อักษรเปโกน

อักษรเปโกน (ซุนดากับชวา:,  หรือ , , มาดูรา: , Abjâd Pèghu) เป็นอักษรอาหรับดัดแปลงที่ใช้เขียนภาษาชวา, มาดูรา และซุนดา นอกเหนือจากการเขียนด้วยอักษรชวาหรืออักษรละตินJavanese script (Akṣara Carakan) on Omniglot. Retrieved 14 March 2019. และอักษรซุนดาเก่าSundanese script (Akṣara Sunda) on Omniglot. Retrieved 14 March 2019. อักษรนี้เคยมีการใช้ในงานต่าง ๆ ตั้งแต่ศาสนา การทูต ไปจนถึงบทกวีGallop, A. T. (2015). A Jawi sourcebook for the study of Malay palaeography and orthography. Indonesia and the Malay World, 43(125), 104-105. https://doi.org/10.1080/13639811.2015.1008253Katkova, Irina. “Reminiscent of 'the Age of Partnership'. VOC Diplomatic Letters from Batavia.” IIAS, 2016. https://www.iias.asia/the-newsletter/article/reminiscent-age-partnership-voc-diplomatic-letters-batavia. แต่ปัจจุบันนิยมใช้เขียนงานทางศาสนา (อิสลาม) และกวีนิพนธ์ โดยเฉพาะการเขียนอัลกุรอาน อักษรเปโกนมีสัญลักษณ์สำหรับเสียงที่ไม่มีในภาษาอาหรับมาตรฐานสมัยใหม่ อักษรเปโกนมีผู้ศึกษาน้อยกว่าอักษรยาวีที่มีการใช้งานในภาษามลายู, อาเจะฮ์ และมีนังกาเบาvan der Meij, D. (2017). Indonesian Manuscripts from the Islands of Java, Madura, Bali and Lombok (p. 6). Leiden, Netherlands: Brill.

ศัพทมูลวิทยา
คำว่า เปโกน มาจากศัพท์ภาษาชวา pégo ที่หมายถึง "เบี่ยงเบน" เพราะเป็นการเขียนภาษาชวาด้วยอักษรอาหรับ ซึ่งไม่ได้เป็นอักษรพื้นเมืองของชาวชวา

ประวัติ
หนึ่งในตัวอย่างที่เก่าแก่ที่สุดของการใช้คำว่าเปโกนอาจอยู่ใน Masa'il al-ta'lim ซึ่งเป็นงานเขียนเกี่ยวกับกฎหมายอิสลามที่เขียนเป็นภาษาอาหรับ พร้อมคำแปลแบบแทรกบรรทัดและคำอธิบายประกอบเป็นภาษาชวา เอกสารตัวเขียนนี้มีอายุตั้งแต่ ค.ศ. 1623 และเขียนบน  ซึ่งเป็นกระดาษที่ทำจากเปลือกต้นหม่อน

อักษร
อักษรเปโกนใช้ตัวอักษรเดิมจากอักษรอาหรับ กับอักษรเพิ่มเติม 7 อักษรที่ใช้แทนเสียงภาษาชวาที่ไม่พบในภาษาอาหรับ:  ( ),  ( ),  ( ),  ( ),  ( ),  ( ) และ  ( ) กับอีกอักษรหนึ่งที่ใช้ในคำยืม คือ  ( ) อักษรใหม่เหล่านี้สร้างขึ้นด้วยการเพิ่มจุดในอักษรเดิม อักษรเปโกนยังไม่มีแบบอักษรมาตรฐาน และมีรูปแบบการเขียนหลายแบบจากวิธีการแสดงตัวอักษรเพิ่มเติมเหล่านี้ โดยทั่วไปจะอยู่ในตำแหน่งของจุด (ด้านบนหรือด้านล่าง) และจำนวนจุด (หนึ่งหรือสามจุด) ในสื่อการสอนล่าสุด มีการเพิ่มตัวอักษรเพิ่มเติมเพื่อใช้เขียนภาษาอินโดนีเซีย

สระ
เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระ
อักษรอาหรับเป็นอักษรไร้สระ ทำให้ส่วนใหญ่เขียนเฉพาะรูปพยัญชนะ อักษรอาหรับมีสระสามตัวที่อาจออกเสียงสั้นหรือยาว โดยมีอักษรอาหรับสามตัว () ที่สามารถแทนเสียงสระยาว แต่โดยทั่วไปเครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระสั้นใช้เฉพาะในตำราทางศาสนาและหนังสือสำหรับผู้เรียนระดับเริ่มต้นเท่านั้น สัทวิทยาสำหรับภาษาชวา, ซุนดา และมาดูราค่อนข้างแตกต่าง เนื่องจากมีสระ 6 ตัวและไม่มีสัญลักษณ์ระบุความยาวสระ ทำให้มีการดัดแปลงอักษรนี้ด้วยการใช้เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระเชื่อมกับอักษร  และ  เพื่อแทนสระในภาษาชวาทั้งหมดJamalin, F., & Rahman, A. A. (2021). Arabic-Java Writing System: How Javanese Language Adopts Arabic Script. Izdihar : Journal of Arabic Language Teaching, Linguistics, and Literature, 4(1), 43–58. https://doi.org/10.22219/jiz.v4i1.11337 (PDF) (Archive)

ความแพร่หลายของเครื่องหมายเสริมสัทอักษรในอักษรเปโกนแตกต่างกันไป ตั้งแต่การทำเครื่องหมายตัวอักษรทุกตัวไปจนถึงการเขียนเพื่อแยกเสียงสระโดยเฉพาะ อักษรที่ใช้เครื่องหมายเสริมสัทอักษรน้อยมีชื่อเรียกว่า กุนดุล หรือ เปลือย () สำหรับผู้ที่อ่านได้คล่อง ตัวอักษรฐานมักมีเพียงพอที่จะจดจำคำได้ ทำให้ไม่จำเป็นต้องใช้ตัวกำกับเสียง เช่น คำว่า Indonesia อาจเขียนแบบพร้อมเครื่องหมายทั้งหมด ) หรือแบบเปล่า () เป็นเรื่องที่พบได้ปกติมากขึ้นในหนังสือตีพิมพ์ที่ใช้เฉพาะแบบ e-pepêt อย่างสม่ำเสมอ โดยที่ตัวกำกับเสียงอื่น ๆ จะใช้เมื่อจำเป็นต้องแยกความกำกวมเท่านั้น

อักษรที่มีเครื่องหมายทั้งหมดพบได้ทั่วไปในหนังสือทางการส่วนใหญ่ รวมทั้งตำราทางศาสนา และต้นฉบับการทูตในอดีต

+เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระ 

พยางค์
สระที่ต้นคำระบุด้วยอักษร alif  กับเครื่องหมายเสริมสัทอักษร และตามมาด้วยอักษร  หรือ  ถ้าจำเป็นต้องใช้ ถ้ามีสระนั้น อักษรถัดไปจะเขียนพร้อมซุกูนเพื่อระบุว่าอักษรนี้เป็นส่วนหนึ่งของพยางค์แรก ไม่ใช่จุดเริ่มต้นคำใหม่
สระตามหลังพยัญชนะ (ดังตัวอย่างอักษร  ในตัวอย่างข้างล่าง) สระที่ตามหลังระบุด้วยเครื่องหมายเสริมสัทอักษร  แต่ไม่มีอักษร alif
+พยางค์สระ สระ    หน้าคำ แบบเปลือย      พร้อมเครื่องหมาย     + สระ แบบเปลือย พร้อมเครื่องหมาย

พยัญชนะควบกล้ำ

ลำดับสระ
ด้านล่างคือลำดับสระตามแบบแผนทั่วไป ส่วนรูปแบบนอกจากนี้พบเห็นได้ทั่วไปในหนังสือและเอกสารตัวเขียนหลายเล่ม

+ ลำดับสระ (ทั้งแบบเปลือยและพร้อมเครื่องหมาย) แบบเปลือย พร้อมเครื่องหมาย    

คำซ้ำ
คำซ้ำในอักษรเปโกนทำหน้าที่คล้ายกับอักษรยาวีตรงที่การใช้ตัวเลข "٢" หลังฐานศัพท์ ถ้าคำศัพท์เป็นคำต่อท้าย เลข "٢" จะปรากฏระหว่างฐานศัพท์กับคำต่อท้าย ทำให้ตัวซ้ำตัวอยู่ตรงกลางคำศัพท์ ส่วนคำซ้ำในรูปแบบคำศัพท์เป็นหน่วยคำเติมหน้าจะใช้ยัติภังค์

+ ตัวอย่างศัพท์ภาษาชวา แสดงคำซ้ำ พร้อมเครื่องหมาย  แบบเปล่า  ทับศัพท์  ความหมาย tembung-tembung  คำศัพท์anggota-anggota  สมาชิกที่ surungsurung  การส่งเสริม

การเปรียบเทียบระหว่างอักษรเปโกนกับยาวี
กฎการสะกดคำระหว่างสองอักษรก็มีความแตกต่างกัน โดยรูปสะกดอักษรยาวีมีความเป็นมาตรฐานมากกว่าอักษรเปโกน ส่วนอักษรเปโกนมีแนวโน้มที่จะเขียนเสียงสระทั้งหมดของคำศัพท์ในภาษาพื้นเมืองอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะด้วยตัวอักษรอย่างเดียวหรือพร้อมตัวกำกับเสียงก็ตาม ในขณะที่อักขรวิธียาวีบางครั้งละเว้น alif ในตำแหน่งที่มีการออกเสียง  ในทำนองเดียวกัน เสียงสระอื่น ๆ อาจเขียนไม่ชัดเจน

ส่วนอักษรเพิ่มเติมสำหรับเสียงที่ไม่พบในภาษาอาหรับ บางตัวอักษรมีรูปร่างเหมือนกัน ในขณะที่บางส่วนกลับตรงกันข้าม อักษรเปโกนมีอักษรเพิ่มเติมิอีกสองตัวสำหรับเสียงภาษาชวาที่ไม่พบในภาษามลายู และรูป kaf มีความแตกต่าง โดยอักษรเปโกนในแบบอาหรับ ส่วนอักษรยาวีใช้แบบเปอร์เซีย

+ อักษรที่แตกต่างกันระหว่างเปโกนกับยาวี เปโกนยาวี - -

การทับศัพท์
ใน ค.ศ. 2012 หอสมุดรัฐสภาสหรัฐได้ตีพิมพ์มาตรฐานการถอดเป็นอักษรโรมันสำหรับอักษรยาวีกับเปโกนThe Library of Congress. (2012). ALA-LC Romanization Tables: Jawi-Pegon. Retrieved 9 April 2019.

ตัวอย่าง

ภาษาอินโดนีเซียในอักษรเปโกน

ภาษาอินโดนีเซียในอักษรละติน

ภาษาไทย
ท่านศาสดามุฮัมมัดคือศาสนทูตของพระเจ้าต่อสรรพสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นทั้งหมด สิ่งใดที่ท่านศาสดามุฮัมมัดได้กล่าวไว้เป็นความจริงที่แท้จริง ดังนั้น สรรพสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นทั้งหมดจึงต้องยอมรับและปฏิบัติตามท่านศาสดามุฮัมมัด

อ้างอิง

บรรณานุกรม
 อักษรเปโกนสำหรับภาษาชวา: Jamalin, F., & Rahman, A. A. (2021). Arabic-Java Writing System: How Javanese Language Adopts Arabic Script. Izdihar : Journal of Arabic Language Teaching, Linguistics, and Literature, 4(1), 43–58. https://doi.org/10.22219/jiz.v4i1.11337 (PDF) (Archive)
 อักษรเปโกนสำหรับภาษาซุนดา: Apriyanto, Agung, Ruhaliah Nunuy Nurjanah, and Ruhaliah. (2021) "Structure of the Sundanese Language in the Pegon Script". Proceedings of the Fifth International Conference on Language, Literature, Culture, and Education (ICOLLITE 2021). https://doi.org/10.2991/assehr.k.211119.006. PDF  (Archive)
 หนังสือศาสนาที่มีภาษาอาหรับ กับคำแปลภาษามาดูราแบบคำต่อคำ: Syeikh Khalil bin Abdul Latif al-Bankalani al-Maduri (Bangkalan, Madura). (1988) "Al-Matn al-Shareef". https://archive.org/details/SyaikhonaKholil/mode/2up
Gallop, A. T. (2015). A Jawi sourcebook for the study of Malay palaeography and orthography. Indonesia and the Malay World, 43(125), 13–171.

หมวดหมู่:อักษรอาหรับ
หมวดหมู่:อักษรของอินโดนีเซีย
หมวดหมู่:ภาษาชวา
หมวดหมู่:ภาษาซุนดา