พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา

มหาอำมาตย์ตรี พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา (25 กันยายน พ.ศ. 2414 - 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2470) เป็นพระราชโอรสในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญกับจอมมารดาเลี่ยมใหญ่

 พระกรณียกิจ 
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา มีพระนามเดิมว่า พระบวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณประวัติ ทรงรับราชการในรัชกาลที่ 5 ทรงเข้ารับราชการในกรมยุทธนาธิการ ตำแหน่งเสมียนฝึกหัด จนได้เลื่อนเป็นนายร้อยเอก ต่อมาในปี พ.ศ. 2435 ย้ายมารับราชการในกระทรวงมหาดไทย เป็นพนักงานหนังสือลับ ตำแหน่งข้าราชการในกระทรวงมหาดไทย  จากนั้นในวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2444 โปรดเกล้าฯ ให้เป็น ปลัดบัญชี กระทรวงมหาดไทย พระราชทานสัญญาบัตร์ตำแหน่งหน้าที่ราชการ  และได้เป็น ข้าหลวงตรวจการกรมสรรพากรนอก เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2451 ต่อมาได้เลื่อนเป็นเจ้ากรมมหาดไทย ในรัชกาลที่ 6 เป็นเลขานุการหอพระสมุดวชิรญาณ ถึงวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 โปรดให้สถาปนาเป็น พระราชวรวงษ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา ทรงศักดินา 11000 ต่อมาได้รับโปรดเกล้าฯ เป็นองคมนตรีhttp://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2458/D/114.PDF และทรงพระราชทานยศนายกองตรีเสือป่า

 สิ้นพระชนม์ 
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา ประชวรพระวาโย สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 7 เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2470 เวลา 23:30 น. พระชันษา 56 ปี วันต่อมาเวลา 16:30 น. เจ้าพนักงานสรงพระศพ แล้วเชิญพระศพลงพระหีบลอง ตั้งบำเพ็ญกุศลที่วัดส้มเกลี้ยง

วันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2473 เวลา 17:30 น. พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ มาพระราชทานเพลิงพระศพพร้อมกับพระศพพระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิไลยวรวิลาส ณ พระเมรุ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร เช้าวันต่อมาพระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ เสด็จมาบำเพ็ญกุศลสามหาบ แล้วเจ้าพนักงานเชิญพระอัฐิไปประดิษฐานในพระอุโบสถวัดชนะสงครามราชวรมหาวิหาร เป็นต้นราชสกุลกัลยาณะวงศ์

 พระโอรสธิดา 
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา 
เป็นต้นราชสกุลกัลยาณวงศ์ มีหม่อมหลายคน เช่น หม่อมผิน หม่อมช้อย มีพระโอรสธิดา 7 องค์พระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้าในพระราชวงศ์จักรี, หน้า 271 ดังนี้
หม่อมเจ้าปรีชา กัลยาณวงศ์ ประสูติแต่หม่อมผิน มีโอรส คือ หม่อมราชวงศ์จุลปรีชา กัลยาณวงศ์
หม่อมเจ้าวรพุฒิพิไลย กัลยาณวงศ์ (12 มิถุนายน พ.ศ. 2461 – 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2539) ประสูติแต่หม่อมผิน เสกสมรสกับหม่อมสมถวิล กัลยาณวงศ์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม พงษ์สุวรรณ) มีโอรสธิดา 11 คน
หม่อมราชวงศ์ลัดดาวัลย์ นามอำนาจ
หม่อมราชวงศ์ทรงศรี ราชพิตร
หม่อมราชวงศ์เรวดี สงวนศิษย์
หม่อมราชวงศ์พิไลยวรรณ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์วรพจน์ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์ศิริพิไลย กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์วรพงษ์ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์นิวัติ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์วราภรณ์ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์พิพัฒน์ กัลยาณวงศ์
หม่อมราชวงศ์วีรพงษ์ กัลยาณวงศ์
หม่อมเจ้าอำไพพิลาศ กัลยาณวงศ์ (? – ก่อน พ.ศ. 2540) ประสูติแต่หม่อมผิน 
หม่อมเจ้าพิศวาสกวี กัลยาณวงศ์ (27 ตุลาคม พ.ศ. 2464 – พ.ศ. 2553) ประสูติแต่หม่อมผิน
หม่อมเจ้าพงศ์กวี กัลยาณวงศ์ (22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 – ก่อน พ.ศ. 2540) ประสูติแต่หม่อมผิน ทรงกราบบังคมทูลลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อทำการสมรสกับ นายสมชาย ตัณฑ์กำเนิด เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2490https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2490/D/007/188.PDF
หม่อมเจ้ากัลยาณบุตร กัลยาณวงศ์
หม่อมเจ้าชาย ไม่ปรากฏพระนาม (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2456 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2457)

 พระเกียรติยศ 
 พระอิสริยยศ 
พระบวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณประวัติ (25 กันยายน พ.ศ. 2414 - 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2454)
พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากัลยาณประวัติ (15 กรกฎาคม พ.ศ. 2454 - 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456)
พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นกวีพจน์สุปรีชา (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 - ปัจจุบัน)

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๓๐ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๙๖๑, ๓๐ พฤศจิกายน ๒๔๕๖
ราชกิจจานุเบกษา, รายพระนามและนามผู้ที่ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ในงานพระราชพิธีฉัตรมงคล, เล่ม ๓๓ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๑๖๕, ๑๙ พฤศจิกายน ๒๔๕๙
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๒๕ ตอนที่ ๒๖ หน้า ๗๕๗, ๒๗ กันยายน ๑๒๗
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์, เล่ม ๓๐ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๐๕๐, ๒๔ สิงหาคม ๒๔๕๖
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา , เล่ม ๓๓ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๒๖๗, ๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๔๕๙

 ตำแหน่ง 
 13 เมษายน พ.ศ. 2444 ปลัดบัญชีกระทรวงมหาดไทย
 15 สิงหาคม พ.ศ. 2451 ข้าหลวงตรวจการกรมสรรพากรนอก แจ้งความกระทรวงมหาดไทย 
 29 พฤศจิกายน 2459 – เลขานุการวรรณคดีสโมสรแจ้งความวรรณคดีสโมสร

พระยศ

พระยศพลเรือน
 20 มิถุนายน พ.ศ. 2459 - อำมาตย์เอก พระราชทานยศ
 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459 - มหาอำมาตย์ตรีพระราชทานยศ (หน้า ๒๓๓๓)

พระยศทหาร
นายร้อยตรี พระราชทานสัญญาบัตรทหาร 
นายร้อยเอกhttp://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2456/A/329.PDF

พระยศเสือป่า
 8 ธันวาคม พ.ศ. 2460 - นายกองตรีพระราชทานยศเสือป่า

พงศาวลี

 อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

 บรรณานุกรม




หมวดหมู่:พระราชวรวงศ์เธอ
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าชาย
หมวดหมู่:กรมหมื่น
หมวดหมู่:พระราชโอรสในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ

หมวดหมู่:กวีชาวไทย
หมวดหมู่:สมาชิกกองเสือป่า
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:ข้าราชการพลเรือนชาวไทย
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 6