การชี้นำ

การชี้นำ () เป็นปรากฏการณ์เกี่ยวกับความจำโดยปริยายที่การเปิดรับเอาสิ่งเร้าอย่างหนึ่งมีผลต่อการตอบสนองต่อสิ่งเร้าอีกอย่างหนึ่ง
ผลการทดลองที่มีอิทธิพลของเดวิด ไมเออร์ และรอเจอร์ ชวาเนเวลด์ท ในต้นคริสต์ทศวรรษ 1970
มีผลให้เกิดงานวิจัยต่าง ๆ มากมายเกี่ยวกับ priming
ผลงานดั้งเดิมของพวกเขาแสดงว่า เราตัดสินใจได้เร็วกว่าว่า
อักษรติด ๆ กันนั้นเป็นคำ ๆ หนึ่ง ถ้าคำนั้นตามหลังคำที่เกี่ยวข้องกันโดยความหมายหรือโดยความสัมพันธ์
ยกตัวอย่างเช่น เราสามารถกำหนดคำว่า "นางพยาบาล" ถ้าตามคำว่า "นายแพทย์" ได้เร็วกว่าถ้าตามคำว่า "ขนมปัง"
งานการทดลองหลายงาน สนับสนุนทฤษฎีว่า
การเกิดการทำงานทางประสาทที่กระจายไปเกี่ยวกับคำที่มีความเกี่ยวข้องกัน เป็นคำอธิบายที่ดีที่สุดสำหรับความง่ายขึ้นที่เห็นในแบบการทดลองที่ให้กำหนดว่าเป็นศัพท์หรือไม่เป็นศัพท์ (lexical decision task) .

ปรากฏการณ์ priming สามารถเกิดขึ้นเพราะการเกิดขึ้นซ้ำกันของสิ่งเร้าไม่ว่าจะเป็นโดยการรับรู้ทางประสาทสัมผัส (perceptual) โดยความหมาย (semantic) หรือโดยความคิด (conceptual)
ยกตัวอย่างเช่น ถ้าเราอ่านรายการศัพท์ที่รวมคำว่า "table (โต๊ะ) " ก่อน (คือมีการเตรียมการรับรู้)
และภายหลังต้องเติมคำให้เต็มจากอักษรเริ่มด้วยว่า "tab" (เป็นบทการทดสอบเรียกว่า Word-stem completion test)
เรามีโอกาสที่จะตอบว่า "table" มากกว่าถ้าเราไม่มีการเตรียมการรับรู้ไว้ก่อน
อีกตัวอย่างหนึ่งก็คือ ถ้าเราเห็นภาพร่างที่ไม่สมบูรณ์ที่ไม่สามารถระบุได้ว่าคืออะไร
แล้วมีการแสดงภาพร่าง ๆ ต่อ ๆ ไปจนกระทั่งสามารถระบุได้
ถ้ากลับมาดูภาพแรก ๆ ในภายหลังที่ตอนแรกไม่สามารถระบุได้ ก็จะสามารถระบุได้ว่าคืออะไรเร็วกว่าที่ดูเป็นครั้งแรกKolb & Whishaw: "Fundamentals of Human Neuropsychology" (2003), page 453-454, 457.

ผลปรากฏของปรากฏการณ์ priming นั้นอาจจะชัดมากและมีผลยาวนาน
ชัดกว่าและยาวนานกว่าความจำในการรู้จำ (recognition memory) ธรรมดาเสียอีก
ผลของ priming ถึงแม้ไม่รู้ตัวก็ยังสามารถมีผลต่อการเลือกคำใน Word-stem completion test
แม้ว่าจะทำการทดสอบนั้นหลังจากที่ลืมว่าเห็นคำอะไรไปนานแล้ว
ปรากฏการณ์นี้เกิดได้ดีที่สุดเมื่อสิ่งเร้าทั้งสองอย่างเป็นแบบ (modality) เดียวกัน
ยกตัวอย่างเช่น การเตรียมการรับรู้ทางตาดีที่สุดถ้าใช้ตัวช่วยทางตา และการเตรียมการรับรู้คำศัพท์ดีที่สุดถ้าใช้ตัวช่วยโดยคำศัพท์
แต่ priming ก็เกิดข้าม modality ได้อีกด้วย
ยกตัวอย่างเช่น นักวิจัยบางท่านใช้วิธี priming ข้าม modality เพื่อตรวจสอบความบกพร่องทางวากยสัมพันธ์ในคนไข้ที่มีความเสียหายในเขต Broca's area ของสมอง
ดู

 Swinney, D., E. Zurif, P. Prather, and T. Love (1993) . "The neurological distribution of processing operations underlying language comprehension." Manuscript, Department of Psychology, University of California, San Diego.
 ดูบทความย่อที่ Zurif, E.B. (1995), "Brain Regions of Relevance to Syntactic Processing." in "Knowledge of Meaning: An Introduction to Semantic Theory", eds. Richard Larson and Gabriel Segal. MIT Press.
หรือระหว่างคำที่มีความเกี่ยวข้องกับเช่น "นายแพทย์" และ "นางพยาบาล"

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

หมวดหมู่:ความจำ
หมวดหมู่:ประชาน
หมวดหมู่:การรับรู้