วิจิตร ลุลิตานนท์

ศาสตราจารย์ วิจิตร ลุลิตานนท์ (30 มิถุนายน พ.ศ. 2449 - 9 ธันวาคม พ.ศ. 2530) อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ในรัฐบาลพลเรือตรี ถวัลย์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลังในรัฐบาลปรีดี พนมยงค์ และอดีตรัฐมนตรีไม่ได้ประจำกระทรวง

 ประวัติ 

 ชีวิตครอบครัวและการศึกษา 
ศาสตราจารย์วิจิตร ลุลิตานนท์ เกิดเมื่อ พ.ศ. 2449 ณ บ้านลุลิตานนท์ ถนนสีลม เป็นบุตรของหลวงวิจารณ์ศุขเกษม (ติ๊ด ลุลิตานนท์) เคยดำรงตำแหน่งนายกสมาคมธรรมศาสตร์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ กับมารดาชื่อทรัพย์

ในด้านการศึกษา วิจิตร ลุลิตานนท์ ได้เข้าศึกษาเบื้องต้นจากโรงเรียนประถมศึกษาเล็ก ๆ ในตรอกโรงภาษีชื่อว่า โรงเรียนครูสี ก่อนจะเข้าศึกษาต่อในโรงเรียนผดุงดรุณี แล้วจึงย้ายมาเรียนชั้นประถมและมัธยมศึกษาที่โรงเรียนอัสสัมชัญ จนจบการศึกษาในระดับมัธยมในปี พ.ศ. 2467

ภายหลังจากสำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษา วิจิตรได้เข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนกฎหมาย กระทรวงยุติธรรม จนสำเร็จการศึกษาเป็นเนติบัณฑิตไทยในปี พ.ศ. 2470

 การเข้ารับราชการในกระทรวงยุติธรรม 
ภายหลังจากสำเร็จการศึกษาเป็นเนติบัณฑิตไทย ในปี พ.ศ. 2470 วิจิตร ได้เข้าทำงานในกรมร่างกฎหมาย กระทรวงยุติธรรม (ปัจจุบันโอนภารกิจมาเป็นสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา) ในตำแหน่งเสมียนฝึกหัด

ภายหลังจากทำงานเป็นเสมียฝึกหัดได้ 2 ปี (พ.ศ. 2472) โรงเรียนกฎหมาย กระทรวงยุติธรรม ได้ขาดแคลนล่ามภาษาฝรั่งเศสที่ทำงานร่วมกับที่ปรึกษากฎหมายชาวต่างชาติ (นายหลุยส์ ดูปลาตร์ นายอังรี เอกูต์ และนายเอมิล ริโวด์) วิจิตรจึงได้เข้าทำงานที่โรงเรียนกฎหมายอีกตำแหน่งหนึ่ง ในฐานะล่ามช่วยแปลภาษาฝรั่งเศส

ต่อมาในปี พ.ศ. 2474 วิจิตรได้สอบเข้ารับราชการเป็นผู้พิพากษาฝึกหัด กระทรวงยุติธรรม และได้รับราชการเรื่อยมาจนเป็นผู้พิพากษาในกระทรวงยุติธรรมในปี พ.ศ. 2475 และผู้ช่วยเลขานุการ กรมร่างกฎหมาย ในปี พ.ศ. 2476 ซึ่งในเวลาต่อมาในปี พ.ศ. 2477 ได้มีการจัดตั้งสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาขึ้นมาโดยมีรูปแบบคล้ายกับสภาแห่งรัฐ (Conseil d'État) ของประเทศสาธารณรัฐฝรั่งเศส โดยขึ้นกับคณะรัฐมตรี จึงได้มีการโอนภารกิจของกรมร่างกฎหมายไปอยู่กับสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีพระราชบัญญัติว่าด้วยคณะกรรมการกฤษฎีกา พุทธศักราช 2476 ส่งผลให้วิจิตรต้องโอนย้ายตามไปดำรงตำแหน่งหัวหน้าแผนกในกองกฤษฎีกา สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาในปี พ.ศ. 2477

 มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง 
นอกจากการทำงานในกระทรวงยุติธรรมแล้ว ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง วิจิตรยังได้เข้าทำงานที่มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมืองในตำแหน่งผู้ช่วยจัดทำตำราของมหาวิทยาลัย มีหน้าที่จดบันทึกคำบรรยายเพื่อเอามาเรียบเรียงเป็นตำราและคำสอนสำหรับนักศึกษาของมหาวิทยาลัย โดยวิจิตรเริ่มต้นทำหน้าที่ตั้งแต่ในปี พ.ศ. 2477

ผลงานการจัดทำตำราและคำสอนของวิจิตร เช่น ตำรากฎหมายลักษณะพยานและจิตตวิทยา ชั้นปริญญาตรี เป็นต้น ซึ่งเป็นการสรุปคำบรรยายของหลุยส์ ดูปลาตร์ (L. DUPLATRE)ดูปลาตร์, แอล และวิจิตร ลุลิตานนท์. (2477). กฎหมายลักษณะพะยานและจิตตวิทยา. มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:48038 ผู้บรรยายชาวฝรั่งเศส ซึ่งเคยบรรยายกฎหมายที่โรงเรียนกฎหมาย กระทรวงยุติธรรม โดยตำราของวิจิตร และดูปลาตร์นี้เป็นตำรากฎหมายพยานหลักฐานที่มีความทันสมัยและสอดคล้องกับหลักการกฎหมายพยานในเวลานั้นมากที่สุด

วิจิตรได้ทำงานในมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมืองเป็นระยะเวลานานหลายปี จนกระทั่งได้ดำรงตำแหน่งสำคัญ อาทิ อาจารย์ประจำมหาวิทยาลัย ผู้ช่วยเลขาธิการมหาวิทยาลัย (เทียบเท่าผู้ช่วยอธิการบดี) และเลขาธิการมหาวิทยาลัย (เทียบเท่ารองอธิการบดี) ซึ่งเป็นตำแหน่งผู้บริหารระดับสูงของมหาวิทยาลัย

ณ มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมืองนี้ วิจิตรได้มีบทบาทสำคัญอีกประการหนึ่ง เมื่อสงครามมหาเอเชียบูรพาเริ่มต้นขึ้น มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมืองได้กลายเป็นฐานที่มั่นสำคัญของขบวนการเสรีไทย วิจิตรได้ร่วมกับสมาชิกเสรีไทย ภายใต้การนำของนายปรีดี พนมยงค์ ผู้นำขบวนการเสรีไทย ภายใต้รหัสลับว่า รู๊ท ร่วมกันกับคณะทำงานชุดแรก คือ นายเดือน บุนนาค นายเสริม วินิจฉัยกุล และนายทวี ตะเวทิกุล โดยวิจิตรมีฐานะสำคัญในฐานะเลขาธิการเสรีไทย คอยประสานงานระหว่างเสรีไทยในประเทศนรนิติ เศรษฐบุตร. (มปป.). วิจิตร ลุลิตานนท์ : เลขาธิการเสรีไทย. http://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=วิจิตร_ลุลิตานนท์.

 บทบาททางการเมือง 
วิจิตร ลุลิตานนท์ ได้รับตำแหน่งรัฐมนตรีไม่ได้ประจำกระทรวงครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2488 ในรัฐบาลนายทวี บุณยเกตุพระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๒๙ ราย) และได้ดำรงตำแหน่งต่อมาในรัฐบาลหม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมชพระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๒๒ ราย) ต่อมาเมื่อพ.ศ. 2489 ในรัฐบาลนายปรีดี พนมยงค์ได้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลังพระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๑๖ ราย)พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๑๖ ราย)  ในรัฐบาลพลเรือตรี ถวัลย์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ จึงได้รับการแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง และพ้นจากตำแหน่งไปเพราะมีการรัฐประหารขึ้นโดยคณะทหาร เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๒๒ ราย) นอกจากนี้ยังเคยได้รับการแต่งตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภาในวุฒิสภาไทย ชุดที่ 1วุฒิสภา ชุดที่ ๑ (สมาชิกพฤฒสภา พ.ศ. ๒๔๘๙)

ในช่วงที่ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ผลงานสำคัญของวิจิตรในขณะนั้นคือ การเสนอจัดตั้งบริษัทเทวเวศประกันภัย จำกัดขึ้นมาในปี พ.ศ. 2489 โดยการจัดตั้งบริษัทนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้บริษัทประกันของรัฐบาลรายงานการประชุมคณะกรรมการที่ปรึกษาจัดระเบียบทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ครั้งที่ 9/2489 ลงวันที่ 16 กันยายน 2489

ภายหลังจากพ้นจากตำแหน่งการเมือง วิจิตรได้ใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการสอนหนังสือให้กับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จนเกษียณอายุราชการ และเป็นศาสตราจารย์พิเศษต่อมา

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๘๕ ตอนที่ ๑๒๒ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๓๑, ๓๑ ธันวาคม ๒๕๑๑
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๘๑ ตอนที่ ๑๑๘ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๕๓๒, ๑๗ ธันวาคม ๒๕๐๗

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:นักการเมืองไทย
หมวดหมู่:ศาสตราจารย์
หมวดหมู่:รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังไทย
หมวดหมู่:รัฐมนตรีไทยที่ไม่ได้ประจำกระทรวง
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์