อุปกรณ์ไวน์

อุปกรณ์ไวน์ หรือ Wine Accessories คือ อุปกรณ์ที่ใช้ในการเก็บรักษา เปิดขวด หรือเสิร์ฟไวน์ รวมถึงเครื่องมือเสริมต่าง ๆ เช่น แก้วไวน์ ที่เปิดขวดไวน์ ดีแคนเตอร์ ปากรินไวน์ และชั้นวางไวน์ อุปกรณ์เหล่านี้ช่วยให้การดื่มไวน์ได้รสชาติและกลิ่นที่เหมาะสม รวมถึงช่วยยืดอายุไวน์หลังเปิดขวด

เหตุผลที่ต้องใช้อุปกรณ์ไวน์ เกิดจากความจำเป็นในการรักษาคุณภาพของไวน์ให้คงรสชาติและกลิ่นตามที่ผู้ผลิตตั้งใจไว้ โดยอุปกรณ์ไวน์ต่าง ๆ ช่วยควบคุมอุณหภูมิ เพิ่มการสัมผัสอากาศในระดับที่เหมาะสม ลดความเสี่ยงของการเกิดออกซิเดชั่นหลังเปิดขวด และทำให้การรินหรือเสิร์ฟเป็นไปอย่างถูกต้อง และยืดอายุในการรักษาสภาพไวน์ได้ยาวนานขึ้น

 อุปกรณ์ไวน์ 

 อุปกรณ์สำหรับเก็บไวน์ 
 ตู้เก็บไวน์: ควบคุมอุณหภูมิและความชื้น  เหมาะสำหรับเก็บไวน์ระยะยาว
 ชั้นวางไวน์: จัดเก็บขวดไวน์  ประหยัดพื้นที่
 ที่เก็บขวดไวน์: วางขวดไวน์  ใช้งานสะดวก
 ถุงเก็บไวน์: พกพาสะดวก  เหมาะสำหรับไวน์ที่เปิดแล้ว

 อุปกรณ์สำหรับเสิร์ฟไวน์ 
 ที่เปิดขวดไวน์: เปิดขวดไวน์  ใช้งานง่าย
 จุกรินไวน์: รินไวน์  ควบคุมปริมาณ  ป้องกันไวน์หก
 เหยือกไวน์: เทไวน์จากขวดใหญ่  สะดวก  รวดเร็ว
 ที่ระบายไวน์:  เพิ่มอากาศสัมผัสกับไวน์   ช่วยให้ไวน์มีรสชาติดีขึ้น
 อุณหภูมิไวน์:  ควบคุมอุณหภูมิไวน์  เหมาะกับไวน์แต่ละประเภท
 แก้วไวน์:  มีหลายทรง  เหมาะกับไวน์แต่ละประเภท

 อุปกรณ์สำหรับดื่มไวน์ 
 ที่เปิดขวดไวน์: เปิดขวดไวน์  ใช้งานง่าย
 ตัวกรองไวน์:  กรองตะกอนไวน์  ดื่มได้สะดวก
 ที่ปิดขวดไวน์:  ปิดขวดไวน์  เก็บไว้ดื่มต่อ
 ที่เก็บจุกไวน์:  เก็บจุกไวน์   ใช้งานสะดวก

 การเลือกอุปกรณ์ไวน์ 
 พิจารณาประเภทของไวน์ที่ดื่ม
 พิจารณาการใช้งาน
 เลือกวัสดุที่มีคุณภาพ
 เลือกขนาดที่เหมาะสม
 เลือกราคาที่เหมาะกับงบประมาณ

 การดูแลรักษาอุปกรณ์ไวน์ 
 ล้างทำความสะอาดหลังใช้งาน
 เก็บให้แห้ง
 เก็บในอุณหภูมิที่เหมาะสม
 หลีกเลี่ยงแสงแดด

 แก้วไวน์ 
แก้วไวน์คือชนิดของเครื่องแก้วที่มีก้านเรียวสำหรับจับ ไม่มีหู เช่น แก้วไวน์ แก้วบรั่นดี แก้วแชมเปญ โดยเครื่องแก้วจำพวกนี้ใช้ดื่มและดมกลิ่นจากการดื่มไวน์ โดยเฉพาะแก้วไวน์ การออกแบบมีส่วนสำคัญในการดื่มเพื่อทำให้รับรู้รสชาติได้ดีขึ้น

 ที่เปิดขวดไวน์ 
ที่เปิดขวดไวน์ (อังกฤษ: Wine opener หรือ Corkscrew) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับเปิดขวดไวน์ที่ปิดด้วยจุกคอร์ก โดยทั่วไปขวดไวน์จะมีฟอยล์หรือฝาปิดชั้นนอก และอุปกรณ์เปิดไวน์ทำหน้าที่ช่วยดึงจุกออกจากคอขวดอย่างปลอดภัย อุปกรณ์ประเภทนี้มีหลายรูปแบบตั้งแต่อุปกรณ์แบบดั้งเดิมที่ใช้เกลียวหมุนไปจนถึงแบบใช้แรงดันก๊าซ 

อุปกรณ์เปิดขวดไวน์รูปแบบพื้นฐานที่สุดคือคอร์กสกรูแบบมือหมุน ซึ่งมีแกนเกลียวโลหะขันลงไปในจุกคอร์กและใช้แรงงัดตามหลักคานเพื่อนำจุกออก ขณะที่อุปกรณ์ที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายคือแบบมีดพก หรือที่เรียกกันว่า waiter’s corkscrew ซึ่งประกอบด้วยมีดขนาดเล็กสำหรับตัดฟอยล์ และเกลียวพร้อมคานงัดสำหรับดึงจุกคอร์กออกจากขวด

หนึ่งในอุปกรณ์เปิดไวน์ที่มีลักษณะเฉพาะคือ ป๊อบเปอร์ไวน์ (Popper Wine Opener)  ซึ่งใช้เข็มโลหะกลวงแทงผ่านจุกคอร์ก ก่อนปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากตลับก๊าซเข้าไปดันให้จุกหลุดออกจากขวดทันที อย่างไรก็ตาม อุปกรณ์ชนิดนี้มีข้อควรระวังคือไม่เหมาะกับจุกสังเคราะห์ซึ่งอาจทำให้ก๊าซรั่วไหล และตัวขวดไวน์ทั่วไปไม่ได้ออกแบบมาเพื่อทนแรงดันสูง จึงอาจทำให้ขวดแตกหรือเกิดอันตรายได้

นอกจากอุปกรณ์แบบสกรูทั่วไปและแบบใช้แรงดันก๊าซแล้ว ยังมีที่เปิดขวดไวน์อีกหลายชนิด เช่น แบบคันโยก (lever corkscrew) ซึ่งช่วยให้ใช้แรงเปิดน้อยลง รวมถึงอุปกรณ์แบบ “แอฮ-โซ” (Ah-So) ที่ใช้แผ่นโลหะสองชิ้นสอดลงข้างจุกเพื่อนำออกโดยไม่เจาะจุก นิยมใช้กับไวน์เก่าหรือจุกที่เสื่อมสภาพเพื่อลดโอกาสที่จุกจะยุ่ยแตก

 อุปกรณ์ไวน์ที่ทำให้ไวน์มีความเย็น 
อุปกรณ์หนึ่งที่ได้รับความนิยมคือ ที่ใส่ไวน์แบบขวดเดียว (อังกฤษ: Single-bottle Wine Cooler) ซึ่งใช้หลักการแช่เย็นด้วยน้ำแข็งหรือระบบทำความเย็นไฟฟ้า เหมาะสำหรับรักษาอุณหภูมิของไวน์ในอากาศอุ่น โดยเฉพาะสำหรับไวน์ขาว โรเซ่ (Rosé) และสปาร์คลิงไวน์ (Sparkling Wine) ซึ่งมักเสิร์ฟเย็นจัด

อีกประเภทคือ ตู้เย็นไวน์ขนาดใหญ่ (Wine Refrigerator / Wine cooler) ที่สามารถเก็บไวน์จำนวนมาก และควบคุมอุณหภูมิได้หลายโซนตามชนิดของไวน์ ซึ่งช่วยให้ไวน์แต่ละขวดอยู่ในอุณหภูมิที่เหมาะสมสำหรับการเสิร์ฟหรือเก็บระยะยาว

อีกระดับหนึ่งคือ ห้องเก็บไวน์แบบกำแพงสองด้าน หรือห้องเก็บไวน์แบบตู้คอนเทนเนอร์ (wine cellar / underground wine vault) ที่ออกแบบเพื่อควบคุมอุณหภูมิความชื้นและแสงอย่างเข้มงวด เพื่อการเก็บไวน์ในระยะยาวโดยเฉพาะ

 เครื่องหายใจไวน์ (Wine decanters) 
เครื่องหายใจไวน์ (Wine Decanter) คือ อุปกรณ์ไวน์ที่ภาชนะเป็นแก้วที่บริเวณปากแก้วจะเป็นทรงขวด เพื่อที่จะเอาไว้รินไวน์ โดยอุปกรณ์นี้จะแยกตะกอนและเพิ่มอากาศเข้าไปในไวน์ สะดวกสบายต่อการเทและการออกแบบจะออกแบบอย่างสวยงาม โดยดีแคนเตอร์เป็นอุปกรณ์ที่สำคัญเพื่อเอาไว้เสิร์ฟเหล้าเก่า ๆ ที่ส่วนใหญ่จะมีการสะสมของตะกอนโพแทสเซียมไบทาร์เทรต ซี่งเกิดจากอายุของไวน์ โดยเราสามารถนำเอาโพแทสเซียมไบทาร์เทรตออก โดยการเทกรองผ่าน ดีแคนเตอร์ โดยที่ดีแคนเตอร์จะช่วยแยกตะกอนออก เนื่องจากอุปกรณ์ดีแคนเตอร์จะมีรูปร่างกว้างบริเวณก้น จึงทำให้การดักจับการตกตะกอนของไวน์ได้ง่าย โดยดีแคนเตอร์ไวน์ได้มีการประยุกต์ให้มีความสามารถเพิ่มออกซิเจนเข้าไปในไวน์ เพื่อทำให้รสชาติไวน์อร่อย นุ่มนวลขึ้น

 ชั้นวางไวน์  (Wine racks)  
ชั้นวางไวน์ (Wine racks) คือ อุปกรณ์ไวน์ที่เป็นชั้นวางไวน์เอาไว้เก็บไวน์เก่า ๆ ที่มีระยะเวลายาว  โดยชั้นวางไวน์นี้ออกแบบมาสำหรับวางขวดไวน์ทั้งสองด้าน โดยการวางไวน์นี้ต้องขวดไวน์ให้ไวน์ในขวดโดนจุกคอร์กเพื่อป้องการการแห้งขวดจุกคอร์กและป้องกันออกซิเจนเข้าไปที่ทำไวน์มีคุณภาพเสีย ชั้นวางไวน์มีการทำจากหลายวัสดุหลายอย่าง เช่น ไม้ เหล็กและหิน  ชั้นวางไวน์นี้สามารถวางขวดไวน์ได้หลายพันขวด โดยสมัยนี้ได้มีการออกแบบมาเพื่อเป็นเครื่องตกแต่งในบ้านอีกด้วย

 ห่วงคอไวน์ (Wine collar)  
ห่วงคอไวน์ (Wine collar) คือ อุปกรณ์ไวน์ที่วางอยู่ที่คอขวดไวน์ โดยอุปกรณ์นี้จะได้ซับไวน์หลังจากการเทไวน์ไม่ให้หกให้ผ้าปูโด๊ะ หรือที่เคาน์เตอร์บาร์ wine collar มีชื่อเรียกอีกชื่อคือ drip rings หรือ drip collars  

อุปกรณ์นี้มีการออกแบบมาในปี ค.ศ. 1872 โดยนาย ดับบลิว อาร์ มิลเลอร์ เป็นคนออกแบบและได้จดสิทธิบัตรไว้  wine collar ปัจจุบันนี้ได้มีการทำเป็นแหวนพลาสติกและแหวนเงิน 

 อุปกรณ์ปิดขวดไวน์ (Wine stopper)
อุปกรณ์ปิดขวดไวน์ (Wine stopper) คือ อุปกรณ์ไวน์ที่สำคัญที่ใช้ปิดขวดไวน์ก่อนที่จะเข้าตู้เย็น โดยอุปกรณ์นี้จะใช้ต่อเมื่อจุกคอร์กขวดไวน์ที่เปิดมามันแตกหรือไม่สามารถปิดไวน์ได้เหมือนเดิม
โดยที่ที่ปิดขวดไวน์นี้จะมีรูปร่าง ขนาด และวัตถุที่ใช้หลากหลาย ส่วนที่สำคัญของที่อุปกรณ์ที่ปิดขวดไวน์ คือ ที่ปิดขวดไวน์แบบเป็นคอร์ก ที่ปิดขวดไวน์แบบเป็นยาง และ ที่ปิดขวดไวน์แบบเป็นพลาสติก ที่ปิดขวดไวน์ต่าง ๆ เหล่านี้ดู ๆ แล้วมีความแตกต่างกันโดยเฉพาะด้านบน ส่วนของด้านบนสามารถทำจากพลาสติก ไม้ วัสดุที่ดูแล้วมีราคา และคริสตัล ส่วนด้านล่างของอุปกรณ์นี้จะทำจาก วัตถุ 3 อย่างด้วยกัน และอุปกรณ์ปิดขวดไวน์รุ่นใหม่มีการปิดผนึกซีลอีกชั้นให้แน่น ที่ปิดขวดไวน์สามารถซีลเป็นระบบสูญญากาศได้ด้วยการปั๊มมือ (เอาออกซิเจนออกจากขวด) เพื่อที่สามารถขยายอายุของไวน์ให้มีคุณภาพได้นานหลังจากที่เปิดไวน์ทานแล้ว

 สมุดโน้ตที่บันทึกการบริโภคหรือรสชาติไวน์ (Wine journal) 
สมุดโน้ตที่บันทึกการบริโภคหรือรสชาติไวน์ (Wine Journal) คือ สมุดโน้ตที่บันทึกการบริโภคหรือรสชาติไวน์ โดยการทำเป็นแค็ตตาล็อก เพื่อเป็นการเก็บข้อมูลของไวน์แต่ละชนิด ข้อมูลต่าง ๆ ที่บันทึก เช่น ผู้ผลิตไวน์ พื้นที่ที่ผลิต ราคาไวน์ วันที่ผลิต ชื่อของที่เก็บไวน์ อันดับและรสชาติของไวน์, แชมเปญ และเหล้า เพื่อสำหรับเป็นข้อมูลอ้างอิงในอนาคต 
วิธีการเก็บข้อมูลทำอย่างง่าย ๆ ไม่เป็นทางการ โดยวิธีทีทำ คือ การถ่ายรูปของฉลากไวน์ โดยสมัยนี้ทำการถ่ายโดยกล้องดิจิทัลและกล้องมือถือ

 หลอดดูดไวน์ (Wine thief)  
หลอดดูดไวน์ (Wine Thief) คือ อุปกรณ์ไวน์ที่เป็นหลอดแก้ว หรือหลอดพลาสติด ใช้ในขั้นตอนการทำไวน์ โดยหลอดนี้จะมีความยาว 30 -60 เซนติเมตร (12-24 นิ้ว) และอาจจะมีช่วงปลายที่โค้ง หลอดดูดไวน์นี้ใช้นำไวน์จำนวนเล็กน้อยออกจาก ถังไวน์ ขวดแก้วที่ผสมหัวเชื้อไวน์ หรือ ถังหมักไวน์ เพื่อทดสอบรสชาติไวน์

 เครื่องผสมอากาศกับไวน์ (Wine aerator) 
เครื่องผสมอากาศกับไวน์ Wine Aerator คือ อุปกรณ์ไวน์ที่มีลักษณะเป็นขวด สามารถเทไวน์โดยผ่านอุปกรณ์นี้ อุปกรณ์นี้ช่วยทำการผสมอากาศในไวน์ ซึ่งสามารถช่วยเพิ่มออกซิเจน และสามารถเติมอากาศเข้าไปในไวน์ด้วย โดยอุปกรณ์นี้จะช่วยคนไวน์แบบดั้งเดิมและทำให้ไวน์มีกลิ่นไวน์เพื่อทำให้ดื่มดำกับไวน์ได้อร่อยยิ่งขึ้น อุปกรณ์นี้เป็นที่นิยมในสหรัฐอเมริกาก่อนปี ค.ศ. 2007 หลังจากนั้นที่เศรษฐกิจสหรัฐอเมริกาแย่ความนิยมในอุปกรณ์ตัวนี้ก็น้อยลงทำให้ราคาอุปกรณ์ลงตามไปด้วย 

มีลักษณะของ wine aerator มีหลากหลาย และมีหลายวิธีที่จะทำให้ไวน์ผสมกับอากาศ โดยที่เป็นที่นิยมก็นี้มี decanter ที่ติดอยู่บน aerator รวมกัน  อุปกรณ์ไวน์ wine aerator ที่เป็นแบบท่อมีการใช้เพื่อผสมอากาศและกรองตะกอนไวน์ไปในตัวเดียวกัน อุปกรณ์ไวน์ aerator ทำจากพลาสติกหรือแก้วและส่วนด้านบนส่วนใหญ่ทำจากสเตนเลส 

เครื่องผสมไวน์กับอากาศที่เป็นแบบฉีดหลักการทำงาน โดยทำการให้ของเหลวผ่านท่อเล็ก ๆ ทำให้แรงดันมีมากยิ่งขึ้น (The Venturi effect) และในตัวอุปกรณ์จะมีเครื่องมือทางวิศวกรรมทำการผสมไวน์กับอากาศ

 แหล่งอ้างอิง