ปลาสร้อยนกเขาน้ำจืด

ปลาสร้อยนกเขาน้ำจืด หรือ ปลาสร้อยนกเขา เป็นสกุลของปลาน้ำจืดสกุลหนึ่ง ในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) โดยใช้ชื่อสกุลว่า  Osteochilus (/อ็อสแตโอคิลุส/)

 ลักษณะ 
ปลาในสกุลนี้มีลักษณะเด่นคือ ลักษณะปากที่ริมฝีปากบนและล่างหยักเป็นชายครุย ริมฝีปากล่างแผ่กว้างติดต่อกับคาง ส่วนหน้าขากรรไกรล่างเป็นแผ่นกระดูกมีขอบเป็นสัน ครีบหลังมีก้านครีบเดี่ยวที่ขอบเรียบไม่เป็นหนามแข็ง มีก้านครีบแขนง 10-18 ก้าน ในบางชนิดมีหนวด 2 คู่ เป็นที่ริมฝีปากบน 1 คู่ และริมฝีปากล่าง 1 คู่ ในชนิดที่มีหนวดคู่เดียวจะอยู่เฉพาะที่มุมปาก ในหลายชนิดมีรูเล็ก ๆ บนปลายจะงอยปาก 
มีขนาดตั้งแต่ 20-40 เซนติเมตร เป็นปลาที่อาศัยอยู่รวมเป็นฝูงใหญ่ พบได้ทั่วไปในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จนถึงจีนตอนล่าง ถือเป็นปลาที่หาได้ง่าย และมีความสำคัญทางเศรษฐกิจ

 ชนิด 
ปัจจุบันพบแล้ว 35 ชนิด โดยมีชนิดที่พบได้บ่อยและมีความสำคัญ เช่น ปลาสร้อยนกเขา (O. hasseltii), ปลาพรมหัวเหม็น (O. melanopleurus), ปลาร่องไม้ตับ (O. microcephalus) เป็นต้นหน้า 122, สาระน่ารู้ปลาน้ำจืดไทย เล่ม ๑ โดย สมโภชน์ อัคคะทวีวัฒน์ (พ.ศ. 2547) ISBN 974-00-8701-9

 การจำแนก 
Osteochilus bellus Popta, 1904
Osteochilus bleekeri Kottelat, 2008
Osteochilus borneensis (Bleeker, 1857)	 
Osteochilus brachynotopteroides Chevey, 1934	 
Osteochilus chini Karnasuta, 1993	 
Osteochilus enneaporus (Bleeker, 1852) — ปลาหน้าหมอง
Osteochilus flavicauda Kottelat & Tan, 2009 
Osteochilus harrisoni Fowler, 1905
Osteochilus ingeri Karnasuta, 1993	 
Osteochilus intermedius Weber & de Beaufort, 1916	 
Osteochilus jeruk Hadiaty & Siebert, 1998	 
Osteochilus kahajanensis (Bleeker, 1857)	 
Osteochilus kappenii (Bleeker, 1857)	 
Osteochilus kelabau Popta, 1904	 
Osteochilus kerinciensis Tan & Kottelat, 2009
Osteochilus kuekenthali Ahl, 1922
Osteochilus lini Fowler, 1935	 
Osteochilus longidorsalis (Pethiyagoda & Kottelat, 1994)	 
Osteochilus melanopleurus (Bleeker, 1852) — ปลาพรม, ปลาพรมหัวเหม็น, ปลาพรหมหัวเหม็น
Osteochilus microcephalus (Valenciennes, 1842) — ปลาร่องไม้ตับ, ปลาข้างลาย
Osteochilus nashii (Day, 1869)	 
Osteochilus partilineatus Kottelat, 1995	 
Osteochilus pentalineatus Kottelat, 1982	 
Osteochilus repang Popta, 1904	 
Osteochilus salsburyi Nichols & Pope, 1927	 
Osteochilus sarawakensis Karnasuta, 1993	
Osteochilus scapularis Fowler, 1939 
Osteochilus schlegelii (Bleeker, 1851)	 
Osteochilus serokan Hadiaty & Siebert, 1998	 
Osteochilus sondhii Hora &  Mukerji, 1934	 
Osteochilus spilurus (Bleeker, 1851)	 
Osteochilus striatus Kottelat, 1998	 
Osteochilus vittatoides Popta, 1904
Osteochilus vittatus (Valenciennes, 1842) — ปลาสร้อยนกเขาน้ำจืด
Osteochilus waandersii (Bleeker, 1852) — ปลาร่องไม้ตับวานเดิร์ส

 ในประเทศไทย 
ในประเทศไทย อาจเรียกปลาบางชนิดในสกุลนี้ว่า "ปลาซ่า" เนื่องมาจากพฤติกรรมที่รวมตัวกันเป็นฝูง เมื่อตกใจจะกระโดดขึ้นเหนือน้ำพร้อม ๆ กันจนเกิดเสียงดังซ่า โดยชื่อปลาซ่ายังหมายรวมถึงปลาในวงศ์ปลาตะเพียนอื่น ๆ ที่มีลักษณะใกล้เคียงกันอีกด้วย เช่น ปลาในสกุลปลาสร้อยลูกนุ่น (Labiobarbus) เป็นต้น

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น


หมวดหมู่:วงศ์ย่อยปลาเลียหิน