เจ้าราชดนัย (ยอดฟ้า ณ น่าน)

รองอำมาตย์เอกราชกิจจานุเบกษา, ประกาศพระบรมราชโองการ พระราชทานยศแก่ข้าราชการกระทรวงมหาดไทย เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2454 ร้อยตำรวจเอก เจ้าราชดนัย (ยอดฟ้า ณ น่าน) เจ้าราชดนัยนครน่าน หรือ เจ้าน้อยยอดฟ้า ณ น่าน อดีตพระยาราชบุตรแห่งนครแพร่ และเป็นราชโอรสในพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 กับแม่เจ้ายอดหล้าอรรคราชเทวี

 พระประวัติ 
เจ้าราชดนัย (ยอดฟ้า ณ น่าน) หรือ เจ้าน้อยยอดฟ้า ณ น่าน เป็นราชโอรสในพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 กับแม่เจ้ายอดหล้า มีเชษฐา-เชษฐภิคินี ร่วมเจ้ามารดารวม 13 องค์ คือ

  เจ้าคำบุ ณ น่าน
  พระยาวังขวา (เจ้าคำเครื่อง ณ น่าน)
   เจ้าบุรีรัตน์ (เจ้าน้อยยศ ณ น่าน) 
  เจ้านางอัมรา ณ น่าน
  เจ้าราชวงศ์ (เจ้าน้อยรัตน ณ น่าน)
  เจ้าน้อยบริยศ ณ น่าน
  เจ้านางบัวเขียว ณ น่าน เสกสมรสกับ เจ้าบุรีรัตน์ (เจ้าน้อยบรม ณ น่าน)
  อำมาตย์ตรี เจ้าราชวงศ์ (เจ้าสุทธิสาร ณ น่าน)
  เจ้าราชภาติกวงษ์ (เจ้าจันทวงษ์ ณ น่าน)
  เจ้าราชบุตร (เจ้าหนานบุญรังษี ณ น่าน)
  เจ้าราชภาคินัย (เจ้าน้อยมหาวงษ์ ณ น่าน)
  เจ้าราชดนัย (เจ้าน้อยยอดฟ้า ณ น่าน)
  เจ้านางสมุท ณ น่าน

เจ้าน้อยยอดฟ้า เสกสมรสกับเจ้าหญิงสุพรรณวดี เทพวงศ์ ราชธิดาในเจ้าพิริยเทพวงษ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่องค์สุดท้าย กับแม่เจ้าบัวไหล เจ้าน้อยยอดฟ้า มีตำแหน่งเดิมเป็น พระยาราชบุตร พระยาราชบุตรนครแพร่  และรับราชการเป็นนายตำรวจอยู่ในเมืองนครแพร่ มียศเป็น  ร้อยตำรวจเอกพระยาราชบุตร  ต่อมาปีพ.ศ. 2446 ภายหลังจากกิดความไม่สงบขึ้นในเมืองนครแพร่ พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช เจ้าผู้ครองนครน่าน เจ้าบิดาได้ขอย้ายพระยาราชบุตรไปรับราชการที่เมืองนครน่าน และขอรับพระราชทานสัญญาบัตรเป็น เจ้าราชดนัย เจ้าราชดนัยแห่งนครน่านประวัติศาสตร์ที่ชีวิตคุณอาจไม่เคยรู้ กบฏเงี้ยวเมืองแพร่ http://www.oknation.net/blog/kingkaoz ท่านจึงได้พาครอบครัวไปพำนักอยู่นครน่าน

 พิราลัย 

รองอำมาตย์เอก เจ้าราชดนัย (ยอดฟ้า ณ น่าน) เจ้าราชดนัยนครน่าน ป่วยเป็นโรคฝีในปอด ถึงแก่กรรม เมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2460 สิริชนมายุได้ 47 ปีข่าวตาย ๑๖ มี.ค. ๒๔๖๐ เล่ม ๓๔ ง หน้า ๓๖๘๔

พระราชทานเพลิงศพ

วันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2460 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ส่งหีบเพลิงไปพระราชทานเพลิงศพ รองอำมาตย์เอก เจ้าราชดนัย (น้อยยอดฟ้า ณ น่าน) ที่วัดในจังหวัดน่าน แล้วพระราชทานเงิน ๑๐๐๐ สตางค์ ผ้าขาว ๒ พับส่งหีบเพลิงไปพระราชทานเพลิงศพ ๒๓ มี.ค. ๒๔๖๐ เล่ม ๓๔ ง หน้า ๓๗๔๓

พระยศ

เจ้าราชดนัย (ยอดฟ้า ณ น่าน) ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ ดังนี้

 วันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2440 ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรตั้งเป็น "พระยาราชบุตร เมืองแพร่"พระราชทานสัญญาบัตร ๒๙ ม.ค. ๒๔๔๐ เล่ม ๑๔ ตอนที่ ๔๔ หน้า ๗๕๓
 วันที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2446 ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรตั้งเป็น "เจ้าราชดนัยนครเมืองน่าน"พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง ๖ พ.ย. ๒๔๔๖  เล่ม ๒๐ หน้า ๖๓๑

เหตุการณ์กบฏเงี้ยวปล้นเมืองแพร่
ในปี พ.ศ. 2445 ได้เกิดความไม่สงบขึ้นในเมืองนครแพร่ โดยพวกไทใหญ่หรือเงี้ยวที่ได้เข้ามาอยู่อาศัยในเมืองนครแพร่ และทำมาหากินในการขุดพลอย ประเภทพลอยไพลินที่ตำบลบ่อแก้ว อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่ในปัจจุบัน ได้ทำการก่อจลาจลในเมืองแพร่เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2445 จากเหตุการณ์ครั้งนี้ เจ้าหลวงนครแพร่ถูกกล่าวหาว่าคบกับพวกเงี้ยว เจ้าพิริยเทพวงษ์จึงต้องเสด็จหรีภัยการเมืองไปประทับเมืองหลวงพระบาง ประเทศลาวองค์การบริหารส่วนจังหวัดแพร่ ประวัติเจ้าพิริยเทพวงศ์ (เจ้าหลวงองค์สุดท้ายของเมืองแพร่)  เรียกดูเมื่อ 7 มิถุนายน 2556  และได้พำนักอยู่ที่นั่นจนกระทั่งพิราลัยในปี พ.ศ. 2455 ส่วนเจ้านายองค์อื่น ๆ ถูกถอดยศศักดิ์ ถูกควบคุมลงไปกักตัวไว้ที่กรุงเทพฯ และให้ชดใช้ค่าเสียหายต่าง ๆ ร่วมถึงพระยาราชบุตร (เจ้าน้อยยอดฟ้า ณ น่าน) ก็ถูกถอดยศศักดิ์ ริบทรัพย์สมบัติ ให้ชดใช้ค่าเสียหายต่าง ๆ และให้ย้ายออกจากนครแพร่ ภายหลังเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี มีคำสั่งให้ร้อยตำรวจเอกพระยาราชบุตรนำกองกำลังตามขึ้นไปตีพวกโจรเงี้ยวที่แตกไปอยู่ตำบลสะเอียบ ซึ่งร้อยตำรวจเอกเพระยาราชบุตรก็สามารถกระทำงานที่มอบหมายสำเร็จ คือตีพวกกองโจรเงี้ยวจนแตกพ่ายไป ได้ริบทรัพย์จับเชลยกลับมาเป็นจำนวนมาก อันเป็นวิธีสร้างความดีลบล้างความผิดเพื่อหลีกเลี่ยงการประหารชีวิตเพราะสยามไม่ประสงค์จะให้กระทบกระเทือนใจเจ้านายเมืองเหนือ โดยเฉพาะอย่างยิ่งพระยาราชบุตรเป็นราชโอรสในพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช เจ้าผู้ครองนครน่าน ต่อมาปี พ.ศ. 2446 เจ้าบิดาได้ขอย้ายพระยาราชบุตรไปรับราชการที่เมืองนครน่าน และขอรับพระราชทานสัญญาบัตรเป็น “เจ้าราชดนัย” อันเป็นตำแหน่งใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อน ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเห็นชอบด้วย

ธิดา
เจ้าราชดนัย (ยอดฟ้า ณ น่าน) สมรสกับเจ้าสุพรรณวดี เทพวงศ์ โดยเจ้าพิริยเทพวงษ์ได้ไปสู่ขอตามประเพณีล้านนาในปี พ.ศ. 2439 มีธิดา 2 คน คือ
 เจ้าสร้อยฟ้า ณ น่าน สมรสกับรองอำมาตย์โทขุนโลหะพจน์พิลาศ มีบุตร-ธิดา 4 คน
 นายสมพงษ์ โลหะพจน์พิลาศ สมรสกับนางแสงเดือน กันทาธรรม (เชื้อสายเจ้าธรรมสาร)
 นางสุภาพ แสงศิริ
 นางวรรณแวว ไชยวงศ์
 นายโสภณ แสงสิริ
 เจ้าวิลาวัณย์ ณ น่าน ไม่มีบุตรธิดาหมู่บ้าน วังฟ่อน. เจ้าหลวงพิริยเทพวงศ์(ทายาท)

โดยธิดาทั้งสองคือสายสัมพันธ์สองแผ่นดินแห่งนครแพร่ และนครน่าน

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 

 ราชตระกูล 

อ้างอิง

หมวดหมู่:เจ้านายฝ่ายเหนือ
หมวดหมู่:ราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์
หมวดหมู่:วงศ์วรญาติ
หมวดหมู่:สกุลเทพวงศ์
หมวดหมู่:สกุล ณ น่าน
หมวดหมู่:เจ้าราชบุตร
หมวดหมู่:ตำรวจชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดแพร่
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดน่าน
หมวดหมู่:ราชโอรสในเจ้าผู้ครองนครฝ่ายเหนือ‎
ราชดนัย