มอแกลน

มอแกลน หรือ สิงบก หรือ มอแกนตามับ เป็นกลุ่มชาติพันธุ์หนึ่งที่พูดภาษาในภาษาออสโตรนีเซียน ตั้งถิ่นฐานอยู่ทางตอนใต้ของประเทศไทย เฉพาะในประเทศไทยจะเรียกรวม ๆ อย่างไม่จำแนกว่า ชาวเล เดิมเรียกว่า ชาวน้ำ ส่วนในพม่าจะเรียกรวมกับมอแกนว่า ซลัง (Selung, Salone, Chalome)Anderson, John (1890). The Selungs of the Mergui Archipelago. London: Trübner & Co. pp. 1–5. และในมาเลเซียจะเรียกว่า โอรังเลาต์ (Orang Laut) แปลว่า "คนทะเล"ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล. "ชาวเลอันดามัน ชาติพันธุ์ที่ถูกลืม". สารคดี. 32, 371 (มกราคม 2559): หน้า 93

ปัจจุบันชาวเลทั้งสามกลุ่มประสบปัญหาการเป็นคนไร้รัฐ ปัญหาด้านความมั่นคงในที่อยู่ และเผชิญวิกฤตทางด้านวัฒนธรรมและภาษาที่กำลังถูกกลืน

 ประวัติ 
แต่เดิมชาวเลทั้งสามกลุ่มอันได้แก่ มอแกน มอแกลน และอูรักลาโว้ยมีบรรพบุรุษเป็นชาวมลายูดั้งเดิม อาศัยและเดินทางไปมาระหว่างชายฝั่งทะเลตะวันตกของไทยและหมู่เกาะมะริดในพม่ามานานนับศตวรรษก่อนการออกโฉนด โดยมีภาษา วิถีชีวิต และวัฒนธรรมเป็นของตัวเอง แต่หลังเหตุการณ์แผ่นดินไหวและสึนามิในปี พ.ศ. 2547 ทำให้ชาวไทยและชาวโลกรู้จักชาวเลในทะเลอันดามัน เพราะหลังจากเหตุการณ์นั้นก็มีการฉวยโอกาสออกเอกสารสิทธิ์ทับซ้อนกับชุมชนชาวเลดั้งเดิมที่อาศัยอยู่เป็นเวลาช้านานแต่ไม่มีการออกเอกสารสิทธิ์จึงทำให้มีเอกชนเข้าครอบครองแทนที่ฐิติพันธ์ พัฒนมงคล. "ชาวเลอันดามัน ชาติพันธุ์ที่ถูกลืม". สารคดี. 32, 371 (มกราคม 2559): หน้า 97 เรือดั้งเดิมที่ชาวมอแกลนใช้ออกหาปลาในอดีตเป็นเรือขุด เสริมกราบด้วยไม้กระดาน ใช้แจว บ้างติดใบเรือเช่นเดียวกับอูรักลาโว้ย แต่ปัจจุบันชาวมอแกลนตั้งถิ่นฐานเป็นหลักแหล่งมาช้านานกว่าศตวรรษ หันมาประกอบอาชีพประมงชายฝั่ง รับจ้าง หรือทำสวน 

ในประเทศไทยมีชาวมอแกลนอาศัยอยู่ราว 2,500 บ้างว่า 3,700 คน และ 4,500 คน ตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณชายฝั่งของจังหวัดพังงาและตอนบนของเกาะภูเก็ต ได้แก่ เกาะพระทอง อำเภอคุระบุรี บ้านทุ่งน้ำดำ อำเภอตะกั่วป่า บ้านลำปี อำเภอท้ายเหมือง จังหวัดพังงา และบ้านแหลมหลา อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต

 วัฒนธรรม 
ชาวมอแกลนใช้ภาษาที่จัดอยู่ในตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน ใกล้เคียงกับมอแกนและสามารถสื่อสารกันได้ ขณะที่ภาษาอูรักลาโว้ยจะต่างจากกลุ่มอื่นค่อนข้างมากฐิติพันธ์ พัฒนมงคล. "ชาวเลอันดามัน ชาติพันธุ์ที่ถูกลืม". สารคดี. 32, 371 (มกราคม 2559): หน้า 95 แต่มอแกลนจะได้รับอิทธิพลจากภาษาไทยมากกว่ามอแกน และทั้งสามภาษาไม่มีอักษรเป็นของตัวเอง และปัจจุบันชาวเลทั้งสามกลุ่มกำลังเผชิญวิกฤตทางวัฒนธรรมและภาษาที่กำลังถูกกลืน

 ตัวอย่างคำ
 มอแกน  มอแกลน  อูรักลาโว้ย  คำแปล ญำจอน  ญำจอน  มากั๊ดหน่าซี่  กินข้าว หล่าเกาปิต๊ะ  เกาตำไล้  ปีดีฮา  จะไปไหน   ป่าเหลว  ยีไร้  ป่าช้า

ชาวมอแกลนแต่ดั้งเดิมนับถือผีบรรพบุรุษ เน้นการบนบานต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ มีการตั้งศาลหรือศาลาขนาดย่อมเรียกว่า "หลาทวด" และมีพิธีกรรมลอยเคราะห์ด้วยเรือเช่นเดียวกับชาวอูรักลาโว้ยต่างกันเพียงวัสดุและรูปแบบเรือฐิติพันธ์ พัฒนมงคล. "ชาวเลอันดามัน ชาติพันธุ์ที่ถูกลืม". สารคดี. 32, 371 (มกราคม 2559): หน้า 73 รวมทั้งมีการแสดงรองเง็งตามโอกาสสำคัญ แต่ในปัจจุบันชาวมอแกลนมีการปรับตัวเข้ากับสังคมสมัยใหม่ มีการรับวัฒนธรรมและภาษาจากไทยเข้าผสมกับวัฒนธรรมเดิม ปัจจุบันส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ มีจำนวนน้อยที่เข้ารีตศาสนาคริสต์

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ชนร่อนเร่
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย
หมวดหมู่:กลุ่มชาติพันธุ์ตระกูลภาษาออสโตรนีเซียน