พระสรรเพลงสรวง (บัว กมลวาทิน)

พระสรรเพลงสรวง (บัว กมลวาทิน) เกิดที่ตำบลผักไห่ แขวงเมืองกรุงเก่า จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2430 เป็นบุตรของนายจัน และนางพัน บัวเข้ามาเรียนในกรุงเทพฯ จนสอบได้ชั้นสี่ประโยคที่วัดชนะสงครามเมื่ออายุได้ 16  ปี แล้วจึงถวายตัวเป็นมหาดเล็กในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 เมื่อครั้งยังทรงดำรงพระยศเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ เมื่อทรงขึ้นครองราชย์แล้ว โปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์ให้มหาดเล็กบัวเป็นขุนสรรเพลงสรวง ถือศักดินา 300 เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2457 จากนั้นจึงได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น หลวงสรรเพลงสรวง ถือศักดินา 400 เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม พ.ศ. 2460 และได้เลื่อนขึ้นเป็นพระสรรเพลงสรวง ถือศักดินา 600 เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2467 และได้รับราชการต่อมาจนถึงแก่กรรมในสมัยรัชกาลที่ 7

พระสรรเพลงสรวง เรียนดนตรีตั้งแต่เด็กจนสามารถร่วมวงกับผู้ใหญ่ได้ เมื่อมาเรียนต่อที่กรุงเทพฯ ได้เรียนด้านดนตรีต่อจากพระยาประสานดุริยศัพท์ มีความสามารถในการเป่าปี่และสีซออู้ ได้ร่วมงานอัดแผ่นเสียงกับพระยาประสานดุริยศัพท์และเดี่ยวปี่เพลงลาวแพน ไว้กับบริษัทแผ่นเสียง His Master Voice และได้ควบคุมวงดนตรีของพระสุจริตสุดา พระสนมเอกในรัชกาลที่ 6 ส่วนในรัชกาลที่ 7 ท่านยังเป็นคนปี่ของวงปี่พาทย์หลวง ต่อมาป่วยด้วยโรคริดสีดวงทวารแล้วมีโรคบาดทะยักแทรก ถึงแก่กรรมเมื่อ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2469 รวมอายุได้ 39 ปีข่าวตาย (หน้า ๒๕๙๖)

ชีวิตส่วนตัว
พระสรรเพลงสรวง สมรสครั้งแรกกับ นางสาวทับทิม เมื่อ พ.ศ. 2449 มีบุตร 5 คน ชาย 3 คน ชื่อ
 โกมล กมลวาทิน 
 กุมุท กมลวาทิน
 น้อย กมลวาทิน ผู้กำกับภาพยนตร์ชื่อดังและสามีของ รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง อดีตดาราอาวุโส
และหญิง 2 คน ชื่อ
พัน  กมลวาทิน
บุษรา กมลวาทิน

และได้หย่าขาดจากคุณทับทิม เมื่อ พ.ศ. 2464 มาแต่งงานกับ หม่อมหลวงชลินทร์ ทินกร มีบุตรชาย 3 คน ชื่อ
 บรรเลง กมลวาทิน
 ดำรงค์ กมลวาทิน
 สมพงษ์ กมลวาทิน

พระสรรเพลงสรวง ได้รับพระราชทานนามสกุล "กมลวาทิน" เพราะมีชื่อเดิมว่า "บัว" ตามประกาศ ลงวันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 2456

 บรรดาศักดิ์ 
 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2457 ขุนสรรเพลงสรวง ถือศักดินา 300 พระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ (หน้า ๙๙๒) 
 19 ตุลาคม พ.ศ. 2460 หลวงสรรเพลงสรวง ถือศักดินา 400 เลื่อนบรรดาศักดิ์ 
 23 มิถุนายน 2462 – เข้ารับพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์ที่พระที่นั่งอนันตสมาคมรายวันพระราชทานสัญญาบัตรบรรดาศักดิ์
 1 มกราคม พ.ศ. 2467 พระสรรเพลงสรวง ถือศักดินา 600 พระราชทานบรรดาศักดิ์ (หน้า ๓๓๙๘) 

 ยศ 
 มหาดเล็กวิเศษ
 12 ธันวาคม พ.ศ. 2457 นายรอง พระราชทานยศ (หน้า ๒๑๘๑) 
 24 มีนาคม พ.ศ. 2457 - นายหมู่เอกพระราชทานยศเสือป่า (หน้า ๒๙๒๙)
 8 พฤศจิกายน 2458 – นายหมู่ใหญ่พระราชทานยศเสือป่า
 28 ตุลาคม 2459 – นายหมวดตรีพระราชทานยศเสือป่า
 รองหุ้มแพร
 31 ธันวาคม พ.ศ. 2461 - หุ้มแพรประกาศกรมมหาดเล็ก (หน้า ๒๗๐๖)
 – นายกองตรี
 2 มีนาคม 2467 – นายกองโทพระราชทานยศนายเสือป่า (แผนกเกียกกายกองเสนา)

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๓๙ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๔๐๔, ๒๕ กุมภาพันธ์ ๒๔๖๕
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไปพระราชทาน, เล่ม ๓๙ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๘๗, ๗ พฤษภาคม ๒๔๖๕
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์, เล่ม ๓๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๓๙๐, ๒๐ พฤศจิกายน ๒๔๖๔
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา, เล่ม ๒๙ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๓๓๙, ๑๙ มกราคม ๑๓๑
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไปพระราชทาน, เล่ม ๔๓ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๔๕๓, ๒ พฤษภาคม ๒๔๖๙

 อ้างอิง 
 http://sirindhornmusiclibrary.mahidol.ac.th/musiclibrary/index.php?ac=hall_of_fame/hall_of_fame_dataperson&id=65&languages=th#001

หมวดหมู่:นักดนตรีไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอผักไห่
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระ
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคริดสีดวงทวาร