เบซาไฟเบรต

เบซาไฟเบรตต (; ชื่อการค้า Bezalip) เป็นยากลุ่มไฟเบรต (fibrate drug) ที่มีข้อบ่งใช้ในการรักษาภาวะไขมันในกระแสเลือดสูง (hyperlipidaemia) เบซาไฟเบรตมีฤทธิ์ในการลดระดับไลโปโปรตีนคอเลสเตอรอลชนิดความหนาแน่นต่ำ (LDL cholesterol) และไตรกลีเซอไรด์ (triglyceride) ในกระแสเลือด และมีผลเพิ่มระดับไลโปโปรตีนชนิดความหนาแน่นสูง (HDL cholesterol) อีกด้วย

 ประวัติการค้นพบ 
เบซาไฟเบรตถูกพัฒนาขึ้นเป็นครั้งแรกโดยบริษัทเบอร์ฮริงเกอร์ มานน์ไฮม์ (Boehringer Mannheim) เมื่อปี คศ. 1977 

 กลไกการออกฤทธิ์ 
เบซาไฟเบรตมีกลไกการออกฤทธิ์เช่นเดียวกันกับยากลุ่มไฟเบรตชนิดอื่นๆ คือ กระตุ้นการทำงานของตัวรับ PPARα จากการศึกษาบางการศึกษาคาดว่าเบซาไฟเบรตอาจมีผลต่อตัวรับ PPARγ และ PPARδ ด้วยเช่นกัน

 การใช้ประโยชน์ทางคลินิก 
เบซาไฟเบรตมีผลทำให้ผู้ป่วยที่มีภาวะไขมันในเลือดสูงร่วมกันหลายชนิด (combined hyperlipidemia) มีการพัฒนาการของโรคที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยเป็นผลมาจากการลดระดับไลโปโปรตีนคอเลสเตอลรอลชนิดความหนาแน่นต่ำ (LDL cholesterol) และไตรกลีเซอไรด์ (triglyceride) และเพิ่มระดับไขมันดีที่มีชื่อว่าไลโปโปรตีนชนิดความหนาแน่นสูง (HDL cholesterol) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้เบซาไฟเบรตยังมีผลลดอัตราการเสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดหัวใจในผู้ป่วยกลุ่มอาการอ้วนลงพุง (metabolic syndrome) อีกด้วย การศึกษาหลายการศึกษาที่ผ่านมาพบว่า การใช้เบซาไฟเบรตในผู้ป่วยที่มีความผิดปกติของการทนต่อระดับน้ำตาลที่เพิ่มขึ้นในกระแสเลือด (impaired glucose tolerance) จะช่วยชะลอการพัฒนาของโรคไปเป็นโรคเบาหวานให้ช้าลงได้ และในผู้ป่วยที่มีภาวะดื้อต่อินซูลิน (insulin resistance) พบว่าการใช้เบาไฟเบรตในกลุ่มผู้ป่วยดังกล่าวจะช่วยชะลอการดำเนินไปของโรคได้ โดยวัดจากเกณฑ์ความรุนแรง HOMA (HOMA severity) ยิ่งไปกว่านั้น การศึกษาเชิงสังเกตแบบติดตามไปข้างหน้า (prospective observational study) ที่ทำการศึกษาในผู้ป่วยไขมันในกระแสเลือดสูงและมีภาวะน้ำตาลในกระแสเลือดสูงร่วมด้วย พบว่าเบซาไฟเบรตมีผลลดระดับความเข้มข้นของโปรตีนฮีโมโกลบินเอวันซี (haemoglobin A1c; HbA1c) ได้อย่างมีนัยสำคัญเมื่อเปรียบเทียบกับค่า HbA1c พื้นฐานก่อนได้รับการรักษาของผู้ป่วยTeramoto T, Shirai K, Daida H, Yamada N. Effects of bezafibrate on lipid and glucose metabolism in dyslipidemic patients with diabetes: the J-BENEFIT study. Cardiovascular Diabetology 2012, 11:29. http://www.cardiab.com/content/11/1/29, PMID 22439599

 อาการไม่พึงประสงค์ 
อาการพิษที่เกิดจากเบซาไฟเบรตส่วนใหญ่มักจะเป็นการที่ยาดังกล่าวเป็นพิษต่อตับ ส่งผลให้ระดับเอนไซม์ของตับผิดปกติ นอกจากนี้เบซาไฟเบรตอาจทำให้เกิดอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง และในรายที่มีอาการรุนแรงอาจเกิดการสลายของกล้ามเนื้อชนิด rhabdomyolysis ได้ แต่พบการเกิดได้น้อยมาก

 การใช้เพื่อวัตถุประสงค์อื่น 
บริษัทด้านเทคโนโลยีชีวภาพสัญชาติออสเตรเลียที่มีชื่อว่า กีอาคอนดา (Giaconda) ได้ผลิตยาสูตรผสมระหว่างเบซาไฟเบรตกับกรดคีโนดีออกซิโคลิค (chenodeoxycholic acid) เพื่อใช้ในการรักษาโรคไวรัสตับอักเสบซี (hepatitis C) ภายใต้ชื่อการค้า Hepaconda

นอกจากนี้ เบซาไฟเบรตยังมีฤทธิ์ลดการเกิดปฏิกิริยาฟอสโฟรีเลชันที่มากเกินไปของโปรตีนเทา (tau protein hyperphosphorylation) และลดการเกิดอาการอื่นๆที่เกิดจากความเสื่อมของระบบประสาท (neurodegenerative signs) ที่มีความเกี่ยวเนื่องกับโปรตีนเทา (tauopathy)  ในหนูที่ได้รับการดัดแปลงพันธุกรรม (transgenic mice) ให้มีโปรตีนเทาที่กลายพันธุ์จากมนุษย์

นอกจากนี้ การศึกษาของนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม (University of Birmingham) พบว่า การใช้สูตรผสมของเบซาไฟเบรต ซึ่งเป็นยาลดระดับไขมันในกระแสเลือด กับฮอร์โมนคุมกำเนิดอย่างเมดรอกซี่โปรเจสเตอโรน อะซีเตท (Medroxyprogesterone Acetate) มีประสิทธิภาพดีในการรักษามะเร็งบางระยะ

 การสังเคราะห์ 
จากข้อมูลของหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ศึกษาเพิ่มเติมในภายหลังพบว่าการเติมหมุ่แทนที่เข้าไปตำแหน่ง para ของโครงสร้างหลักของคลอโรเบนซาไมด์ จำทำให้ได้สารที่มีฤทธิ์ในการลดระดับไขมันในกระแสเลือด ที่เป็นที่รู้จักกันในชื่อ เบซาไฟเบรต
สารประกอบ p-chlorobenzamide ของไทรามีน (tyramine) จะผ่านการเกิดปฏิกิริยาการสร้างอีเทอร์ของวิลเลียมสัน (Williamson ether synthesis) กับหมู่เอทิล 2-โบรโม-2- เมทิลโพรพิโอเนท (ethyl 2-bromo-2-methylpropionate) หลังการเกิดปฏิกิริยาเสร็จสมบูรณ์ หมู่เอสเทอร์จะถูกไฮโดรไลซ์ใน alkaline reaction medium

 ดูเพิ่ม 
 คลอไฟเบรต
 อะลูมิเนียม คลอไฟเบรต
 เจ็มไฟโบรซิล
 ฟีโนไฟเบรต
 ซิมไฟเบรต 
 โรนิไฟเบรต
 ซิโปรไฟเบรต
 อีโทไฟเบรต
 คลอไฟบริด
 ไคลโนไฟเบรต

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ยา
หมวดหมู่:สถานีย่อยเภสัชกรรม
หมวดหมู่:ฟีนอลอีเทอร์