เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต

เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต คือเจ้าคณะใหญ่ผู้ปฏิบัติหน้าที่ในคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกายทุกภาค 

สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร) ทรงดำรงตำแหน่งเจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุตรูปปัจจุบันตั้งแต่วันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2560 โดยอนุวัตตามมติมหาเถรสมาคม

ตามมาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 กำหนดให้มีเจ้าคณะใหญ่ปฏิบัติหน้าที่ในเขตปกครองคณะสงฆ์ตามที่กำหนดในกฎมหาเถรสมาคมราชกิจจานุเบกษา, พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535, เล่ม 109, ตอนที่ 16, 4 มีนาคม 2535, หน้า 8

มหาเถรสมาคมจึงตรา "กฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 15 (พ.ศ. 2535) ว่าด้วยระเบียบการปกครองคณะสงฆ์" กำหนดให้มีเจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุตปฏิบัติหน้าที่ในเขตปกครองคณะธรรมยุตภาคทุกภาค

 หน้าที่ 
เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต มีหน้าที่ดังนี้
 ดำเนินการปกครองคณะสงฆ์ธรรมยุตให้เป็นไปตามพระธรรมวินัย กฎหมาย กฎมหาเถรสมาคม ข้องบังคับ ระเบียบ คำสั่ง มติ ประกาศ พระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช
 ควบคุมและส่งเสริมการรักษาความเรียบร้อยดีงามการศาสนศึกษา การศึกษาสงเคราะห์ การเผยแผ่พระพุทธศาสนา การสาธารณูปการ และสาธารณสงเคราะห์ ให้ดำเนินไปด้วยดี
 วินิจฉัยการลงนิคหกรรม วินิจฉัยข้ออุทธรณ์คำสั่ง หรือคำวินิจฉัยชั้นภาค หรือมีอำนาจหน้าที่ในกรณีที่ได้รับมอบหมายอย่างอื่นจากมหาเถรสมาคม
 แก้ไขข้อขัดข้องของเจ้าคณะภาคให้เป็นไปโดยชอบ
 ควบคุมบังคับบัญชาเจ้าคณะและเจ้าอาวาส ตลอดถึงพระภิกษุสามเณรผู้อยู่ในบังคับบัญชา หรืออยู่ในเขตปกครองของตน และชี้แจงแนะนำการปฏิบัติหน้าที่ของผู้อยู่ในบังคับบัญชาให้เป็นไปโดยความเรียบร้อย

 รายนามเจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต 
คณะธรรมยุตยุคแรกยังรวมอยู่กับคณะสงฆ์ดั้งเดิม เพิ่งได้รับอำนาจในการปกครองตนเองในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และมีพระเถระดำรงตำแหน่งเจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุตสืบมา ดังนี้ประวัติคณะธรรมยุต, กรุงเทพฯ:มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2547, หน้า 313-42
 ลำดับ  รูป  รายพระนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ  สถิต ณ 1  100px  สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์  พ.ศ. 2394  พ.ศ. 2435  วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร 2  100px  สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส  พ.ศ. 2436  พ.ศ. 2464  3  100px  สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระชินวรวิสุทธิเทวารยวงศ์  พ.ศ. 2465  พ.ศ. 2471  วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร 4  100px  สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์  พ.ศ. 2471  พ.ศ. 2501  วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร 5  frameless|141x141px สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (จวน อุฏฺฐายี)  พ.ศ. 2501  พ.ศ. 2514  วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร 6  100px  สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ  พ.ศ. 2515  พ.ศ. 2531  วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร 7  100px  สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร  พ.ศ. 2532  พ.ศ. 2556  วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร 8  100px  สมเด็จพระวันรัต (จุนท์ พฺรหฺมคุตฺโต)  พ.ศ. 2558  พ.ศ. 2560 9  100px  สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร)  พ.ศ. 2560 ปัจจุบัน วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร

 อ้างอิง