เต่าร้างแดง

เต่าร้างแดง  เป็นพืชในวงศ์ Palmae เป็นปาล์มกอ ขนาดใหญ่ ไม่มีหนาม ปล้องบนลำต้นยาว แผ่นใบเป็นร่องรูปตัว V  ก้านใบยาวขนาดใหญ่ ใบประกอบแบบขนนก 2 ชั้น ออกดอกแล้วตาย ดอกช่อ ก้านช่อดอกโค้งงอ ผลสุกสีส้มจนถึงแดงเข้ม มีเมล็ดเดียว พบในอินโดนีเซีย ยอดอ่อนต้มสุกรับประทานได้ ใบใช้มุงหลังคา เส้นใบจากกาบใบใช้ทำเชือก ใช้เป็นไม้ประดับ 

เต่าร้างแดง (ชื่อวิทยาศาสตร์: Caryota mitis Lour.) หรือ Fishtail palm, Wart fishtail palm เนื่องจากใบมีลักษณะคล้ายกับหางปลา เต่าร้างแดงจัดอยู่ในพืชวงศ์ปาล์ม (Arecaceae) เป็นไม้พื้นเมืองของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (เกาะอันดามัน,บังกลาเทศ, บอร์เนียว, กัมพูชา, จีนตะวันออกเฉียงใต้, ไหหลำ, ชวา, ลาว, เกาะซุนดาน้อย,มาลายา, เมียนมาร์, เกาะนิโคบาร์, ฟิลิปปินส์, สุลาเวสี, สุมาตรา, ไทย, เวียดนาม) รวมถึงประเทศไทย โดยกระจายอยู่ทั่วทุกภาคของประเทศ โดยมักพบขึ้นตามป่าดิบแล้ง ป่าดิบชื้น ป่าเสื่อมโทรม ริมลำธาร ตามที่ลุ่ม และตามแนวหลังป่าชายเลนที่ติดกับป่าบกหรือป่าพรุ 

 ลักษณะของเต่าร้างแดง 

 ลักษณะของต้น 
ต้นแตกกอมีความสูงได้ประมาณ 5-10 เมตร และลำต้นมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 10-20 เซนติเมตร มักขึ้นเดี่ยว ๆ หรือแตกกอเป็น 2-4 ต้น ลำต้นตั้งตรง ไม่แตกกิ่ง มีลักษณะเกลี้ยงเป็นสีเขียวถึงสีเทาอมเขียว เป็นปาล์มที่มีอายุสั้น หลังออกดอกเป็นผลแล้วต้นจะค่อย ๆ ตายไป ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ดและแยกกอ เป็นไม้กลางแจ้ง ชอบดินร่วนปนทรายที่มีการระบายน้ำดี มีเขตการกระจายพันธุ์กว้าง

 ลักษณะของใบ 
ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกสองชั้น ออกเรียงเวียนสลับรอบลำต้น ช่อใบมีลักษณะเป็นรูปสามเหลี่ยมกว้าง แผ่แบน แตกแขนงออกเป็นช่อใบย่อยข้างละ 7-23 ช่อ ยาวประมาณ 50-100 เซนติเมตร ใบย่อยมีลักษณะพับเป็นจีบคล้ายรูปตัววี แผ่นใบมีลักษณะเป็นรูปสามเหลี่ยมหยักเว้า ปลายใบแหลมคล้ายหางปลา โคนใบเป็นรูปลิ่ม แผ่นใบเป็นสีเขียวเป็นมัน มีขนาดกว้างประมาณ 13 เซนติเมตร และยาวประมาณ 20-30 เซนติเมตร ใบย่อยคู่สุดท้ายมีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด มักติดกันและขนาดใหญ่ ปลายใบหยักไม่สม่ำเสมอ โคนใบเป็นรูปลิ่มเยื้อง ส่วนขอบใบเรียบ ผิวใบเรียบเกลี้ยงทั้งสองด้าน มีกาบใบโอบรอบลำต้นยาวประมาณ 0.5-2 เมตร โคนกาบใบมีขนสีน้ำตาลแดงปนเทาหรือสีดำ และมีรยางค์สีน้ำตาลขึ้นปกคลุม

 ลักษณะของดอก 
ดอกเป็นแบบแยกเพศอยู่ร่วมต้นกัน โดยจะออกดอกเป็นช่อเชิงลดไม่มีก้าน ช่อดอกยาวประมาณ 60-80 เซนติเมตร ก้านช่อดอกอวบ ห่อหุ้มไปด้วยกาบสีเขียวขนาดใหญ่ ออกเป็นช่อแยกแขนงที่ปลายยอด ต่อมาจะออกตามซอกใบ แล้วไล่ลงมาถึงโคนต้น ช่อดอกมีลักษณะย่อยห้อยลงมา ออกดอกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 3 ดอก เรียงเวียนสลับกับแกนช่อดอกย่อย โดยดอกเพศผู้จะเป็นสีเขียวอ่อนไม่มีก้าน ดอกมีลักษณะตูมเป็นรูปทรงขอบขนาน เมื่อดอกบานจะเป็นสีเหลืองนวล กลีบดอกแข็งมี 3 กลีบ ลักษณะเป็นรูปขอบขนาน ปลายแหลมโค้ง ส่วนดอกเพศเมียจะเป็นสีเขียวอ่อน มีกลีบดอก 3 กลีบ ที่โคนกลีบเชื่อมติดกัน ดอกที่บานเต็มที่จะมีขนาดกว้างประมาณ 2 เซนติเมตร

 ลักษณะของผล 
ผลเป็นสดแบบมีเนื้อเมล็ดเดียว สีเขียวแกมเหลือง ออกเป็นพวง ๆ ลักษณะเป็นรูปทรงกลมหรือกลมแป้น มีขนาดประมาณ 1-2 เซนติเมตร เนื้อผลชุ่มไปด้วยน้ำเลี้ยง ซึ่งเป็นพิษและทำให้ระคายเคือง ผลเมื่อสุกแล้วจะเปลี่ยนเป็นสีส้มหรือสีแดงเข้มถึงสีม่วงคล้ำหรือดำ ภายในผลมีเมล็ด 1 เมล็ด
 องค์ประกอบทางเคมีจากส่วนต่างๆ 

 สารสกัดจากใบ 
พบสาร Triacontane, Lupeol, Myricadiol, Beta-sitosterol, Tetracosonid, Ursolic acid, Hexanoic acid, Dodecanoic acid, N-Ethyl acrylamide, Pentadecanoic acid, Benzoic acid, Lignoceric acid, Linolenic acid, Pyroglutamic acid, Palmitaldehyde, Aziridine, Stearic acid

 เนื้อผล 
พบสาร Cyclopentanone, 1,8-Nonadien-4-Ol, Phthalic acid, Palmitic acid, Oleic acid, Hendecynoic acid, Pentadecanoic acid, Decylenic alcohol, Pyroglutamic acid, (2E,6E)-Farnesol, 1,5-Heptadiene, Stearic acid, Cyclopentaneundecanoic acid

 ส่วนเปลือกผล 
พบสาร Levoglutamide, Aziridine, Borazine 1-Butanol, Nonadecanoic acid, Cyclobutane, Isoxazolidine, Nitrous acid, 1-Propanol, Dodecanoic acid, Propanedioic acid, Oxalic acid, Hexanoic acid, Isobutane, Isonitropropane, Oxetane

 เภสัชวิทยาของสารสกัดเต่าร้างแดง 
ฤทธิ์ต้านจุลชีพ มีการศึกษาวิจัยพบว่า สารสกัดเอทานอลจากดอกไม้มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย Clostridium septicum, Proteus mirabilis, Proteus vulgaris และฤทธิ์ต้านเชื้อราต่อ Mucor ที่ความเข้มข้น 25 ug/25 ul.

 ฤทธิ์ต้านเบาหวาน มีการศึกษาฤทธิ์ต้านเบาหวานโดยใช้เอนไซม์ α-อะไมเลส และเอนไซม์ α-ไกลโคซิเดสในทางทดสอบ พบว่าการยับยั้ง เอนไซม์ α-อะไมเลส มีเปอร์เซนต์การยับยั้งเท่ากับ 8.42+-0.97%, 10.77+-2.64% โดยใช้แป้งดิบ และแป้งสุกจากส่วนหัวของเต่าร้างที่ความเข้มข้น 5มก./มล. ตามลำดับ โดยผลการศึกษาวิจัยพบว่าทั้งแป้งดิบ และแป้งสุกของเต่าร้าง มีฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์ α-glycosidase แต่จะมีคุณสมบัติต้านเบาหวานต่ำมาก

  ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ มีการศึกษาวิจัยว่าเต่าร้างแสดงฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระที่เด่นชัด โดยการทดสอบใช้วิธี DPPH ผลปรากฎว่ามีค่าเท่ากับ 0.8+-0.29 mmol/100g และวิธี ABTS+ มีค่าเท่ากับ 1.4+-0.21 mmol TE/100g

นอกจากนี้ยังมีรายงานว่าสารสกัดจากผลอ่อนและผิวผลของเต่าร้างแสดงถึงฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียที่รุนแรงเชื้อโรคที่ทดสอบได้แก่เชื้อ  Escherichia coli, Vibrio cholerae, Salmonella typhi, Staphylococcus aureus, Shigella flexneri

 พิษวิทยาของเต่าร้างแดง 
เยื่อหุ้มเมล็ดมีสาร Calcium oxalate เมื่อสัมผัสจะก่อให้เกิดการระคายเคือง และหากทานเข้าไปจะทำให้เกิดอาการบวม กลืนลำบาก และรู้สึกแสบร้อนในปาก ลำคอ เนื่องจากแคลเซียมออกซาเลตไม่ละลายน้ำ จึงทำให้การทานอาหารที่มีแคลเซียมออกซาเลตเป็นเวลานานอาจก่อให้เกิดโรคนิ่วไตได้

ข้อควรระวัง : ขนตามผล น้ำเลี้ยงตามผิวใบของลำต้น และยางของพืชชนิดนี้โดยเฉพาะยางจากผล เมื่อถูกผิวหนังจะทำให้เกิดอาการคัน หรือหากเข้าตาก็อาจทำให้ตาบอดได้ ส่วนขนที่ต้นเมื่อสัมผัสจะทำให้มีอาการคันเล็กน้อย

 การใช้ประโยชน์ 
·      ยอดอ่อนใช้ปรุงเป็นอาหารรับประทาน จะนำมาต้ม ลวก แกง หรือผัดกะทิก็ได้ แล้วนำไปเป็นอาหารกินแกล้มกับแกงหรือน้ำพริก บ้างก็ใช้รับประทานสด ๆ อีกส่วนคือใช้แกนในของลำต้น (แกนในยอดอ่อนบริเวณโคนต้น) นำมาประกอบอาหาร เช่น ทำแกง (แต่ต้องทำให้สุกเสียก่อน) แกล้มรับประทานกับน้ำพริก และสุดท้ายคือผลสุกของเต่าร้างแดงก็สามารถนำมารับประทานได้เช่นกัน ให้มีรสชาติหวาน

·      ใบใช้มุงหลังคาได้ ส่วนเส้นใบจากกาบใบใช้ทำเป็นเชือกสำหรับผูกของต่าง ๆ หรือนำไปทำเป็นเครื่องจักสานเพื่อเป็นสินค้าส่งเสริมรายได้

·      ลำต้นใช้ทำไม้ปลายแหลมสำหรับเจาะหลุมปลูกข้าวไร่ เพราะมีความทนทาน สามารถใช้ได้นาน

·      บางข้อมูลระบุว่า ช่อดอกสามารถนำมาปาดเอาน้ำหวานผลิตเป็นน้ำตาลได้เช่นเดียวกับมะพร้าว

·      ใช้ปลูกเป็นไม้ดอกไม้ประดับทั่วไป นิยมนำมาปลูกประดับในอาคาร ปลูกกลางแจ้งในสวนสาธารณะ ริมสระว่ายน้ำ หรือริมทะเล เนื่องจากมีรูปทรงสวยงาม แต่ไม่ควรนำไปปลูกใกล้ทางเดิน บริเวณที่พักผ่อน หรือสนามเด็กเล่น เพราะผลมีพิษ

 สรรพคุณของเต่าร้างแดง 
·      ชาวเขาเผ่าเย้าจะใช้รากเต่าร้างแดงนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาบำรุงกำลัง ช่วยทำให้ร่างกายแข็งแรง (ราก)

·      หัวอ่อน ๆ ใช้กินเป็นยาแก้ไข้จับสั่น บำรุงตับและปอด (หัว)

·      หัวอ่อนมีสรรพคุณช่วยทำให้รู้สึกอบอุ่นมากขึ้น จึงนิยมนำไปรับประทานในช่วงที่เป็นไข้หนาว เพื่อช่วยเพิ่มความอบอุ่นและช่วยให้หายจากอาการดังกล่าวได้ไวขึ้น (หัว)

·      หัวและรากเต่าร้างแดงมีรสหวานเย็นขม มีสรรพคุณเป็นยาแก้ตับทรุด ช่วยดับพิษที่ตับ ปอด และหัวใจพิการได้ดี (หัวและราก) (บางข้อมูลระบุด้วยว่า รากและหัวมีสรรพคุณเป็นยาแก้กาฬขึ้นปอด แก้หัวใจพิการ แก้ม้ามพิการ และอาการช้ำใน)

·      หัวมีสรรพคุณเป็นยาบำรุงตับ แก้กาฬขึ้นที่ตับ แก้ช้ำใน และช่วยบำรุงหัวใจ (หัว)

·      ผลแก่ใช้ตำพอกแผล ช่วยในการสมานแผล ทำให้แผลแห้งและตกสะเก็ดไวยิ่งขึ้น รวมทั้งช่วยป้องกันบาดทะยักอีกด้วยเช่นกัน หรือถ้าเป็นหิดก็ให้ใช้ผลที่ฝานแล้วมาทาแก้หิด กลาก เกลื้อน ส่วนอีกวิธีจะผลใช้ผสมกับน้ำมะพร้าว หั่นลูกทาแก้หิด (ผล)

 รูปแบบและวิธีใช้ 
· ใช้บำรุงกำลัง บำรุงตับ บำรุงหัวใจ แก้ไข้กาฬ แก้ช้ำใน โดยนำหัวเต่าร้าง มาตากแห้ง แล้วต้มกับน้ำดื่ม

· ใช้ดับพิษที่ปอด แก้ตับทรุด ดับพิษที่ตับ แก้ม้ามพิการ แก้กาฬขึ้นปอด แก้ช้ำใน โดยนำหัวและรากมาต้มกับน้ำดื่ม

· ใช้สมานแผลช่วยให้แผลตกสะเก็ดเร็วป้องกันบาดทะยัก โดยนำผลแก่ตำพอกบริเวณที่เป็น

· ใช้แก้หิด กลากเกลื้อนโดยนำผลมาทา หรือ ใช้ผลมาฝานผสมกับน้ำมันมะพร้าว ทาบริเวณที่เป็น

· ช่วยทำให้ร่างกายอบอุ่นขึ้น (ป้องกันไข้หนาว) และแก้ไข้จับสั่น โดยการน้ำหัวอ่อนๆ มารับประทาน

 การขยายพันธ์ 
สามารถขยายพันธุ์ได้โดยวิธีการแยกกอ หรือ แยกหน่อ และการเพาะเมล็ด แต่ในปัจจุบันวิธีที่นิยม คือ วิธีการแยกกอ ซึ่งวิธีการแยกกอของเต่าร้างสามารถทำได้เช่นเดียวกันกับการแยกกอพันธุ์ไม้อื่นๆ ทั้งนี้เต่าร้างเป็นไม้กลางแจ้ง ชอบความชื้น และชอบดินร่วนปนทรายที่มีการระบายน้ำได้ดี

 The IUCN Red List of Threatened Species 
ได้รับการประเมิณใน The IUCN Red List of Threatened Species in 2018 ว่าเต่าร้างแดง (ชื่อวิทยาศาสตร์: Caryota mitis Lour.) อยู่ในระดับน่ากังวลน้อยที่สุด (LC, Least Concern)

 รวมรูป 

 อ้างอิง 

 กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช. (2016, 15 พฤศจิกายน). เต่าร้าง. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2025
 Royal Botanic Gardens, Kew. (n.d.). Caryota mitis Lour. Plants of the World Online. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2025
 คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. (2015). เต่าร้างแดง. ฐานข้อมูลสมุนไพร. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2025
 Botany PCCP. (2016, ตุลาคม 3). ต้นเต่าร้างแดง. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2025
 ฐานข้อมูลสมุนไพรไทย. (n.d.). เต่าร้าง. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2025
 Assiut University. (n.d.). Pharmacognosy of Caryota mitis. Faculty of Pharmacy, Assiut University. สืบค้นเมื่อ 15เมษายน 2025
 Deepa, V. S., & Murugesan, S. (2017). Phytochemical and pharmacological review of Caryota mitis Lour.  Journal of Medicinal Plants Studies, 5(5), 161–165. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2025 
 North Carolina State University. (n.d.). Caryota mitis (Fishtail palm). NC State Extension.สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2025
 Wikipedia (2025, กุมภาพันธ์ 20). แคลเซียมออกซาเลต. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2025
 IUCN. (2021). Caryota mitis. The IUCN Red List of Threatened Species 2021. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2025
 Wikipedia (2004). Caryota mitis1.jpg [ไฟล์ภาพ]. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2025, 
 Wikipedia (2024, มีนาคม 27). Caryota mitis kz02.jpg [ไฟล์ภาพ]. สืบค้นเมื่อ 15เมษายน 2025, 
 Wikipedia (2012, กันยายน 1). Caryota mitis 01.JPG [ไฟล์ภาพ]. สืบค้นเมื่อ 15เมษายน 2025
 Wikipedia (2014, กันยายา 15). Fishtail Palm (Caryota mitis) ripe fruits (15476047171).jpg [ไฟล์ภาพ]. สืบค้นเมื่อ 15เมษายน 2025
 พีรศักดิ์ วรสุนทโรสถ และคณะ. ทรัพยากรพืชในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 9: พืชให้คาร์โบไฮเดรตที่ไม่ใช่เมล็ด. กทม. สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย. 2544. หน้า 84 - 86

หมวดหมู่:เต่าร้าง

หมวดหมู่:พืชที่รับประทานได้

หมวดหมู่:พืชที่ใช้ทำของใช้

หมวดหมู่:ไม้ประดับ