การรู้เอง

ภาพแสดงหน้าที่ต่าง ๆ ของสมองตามหลักวิทยาศาสตร์เทียมของศาสตร์ phrenology
ซึ่งเป็นศาสตร์แรก ๆ ที่ศึกษาความสัมพันธ์ของหน้าที่ของจิตใจ กับส่วนเฉพาะต่าง ๆ ของสมอง
การรู้เอง หรือ อัชฌัตติกญาณ  "ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑", ให้ความหมายของ intuition ว่า "อัชฌัตติกญาณ, การรู้เอง, สหัชญาณ"
 แต่ "พจนานุกรมอิเล็กทรอนิกส์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2552" ให้ความหมายของ "สหัช-" ว่า "ที่มีมาแต่กำเนิด" ซึ่งอาจจะตรงกับคำว่า "สัญชาตญาณ" ซึ่งแปลว่า "ความรู้ที่มีมาแต่กำเนิดของคนและสัตว์" ซึ่งผิดจากความหมายที่ให้กับคำว่า "intuition" ในบทความวิกิอังกฤษ
 และ "พจนานุกรมอิเล็กทรอนิกส์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2552" ให้ความหมายของ "อัชฌัตติก-" ว่า "ภายใน, เฉพาะตัว, ส่วนตัว, เช่น อัชฌัตติกปัญญา" ที่แม้ไม่ผิดจากความหมาย แต่ก็ยังไม่ตรงกับความหมาย
 (ผู้แปล) คำแปลว่า "การรู้เอง" ดูเหมือนจะใกล้เคียงกับความหมายของคำมากที่สุด
()
เป็นปรากฏการณ์ของใจ เป็นความสามารถในการได้ความรู้ โดยไม่ต้องอาศัยการอนุมานหรือการคิดโดยเหตุผล
คำภาษาอังกฤษว่า intuition มาจากคำกริยาภาษาละตินว่า intueri ซึ่งแปลว่า "พิจารณา" หรือมาจากคำอังกฤษสมัยกลางว่า "intuit" ซึ่งแปลว่า "พิจารณา, สังเกตอย่างพินิจพิเคราะห์"
มีการตีความหมายของคำต่าง ๆ กัน เริ่มตั้งแต่ เป็นความเข้าใจแบบชั่วแวบเกี่ยวกับความรู้
จนถึง เป็นเพียงหน้าที่อย่างหนึ่งของใจ
แต่ว่า เป็นกระบวนการรับรู้ที่ผู้รู้จะไม่สามารถเข้าถึงได้ว่า ทำไมจึงเกิดขึ้น หรือว่า เกิดขึ้นได้อย่างไร ที่ไม่เหมือนกับความคิดโดยเหตุผล

การรู้เองเป็นประเด็นอภิปรายในศาสตร์ต่าง ๆ ตั้งแต่ปรัชญาโบราณไปจนถึงจิตวิทยาปัจจุบัน เป็นประเด็นความสนใจในศาสนา (รวมทั้งฮินดู พุทธ และอิสลาม) ในคุยหลัทธิ และในวรรณกรรมต่าง ๆ 
และมักจะเข้าใจผิดหรือตีความผิดว่า เป็นสัญชาตญาณ เป็นความจริง เป็นความเชื่อ เป็นความหมายของชีวิต หรือเรื่องอื่น ๆ
และมักจะนิยมสัมพันธ์สมองซีกขวากับกระบวนการรู้เองต่าง ๆ เช่นอารมณ์ศิลป์และความคิดสร้างสรรค์แบบอื่น ๆ 

มีนักวิทยาศาสตร์ที่คิดว่า การรู้เองสัมพันธ์กับความก้าวหน้าและการค้นพบใหม่ ๆ ทางวิทยาศาสตร์
มีการตั้งชื่อยอดเขาในหมู่เกาะเซาท์เชตแลนด์ (South Shetland Islands) ในทวีปแอนตาร์กติกา ว่า Intuition Peak เพื่อยกย่องบทบาทของการรู้เองทางวิทยาศาสตร์ (scientific intuition) ในความก้าวหน้าของความรู้ในหมู่มนุษย์

 ดูเพิ่ม 
 สามัญสำนึก
 ประชาน
 เดฌา-วูว์
 สัญชาตญาณ

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 หนังสือ
 {{cite book |last = Chauran |first = Alexandra |title = So You Want To Be a Psychic Intuitive |url = https://archive.org/details/soyouwanttobepsy0000chau |publisher = Llewellyn Worldwide |year = 2012 |isbn = 0-7387-3065-3 }}
 Chopra, Deepak; Orloff, Judith. The Power of Intuition. Hay House, 2005. (Audio) ISBN 978-1-4019-0622-1
 Davis, Elizabeth. Women's Intuition. Celestial Arts, 1989. ISBN 978-0-89087-572-8
 Fradet, Pierre-Alexandre, Derrida-Bergson. Sur l'immédiateté, Hermann, Paris, coll. "Hermann Philosophie", 2014. ISBN 9782705688318
 Hoeflich, Christine. What Everyone Believed: A Memoir of Intuition and Awakening. Between Worlds Publishing, 2008. ISBN 978-0-9796589-0-7
 Levin, Michal. Spiritual Intelligence: Awakening the Power of Your Spirituality and Intuition. Hodder & Stoughton, 2000. ISBN 978-0-340-73394-3
 Mayer, Elizabeth Lloyd. Extraordinary Knowing: Science, Skepticism, and the Inexplicable Powers of the Human Mind. Bantam, 2008. ISBN 978-0-553-38223-5
 McTaggart, Lynn. The Intention Experiment. Free Press, 2008. ISBN 978-0-7432-7696-2
 Saad, Ezechiel. Hasard et Intuition,  French, preface by zen master Jacques Brosse. Ed. Dervy, París, 1991. ISBN 2-85076-438-8
 Schulz, Mona Lisa, and Christriane Northrup. Awakening Intuition. Three Rivers Press, 1999. ISBN 978-0-609-80424-7
 Wilde, Stuart. Intuition. Hay House, 1996. (Audio) ISBN 978-1-4019-0674-0
 Wilde, Stuart. The Sixth Sense: Including the Secrets of the Etheric Subtle Body''. Hay House, 2000. ISBN 978-1-56170-501-6

 เว็บไซต์
 Nobel prize winner Daniel Kahneman on Intuition 
 A scientific research group on intuition 
 Ask Philosophers: Question on Intuition and Rationality

หมวดหมู่:ประชาน
หมวดหมู่:ญาณวิทยาของศาสนา
หมวดหมู่:แนวคิดทางญาณวิทยา
หมวดหมู่:กระบวนการทางจิต