เจ้ายุติธรรมสุนทร (คำใหญ่)

เจ้ายุติธรรมสุนทร (คำใหญ่) โอรสเจ้าฮุย เป็นพระมหากษัตริย์ราชอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2399-2401 หลังถึงแก่พิราลัย เจ้าอุปราช (จู) รักษาราชการแทน

 พระประวัติ 

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ไทย รัชกาลที่ 4 แห่งราชวงศ์จักรี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ หลวงอนุรักษ์ภูเบศร์ เป็นข้าหลวงขึ้นไปจัดราชการและเร่งเงินส่วยราชการอยู่ ณ เมืองนครจำปาศักดิ์ เมื่อปี พ.ศ. 2394 ครั้นถึงปี พ.ศ. 2395 เจ้าอุปราช (เสือ) เจ้าอุปราชนครจำปาศักดิ์ ป่วยถึงแก่อนิจกรรม หลวงอนุรักษ์ภูเบศร์ จึงพาเจ้าบัว (โอรสเจ้านู) กับเจ้าราชวงศ์ (เสน) เจ้าโพธิสาร (หมี) และเจ้าแสง คุมเครื่องยศและเงินส่วยราชการเมืองนครจำปาศักดิ์ ลงมาทูลเกล้าฯ ถวาย ณ กรุงเทพฯ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งให้เจ้าบัว ขึ้นเป็น เจ้าผู้ครองนครจำปาศักดิ์ แต่ยังไม่ทันได้รับพระราชทานหิรัญบัฏเจ้าบัวก็ป่วยถึงแก่กรรมอยู่ ณ กรุงเทพฯ

ฝ่ายเจ้าราชวงศ์ (เสน) กับเจ้าแสง ชิงกันจะขอขึ้นเป็นเจ้านครจำปาศักดิ์ ต่างก็กล่าวโทษซึ่งกันและกัน จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ หลวงอนุรักษ์ภูเบศร์ กับหลวงศักดิเสนีพิทักษ์ เป็นข้าหลวงไปถามความสมัครและจัดราชการอยู่ ณ เมืองนครจำปาศักดิ์

ในระหว่างปี พ.ศ. 2396 เจ้านายท้าวพญาเมืองนครจำปาศักดิ์ มีบอกกล่าวโทษหลวงอนุรักษ์ภูเบศร์ และหลวงเสนีพิทักษ์ นั้นว่าทำการกดขี่เอาเงินราษฎร จึงมีตราให้ข้าหลวงทั้งสองท่านกลับกรุงเทพฯ และให้นำตัวเจ้าคำใหญ่ โอรสในเจ้านครจำปาศักดิ์ (ฮุย) กับเจ้าจู โอรสเจ้านครจำปาศักดิ์ (หมาน้อย) ลงมาเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทด้วย

ครั้นปีมะโรง อัฐศก จุลศักราช ๑๒๑๘ (พ.ศ. 2399) จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้ง เจ้าคำใหญ่ ขึ้นเป็น เจ้ายุติธรรมสุนทร เจ้านครจำปาศักดิ์  ตั้ง เจ้าจู ขึ้นเป็น เจ้าอุปราชแห่งนครจำปาศักดิ์ ตั้งเจ้าหมี บุตรเจ้าราชวงศ์ (เกษ) ขึ้นเป็น เจ้าราชวงศ์แห่งนครจำปาศักดิ์ ให้เจ้าอินทชิด โอรสเจ้านครจำปาศักดิ์ (นาค) ขึ้นเป็น เจ้าราชบุตรแห่งนครจำปาศักดิ์ ให้เจ้าสุริยะ (บ้ง) น้องเจ้านครจำปาศักดิ์ (ฮุย) ขึ้นเป็น เจ้าศรีสุราชแห่งนครจำปาศักดิ์ แล้วกลับไปรักษาราชการเมืองนครจำปาศักดิ์

ครั้นปีมะเมีย สัมฤทธิศก จุลศักราช ๑๒๒๐ วันพุธ แรม ๓ ค่ำเดือน ๘ (วันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2401) เจ้านครจำปาศักดิ์ (คำใหญ่) ถึงแก่พิราลัย สิริชนมายุได้ 28 ปี ทรงปกครองเมืองนครจำปาศักดิ์ได้ 3 ปี มีบุตรหญิง ๒ คน ชื่อเจ้านางคำผิว เจ้านางมาลา และ เจ้าอุปราช (จู) ได้บังคับบัญชาราชการเมืองต่อไป ยังหาทันโปรดเกล้าฯ ตั้งให้ผู้ใดเป็นเจ้าครองนครจำปาศักดิ์ไม่

 ดูเพิ่ม 
 อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์

หมวดหมู่:เจ้าผู้ครองนครจำปาสัก
ยุติธรรมสุนทร