กิจิ๋ว

กิจิ๋ว("อ้วนเสี้ยวจึงลาขุนนางทั้งปวงแล้วถือกระบี่เดิรออกมา พาทหารแลพรรคพวกยกไปเมืองกิจิ๋ว")  เทียบกับ (袁紹手提寶劍，辭別百官而出，懸節東門，奔冀州去了。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 4. ในภาษาจีนกลางเรียกว่า จี้โจว () เป็นหนึ่งในเก้ามณฑลของจีนโบราณที่ถูกอ้างถึงในตำราประวัติศาสตร์จีนในยุคต้น ๆ อย่าง ยฺหวี่ก้ง (禹貢)ชูจิง, ยฺหวี่ก้ง,冀州：既載壺口，治梁及岐。既修太原，至于岳陽；覃懷厎績，至于衡漳。厥土惟白壤，厥賦惟上上錯，厥田惟中中。恆、衛既從，大陸既作。島夷皮服，夾右碣石入于河。ข้อคความนี้นำมาจากวิกิซอร์ซที่มีต้นฉบับ, เอ๋อร์หย่า (爾雅)เอ๋อร์หย่า, ชื่อตี้ (釋地), "兩河間曰冀州，河南曰豫州，河西曰雝州，漢南曰荊州，江南曰楊州，濟河間曰兗州，濟東曰徐州，燕曰幽州，齊曰營州。——九州"。 และ โจวหลี่ (周禮)โจวหลี่, เซี่ยกวานซือหม่า (夏官司馬),"河內曰冀州，其山鎮曰霍山，其澤藪曰楊紆，其川漳，其浸汾、潞，其利松柏，其民五男三女，其畜宜牛羊，其穀宜黍稷。正北曰并州，其山鎮曰恒山，其澤藪曰昭余祁，其川虖池、嘔夷，其浸淶、易，其利布帛，其民二男三女，其畜宜五擾，其穀宜五種。" มีอาณาเขตครอบคลุมฝั่งเหนือของแม่น้ำฮองโห (黃河 หฺวางเหอ) รวมถึงพื้นที่ที่เป็นมณฑลเหอเป่ย์ (河北), กรุงปักกิ่ง (北京 เป่ย์จิง) และนครเทียนจิน (天津) ในปัจจุบัน 

 ประวัติศาสตร์ 
 บันทึกใน ยฺหวี่ก้ง 
บท ยฺหวี่ก้ง (禹貢) ในคัมภีร์ ชูจิง (書經) มีบันทึกเกี่ยวกับมณฑลกิจิ๋วและพระราชกรณียกิจของพระเจ้าอู๋เต้ (禹 ยฺหวี่) ในกิจิ๋ว บันทึกระบุว่าพระเจ้าอู๋เต้ทรงมุ่งเน้นโครงการควบคุมน้ำบริเวณน้ำตกหูโข่ว (壺口瀑布 หูโข่วผู่ปู้), แม่น้ำไท่หยวน (太原河 ไท่-ยฺเหวียนเหอ; ปัจจุบันคือแม่น้ำเฝิน), แม่น้ำอุยโห (渭河 เว่ย์เหอ), แม่น้ำเหลียง (梁河 เหลียงเหอ), แม่น้ำฉี (岐河 ฉีเหอ), แม่น้ำเหิง (衡河 เหิงเหอ) และแม่น้ำเจียงโห (漳河 จางเหอ) บท ยฺหวี่ก้ง ยังกล่าวถึงดินเหนียวสีขาวในภูมิภาค รายได้จากภาษีที่สูง ที่นาคุณภาพปานกลาง และคนท้องถิ่นที่สวมเสื้อผ้าทำจากหนังสัตว์

 ราชวงศ์ฮั่น 
ในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่น (漢) อาณาเขตส่วนใหญ่ในภาคเหนือของจีนรวมถึงมณฑลกิจิ๋วอยู่ภายใต้การปกครองของขุนศึกอ้วนเสี้ยว (袁紹 ยฺเหวียน เช่า) และมีศูนย์กลางการปกครองที่เงียบกุ๋น (鄴城 เย่เฉิง) เมื่อ ค.ศ. 200 อ้วนเสี้ยวพ่ายแพ้แก่โจโฉ (曹操 เฉา เชา) ที่เป็นขุนศึกอริในยุทธการที่กัวต๋อ (官渡 กวานตู้) และเสียชีวิตในเวลาต่อมาไม่นาน บุตรชายของอ้วนเสี้ยวคืออ้วนซง (袁尚 ยฺเหวียน ช่าง) และอ้วนถำ (袁譚 ยฺเหวียน ถาน) ขึ้นปกครองอาณาเขตของอ้วนเสี้ยว ในช่วงเวลาหลายปีต่อมา โจโฉยกทัพบุกภาคเหนือของจีน ยึดเงียบกุ๋นได้เมื่อ ค.ศ. 204 และได้รับชัยชนะอย่างเด็ดขาดในยุทธการที่เป๊กลงสาน (白狼山 ไป๋หลางชาน) เมื่อ ค.ศ. 207 โจโฉและผู้สืบทอดอำนาจได้ปกครองมณฑลกิจิ๋วตลอดช่วงเวลาที่เหลือของยุคราชวงศ์ฮั่นและในยุคสามก๊ก (三國 ซานกั๋ว)

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:มณฑลของจีนโบราณ
หมวดหมู่:มณฑลของราชวงศ์ฮั่น