ฟาโรห์ทัมฟิส

ฟาโรห์ทัมฟิส (;  ป. 2500 ปีก่อน ค.ศ.) เป็นพระนามที่แผลงเป้นกรีกของฟาโรห์อียิปต์โบราณในราชวงศ์ที่ 4 แห่งอาณาจักรเก่า ผู้อาจปกครองภายใต้พระนาม ดเจเดฟพทาห์ หรือ ดเจเดฟกาฟ เป็นเวลา 2 ถึง 9 ปี พระนามต้นฉบับในภาษาอียิปต์สูญหาย แต่อาจเป็น ดเจเดฟพทาห์ ("he endures like Ptah") ตามนักไอยคุปต์วิทยาอย่าง William C. HayesWilliam C. Hayes: The Scepter of Egypt, Band 1. p. 66; cifer: Jürgen von Beckerath: Handbuch der ägyptischen Königsnamen, pp. 53–54, 180. หรือ ดเจเดฟกาฟ ("his Ka is enduring") ตามนักไอยคุปต์วิทยาคนอื่น ๆ ฟาโรห์ทัมฟิสเป็นหนึ่งในผู้ปกครองเงาในอาณาจักรเก่า เนื่องจากไม่มีบันทึกเกี่ยวกับพระองค์ในข้อมูลร่วมสมัยเลย ด้วยเหตุผลนี้ ความเป็นบุคคลทางประวัติศาสตร์ของพระองค์จึงถูกถกเถียงอย่างเข้มข้นจากนักประวัติศาสตร์และนักไอยคุปต์วิทยา

 ภูมิหลัง 
เนื่องจากพระนามทัมฟิสพบในผลงานประวัติศาสตร์ Aegyptiacae ของแมนิโธWilliam Gillian Waddell: Manetho (The Loeb classical library 350). pp. 47–49 นักไอยคุปต์วิทยาจึงพยายามเชื่อมโยงผู้นำนี้กับกษัตริย์ร่วมสมัยเพื่อสร้างเส้นเวลาต่อเนื่อง ซึ่งก่อให้เกิดการโต้แย้งและถกเถียงกัน

ใน ค.ศ. 1887 Eduard Meyer มองทัมฟิสเป็นเพียงผู้ชิงบัลลังก์ที่ไม่ได้รับอนุญาตให้มีการกล่าวถึงในบันทึกราชวงศ์หรือมีลัทธิพระศพเป็นของตนเอง เพราะว่าพระองค์ได้บัลลังก์มาอย่างไม่ชอบธรรมEduard Meyer, Johannes Dümichen: Geschichte des alten Aegyptens. page 114. Peter Jánosi ถึงขั้นกล่าวว่าทัมฟิสเป็นเพียงบุคคลสมมติ เนื่องแหล่งโบราณคดีมาสนับสนุน เขาอ้างว่าควรลบทัมฟิสออกจากรายพระนามพระมหากษัตริย์สมัยใหม่Peter Jánosi: Die Gräberwelt der Pyramidenzeit. p. 151.

Winfried Seipel และ Hermann Alexander Schlögl ตั้งสมมุติฐานแทนว่าบุคคลในประวัติศาสตร์ที่อยู่เบื้องหลังทัมฟิสอาจเป็นราชินีเคนต์เคาส์ที่ 1Wilfried Seipel: Untersuchungen zu den ägyptischen Königinnen der Frühzeit und des Alten Reiches. pp. 189–190. ทฤษฎีนี้ได้รับการสนับสนุนจากการที่เคนต์เคาส์ได้รับการพรรณนาในวิหารที่เก็บศพของพระนางในฐานะฟาโรห์ผู้ปกครองที่มีเครื่องประดับพระเศียรแบบเนเมส เคราแบบกษัตริย์ และมงกุฎยูเรอัสบนหน้าผากของพระนาง แต่ทฤษฎีนี้เป็นปัญหาเนื่องจากพระนามเคนต์เคาส์ไม่เคยปรากฏอยู่ด้านในเซเรค หรือคาร์ทูชของเชื้อพระวงศ์Hermann Alexander Schlögl: Das Alte Ägypten. pp. 99–100.

Wolfgang Helck ชี้ว่าเคนต์เคาส์ที่ 1 อาจเป็นพระราชมารดาของทัมฟิส ดังนั้นทัมฟิสอาจเป็นพระราชโอรสของฟาโรห์เชปซีสกาฟ ในฐานะพระมเหสีที่เป้นไปได้ของทัมฟิส พระองค์จึงเสนอเจ้าหญิงนามบูเนเฟร์ ผู้อาจเป็นพระราชธิดาในฟาโรห์เชปซีสกาฟ พระนางเป็นนักบวชของฟาโรห์เชปซีสกาฟWolfgang Helck: Geschichte des Alten Ägypten. pp. 57 & 61.Jánosi, Peter. "G 4712 - Ein Datierungsproblem." Göttinger Miszellen 133 (1993), pp. 56, 60–62.

 แหล่งที่มาพระนามและข้อขัดแย้ง 
ในรายการแมนิโธของเซ็กซ์ตุส ยูลิอุส อัฟรีกานุส นักประวัติศาสตร์ผู้แปลผลงานแมนิโธ ทัมฟิสได้รับการกล่าวถึงเป็นผู้นำองค์สุดท้ายในราชวงศ์ที่ 4 ที่มีรัชสมัยเพียง 9 ปี ตามธรรมเนียมของนักประวัติศาสตร์ ยูซิเบียสและเอราโตสเทแนส พระนามของพระองค์หายไป ยูซีเบียสให้เหตุผลว่าทัมฟิสไม่ได้รับการระบุพระนาม เนื่องจากพระองค์ "ไม่ได้ทำสิ่งที่คุ้มค่าต่อการกล่าวถึง"Alan B. Lloyd: Herodotus, book II.. pp. 77ff.

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ฟาโรห์ยุคราชวงศ์ที่สี่