุมารสีหตูแห่งอังวะHmannan Vol. 2 2003: 54 เมื่อ  26 เมษายน ค.ศ. 1417ราชพงศาวดารหลัก (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 59–60),  (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 270) และ (Hmannan Vol. 2 2003: 58) ระบุเหมือนกันว่าพระองค์ขึ้นครองราชย์ตอนพระชนมายุ 8 พรรษา (ในปีที่ 9) เดือนสิงหาคม/กันยายน ค.ศ. 1425 หมายความว่าพระองค์เสด็จพระราชสมภพในช่วงต้นปี 779 ME (ค.ศ. 1417) พงศาวดาร Zatadawbon Yazawin (Zata 1960: 74) ระบุว่าพระองค์เสด็จพระราชสมภพในวันจันทร์ nekkhat ที่ 11 ของเดือน 2 ปี 774 ME แต่ปีพระราชสมภพ 774 ME มีแนวโน้มสูงว่าเป็นข้อผิดพลาดในการเขียน และควรเป็น 779 ME ตามพงศาวดารอื่น ๆ อันที่จริง วันจันทร์ ขึ้น 11 ค่ำ เดือนกะโซน 779 ME = วันจันทร์ที่ 26 เมษายน ค.ศ. 1417 เจ้าชายมีพระกนิษฐาสองพระองค์ คือ Saw Pyei Chantha และ Shwe Pyi Shin Me (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 56) ระบุว่ามี่นละมีพระกนิษฐาเพียงองค์เดียว คือ Saw Pyei Chantha แต่ (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 270) ระบุว่ามี่นละมีพระกนิษฐาอีกพระองค์ คือ Shwe Pyi Shin Me (Hmannan Vol. 2 2003: 54) ตามรายงานของYazawin Thit และพี่น้องต่างพระราชมารดาที่มีพระชนมายุมากกว่าอีก 4 พระองค์ ได้แก่ มังกะยอดิน, Min Hla Htut, Minye Aung Naing, ซอมี่น-พยู จากการสมรสครั้งแรกของพระราชมารดากับพระปิตุลานาม เจ้าชายมังรายกะยอฉะวา พระเจ้าฝรั่งมังฆ้อง (ครองราชย์ ค.ศ. 1400–1421) พระอัยกา ให้พระราชมารดาของพระองค์สมรสกับพระราชบิดาใน ค.ศ. 1416 หลังมังรายกะยอฉะวาสวรรคตเพียงปีเดียวHmannan Vol. 2 2003: 50Yazawin Thit Vol. 1 2012: 263–264

พระเจ้าฝรั่งมังฆ้องสวรรคตใน ค.ศ. 1421 และเมื่อพระเจ้าฝรั่งมังศรีขึ้นครองราชย์ ทำให้มี่นละตอนพระชนมายุ 4 พรรษากลายเป็นรัชทายาทโดยสันนิษฐานของอาณาจักร ประมาณ 4 ปีต่อมาในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1425 พระเจ้าฝรั่งมังศรีถูกลอบปลงพระชนม์จากความพยายามรัฐประหารโดยราชินีองค์หนึ่งของพระองค์นามพระนางชีนโบ่แม ผู้วางแผนแต่งตั้งเจ้าชายกะเล่เจ้ตองโญครองบัลลังก์Hmannan Vol. 2 2003: 58 แต่การรัฐประหารกลับไม่ประสบความสำเร็จในทันที ราชสำนักยังคงทำตามลำดับผู้สืบราชบัลลังก์ และเลือกมี่นละเป็นกษัตริย์องค์ถัดไปYazawin Thit Vol. 1 2012: 270

ใช่ว่าทุกคนพึงพอใจ พระนางชีนโบ่แมทรงตั้งคำถามอย่างเปิดเผยถึงการที่ราชสำนักเลือกเด็กชายวัย 8 พรรษา ในเมื่อมีทางเลือกคือเจ้าชายกะเล่เจ้ตองโญ ผู้บัญชาการทหารที่มีความสามารถและเจ้าชายผู้อาวุโสที่มีสิทธิ์ในราชบัลลังก์อย่างถูกต้อง พระองค์เป็นพระราชโอรสองค์โตในพระเจ้าตราพระยาแห่งอังวะ (ครองราชย์ ค.ศ. 1400) พระนางเชิญเจ้าชายแห่งกะเล่ให้มาที่อังวะเพื่ออ้างสิทธิ์ราชบัลลังก์ด้วยกำลัง เจ้าชายกะเล่เจ้ตองโญเดินทัพมาหลังฤดูฝนสิ้นสุดทันที ส่วนที่อังวะ พระนางชีนโบ่ทรงวางยาพิษยุวกษัตริย์จนสวรรคตในช่วงต้นพฤศจิกายน ค.ศ. 1425 แล้วจึงทรงแต่งตั้งเจ้าชายกะเล่เจ้ตองโญขึ้นราชบัลลังก์ได้สำเร็จHarvey 1925: 96

 ประวัติศาสตร์นิพนธ์ 
ด้านล่างคือรายการเหตุการณ์สำคัญตามที่รายงานไว้ในราชพงศาวดาร

 ข้อมูล พระราชสมภพ–สวรรคต พระชนมายุตอนขึ้นครองราชย์ ครองราชย์ ความยาวรัชสมัย พระชนมายุตอนสวรรคต อ้างอิง Zatadawbon Yazawin  (ส่วนรายพระนามกษัตริย์แห่งอังวะ) เมษายน ค.ศ. 1413  – 1426  12  (ปีที่ 13)  ค.ศ. 1426  – 1426   ( เมษายน – สิงหาคม ค.ศ. 1426 (เป็นนัย)) 4 เดือน 12  (ปีที่ 13)   รายพระนามกษัตริย์ส่วนของพระเจ้ามี่นละแงใน Zata (Zata 1960: 46) ระบุว่า มี่นละเสด็จพระราชสมภพในวันจันทร์ เดือนที่ 2 ของปี 775 ME ( 17 เมษายน ค.ศ. 1413) พระองค์ขึ้นครองราชย์ในปีที่ 13 (ตอนพระชนมายุ 12 พรรษา) ในปี 788 ME (30 มีนาคม 1426 ถึง 29 มีนาคม 1427)  ครองราชย์ 4 เดือน และสวรรคตในปีเดียวกัน (788 ME) เนื่องจาก (Zata 1960: 46) ยังระบุว่าผู้สืบทอดของมี่นละแงครองราชย์เพียง 7 เดือนในปี 788 ME มี่นละต้องครองราชย์เร็วสุดในปี 788 ME ( เมษายน – สิงหาคม ค.ศ. 1426) ปีพระราชสมภพที่ 775 ME อาจเป็นข้อผิดพลาดทางการเขียนจาก 778 ME เนื่องจากตัวเลข 5 (၅) และ 8 (၈) ของพม่าสามารถคัดลอกผิดได้ง่าย Zatadawbon Yazawin  (ส่วนดวงชะตา)  18 เมษายน ค.ศ. 1412 – 1425 ค.ศ. 1425  – 1425  ส่วนดวงชะตา (Zata 1960: 74) : มี่นละเสด็จพระราชสมภพในวันจีนทร์ nekkhat ที่ 11 ของเดือน 2 (กะโซน) 774 ME ( 18 เมษายน ค.ศ. 1412) พระองค์ขึ้นครองราชย์ในปีที่ 13 (ตอนพระชนมายุ 12 พรรษา) และครองราชย์เพียง 4 เดือน มหาราชวงศ์  1417 – พฤศจิกายน 1425 8  (ปีที่ 9) สิงหาคม – พฤศจิกายน 1425 3 เดือน 8  (ปีที่ 9)  (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 59–60) : มี่นละเสด็จพระราชสมภพในวันจันทร์ ขึ้นครองราชย์ตอนพระชนมายุ 8 พรรษา (ในปีที่ 9) ในเดือนตอตะลี่น 787 ME (13 สิงหาคม ค.ศ. 1425 ถึง 11 กันยายน ค.ศ. 1425) พระองค์ครองราชย์เพียงสามเดือน และสวรรคตตอนพระชนมายุ 8 พรรษ (ปีที่ 9) ในเดือนดะซองโม่น 787 ME (11 ตุลาคม ค.ศ. 1425 ถึง 9 พฤศจิกายน ค.ศ. 1425) มหาราชวงศ์มีความสอดคล้องกันภายใน (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 54) ระบุว่าพระเจ้าฝรั่งมังศรีกับซอมี่นละ พระราชบิดามารดา สมรสกันในปี 779 ME (30 มีนาคม ค.ศ. 1417 ถึง 29 มีนาคม ค.ศ. 1418) ซึ่งหมายความว่าปีพระราชสมภพที่เร็วที่สุดคือ ค.ศ. 1418 (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 264) แก้ให้ถูกต้องเป็น 778 ME (30 มีนาคม ค.ศ. 1416 ถึง 29 มีนาคม ค.ศ. 1417) (Hmannan Vol. 2 2003: 50) ยอมรับข้อแก้ไขของมหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่  (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 270) : มี่นละเสด็จพระราชสมภพในวันจันทร์ ขึ้นครองราชย์ตอนพระชนมายุ 8 พรรษา (ในปีที่ 9) ในเดือนตอตะลี่น 787 ME (13 สิงหาคม ค.ศ. 1425 ถึง 11 กันยายน ค.ศ. 1425) พระองค์ครองราชย์เพียงสามเดือน และสวรรคตตอนพระชนมายุ 8 พรรษ (ปีที่ 9) ในเดือนดะซองโม่น 787 ME (11 ตุลาคม ค.ศ. 1425 ถึง 9 พฤศจิกายน ค.ศ. 1425) มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว  (Hmannan Vol. 2 2003: 58) : มี่นละเสด็จพระราชสมภพในวันจันทร์ ขึ้นครองราชย์ตอนพระชนมายุ 8 พรรษา (ในปีที่ 9) ในเดือนตอตะลี่น 787 ME (13 สิงหาคม ค.ศ. 1425 ถึง 11 กันยายน ค.ศ. 1425) พระองค์ครองราชย์เพียงสามเดือน และสวรรคตตอนพระชนมายุ 8 พรรษ (ปีที่ 9) ในเดือนดะซองโม่น 787 ME (11 ตุลาคม ค.ศ. 1425 ถึง 9 พฤศจิกายน ค.ศ. 1425)

 พงศาวลี 

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 






หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์พม่า
หมวดหมู่:ราชวงศ์อังวะ
มี่นละแง, พระเจ้า