Somatoparaphrenia

Somatoparaphrenia เป็นอาการหลงผิดเฉพาะเรื่อง (monothematic delusion) ชนิดหนึ่งที่คนไข้ปฏิเสธว่าเป็นเจ้าของแขนขาหรือร่างกายทั้งซีก
ถึงแม้ว่าจะให้หลักฐานที่ปฏิเสธไม่ได้ว่า  แขนขาเป็นของคนไข้และสืบเนื่องอยู่กับร่างกาย
คนไข้กลับกุเรื่องราวขึ้นว่า  เป็นแขนขาของใครจริง ๆ 
และถึงเรื่องราวที่แขนขานั้นมาติดอยู่กับกายตนได้อย่างไรFeinberg, T., Venneri, A., Simone, A.M., et al. (2010) . The neuroanatomy of asomatognosia and somatoparaphrenia. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 81, 276-281Bottini, Gabriella; Bisiach, Edoardo; Sterzi, Roberto; Vallar, Giuseppe (2002) : “Feeling touches in someone else's hand.” Neuroreport 13 (2), 249–252. 
ในบางกรณี  ความหลงผิดมีความพิสดารจนกระทั่งว่า  คนไข้อาจจะปฏิบัติต่อแขนขานั้นเหมือนกับเป็นบุคคลอื่น 

Somatoparaphrenia ต่างจากโรคที่คล้ายกันอีกอย่างหนึ่งคือ  asomatognosia
ซึ่งกำหนดโดยการสูญเสียการรู้จำซีกหนึ่งของร่างหรือแขนขาข้างหนึ่ง
ซึ่งอาจจะมีสาเหตุจากอัมพาตหรือภาวะละเลยกึ่งปริภูมิ (hemispatial neglect)Vallar, G. & Ronchi, R. (2009) . Somatoparaphrenia: a body delusion. A review of the neuropsychological literature. Experimental Brain Research, 192:3, 533-551 
ยกตัวอย่างเช่น  คนไข้โรค asomatognosia อาจจะถือเอาแขนของตนผิดว่าเป็นของคุณหมอ
แต่ว่า  คุณหมอยั้งสามารถชี้แจงให้คนไข้เห็นว่าเป็นแขนของตน  ถึงแม้จะเป็นการแก้ความผิดพลาดได้แต่เพียงชั่วคราว

Somatoparaphrenia เกิดขึ้นโดยมากที่แขนซ้ายColtheart, M. (2005) . Delusional belief. Australian Journal of Psychology, 57, 72 
ซึ่งมักจะมาพร้อมกับอัมพาตด้านซ้ายและภาวะเสียสำนึกความพิการ  คือปฏิเสธหรือไม่รู้ถึงความเป็นอัมพาตนั้น
มีความสัมพันธ์กันระหว่าง Somatoparaphrenia กับความเป็นอัมพาตในเค้สทางคลินิกหลายกรณีVallar, G., & Ronchi, R. (2009) . Somatoparaphrenia: A body delusion. A review of the neuropsychological literature. Experimental Brain Research, 192, 533 
จึงทำให้เกิดคำถามขึ้นว่า  ความเป็นอัมพาต  หรือความเสียสำนึกความพิการ  หรือทั้งสองอย่าง
จำเป็นที่จะทำให้อาการ somatoparaphrenia นั้นเกิดขึ้น

เหตุ
มีงานวิจัยที่เสนอว่า  ความเสียหายต่อสมองด้านหลัง  (ที่ส่วนเชื่อมระหว่างสมองกลีบขมับและสมองกลีบข้าง)
อาจมีบทบาทสำคัญต่อการเกิดขึ้นของ SomatoparaphreniaFeinberg TE, Haber LD, Leeds E (1990) Verbal asomatognosia. Neurology 40:1391–1394Feinberg TE, Roane DM, Ali J (2000) Illusory limb movements in anosognosia for hemiplegia. J Neurol Neurosurg Psychiatry 68:511–513 
ถึงอย่างนั้น  งานวิจัยหลังจากนั้นกลับบอกเป็นนัยว่า  ความเสียหายต่อเขตลึก ๆ ในสมองเช่น insula ด้านหลังCereda C, Ghika J, Maeder P, Bogousslavsky J (2002) Strokes restricted to the insular cortex. Neurology 59:1950–1955 
และโครงสร้างใต้เปลือกสมองเช่น basal gangliaHealton EB, Navarro C, Bressman S, Brust JC (1982) Subcortical neglect. Neurology 32:776–778 
ก็อาจมีบทบาทสำคัญในการให้เกิดอาการนี้ด้วย

เชื่อกันว่า โรคนี้มีเหตุจากโรคหลอดเลือดสมองที่ทำความเสียหายแก่สมองกลีบข้างซีกเดียวหรือทั้งสองซีก 
แต่เกิดขึ้นบ่อยในกรณีที่มีความเสียหายต่อด้านหลังของเปลือกสมอง
โดยเฉพาะส่วนเชื่อมระหว่างสมองกลีบขมับและสมองกลีบข้าง  (temporoparietal junction) ที่สมองซีกขวา

การบำบัดรักษา
วิธีการรักษาแบบหนึ่งสามารถเสริมสร้างความตระหนักรู้
คือให้คนไข้ดูแขนขานั้นที่กระจกเงา  กรณีที่คนไข้ที่ปฏิเสธว่าแขนขาเป็นของ ๆ ตน  
คนไข้ก็จะบอกว่า  แขนขานั้นจริง ๆ แล้วเป็นของ ๆ ตน
แต่ว่าความรู้สึกว่าเป็นเจ้าของนี้  จะไม่ดำรงอยู่หลังจากนำกระจกเงาออกไปแล้วFotopoulou, A., Jenkinson, P.M., Tsakiris, M., Haggard, P., Rudd, A. & Kopelman, M.D. (2011) . Mirror-view reverses somatopharaphrenia: Dissociation between first- and third-person perspectives on body ownership.  Neuropsychologia, 49, 3946-3955

ในสื่อ
ในตอนที่ 5 ในซีซันที่ 4 ของแพทย์มือใหม่ หัวใจเกินร้อย  ชายผู้มีภาวะ somatoparaphrenia
แต่รับการวินิจฉัยผิดว่าเป็นโรคคิดว่าตนเองมีรูปร่างหรืออวัยวะผิดปกติ (body dysmorphic disorder)
ต้องการให้คุณหมอตัดเท้าของตนออกเพราะว่ามันไม่ใช่ของเขา

ในตอนที่ 5 ในซีซันที่ 7 ของเซาท์พาร์ก
กล่าวได้ว่า  อีริก คาร์ตแมน  มีโรค somatoparaphrenia เกี่ยวกับมือของตน

ดูเพิ่ม
อาการหลงผิดเฉพาะเรื่อง (monothematic delusion)

เชิงอรรถและอ้างอิง



หมวดหมู่:โรคจิต
หมวดหมู่:โรคมีอาการหลงผิด