ตำรวจรถไฟ

ตำรวจรถไฟ () คือ บุคลากรที่มีหน้าที่รับผิดชอบในการอารักขาและคุ้มครองทรัพย์สิน สิ่งอำนวยความสะดวก ผลประโยชน์ และยุทโธปกรณ์ (ได้แก่ ตู้โดยสารและหัวรถจักร) ของกิจการรถไฟ รวมถึงการดูแลความปลอดภัยแก่บุคคล ผู้โดยสาร และสินค้าที่ทำการขนส่ง นอกจากนี้ ตำรวจรถไฟยังอาจปฏิบัติหน้าที่ในการลาดตระเวนและตรวจตราความเรียบร้อยภายในระบบขนส่งมวลชนทางรางสาธารณะด้วย

บทบาทและขอบเขตหน้าที่ที่แน่ชัดของตำรวจรถไฟนั้นมีความแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ กล่าวคือ ในบางประเทศ ตำรวจรถไฟมีอำนาจทางกฎหมายเทียบเท่ากับตำรวจหรือเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายทั่วไปที่ได้รับการปฏิญาณตน ในขณะที่ในบางประเทศ สถานะของตำรวจรถไฟอาจมีลักษณะคล้ายคลึงกับเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยมากกว่า อีกทั้งเจ้าหน้าที่ในบางเขตอำนาจอาจได้รับมอบอำนาจพิเศษเพิ่มเติมอย่างกว้างขวาง ในขณะที่เจ้าหน้าที่ในเขตอำนาจอื่น ๆ อาจมีอำนาจหน้าที่ที่จำกัดกว่า ในบริบทของสหรัฐอเมริกาและแคนาดา ตำรวจรถไฟมักได้รับการว่าจ้างโดยตรงจากบริษัทเดินรถไฟขนาดใหญ่ระดับชั้นหนึ่ง (Class I railroads) และบริษัทเดินรถไฟขนาดเล็กบางแห่ง ในทางกลับกัน สำหรับประเทศอื่น ๆ ภารกิจด้านการรักษาความปลอดภัยนี้มักดำเนินการโดยกองกำลังตำรวจในพื้นที่แทนที่จะเป็นหน่วยงานเฉพาะทาง สำหรับในสหราชอาณาจักร กิจการรถไฟจะอยู่ภายใต้เขตอำนาจของกองบัญชาการตำรวจขนส่งอังกฤษ (British Transport Police) ซึ่งเป็นกองกำลังตำรวจขนส่งระดับชาติที่มีหน้าที่รับผิดชอบในการรักษาความสงบเรียบร้อยและบังคับใช้กฎหมายครอบคลุมระบบรถไฟทั้งหมด รวมถึงระบบขนส่งมวลชนสาธารณะบางส่วนในอังกฤษ

 ตำรวจรถไฟในแต่ละประเทศ 
ไทย
180px|thumb|right|กองบังคับการตำรวจรถไฟ เป็นหน่วยงานในอดีตของตำรวจรถไฟในไทย (พ.ศ. 2566)
กองบังคับการตำรวจรถไฟ เป็นหน่วยงานที่ดูแลพื้นที่ในส่วนบริเวณรถไฟของประเทศไทย มีหน้าที่รักษาความปลอดภัยของผู้ใช้บริการรถไฟทั่วประเทศ และจับกุมบุคคลที่มีหมายจับตามกฎหมายที่ใช้รถไฟเป็นพาหนะ ก่อตั้งขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีทั้งหมด 5 กองบังคับการ ผู้บังคับการกองบังคับการตำรวจรถไฟคนสุดท้าย คือ พลตำรวจตรี ชัยรพ จุณณวัตต์

 สหรัฐอเมริกา 
190px|thumb|right|อัลลัน พิงค์เกอร์ตัน (ซ้าย) ได้ก่อตั้งหน่วยงานตำรวจรถไฟหน่วยแรกในสหรัฐอเมริกา ตามการเรียกร้องของเอบราแฮม ลิงคอล์น (กลาง) ในขณะที่ลินคอล์นเป็นทนายความให้กับบริษัทรถไฟอิลลินอยส์เซ็นทรัล
ประวัติความเป็นมาของตำรวจรถไฟในสหรัฐอเมริกาสามารถสืบย้อนกลับไปได้ถึงจุดกำเนิดของ สำนักงานนักสืบแห่งชาติพิงค์เกอร์ตัน (Pinkerton National Detective Agency) ในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 ซึ่งเป็นยุคที่จำนวนของเจ้าหน้าที่มาร์แชลแห่งสหรัฐ (U.S. Marshals) มีไม่เพียงพอต่อการรักษาความสงบเรียบร้อยตลอดแนวเส้นทางรถไฟที่แผ่ขยายออกไปในเขตพรมแดนอันกว้างใหญ่ไพศาล

การที่เส้นทางรถไฟตัดผ่านพื้นที่ที่ห่างไกลจากมาตรการคุ้มครองความปลอดภัยที่มีอยู่ในเขตชุมชนเมือง ส่งผลให้เส้นทางรถไฟ ผู้โดยสาร และสินค้าที่ทำการขนส่ง ตกอยู่ในภาวะล่อแหลมต่อการถูกปล้นสะดมจากกลุ่มโจร ด้วยเหตุนี้ อัลลัน พิงค์เกอร์ตัน (Allan Pinkerton) จึงได้อาศัยธุรกิจนักสืบของเขาในการเข้าพบจอร์จ บี. แมคเคลแลน (George B. McClellan) ประธานบริษัทรถไฟโอไฮโอและมิสซิสซิปปี (Ohio and Mississippi Railroad) และทางรถไฟสายกลางอิลลินอยส์ (Illinois Central Railroad) รวมถึงทนายความประจำบริษัทอย่างเอบราแฮม ลิงคอล์น (Abraham Lincoln) ซึ่งด้วยการสนับสนุนและผลักดันจากลินคอล์น พิงค์เกอร์ตันจึงเริ่มดำเนินการจัดส่งทีมนักสืบเข้าไปปฏิบัติงานให้กับกิจการรถไฟ

สัญญาจ้างงานกับบริษัทรถไฟได้กลายเป็นแหล่งรายได้หลักของพิงค์เกอร์ตันในเวลาต่อมา จนกระทั่งบริษัทรถไฟต่าง ๆ เริ่มทยอยจัดตั้งกรมตำรวจของตนเองขึ้นในช่วงปีหลังสงครามกลางเมือง ภายหลังการก่อตั้ง สหภาพวิศวกรหัวรถจักร (Brotherhood of Locomotive Engineers) ในปี ค.ศ. 1863 หน่วยงานของพิงค์เกอร์ตันและหน่วยงานตำรวจรถไฟที่จัดตั้งขึ้นใหม่ได้กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการปราบปรามการนัดหยุดงาน (Strikes) ของกลุ่มคนงานรถไฟ

ความกังวลหลักอีกประการหนึ่ง คือ ปัญหาการลักเล็กขโมยน้อยโดยพนักงานภายในองค์กร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พนักงานรักษารถ (Conductor) ซึ่งเป็นผู้ที่มีอำนาจและอิสระสูงสุดบนขบวนรถโดยสาร รวมถึงมีหน้าที่ในการเก็บค่าธรรมเนียมตั๋วโดยสาร พิงค์เกอร์ตันได้เริ่มภารกิจด้านนี้ให้กับสายการเดินรถสายเซาท์ มิชิแกน ในปี ค.ศ. 1854 และเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1855 เขาได้ก่อตั้งสำนักงานตำรวจตะวันตกเฉียงเหนือ (North West Police Agency) ขึ้นด้วยเงินทุนสนับสนุนจำนวน 10,000 ดอลลาร์สหรัฐจากบริษัทรถไฟในแถบมิดเวสต์จำนวน 6 แห่งที่มีความกังวลต่อสถานการณ์ดังกล่าว

 หน่วยงานตำรวรรถไฟเอกชน 
เจ้าหน้าที่ตำรวจรถไฟของภาคเอกชนจะได้รับการแต่งตั้งและมอบอำนาจตามกฎหมาย (Deputized) โดยแต่ละรัฐ ตัวอย่างเช่น ในรัฐแมสซาชูเซตส์ พนักงานของบริษัทรถไฟและบริษัทเรือข้ามฟากอาจได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าหน้าที่พิเศษของ ตำรวจรัฐแมสซาชูเซตส์ (Massachusetts State Police) โดยมีเขตอำนาจบังคับใช้กฎหมายภายในทรัพย์สินและยานพาหนะของบริษัท ทั้งนี้ ระเบียบข้อบังคับของรัฐบาลกลาง (Federal regulations) ได้ขยายขอบเขตอำนาจที่เจ้าหน้าที่ตำรวจรถไฟได้รับจากรัฐใดรัฐหนึ่ง ให้ครอบคลุมไปยังทุกรัฐที่บริษัทรถไฟนั้นมีทรัพย์สินตั้งอยู่

กลุ่มที่ 1 (Class I):
กรมตำรวจบีเอ็นเอสเอฟ (BNSF Police Department)
ตำรวจแคเนเดียน เนชั่นแนล (Canadian National Police)
ตำรวจแคเนเดียน แปซิฟิก แคนซัส ซิตี้ (Canadian Pacific Kansas City Police)
กรมตำรวจการขนส่ง ซีเอสเอ็กซ์ (CSX Transportation Police Department)
กรมตำรวจรถไฟนอร์ฟอล์ก เซาเทิร์น (Norfolk Southern Railway Police Department)
กรมตำรวจยูเนียน แปซิฟิก (Union Pacific Police Department)

กลุ่มที่ 2 และ 3 (Class II and III):
ตำรวจรถไฟเอจี วัลเลย์ (AG Valley Railroad Police) (ชิคาโก, รัฐอิลลินอยส์)
กรมตำรวจบรรษัทรถไฟอะแลสกา (Alaska Railroad Corporation Police Department) (รัฐอะแลสกา)
กรมตำรวจรถไฟบอสตัน แอนด์ เมน (Boston and Maine Railroad Police Department) (รัฐแมสซาชูเซตส์ และรัฐเมน)
ตำรวจรถไฟ เซ็นทรัล วัลเลย์ ยูเนียน (Central Valley Union Railroad Police) (รัฐแคลิฟอร์เนีย)
ตำรวจรถไฟ ฟลอริดา อีสต์ โคสต์ (Florida East Coast Railway Police) (รัฐฟลอริดา)
ตำรวจรถไฟ เกรต เลกส์ เซ็นทรัล (Great Lakes Central Railroad Police) (รัฐมิชิแกน)
ตำรวจรถไฟ อินดีแอนา ฮาร์เบอร์ เบลต์ (Indiana Harbor Belt Railroad Police) (รัฐอินดีแอนา)
ตำรวจรถไฟ มอร์ริสทาวน์ แอนด์ อีรี (Morristown & Erie Railway Police) (รัฐนิวเจอร์ซีย์)
ตำรวจรถไฟ นาปา วัลเลย์ (Napa Valley Railroad Police) (นาปาวัลเลย์, รัฐแคลิฟอร์เนีย)
ตำรวจรถไฟ แปซิฟิก ฮาร์เบอร์ ไลน์ (Pacific Harbor Line Railroad Police) (รัฐแคลิฟอร์เนีย)
ตำรวจสมาคมรถไฟ พอร์ต เทอร์มินัล (Port Terminal Railroad Association Police) (รัฐเท็กซัส)
ตำรวจรถไฟ เซมิโนล กัลฟ์ (Seminole Gulf Railway Police) (รัฐฟลอริดา)
กรมตำรวจรถไฟ อาร์.เจ. คอร์แมน (R.J. Corman Railroad Police Department) (รัฐเคนทักกี)
ตำรวจรถไฟสมาคมสถานีปลายทางรถไฟแห่งเซนต์หลุยส์ (Terminal Railroad Association of St. Louis Railroad Police) (เซนต์หลุยส์, รัฐมิสซูรี)

 สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี 
Bahnschutzpolizei คือ หน่วยงานตำรวจรถไฟของนาซีเยอรมนี ซึ่งมีภารกิจหลักในการดูแลความปลอดภัยทางราง รวมถึงป้องกันการจารกรรมและการวินาศกรรมทรัพย์สินของกิจการรถไฟ หน่วยงานนี้ไม่ได้ขึ้นตรงต่อบังคับบัญชาของสำนักงานหลักตำรวจเครื่องแบบ (Hauptamt Ordnungspolizei) แต่ขึ้นตรงต่อการรถไฟแห่งจักรวรรดิเยอรมัน (Deutsche Reichsbahn) เพียงหน่วยงานเดียว

Bahnpolizei คือนามเรียกขานของอดีตหน่วยตำรวจรถไฟของเยอรมนีตะวันตก ซึ่งอยู่ภายใต้เขตอำนาจของบริษัทการรถไฟแห่งสหพันธ์ (Deutsche Bundesbahn) โดยเจ้าหน้าที่มีหน้าที่สืบสวนสอบสวนคดีความผิดต่าง ๆ อาทิ การบุกรุกพื้นที่การรถไฟ, การทำร้ายร่างกายผู้โดยสาร, ภัยคุกคามจากการก่อการร้ายต่อระบบราง, การลอบวางเพลิง, การพ่นสีบนตู้รถไฟหรืออาคารสถานที่, การทำลายระบบอาณัติสัญญาณ, การล้วงกระเป๋า, การฉ้อโกงบัตรโดยสาร, การปล้นทรัพย์ และการลักทรัพย์สินส่วนบุคคล สัมภาระ หรือสินค้าที่ขนส่ง นอกจากนี้ ยังมีหน้าที่สอบสวนอุบัติเหตุรถไฟชนยานพาหนะ และเหตุการณ์การรั่วไหลของวัตถุอันตรายอีกด้วย ในปี ค.ศ. 1992 ภารกิจด้านการรักษาความปลอดภัยทางรางได้ถูกโอนย้ายไปยังกองกำลังพิทักษ์ชายแดนแห่งสหพันธ์ (Bundesgrenzschutz: BGS) ส่งผลให้เกิดการควบรวมหน่วย Bahnpolizei เข้าเป็นส่วนหนึ่งของกองกำลังพิทักษ์ชายแดน ทั้งนี้ ทาง BGS ได้เริ่มเข้ามารับผิดชอบภารกิจดังกล่าวในพื้นที่ของอดีตเยอรมนีตะวันออกแล้วตั้งแต่ปี ค.ศ. 1990 โดยเข้าไปแทนที่หน่วยตำรวจขนส่ง (Transportpolizei) ของเยอรมนีตะวันออกเดิม ต่อมา กองกำลังพิทักษ์ชายแดนแห่งสหพันธ์ (Bundesgrenzschutz) ได้เปลี่ยนชื่อเป็นตำรวจแห่งสหพันธ์ (Bundespolizei) เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 2005 และปัจจุบันกองกำลังนี้เป็นผู้รับผิดชอบดูแลความปลอดภัยและการตรวจตราผู้โดยสารในระบบรถไฟของเยอรมนี

 สหพันธ์สาธารณรัฐบราซิล 
สำนักตำรวจรถไฟกลางแห่งบราซิล ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1852 ตามพระบรมราชโองการของจักรพรรดิเปดรูที่ 2 ทำให้สำนักตำรวจรถไฟกลางเป็นหน่วยงานตำรวจที่เก่าแก่ที่สุดของหน่วยตำรวจบังคับใช้กฎหมายของประเทศบราซิล มีการเรียกร้องจากข้อเสนอของวุฒิสมาชิกบราซิลในการปฏิรูปองค์การใหม่เนื่องจากการเสื่อมอำนาจขององค์การ โดยวุฒิสมาชิกเสนอด้วยเหตุผลว่าสำนักงานมีความจำเป็นต่อความมั่นคงแห่งชาติ
 สาธารณรัฐอินเดีย 
150px|thumb|right|ตรากองกำลังพิทักษ์รถไฟอินเดีย (RPF)
การคุ้มครองและรักษาความปลอดภัยของการรถไฟอินเดีย (Indian Railways) ดำเนินการโดยกองกำลังพิทักษ์รถไฟ (Railway Protection Force: RPF) และตำรวจรถไฟของรัฐบาล (Government Railway Police: GRP) พันธกิจของกองกำลังพิทักษ์รถไฟ (RPF) รวมถึงการคุ้มครองและดูแลความปลอดภัยของผู้โดยสารรถไฟ พื้นที่โดยสาร และทรัพย์สินของการรถไฟ เพื่อให้เกิดความปลอดภัย ความมั่นคง และเพิ่มความเชื่อมั่นให้กับสาธารณชนผู้ใช้บริการการรถไฟอินเดีย

 สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม 
มีหน่วยงานที่รับผิดชอบในประเทศเวียดนาม คือ กรมตำรวจจราจรเวียดนาม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกระทรวงรักษาความปลอดภัยสาธารณะ ร่วมกับสำนักงานควบคุมและรักษาความปลอดภัยของรถไฟ สำนักงานมีหน้าที่รักษาทางรถไฟ, ตรวจสอบมาตรฐานรถไฟ และรักษาความปลอดภัยในบริเวณสถานีรถไฟhttp://www.csgt.vn/tintuc/c-153/Thong-tin-ve-Cuc-CSGT.html

 สาธารณรัฐอิตาลี 
การรักษาความสงบเรียบร้อยของการรถไฟแห่งรัฐอิตาลี (Ferrovie dello Stato) ดำเนินการโดยตำรวจรถไฟ (Polizia Ferroviaria) ซึ่งเป็นหน่วยงานย่อยของกองกำลังตำรวจแห่งชาติอิตาลี (Polizia di Stato) โดยปฏิบัติการภายใต้อำนาจของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยอิตาลี

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:การเฝ้าระวังภัย
หมวดหมู่:การป้องกันอาชญากรรม
หมวดหมู่:รถไฟ

หมวดหมู่:การรักษาความปลอดภัย

หมวดหมู่:หน่วยบังคับใช้กฎหมาย