รถไฟฟ้าขนส่งมวลชนจังหวัดเชียงใหม่

รถไฟฟ้าขนส่งมวลชนจังหวัดเชียงใหม่ เป็นโครงการก่อสร้างรถไฟฟ้าในพื้นที่เทศบาลนครเชียงใหม่และชานเมืองเชียงใหม่ โดยมีการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยเป็นผู้รับผิดชอบราชกิจจานุเบกษา. พระราชกฤษฎีกา กำหนดจังหวัดให้การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยดำเนินกิจการรถไฟฟ้า พ.ศ. 2562 เล่ม 136 ตอนที่ 44 ก. วันที่ 6 เมษายน 2562. แผนแม่บทรถไฟฟ้าจังหวัดเชียงใหม่แบ่งออกเป็นสามสายทั้งแบบระดับดินและใต้ดิน มูลค่าลงทุนรวมทั้งสิ้น 95,321 ล้านบาทลุยสร้างรถไฟฟ้าหัวเมืองใหญ่ เชียงใหม่ ภูเก็ต โคราช พิษณุโลก มูลค่า 1.8 แสนล้าน ข่าวสด. 17 ตุลาคม 2561. ปัจจุบันอยู่ในขั้นตอนออกแบบและศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม

 ภูมิหลัง

ปี 2536 การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นองค์กรที่ควบคุมและดูแลในเรื่องของระบบขนส่งสาธารณะระบบราง หรือรถไฟฟ้าในขณะนั้นได้เปิดเผยโครงการการจัดสร้างระบบขนส่งในหัวเมืองใหญ่ 8 เมือง อันได้แก่ เชียงใหม่ พิษณุโลก ขอนแก่น นครราชสีมา สงขลา ภูเก็ต ฉะเชิงเทรา และชลบุรี ซึ่งดูเหมือนว่าโครงการที่ดูเป็นรูปเป็นร่างที่สุดในตอนนั้นก็คือโครงการของจังหวัดเชียงใหม่ หลังจากการทำแผนพัฒนาและสำรวจเส้นทางที่เหมาะสมกับประชาชนแล้วเสร็จ https://thestandard.co/chiangmai-public-transit-master-plan/เเรื่องการมีรถไฟฟ้าในเทศบาลนครเชียงใหม่และพื้นที่ต่อเนื่องนั้น เป็นสิ่งที่พูดถึงอย่างจริงจังในการศึกษาเพื่อจัดทำระบบขนส่งมวลชนสาธารณะสำหรับเมืองเชียงใหม่  ซึ่งที่ผ่านมาได้ดำเนินการแล้ว 4 ครั้งบุญส่ง สัตโยภาส. "เชียงใหม่จะมีระบบขนส่งสาธารณะได้อย่างไร?"   ได้แก่
 ปี พ.ศ. 2537-2543 ดำเนินการโดยการทางพิเศษ ที่ขณะนั้นมีอำนาจในระบบขนส่งสาธารณะ มีการนำเสนอถึงการนำรถไฟฟ้าใต้ดินมาใช้ ในรูปแบบรถไฟรางเบา  ในขณะนั้นมีการวางไว้ระบบรถไฟฟ้าไว้หลายจังหวัด อาทิ เชียงใหม่ พิษณุโลก ขอนแก่น นครราชสีมา สงขลา ภูเก็ต ฉะเชิงเทรา และชลบุรี ที่ดูเป็นไปได้สุดคือเชียงใหม่  มีการได้ดำเนินการถึงขั้นมีการออกแบบในรายละเอียดดำเนินการถึงขั้นมีการออกแบบในรายละเอียดแต่ในช่วงเวลาดังกล่าวได้เกิดการปรับเปลี่ยนหน้าที่ความรับผิดชอบของการทางพิเศษขึ้น  โดยมีการจัดตั้งองค์การรถไฟฟ้ามหานคร  หรือ รฟม. ขึ้นมารับผิดชอบงานด้านรถไฟฟ้าโดยเฉพาะ ซึ่งในเวลานั้นทาง รฟม. ได้มุ่งให้ความสำคัญในการจัดสร้างระบบรถไฟฟ้าในกรุงเทพมหานครเป็นหลัก จึงทำให้ไม่ได้สานต่อโครงการนี้
 ปี พ.ศ. 2548  ดำเนินการโดยสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร  หรือ สนข. มีการดำเนินการถึงขั้นออกแบบในรายละเอียดของระบบรถไฟฟ้าสำหรับเมืองเชียงใหม่  แต่หลังจากทำการศึกษาเสร็จสิ้นก็เกิดการรัฐประหาร  มีการเปลี่ยนแปลงนโยบายของรัฐบาลในหลายๆ ด้าน  ทำให้โครงการนี้ไม่ได้รับการผลักดันต่อ
 ปี พ.ศ. 2557  ดำเนินการโดยสำนักงานพัฒนาพิงคนคร (องค์การมหาชน)  มีการยกระบบรถไฟฟ้าขึ้นเป็นหนึ่งในตัวเลือก  แต่การดำเนินการยังไม่ได้คืบหน้ามากนัก  และยุติลงหลังจากกระทรวงคมนาคมได้มอบหมายให้ สนข. ศึกษาเพื่อจัดทำระบบขนส่งมวลชนสาธารณะสำหรับเมืองเชียงใหม่ในปี พ.ศ. 2559
 ปี พ.ศ. 2559  ดำเนินการโดย สนข.  ซึ่งได้นำเสนอแผนแม่บท ประกอบด้วยรถไฟฟ้ารางเบา หรือ Light Rail Transit (LRT) 3 เส้นทาง และระบบ Feeder ที่เป็นรถเมล์โดยสารสาธารณะ 14 เส้นทาง มีระยะทางรวมประมาณ 210 กม. โดยคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก ได้มีมติให้ รฟม. ดำเนินการออกแบบทางวิศวกรรม เพื่อก่อสร้างต่อไป
 ปี พ.ศ. 2565  ดร. ประชัน หันชัยเนาว์ รองประธานชมรมธนาคารจังหวัดเชียงใหม่ เปิดเผยถึงความคืบหน้ารถไฟฟ้าเชียงใหม่ ช่วงโรงพยาบาลนครพิงค์ถึงแยกแม่เหียะ ระยะทาง 15.7 กม. คาดเริ่มดำเนินการก่อสร้างปี 2568 ด้านรองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี คาดการณ์ว่ารถไฟฟ้าเชียงใหม่จะเปิดบริการเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2571ครม.รับทราบการดำเนินงานของ รฟม. รถไฟฟ้า 3 โครงการเร็วกว่าแผนงานที่กำหนด ครม.รับทราบผลการดำเนินงานของ รฟม.ในปีงบประมาณ 2564
 ปี พ.ศ. 2567 รัฐบาล เศรษฐา ทวีสิน ผลักดันรถไฟฟ้าเชียงใหม่ โดยจะเริ่มดำเนินการหลังวงแหวนแล้วเสร็จ
 ปี พ.ศ. 2568 “เครือข่ายความร่วมมือพัฒนาขนส่งสาธารณะเพื่อเมืองเชียงใหม่น่าอยู่” และ “โครงการพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อส่งเสริมการมีขนส่งสาธารณะเมืองเชียงใหม่” ได้ร่วมกันผลักดันการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะขึ้น โดยเริ่มจากการจัด “เวทีสาธารณะออกแบบขนส่งสาธารณะเมืองเชียงใหม่เพื่อเมืองเชียงใหม่น่าอยู่” เพื่อเป็นพื้นที่ให้ผู้มีความสนใจได้เข้ามาร่วมกิจกรรมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะของเมืองเชียงใหม่  ซึ่งการจัดเวทีสาธารณะฯ ครั้งที่ 1 ได้จัดขึ้นเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 14 สิงหาคม พ.ศ 2568 ณ ห้องประชุมนวรัฐ 3 ชั้น 3 ตึก C โรงแรม เมอเวนพิค สุริวงศ์ เชียงใหม่ เวลา 8:30-13:00 น.Chiang Mai Public Transport. (2025, กันยายน 14). *โพสต์เกี่ยวกับข้อเสนอแนะด้านนโยบายการเดินทางในเมือง* [โพสต์บน Facebook]. Facebook. https://www.facebook.com/cmpublictransports/posts/pfbid03ZB4pCNt87hbrqwHFBFCFAvSLNUPPhibtmdXsMw4CkdrXhyySKWx8MjqEEaF9W8pl และครั้งที่ 2 ได้จัดขึ้นเมื่อวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2568 ณ ห้องประชุมทองกวาว 1 สำนักบริการวิชาการ (UNISERV) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เวลา 8:30-13:00 น.Chiang Mai Public Transport. (2025, กันยายน 13). *โพสต์เกี่ยวกับระบบขนส่งสาธารณะในเชียงใหม่* [โพสต์บน Facebook]. Facebook. https://www.facebook.com/cmpublictransports/posts/pfbid0fXZuxGFt5nfUrSSZEGF3nLogCi8VNgUALCafdmrsj6smtgUQTx2375HpCspJSXil

 เส้นทาง 
 เส้นทาง  มูลค่าลงทุน (ล้านบาท)  ระยะทาง (กิโลเมตร)  จำนวนสถานี  ต้นทาง    ปลายทาง ■ สายสีแดง                  28,726.80  16.50  16  โรงพยาบาลนครพิงค์                แยกแม่เหียะสมานสามัคคี            ■ สายสีน้ำเงิน  30,399.82   10.47  13  สวนสัตว์เชียงใหม่  แยกศรีบัวเงินพัฒนา ■ สายสีเขียว  36,195.04  11.92  10   แยกรวมโชคมีชัย                                                                                                   ท่าอากาศยานเชียงใหม่                      รวม  95,321.66  38.89  37*
หมายเหตุ: * กรณีนับสถานีร่วมเป็นหนึ่งสถานี

 ปัญหาและอุปสรรค 
มีการคัดค้านจากประชาชนบางส่วนในการก่อสร้างรถไฟฟ้ายกระดับ (elevated railway)  หรือรถไฟลอยฟ้า  ด้วยเหตุผลว่าอาจจะบดบังและทำลายทัศนียภาพของเมือง  โดยเฉพาะในพื้นที่เขตเมืองเก่าและพื้นที่ใกล้ดอยสุเทพ  และคัดค้านการสร้างรถไฟฟ้าใต้ดินในพื้นที่ที่มีความอ่อนไหวทางด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม  โดยเฉพาะพื้นที่ในเขตที่จะเสนอให้เป็นแหล่งมรดกโลก ได้แก่ พื้นที่ในเขตกำแพงเมืองเก่า พื้นที่เมืองเก่าในเขตแนวกำแพงดิน และพื้นที่ในเขตเวียงสวนดอกอิศรา กันแตง. "การทำงานของคณะทำงานผลักดันเชียงใหม่สู่เมืองมรดกโลก (ตอนที่ 2)". 

 อ้างอิง 

 ดูเพิ่ม 
 การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย
 ระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในประเทศไทย

หมวดหมู่:ระบบขนส่งมวลชนในจังหวัดเชียงใหม่
หมวดหมู่:โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดเชียงใหม่