ปลายาด

ปลายาด หรือ ปลาเวียน () เป็นสกุลของปลาน้ำจืดที่มีขนาดกลางจนถึงขนาดใหญ่ ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) ใช้ชื่อสกุลว่า Tor (/ทอร์/)

มีลำตัวยาวและแบนข้างไม่มากนัก หัวค่อนข้างเล็ก มีหนวดที่ยาว 2 คู่ คู่แรกอยู่ที่ริมปากบน และคู่ที่สองอยู่ที่มุมปาก ปากโค้งเป็นรูปเกือกม้า ริมปากบนและล่างหนาเชื่อมติดต่อกัน ริมปากล่างมีร่องคั่นระหว่างริมปากกับกระดูกขากรรไกรล่าง บางชนิดอาจมีกล้ามเนื้อแบ่งเป็นพู ๆ บนริมปากล่าง และบางชนิดไม่มีพูของกล้ามเนื้อดังกล่าว เกล็ดมีขนาดใหญ่ เส้นข้างลำตัวสมบูรณ์ เยื่อขอบกระดูกแก้มเชื่อมติดกับเอ็นคาง ฟันที่ลำคอรูปร่างเหมือนช้อน มี 3แถว โคนครีบหลังหุ้มด้วยเนื้อที่เป็นเกล็ด มีก้านครีบแขนง 8 หรือ 9 ก้าน ก้านครีบเดี่ยวก้านสุดท้ายเป็นหนามแข็งและขอบเรียบ

ต้นแบบของสกุลนี้มาจาก Cyprinus tor ซึ่ง จอห์น เอ็ดเวิร์ด เกรย์ ได้ยกขึ้นเป็นชื่อสกุล โดยตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Tor hamiltonii ก่อนหน้าสกุล Labeobarbus ของเอ็ดดวร์ด รุพเพิล ซึ่งนักมีนวิทยาหลายท่านได้นำเอาสกุล Labeobarbus ไปตั้งชื่อปลาที่พบในแถบคาบสมุทรอินโดออสเตรเลีย แต่ก็มีบางส่วนที่ใช้สกุลอื่น ปลาในกลุ่มนี้จึงมีชื่อพ้องด้วยกันหลากหลายสมโภชน์ อัคคะทวีวัฒน์, สาระน่ารู้ปลาน้ำจืดไทย เล่ม ๑ หน้า 177 (พ.ศ. 2547) ISBN 974-00-8701-9

พบทั้งหมดประมาณ 20 ชนิด ในทวีปเอเชีย ตามแม่น้ำสายใหญ่ ๆ

ชนิด
 Tor ater T. R. Roberts, 1999
 Tor dongnaiensis H. Đ. Hoàng, H. M. Phạm, J.-D. Durand, N. T. Trần & P. D. Phan, 2015 (Dongnai mahseer) Hoàng Huy Đức, Phạm Hùng Mạnh, Durand, J.-D., Trần Ngân Trọng & Phan Phúc Đình (2015): Mahseers genera Tor and Neolissochilus (Teleostei: Cyprinidae) from southern Vietnam. Zootaxa, 4006 (3): 551-568.
 Tor douronensis (Valenciennes, 1842) (semah)
 Tor hemispinus Y. R. Chen & X. L. Chu, 1985
 Tor khudree (Sykes, 1839) (black mahseer)
 Tor kulkarnii Menon, 1992 (dwarf mahseer)
 Tor laterivittatus W. Zhou & G. H. Cui, 1996
Tor malabaricus Jerdon, 1849 (Malabar mahseer)
 Tor mosal (F. Hamilton, 1822) 
 Tor mekongensis H. Đ. Hoàng, H. M. Phạm, J.-D. Durand, N. T. Trần & P. D. Phan, 2015 (Mekong mahseer) 
 Tor polylepis W. Zhou & G. H. Cui, 1996
 Tor putitora (F. Hamilton, 1822) (Himalayan mahseer)
Tor cf. putitora largest known species of cavefishDan Harries, Thomas Arbenz, Neelesh Dahanukar, Rajeev Raghavan, Mark Tringham, Duwaki Rangad and Graham Proudlove. 2019. The World’s Largest Known Subterranean Fish: A Discovery in Meghalaya (NE India) of A Cave-adapted Fish related to the Golden Mahseer, Tor putitora (Hamilton 1822). Cave & Karst Science. 46(3); 121–126.  (now Neolissochilus pnar)
 Tor remadevii Kurup & Radhakrishnan, 2007 Kurup, B.M. & Radhakrishnan, K.V. (2011): Tor remadevii, a new species of Tor (Gray) from Chinnar Wildlife Sanctuary, Pambar River, Kerala, Southern India. Journal of the Bombay Natural History Society, 107 (3): 227-230. (orange-finned mahseer)
 Tor sinensis H. W. Wu, 1977 (Chinese mahseer)
 Tor tambra (Valenciennes, 1842)
 Tor tambroides (Bleeker, 1854) (Malayan mahseer, empurau)
 Tor tor (F. Hamilton, 1822) (red-finned mahseer)
 Tor yingjiangensis Z. M. Chen & J. X. Yang, 2004

อ้างอิง

หมวดหมู่:วงศ์ปลาตะเพียน
หมวดหมู่:สกุลปลาเวียน