รองประธานาธิบดีสาธารณรัฐประชาชนจีน

รองประธานาธิบดีจีน มีชื่อย่างเป็นทางการว่า รองประธานาธิบดีสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นผู้ช่วยประธานาธิบดีของสาธารณรัฐประชาชนจีน ผู้แทนรัฐของจีน คล้ายคลึงกับประธานาธิบดีจีน ตำแหน่งรองประธานาธิบดีเป็นตำแหน่งตามพิธีการและไม่มีอำนาจแท้จริงในระบบการเมืองของจีน

ตำแหน่งนี้มีต้นกำเนิดในสมัยสาธารณรัฐเมื่อหลี ยฺเหวียนหงดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีคนแรกของจีน ตำแหน่งนี้ในรูปแบบปัจจุบันถูกสถาปนาขึ้นครั้งแรกใน รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1954 โดยมีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการในภาษาอังกฤษว่า "รองประธานรัฐ" (state vice chairman) ตำแหน่งรองประธานถูกยกเลิกภายใต้รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1975 พร้อมกับตำแหน่งประธาน จากนั้นได้ถูกนำกลับมาใช้อีกครั้งในรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1982 ตั้งแต่ ค.ศ. 1982 ชื่อตำแหน่งอย่างเป็นทางการในภาษาอังกฤษคือ "รองประธานาธิบดี" (vice president) แม้ชื่อตำแหน่งในภาษาจีนจะยังคงไม่เปลี่ยนแปลง รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ระบุว่ารองประธานาธิบดีไม่สามารถดำรงตำแหน่งเกินสองวาระติดต่อกัน อย่างไรก็ตาม การจำกัดวาระดังกล่าวถูกยกเลิกไปใน ค.ศ. 2018

ภายใต้รัฐธรรมนูญปัจจุบัน ประธานาธิบดีดำรงตำแหน่งตามความพอใจของสภาประชาชนแห่งชาติ (NPC) องค์กรนิติบัญญัติ ตามรัฐธรรมนูญ หน้าที่หลักของรองประธานาธิบดีคือการช่วยเหลือประธานาธิบดีในการปฏิบัติหน้าที่ รองประธานาธิบดียังเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีในกรณีที่ตำแหน่งว่างลงจนกว่าสภาประชาชนแห่งชาติจะเลือกประธานาธิบดีคนใหม่ รองประธานาธิบดีคนปัจจุบันของจีนคือหาน เจิ้ง ซึ่งเข้ารับตำแหน่งเมื่อ 10 มีนาคม ค.ศ. 2023

ประวัติศาสตร์

ตำแหน่งนี้สถาปนาขึ้นครั้งแรกภายใต้รัฐบาลเป่ย์หยางเมื่อหลี ยฺเหวียนหงกลายเป็นรองประธานาธิบดีคนแรกของประเทศเมื่อมีการสถาปนาสาธารณรัฐใน ค.ศ. 1912 ตำแหน่งนี้ถูกยกเลิกใน ค.ศ. 1917 แต่ได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาอีกครั้งหลังการสิ้นสุดของรัฐบาลชาตินิยม โดยที่หลี่ จงเหรินได้เป็นรองประธานาธิบดีคนแรกในสมัยปัจจุบันภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐจีน ค.ศ. 1947 ตำแหน่งรองประธานาธิบดีพร้อมกับรัฐบาลของสาธารณรัฐจีนย้ายไปยังไต้หวันใน ค.ศ. 1949 ซึ่งยังคงมีอยู่จนถึงทุกวันนี้

ตำแหน่งของสาธารณรัฐประชาชนจีน ซึ่งเริ่มต้นจากการเป็นรองประธานรัฐ สถาปนาขึ้นครั้งแรกภายใต้รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1954 พร้อมกับตำแหน่งประธาน ตำแหน่งดังกล่าว พร้อมกับตำแหน่งประธานรัฐ ถูกยกเลิกในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่รับรองโดยสภาประชาชนแห่งชาติชุดที่ 4 ใน ค.ศ. 1975 ตำแหน่งนี้ ซึ่งปัจจุบันเรียกว่ารองประธานาธิบดี ได้รับการฟื้นฟูขึ้นในรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1982 พร้อมกับตำแหน่งประธานาธิบดี รัฐธรรมนูญฉบับใหม่กำหนดวาระการดำรงตำแหน่ง โดยระบุว่าประธานาธิบดีและรองประธานาธิบดีไม่สามารถดำรงตำแหน่งเกินสองวาระติดต่อกัน วันที่ 11 มีนาคม ค.ศ. 2018 สมัยประชุมแรกของสภาประชาชนแห่งชาติชุดที่ 13 ด้วยคะแนนเสียงเห็นชอบ 2,958 เสียง, ไม่เห็นชอบ 2 เสียง และงดออกเสียง 3 เสียง ได้ผ่านการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญที่ยกเลิกข้อจำกัดวาระการดำรงตำแหน่งเดิมสำหรับประธานาธิบดีและรองประธานาธิบดี

การเลือก
 คุณสมบัติ 
มาตรา 79 ของรัฐธรรมนูญกำหนดคุณสมบัติสามประการสำหรับการได้รับเลือกตั้งเป็นรองประธานาธิบดี ในการดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดี บุคคลนั้นจะต้อง:

 เป็นพลเมืองจีน;
 มีสิทธิ์เลือกตั้งและมีสิทธิ์ลงสมัครรับเลือกตั้ง;
 มีอายุอย่างน้อย 45 ปี

 การเลือกตั้ง 
ตามกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยสภาประชาชนแห่งชาติ (NPC) องค์กรสูงสุดแห่งอำนาจรัฐตามรัฐธรรมนูญของจีน รองประธานาธิบดีได้รับการเสนอชื่อโดยคณะผู้บริหารสูงสุดประจำสภาประชาชนแห่งชาติ (NPC Presidium) องค์กรบริหารของสภาฯ อย่างไรก็ตาม การเสนอชื่อนี้เป็นการดำเนินการโดยพรรคคอมมิวนิสต์จีนอย่างมีประสิทธิภาพ โดยการตัดสินใจจะเกิดขึ้นในหมู่ผู้นำพรรค แม้ในทางทฤษฎีคณะผู้บริหารสูงสุดสามารถเสนอชื่อผู้สมัครรองประธานาธิบดีได้หลายคน ทำให้การเลือกตั้งมีการแข่งขัน แต่ก็มีการเสนอชื่อผู้สมัครเพียงคนเดียวสำหรับตำแหน่งนี้มาโดยตลอด

หลังการเสนอชื่อ รองประธานาธิบดีจะได้รับเลือกโดยสภาประชาชนแห่งชาติ ซึ่งยังมีอำนาจถอดถอนรองประธานาธิบดีและเจ้าหน้าที่รัฐอื่น ๆ ออกจากตำแหน่งได้ การเลือกตั้งและการถอดถอนจะตัดสินด้วยคะแนนเสียงข้างมาก ระยะเวลาการดำรงตำแหน่งของรองประธานาธิบดีนั้นเท่ากับวาระของสภาประชาชนแห่งชาติ ซึ่งก็คือ 5 ปี ตั้งแต่ ค.ศ. 2018 รองประธานาธิบดีต้องกล่าวคำสัตย์ปฏิญาณตามรัฐธรรมนูญก่อนเข้ารับตำแหน่ง

อำนาจและหน้าที่
ตามรัฐธรรมนูญ หน้าที่ของรองประธานาธิบดีรวมถึงการช่วยเหลือประธานาธิบดี และใช้อำนาจและหน้าที่บางส่วนในนามของประธานาธิบดี รองประธานาธิบดียังเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีในกรณีที่ตำแหน่งว่างลง จนกว่าสภาประชาชนแห่งชาติจะเลือกประธานาธิบดีคนใหม่ ในกรณีที่ตำแหน่งรองประธานาธิบดีว่างลง สภาประชาชนแห่งชาติจะเลือกรองประธานาธิบดีคนใหม่

ในทางปฏิบัติ ตำแหน่งรองประธานาธิบดีส่วนใหญ่เป็นเชิงพิธีการ รองประธานาธิบดีหู จิ่นเทา, เจิง ชิ่งหงและสี จิ้นผิงเคยเป็นสมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองของพรรคคอมมิวนิสต์จีน (CCP) และสำนักเลขาธิการกลาง องค์กรตัดสินใจหลักของประเทศ โดยทั้งสามคนนี้เคยดำรงตำแหน่งเลขาธิการคนที่หนึ่งของสำนักเลขาธิการควบคู่กัน ซึ่งมีหน้าที่ดูแลกิจการของพรรค

รองประธานาธิบดีอาจมีบทบาทสำคัญในกิจการต่างประเทศ ตัวอย่างเช่น โดยทั่วไปแล้ว รองประธานาธิบดีจะดำรงตำแหน่งในคณะกรรมาธิการกิจการต่างประเทศกลาง (Central Foreign Affairs Commission) องค์กรประสานงานนโยบายของพรรคคอมมิวนิสต์จีน รองประธานาธิบดียังมักดำรงตำแหน่งในคณะผู้นำด้านกิจการฮ่องกงและมาเก๊ากลาง (Central Leading Group on Hong Kong and Macau Affairs) ดังนั้น แม้รองประธานาธิบดีอาจไม่มีอำนาจแท้จริงตามที่ระบุไว้ในรัฐธรรมนูญ แต่ตำแหน่งนี้ก็ยังคงมีความสำคัญและมีเกียรติ ผู้ดำรงตำแหน่งนี้ล้วนเป็นบุคคลที่มีอิทธิพลทางการเมืองในระดับหนึ่ง

 รายชื่อ 
 รุ่นผู้นำ

 รัฐบาลประชาชนกลาง (ค.ศ. 1949–1954) 

 รองประธานคณะรัฐบาลประชาชนกลาง
 (ดำรงตำแหน่งร่วมกัน, 1 ตุลาคม ค.ศ. 1949 – 27 กันยายน ค.ศ. 1954)
 จู เต๋อ
 หลิว เช่าฉี
 ซ่ง ชิงหลิง
 หลี่ จี้เชิน
 จาง หลาน
 เกา กั่ง (กระทั่งเขาฆ่าตัวตายในวันที่ 17 สิงหาคม 1954)

 รัฐธรรมนูญฉบับที่ 1 (ค.ศ. 1954–1975) 

+ รองประธานสาธารณรัฐประชาชนจีนรูปภาพชื่อ(เกิด–เสียชีวิต)เขตเลือกตั้งระยะเวลาดำรงตำแหน่งสภาประชาชนแห่งชาติ<small>(ชุดที่)<small>ประธาน1 100px จู เต๋อ(1886–1976)เสฉวน ไม่แบ่งเขต27 กันยายน ค.ศ. 195427 เมษายน ค.ศ. 1959 1 เหมา เจ๋อตง รองประธานคนแรกของสาธารณรัฐประชาชนจีน2  ซ่ง ชิ่งหลิง(1893–1981)เซี่ยงไฮ้ ไม่แบ่งเขต ต่ง ปี้อู่(1886–1975)หูเป่ย์ ไม่แบ่งเขต27 เมษายน ค.ศ. 195917 มกราคม ค.ศ. 1975 2 3 หลิว เช่าฉี ดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีร่วมกัน ตำแหน่งว่างเนื่องจากการขึ้นดำรงตำแหน่งและตำแหน่งถูกยกเลิก

 รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 (ค.ศ. 1982–ปัจจุบัน) 

+ รองประธานาธิบดีสาธารณรัฐประชาชนจีนภาพชื่อ(เกิด–เสียชีวิต)เขตเลือกตั้งระยะเวลาดำรงตำแหน่งสภาประชาชนแห่งชาติ<small>(ชุดที่)<small>ประธานาธิบดี3 100px โอลางฮู(1906–1988)มองโกเลียใน ไม่แบ่งเขต18 มิถุนายน ค.ศ. 19838 เมษายน ค.ศ. 1988 6 หลี่ เซียนเนี่ยน ชาวมองโกลและอดีตประธานเขตปกครองตนเองมองโกเลียใน ดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีคนแรกภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 ของสาธารณรัฐประชาชนจีน4 100px หวัง เจิ้น(1908–1993)ซินเจียง ไม่แบ่งเขต8 เมษายน ค.ศ. 198812 มีนาคม ค.ศ. 1993 7 หยาง ช่างคุน ผู้นำกองทัพคอมมิวนิสต์ อาจเป็นที่รู้จักดีที่สุดจากการนำกองทัพปลดปล่อยประชาชนเข้าสู่ซินเจียงเมื่อครั้งสถาปนาสาธารณรัฐประชาชนจีน ในปี 1988 หวังเข้ารับตำแหน่งรองประธานาธิบดีในฐานะตำแหน่งกิตติมศักดิ์ หลังความพยายามที่ไม่สำเร็จในการผลักดันเติ้ง ลี่ฉฺวิน ผู้ซึ่งเป็นสายอนุรักษ์นิยมให้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการใหญ่ หวังเป็นรองประธานาธิบดีคนที่สองภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 ของสาธารณรัฐประชาชนจีน เขาเสียชีวิตขณะดำรงตำแหน่ง5 100px หรง อี้เหริน(1916–2005)เซี่ยงไฮ้ ไม่แบ่งเขต12 มีนาคม ค.ศ. 199315 มีนาคม ค.ศ. 1998 8 เจียง เจ๋อหมิน เป็นสมาชิกสมาคมสร้างชาติประชาธิปไตยแห่งประเทศจีน พรรคการเมืองที่ไม่ใช่คอมมิวนิสต์ที่ได้รับการรับรองในประเทศจีน หรงดำรงตำแหน่งเป็นรองประธานาธิบดีคนที่สามภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 ของสาธารณรัฐประชาชนจีน6 100px หู จิ่นเทา(เกิด ค.ศ. 1942)กุ้ยโจว ไม่แบ่งเขต15 มีนาคม ค.ศ. 199815 มีนาคม ค.ศ.  2003 9 เจียง เจ๋อหมิน อดีตเลขาธิการพรรคประจำมณฑลกุ้ยโจวและเขตปกครองตนเองทิเบต ดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีคนที่สี่ภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 ของสาธารณรัฐประชาชนจีน ในฐานะรองประธานาธิบดี หูน่าจะเป็นที่รู้จักดีที่สุดจากการจัดการกับผลพวงจากการที่สหรัฐทิ้งระเบิดสถานทูตจีนในเบลเกรด หูเป็นสมาชิกคนแรกของคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองที่เข้ารับตำแหน่งนี้นับตั้งแต่มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับปี 1982 ในปี 2003 หูกลายเป็นรองประธานาธิบดีคนแรกที่ได้ขึ้นเป็นประธานาธิบดี7 100px เจิง ชิ่งหง(เกิด ค.ศ. 1939)เจียงซี ไม่แบ่งเขต15 มีนาคม ค.ศ. 200315 มีนาคม ค.ศ. 2008 10 หู จิ่นเทา ผู้ซึ่งเป็นที่รู้จักในฐานะผู้ช่วยทางการเมืองของเจียง เจ๋อหมิน ดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีคนที่ห้าภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 ของสาธารณรัฐประชาชนจีน เขายังเป็นสมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมือง เจิงได้รับการเสียงคัดค้านจำนวนมากผิดปกติในระหว่างการเลือกตั้งรองประธานาธิบดี8 100px สี จิ้นผิง(เกิด ค.ศ. 1953)เซี่ยงไฮ้ ไม่แบ่งเขต15 มีนาคม ค.ศ. 200814 มีนาคม ค.ศ. 2013 11 หู จิ่นเทา อดีตหัวหน้าพรรคประจำเจ้อเจียง และต่อมาคือเซี่ยงไฮ้ กลายเป็นรองประธานาธิบดีคนที่หกภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 ของสาธารณรัฐประชาชนจีน และเป็นรองประธานาธิบดีคนที่สองที่ได้ขึ้นเป็นประธานาธิบดี ทั้งยังเป็นสมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมือง9 100px หลี่ ยฺเหวียนเฉา(เกิด ค.ศ. 1950)เจียงซู ไม่แบ่งเขต14 มีนาคม ค.ศ. 201317 มีนาคม ค.ศ. 2018 12 สี จิ้นผิง อดีตหัวหน้าพรรคประจำเจียงซู กลายเป็นรองประธานาธิบดีคนที่เจ็ดภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับที่ 4 ของสาธารณรัฐประชาชนจีน เขาเป็นสมาชิกกรมการเมือง ในฐานะรองประธานาธิบดี หลี่เป็นตัวแทนของจีนในงานระหว่างประเทศที่มีความสำคัญเชิงสัญลักษณ์หลายครั้ง เช่น รัฐพิธีรำลึกถึงเนลสัน แมนเดลา และรัฐพิธีศพของลี กวนยู10 frameless|142x142px หวัง ฉีชาน(เกิด ค.ศ. 1948)หูหนาน ไม่แบ่งเขต17 มีนาคม ค.ศ. 201810 มีนาคม ค.ศ. 2023 13 สี จิ้นผิง  อดีตสมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองและอดีตเลขาธิการคณะกรรมาธิการตรวจสอบวินัยกลาง – ผู้บังคับใช้กฎหมายปราบปรามการทุจริตสูงสุดของจีน ได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดี เห็นได้ชัดว่าเป็นเพราะประสบการณ์ด้านการต่างประเทศของเขา การที่หวังเข้ารับตำแหน่งอีกครั้งทำให้ตำแหน่งรองประธานาธิบดีเป็นตำแหน่งที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง11 100px หาน เจิ้ง(เกิด ค.ศ. 1954)เซี่ยงไฮ้ ไม่แบ่งเขต10 มีนาคม ค.ศ. 2023อยู่ในวาระ 14 สี จิ้นผิง อดีตสมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองและอดีตรองประธานอันดับหนึ่งของคณะมนตรีรัฐกิจ ได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดี

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อประธานาธิบดีสาธารณรัฐประชาชนจีน
 รายชื่อนายกรัฐมนตรีแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน
 รายชื่อเลขาธิการแห่งพรรคคอมมิวนิสต์จีน

จีน
หมวดหมู่:รองประธานาธิบดีจีน