ภาษาฮาจิโจ

ภาษาฮาจิโจ () หรือ กลุ่มภาษาถิ่นฮาจิโจ () ภาษาแม่เรียกว่า ชิมะโคโตบะ () อาจจัดเป็นภาษาถิ่นของภาษาญี่ปุ่นที่ต่างจากภาษาถิ่นอื่น ๆ มากที่สุด หรือจัดเป็นอีกสาขาหนึ่งของตระกูลภาษาญี่ปุ่น (ควบคู่ไปกับภาษาญี่ปุ่นแผ่นดินใหญ่ รีวกีวเหนือ และรีวกีวใต้) ขึ้นอยู่กับการจำแนกประเภทThomas Pellard. The comparative study of the Japonic languages. Approaches to endangered languages in Japan and Northeast Asia: Description, documentation and revitalization, National Institute for Japanese Language and Linguistics, Aug 2018, Tachikawa, Japan. ffhal-01856152 ปัจจุบันมีผู้พูดภาษาฮาจิโจบนหมู่เกาะอิซุสองแห่งทางใต้ของโตเกียว (ฮาจิโจจิมะและอาโองาชิมะที่เล็กกว่า) และหมู่เกาะไดโตของจังหวัดโอกินาวะที่มีผู้ตั้งถิ่นฐานจากฮาจิโจชิมะในยุคเมจิ ก่อนหน้านี้ยังเคยมีผู้ใช้ภาษานี้บนเกาะฮาจิโจน้อย () แต่อพยพออกไปจากเกาะทั้งหมด เมื่ออิงจากเกณฑ์ความเข้าใจร่วมกัน ภาษาฮาจิโจอาจถือเป็นภาษาตระกูลญี่ปุ่นเฉพาะมากกว่าภาษาถิ่นของภาษาญี่ปุ่น

ภาษาฮาจิโจสืบทอดมาจากภาษาญี่ปุ่นตะวันออกเก่า โดยยังคงคุณลักษณะทางไวยากรณ์และการออกเสียงที่เป็นเอกลักษณ์หลายประการที่บันทึกไว้กวีภาษาถิ่นอาซูมะอย่าง มังโยชู และ ฟูโดกิ ในแคว้นฮิตาจิในคริสต์ศตวรรษที่ 8 ภาษาฮาจิโจยังมีความคล้ายคลึงกันทางคำศัพท์กับภาษาถิ่นคีวชู และกลุ่มภาษารีวกีว แต่ก็ไม่เพียงพอที่จะอธิบายว่าชาวหมู่เกาะอิซุใต้นั้นอพยพมาจากดินแดนดังกล่าว บ้างก็ว่าผู้ใช้ภาษานี้อาจเป็นภาษาที่ชาวเรือในหมู่เกาะตอนใต้ยืมคำมา และบ้างก็ว่าเป็นภาษาดั้งเดิมจากภาษาญี่ปุ่นเก่าMasayoshi Shibatani, 1990. The Languages of Japan, p. 207.

ภาษาฮาจิโจเป็นภาษาใกล้สูญ ซึ่งมีประชากรที่พูดภาษานี้โดยหลักเป็นผู้สูงอายุที่มีจำนวนน้อยและลดลง นับตั้งแต่อย่างน้อย ค.ศ. 2009 เมืองฮาจิโจได้สนับสนุนความพยายามในการให้ความรู้เกี่ยวกับภาษาแก่คนรุ่นเยาว์ผ่านชั้นเรียนระดับประถมศึกษา เกมคารูตะ และการแสดงละครภาษาฮาจิโจ อย่างไรก็ตาม คาดว่าเจ้าของภาษาพื้นเมืองมีจำนวนเพียงประมาณ "ร้อยต้น ๆ" และคนรุ่นใหม่ไม่ได้เรียนรู้หรือใช้ภาษาฮาจิโจที่บ้าน

การจัดอันดับและภาษาถิ่น
ภาษาถิ่นฮาจิโจแห่งหมู่เกาะอิซุจัดออกเป็น 8 กลุ่ม ตามหมู่บ้านในประวัติศาสตร์หลายแห่งในกิ่งจังหวัดฮาจิโจ บนเกาะฮาจิโจแบ่งเป็นโอกาโง, มิตสึเนะ, นากาโนโง, คาชิตาเตะ และซูเอโยชิ บนเกาะฮาจิโจน้อยแบ่งเป็น อุตสึกิและโทริอูจิ และหมู่บ้านอาโองาชิมะเป็นกลุ่มเฉพาะ ภาษาถิ่นโอกาโงและมิตสึเนะมีความคล้ายกันมาก เช่นเดียวกันกับภาษาถิ่นนากาโนโงกับคาชิตาเตะ ส่วนภาษาถิ่นอาโองาชิมะกับซูเอโยชิมีความแตกต่างจากสองกลุ่ม ภาษาถิ่นอุตสึกิและโทริอูจิไม่ได้อยู่ในกลุ่มย่อยในฮาจิโจ แม้มีผู้ระบุว่าภาษาถิ่นโทริอูจิมีความคล้ายคลึงกับภาษาถิ่นโอกาโงมากในด้านสัทวิทยา ภาษาถิ่นหมู่เกาะไดโตยังคงไม่ได้รับการจัดหมวดหมู่

ภาษาและภาษาถิ่นฮาจิโจได้รับการจัดอันดับโดย John Kupchik และ National Institute for Japanese Language and Linguistics (NINJAL) ตามลำดับภายในตระกูลภาษาญี่ปุ่น ดังนี้:

ตระกูลภาษาญี่ปุ่นดั้งเดิม
 ภาษาญี่ปุ่นดั้งเดิม
ภาษาญี่ปุ่นตะวันออกเก่า
ภาษาฮาจิโจ
 ภาษาถิ่นโอกาโงและมิตสึเนะ (ภาษาถิ่นใต้เนิน)
 ภาษาถิ่นนากาโนโงและคาชิตาเตะ (ภาษาถิ่นบนเนิน)
 ภาษาถิ่นซูเอโยชิ
 ภาษาถิ่นอาโองาชิมะ
ภาษาญี่ปุ่นเก่ากลาง (รวมภาษาญี่ปุ่นตะวันตกเก่า)
ภาษาญี่ปุ่น
 ภาษารีวกีวดั้งเดิม
กลุ่มภาษารีวกีว

เช่นเดียวกันกับหมู่บ้าน ภาษาถิ่นเกาะฮาจิโจมักเรียกเป็น "บนเนิน" () หรือ "ใต้เนิน" () หมู่บ้านโอกาโงและมิตสึเนะทางตะวันตกเฉียงเหนืออยู่ใต้เนิน ส่วนหมู่บ้านนากาโนโง คาชิตาเตะ และซูเอโยชิทางใต้อยู่บนเนิน แม้ว่าภาษาถิ่นซูเอโยชิไม่ได้อยู่ใกล้กับหมู่บ้าน"บนเนิน"อื่น ๆ เป็นการเฉพาะก็ตาม ดังนั้น ภาษาถิ่นซูเอโยชิจึงมักถูกตัดออกจาก "สำเนินบนเนิน"

เนื่องจากจำนวนผู้พูดภาษาฮาจิโจที่เหลืออยู่ทั้งหมดยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด จึงไม่ทราบจำนวนผู้พูดภาษาถิ่นแต่ละถิ่นที่เหลืออยู่เช่นกัน นับตั้งแต่การละทิ้งเกาะฮาจิโจน้อยใน ค.ศ. 1969 ผู้พูดภาษาถิ่นอุตสึกิและโทริอูจิบางส่วนได้ย้ายมาอยู่ที่เกาะฮาจิโจ และยังคงพูดภาษาฮาจิโจต่อไป แม้ว่าภาษาของพวกเขาดูเหมือนจะบรรจบกับภาษาถิ่นใต้เนินก็ตาม เมื่อปลาย ค.ศ. 2009 ภาษาถิ่นโทริอูจิเหลือผู้พูดอย่างน้อยเพียงคนเดียว ส่วนภาษาถิ่นอุตสึกิมีอย่างน้อย 5 คน山田平右エ門 (Yamada Heiuemon), 2010. 消えていく島言葉～八丈語の継承と存続を願って～ (A Disappearing Island Language ~Wishing for the Inheritance and Survival of the Hachijō Language~), pp. 181–182. 

 ไวยากรณ์ 
ภาษาฮาจิโจจะใช้กริยาช่วย "อารุ" กับทุกอย่างทั้งมีชีวิตและไม่มีชีวิต และยังแยกแยะระหว่างกริยาและคุณศัพท์ที่เปลี่ยนรูปกับที่ใช้ระบุประธานต่าง ๆ ทั้งนี้การแยกไวยากรณ์ให้เป็นคนละหัวข้อเช่นนี้ปรากฏในภาษาญี่ปุ่นยุคกลางตอนต้น และสาบสูญไปแล้วในภาษาญี่ปุ่นถิ่นอื่นในปัจจุบัน

 ศัพท์ 
ภาษาฮาจิโจยังคงรักษาสำนวน (phrase) ที่ไม่มีแล้วในภาษาญี่ปุ่นถิ่นอื่น ๆ เช่น มางูเรรุ () แต่ในภาษาญี่ปุ่นมาตรฐานจะใช้ว่า คิเซ็ตสึซูรุ () แปลว่า "เป็นลม" นอกจากนี้ยังคำที่เหมือนกันภาษาญี่ปุ่นมาตรฐาน แต่มีความหมายที่ต่างกัน ได้แก่

 คำฮาจิโจ  คำญี่ปุ่น  ความหมาย  คำญี่ปุ่นที่ใกล้เคียง  ยามะ  ฮาตาเกะ  ทุ่ง  "ยามะ" แปลว่า 'ภูเขา' อูเรชิ นารุ  เบียวกิ งะ นาอตเตะ คุรุ  ฟื้นไข้  "อูเรชิกุ นารุ" แปลว่า 'มีความสุข' โคไว  สึกาเรรุ  เหนื่อย  "โคไว" แปลว่า 'ยาก, ดื้อรั้น' โกมิ  ทากิงิ  ฟืน  "โกมิ" แปลว่า 'ขยะ'

 อ้างอิง 

 ข้อมูล 










อ่านเพิ่ม
 Sound clip and transcription of Hachijō
 Database of Endangered Languages of Japan

หมวดหมู่:ภาษาญี่ปุ่น
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศญี่ปุ่น