พระยาสิงห์เสนี (สอาด สิงหเสนี)

นายพลตรี พระยาสิงห์เสนี นามเดิม สอาด สกุลสิงหเสนี เป็นขุนนางชาวสยาม ผู้ดำรงตำแหน่งสำคัญหลายตำแหน่ง เช่น องคมนตรี อัครราชทูต เจ้ากรมคลังแสงสรรพาวุธ เป็นต้น

 ประวัติ 
พระยาสิงห์เสนี มีนามเดิมว่าสอาด เกิดเมื่อวันศุกร์ขึ้น 11 ค่ำ เดือน 11 ปีมะแม ตรงกับวันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2402 เป็นบุตรคนที่ 4 ของพระยาเพ็ชรชฎา (ดิศ สิงหเสนี) กับคุณหญิงนุ่ม ถึงปี พ.ศ. 2411 พระอินทรเทพ (ทับ ทรรพนันทน์) ขณะมีบรรดาศักดิ์เป็นหลวงสิทธิ์นายเวร ได้พาไปถวายตัวเป็นมหาดเล็กไล่กาสายสกุลสิงหเสนี, หน้า 141

พ.ศ. 2423 ได้ลาอุปสมบท ณ วัดโสมนัสราชวรวิหาร โดยมีสมเด็จพระวันรัตน์ (ทับ พุทฺธสิริ) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระอรุณนิภาคุณากร และสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เขียว จนฺทสิริ) เป็นคู่พระกรรมวาจาจารย์ บวชอยู่ 9 เดือนจึงลาสิกขาบท แล้วกลับไปรับราชการสายสกุลสิงหเสนี, หน้า 142

เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2426 ย้ายไปดำรงตำแหน่งผู้ช่วยทูตฝ่ายทหารเหล่าทัพประจำกรุงปารีส ต่อมาได้เยือนหลายประเทศและเข้าเฝ้าประมุขรัฐหลายท่าน เช่น สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียในระหว่างพระราชพิธีกาญจนาภิเษก สมเด็จพระเจ้าออสการ์ที่ 2 แห่งสวีเดน ประธานาธิบดีโกรเวอร์ คลีฟแลนด์ และจักรพรรดิเมจิสายสกุลสิงหเสนี, หน้า 143

เมื่อกลับมารับราชการในสยาม ท่านได้รับแต่งตั้งเป็นข้าหลวงเทศาภิบาลมณฑลนครราชสีมา ได้ถวายบังคมลาไปรับราชการในวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2437

วันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2439 ได้รับแต่งตั้งเป็นองคมนตรีราชกิจจานุเบกษา, ตั้งองคมนตรี, เล่ม 12, ตอน 41, 12 มกราคม ณ.ศ. 114, หน้า 386 พ.ศ. 2442-2445 ไปดำรงตำแหน่งอัครราชทูตประจำกรุงลอนดอน พ.ศ. 2443-พ.ศ. 2444 เป็นอัครราชทูตประจำกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. แล้วกลับสยามในปี พ.ศ. 2445 

ในปี พ.ศ. 2446 ได้ดำรงตำแหน่งปลัดทูลฉลองกระทรวงกลาโหม เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคต ท่านได้เข้าพิธีถือน้ำและรับแต่งตั้งเป็นองคมนตรี ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2453ราชกิจจานุเบกษา, บัญชีพระนามและนามองคมนตรี ที่พระราชทานสัญญาบัตรแล้ว, เล่ม 27, ตอน 0 ง, 1 มกราคม ร.ศ. 129, หน้า 2,273-4 พ.ศ. 2453 เป็นเจ้ากรมคลังแสงสรรพาวุธ และในปี พ.ศ. 2455 เป็นผู้ช่วยสมุหราชองครักษ์ ถึง พ.ศ. 2456 จึงเกษียณจากราชการ

 ลำดับบรรดาศักดิ์ 
 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2430 ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็น หลวงสาสตราธิกรณฤทธิ์ ถือศักดินา 800 พระราชทานสัญญาบัตร 
 5 กันยายน พ.ศ. 2434 เลื่อนเป็น พระประสิทธิ์ศัลการ ถือศักดินา 1000 พระราชทานสัญญาบัตร 
 4 เมษายน พ.ศ. 2437 เลื่อนเป็น พระยาประสิทธิ์ศัลการ ถือศักดินา 1,500ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตร, เล่ม 11, ตอน 3, 15 เมษายน ร.ศ. 113, หน้า 21
 2 มกราคม พ.ศ. 2460 เลื่อนเป็น พระยาสิงห์เสนี ศรีสยาเมนทรสวามิภักดิ์ ถือศักดินา 1,500ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตร์บรรดาศักดิ์, เล่ม 34, ตอน , 10 กุมภาพันธ์ 2460, หน้า 3327

 ยศ 
 16 มิถุนายน พ.ศ. 2432 พันตรี พระราชทานสัญญาบัตร์ 

 ตำแหน่ง 
 11 ตุลาคม 2455 – ราชองครักษ์เวรแจ้งความกระทรวงกลาโหม เรื่อง ตั้งราชองครักษ์เวร
 6 กุมภาพันธ์ 2455 – ผู้ช่วยสมุหราชองครักษ์แจ้งความกระทรวงกลาโหม เรื่อง ย้ายตำแหน่งหน้าที่ราชการ
 11 มกราคม 2456 – ออกจากประจำการแจ้งความกระทรวงกลาโหม

 ครอบครัว 
พระยาสิงห์เสนี มีบุตรธิดา 3 คนกับคุณหญิงหงษ์ สิงหเสนี (ธิดาของพระยาประชาชีพบริบาล (เหม สิงหเสนี) กับคุณหญิงเกด) ได้แก่
 พระยานครราชเสนี (สหัด สิงหเสนี)
 คุณหญิงเนื่อง บุรีนวราษฐ์ ภริยาพระยาบุรีนวราษฐ์ (ชวน สิงหเสนี)
 นางสาวสนิท สิงหเสนี (หม่อมสนิท กาญจนวิชัย ณ อยุธยา) หม่อมในหม่อมเจ้ารัตโนภาษ กาญจนวิชัย พระโอรสในพระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นชาญไชยบวรยศ

และมีบุตรธิดากับอนุภรรยาอีกหลายคน ได้แก่
 หลวงศรีสิงหนาท (วาด สิงหเสนี)
 หลวงวิเศษพจนการ (เตี้ยม สิงหเสนี)
 นายนิน สิงหเสนี
 นายโชติ สิงหเสนี
 เด็กหญิงสุภาพ สิงหเสนี
 เด็กหญิงปิ๋ว สิงหเสนี

 อนิจกรรม 
พระยาสิงห์เสนี ป่วยด้วยโรคไข้หวัดใหญ่และปอดอักเสบมาตั้งแต่วันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2474 นายแพทย์ หลวงประกิตเวชศักดิ์ และนายแพทย์ พระสุนทโรสถ จากโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ช่วยกันรักษา แต่อาการยังทรุดลงเนื่องจากท่านชราภาพสายสกุลสิงหเสนี, หน้า 150 จนถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2474 ได้รับพระราชทานโกศโถประกอบศพ ชั้นรองโกศ 2 ชั้น ฉัตรเบญจาตั้ง 4 คัน เป็นเกียรติยศราชกิจจานุเบกษา, ข่าวตาย, เล่ม 48, ตอน ง, 28 กุมภาพันธ์ 2474, หน้า 2447-8 และได้รับพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2475 เวลา 17:30 น. ณ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

 เกียรติยศ 
 เครื่องยศ 
 ได้รับพระราชทานเครื่องยศ ดังนี้
 โต๊ะทอง
 กาทอง
 พานทองคำราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเครื่องยศ, เล่ม ๑๒ ตอนที่ ๔๑ หน้า ๒๘๕, ๑๒ มกราคม ๑๑๔
 คนโฑทองคำ
 กระโถนทองคำ

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
 ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งสยามและต่างประเทศ ดังนี้

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์สยาม 
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญดุษฎีมาลา, เล่ม ๑๔ ตอนที่ ๔๒ หน้า ๗๓๑, ๑๖ มกราคม ๑๑๖
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๓๐ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๙๖๓, ๓๐ พฤศจิกายน ๒๔๕๖
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๒๗ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๔๐๓, ๑๐ มกราคม ๑๒๗
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลปัจจุบัน, เล่ม ๒๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๒๕๓, ๑๔ มกราคม ๑๓๐
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญปราบฮ่อ, เล่ม ๑๕ ตอนที่ ๒๖ หน้า ๒๘๒, ๒๕ กันยายน ๑๑๗
ราชกิจจานุเบกษา, นายทหารที่ได้รับพระราชทานเหรียญจักรมาลาในศก ๑๑๓, เล่ม ๑๑ ตอนที่ ๔๖ หน้า ๓๙๒, ๑๐ กุมภาพันธ์ ๑๑๓

ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญราชินี, เล่ม ๑๕ ตอนที่ ๒๖ หน้า ๒๘๓, ๒๕ กันยายน ๑๑๗

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ 
  : 
 พ.ศ. 2430 – 80px เหรียญกาญจนาภิเษกสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย
 พ.ศ. 2445 – 80px เหรียญราชาภิเษกสมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานพระบรมราชานุญาตเหรียญต่างประเทศ, เล่ม ๑๙ ตอนที่ ๔๘ หน้า ๙๑๙, ๑๕ กุมภาพันธ์ ๑๒๑
  :
 พ.ศ. 2430 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อาทิตย์อุทัย ชั้นที่ 5ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานพระบรมราชานุญาตตราต่างประเทศ, เล่ม ๔ ตอนที่ ๓๑ หน้า ๒๔๘, ๑๕ พฤศจิกายน ๑๐๖
  :
 พ.ศ. 2430 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์วาซา ชั้นที่ 5
  :
 พ.ศ. 2432 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 5ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานพระบรมราชานุญาตเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ, เล่ม ๖ ตอนที่ ๕๒ หน้า ๔๕๑, ๓๐ มีนาคม ๑๐๘
  :
 พ.ศ. 2444 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา ชั้นที่ 1ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานพระบรมราชานุญาตเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ, เล่ม ๑๘ ตอนที่ ๔๐ หน้า ๗๘๖, ๕ มกราคม ๑๒๐

 อ้างอิง 
เชิงอรรถ

บรรณานุกรม

  [พิมพ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ นายพลตรี พระยาสิงหเสนี (สอาด สิงหเสนี)]
  [วัดเทพลีลา พิมพ์เป็นบรรณาการในงานพระราชทานเพลิงศพนางสาวจวงจันทร์ สิงหเสนี]

หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นพระยา
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 5
หมวดหมู่:องคมนตรีในรัชกาลที่ 6
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:ปลัดกระทรวงกลาโหมไทย
หมวดหมู่:เอกอัครราชทูตไทยประจำสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:เอกอัครราชทูตไทยประจำสหรัฐอเมริกา
หมวดหมู่:สกุลสิงหเสนี
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ว.ป.ร.3
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ออเรนจ์-นัสเซา
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคปอด
หมวดหมู่:พลตรี