พระเจ้าตราพระยาแห่งอังวะ

พระเจ้าตราพระยาแห่งอังวะ (,  หรือ ; 22 ธันวาคม ค.ศ. 1368 – ) เป็นกษัตริย์องค์ที่ 3 แห่ง อาณาจักรอังวะ ครองสิริราชสมบัติได้เพียง 7 เดือนใน ค.ศ. 1400 ก่อนหน้านี้พระองค์ได้รับการสถาปนาเป็น ทายาทผู้มีสิทธิโดยตรง ช่วง ค.ศ. 1385 ถึง 1400 ระหว่างรัชสมัยของพระราชบิดา พระเจ้าฝรั่งมังศรีชวา นอกจากนี้พระองค์ยังเป็นแม่ทัพในสงคราม 3 ครั้งแรกกับ อาณาจักรหงสาวดี ช่วงสงครามสี่สิบปีMaha Yazawin Vol. 1 2006: 290−293Yazawin Thit Vol. 1 2012: 195−197

พระเจ้าตราพระยาถูกปลงพระชนม์โดยราชครูของพระองค์คือ สีหบดีแห่งตะโกง ซึ่งพยายามจะยึดราชบัลลังก์แต่ถูกต่อต้านและถูกนำไปสำเร็จโทษHmannan Vol. 1 2003: 438Harvey 1925: 366 ราชบัลลังก์จึงตกเป็นของพระอนุชาพระองค์หนึ่งของพระเจ้าตราพระยา ซึ่งได้ครองราชย์ต่อมาเป็น พระเจ้าฝรั่งมังฆ้องThan Tun 1959: 128

พระเจ้าตราพระยาถูกจดจำในฐานะ นะมี่นตะยา ซึ่งเป็นหนึ่งในนะหลวงของชาวพม่า

 พระชนม์ชีพช่วงต้น 
กษัตริย์ในอนาคตเสด็จพระราชสมภพที่อังวะเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม ค.ศ. 1368พงศาวดารต่าง ๆ ระบุปีพระราชสมภพของพระเจ้าตราพระยาแตกต่างกัน Zatadawbon Yazawin (Zata 1960: 46, 73) ระบุว่าพระองค์เสด็จพระราชสมภพในวันศุกร์ nekkhat ที่ 14 ของเดือน 10 (ปยาโต) ปี 728 ME ซึ่งตรงกับวันพุธ ขึ้น 15 ค่ำ เดือนปยาโต 728 (16 ธันวาคม ค.ศ. 1366). มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่กล่าวแนะสองครั้งว่าพระองค์เสด็จพระราชสมภพใน ค.ศ. 1368: 1. (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 207−208) ระบุว่าพระองค์สวรรคตใน 762 ME (1400/01) เมื่อปีที่ 32; 2. (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 196) ระบุว่าพระเจ้าตราพระยาเข้าปีที่ 18 (มีพระชนมายุ 17 พรรษา) ตอนพระองค์ไปแนวหน้าเมื่อ ค.ศ. 1385 มหาราชวงศ์ (Maha Yazawin Vol. 1 2006: 304−305) และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว (Hmannan Vol. 1 2003: 436−438) ระบุว่าพระองค์ขึ้นครองราชย์ในปีที่ 32 (31 พรรษา) ในเดือนนะดอ 762 ME (17 พฤศจิกายน 1400 ถึง 15 ธันวาคม 1400) และสวรรคต 7 เดือนต่อมา โดยยังคงมีพระชนมายุ 31 พรรษา เสนอแนะว่าพระองค์เสด็จพระราชสมภพใน ค.ศ. 1369 แต่จารึกร่วมสมัยแสดงให้เห็นว่าการขึ้นครองราชย์ในเดือนนะดอของมหาราชวงศ์และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้วไม่ถูกต้อง แต่เดือนนะดอเป็นเดือนที่พระเจ้าตราพระยาสวรรคต แผ่นจารึก (Than Tun 1959: 128) แสดงให้เห็นว่าพระเจ้าฝรั่งมังฆ้องครองราชย์ต่อจากพระเจ้าตราพระยาในวันขึ้น 9 ค่ำ เดือนนะดอ 762 ME (25 พฤศจิกายน ค.ศ. 1400) เสนอแนะว่าพระเจ้าตราพระยาน่าจะเสด็จพระราชสมภพใน ค.ศ. 1368 ท้ายที่สุด Zatadawbon Yazawin ระบุว่าพระองค์สวรรคตในปีที่ 35 (34 พรรษา) แต่ส่วนใหญ่น่าจะเป็นข้อผิดพลาดด้านการเขียน เพราะ (1) เลขพม่า 32 (၃၂) และ 35 (၃၅) ดูคล้ายกันและสามารถเขียนผิดได้ และ (2) พระองค์ได้รับตำแหน่ง Hsinbyushin (พระเจ้าช้างเผือก) ตอนพระราชสมภพ ซึ่งเสนอแนะว่าพระราชบิดาเป็นกษัตริย์อยู่แล้ว พระราชบิดาเป็นกษัตริย์ในวันที่ 5 กันยายน ค.ศ. 1367 นั่นหมายความว่าพระเจ้าตราพระยาน่าจะสวรรคตในปีที่ 32 ตามที่พงศารดารอื่นระบุไว้ และพระองค์เสด็จพระราชสมภพในปี 730 ME ดังนั้น ขึ้น 13 ค่ำ เดือนปยาโต 730 ME = วันศุกร์ที่ 22 ธันวาคม  ค.ศ. 1368 จากพระเจ้าฝรั่งมังศรีชวาแห่งอังวะกับพระมเหสี Shin Saw Gyi (หรือพระมเหสี Khame Mi)ทั้งมหาราชวงศ์ (Maha Yazawin Vol. 1 2006: 281) และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว (Hmannan Vol. 1 2003: 435) ระบุว่าพระราชมารดาของพระเจ้าตราพระยาคือราชินี Khame Mi มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 206) อ้างข้อความที่จารึกโดยราชินี Shin Saw Gyi ใน ค.ศ. 1401 ว่าพระนางเป็น "Hsinbyushin Me" (ဆင်ဖြူရှင်မယ်) ซึ่ง มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ มองเป็น "พระราชมารดาพระเจ้าช้างเผือก (Tarabya)" (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 206, footnote 3) และ (Hmannan Vol. 1 2003: 435) : มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้วปฏิเสธการแก้ไขของมหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ โดยระบุว่าคำว่า "Hsinbyushin Me" อาจหมายถึงตำแหน่ง "พระนางพระเจ้าช้างเผือก" และพงศาวดารก่อนหน้านั้นทั้งหมดระบุว่าพระราชมารดาของพระเจ้าตราพระยาคือ Khame Mi เนื่องจากพระองค์เสด็จพระราชสมภพในวันเดียวกับที่ช้างเผือกเกิด ซึ่งถือเป็นสัญลักษณ์แห่งความเป็นมงคลของพระมหากษัตริย์พม่า ทำให้พระองค์ได้รับตำแหน่ง "ซีน-พยูชีน" (พระเจ้าช้างเผือก) พระนามนั้นยังคงอยู่แม้ว่าลูกช้างเผือกตัวนั้นตายหลังจากนั้นไม่นาน พระนามลำลองของพระองค์คือ Min Na-Kye ("เจ้าพระกรรณกว้าง")Maha Yazawin Vol. 1 2006: 281 พระองค์มีพี่น้อง 2 พระองค์ (พระอนุชาและพระกนิษฐาองค์ละหนึ่ง)Yazawin Thit Vol. 1 2012: 206 หรือพี่น้อง 4 พระองค์ (พระอนุชากับพระกนิษฐา 3 พระองค์)Hmannan Vol. 1 2003: 435−436

พระเจ้าฝรั่งมังศรีชวาทรงดูแลพระราชโอรสองค์โตไว้อย่างดี (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 206) : พระเจ้าฝรั่งมังศรีชวากับ Khame Mi มีพระราชโอรสนาม Yan Aung Min Ye ผู้สิ้นพระชนม์แต่ยังเล็กเพื่อเป็นรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรงHtin Aung 1967: 89 แต่ตราพระยามีพระอนุชาต่างพระราชมารดาสองพระองค์ (มี่นชเว และ Theiddat เป็นพระราชโอรสของพระสนม) เป็นคู่ปรับ เนื่องจากตราพระยาชอบรังแกพี่น้องต่างพระราชมารดาของตนอยู่เสมอ กษัตริย์จึงต้องส่งพระราชโอรสองค์เล็กทั้งสองออกจากพระราชวังอังวะใน ค.ศ. 1381/82Hmannan Vol. 1 2003: 439 กระทั่งเมื่อ  เมษายน ค.ศ. 1385 กษัตริย์ทรงแต่งตั้งพระเจ้าตราพระยาเป็นรัชทายาท และให้พระองค์สมรสกับมี่นละเมียะ พระธิดาองค์เดียวของ ตีละวะแห่งยะแม่ที่น ผู้ว่าราชการผู้ทรงอำนาจHmannan Vol. 1 2003: 435

 ประวัติศาสตร์นิพนธ์ 
 ข้อมูล พระราชสมภพ–สวรรคต พระชนมายุ รัชสมัย ความยาวรัชสมัย อ้างอิง Zatadawbon Yazawin 16 ธันวาคม 1366 − ในหรือหลัง กันยายน 1401 34  (ปีที่ 35) 1401 − ในหรือหลัง กันยายน 1401 5 เดือน  มหาราชวงศ์ 1369 − มิถุนายน/กรกฎาคม 1401 31  (ปีที่ 32) พฤศจิกายน/ธันวาคม 1400 − มิถุนายน/กรกฎาคม 1401 7 เดือน  มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ 1368 − ในหรือหลัง กันยายน 1400 1400 − ในหรือหลัง กันยายน 1400 5 เดือน  มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว 1369 − มิถุนายน/กรกฎาคม 1401 พฤศจิกายน/ธันวาคม 1400 − มิถุนายน/กรกฎาคม 1401 7 เดือน  Mani Yadanabon 1369 − ในหรือหลัง กันยายน 1400 1400 − ในหรือหลัง กันยายน 1400 5 เดือน 7 วัน Sandalinka 2009: 65 ข้อความจารึก ? − ใน ตุลาคม/พฤศจิกายน 1400  ? − ใน ตุลาคม/พฤศจิกายน 1400  

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 












หมวดหมู่:ราชวงศ์อังวะ
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์พม่า
หมวดหมู่:นะ (วิญญาณ)