สมมุติฐานว่าง

ในสถิติศาสตร์อนุมาน คำว่า "สมมุติฐานว่าง" () ปกติหมายถึงประพจน์ทั่วไปหรือฐานะโดยปริยายว่าไม่มีความสัมพันธ์ระหว่างสองปรากฏการณ์ที่วัด หรือไม่มีความแตกต่างในกลุ่ม การปฏิเสธหรือหักล้างสมมุติฐานว่าง หรือคือสรุปว่ามีเหตุผลเชื่อได้ว่ามีความสัมพันธ์ระหว่างสองปรากฏการณ์ เป็นงานศูนย์กลางของการปฏิบัติวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ และกำหนดเกณฑ์แม่นยำสำหรับการปฏิเสธสมมุติฐานหนึ่ง

โดยทั่วไปสันนิษฐานว่าสมมุติฐานว่างว่าเป็นจริงจนหลักฐานชี้เป็นอื่น ในวิชาสถิติศาสตร์ มักย่อเป็น H0

มโนทัศน์สมมุติฐานว่างใช้แตกต่างกันในแนวเข้าสู่การอนุมานเชิงสถิติสองอย่าง ในแนวเข้าสู่การทดสอบนัยสำคัญของโรนัลด์ ฟิชเชอร์ (Ronald Fisher) จะปฏิเสธสมมุติฐานว่างบนพื้นฐานข้อมูลซึ่งไม่น่าเป็นไปได้อย่างสำคัญว่าสมมุติฐานว่างเป็นจริง แต่ไม่มีการยอมรับหรือพิสูจน์สมมุติฐานว่าง แบบนี้คล้ายกับการพิจารณาคดีอาญา ซึ่งสันนิษฐานว่าจำเลยเป็นผู้บริสุทธิ์ (ไม่ปฏิเสธสมมุติฐานว่าง) จนกว่างถูกพิสูจน์ว่ามีความผิด (ปฏิเสธสมมุติฐานว่าง) นอกเหนือจากข้อสงสัยอันมีเหตุผล (มีนัยสำคัญทางสถิติ)

ในแนวเข้าสู่การทดสอบสมมุติฐานของเจอร์ซี เนย์แมน (Jerzy Neyman) และอีกอน เพียร์สัน (Egon Pearson) สมมุติฐานว่างจะขัดแย้งกับสมมุติฐานทางเลือก และสมมุติฐานทั้งสองมีความต่างกันบนพื้นฐานของข้อมูล โดยมีอัตราความผิดพลาดแน่นอน

ผู้สนับสนุนแนวเข้าสู่ทั้งสองต่างวิจารณ์กันและกัน ทว่า ปัจจุบันแนวเข้าสู่ผสมมีการใช้แพร่หลายและปรากฏในตำรา แต่แนวเข้าสู่ผสมก็ถูกวิจารณ์ว่าไม่ถูกต้องและไม่ปะติดปะต่อ

 นิยามพื้นฐาน 
สมมติฐานว่างและสมมติฐานทางเลือก เป็นประเภทของข้อความคาดการณ์ที่ใช้ในการทดสอบทางสถิติเพื่อทำการอนุมานทางสถิติ ซึ่งเป็นวิธีการรุปนัยในการสรุปผลและแยกข้ออ้างทางวิทยาศาสตร์ออกจากสิ่งรบกวนทางสถิติ

ประพจน์ที่ถูกทดสอบในการทดสอบนัยสำคัญทางสถิติ เรียกว่าสมมติฐานว่าง การทดสอบนัยสำคัญนี้ออกแบบมาเพื่อประเมินความหนักแน่นของหลักฐานที่ขัดแย้งกับสมมติฐานว่าง หรือข้อความที่ 'ไม่มีผล' หรือ 'ไม่มีความแตกต่าง'  มักใช้สัญลักษณ์ H0

ประพจน์ที่กำลังถูกทดสอบกับสมมติฐานว่างคือสมมติฐานทางเลือก Moore, David; McCabe, George (2003). Introduction to the Practice of Statistics (4 ed.). New York: W.H. Freeman and Co. p. 438. ISBN 978-0716796572. สัญลักษณ์อาจรวมถึง H1 และ Ha

การทดสอบนัยสำคัญทางสถิติเริ่มต้นด้วยการสุ่มตัวอย่างจากประชากร หากข้อมูลของกลุ่มตัวอย่างสอดคล้องกับสมมติฐานว่าง แสดงว่าไม่ปฏิเสธสมมติฐานว่างนั้น หากข้อมูลตัวอย่างไม่สอดคล้องกับสมมติฐานว่าง แสดงว่าปฏิเสธสมมติฐานว่างและสรุปว่าสมมติฐานทางเลือกนั้นเป็นจริง 

ลองพิจารณาตัวอย่างต่อไปนี้ จากคะแนนการทดสอบของกลุ่มตัวอย่างสุ่มสองกลุ่ม กลุ่มหนึ่งเป็นชายและอีกกลุ่มเป็นหญิง กลุ่มหนึ่งมีคะแนนดีกว่าอีกกลุ่มหรือไม่ สมมติฐานว่างที่เป็นไปได้คือคะแนนเฉลี่ยของผู้ชายเท่ากับคะแนนเฉลี่ยของผู้หญิง

 H0 : μ1 = μ2

เมื่อ

 H0 = สมมติฐานว่าง
 μ1 = ค่าเฉลี่ยของประชากร 1 และ
 μ2 = ค่าเฉลี่ยของประชากร 2

สมมติฐานว่างที่แข็งแกร่งกว่าคือตัวอย่างทั้งสองมาจากประชากรที่มีความแปรปรวนและรูปร่างของการแจกแจงที่เท่ากัน ซึ่งเรียกว่าความแปรปรวนรวม
 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 HyperStat Online: Null hypothesis

หมวดหมู่:การออกแบบการทดลอง
หมวดหมู่:การทดสอบสมมุติฐาน
หมวดหมู่:การอนุมานเชิงสถิติ