โบสถ์พราหมณ์

โบสถ์พราหมณ์ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว, กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน, 2556, หน้า 689 หรือชื่ออื่น ๆ มนเทียร (mandir), เทวาลัย (devālaya) และ โกยิล (koil) เป็นชื่อเรียกศาสนสถานในศาสนาฮินดู โดยถือว่าเป็นที่ประทับของเทพเจ้าฮินดู โครงสร้างของโบสถ์พราหมณ์สร้างขึ้นเพื่อนำมนุษย์กับเทพเจ้าเข้าหากันผ่านทางสัญลักษณ์ที่แสดงออกถึงแนวคิดและความเชื่อของศาสนาฮินดู, Quote: "The [Hindu] temple is the seat and dwelling of God, according to the majority of the [Indian] names" (p. 135); "The temple as Vimana, proportionately measured throughout, is the house and body of God" (p. 133).; Quote: "The Hindu temple is designed to bring about contact between man and the gods" (...) "The architecture of the Hindu temple symbolically represents this quest by setting out to dissolve the boundaries between man and the divine". สัญัลกษณ์และโครงสร้างของโบสถ์พราหมณ์มีรากฐานในความเชื่อแบบพระเวท ประกอบการใช้วงกลมและสี่เหลี่ยมจัตุรัส มนเทียรหนึ่ง ๆ จะนำเอาองค์ประกอบทั้งปวงของจักรวาลวิทยาฮินดูเข้าด้วยกัน แสดงให้เห็นถึงสวรรค์ (พระเจ้า) มนุษย์ และความชั่วร้าย รวมถึงแนวคิดของเวลาและชีวิตผ่านธรรมะ, กามะ, อรรถะ, โมกษะ และ กรรมะStella Kramrisch, The Hindu Temple, Vol 2, Motilal Banarsidass, , pp. 346-357 and 423-424Klaus Klostermaier, The Divine Presence in Space and Time – Murti, Tirtha, Kala; in A Survey of Hinduism, , State University of New York Press, pp. 268-277.

หลักสำคัญทางจิตวิญญาณที่ถูกแสดงออกในเชิงสัญลักษณ์ในโบสถ์พราหมณ์นั้นนำมาจากงานเขียนสันสกฤต เช่น พระเวท และอุปนิษัท ในขณะที่กฎเกณฑ์ทางโครงสร้างนั้นมีระบุในเอกสารเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมสันสกฤตโบราณ เช่น พฤหตสังหิตา และวาสตุศาสตร์MR Bhat (1996), Brhat Samhita of Varahamihira, , Motilal Banarsidass มนเทียรต่าง ๆ ถือเป็นจุดหมายปลายทางทางจิตวิญญาณของชาวฮินดู ในขณะเดียวกันยังเป็นเหมือนศูนย์กลางที่ศิลปะโบราณ การเฉลิมฉลองของชุมชน รสมถึงเศรษฐกิจนั้นเฟื่องฟูและเจริญGeorge Michell (1988), The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms, University of Chicago Press, , pp. 58-65.

มนเทียรนั้นมีลักษณะรูปแบบที่หลากหลาย รูปแบบความเชื่อ สัญลักษณ์ และกรรมวิธีก่อสร้างที่แตกต่างกันไปตามภูมิภาค ชุมชน วัฒนธรรม ความเชื่อ ลัทธิ และเทพเจ้าเฉพาะองค์Alice Boner (1990), Principles of Composition in Hindu Sculpture: Cave Temple Period, , see Introduction and pp. 36-37. มนเทียรสามารถพบได้ในเอเชียใต้โดยเฉพาะประเทศอินเดีย เนปาล ศรีลังกาFrancis Ching et al., A Global History of Architecture, Wiley, , pp. 227-302.Brad Olsen (2004), Sacred Places Around the World: 108 Destinations, , pp. 117-119.  และประเทศอื่น ๆ ที่มีประวัติศาสตร์ของฮินดูหรือมีชาวฮินดูอาศัยอยู่เป็นชุมชนPaul Younger, New Homelands: Hindu Communities, , Oxford University Press

ในภาษาไทยได้นิยามความหมายว่าเป็นเทวสถานที่ใช้ประกอบพิธีกรรมของศาสนาฮินดู มีพราหมณ์เป็นผู้ดูแลและประกอบพิธี

 ประวัติคำและการตั้งชื่อ
ในแต่ละภาษามีคำเรียก โบสถ์พราหมณ์ แตกต่างกันไป ดังนี้ 
 ภาษาสันสกฤต ภาษาเนปาล ภาษาปัญจาบ ภาษามราฐี ภาษาคุชราต ภาษาเบงกอล และภาษาฮินดี เรียกว่ามนเทียร
 ภาษากันนาดา เรียกว่าเทวสถาน
 ภาษาเตลูกู เรียกว่าเทวาลัย หรือ เทวสถาน
 ภาษาทมิฬ เรียกว่าโกยิล
 ภาษาบาหลี เรียกว่าปูรา คือโบสถ์พราหมณ์ตามศาสนาฮินดูแบบบาหลี

 อ้างอิง