สาธารณรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา

สาธารณรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา (; บอสเนีย: ) เป็นอดีตรัฐชาติซึ่งถ่ายทอดสิทธิ์ทางอำนาจและพันธะให้แก่ประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาในปัจจุบัน

สาธารณรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาดำรงอยู่อย่างถูกต้องตามกฎหมายจนกระทั่งมีการร่วมลงนามในเอกสารแนบ 4 ของความตกลงเดย์ตัน (ซึ่งบรรจุรัฐธรรมนูญแห่งบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาไว้) เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม ค.ศ. 1995 แต่เอกสารทางการอื่น ๆ เปิดเผยว่า รัฐนี้ดำรงอยู่จนถึงสิ้นปี ค.ศ. 1997 เมื่อขั้นตอนการดำเนินงานตามความตกลงเดย์ตันสิ้นสุดและรัฐธรรมนูญแห่งบอสเนียฯ มีผลบังคับตั้งแต่บัดนั้น ช่วงเวลาส่วนใหญ่ของสาธารณรัฐบอสเนียฯ ตกอยู่ในภาวะสงครามบอสเนีย ในขณะนั้น กลุ่มชาติพันธุ์หลักอื่น ๆ ในสาธารณรัฐบอสเนียฯ (ชาวบอสเนียเชื้อสายเซิร์บและชาวบอสเนียเชื้อสายโครแอต) จัดตั้งหน่วยการเมืองของกลุ่มตนขึ้น (ได้แก่สาธารณรัฐเซิร์ปสกาและสาธารณรัฐโครเอเชียแห่งเฮิร์ตเซก-บอสเนียตามลำดับ) ทำให้ชาวบอสนีแอกกลายเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หลักที่เหลืออยู่ของสาธารณรัฐบอสเนียฯ

อย่างไรก็ตาม ตามความตกลงวอชิงตัน ค.ศ. 1994 ชาวบอสเนียเชื้อสายโครแอตได้เข้าร่วมกับชาวบอสเนียเชื้อสายบอสนีแอกเพื่อสนับสนุนการจัดตั้งสหพันธรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาให้เป็นหน่วยการปกครองร่วมกันในระดับรองจากรัฐชาติ และในปี ค.ศ. 1995 ความตกลงเดย์ตันได้รวมสหพันธรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาและสาธารณรัฐเซิร์ปสกา (ซึ่งเป็นหน่วยการปกครองของชาวบอสเนียเชื้อสายเซิร์บ) เข้ากับรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาตามที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน

การปกครอง
สาธารณรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา ในช่วงแรกปกครองโดยระบบสาธารณรัฐ มีอำนาจการปกครอง 3 ฝ่าย คือ รัฐบาล รัฐสภา และ ตุลาการ แต่อำนาจของสาธารณรัฐมักถูกครอบงำโดยระบอบทหารเนื่องจากสภาพสงคราม ทำให้ในคณะรัฐบาลกองทัพแทบจะมีบทบาทในการบริหารประเทศ ร่วมกับคณะรัฐบาล 

ในช่วงแรกของสาธารณรัฐ สาธารณรัฐปกครองโดยสองชนชาติ คือ ชาวบอสนีแอก และ ชาวโครแอต แต่ในกลางปี ค.ศ. 1992 ชาวโครแอตก่อการแบ่งแยกดินแดน ทำให้ระบบพหุสังคมล่มสลายเหลือเพียงชาวบอสนีแอก และในช่วงปี ค.ศ. 1993 บอสเนียประกาศสถาปนาเป็นสาธารณรัฐอิสลาม (Republika Islamska) เนื่องจากเหลือเพียงชาวมุสลิมที่เป็นประชากรของบอสเนีย บอสเนียจึงประกาศตัวเป็นสาธารณรัฐอิสลาม 

1 มีนาคม ปี ค.ศ. 1994 หลังสนธิสัญญาวอชิงตัน สาธารณรัฐก็รวบประชาคมเฮิร์ตเซก-บอสเนีย ซึ่งเคยพยายามแบ่งแยกดินแดนมาเข้าเป็นส่วนหนึงของบอสเนียตามสนธิสัญญากับโครเอเชีย ที่ให้ชาวโครแอทในบอสเนียเป็นประชากรของสาธารณรัฐ ทำให้บอสเนียต้องสละความเป็นสาธารณรัฐอิสลาม เพื่อจัดตั้งรัฐพหุสังคม และสร้างพื้นฐานของรัฐชาติในบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนาใหม่ ซึ่งจะเป็นรัฐพหุสังมปกครองโดยระบบสมาพันธรัฐในทางพฤตินัย

การล่มสลายของยูโกสลาเวีย

 25 มิถุนายน ค.ศ. 1991 - โครเอเชียและสโลวีเนียประกาศแยกตัว
 6 เมษายน ค.ศ. 1992 - เกิดสงครามระหว่างรัฐบาลบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนากับชาวบอสเนียเชื้อสายเซิร์บเนื่องจากความพยายามแยกตัวเป็นอิสระ
 21 พฤศจิกายน ค.ศ. 1995 สหพันธ์สาธารณรัฐยูโกสลาเวีย โครเอเชีย และสาธารณรัฐบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา ลงนามในข้อตกลงสันติภาพ ภายหลังจากการโจมตีทางอากาศของเนโทในเรปูบลิกาเซิร์ปสกา

อ้างอิง

หมวดหมู่:รัฐสิ้นสภาพในคาบสมุทรบอลข่าน
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2535
หมวดหมู่:สงครามบอสเนีย
หมวดหมู่:อดีตรัฐสมาชิกสหประชาชาติ