พระอินทราณี

พระอินทราณี (Sanskrit: इन्द्राणी, IAST: Indrāṇī, lit. ราชินีแห่งพระอินทร์)พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554, หน้า 1415 หรือเป็นที่รู้จักในอีกนาม คือ  ศจีพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554, หน้า 1136 (Sanskrit: शची, IAST: Śacī) เป็นเทวีในศาสนาฮินดู ชายาของพระอินทร์ และเป็นหนึ่งในคณะเทวีมาตฤกา

นิรุกติศาสตร์และฉายา
ในสมัยพระเวท นามของนางนั้นมาจากสามีของนางนามว่า อินทราณี (Indrāṇī) นั้น มาจาก พระอินทร์ และหมายถึง 'ราชินีแห่งพระอินทร์' เช่นเดียวกัน คำไวพจน์นามของพระอินทร์นั้นมาจากความเกี่ยวข้องในฐานะสามีของนางเช่นกัน เช่น ศจีปติ (สามีของนางศจี), ศจีทระ (นางศจีของพระอินทร์) หรือ ศจีวระ (ผู้ดูแลนางศจี)

ศจี (Śacī) เป็นอีกนามไวพจน์ยอดนิยมของพระอินทราณี นักวิชาการชาวอังกฤษ นามว่า เซอร์ โมเนียร์ โมเนียร์‑วิลเลียมส์ ได้ศึกษาและอธิบายความหมายอันแปลว่า 'วจี', 'พลังแห่งวจี' หรือ 'วจีอันคารมคมคาย' ซึ่งมาจากคำสันสกฤต ศจะ ซึ่งหมายถึง 'คำพูด', 'กล่าว' หรือ 'บอก' ศจี ยังเกี่ยวข้องกับคำว่า ศักดิ์ อันหมายถึง 'พละกำลัง', 'ความแข็งแกร่ง', 'การสำแดง' หรือ 'ความสำเร็จ' 

เดวิด คินสลีย์ ศาสตราจารย์ผู้เชี่ยวชาญในด้านเทพีในศาสนาฮินดูเชื่อว่า คำว่า ศจี เป็นการตีความอธิบายจากศักติ อันหมายถึง พละกำลังอำนาจ และนักวิชาการท่านอื่น ๆ แปลความหมายของคำนี้ว่า 'ผู้มีความงาม' อันหมายถึงคำว่า ศจี
สำหรับนามอื่นรวมถึง: 
 เอนทรี (Aindrī) – 'ชายาของพระอินทร์'
 เปาโลมี (Poulomī) – 'ธิดาของอสูรปุโลมา'
 ปุโลมาจา (Poulomujā) – 'บุตรีแห่งอสูรปุโลมา'
 เทวราณี (Devarāṇī) – 'ราชินีแห่งเทวดา' 
 จารุธรา (Cārudhārā) – 'ผู้ทรงความงาม'
 ศักราณี (Śakrāṇī) – 'ชายาของท้าวศักระ (คือ พระอินทร์)'
 มเหทราณี (Mahendrāṇī) – 'ชายาของท้าวมเหทร (พระอินทร์)'

ในศาสนาอื่น ๆ
พระอินทราณียังปรากฏในคติศาสนาอื่น ๆ ถึงแม้จะมิได้มีบทบาทมากนัก ในประเพณีศาสนาเชน นางนั้นเป็นดังภาพสะท้อนของพระอินทร์ และเป็นตัวแทนของคู่รักในอุดมคติ ตามตำนานเมื่อครั้งประสูติ ตีรถังกร นางพร้อมด้วยสามีทรงช้างเอราวัณมาถวายพระพรและนบนมัสการพระองค์เพื่อศิริสวัสดิ์พิพัฒน์มงคล

ในพระพุทธศาสนา พระไตรปิฎกภาษาบาลี พระอินทราณีได้รับการขนานนาม คือ สุชาดา (Sujā) ชายาของท้าวสักกะ เป็นบุตรีของท้าวเวปจิตติ โดยก่อนหน้านี้นางได้เวียนว่ายตามวัฏสงสารด้วยกุศลของนางมาหลายภพชาติก่อนเป็นชายาของท้าวสักกะ อันนางได้มาบุตรีของราชาอสูรศัตรูของสามีของและคณะ ด้วยอุบายของท้าวสักกะได้นิรมิตตนเองอสูรชราเข้านางและได้เกี้ยวพาราสีนางจนเกิดจิตปฏิพัทธ์ หลังจากชนะการประลองยุทธ์กับบิดรของนางสำเร็จ จึงได้รับกายกย่องเป็นเอกชายาของพระองค์

 ดูเพิ่ม 
 มาตฤกา
 พระแม่ไวษณวี
 พระเทพี
 พระเทวี

 อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

 บรรณานุกรม



 แหล่งข้อมูลอื่น 


อินทราณี
หมวดหมู่:เทวีในศาสนาฮินดู
หมวดหมู่:มาตฤกา
หมวดหมู่:เทพแห่งสงคราม