ซาลิทิส

ในงานเขียนของแมนิโธได้กล่าวถึง ซาลิทิส (กรีกโบราณ: Σάλιτις  หรือจะออกพระนามว่า ซาลาทิส หรือ ไซทิส) เป็นฟาโรห์ชาวฮิกซอสพระองค์แรก พระองค์ทรงเป็นผู้พิชิตและทรงปกครองอียิปต์ล่าง และยังทรงสถาปนาราชวงศ์ที่สิบห้าแห่งอียิปต์

 พระราชประวัติ 
หลักฐานหลักที่กล่าวถึงพระองค์ คือ ข้อความเพียงไม่กี่ตอนในงานเขียนเรื่อง คอนตรา เอพีโอเนม ของฟลาวิอุส โยเซฟุส ซึ่งในตอนดังกล่าว โยเซฟุสอ้างว่าตนได้ถ่ายทอดเนื้อหาต้นฉบับจากแมนิโธ เนื้อความระบุว่า ในรัชสมัยของฟาโรห์พระองค์หนึ่งซึ่งมีพระนามว่า ทิไมออส หรือ ทูทิไมออส กองทัพชนต่างชาติจากตะวันออกใกล้ได้บุกเข้ามารวดเร็วและเข้ายึดครองบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์โดยปราศจากการต่อสู้ ภายหลังการพิชิตเมืองเมมฟิส และน่าจะรวมถึงการปลดฟาโรห์ทิไมออสออกจากพระราชบัลลังก์แล้ว ผู้รุกรานได้กระทำการทารุณหลายประการ เช่น ทำลายเมืองและวิหาร ตลอดจนสังหารหรือจับชาวอียิปต์พื้นเมืองเป็นเชลย ต่อมา ชนต่างชาติเหล่านั้น

ฟาโรห์ซาลิทิสทรงมุ่งมั่นที่จะรักษาพระราชอำนาจเหนือดินแดนที่เพิ่งพิชิตมา ด้วยเหตุนี้ พระองค์จึงทรงเสริมกำลังป้องกันบริเวณชายแดนด้านตะวันออก และทรงแสวงหาที่ตั้งอันเหมาะสมเพื่อสร้างป้อมปราการขนาดใหญ่สำหรับควบคุมชาวอียิปต์บน ซึ่งมีแนวโน้มแข็งข้อ เมื่อทรงพบสถานที่ดังกล่าวที่นครอวาริส บนฝั่งตะวันออกของแขนงแม่น้ำไนล์สายบูบัสติส กษัตริย์ซาลิทิสจึง

ฟาโรห์ซาลิทิสสวรรคตหลังจากทรงครองราชย์ได้ 19 ปี และมีชนชาวเอเชียผู้หนึ่งผู้หนึ่งซึ่งมีนามว่า บนอน หรือ เบออน ขึ้นสืบพระราชบัลลังก์ต่อจากพระองค์

 การระบุตัวตน 
มีความพยายามหลายครั้งที่จะระบุว่าฟาโรห์ซาลิทิสเป็นผู้ปกครองพระองคืเดียวกันกับผู้ปกครองที่ปรากฏหลักฐานทางโบราณคดีพระองค์ไหน พระองค์เคยถูกเชื่อมโยงกับผู้ปกครองพระนามว่า ชาเร็ก หรือ ชาเล็ก ซึ่งปรากฏหลักฐานเกี่ยวกัลพระองค์ในเอกสารลำดับวงศ์ตระกูลของนักบวชจากเมืองเมมฟิส และยังถูกเทียบเคียงกับฟาโรห์เชชิ p. 185. ซึ่งมีหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับพระองค์จำนวนมากกว่า เยือร์เกิน ฟอน เบ็คเคอราธ ซึ่งเป็นนักไอยคุปต์วิทยาชาวเยอรมัน เห็นว่าฟาโรห์ซาลิทิสอาจจะทรงเกี่ยวข้องกับฟาโรห์ยักบิม ซึ่งเป็นผู้ปกครองอีกพระองค์ในสมัยระหว่างกลางที่สองSalitis' page on eglyphica.de ขณะที่วิลเลียม เอฟ. ออลไบรท์ได้เสนอว่า ฟาโรห์ซาลิทิสอาจจะทรงเป็นบุคคลเดียวกับกษัตริย์แห่งอุมมันมันดา พระนามว่า ซาลูติ โดยออลไบรท์อธิบายชื่อ "ซา-อา-ลู-ติ" ว่ามีรากศัพท์จากภาษาอินโด-อิราเนียน  อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับพระองค์ในปัจจุบัน ยังคงไม่อาจระบุตัวตนของฟาโรห์ซาลิทิสได้อย่างแน่ชัด 76–77, n.71.

แม้แต่พระนามของพระองค์เองก็ยังไม่มีข้อบ่งชี้ชัดเจนว่ามีความหมายเดิมอย่างไรในภาษาอียิปต์ ทั้งนี้ รูปแบบพระนาม "ไซทิส" (Saites) ซึ่งปรากฏในบทสรุปงานของเซ็กตุส ยูลิอุส อาฟริกานุส อาจมีความเกี่ยวข้องกับเมืองซาอิสในบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์ ก็เป็นได้ อีกข้อสันนิษฐานหนึ่งเสนอว่าพระนามดังกล่าวอาจเชื่อมโยงกับคำว่า ชัลลิต ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ปรากฏในพระคัมภีร์ไบเบิล โดยใช้เรียกโยเซฟในคราวพำนักอยู่ในอียิปต์ (ปฐมกาล 42:6) ในความหมายว่า "ผู้ทรงอำนาจควบคุม" หรือ "ผู้รักษาอำนาจ" อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอดังกล่าวได้รับการพิจารณาว่าเป็นเพียงสมมติฐานที่มีน้ำหนักอ่อน p. 107.

ส่วนการระบุว่าฟาโรห์ทิไมออส ผู้ทรงเป็นฟาโรห์อียิปต์โบราณที่ทรงครองราชย์ก่อนหน้าพระองค์ก่อนหน้า และฟาโรห์บนอน ผู้สืบพระองค์ราชบัลลังก์ ซึ่งเป็นชาวเอเชีย ตรงกับบุคคลใดในหลักฐานจากสมัยอียิปต์โบราณ ก็ยังเป็นประเด็นถกเถียงเช่นกัน โดยฟาโรห์ทิไมออสเคยถูกสันนิษฐานอย่างไม่เป็นทางการว่าอาจขะเป็นฟาโรห์พระองค์เดียวกันกับฟาโรห์ดเจดเนเฟอร์เร เดดูโมส ซึ่งทรงครองราชย์ในในช่วงปลายราชวงศ์ที่สิบสาม แต่การเทียบเคียงดังกล่าวก็ถูกตั้งข้อสงสัยว่าไม่มีหลักฐานสนับสนุนเพียงพอ

อ้างอิง

หมวดหมู่:ฟาโรห์ยุคราชวงศ์ที่สิบห้า