ฟาโรห์เซเบคเอมซาฟที่ 2

เซเคมเร เชดทาวี โซเบคเอมซาฟที่ 2 เป็นฟาโรห์แห่งอียิปต์โบราณซึ่งทรงครองราชย์อยู่ในช่วงสมัยระหว่างกลางที่สอง ในช่วงเวลานั้นดินแดนอียิปต์อยู่ในภาวะแตกแยกทางการเมืองและถูกปกครองโดยผู้ปกครองหลายพระองค์พร้อมกัน พระองค์เป็นฟาโรห์ของราชวงศ์ที่สิบเจ็ดที่มีสูนย์กลางทางอำนาจอยู่ที่ธีบส์ เนื่องจากทั้งพระองค์และฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 2 ทรงเป็นผู้สืบราชบัลลังก์ต่อจากฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟที่ทราบแล้วเป็นฟาโรห์แห่งธีบส์จากราชวงศ์ที่สิบเจ็ดอย่างแน่นอน

 พระราชประวัติ 
พระนามครองราชย์ของพระองค์คือ เซเคมเร เชดตาวี ซึ่งหมายความว่า “เทพราผู้ทรงพลัง ผู้ทรงกอบกู้สองแผ่นดิน” Clayton, Peter A., Chronicle of the Pharaohs, Thames and Hudson Ltd, paperback 2006. p. 94. ปัจจุบันนักไอยคุปต์วิทยา เช่น คิม ไรโฮลต์ และแดเนียล โพลซ์ เชื่อว่า ฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 2 เป็นพระราชบิดาของทั้งฟาโรห์เซเคมเร-เวปมาอัต อินเทฟ และฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟ โดยอาศัยหลักฐานจากจารึกบนเสาประตูที่ค้นพบในซากวิหารของราชวงศ์ที่สิบเจ็ดที่ญะบัล อันเทฟในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1990 ซึ่งสร้างขึ้นในรัชสมัยของฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟ จารึกนั้นกล่าวถึงฟาโรห์พระนาม โซเบคเอม[ซาฟ] ผู้ซึ่งเป็นพระราชบิดาของฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟ/อินเทฟที่ 7 ว่า “อินเทฟ ผู้ทรงถือกำเนิดแต่โซเบคเอม…”mentioned by Kim Ryholt: The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period c.1800–1550 B.C, pp. 266-270 394 File 17/4.6 & p. 270. . . . และยิ่งไปกว่านั้น มีความเป็นไปได้สูงว่าพระองค์จะทรงเป็นเจ้าชายโซเบคเอมซาฟ ผู้ซึ่งได้รับการยืนยันว่าเป็นพระราชโอรสและรัชทายาทที่แต่งตั้งไว้ของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 1 ตามหลักฐานจากรูปสลักไคโร หมายเลข ซีจี 386Polz, Daniel; Der Beginn des Neuen Reiches. Zur Vorgeschichte einer Zeitenwende. Sonderschriften des Deutschen Archäologischen Instituts, Abteilung Kairo, 31. Berlin/New York: Walter de Gruyter, 2007. pp. 49-50.

ไอแดน ด็อดสัน ซึ่งเป็นนักไอยคุปต์วิทยาชาวอังกฤษ ก็สนับสนุนการตีความใหม่ของข้อความบนเสาประตูนี้เช่นกัน และเขาเขียนความเห็นไว้ว่า
ไรโฮลต์ยังได้นำเสนอหลักฐานใหม่จากการสำรวจ “เส้นทางทะเลทราย” ของตระกูลดาร์เนลล์ เพื่อแสดงให้เห็นว่า ฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินโยเตฟ (ซึ่งไรโฮลต์เรียกว่า “อินโยเตฟ เอ็น”) เป็นพระราชโอรสของ[ฟาโรห์]โซเบคเอมซาฟ ซึ่งเป็นหลักฐานที่้เกี่ยวข้องกับการสืบเชื้อสายที่สำคัญภายในราชวงศ์[ที่สิบเจ็ด]Aidan Dodson, University of Bristol November 1998 book review of K.S.B. Ryholt, The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c.1800-1550 BC (Carsten Niebuhr Institute Publications, with an Appendix by Adam Bulow-Jacobsen 20. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, (1997), in Bibliotheca Orientalis LVII No 1/2, January–April 2000, p. 51.

ในช่วงสมัยระหว่างกลางที่สอง มีฟาโรห์สองพระองค์ที่ทรงพระนามโซเบคเอมซาฟ คือ ฟาโรห์เซเคมเร เชดทาวี โซเบคเอมซาฟ และฟาโรห์เซเคมเร วัดจ์คาว โซเบคเอมซาฟ นอกจากนี้ยังทรงพระนามครองราชย์ว่า เซเคมเร เชดวาเซต (แปลว่า เทพราผู้ทรงพลัง ผู้ทรงกอบกู้แห่งวาเซต/ธีบส์'') ซึ่งอาจเป็นอีกพระนามหนึ่งของฟาโรห์เซเคมเร เชดทาวี พระนามเหล่านี้สะท้อนถึงยุคสมัยแห่งความวุ่นวาย ซึ่งเมืองและดินแดนต้องการการกอบกู้ และยังมีบุคคลที่ใช้พระนามว่า “พระราชโอรสแห่งกษัตริย์ โซเบคเอมซาฟ” และมีสามัญชนรวมถึงขุนนางหลายคนที่ใช้ชื่อนี้เช่นกัน เช่น ผู้ถือสารแห่งธีบส์นามว่า โซเบคเอมซาฟ ซึ่งเป็นพี่ชายของพระราชินีนุบคาเอส โดยบุคคลกลุ่มหลังนี้ดูเหมือนจะขึ้นครองราชย์หลังการล่มสลายในช่วงปลายราชวงศ์ที่สิบสาม เนื่องจากลุงของพระนางนุบคาเอส คือมหาเสนาบดีเนบอังค์ ซึ่งเคยรับราชการในรัชสมัยฟาโรห์เนเฟอร์โฮเทปที่ 1 และ ฟาโรห์โซเบคโฮเทปที่ 4 และยังไม่แน่ชัดว่ามีพระราชินีพระนามนุบคาเอสจำนวนหนึ่งหรือสองพระองค์หรือไม่ โดยหลักฐานของพระราชินีนุบคาเอส (ที่ 1) ไม่ได้ระบุพระนามพระสวามีเอาไว้ ส่วนบันทึกปาปิรุสแอบบอตต์สันนิษฐานว่าพระราชินีนุบคาเอส (ที่ 2) ซึ่งพบในสุสานของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟ อาจเป็นพระมเหสีของพระองค์ และมักเกิดความสับสนในการนับลำดับของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 1 และที่ 2  โดยไรโฮลต์ (ปี ค.ศ.1997) จัดลำดับให้ฟาโรห์เซเคมเร เชดทาวี เป็นฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 1

 หลักฐานที่กล่าวถึงพระองค์ 
รายการหลักฐานที่กล่าวถึงพระองค์ได้ถูกรวบรวมโดยไรโฮลต์ (1997:393 แฟ้ม 17/2) โดยในหลักฐานที่ยังคงเหลืออยู่ จะปรากฏเพียงเฉพาะพระนามครองราชย์และพระนามส่วนพระองค์เท่านั้น

 บีเอ็ม อีเอ 38089 | แผ่นหินปูนที่มีคาร์ทูชสองวงที่ปรากฏพระนามครองราชย์และพระนามของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 2 ที่อไบดอสBritish Museum
 เอ็มเอ็มเอ 25.3.330 | เศษชิ้นส่วนศาลบูชาขนาดเล็ก ที่ดะรอ อะบู อันนะญา
 เอ็มเอ็มเอ 25.3.229 | แผ่นจารึกหินที่ปรากฏพระนามโซเบคเอมซาฟ ซึ่งพบพร้อมกับศาลบูชา (เอ็มเอ็มเอ 25.3.330) ซึ่งเป็นของบุคคลทั่วไป
 บีเอ็ม อีเอ 1163 | แผ่นจารึกหินปูนรูปสามเหลี่ยมของอาลักษณ์ประจำวิหารที่อยู่ในช่วงวลาเดียวกันนามว่า โซเบคโฮเทป ซึ่งปรากฏคาร์ทูชของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 2 ที่อัลกุรนะฮ์British Museum
 รายงานทางโบราณคดีที่มะดีนะฮ์ ฮาบู | เสาประตูของฟาโรห์อินเทฟ ซึ่งปรากฎพระนาม โซเบคเอมซาฟ โดยระบุว่าเป็นพระราชบิดาของฟาโรห์อินเทฟ โดยรูปแบบการเขียนที่ชี้ให้เห็นว่าฟาโรห์อินเทฟพระองค์นั้นคือ ฟาโรห์นุบเคเฟอร์เร อินเทฟ บนถนนลักซอร์–ฟัรชูตDarnell and Darnell (1993-94) THE LUXOR-FARSHUT DESERT ROAD SURVEY
 ไม่ทราบสถานที่ปัจจุบัน | ทับหลังประตูที่ธีบส์
 ไคโร เจอี 85415 | แหวนสวมนิ้วที่ไม่ทราบแหล่งที่มา
 ไม่ทราบสถานที่ปัจจุบัน |สุสานพีระมิดขนาดเล็กที่ดะรอ อะบู อันนะญา (?)Winlock (1924) JEA 10, 237-243

หมายเหตุ: หลักฐานที่ปรากฏเพียงพระนาม “โซเบคเอมซาฟ” อาจเป็นของฟาโรห์พระองค์ใดพระองค์หนึ่งจากสองพระองค์ คือ ฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 1 หรือฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 2

 หลักฐานที่ไม่ร่วมสมัย 
รายการหลักฐานต่อไปนี้มีเขียนขึ้นในรัชสมัยฟาโรห์รามเสสที่ 9 ในช่วงปลายราชวงศ์ที่ยี่สิบ ได้แก่

 บีเอ็ม อีเอ 10221 “บันทึกปาปิรุสแอบบอตต์ ” | เอกสารว่าด้วยการตรวจสอบสุสานพีระมิดที่ธีบส์
 พิพิธภัณฑ์วิจิตรศิลป์หลวงแห่งเบลเยียม อี.6857/แอมเฮิร์สต์ 6 “บันทึกปาปิรุสเลโอโปลด์/แอมเฮิร์สต์” | เอกสารเกี่ยวกับการสอบสวนการปล้นสุสานพีระมิดที่ธีบส์
 เวียนนา ÄS 3876 II:7 “บันทึกปาปิรุสแอมบราส” | รายการที่อ้างอิงถึงเอกสารข้างต้นที่ธีบส์

 การปล้นสุสานของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟ 
บันทึกปาปิรุสแอบบอตต์และบันทึกปาปิรุสลีโอโปลด์–แอมเฮิร์สต์ ซึ่งลงวันที่ในปีที่ 16 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์รามเสสที่ 9 โดยระบุว่า พีระมิด ซึ่งสุสานหลวงของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟถูกบุกรุกและทำลายโดยโจรปล้นสุสาน บันทึกปาปิรุสฉบับหลังยังบันทึกรายละเอียดคำรับสารภาพและกระบวนการพิจารณาคดีของกลุ่มผู้กระทำผิดที่ปล้นสุสานของฟาโรห์เซเคมเร เชดตาวี โซเบคเอมซาฟโดยระบุวันที่ชัดเจนว่าเป็นปีที่ 16 ฤดูกาลเพเรต เดือนที่ 3 วันที่ 22 แห่งรัชสมัยของฟาโรห์รามเสสที่ 9 บันทึกฉบับนี้กล่าวถึงชายผู้หนึ่งนามว่า อาเมนพะนูเฟอร์ บุตรของอันเฮอร์นัคเต ซึ่งเป็นช่างสกัดหินประจำวิหารแห่งอามุนเร โดยระบุว่าเขา “ติดนิสัยปล้นสุสาน[ของขุนนางในฝั่งตะวันตกของธีบส์]ร่วมกับช่างสกัดหินนามว่า ฮาปีเวอร์” และยังกล่าวว่าเขาและผู้สมรู้ร่วมคิดอีกหกคนได้ปล้นสุสานของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟในปีที่ 13 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์รามเสสที่ 9Cottrell, Leonard: The Lost Pharaohs, Pan Books, London and Sydney, 8th printing: (1977), p. 135. อาเมนพะนูเฟอร์ให้การสารภาพว่า

ในการพิจารณาคดี อาเมนพะนูเฟอร์ให้การว่า เขาและพรรคพวกได้ขุดอุโมงค์เจาะเข้าไปในพีระมิดของกษัตริย์ด้วยเครื่องมือทองแดงของพวกเขา

อาเมนพะนูเฟอร์ยังให้การอีกว่า ทรัพย์สินที่โจรกรรมจากมัมมี่ทั้งสองพระองค์มีน้ำหนัก “ทองคำรวม 160 เดเบน” (เทียบเท่าประมาณ 14.5 กิโลกรัม หรือ 32 ปอนด์)Clayton, Peter A., Chronicle of the Pharaohs, Thames & Hudson Ltd, (1994). p. 171. บันทึกดังกล่าวจบลงด้วยการระบุบทลงโทษกลุ่มผู้กระทำผิด ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นโทษประหารชีวิตพร้อมทั้งระบุว่ามีการส่งสำเนาบันทึกการพิจารณาคดีอย่างเป็นทางการไปทูลเกล้าถวายแด่ฟาโรห์รามเสสที่ 9 ที่อียิปต์ล่าง ทั้งนี้ คาดว่าอาเมนพะนูเฟอร์ถูกตัดสินโทษด้วยการเสียบประจานด้วยหลัก ซึ่งเป็นบทลงโทษสูงสุดที่สงวนไว้[เฉพาะ]อาชญากรรมที่ร้ายแรงที่สุดในสมัยอียิปต์โบราณเท่านั้นGill, Anton. "Ancient Egyptians: The Kingdom of the Pharaohs Brought to Life" Harper Collins Entertainment, (2003). pp. 176-77. .
 แนวคิดทฤษฎี 

 การจัดลำดับการครองราชย์ของพระองค์ในราชวงศ์ที่สิบเจ็ด 
เดิมเคยเชื่อว่าพระองค์ทรงครองราชย์อยู่ในช่วงปลายราชวงศ์ที่สิบสาม แต่ปัจจุบันนักไอยคุปต์วิทยาคิดเห็นว่าควรจัดให้พระองค์เป็นฟาโรห์ของราชวงศ์ที่สิบเจ็ด ทั้งนี้อาศัยหลักฐานจากวงกบประตูที่ค้นพบในซากวิหารจากสมัยราชวงศ์ที่สิบเจ็ดที่ญะบัล อันเทฟ ซึ่งชี้ให้เห็นว่าพระองค์น่าจะเป็นพระราชบิดาของฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟ ซึ่งเป็นฟาโรห์ของราชวงศ์ที่สิบเจ็ดที่มีศูนย์กลางการปกครองที่ธีบส์

ดาเนียล โพลซ์ ซึ่งเป็นนักไอยคุปต์วิทยาชาวเยอรมัน และเป็นผู้ค้นพบสุสานของฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟที่ดะรอ อะบู อันนะญาอีกครั้ง ก็ได้ยืนยันอย่างหนักแน่นว่าฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟทรงครองราชย์ในช่วงปลายราชวงศ์ที่สิบเจ็ดแน่นอน ซึ่งหมายความว่ารัชสมัยฟาโรห์เซเคมเร วัดจ์คาว โซเบคเอมซาฟ (ที่ 1) ไม่อาจอยู่ระหว่างช่วงเวลาของการครองราชย์ของสายฟาโรห์อินเทฟและสายฟาโรห์อาห์โมส ได้แก่ ฟาโรห์เซนัคต์เอนเร ฟาโรห์เซเคนเอนเร และฟาโรห์คาโมสได้ ข้อสมมติฐานของโพลซ์นี้อิงจาก “หีบของมินเอมฮัต เจ้าเมืองคอปโตส” ในปีที่ 3 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟ[16]see the Coptos Decree. ซึ่ง “เป็นส่วนหนึ่งของเครื่องประกอบพิธีศพของอักเฮอร์ ผู้มีชีวิตอยู่ในรัชสมัยของฟาโรห์เซเคนเอนเร [ทาโอ]”Winlock, Herbert: Journal of Egyptian Archaeology 10 (1924) 258 with n.1 & Thomas Schneider, "The Relative Chronology of the Middle Kingdom and the Hyksos Period (Dyns. 12-17)" in Erik Hornung, Rolf Krauss & David Warburton (editors), Ancient Egyptian Chronology (Handbook of Oriental Studies), Brill, (2006). p. 187. การค้นพบดังกล่าวชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนว่ารัชสมัยของฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟและฟาโรห์เซเคนเอนเร ทาโอ ห่างกันเพียงไม่กี่ปี แทนที่จะเป็น 15 ถึง 20 ปีตามที่เคยสันนิษฐานไว้ ซึ่งสอดคล้องกับบริบทในช่วงเวลาของราชวงศ์ที่สิบเจ็ดที่ฟาโรห์ส่วนใหญ่ทรงครองราชย์แค่ช่วงเวลาสั้นๆ" เดทเลฟ ฟรังเคอ (1952–2007) ซึ่งเป็นนักไอยคุปต์วิทยาผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับช่วงปลายสมัยราชอาณาจักรกลาง ก็สนับสนุนความเห็นนี้ลงในบทความซึ่งตีพิมพ์ในปี ค.ศ.2008 (หลังจากที่เขาถึงแก่กรรมหนึ่งปี) โดยเขียนว่า
ตรงกันข้ามกับไรโฮลต์ ผมไม่เห็นว่าจะมีช่องว่างระหว่างรัชสมัยของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟพระองค์องค์ใดที่จะทรงครองราชย์หลังจากฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อันเทฟFranke, Detlef: The Late Middle Kingdom (Thirteenth to Seveenth Dynasties): The Chronological Framework, Journal of Egyptian History, 1(2) (2008) Koninklijke Brill, p. 279.

ไรโฮลต์เชื่อว่ารัชสมัยของฟาโรห์เซเคมเร วัดจ์คาว โซเบคเอมซาฟอยู่ระหว่างการครองราชย์สายฟาโรห์อินเทฟกับการขึ้นครองราชย์ของฟาโรห์เซนัคต์เอนเร ซึ่งเป็นฟาโรห์พระองค์แรกของราชวงศ์ที่สิบเจ็ดจากสายฟาโรห์อาห์โมส อย่างไรก็ตาม โพลซ์โต้แย้งว่าฟาโรห์เซเคมเร วัดจ์คาว โซเบคเอมซาฟเป็นพระราชบิดาของฟาโรห์เซเคมเร เชดทาวี โซเบคเอมซาฟ (ที่ 2) และเป็นพระอัยกาของเหล่าฟาโรห์อินเทฟ เนื่องจากรูปสลักของฟาโรห์เซเคมเร วัดจ์คาว โซเบคเอมซาฟชี้ให้เห็นว่าพระโอรสพระองค์โตของพระองค์ก็ทรงพระนามว่าโซเบคเอมซาฟเช่นกัน ตามที่ทั้งโพลซ์Daniel Polz, New Archaeological Data From Dra Abu El-Naga and Their Historical Implications, in Marcel Marée (ed.), The Second Intermediate Period (Thirteenth – Seventeenth Dynasties). Current Research, Future Projects, Orientalia Lovaniensia Analecta 192, Leuven-Paris-Walpole 2010, pp.344-345 และแอนโธนี สแปลิงเจอร์Spalinger, Anthony: LÄ, V, 1032. ระบุไว้ ดังนั้นฟาโรห์เซเคมเร วัดจ์คาว โซเบคเอมซาฟจึงทรงครองราชย์ก่อนที่เหล่าฟาโรห์อินเทฟจะขึ้นสู่อำนาจในช่วงต้นราชวงศ์ที่สิบเจ็ด และควรได้รับการระบุว่าเป็นฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 1 และเป็นพระราชบิดาของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 2 เมื่อทราบว่าฟาโรห์เซเคมเร เชดทาวี โซเบคเอมซาฟ (ที่ 2) เป็นพระราชบิดาของฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟ ก็หมายความว่าทั้งพระองค์และฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 1 ต่างก็ทรงครองราชย์ก่อนที่ฟาโรห์เซเคมเร-เวปมาอัต อินเทฟและฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟจะเสวยราชสมบัติ ดังนั้น ฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 2 จึงเป็นพระราชโอรสของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟที่ 1 และเป็นพระราชบิดาของผู้สืบราชบัลลังก์สายตรงสองพระองค์ คือ ฟาโรห์เซเคมเร-เวปมาอัต อินเทฟ และฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟ

ลำดับการสืบราชบัลลังก์ฟาโรห์ของราชวงศ์ที่สิบเจ็ดที่มีศูนย์กลางการปกครองที่ธีบส์ตามทฤษฎีของดาเนียล โพลซ์ คือ ฟาโรห์ราโฮเทป → ฟาโรห์เซเคมเร วัดจ์คาว โซเบคเอมซาฟที่ 1 → ฟาโรห์เซเคมเร เชดทาวี โซเบคเอมซาฟที่ 2 → ฟาโรห์เซเคมเร-เวปมาอัต อินเทฟ → ฟาโรห์นุบเคเปอร์เร อินเทฟ → ฟาโรห์เซเคมเร-เฮรูเฮอร์มาอัต อินเทฟ → ฟาโรห์เซนัคต์เอนเร → ฟาโรห์เซเคนเอนเร → ฟาโรห์คาโมสDaniel Polz, New Archaeological Data From Dra Abu El-Naga and Their Historical Implications (p.345), in Marcel Marée (ed.), The Second Intermediate Period (Thirteenth – Seventeenth Dynasties). Current Research, Future Projects, Orientalia Lovaniensia Analecta 192, Leuven-Paris-Walpole 2010, p.345

 สถานที่ฝังพระบรมศพ 
ยังไม่พบตำแหน่งสถานที่ฝังพระบรมศพของฟาโรห์โซเบคเอมซาฟอย่างแน่ชัด อย่างไรก็ตาม จากบันทึกปาปิรุสแอบบอตต์และบันทึกปาปิรุสลีโอโปลด์–แอมเฮิร์สต์ ซึ่งลงวันที่ในปีที่ 16 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์รามเสสที่ 9 ระบุว่าฟาโรห์เซเคมเร เชดทาวี โซเบคเอมซาฟ ได้รับการฝังพระบรมศพร่วมกับพระอัครมเหสีนุบคาเอส (ที่ 2) ภายในพีระมิด โดยพีระมิดของพระองค์ในนครสุสานฝั่งตะวันตกตรงข้ามเมืองธีบส์ ซึ่งมีความเป็นไปได้สูงว่าจะตั้งอยู่ที่ดะรอ อะบู อันนะญา

 อ้างอิง

 บรรณานุกรม 

 Ryholt, Kim: The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period c.1800–1550 B.C, Museum Tuscalanum Press, (1997). , 393 File 17/2.

 อ่านเพิ่มเติม 



หมวดหมู่:ฟาโรห์ยุคราชวงศ์ที่สิบเจ็ด