พระจันทรโคจรคุณ (ยิ้ม จนฺทรํสี)

พระจันทรโคจรคุณ (ยิ้ม จนฺทรํสี) เป็นพระราชาคณะฝ่ายธรรมยุติกนิกาย เจ้าอาวาสรูปแรกของวัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร

 ประวัติ 
พระจันทรโคจรคุณ เกิดเมื่อวันอังคารขึ้น 8 ค่ำ เดือน 12 ปีมะเส็ง ตรงกับวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2352 ชาติภูมิอยู่สามเสน เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร โยมบิดาชื่อมา โยมมารดาชื่อคงจดหมายเหตุวัดมกุฏกษัตริยาราม, หน้า 64

ต่อมาในเดือน 7 พ.ศ. 2373 ได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุที่วัดราชาธิวาส พระสุเมธมุนี (ซาย พุทฺธวํโส) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อทรงพระผนวชเป็นพระกรรมวาจาจารย์ จากนั้นได้ศึกษาภาษาบาลีจนแปลได้ แต่ไม่ได้เข้าสอบ ต่อมาได้ติดตามพระอริยมุนี (ทับ พุทฺธสิริ) ย้ายไปอยู่วัดโสมนัสราชวรวิหาร จนถึงปี พ.ศ. 2402 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตั้งเป็นพระราชาคณะอยู่วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร

เมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตั้งวัดมกุฏกษัตริยารามแล้วเสร็จ ได้ทรงโปรดให้แห่พระจันทรโคจรคุณจากวัดบวรนิเวศวิหารมาเป็นเจ้าอาวาสรูปแรก ในวันศุกร์ ขึ้น 7 ค่ำ เดือน 8 ตรงกับวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2411 ท่านได้ปกครองวัดนี้จนถึงแก่มรณภาพ

 อุปนิสัย 
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้ศึกษาข้อวัตรปฏิบัติอยู่กับพระจันทรโคจรคุณนานถึง 2 ปี 2 เดือน ได้ตรัสเล่าว่าท่านเป็นพระผู้เคร่งครัดในพระวินัย สมถะ  เยือกเย็นพระประวัติตรัสเล่า, หน้า 58 เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ไม่ถือตัวว่าเป็นผู้ใหญ่แม้เมื่ออยู่กับผู้น้อย พูดน้อย ไม่พูดเสียดสีเพ้อเจ้อ ไม่แสดงอาการโกรธเคืองใคร มีสติมากพระประวัติตรัสเล่า, หน้า 68

 สมณศักดิ์ 
 เป็นพระปลัด ฐานานุกรมในพระอริยมุนี (ทับ พุทฺธสิริ)
 พ.ศ. 2398 เป็นพระครูสัญญาบัตรที่ พระครูจันทรโคจรคุณ
 พ.ศ. 2402 เป็นพระราชาคณะที่ พระจันทรโคจรคุณ

 มรณภาพ 
พระจันทรโคจรคุณ ถึงแก่มรณภาพในคืนวันจันทร์ แรม 12 ค่ำ เดือน 10 ตรงกับวันที่ 9 ตุลาคม พ.ศ. 2425 ตอนที่ท่านมรณภาพนั้นเทียนและโคมไฟที่จุดอยู่ต่างดับลงพร้อมกันทั้งที่ไม่มีลมพัด เมื่อภิกษุสามเณรช่วยกันจุดไฟขึ้นใหม่จึงพบว่าท่านมรณภาพแล้วจดหมายเหตุวัดมกุฏกษัตริยาราม, หน้า 71

 ศิษย์ที่สำคัญ 
 สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เขียว จนฺทสิริ) วัดราชาธิวาสราชวรวิหาร
 พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระอรุณนิภาคุณากร วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร
 พระพรหมมุนี (แฟง กิตฺติสาโร) วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร
 สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร
 หม่อมเจ้าเพิ่ม ลดาวัลย์

 อ้างอิง 
เชิงอรรถ

บรรณานุกรม



หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย
หมวดหมู่:พระราชาคณะชั้นสามัญ
หมวดหมู่:เจ้าอาวาสวัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตดุสิต