นางอุ่นเรือน

นางอุ่นเรือน หรือ นางอุ๊เริ่น (; , ;  คริสต์ทศวรรษ 1260 – คริสต์ทศวรรษ 1310) เป็นเจ้าหญิงแห่งเมาะตะมะ และเป็นพระราชมารดาของกษัตริย์ 2 พระองค์คือ พระเจ้าแสนเมือง และ พระเจ้ารามมะไตย

พระนางมีส่วนช่วยให้พระเชษฐาพระองค์ใหญ่คือ พระเจ้าฟ้ารั่ว ปฐมกษัตริย์แห่งอาณาจักรหงสาวดีขณะยังเป็น มะกะโท เข้ายึดอำนาจการปกครองในเมือง เมาะตะมะ เมื่อ ค.ศ. 1285 ในอีกเกือบ 30 ปีต่อมาพระนางและพระสวามีคือ สมิงมังละ เจ้าเมือง มย่องเมียะ ได้เข้าล้มการปกครองของ พระเจ้ารามประเดิด กษัตริย์องค์ที่ 2 ผู้เป็นพระเชษฐาของนางอุ่นเรือนและสถาปนาพระโอรสองค์ใหญ่คือเจ้าชายสอโอขึ้นสืบราชบัลลังก์ต่อมา

พระประวัติ
อุ่นเรือนเกิดจากพ่อแม่สามัญชนที่โดนวู่น ตอนนั้นอยู่ในอาณาจักรพุกาม พระนางมีพี่ชายอย่างน้อยสองคนคือ มะกะโทและมะกะตาPan Hla 2005: 16 พี่น้องมีภูมิหลังจากไทใหญ่และ/หรือมอญทั้งสองมีพระนามภาษามอญ แม้ว่าไม่มีพงศาวดารหลักอันใด (ราชาธิราชและพงศาวดารมอญฉบับปากลัด) ระบุเกี่ยวกับเชื้อชาติ นักวิชาการอาณานิคมของอังกฤษ (ดู: Phayre 1967: 65, Harvey 1925: 110) สันนิษฐานว่าทั้งคู่เป็นชาวไทใหญ่ นักวิชาการในเวลาต่อมาดูเหมือนจะแย้งเรื่องนี้: (Htin Aung 1967: 78) ระบุว่าทั้งคู่อาจมีภูมิหลังเป็นทั้งชาวมอญและไทใหญ่ ในขณะที่ (Aung-Thwin และ Aung-Thwin 2012: 118) กล่าวว่าพวกเขามีพื้นเพเป็นชาวมอญหรือชาวไทใหญ่

ราชาธิราชระบุว่า อุ่นเรือนมีบทบาทสำคัญในการขึ้นครองอำนาจในช่วงต้นของพระเชษฐา มีรายงานว่ามะกะโทใช้ความงามของพระขนิษฐาเพื่อยึดตำแหน่งผู้ว่าราชการเมาะตะมะ เมืองหลักของภูมิภาค มะกะโทถามอุ่นเรือนให้เลือกสถานที่ทรงอาบน้ำในจุดริมแม่น้ำอย่างมีกลยุทธ์ ซึ่งผู้ว่าราชการอลิมามางจะเห็นพระนาง ผู้ว่าราชการตกหลุมรักอุ่นเรือน และขอสมรสกับพระนาง ในวันพิธีสมรส มะกะโทสังหารผู้ว่าราชการ และขึ้นครองเป็นเจ้าเมืองกบฏแห่งเมาะตะมะHarvey 1925: 110Pan Hla 2005: 21–23 มะกะโทที่เปลี่ยนพระนามเป็นพระเจ้าฟ้ารั่วประกาศเอกราชจากพุกามใน ค.ศ. 1287 และรวมดินแดนที่พูดภาษามอญสามแห่งในพม่าตอนล่างในช่วงกลางคริสต์ทศวรรษ 1290Harvey 1925: 110–111

นางอุ่นเรือนมีอำนาจร่วมกับพระเชษฐา พระเจ้าฟ้ารั่วทรงแต่งตั้งสมิงมังละ พระสวามีของนางอุ่นเรือน เป็นผู้ว่าราชการมย่องเมียะทางตะวันตกสุด ใน ค.ศ. 1307 เมื่อพระเจ้าฟ้ารั่วถูกลอบปลงพระชนม์จากพระราชนัดดา นางอุ่นเรือนกับสมิงมังละจึงยึดที่มั่นในเขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำPan Hla 2005: 36 ทั้งสองไม่เคารพต่อมะกะตา พระเชษฐาผู้ขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้ารามประเดิด ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1311 ทั้งคู่เสด็จไปเมืองหลวงและยึดราชบัลลังก์ขณะที่พระเจ้ารามประเดิดเสด็จออกล่าสัตว์ ภายหลังทัพของสมิงมังละสังหารพระเจ้ารามประเดิดที่นอกเขตเมืองPan Hla 2005: 37

แม้ว่าสมิงมังละตอนแรกต้องการขึ้นครองราชย์ นางอุ่นเรือนคัดค้าน เหตุผลของพระนางคือ สมิงมังละมีพระชนมายุมากเกินไปแล้ว และพระเจ้าแสนเมือง พระราชโอรสองค์โตที่มีศักดิ์เป็นพระราชนัดดาในพระเจ้าฟ้ารั่ว น่าจะมีโอกาสได้รับการสนับสนุนจากข้าราชบริพารมากกว่าPan Hla 2005: 37–38 ในที่สุดสมิงมังละยอมทำตามความต้องการของพระมเหสี และพระเจ้าแสนเมืองขึ้นครองราชย์ในวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 1311Pan Hla 2005: 39 (กระนั้นสมิงมังละยังคงมีอำนาจในเบื้องหลัง พระองค์สร้าง "พระราชวัง" ที่เนินใกล้เคียง พร้อมปีกอาคารสำหรับให้พระสนมของพระองค์อยู่อาศัย และประทับอยู่ที่นั่นเหมือนเป็นกษัตริย์Pan Hla 2005: 38)

นางอุ่นเรือนกับสมิงมังละสิ้นพระชนม์ในวัยชราในช่วงกลางถึงกลายคริสต์ทศวรรษ 1310(Pan Hla 2005: 38): นางอุ่นเรือนกับสมิงมังละสิ้นพระชนม์หลังพระราชนัดดา พระยาอายกำกอง และ May Hnin Aw-Kanya ถือกำเนิด และก่อนปี 682 ME (1320/21) เนื่องจากพระยาอายกำกองเสด็จพระราชสมภพใน ค.ศ. 1313 Aw-Kanya น่าจะเสด็จพระราชสมภพใน ค.ศ. 1314 หรือหลังจากนั้น ทั้งคู่มีพระราชโอรสอย่างน้อยสามพระองค์Pan Hla 2005: 38 โดยพระเจ้าแสนเมืองและพระเจ้ารามมะไตย พระราชโอรสสองพระองค์ ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์แห่งเมาะตะมะ

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม





หมวดหมู่:ราชวงศ์หงสาวดี
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ทศวรรษ 1260
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในคริสต์ทศวรรษ 1310