ท่าอากาศยานนานาชาติตริภูวัน

ท่าอากาศยานนานาชาติตริภูวัน (, , ) เป็นท่าอากาศยานนานาชาติในเขตกรุงกาฐมาณฑุ ประเทศเนปาล ตั้งอยู่ในหุบเขากาฐมาณฑุ ห่างจากใจกลางนครประมาณ 6 กิโลเมตร เป็นท่าอากาศยานนานาชาติเพียงแห่งเดียวในเนปาล เริ่มต้นใช้งานในปี ค.ศ. 1949 ในฐานะสนามบินเล็ก และได้ทำพิธีเปิดทางการในปี ค.ศ. 1955 โดยสมเด็จพระเจ้ามเหนทระแห่งเนปาล และได้รับการตั้งชื่อ "ตริภูวัน" มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1964 แต่เดิมมีรันเวย์เป็นหญ้า และได้เปลี่ยนมาเป็นคอนกรีตในปี ค.ศ. 1957 เครื่องบินไอพ่นลงจอดที่นี่ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1967

ท่าอากาศยานมีอาคารผู้โดยสารในประเทศกับระหว่างประเทศอย่างละ 1 แห่ง ในปัจจุบัน มีเที่ยวบินระหว่างประเทศ 30 เที่ยวบินลงจอดที่นี่ รวมถึงการบินไทยด้วย ต่อมาในปี ค.ศ. 2001 สายการบินรอยัลเนปาลแอร์ไลน์ ได้ยกเลิกเที่ยวบินไปลอนดอนกับแฟรงค์เฟิร์ต ทำให้ไม่มีเที่ยวบินระหว่างเนปาลกับสหภาพยุโรปอีก อย่างไรก็ตาม สายการบินเตอร์กิชแอร์ไลน์ ยังคงให้บริการเที่ยวบินจากอิสตันบูลมายังกาฐมาณฑุ

 ประวัติ 
เดิมชื่อว่า ท่าอากาศยาน Gauchaur ซึ่งตั้งชื่อตามพื้นที่บริเวณนั้น การบินครั้งแรกเริ่มขึ้นในปี ค.ศ. 1949 โดยเป็นการลงจอดของเครื่องบินบีชคราฟต์โบนันซาของเอกอัครราชทูตอินเดีย เที่ยวบินตามฤดูกาลเที่ยวแรกบินระหว่าง Gauchaur กับโกลกาตา โดยเครื่องบินดักลาส ดีซี-3 ในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1950

ในปี ค.ศ. 1955 ท่าอากาศยานได้ทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการโดยสมเด็จพระเจ้ามเหนทระแห่งเนปาล และได้เปลี่ยนชื่อมาเป็น ท่าอากาศยานตริภูวัน เพื่อเป็นการรำลึกถึงสมเด็จพระเจ้าตริภูวันแห่งเนปาล และได้เปลี่ยนชื่ออีกครั้งเป็น ท่าอากาศยานนานาชาติตริภูวัน ในปี ค.ศ. 1964 รันเวย์ได้เปลี่ยนมาเป็นผิวคอนกรีตในปี ค.ศ. 1957 และได้ขยายจาก  เป็น  ในปี ค.ศ. 1967 และขยายเพิ่มขึ้นเป็น  ในปี ค.ศ. 1975

เครื่องบินพาณิชย์ลำแรกที่ลงจอดคือ ลุฟต์ฮันซา โบอิง 707 ลงจอดในปี ค.ศ. 1967 ส่วนสายการบินรอยัลเนปาลแอร์ไลน์ ก็ให้บริการเที่ยวบินครั้งแรกในปี ค.ศ. 1972 โดยเครื่องบินโบอิง 727

ต่อมาในปี ค.ศ. 2001 สายการบินรอยัลเนปาลแอร์ไลน์ ได้ยกเลิกเที่ยวบินไปลอนดอนกับแฟรงก์เฟิร์ต ทำให้ไม่มีเที่ยวบินระหว่างเนปาลกับสหภาพยุโรปอีก อย่างไรก็ตาม สายการบินเตอร์กิชแอร์ไลน์ ยังคงให้บริการเที่ยวบินจากอิสตันบูลมายังกาฐมาณฑุ

 สิ่งอำนวยความสะดวก 
ท่าอากาศยานมีรันเวย์คอนกรีตยาว  ทิศทาง 02/20 แต่ไม่มีระบบตรวจจับเครื่องบิน มีอาคารผู้โดยสารภายในและระหว่างประเทศอย่างละ 1 แห่ง นอกจากนี้ยังมีอาคารสำหรับบุคคลสำคัญ และยังมีที่จอดเครื่องบินของหน่วยบริการกองทัพอากาศเนปาลอีกด้วย

โรงแรม Radisson สาขากาฐมาณฑุ ให้บริการที่พักสำหรับผู้โดยสารชั้นหนึ่งและชั้นธุรกิจ ของสายการบินบางส่วน รวมถึงการบินไทยด้วย

 ระบบขนส่งสาธารณะ 
จากท่าอากาศยาน ต้องนั่งรถโดยสารประจำทางเพื่อเข้าไปยังกรุงกาฐมาณฑุ และเมือง Patan ซึ่งจะจอดอยู่ด้านหน้าอาคารผู้โดยสารระหว่างประเทศ

 สายการบิน 

 อุบัติเหตุและอุบัติการณ์ 
 10 พฤษภาคม ค.ศ. 1973: เครื่องบินการบินไทย เที่ยวบินที่ 311 (พ.ศ. 2516) ไถลออกจากลู่วิ่งขณะลงจอด เครื่องบินชนคนที่สนามบินเสียชีวิต 1 รายจากผู้โดยสารจำนวน 100 คน ลูกเรือ 10 คน
 31 กรกฎาคม ค.ศ. 1992: การบินไทย เที่ยวบินที่ 311 ประสบอุบัติเหตุชนเทือกเขาหิมาลัยขณะกำลังลดระดับ เตรียมร่อนลงจอด ผู้โดยสารจำนวน 99 คน และลูกเรือ 14 คน เสียชีวิตทั้งหมด ภายหลังอุบัติเหตุ การบินไทยได้เปลี่ยนรหัสของเที่ยวบิน กรุงเทพ-กาฐมาณฑุ เป็น TG319/320 ใช้เครื่องโบอิง 777-200ER
 28 กันยายน ค.ศ. 1992: ปากีสถานแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 268 ประสบอุบัติเหตุชนภูเขา เสียชีวิตทั้งหมด
 17 มกราคม ค.ศ. 1995: รอยัลเนปาลแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 133 มุ่งหน้าสู่ Rumjatar เกิดอุบัติเหตุออกทางวิ่ง ผู้โดยสารและลูกเรือ 1 คน ได้รับบาดเจ็บAviation Safety Network . Retrieved 18 November 2006.
 7 กรกฎาคม ค.ศ. 1999: สายการบินลุฟต์ฮันซาคาร์โก ประสบอุบัติเหตุชนภูเขาที่ความสูง 7,550 ฟุต  ลูกเรือ 5 คน เสียชีวิตทั้งหมดASN Aircraft accident Boeing 727-243F VT-LCI Kathmandu
 5 กันยายน ค.ศ. 1999: นีคอนแอร์ เที่ยวบินที่ 128 จาก Pokhara ประสบอุบัติเหตุชนภูเขาขณะกำลังลดระดับ และตกลงไปในป่าทางตะวันตกของกาฐมาณฑุ ผู้โดยสารจำนวน 10 คน และลูกเรือ 5 คน เสียชีวิตทั้งหมดAviation Safety Network . Retrieved 18 November 2006.
 26 ธันวาคม ค.ศ. 1999: อินเดียนแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 814 ถูกโจรกรรมขณะบิน ทำให้ทางท่าอากาศยานต้องหมั่นตรวจสอบความปลอดภัยมากขึ้น
 24 ธันวาคม ค.ศ. 2008: เครื่องบินเนปาลแอร์ไลน์ ไถลออกนอกทางวิ่งขณะเตรียมยกระดับThe Aviation Herald. Retrieved 26 ธันวาคม ค.ศ. 2008.
 24 สิงหาคม ค.ศ. 2010: Agni Air เที่ยวบินที่ 101 ประสบอุบัติเหตุชนภูเขาขณะที่ฝนตกหนักมาก ผู้โดยสารจำนวน 11 คน และลูกเรือ 3 คน เสียชีวิตทั้งหมด ส่วนเครื่องบิน ตกลงไปในหมู่บ้านทางตอนใต้ ห่างจากกาฐมาณฑุ 
 15 ธันวาคม ค.ศ. 2010: Tara Air สูญเสียการติดต่อขณะอยู่ห่างจากกาฐมาณฑุ  และได้ประสบอุบัติเหตุชนภูเขา ผู้โดยสารจำนวน 19 คน และลูกเรือ 3 คน เสียชีวิตทั้งหมด
 25 กันยายน ค.ศ. 2011: บุดด้าแอร์ เที่ยวบินที่ 103 ประสบอุบัติเหตุ เนื่องจากสูญเสียวิสัยทัศน์ในการมองเห็น ผู้โดยสารจำนวน 16 คน และลูกเรือ 3 คน เสียชีวิตทั้งหมด
 28 กันยายน ค.ศ. 2012: สีดาแอร์ เที่ยวบินที่ 601 ประสบอุบัติเหตุหลังจากยกระดับ ผู้โดยสารจำนวน 16 คน และลูกเรือ 3 คน เสียชีวิตทั้งหมด
 21 มีนาคม ค.ศ. 2014: มาเลเซียแอร์ไลน์ วิ่งชนฝูงเป็ด มีเป็ดตาย 10 ตัว แต่ไม่มีผู้โดยสารได้รับบาดเจ็บแต่อย่างใด
 4 มีนาคม ค.ศ. 2015: เตอร์กิชแอร์ไลน์ ไถลออกนอกทางวิ่งขณะลงจอด เนื่องจากวิสัยทัศน์ที่ไม่ค่อยดี ทำให้ไถลลงพื้นหญ้า ทางท่าอากาศยานจึงจำเป็นต้องปิดให้บริการเที่ยวบินระหว่างประเทศชั่วคราว ไม่มีผู้โดยสารได้รับบาดเจ็บ
 4 มีนาคม ค.ศ. 2015: เตอร์กิชแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ TK726 เครื่องบินไถลออกนอกรันเวย์ ไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บ แต่ตัวเครื่องบินได้รับความเสียหาย 
 25 เมษายน ค.ศ. 2015: เนื่องจากเกิดแผ่นดินไหวในประเทศเนปาล ทำให้ท่าอากาศยานปิดทำการชั่วคราว
10 กันยายน ค.ศ. 2025 : ปิดท่าอากาศยานหนึ่งวันเนื่องจากการประท้วงเจนซีในประเทศเนปาล พ.ศ. 2568 ซึ่งมีผู้เสียชีวิตรวม 73 รายNepal mourns the 73 killed in anti-corruption protests

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อท่าอากาศยานในประเทศเนปาล

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 ท่าอากาศยานนานาชาติตริภูวัน, official site




ต
หมวดหมู่:กาฐมาณฑุ