เจ้าจอมมารดาเพ็ง ในรัชกาลที่ 4

เจ้าจอมมารดาเพ็ง (พ.ศ. 2386 — 28 กันยายน พ.ศ. 2432) หรือสมญาในการแสดงว่า หุ่นเมขลา เป็นนางละครและพระสนมเชื้อสายจีนในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติการพระราชธิดาหนึ่งพระองค์คือพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านงคราญอุดมดีส.พลายน้อย. พระบรมราชินีและเจ้าจอมมารดาแห่งราชสำนักสยาม. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ : ฐานบุ๊คส์, 2554, หน้า 314กัลยา เกื้อตระกูล. พระอัครมเหสี พระบรมราชินี พระชายานารี เจ้าจอมมารดา และเจ้าจอม ในรัชกาลที่ ๑-๗ กรุงเทพฯ : ยิปซี. 2552, หน้า 133

 ประวัติ 
เจ้าจอมมารดาเพ็ง หรือสะกดว่า เพง มีนามเดิมว่า หุ่น  เกิดในปี พ.ศ. 2386 เป็นธิดาของหลวงราชภัตการ (จีนเอ็ง) เจ้ากรมเกาหลาจีน ครั้นเมื่อจำเริญวัยขึ้นก็ได้ถวายตัวเข้าเป็นนางละครในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จนมีชื่อเสียงในบทเมขลา ชาววังจึงให้สมญาเธอว่า "หุ่นเมขลา" (ในพระราชหัตถเลขาของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเขียนว่า หุ่น เมฆขลา) ครั้นถวายตัวเป็นพระสนมแล้วจึงเปลี่ยนนามเป็น เพ็ง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตรัสเรียกเจ้าจอมมารดาเพ็งว่า "เมขลา" หรือ "เพ็งเมขลา"พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. คาถาพระราชนิพนธ์ ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระนามพระราชโอรสธิดา. พระนคร : ราชบัณฑิตยสภา. 2472, หน้า 34

เจ้าจอมมารดาเพ็งสนองพระเดชพระคุณประสูติการพระราชธิดาเพียงพระองค์เดียวคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านงคราญอุดมดี (12 กรกฎาคม พ.ศ. 2405 — 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2471)ปัญหาพระยามิลินท์ เล่ม 2 ตอนมณฑลปัญหา. พระนคร : ราชบัณฑิตยสภา, 2475, หน้าปก พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปัทมราช ทรงทำนุบำรุง และประทานมรดกให้เมื่อสิ้นพระชนม์

เจ้าจอมมารดาเพ็งถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคฝีที่สีข้างที่โรงพยาบาลศิริราช เมื่อวันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2432 สิริอายุ 46 ปี ข่าวตาย 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:พระภรรยาในรัชกาลที่ 4
หมวดหมู่:เจ้าจอมมารดา
หมวดหมู่:ชาวไทยเชื้อสายจีน