พระเจ้าตราพระยาแห่งหงสาวดี

พระเจ้าตราพระยาแห่งหงสาวดี (; , ) เป็นกษัตริย์แห่งหงสาวดี ซึ่งมาจากการตั้งตนครองสิริราชสมบัติระหว่าง ค.ศ. 1287 ถึง 1296 พระองค์เป็นหนึ่งในผู้กล้าที่ตั้งตนเป็นใหญ่ใน พม่าตอนล่าง ภายหลังจากการล่มสลายของ อาณาจักรพุกาม ของชาวพม่าเมื่อ ค.ศ. 1287 เช่นเดียวกับ พระเจ้าฟ้ารั่ว ปฐมกษัตริย์แห่ง อาณาจักรหงสาวดี

ในช่วงแรกพระเจ้าตราพระยาเป็นพันธมิตรกับพระเจ้าฟ้ารั่วผู้กล้าแห่ง เมืองเมาะตะมะ ด้วยการส่งพระราชธิดาองค์ใหญ่ที่ประสูติก่อนครองสิริราชสมบัติคือ พระนางสุเจตะละ หรือ พระนางชินสอลา ไปเป็นพระมเหสีของพระเจ้าฟ้ารั่ว ขณะที่พระเจ้าฟ้ารั่วได้ส่งพระราชธิดาพระองค์เดียวคือ แม่นางสินทยา มาเป็นพระมเหสีของพระเจ้าตราพระยาซึ่งทั้งสองมีพระโอรสด้วยกันถึง 2 พระองค์คือ ชินจี และ ชินเง ต่อมาพระเจ้าตราพระยาและพระเจ้าฟ้ารั่วเกิดความขัดแย้งกัน และนำไปสู่การทำสงครามในอีกสองปีต่อมา พระเจ้าตราพระยาพ่ายแพ้และถูกส่งไปเมาะตะมะเพื่อสำเร็จโทษเมื่อประมาณ ค.ศ. 1296 

ภูมิหลัง
ตราพระยาเดิมเป็นสามัญชนนาม งะปะมูน (ငပမွန်, )Maha Yazawin Vol. 1 2006: 253Yazawin Thit Vol. 1 2012: 148Hmannan Vol. 1 2003: 359 หรือ อะเชมูน (အချဲမွန်, )A-Che-Mun per (Pan Hla 2005: 30). (Phayre 1873: 41) ทับศัพท์ชื่อของพระองค์เป็น Akhyemwan การขึ้นสู่อำนาจของพระองค์เป็นเรื่องบังเอิญ พระองค์เป็นพี่/น้องเขยของอะคะมะม่าน (มีอีกนามว่า อะคะมูน)(Pan Hla 2005: 30): ตราพระยาและ Akhamaman สมรสกับพระธิดาใน Ta-Shauk ผู้ที่ประกาศตนเองเป็นกษัตริย์แห่งพะโคที่ก่อกบฏต่อพระเจ้านรสีหบดีได้สำเร็จใน ค.ศ. 1285พงศาวดารหงสาวดีระบุว่า A-Kha-Mun [Akhamaman] ขึ้นครองอำนาจในปี 635 ME (28 มีนาคม ค.ศ. 1273 ถึง 28 มีนาคม ค.ศ. 1274) และครองราชย์เพียง 2 ปี พงศาวดารราชาธิราช (Pan Hla 2005: 28–29) ระบุว่า Akhamaman ขึ้นครองอำนาจในปี 647 ME (28 มีนาคม ค.ศ. 1285 ถึง 28 มีนาคม ค.ศ. 1286) และครองราชย์เพียง 7 ปี แต่ Arthur Phayre (Phayre 1873: 41) กล่าวว่าวันที่ในพงศาวดาร "ไม่ควรนำมาพึ่งพา" นักวิชาการยุคหลัง—เช่น (Harvey 1925: 110–112), (Htin Aung 1967: 79)—กำหนดวันที่ก่อกบฏของพะโคในช่วงกลางถึงปลายคริสต์ทศวรรษ 1280 ให้ตรงกับวันที่ในราชาธิราชที่ ค.ศ. 1285 ในช่วงการรุกรานของมองโกลในประเทศPan Hla 2005: 28–30 จากนั้นสอง (หรือสาม) ปีต่อมารัชสมัยของ Akhamaman อยู่เพียงสองปีตามพงศาวดารหงสาวดี (Phayre 1873: 41) หรือ 7 ปีตามราชาธิราช (Pan Hla 2005: 28–29) แต่ราชพงศาวดารมาตรฐาน—(Maha Yazawin Vol. 1 2006: 253) และ (Hmannan Vol. 1 2003: 359)—ระบุว่าตราพระยา ผู้สืบทอดของ Akhamaman ปกครองพะโคในช่วงที่พระเจ้ากะยอฉะวาขึ้นครองอำนาจที่พุกาม [ในวันที่ 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1289 ตามจารึกร่วมสมัย] ถ้าพงศาวดารมาตรฐานถูกต้อง รัชสมัย 7 ปีของราชาธิราชอาจเป็นผลจากข้อผิดพลาดทางการคัดลอก ตัวเลขพม่า ၃ (3) สามารถคัดลอกผิดเป็นเลข ၇ (7) ดังนั้น ตราพระยาอาจขึ้นครองอำนาจ 3 ปีหลัง ค.ศ. 1288/89 หรือสองปีต่อมาตามพงศาวดารหงสาวดีใน ค.ศ. 1287/88 อะคะมะม่าน ถูกลอบสังหารโดย Lekkhaya Byu พี่/น้องเขย มะตะเชาะ (မတယှောက်) พ่อตาของ อะคะมะม่าน และ อะเชมูน ตอบสนองด้วยการว่าจ้าง อะเชมูน เพื่อกำจัดผู้แย่งชิงอำนาจ หลัง อะคะมะม่าน เสียชีวิตไปแปดวัน อะเชมูน ลอบสังหาร Lekkhaya Byu เขาประกาศตนเองเป็นกษัตริย์พะโคและใช้บรรดาศักดิ์ ตราพระยาPan Hla 2005: 30Phayre 1873: 41

รัชสมัย

สวรรคต
พระเจ้าตราพระยาถูกนำตัวมายังเมาะตะมะ พระมเหสีสินทยากับพระราชโอรสสองพระองค์ก็ถูกนำตัวมาด้วย หลังจากนั้นไม่นาน มีผู้พบว่าพระองค์วางแผนปลงพระชนม์พระเจ้าฟ้ารั่ว และถูกประหารชีวิต พงศาวดารมอญฉบับปากลัดรายงานว่า ผู้ที่รายงานแผนแก่พระเจ้าฟ้ารั่วคือแม่นางสินทยา แต่เมื่อพระราชบิดาของพระนางสั่งให้ประหารชีวิตพระเจ้าตราพระยา พระนางผูกผมไว้กับตัวตราพระยาและท้าให้เพชฌฆาตตัดหัวพระเจ้าตราพระยา แต่ก็ไม่เป็นผล เพชฌฆาตสามารถตัดผมของพระเจ้าตราพระยาออกและตัดพระเศียรเสียHarvey 1925: 110Pan Hla 2005: 32

หลังจากนั้น
พระราชโอรสสองพระองค์ของพระเจ้าตราพระยาได้รับการเลี้ยงดูโดยพระเจ้าฟ้ารั่ว แต่ทั้งสองกลับมีความแค้นต่อพระอัยกาของตนที่ทำให้พระราชบิดาสวรรคต ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1307 ทั้งสองแทงพระอัยกาของตนจนสวรรคตโดยไม่ทันรู้ตัว ทั้งสองถูกจับและประหารชีวิตPhayre 1967: 65Pan Hla 2005: 36

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม














หมวดหมู่:ราชวงศ์หงสาวดี
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในคริสต์ทศวรรษ 1290