การเชิดสิงโต

การเชิดสิงโต () เป็นประเพณีการเต้นรำอย่างหนึ่งในวัฒนธรรมจีนและประเทศอื่น ๆ ในทวีปเอเชียที่ผู้แสดงเลียนแบบการเคลื่อนไหวของสิงโตในชุดสิงโต การเชิดสิงโตปกติจะแสดงในเทศกาลตรุษจีนและในเทศกาลทางประเพณี วัฒนธรรม และศาสนาของชาวจีนอื่น ๆ การเชิดสิงโตอาจแสดงในโอกาสสำคัญ เช่น งานเปิดตัวธุรกิจ การเฉลิมฉลองในโอกาสพิเศษ หรืองานสมรส หรืออาจใช้เชิดชูเกียรติแขกพิเศษในชุมชนของชาวจีน

การเชิดสิงโตของจีนมักมีผู้สับสนกับการเชิดมังกร ความแตกต่างคือสิงโตต้องใช้นักเต้นสองคน ในขณะที่มังกรต้องใช้คนหลายคน ในการเชิดสิงโต ใบหน้าของผู้แสดงจะแสดงให้เห็นเป็นครั้งคราว เนื่องจากพวกเขาอยู่ภายในตัวสิงโต ในการเชิดมังกร ใบหน้าของผู้แสดงจะแสดงให้เห็นได้ง่ายเนื่องจากมังกรจะยึดอยู่กับเสา การเคลื่อนไหวพื้นฐานในการเชิดสิงโตพบได้ในศิลปะการป้องกันตัวของจีนหลายแขนง

การเชิดสิงโตของจีนมีสองรูปแบบหลัก คือ สิงโตเหนือและสิงโตใต้ การแสดงทั้งสองรูปแบบพบได้ทั่วไปในประเทศจีน แต่ที่อื่นในโลกมักพบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การเชิดสิงโตแบบใต้มีมากกว่าเนื่องจากได้รับการเผยแพร่โดยชุมชนจีนพลัดถิ่นซึ่งส่วนใหญ่มีต้นกำเนิดจากจีนตอนใต้ การเชิดสิงโตรูปแบบอื่น ๆ อาจพบในประเทศญี่ปุ่น เกาหลี ทิเบต และเวียดนาม การเชิดสิงโตอีกรูปแบบหนึ่งมีในวัฒนธรรมอินโดนีเซีย แต่เป็นประเพณีที่แตกต่างไปและอาจเรียกว่าซีงาบารง

ประวัติ
ในประเทศจีนมีประเพณีเก่าแก่ที่นักเต้นจะสวมหน้ากากเพื่อให้ดูเหมือนสัตว์หรือสัตว์ในตำนานมาตั้งแต่สมัยโบราณ และการแสดงที่ปรากฏในตำราโบราณ เช่น ชูจิง ซึ่งมีสัตว์ป่าและหงส์ร่ายรำ อาจถือเป็นการร่ายรำแบบสวมหน้ากาก ในบันทึกของราชวงศ์ฉิน นักเต้นที่ทำพิธีขับไล่ปีศาจถูกบรรยายว่าสวมหน้ากากหนังหมี และในบันทึกของราชวงศ์ฮั่นยังกล่าวถึง "คนเล่นละครใบ้" (象人) ว่าแสดงเป็นปลา มังกร และหงส์

อย่างไรก็ตาม สิงโตไม่ได้มีถิ่นกำเนิดในประเทศจีน (Panthera youngi ซึ่งเป็นสัตว์สายพันธุ์ที่พบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของจีน สูญพันธุ์ไปนานแล้ว) ดังนั้น จึงมีสมมติฐานว่าการเชิดสิงโตมีต้นกำเนิดนอกประเทศจีนจากประเทศต่าง ๆ เช่น อินเดียหรือเปอร์เซีย และนำเข้ามาทางเอเชียกลาง ตามที่ Laurence Picken นักดนตรีชาติพันธุ์วิทยา กล่าวไว้ว่า คำว่า shi (獅 ในยุคแรกเขียนเป็น 師) สำหรับสิงโตนั้น อาจมาจากคำว่า šer ในภาษาเปอร์เซีย การใช้คำว่า shizi ที่แปลว่า "สิงโต" ครั้งแรกสุดอยู่ในเอกสารสมัยราชวงศ์ฮั่น และมีความเกี่ยวข้องกับเอเชียกลางอย่างมาก (คำศัพท์ที่ใช้เรียกสิงโตที่เก่ากว่าแต่เลิกใช้แล้วคือ suanni (狻麑 หรือ ) และทูตจากเอเชียกลางกับจักรวรรดิพาร์เธียมอบสิงโตให้ราชสำนักฮั่น

ในการเมือง
การเชิดสิงโตถือเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมจีนในชุมชนชาวจีนโพ้นทะเลหลายแห่ง และในประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้บางประเทศ มีความพยายามที่จะห้ามหรือไม่สนับสนุนการเชิดสิงโตเพื่อปราบปรามเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมจีนในประเทศเหล่านั้น เช่น ในประเทศมาเลเซีย นักการเมืองมลายูคนหนึ่งในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1970 วิจารณ์การเชิดสิงโตว่าไม่ใช่รูปแบบของมาเลเซีย และนักการเมืองคนดังกล่าวเสนอให้เปลี่ยนเป็นการเชิดเสือ รัฐบาลไม่ได้ออกใบอนุญาตให้ดำเนินการดังกล่าว ยกเว้นในช่วงเทศกาลตรุษจีน หลังจากที่นโยบายวัฒนธรรมแห่งชาติ (Dasar Kebudayaan Negara) มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ ค.ศ. 1981 ถึง 1990 การเชิดสิงโตกลายเป็นประเด็นถกเถียงทางการเมืองและสาธารณะเกี่ยวกับวัฒนธรรมประจำชาติของประเทศ

ในอินโดนีเซียสมัยซูฮาร์โต การแสดงออกทางวัฒนธรรมจีนต่อสาธารณะก็ถูกห้ามเช่นกันตามความรู้สึกต่อต้านคอมมิวนิสต์ และขบวนแห่บารงไซ (เชิดสิงโต) ถูกมองว่าเป็นการ "ยั่วยุ" และ "ดูหมิ่นความเป็นชาตินิยมอินโดนีเซีย" อย่างไรก็ตาม คำสั่งห้ามนี้ถูกยกเลิกหลังการล่มสลายของระบอบซูฮาร์โตใน ค.ศ. 1998 โดยอับดูร์ระฮ์มัน วาฮิด ประธานาธิบดีในขณะนั้น ยกเลิกคำสั่งห้าม กระนั้น คำสั่งห้ามเชิดสิงโตในท้องถิ่นก็ยังคงเกิดขึ้นเป็นครั้งคราว

ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950-1960 ในบางพื้นที่ที่มีประชากรชาวจีนและชาวเอเชียจำนวนมาก (โดยเฉพาะไชนาทาวน์ในหลายประเทศนอกประเทศจีน) ผู้เข้าร่วมคณะเชิดสิงโตถูกมองว่า "เหมือนแก๊งอันธพาล" ทำให้เกิดการทะเลาะวิวาทกันอย่างมากระหว่างคณะเชิดสิงโตและโรงเรียนสอนกังฟู นักเชิดบางคนซ่อนมีดสั้นไว้ในรองเท้าและเสื้อผ้า ซึ่งอาจนำไปใช้ทำร้ายขาของผู้เชิดสิงโตคนอื่นได้ ครั้งหนึ่ง รัฐบาลฮ่องกงได้สั่งห้ามเชิดสิงโตโดยเด็ดขาด เมื่อไม่นานมานี้ คณะเชิดสิงโตต้องได้รับใบอนุญาตจากรัฐบาลจึงจะสามารถแสดงเชิดสิงโตได้ มีการโต้แย้งว่ากฎระเบียบนี้ถูกบังคับใช้เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้กระทำผิดกฎหมายเข้ามาเกี่ยวข้อง

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

The Genuine History Of Lion dance 
The Beginner’s Guide to Chinese Lion dance
An in-depth article on the Chinese Lion dance
Information about Green Lions
Additional information about Lion dance
The Chinese Lion dance
Malaysia Muar Lion dance Troupe is World Champion, New Straits Times 11 February 1994
Korean Insights – Madangguk: Mask Dance-Drama

หมวดหมู่:สิงโตในวัฒนธรรมสมัยนิยม
หมวดหมู่:การเต้นรำ
หมวดหมู่:ตรุษจีน