เจ้ากิ่งกิสราช

พระธรรมกิจล้านช้างร่มขาวบรมบพิตรราชธานีกรุงศรีสตนาคนหุต อุดมราชธานีบุรีรมย์ยมจักรพรรดิราชเจ้า มีพระนามเดิมว่า  พระเจ้ากิ่งกิสราช เป็นพระราชโอรสของ เจ้าราชวงษ์ พระราชโอรสในพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช และเจ้านางจันทรกุมารี เป็นพระขนิษฐาในเจ้าอินทกุมาร เจ้าเมืองศรีฟ้าวาหะหัวขาว โดยเมืองศรีฟ้าวาหะหัวขาวเกิดการแย่งชิงบัลลังค์ขึ้น เจ้าอินทกุมารจึงได้อพยกไพล่พลมาขอลี้ภัยที่เมืองล้านช้าง และได้พาเจ้านางจันทรกุมารีมาด้วย เจ้าราชวงษ์มีใจประดิพัทธด้วยเจ้านางจันทรกุมารีจึงได้ขอเจ้านางจันทรกุมารีไปเป็นชายา ทรงมีพระราชโอรสด้วยกัน 2 พระองค์ คือ เจ้ากิ่งกิสราช และเจ้าอินทโฉมhttps://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%87%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%8A%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87

 พระราชประวัติ  

เจ้ากิ่งกิสราช เป็นโอรสของ เจ้าราชวงษ์  และ เจ้านางจันทรกุมารี ขนิษฐาใน เจ้าอินทกุมาร เจ้าเมืองศรีฟ้าวาหะหัวขาว หลังจากที่พระองค์ประสูติพระราชบิดาของพระองค์ลักลอบเป็นชู้ กับ พระชายาของพระอัยกา คือ พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช พระบิดาจึงถูกโทษประหาร เป็นเหตุให้ อาณาจักรล้านช้าง ขาดรัชทายาทที่ชัดเจน ขณะนั้น พระเจ้ากิ่งกิสราชและ เจ้าอินทโฉม ซึ่งเป็นพระราชนัดดาใน พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช ทรงพระเยาว์อยู่มาก ทำให้เกิดความปั่นป่วนและแย่งชิงเชื้อพระวงศ์มาเป็นพวกตน บางองค์ได้หลบหนีออกนอกราชอาณาจักร การแย่งชิงราชสมบัติหลังการสวรรคตของ พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช นำไปสู่การแยกอาณาจักรล้านช้างเป็น 3 อาณาจักรในที่สุด

 สถาปนาราชวงศ์ล้านช้างหลวงพระบาง 
เมื่อสมเด็จพระพระอัยกา พระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช สวรรคคตลง เจ้าอินทกุมาร พระปิตุลาของพระองค์ได้พาเจ้ากิ่งกิสราชและเจ้าอินทโฉมอพยกหนีไปยังเมืองเชียงแสน เหตุเพราะ พระไชยองค์เว้ หรือ พระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 2 ส่งท้าวนองมาตีเอาเมืองหลวงพระบางแล้วขึ้นรักษาเมืองแทน แต่บรรดาขุนนางเก่าไม่ยินยอมอยู่ใต้อำนาจการปกครองจึงพากันไปพึ่งเมืองเชียงแสน ล่วงมาในปี พ.ศ. 2246 พระเจ้ากิ่งกิสราช จึงได้รวบรวมกำลังผู้คนจาก เมืองล่า เมืองพง และบรรดาหัวเมืองหลวงพระบาง มาตั้งเมืองเชียงขอม เพื่อเตรียมไปชิงเมืองหลวงพระบาง โดยได้รับการสนับสนุนจาก พระยาเมืองราชา เจ้าเมืองน่าน แต่เมื่อพม่าทราบข่าวว่า พระยาเมืองราชา เจ้าเมืองน่าน ได้นำกองทัพไปช่วยเมืองหลวงพระบางจึงถือโอกาสเข้ามาตีเมืองน่าน พระยาเมืองราชา เจ้าเมืองน่าน ได้ต่อสู้กับกองทัพพม่าเป็นสามารถ และด้วยไพล่พลที่น้อยกว่าจึงได้พาครอบครัวหนีไปเมืองหลวงพระบาง ทำให้ศึกครั้งนี้พ่ายไป

เจ้ากิ่งกิสราชและเจ้าอินทโฉมได้หนีไปอยู่กับญาติองค์หนึ่งซึ่งเป็นเจ้าเมืองสิบสองปันนาชื่อ เจ้ากระหม่อมน้อย เกณฑ์กองทัพให้เจ้ากิ่งกิสราชและเจ้าอินทโฉมได้ 6000 นายจึงยกมาขับไล่ตีเอาเมืองคืนจาก ท้าวนอง ได้สำเร็จhttp://www.finearts.go.th/nakhonphanomlibrary/images/LBRNKP/e-book60/King/Kingt0292.jpg
เจ้ากิ่งกิสราช จึงทรงปราบดาภิเษกขึ้นเป็น "พระเจ้ากรุงศรีสัตนาคนหุตล้านช้างร่มขาวหลวงพระบาง" และได้รับการถวายพระนามว่า "พระธรรมกิจล้านช้างร่มขาวบรมบพิตรราชธานีกรุงศรีสัตนาคนหุต อุตมราชธานีบุรีรมย์ยมจักรพรรดิราชเจ้า" ส่วน เจ้าองค์คำ ได้เป็นเจ้าอุปราชhttp://www.finearts.go.th/nakhonphanomlibrary/images/LBRNKP/e-book60/King/Kingt0291.jpg และทรงส่งพระอนุชา เจ้าอินทโฉม ไปครองเมือง เชียงขอม

 พระราชสันตติวงศ์ 
ครั้งทรงปราบดาภิเษกเป็นพระแผ่นดินเมืองหลวงพระบางขุนนางจึงนำบุตรีผู้มีตระกุลทั้งสามมาเป็นบาทบริจา 3 นาง ได้แก่https://th.wikisource.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%87%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%8A%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87
 หม่อมลิ มีพระธิดาด้วยกัน1องค์ คือ เจ้านางอรรคชายาคำ
 หม่อมทุมมา  มีพระธิดาด้วยกัน1องค์ คือ เจ้านางแทนสาว
 หม่อมยิ่ง มีพระธิดาด้วยกัน1องค์ คือ เจ้านางแทนคำ

อ้างอิง

 พงศาวลี 

หมวดหมู่:เจ้าผู้ครองนครหลวงพระบาง
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ผู้ทรงก่อตั้ง