การขนส่งในจังหวัดเชียงใหม่

การขนส่งในจังหวัดเชียงใหม่ ประกอบด้วยระบบขนส่งหลายรูปแบบในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ทั้งทางบก ทางรถไฟ และทางอากาศ อันเป็นระบบสาธารณูปโภคหนึ่งที่สำคัญสำหรับการตั้งถิ่นฐาน จังหวัดเชียงใหม่เป็นจุดหมายปลายทางที่สำคัญแห่งหนึ่งสำหรับการคมนาคมทางบกและทางอากาศ เนื่องด้วยเป็นเมืองศูนย์กลางของภาคเหนือทั้งด้านการพาณิชย์ อุตสาหกรรม การท่องเที่ยว การศึกษาและการขนส่ง เชียงใหม่ประกอบด้วยท่าอากาศยานนานาชาติ 1 แห่ง สถานีรถไฟกลาง 1 แห่ง และสถานีรถโดยสารประจำทางที่สำคัญ 3 แห่ง

 ทางถนน 
จังหวัดเชียงใหม่มีทางหลวงแผ่นดิน ทางหลวงชนบท และเส้นทางมาตรฐานหลายสาย ทำให้การเดินทางติดต่อภายในจังหวัด การเดินทางสู่จังหวัดใกล้เคียงและกรุงเทพมหานครเป็นไปด้วยความสะดวก

สำหรับวิธีการเดินทางภายในตัวจังหวัด จะใช้การจราจรโดยรถส่วนบุคคลหรือรถจักรยานยนต์รวมทั้งจักรยาน สำหรับระบบมวลชนจะมี รถแดง ตุ๊กตุ๊ก รถเมล์ และประมาณ พ.ศ. 2550 เริ่มมีแท็กซี่มิเตอร์ในบริการในจังหวัดเชียงใหม่ โดยรถมีสีเหลือง-น้ำเงิน เป็นแท็กซี่สหกรณ์ ส่วนสีแดง-เหลืองเป็นแท็กซี่ส่วนบุคคล มีสถานีขนส่งภายในตัวจังหวัดเชื่อมต่ออำเภอต่าง ๆ คือ "สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดเชียงใหม่ แห่งที่ 1" (สถานีขนส่งช้างเผือก) และสถานีขนส่งระหว่างจังหวัดคือ "สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดเชียงใหม่ แห่งที่ 2" และ "สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดเชียงใหม่ แห่งที่ 3" (สถานีขนส่งอาเขต)

 ถนนระหว่างจังหวัด 
การเดินทางจากกรุงเทพมหานครมายังจังหวัดเชียงใหม่โดยทางรถยนต์ เริ่มต้นจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน) แล้วแยกเข้าทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 32 (ถนนสายเอเชีย) ผ่านจังหวัดพระนครศรีอยุธยา อ่างทอง นครสวรรค์ แล้วใช้ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์) ผ่านจังหวัดลำปาง แยกซ้าย ผ่านจังหวัดลำพูน จนถึงจังหวัดเชียงใหม่

เส้นทางหลักเชื่อมต่อระหว่างจังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดใกล้เคียงมีดังนี้
 จังหวัดลำพูน
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (เชียงใหม่–ลำพูน–ลำปาง)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 106 (เชียงใหม่–สารภี–ลำพูน)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 116 (อำเภอสันป่าตอง–อำเภอป่าซาง)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1010 (อำเภอจอมทอง–อำเภอเวียงหนองล่อง)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1103 (อำเภอดอยเต่า–อำเภอลี้)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1147 (อำเภอสันกำแพง–อำเภอบ้านธิ)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1189 (อำเภอสารภี–อำเภอบ้านธิ)
 ทางหลวงชนบท ชม. 4022 (อำเภอดอยเต่า–อำเภอลี้)
 ทางหลวงชนบท ลพ. 2031 (อำเภอแม่ออน–อำเภอแม่ทา)
 จังหวัดเชียงราย
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (เชียงใหม่–อำเภอเวียงป่าเป้า แยกไปจังหวัดลำปางและพะเยา–เชียงราย)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 (อำเภอแม่อาย–อำเภอแม่ฟ้าหลวง)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 109 (อำเภอฝาง–อำเภอแม่สรวย)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1150 (อำเภอพร้าว–อำเภอเวียงป่าเป้า)
 จังหวัดแม่ฮ่องสอน
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 (เชียงใหม่–อำเภอฮอด–อำเภอแม่สะเรียง)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1095 (อำเภอแม่แตง–อำเภอปาย)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1263 (อำเภอแม่แจ่ม–อำเภอขุนยวม)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1265 (อำเภอกัลยานิวัฒนา–อำเภอปาย)
 จังหวัดลำปาง
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1252 (อำเภอดอยสะเก็ด–อำเภอเมืองปาน)

สำหรับจังหวัดตากไม่มีเส้นทางหลักเชื่อมต่อโดยตรงระหว่างจังหวัด

 ถนนระหว่างอำเภอ 
การคมนาคมทางรถยนต์ภายในตัวจังหวัด ระหว่างอำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน ระยะทางระหว่างอำเภอที่ไกลที่สุดจากอำเภอเมืองคือ อำเภออมก๋อย ระยะทาง 179 กิโลเมตร ใช้เวลาในการเดินทางราว 4 ชั่วโมง ส่วนอำเภอที่ใกล้ที่สุดคือ อำเภอสารภี 9 กิโลเมตร โดยระยะทางจากตัวจังหวัด (อำเภอเมืองเชียงใหม่) ไปยังอำเภอต่าง ๆ ของจังหวัดเชียงใหม่ เรียงจากอำเภอใกล้ที่สุด ไปถึงไกลที่สุดการเดินทางภายในเชียงใหม่  จากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย, สืบค้นวันที่ 7 ตุลาคม 2554 ดังนี้

 อำเภอสารภี 9 กิโลเมตร
 อำเภอสันทราย 11 กิโลเมตร
 อำเภอสันกำแพง 13 กิโลเมตร
 อำเภอแม่ริม 15 กิโลเมตร
 อำเภอหางดง 15 กิโลเมตร
 อำเภอดอยสะเก็ด 18 กิโลเมตร
 อำเภอสันป่าตอง 22 กิโลเมตร
 อำเภอแม่ออน 29 กิโลเมตร

 อำเภอดอยหล่อ 34 กิโลเมตร
 อำเภอแม่วาง 35 กิโลเมตร
 อำเภอแม่แตง 40 กิโลเมตร
 อำเภอสะเมิง 54 กิโลเมตร
 อำเภอจอมทอง 58 กิโลเมตร
 อำเภอเชียงดาว 68 กิโลเมตร
 อำเภอฮอด 88 กิโลเมตร
 อำเภอพร้าว 103 กิโลเมตร

 อำเภอดอยเต่า 121 กิโลเมตร
 อำเภอไชยปราการ 131 กิโลเมตร
 อำเภอเวียงแหง 150 กิโลเมตร
 อำเภอฝาง 154 กิโลเมตร
 อำเภอแม่แจ่ม 156 กิโลเมตร
 อำเภอกัลยาณิวัฒนา 157 กิโลเมตร
 อำเภอแม่อาย 174 กิโลเมตร
 อำเภออมก๋อย 179 กิโลเมตร

 ถนนในเมืองเชียงใหม่ 
เส้นทางหลักสำหรับการคมนาคมในตัวเมืองเชียงใหม่ประกอบด้วย ถนนในเขตคูเมืองเก่า ส่วนใหญ่วางตัวในทิศเหนือ–ใต้ และทิศตะวันออก–ตะวันตก ตัดกันเป็นตาราง ถนนรอบคูเมือง มีทั้งฝั่งในและฝั่งนอก แต่ละฝั่งจะเดินรถทางเดียว และทั้งสองฝั่งเดินรถสวนทางกัน ถนนชุมชนนอกคูเมือง และถนนที่เชื่อมต่อกับชานเมืองและอำเภอใกล้เคียง การกระจายตัวของถนนในเขตเมืองเชียงใหม่มีแนวโน้มแผ่ขยายออกทุกทิศทาง ยกเว้นทิศตะวันตกซึ่งมีดอยสุเทพขวางไว้และยังเป็นเขตอุทยานแห่งชาติทำให้ไม่สามารถขยายชุมชนและถนนไปทางทิศดังกล่าวได้ ถนนหลักสำหรับการสัญจรภายในเมืองเชียงใหม่ อาทิเช่น

ถนนรอบและในคูเมือง

รอบคูเมือง
 ถนนมณีนพรัตน์ (คูเมืองตอนเหนือด้านนอก)
 ถนนศรีภูมิ (คูเมืองตอนเหนือด้านใน)
 ถนนช่างหล่อ (คูเมืองตอนใต้ด้านนอก)
 ถนนบำรุงบุรี (คูเมืองตอนใต้ด้านใน)
 ถนนชัยภูมิ (คูเมืองตอนตะวันออกด้านนอก ส่วนเหนือ)
 ถนนคชสาร (คูเมืองตอนตะวันออกด้านนอก ส่วนใต้)
 ถนนมูลเมือง (คูเมืองตอนตะวันออกด้านใน)
 ถนนบุญเรืองฤทธิ์ (คูเมืองตอนตะวันตกด้านนอก)
 ถนนอารักษ์ (คูเมืองตอนตะวันตกด้านใน)

ในคูเมือง
 ถนนจ่าบ้าน
 ถนนพระปกเกล้า
 ถนนราชดำเนิน
 ถนนราชภาคินัย
 ถนนราชมรรคา
 ถนนราชวิถี
 ถนนเวียงแก้ว
 ถนนสามล้าน
 ถนนสิงหราช
 ถนนอินทวโรรส

ถนนนอกคูเมือง

แนวทิศเหนือ–ใต้
 ถนนกำแพงดิน
 ถนนเจริญประเทศ
 ถนนเจริญราษฎร์
 ถนนช้างคลาน
 ถนนโชตนา 20x20px
 ถนนทิพย์เนตร
 ถนนทุ่งโฮเต็ล
 ถนนนิมมานเหมินท์
 ถนนบำรุงราษฎร์

แนวทิศเหนือ–ใต้
 ถนนโพธาราม
 ถนนเมืองสมุทร
 ถนนรถไฟ
 ถนนวังสิงห์คำ
 ถนนศิริมังคลาจารย์
 ถนนสุริยวงศ์
 ถนนหัสดิเสวี
 ถนนอัษฎาธร
 ทางหลวงชนบท ชม. 4032 (บ้านป่าแดดเหนือ–ป่าแดดใต้)

แนวทิศตะวันออก–ตะวันตก
 ถนนเจริญเมือง 20x20px
 ถนนช้างม่อย
 ถนนท่าแพ
 ถนนหมื่นด้ามพร้าคต
 ถนนรัตนโกสินทร์
 ถนนราษฎร์อุทิศ
 ถนนลอยเคราะห์
 ถนนวิชยานนท์
 ถนนศรีดอนไชย
 ถนนสนามกีฬา
 ถนนสุเทพ
 ถนนหายยา
 ถนนหนองฮ่อ 20x20px (สถานีตำรวจช้างเผือก)

ถนนที่วางตัวในแนวอื่น/หลายแนว
 ถนนแก้วนวรัฐ 20x20px
 ถนนนันทาราม
 ถนนประชาสัมพันธ์
 ถนนเมืองสาตร
 ถนนห้วยแก้ว
 ถนนศรีวิชัย 20x20px

ถนนวงแหวน
ถนนหลักที่รองรับการคมนาคมระหว่างตัวเมืองเชียงใหม่กับเขตชานเมือง อำเภอใกล้เคียง และจังหวัดใกล้เคียง ประกอบด้วยถนนสายหลักที่นำไปยังเขตชานเมืองหรืออำเภอใกล้เคียง และถนนวงแหวนที่เชื่อมต่อถนนสายหลักข้างต้นเข้าด้วยกัน ซึ่งถนนวงแหวนมีจำนวน 3 เส้นทาง ได้แก่
 วงแหวนรอบที่หนึ่ง ประกอบด้วยถนนสองสาย ได้แก่
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (ถนนซุปเปอร์ไฮเวย์, เชียงใหม่–สารภี–จังหวัดลำพูน)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1141 (ถนนมหิดล)
 วงแหวนรอบที่สอง หรือวงแหวนรอบกลาง คือ ถนนสมโภชเชียงใหม่ 700 ปี
 วงแหวนรอบที่สาม หรือวงแหวนรอบนอก คือ 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 121 (วงแหวนรอบที่สาม, วงแหวนรอบนอก–คลองชลประทาน)

ส่วนถนนสายหลักระหว่างตัวเมืองเชียงใหม่กับอำเภออื่น ๆ และจังหวัดใกล้เคียง ได้แก่
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 106 (เชียงใหม่–สารภี–จังหวัดลำพูน)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 (ถนนโชตนา, เชียงใหม่–แม่ริม–แม่แตง–เชียงใหม่ตอนเหนือ)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 108 (เชียงใหม่–หางดง–สันป่าตอง–เชียงใหม่ตอนใต้)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (เชียงใหม่–ดอยสะเก็ด–จังหวัดเชียงราย)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1001 (เชียงใหม่–แม่โจ้–พร้าว)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1006 (เชียงใหม่–สันกำแพง)
 20x20px ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1317 (เชียงใหม่–แม่ออน)

 ทางรถไฟ 
สถานีรถไฟหลักและเป็นสถานีปลายทางในจังหวัดเชียงใหม่ คือสถานีรถไฟเชียงใหม่ ปัจจุบันมีรถไฟสายกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ โดยผ่านจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ลพบุรี นครสวรรค์ พิษณุโลก อุตรดิตถ์ ลำปาง และลำพูน เปิดการเดินรถเร็ว รถด่วน รถด่วนพิเศษ และรถดีเซลรางปรับอากาศ กรุงเทพฯ-เชียงใหม่ รวมวันละ 14 ขบวน (ไป 7 กลับ 7) และนครสวรรค์-เชียงใหม่ วันละ 2 ขบวน (ไป-กลับ)
ขบวนรถที่เข้า-ออกเชียงใหม่ มีดังนี้
 รถด่วนพิเศษ
 ข.9/10 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (รถด่วนพิเศษอุตราวิถี)
 ข.7/8 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ ใช้รถดีเซลรางปรับอากาศ ชั้น 2 รุ่น แดวู ทำขบวนนี้
 ข.13/14 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ มีเฉพาะรถนั่งและนอนปรับอากาศชั้นที่ 1 (บนอ.ป.) และชั้นที่ 2  (บนท.ป.)
 รถด่วน
 ข.51/52 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ
 รถเร็ว
 ข.109/102 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ
 รถท้องถิ่น
 ข.407/408 นครสวรรค์-เชียงใหม่-นครสวรรค์ ใช้รถดีเซลราง ชั้น 3 รุ่น เอ็นเคเอฟ และ ทีเอชเอ็น ทำขบวนนี้
 ขบวนรถในอดีต
 ขบวนรถด่วนพิเศษนครพิงค์ 1/2 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (ให้บริการถึงวันที่ 10-11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2559)
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 11/12 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 11/10 กรุงเทพ - เชียงใหม่ - กรุงเทพ
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 9/12 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (เปลี่ยนเลขขบวนเป็น ข.7/8)
 ขบวนรถพิเศษโดยสารที่ 963/964 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ (ด่วนพิเศษราชพฤกษ์) ให้บริการในช่วงวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 - 31 มกราคม พ.ศ. 2550

 ทางอากาศ 

จังหวัดเชียงใหม่มีท่าอากาศยานเชียงใหม่ ที่มีความหนาแน่นของผู้ใช้บริการเป็นอันดับ4ของประเทศรองจากท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ท่าอากาศยานดอนเมือง ท่าอากาศยานภูเก็ต ตามลำดับ โดยมีเที่ยวบินไป-กลับวันละหลายเที่ยวบิน ทั้งสายการบินภายในประเทศ และสายการบินระหว่างประเทศ โดยสายการบินระหว่างประเทศ มีสายการบินในแถบเอเชียมีเที่ยวบินโดยตรงจากเชียงใหม่ไปยังหลายประเทศ เช่น จีน เกาหลีใต้ ลาว เมียนมาร์ ไต้หวัน มาเลเซีย สิงคโปร์ ฮ่องกง มาเก๊า เป็นต้น

 อ้างอิง