แมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียน

แมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียน ( )
เป็นแมงมุมสปีชีส์หนึ่งที่มีถิ่นกำเนิดในบริเวณเมดิเตอร์เรเนียนตามชื่อ แต่ปัจจุบันพบได้ในหลายพื้นที่ทั่วโลก และจัดว่าเป็นหนึ่งในแมงมุมต่างถิ่นที่รุกรานมากที่สุดในโลก
ปกติจะอาศัยอยู่ในถ้ำ แต่ก็พบได้ในชั้นใต้ดินและอุโมงค์
ออกล่าเหยื่อตอนกลางคืน กินแมลงรวมถึงแมลงปลาเงิน (Lepisma saccharinum) และแมลงสาบ มักเลือกสปีชีส์เหยื่อที่มีขนาดเล็ก

เช่นเดียวกับสายพันธุ์อื่นๆ ในสกุลเดียวกัน การถูก L. rufescens กัดอาจทำให้เนื้อตาย และในบางรายอาจเกิดปัญหาทั้งร่างกายเนื่องกับเอนไซม์  ในพิษแมงมุม
การควบคุมประชากรแมงมุมนี้คล้ายกับที่ใช้กับแมงมุมสันโดษสีน้ำตาล ()

 ลักษณะ 

L. rufescens อาศัยอยู่ในถ้ำและมีลักษณะภายนอกแทบจะแยกไม่ออกจาก L. reclusa หรือแมงมุมสันโดษสีน้ำตาล
สามารถระบุได้ว่าเป็นแมงมุมขนาดกลาง มีลักษณะเด่นคือมีตา 3 คู่เรียงกันเป็นรูปสามเหลี่ยม (เทียบกับแมงมุมทั่วไปที่มี) และมีลายคล้ายไวโอลินบนส่วนหัวและอก (cephalothorax)
อยู่ในสกุล Loxosceles ซึ่งมีแมงมุมอันตรายที่สุดในโลกหลายชนิด
ทั้งเพศผู้และเพศเมียยาวได้ถึงประมาณ 7–7.5 มม.

ถุงไข่ของ L. rufescens มีไข่ประมาณ 40 ฟอง ใช้เวลาฟักไม่กี่สัปดาห์โดยขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ
ลูกแมงมุมจะโตอย่างช้าๆ โดยลอกคราบหลายครั้ง
คราบที่ลอกออกมามักจะออกซีดๆ ใสๆ
มักมีชีวิตอยู่ได้ 
แมงมุมชักใยเพื่อเป็นที่ซ่อนตอนกลางวันและเพื่อซ่อนถุงไข่
ใยบางและเปราะมาก ทำด้วยเส้นไหมที่ขึงอย่างไม่เป็นระเบียบ

 การกระจายพันธุ์และถิ่นอาศัย 
แมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียนเป็นหนึ่งในสปีชีส์ต่างถิ่นที่รุกรานมากที่สุดในโลก
มีถิ่นกำเนิดในบริเวณเมดิเตอร์เรเนียนและเอเชียตะวันตก รวมถึงบางส่วนของยุโรปและแอฟริกาเหนือ โดยชอบอากาศอบอุ่นและแห้ง
ปัจจุบัน ได้แพร่กระจายพันธุ์ไปทั่วโลก เพราะมนุษย์เดินทางเพิ่มขึ้นและมีการขนส่งสินค้ามากขึ้น

สายพันธุ์ถูกนำไปยังมาดากัสการ์ เอเชียตะวันออกและใต้ตั้งแต่อินเดียจนถึงญี่ปุ่น ออสเตรเลีย และเกาะมากมายในมหาสมุทรแอตแลนติกและแปซิฟิก (รวมถึงสี่เกาะในหมู่เกาะฮาวาย)
เมื่อปี พ.ศ. 2558 นักกีฏวิทยาจากภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ค้นพบแมงมุมสปีชีส์ L. rufescens ครั้งแรกในประเทศไทย โดยการสำรวจถ้ำที่เขาวังเขมร อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี และพบว่า แมงมุมได้ตั้งถิ่นฐานเป็นร้อยตัว
นักวิจัยสันนิษฐานว่าแมงมุมอาจเข้ามาในประเทศไทยในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ขณะที่มีการขนส่งวัสดุและยุทโธปกรณ์จากญี่ปุ่นมาที่ไทย โดยใช้ถ้ำแห่งนี้เป็นสถานที่เก็บอุปกรณ์ก่อสร้างเส้นทางรถไฟสายมรณะ

ในทวีปอเมริกาเหนือ มีรายงานการพบในกว่า 20รัฐของสหรัฐอเมริกา กระจัดกระจายไปอย่างกว้างขวางตั้งแต่รัฐแคลิฟอร์เนียจนถึงและเหนือขึ้นไปถึงรัฐมิชิแกน ตลอดจนถึงรัฐออนแทรีโอ ประเทศแคนาดา
ในแอฟริกาใต้ มีการบันทึกตัวอย่างเพียงตัวเดียวในเมืองเคปทาวน์ใน ค.ศ. 1914

ในที่ไม่ใช่ถิ่นกำเนิด แมงมุมจะอยู่ในสภาพแวดล้อมกึ่งแห้งแล้งและบริเวณที่ชื้น เช่น ชั้นใต้ดิน ถ้ำ และอุโมงค์
ในที่เช่นนี้ แมงมุมสามารถหาเหยื่อที่ชอบใจคือแมลงสาบและแมลงปลาเงิน
การตรวจดูสัตว์รบกวนในอาคารของมหาวิทยาลัยมิชิแกนปี2021 พบแมงมุมสปีชีส์นี้ในห้องสมุดสำหรับนักศึกษาปริญญาตรี จึงทำให้ต้องปิดใช้ไปสองวัน

 นิเวศวิทยา 

Loxosceles rufescens มีพฤติกรรมการล่าเหยื่อที่ต่างกับแมงมุมหลายชนิด
ออกหากินในตอนกลางคืน โดยจะออกไปจับและฆ่าสัตว์ขาปล้องชนิดต่างๆ ที่แพ้พิษของมัน แทนที่จะดักเหยื่อด้วยใย
มักเลือกเหยื่อที่มีขนาดเล็กเพราะมีโครงกระดูกภายนอกที่อ่อน
ตัวผู้เป็นนักล่าที่กระตือรือร้นกว่าตัวเมีย ส่วนหนึ่งก็เพราะไปหาคู่ผสมพันธุ์ไปพร้อมๆ กัน

 ภัยต่อมนุษย์ 
แมงมุมในสกุล Loxosceles มีชื่อเสียงในด้านพิษกัดที่ทำให้เนื้อผิวหนังตาย ในบางรายอาจเกิดปัญหารุนแรงโดยมีอาการทั่วร่างกาย 
เป็นภาวะที่เรียกว่า ล็อกซอซิลิซึม
อาการเนื้อตายเกิดจากเอนไซม์พิเศษ คือ  ()
เอนไซม์จะเปลี่ยนโครงสร้างของเยื่อหุ้มเซลล์ (ที่ membrane raft) นำไปสู่การกระตุ้นเอนไซม์ (protease) บนเยื่อหุ้มเซลล์ให้ทำงาน
ซึ่งในที่สุดมีผลเป็นการแยกสลายโปรตีน (proteolytic cleavage) ของผิวเซลล์แล้วทำให้เซลล์ตาย

กรณีส่วนใหญ่ไม่เป็นปัญหาสำคัญทางการแพทย์
แต่ในบางกรณี หลังถูกกัดประมาณ  อาจเกิดอาการปวดลึกตามด้วยความแสบร้อน
บริเวณรอบแผลมักจะแดงและเจ็บ เนื่องจากการบีบเกร็งของหลอดเลือด (vasospasm) และการขาดเลือดเฉพาะที่ (ischemia)
อาจเกิดตุ่มพอง/แผลพุพองซึ่งมักเปลี่ยนเป็นสีน้ำเงินเข้มโดยตรงกลางจะยุบลงหลายวันหลังถูกกัด
ในกรณีที่พบน้อย อาจเกิดการสลายของเม็ดเลือดแดง ภาวะเลือดแข็งตัวในหลอดเลือดแบบแพร่กระจาย และภาวะเกล็ดเลือดน้อย แล้วทำให้ไตวาย

ในปี2024 มีรายงานว่า แมงมุมเป็นเหตุเสียชีวิต 2รายในประเทศอิตาลี
คนหนึ่งเป็นตำรวจอายุ 52ปีจากเมืองปาแลร์โมโดยถูกแมงมุมกัดตามรายงานของหนังสือพิมพ์ท้องถิ่น
อีกคนเป็นชายวัย 23ปี เสียชีวิตหลังถูกกัดมากกว่าหนึ่งเดือน ตามรายงานของสำนักข่าว 

 การควบคุมและลดประชากร 
การควบคุมแมงมุมสกุล Loxosceles ทำไม่ง่าย เนื่องจากแมงมุมชอบอยู่ในซอกมืดและแคบ
โดยยังสามารถอยู่รอดได้โดยไม่มีอาหารหรือน้ำเป็นเวลานาน

ยังไม่มีรายงานการควบคุมหรือมาตรการลดประชากรแมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียนโดยเฉพาะ
ยกเว้นการกล่าวถึงความจำเป็นต้องมีมาตรการเพิ่มเติมในงานศึกษาในนคร
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากลักษณะภายนอกของแมงมุมสันโดษพันธุ์สีน้ำตาลและพันธุ์เมดิเตอร์เรเนียนแทบไม่ต่างกัน
มาตรการควบคุมแมงมุมสันโดษพันธุ์สีน้ำตาลอาจปรับใช้เพื่อลดประชากรพันธุ์เมดิเตอร์เรเนียนได้
มาตรการมักรวมการกำจัดสัตว์รบกวนเป็นประจำ การดูดฝุ่นกำจัดแมลงที่ตายแล้ว การทำความสะอาด การกำจัดใยแมงมุม และการใช้กับดักกาวหรือยาฆ่าแมลง

 ประวัติคำ 
ชื่อเฉพาะ คือ rufescens หมายถึง อมแดง ซึ่งระบุสีของสปีชีส์นี้

 อนุกรมวิธาน 
นักธรรมชาติวิทยาชาวฝรั่งเศส Léon Jean Marie Dufour ได้บรรยายถึงสปีชีส์นี้เป็นครังแรกใน ค.ศ. 1820 โดยระบุสปีชีส์เป็น Scytodes rufescens
แล้วกลายเป็นสปีชีส์ต้นแบบของสกุล Loxosceles

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

หมวดหมู่:Sicariidae
หมวดหมู่:ชีวภูมิศาสตร์
หมวดหมู่:ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น
หมวดหมู่:แมงมุม