ราชสกุลมหิดล

ราชสกุลมหิดล เป็นราชสกุลที่สืบเชื้อสายจากสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า และเป็นราชสกุลที่สืบราชสันตติวงศ์ไทยอยู่ในปัจจุบัน เนื่องจากมีสมาชิกราชสกุลที่เสด็จขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์ไทยทั้งหมด 3 พระองค์ คือ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร, พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงราชย์อยู่ในปัจจุบัน

 ต้นราชสกุล 

สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมขุนสงขลานครินทร์และหม่อมสังวาลย์ ในปี พ.ศ. 2464|178px|thumb|left

สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก พระราชสมภพเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2435 ณ พระตำหนักสมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี ภายในพระบรมมหาราชวัง เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 69 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระองค์ที่ 7 ในสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า สวรรคตเมื่อวันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2472 ณ วังสระปทุม สิริพระชนมพรรษา 37 พรรษา ทรงอภิเษกสมรสกับ นางสาวสังวาลย์ ตะละภัฏ บุตรสาวคนที่ 3 ของนายชู และนางคำ ชูกระมล เมื่อวันที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2463 ณ วังสระปทุม มีพระราชโอรสและพระราชธิดาด้วยกัน 3 พระองค์

แต่เดิม สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก และครอบครัว ใช้นามสกุลว่า "สงขลา" สำหรับการอาศัยอยู่ในต่างประเทศสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา, เจ้านายเล็ก ๆ - ยุวกษัตริย์, ซิลค์เวอร์ม บุคส์, พิมพ์ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2549, 450 หน้า, ISBN 974-7047-55-1 ครั้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้พระราชทานราชสกุลว่า "มหิดล" ตามพระนามาภิไธยของต้นราชสกุล เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2472

โดยสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ทรงอยู่ในลำดับที่ 1 ของลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ไทยตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467 เนื่องจากเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ประสูติแต่สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้าพระองค์สุดท้าย แต่หลังการสวรรคตของสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก พระราชโอรสพระองค์ใหญ่คือ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอานันทมหิดล จึงทรงอยู่ในลำดับที่ 1 แทนที่ และเมื่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวสละราชสมบัติเมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2478 คณะรัฐมนตรีโดยความเห็นชอบจากสภาผู้แทนราษฎร จึงได้อัญเชิญพระองค์เจ้าอานันทมหิดลเสด็จขึ้นทรงราชย์สืบราชสันตติวงศ์ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศ สภาผู้แทนราษฎรรับทราบในการที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสละราชสมบัติและลงมติเห็นชอบในการอัญเชิญ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอานันทมหิดล ขึ้นทรงราชย์, เล่ม 51, ตอน 0ก, 7 มีนาคม พ.ศ. 2477, หน้า 1330  เป็นเหตุให้ราชสกุลมหิดลสืบราชสมบัติของประเทศไทยจนถึงปัจจุบัน

 สมาชิกราชสกุล 
ชั้นที่ 1
 สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก (พ.ศ. 2435–2472)
 สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี (พ.ศ. 2443–2538)
ชั้นที่ 2 
 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี (พ.ศ. 2466–2551)
 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร (พ.ศ. 2468–2489)
 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (พ.ศ. 2470–2559)
 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (พ.ศ. 2475–2568)
ชั้นที่ 3
 ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี (ประสูติ พ.ศ. 2494)
 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (พระบรมราชสมภพ พ.ศ. 2495)
 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (พระราชสมภพ พ.ศ. 2498)
 สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี (ประสูติ พ.ศ. 2500)
 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ (ประสูติ พ.ศ. 2500)
 สุจาริณี วิวัชรวงศ์† (เกิด พ.ศ. 2505)
 ท่านผู้หญิงศรีรัศมิ์ สุวะดี† (เกิด พ.ศ. 2514)
 สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี (พระราชสมภพ พ.ศ. 2521)
ชั้นที่ 4
 สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา (ประสูติ พ.ศ. 2521)
 จุฑาวัชร วิวัชรวงศ์† (เกิด พ.ศ. 2522)
 วัชเรศร วิวัชรวงศ์† (เกิด พ.ศ. 2524)
 จักรีวัชร วิวัชรวงศ์† (เกิด พ.ศ. 2526)
 วัชรวีร์ วิวัชรวงศ์† (เกิด พ.ศ. 2528)
 สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา (ประสูติ พ.ศ. 2530)
 สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าทีปังกรรัศมีโชติ มหาวชิโรตตมางกูร สิริวิบูลยราชกุมาร  (ประสูติ พ.ศ. 2548)
 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์* (ประสูติ พ.ศ. 2525)
 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ* (ประสูติ พ.ศ. 2527)

 หมายเหตุ ตัวเอียง คือสมาชิกราชสกุลอันเนื่องมาจากการสมรส, "*" คือสมาชิกราชสกุลผ่านทางมารดา และ "†" คืออดีตสมาชิกราชสกุล

 พงศาวลี 

ดูเพิ่ม 
 พระราชสันตติวงศ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
 ครอบครัวของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

 อ้างอิง