สมเด็จพระวันรัต (เผื่อน ติสฺสทตฺโต)

สมเด็จพระวันรัต นามเดิม เผื่อน คงธรรม ฉายา ติสฺสทตฺโต เป็นสมเด็จพระราชาคณะฝ่ายมหานิกาย ได้ดำรงตำแหน่งสำคัญในคณะสงฆ์ไทย เช่น เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร เจ้าคณะมณฑลราชบุรี สังฆมนตรีว่าการองค์การปกครอง

 ประวัติ 
สมเด็จพระวันรัต มีนามเดิมว่า เผื่อน คงธรรม เกิดเมื่อวันเสาร์ แรม 10 ค่ำ เดือน 12 ตรงกับวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2419 ภูมิลำเนาอยู่ตำบลบางม่วง อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี เป็นบุตรของขุนภักดีภูบาล (พัก คงธรรม) กับนางเปลี่ยน ภักดีภูบาลตำนานสมณศักดิ์ พระวันรัต และ สมเด็จพระราชาคณะผู้ทรงสมณศักดิ์ สมเด็จพระวันรัตในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์, หน้า 110

ท่านได้ศึกษาภาษาไทยและภาษาบาลีกับพระศากยบุตติวงศ์ (หนู) วัดอรุณราชวราราม ตั้งแต่อายุได้ 9 ปี เมื่อพระศากยบุตติวงศ์มรณภาพ จึงย้ายไปศึกษากับพระมหาเปลี่ยนและพระยาธรรมปรีชา (ทิม) แล้วบรรพชาเป็นสามเณรเมื่ออายุได้ 15 ปี หลังจากพระมหาเปลี่ยนลาสิกขาบท ท่านย้ายมาอยู่วัดพระเชตุพนฯ ศึกษาในสำนักสมเด็จพระวันรัต (แดง สีลวฑฺฒโน) และพระยาธรรมปรีชา (ทิม) ต่อ

พ.ศ. 2439 กลับไปอุปสมบทที่วัดอัมพวัน ซึ่งใกล้บ้านเดิมของท่าน สมเด็จพระวันรัต (แดง สีลวฑฺฒโน) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม) และพระปลัดปั้น เป็นพระกรรมวาจาจารย์ อุปสมบทแล้วกลับมาอยู่วัดพระเชตุพนฯ ตามเดิม ศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรมจนปี พ.ศ. 2448 สอบได้เปรียญธรรม 8 ประโยค ได้รับพระราชทานพัดหน้านางพื้นตาดทองลายทองและนิตยภัตเดือนละ 12 บาทราชกิจจานุเบกษา, รายนามพระสงฆ์สามเณรที่รับตำแหน่งเปรียญ, เล่ม 23, ตอน 27, 30 กันยายน ร.ศ. 125, หน้า 658 และปี พ.ศ. 2449 สอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยค ได้รับพระราชทานพัดหน้านางพื้นตาดทองลงลายยอดและสัน ใจกลางก้าไหล่ทอง และนิตยภัตเดือนละ 14 บาทราชกิจจานุเบกษา, รายนามพระสงฆ์สามเณรที่เป็นเปรียญและเปลี่ยนพัด, เล่ม 24, ตอน 47, 23 กุมภาพันธ์ ร.ศ. 126, หน้า 1270

 ศาสนกิจ 
วันที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2471 ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าคณะมณฑลราชบุรีราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความกระทรวงธรรมการ แผนกกรมธรรมการ เรื่อง ตั้งเจ้าคณะมณฑลราขบุรี, เล่ม 45, ตอน 0 ง, 5 สิงหาคม 2471, หน้า 1405

 ลำดับสมณศักดิ์ 
250px|left|thumb
 6 กรกฎาคม ร.ศ. 127 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญที่ พระสากยบุตติวงษ์ มีนิตยภัตเดือนละ 5 ตำลึง 2 บาท ได้พัดแฉกพื้นกำมะหยี่ปักทองแล่งหน้าราหูใหญ่ราชกิจจานุเบกษา, การตั้งพระราชาคณะและพระครู, เล่ม 25, ตอน 15, 12 กรกฎาคม ร.ศ. 127, หน้า 454
 24 กันยายน พ.ศ. 2464 เป็นพระราชาคณะชั้นราชที่ พระราชสุธี ธรรมปรีชาภิมณฑ์ ปริยัติโกศล ยติคณิศร บวรสังฆาราม คามวาสีราชกิจจานุเบกษา, การสถาปนาและเลื่อนสมณศักดิ์, เล่ม 38, ตอน 0 ง, 2 ตุลาคม 2464, หน้า 1833
 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2466 เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ พระเทพมุนี ศรีวิสุทธศีลาจารย์ ญาณนายก ตรีปิฎกธรามหาคณฤศร บวรสังฆาราม คามวาสีราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสถาปนา สมณศักดิ์, เล่ม 40, ตอน 0 ง, 25 พฤศจิกายน 2466, หน้า 2596
 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2469 เป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่ พระธรรมปิฎก อดุลยญาณนายก กถิกสุนทร ยติคณิศร บวรสังฆาราม คามวาสีราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 43, ตอน 0 ง, 26 2469, หน้า 3074
 1 มีนาคม พ.ศ. 2482 เป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรองฝ่ายอรัญญวาสี ชั้นหิรัณยบัฏ ที่ พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ ญาณวิสุทธิจริยาปรินายก ตรีปิฎกคุณาลังการ นานาสถานราชคมนีย์ สาธุการีธรรมากร สุนทรศีลาทิขันธ์ อรัญญวาสี สังฆนายกราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ สถาปนาสมณศักดิ์, เล่ม 56, ตอน 0, 4 2482, หน้า 3526-3528
 19 ธันวาคม พ.ศ. 2488 เป็นสมเด็จพระราชาคณะที่ สมเด็จพระวันรัต ปริยัติพิพัฒนพงศ์ วิสุทธิสงฆปรินายก ตรีปิฎกโกศล วิมลคัมภีรญาณสุนทร มหาคณะปธานาดิศร บวรสัฆาราม คามวาสี อรัญญวาสีราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ สถาปนาสมณศักดิ์, เล่ม 62, ตอน 72 ก, 25 ธันวาคม 2488, หน้า 710-712

 มรณภาพ 
สมเด็จพระวันรัต อาพาธมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2489 จนถึงแก่มรณภาพในวันเสาร์ที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2490 ณ กุฏิคณะเหนือ น. ๑๕ สิริอายุได้  พรรษา 52ตำนานสมณศักดิ์ พระวันรัต และ สมเด็จพระราชาคณะผู้ทรงสมณศักดิ์ สมเด็จพระวันรัตในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์, หน้า 122

 อ้างอิง 
เชิงอรรถ

บรรณานุกรม





หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
ผื่อน
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 9 ประโยค
หมวดหมู่:สังฆมนตรีว่าการองค์การปกครอง
หมวดหมู่:เจ้าคณะมณฑล
หมวดหมู่:เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอบางใหญ่
หมวดหมู่:ภิกษุจากจังหวัดนนทบุรี