ฟาโรห์เซมเคน

เซมเคน หรือ ชามูเคนู เป็นผู้ปกครองชาวฮิกซอสของอียิปต์ล่างในสมัยระหว่างกลางที่สอง เมื่อราวกลางศตวรรษที่ 17 ก่อนคริสตกาล ตามความเห็นของนักไอยคุปต์วิทยาชาวเยอรมัน เยือร์เกิน ฟอน เบ็คเคอราธ พระองค์ทรงเป็นฟาโรห์พระองค์ที่สามของราชวงศ์ที่สิบหก และทรงเป็นเจ้าประเทศราชของฟาโรห์ชาวฮิกซอสของราชวงศ์ที่สิบห้าJürgen von Beckerath: Handbuch der ägyptischen Königsnamen, Münchner ägyptologische Studien, Heft 49, Mainz : P. von Zabern, 1999, , available online  see p. 120–121.William C. Hayes, The Cambridge Ancient History (Fascicle): 6: Egypt: From the Death of Ammenemes III to Seqenenre II, CUP Archive, 1962 p 19 ความเห็นดังกล่าวได้รับการสนับสนุนโดยวิลเลียม ซี. เฮยส์ และโวล์ฟกัง เฮลค์ อย่างไรก็ตาม ความเห็นดังกล่าวถูกโต้แย้งในเวลาต่อมาโดยคิม ไรโฮลต์ ซึ่งในการศึกษาว่าด้วยสมัยระหว่างกลางที่สองเมื่อปี ค.ศ. 1997 โดยเขาเสนอว่า ฟาโรห์ของราชวงศ์ที่สิบหกไม่ได้เป็นเจ้าประเทศราชของชาวฮิกซอส หากแต่ทรงปกครองอาณาจักรธีบส์อย่างเป็นอิสระในช่วงประมาณ 1650–1580 ปีก่อนคริสตกาลK.S.B. Ryholt: The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c.1800–1550 BC, Carsten Niebuhr Institute Publications, vol. 20. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 1997, excerpts available online here. ด้วยเหตุนี้ ไรโฮลต์จึงเสนอว่าฟาโรห์เซมเคนอาจจะเป็นฟาโรห์ชาวฮิกซอสในช่วงต้นราชวงศ์ที่สิบห้า และอาจจะถึงขั้นเป็นผู้ปกครองพระองค์แรกของราชวงศ์ดังกล่าว ข้อวิเคราะห์นี้ได้รับการยอมรับจากนักวิชาการบางส่วน อาทิ ดาร์เรล เบเกอร์ และจานีน บูร์ริโอDarrell D. Baker: The Encyclopedia of the Pharaohs: Volume I - Predynastic to the Twentieth Dynasty 3300–1069 BC, Stacey International, , 2008, p. 378Janine Bourriau, Ian Shaw (editor): The Oxford history of ancient Egypt, chapter The Second Intermediate Period, Oxford University Press, Oxford 2003, ,  แต่ยังไม่ได้รับความเห็นพ้องจากนักวิชาการอื่น เช่น สตีเฟน เควิร์กStephen Quirke, Marcel Maree (editor): The Second Intermediate Period Thirteenth - Seventeenth Dynasties, Current Research, Future Prospects, Leuven 2011, Paris — Walpole, MA. , p. 56, n. 6

 หลักฐานทางโบราณคดี 
หลักฐานร่วมสมัยเพียงชิ้นเดียวที่ยืนยันการมีอยู่ของฟาโรห์เซมเคน คือ ตราประทับสคารับทำจากหินสบู่สีน้ำตาล ซึ่งค้นพบที่ตัลอัลยะฮูดียะฮ์ในบริเวณดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนล์Olga Tufnell: Studies on Scarab Seals Vol. 2, Aris & Phillips 1984, , see seal num. 3463 and pl. LXII, p. 382. นัยสำคัญอยู่ที่ตราประทับดังกล่าวระบุพระอิสริยยศของพระองค์ว่า เฮกา-คาซุต อันมีความหมายว่า "ผู้ปกครองดินแดนต่างชาติ" ซึ่งเป็นพระอิสริยยศที่เกี่ยวข้องโดยเฉพาะกับผู้ปกครองชาวฮิกซอสในช่วงเวลาแรก ๆ เท่านั้นSir William Matthew Flinders Petrie: Egypt and Israel, London: Society for Promoting Christian Knowledge, 1911, available online copyright-free ยิ่งไปกว่านั้น รูปแบบทางศิลปกรรมของตราประทับบ่งชี้ว่า น่าจะผลิตขึ้นในสมัยราชวงศ์ที่สิบสี่หรือราชวงศ์ที่สิบห้า โดยความเป็นไปได้ที่พระองค์ทรงเป็นผู้ปกครองของราชวงศ์ที่สิบห้านั้นมีน้ำหนักมากกว่า

แหล่งที่ค้นพบตราประทับ พระอิสริยยศที่จารึกอยู่บนตรา ตลอดจนลักษณะรูปแบบทางศิลปกรรม ล้วนเป็นปัจจัยที่ทำให้คิมไรโฮลต์เสนอว่าทรงเป็นผู้ปกครองในช่วงต้นราชวงศ์ที่สิบห้า อย่างไรก็ตาม ไรโฮลต์ก็ชี้ให้เห็นเช่นกันว่าข้อเสนอนี้ยังมีลักษณะเป็นเพียงข้อสันนิษฐาน นอกจากนี้ เขายังเพิ่มเติมว่า แม้พระอิสริยยศ เฮกา-คาซุต จะสามารถกำหนดอายุได้อย่างแน่ชัดว่าใช้ในสมัยราชวงศ์ที่สิบห้าก็ตาม แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าพระอิสริยยศดังกล่าวจะจำกัดใช้เฉพาะผู้ปกครองของราชวงศ์นี้แต่เพียงราชวงศ์เดียว

เดิมที ตราประทับสคารับชิ้นนี้เคยอยู่ในชุดสะสมของเฟรเซอร์ และในปัจจุบันอยู่ในครอบครองของนักสะสม

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ฟาโรห์ยุคราชวงศ์ที่สิบห้า