คลองคูเมืองธนบุรีฝั่งตะวันตก

คลองคูเมืองฝั่งตะวันตก เป็นคูคลองที่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชโปรดเกล้าฯ ให้ขุดขึ้นเพื่อใช้ป้องกันอริราชศัตรูซึ่งจะเข้ามาจู่โจมพระนคร ซึ่งขุดไว้ทั้ง 2 ฝั่งคือ คลองคูเมืองฝั่งตะวันออกหรือคลองคูเมืองเดิมในปัจจุบัน และคลองคูเมืองฝั่งตะวันตก โดยขุดแยกจากคลองบางกอกใหญ่ ปัจจุบันคือบริเวณใต้สะพานอนุทินสวัสดิ์ ผ่านวัดโมลีโลกยาราม วัดอรุณราชวราราม วัดเครือวัลย์วรวิหาร ตัดคลองนครบาลหรือคลองวัดอรุณ จากนั้นตรงขึ้นไปตัดกับคลองมอญ ตรงขึ้นไปอีกตัดกับคลองวัดระฆัง ผ่านโรงพยาบาลศิริราช ก่อนไปออกคลองบางกอกน้อยที่บริเวณหน้าโรงรถจักรธนบุรี ใกล้กับวัดอมรินทราราม"สาระน่ารู้กรุงธนบุรี"มูลนิธิอนุรัษ์โบราณสถานในพระราชวังเดิม

ประวัติ
คลองคูเมืองธนบุรีฝั่งตะวันตกนี้ สมเด็จพระเจ้าตากสิน ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ขุดคูเมืองทั้งสองฝั่งของแม่น้ำเจ้าพระยา ขึ้นในปีพ.ศ. 2314 โดยทางฝั่งตะวันตกซึ่งแต่เดิมมีค่ายที่สร้างด้วยไม้ทองหลาง ให้ขุดคูเมืองแล้วนำมูลดินขึ้นถมเพื่อก่อเชิงเทิน ตามหลักฐานในพระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขากล่าวไว้ว่า 
 และรื้ออิฐจากกำแพงค่ายพม่าที่สีกุก บางไทร และโพธิ์สามต้น รวมทั้งกำแพงเก่าเมืองพระประแดง"คลองคูเมืองธนบุรีฝั่งตะวันตก" จดหมายเหตุการอนุรักษ์กรุงรัตนโกสินทร์ ของคณะกรรมการจัดงานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี พุทธศักราช 2525 โดยกองระบบคลอง เสร็จสิ้นเป็นคูเมืองกว้าง 6 เมตร ยาว 4 กิโลเมตร  

สภาพปัจจุบัน
สภาพคลองคูเมืองฝั่งตะวันตกในปัจจุบัน ถือว่าต่างจากคลองคูเมืองฝั่งตะวันออกหรือคลองคูเมืองเดิมอย่างชัดเจน เนื่องจากคลองคูเมืองเดิมมีการปรับปรุงทัศนียภาพเป็นประจำทุกปี ทำให้มีน้ำใสสะอาดและมีบรรยากาศริมคลองร่มรื่นและสวยงาม ส่วนคลองคูเมืองฝั่งตะวันตกมีการสร้างตลิ่งคอนกรีตและวางเขื่อนดาดท้องคลองตั้งแต่ช่วงวัดโมลีโลกย์จนถึงช่วงตัดคลองมอญ และในพื้นที่เขตบางกอกน้อยยังมีการสร้างประตูระบายน้ำปิดกั้นคลองตามนโยบายป้องกันน้ำท่วมของกรุงเทพมหานคร ลำคลองช่วงที่ไหลผ่านตั้งแต่โรงพยาบาลศิริราชจนถึงบริเวณวัดวิเศษการ เล็กและแคบลงเรื่อย ๆ มีต้นไม้และวัชพืชขึ้นหนาทึบ และเมื่อถึงบริเวณสถานีรถไฟธนบุรี ก็กลายเป็นท่อระบายน้ำลงสู่คลองบางกอกน้อย ทำให้สภาพของคลองคูเมืองฝั่งตะวันตกในปัจจุบันนี้ ตื้นเขิน เป็นที่ทิ้งขยะและน้ำเน่าเสียจากบ้านเรือน

ชื่อเรียกคลอง
คลองคูเมืองธนบุรีฝั่งตะวันตกมีชื่อเรียกต่างๆ ตามช่วงที่มีคลองสายอื่นตัดผ่าน "สาระน่ารู้กรุงธนบุรี"หอจดหมายเหตุ จากอัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ Bangkok Archdiocese ดังนี้
 คลองวัดโมลีโลกย์ หรือ คลองวัดท้ายตลาด ตั้งแต่ปากคลองทิศใต้ถึงคลองวัดอรุณ
 คลองบ้านหม้อ ตั้งแต่คลองวัดอรุณจนถึงคลองมอญ
 คลองบ้านขมิ้น ตั้งแต่คลองมอญถึงคลองวัดระฆัง
 คลองบ้านช่างหล่อ ตั้งแต่คลองวัดระฆังถึงบริเวณโรงพยาบาลศิริราช
 คลองบ้านเนิน บริเวณปากคลองด้านทิศเหนือ

แต่ปัจจุบันนี้ กรุงเทพมหานครได้กำหนดให้คลองคูเมืองธนบุรีฝั่งตะวันตกมีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการเพียง 2 ชื่อเท่านั้น คือ คลองบ้านหม้อ ตั้งแต่บริเวณใต้สะพานอนุทินสวัสดิ์จนถึงคลองมอญ และคลองบ้านขมิ้น ตั้งแต่คลองมอญจนถึงบริเวณสถานีรถไฟธนบุรี

 อ้างอิง 

คูเมืองธนบุรีฝั่งตะวันตก
คูเมืองธนบุรีฝั่งตะวันตก
หมวดหมู่:โบราณสถานในกรุงเทพมหานคร