ความหมายของชีวิต

ความหมายของชีวิต เป็นคำถามปรัชญาว่าด้วยความสำคัญของชีวิตหรือการดำรงอยู่โดยทั่วไป คำถามนี้สามารถแสดงได้หลายรูปแบบ เช่น "ทำไมเราจึงอยู่ที่นี่" "ชีวิตเกี่ยวกับอะไรกันแน่" และ "อะไรคือจุดประสงค์ของการดำรงอยู่" ความหมายของชีวิตเป็นหัวข้อการคาดคะเนทางปรัชญา วิทยาศาสตร์และเทววิทยามากมายตลอดประวัติศาสตร์ มีการเสนอคำตอบจำนวนมากของคำถามนี้จากภูมิหลังทางวัฒนธรรมและอุดมการณ์ต่าง ๆ 

ความหมายของชีวิตอยู่ในแนวคิดทางปรัชญาและศาสนาเรื่องการดำรงอยู่ ความสัมพันธ์ทางสังคม พิชานและความสุข และคล้ายกับประเด็นอื่นอีกมาก เช่น ความหมายเชิงสัญลักษณ์ ภววิทยา คุณค่า จุดประสงค์ จริยศาสตร์ ความดีและความชั่ว เจตจำนงเสรี การดำรงอยู่ของพระเป็นเจ้าหนึ่งหรือหลายองค์ แนวคิดพระเป็นเจ้า วิญญาณและชีวิตหลังความตาย ผลงานวิทยาศาสตร์มุ่งอธิบายข้อเท็จจริงเชิงประจักษ์ที่สัมพันธ์กันเกี่ยวกับจักรวาล สำรวจบริบทและตัวแปรเสริมเกี่ยวกับ "อย่างไร" ของชีวิต (how of life) วิทยาศาสต์ยังศึกษาและสามารถให้การแนะนำการแสวงความเป็นอยู่ดี (well-being) และแนวคิดศีลธรรมที่สัมพันธ์กัน แนวเข้าสู่การศึกษาแบบมนุษยนิยมตั้งคำถามว่า "อะไรคือความหมายของชีวิตฉัน" คุณค่าของคำถามนี้อาจพ้องกับการบรรลุความเป็นจริงอันติมะ (ultimate reality) หรือความรู้สึกรวมเป็นหนึ่ง (oneness) หรือกระทั่งความรู้สึกศักดิ์สิทธิ์ (sacredness)

 คำถาม 
คำถามเกี่ยวกับความหมายของชีวิตแสดงออกได้อย่างกว้างขวาง ซึ่งรวมถึง:
 "อะไรคือความหมายของชีวิต" "ชีวิตนี้เกี่ยวกับอะไร" "เราเป็นใคร"
 "ทำไมเราอยู่ที่นี่" "เราอยู่ที่นี่เพื่ออะไร"
 "อะไรคือจุดกำเนิดชีวิต"
 "ธรรมชาติของชีวิตคืออะไร" "ธรรมชาติของความเป็นจริงคืออะไร"
 "จุดประสงค์ของชีวิตคืออะไร" "จุดประสงค์ของชีวิตหนึ่งคืออะไร"
 "อะไรคือความสำคัญของชีวิต"
 "อะไรที่มีความหมายและมีคุณค่าในชีวิต"
 "คุณค่าของชีวิตคืออะไร"
 "การอยู่มีเหตุผลอะไร" "เราอยู่เพื่ออะไร"

คำถามเหล่านี้มีคำตอบและการให้เหตุผลมากมาย ทั้งทฤษฎีวิทยาศาสตร์ ตลอดจนคำอธิบายทางปรัชญา เทววิทยาและจิตวิญญาณ เช่น

การเป็นคนสำคัญ สิ่งที่เราทำมีผลต่อคนหมู่มาก เช่น ดารา นักร้อง ศิลปิน นักการเมือง
การร่วมเป็นองค์ประกอบในองคาพยบส่วนเล็ก ๆ ที่ทำให้สิ่งสำคัญ เช่นประเพณีที่มีมาอย่างยาวนาน มีอยู่ต่อไป ในลักษณะที่เราเป็นส่วนหนึ่งในคนส่วนมากที่ทำแบบเดียวกัน เหมือนกัน พร้อมกัน ในวันและสถานที่ที่ทำโดยทั่วไปในสังคม เป็นต้น
การเป็นคนที่ภูมิใจในหน้าที่ของตนเอง ภูมิใจในอาชีพตัวเอง
การได้ดูแลครอบครัวเล็ก ๆ ของตนเองให้มีความสุข
การเป็นส่วนเล็ก ๆ ให้สังคมดีขึ้น เช่น มีน้ำใจต่อผู้คน ช่วยเหลือผู้อื่นที่เราพบเห็นบ้าง เท่าที่ไม่เดือดร้อนตัวเองเกินไป
การได้ทำตามความเชื่อเพื่อว่าจะมีชีวิตที่ดีในโลกหลังความตาย
การได้ทำในสิ่งที่อยากทำสักครั้งในชีวิต

 มุมมองที่นิยม 
"ความหมายของชีวิตคืออะไร" เป็นคำถามที่คนจำนวนมากถามตนเองในขณะหนึ่งของชีวิต ส่วนมากในบริบท "จุดประสงค์ของชีวิตคืออะไร" คำตอบที่นิยมบางคำตอบรวมถึง:

 เพื่อตระหนักศักยะและอุดมคติของตน 
 เพื่อทำตัวเองให้มีคุณค่าหรือสร้างคุณค่าให้กับตัวเอง 
 เพื่อทำในสิ่งที่ตัวเองรักและศรัทธา
 เพื่อไล่ล่าความฝัน
เพื่อทำฝันของตนให้เป็นจริง
 เพื่อใช้ไปกับบางสิ่งที่จะดำรงอยู่นานกว่าชีวิตของเรา
 เพื่อได้ผจญภัยหรือท่องเที่ยวในโลก รู้จักโลกนี้ด้วยประสบการณ์ตรงให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้
 เพื่อขยายศักยภาพของตน
 เพื่อแสวงหาตัวตนหรือสร้างตัวตน ที่มากกว่าสถานะแค่ว่าเราเป็นใคร ชื่อ นามสกุล อายุ อาชีพ วันเกิด อยู่ที่ไหน เรียนที่ไหน เป็นลูกเต้าเหล่าใคร มีเงินและทรัพย์สินเท่าไหร่
 เพื่อกลายเป็นบุคคลที่คุณปรารถนาจะเป็นตลอดมา
 เพื่อให้สถาบันหรือองค์กรที่เราอยู่ดำรงค์อยู่ต่อไปผ่านการสืบทอดความรู้และจิตวิญญาณให้กับคนรุ่นต่อไป
 เพื่อที่จะมีความสุข
 เพื่อให้ชีวิตมีแต่ความรุ่งเรืองมั่งคั่งสมบูรณ์แบบ
 เพื่อเป็นมนุษย์อย่างแท้จริง
 เพื่อทุ่มเททุกสิ่งอย่างในชีวิตแม้แต่สละชีวิตของตนเพื่อสิ่งที่มีค่ามากพอ
 เพื่อค้นหาและยอมจำนนต่อพรหมลิขิตของตัวเอง
 การมีภาระหน้าที่และความรับผิดชอบอันมีเกียรติ
 เพื่อสร้างสังคมที่มนุษย์ชาติมีศีลธรรม จริยธรรม คุณธรรมขั้นสูงสุดกลายเป็นสุดยอดสังคมในอุดมคติที่มนุษย์ไม่มีการทำร้ายและเบียดเบียนกัน มีอิสระเสรีภาพที่แท้จริง หรือสร้างสังคมหรือโลกในอุดมคติตามแนวคิดที่ตนเองศรัทธา

 เพื่อบรรลุความสมบูรณ์ทางชีววิทยา 
 เพื่อมีชีวิตต่อไป นั่นคือ การอยู่ให้นานที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ รวมทั้งการแสวงหาการเป็นอมตะ เพื่อมีชีวิตตลอดไป หรือพยายามมีชีวิตให้นานที่สุด จนกว่าจะตาย 
 เพื่อปรับตัวและวิวัฒนาการผ่านแสตมเซลล์ที่ปรับร่างกายให้เหมาะสมกับการใช้ชีวิตและสิ่งแวดล้อม เพื่อส่งต่อคุณสมบัติที่เป็นประโยชน์ให้กับลูกหลานต่อไป 
 เพื่อพัฒนาหรือท้าทายขีดความสามารถของตนเอง
 เพื่อขยายเผ่าพันธุ์ เพื่อสร้างทายาท เพื่อเพิ่มจำนวน เพื่อสืบพันธุ์ เพราะความฝันของทุกเซลล์คือการกลายเป็นสองเซลล์
การดูแลสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสมในการดำรงค์อยู่ของเผ่าพันธุ์มนุษย์และเผ่าพันธุ์อื่นให้สามารถอยู่รอดปลอดภัยอย่างมั่งคงและยั่งยืนบนโลกใบนี้ บ้านเพียงหนึ่งเดียวของเรา

 เพื่อแสวงภูมิปัญญาและความรู้ 
 เพื่อค้นหาความลับที่ซ่อนอยู่ของโลกใบนี้
 เพื่อเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ ในชีวิตให้มากที่สุดเท่าที่เป็นไปได้
 เพื่อแสวงหาภูมิปัญญาและความรู้ เพื่อส่งต่อให้กับมนุษย์ชาติ
 เพื่อเผชิญหน้าความกลัวในใจเราและยอมรับบทเรียนที่ชีวิตมอบให้เรา
 เพื่อจะได้ทดลองทำสิ่งใหม่ ๆ เพื่อที่จะได้รู้จักชีวิตในทุกแง่มุมให้ได้มากที่สุด
 เพื่อหาความหมายหรือวัตถุประสงค์ของการมีชีวิต
 เพื่อหาเหตุผลที่จะอยู่
 เพื่อค้นพบสัจจธรรมความจริงของโลก
 เพื่อได้รู้จักสิ่งที่ไม่มีในโลกนี้ เช่น ดาวดวงอื่น หรือ มิติอื่น

 เพื่อทำดี เพื่อทำสิ่งที่ถูกต้อง 
 เพื่อจากไปโดยที่โลกนี้กลายเป็นสถานที่ที่ดีกว่ากว่าตอนที่คุณเกิดมา 
 เพื่อทำคุณประโยชน์แก่ผู้อื่น
 เพื่อให้มากกว่ารับ
 เพื่อยุติความทุกข์ยาก
 เพื่อสร้างความเสมอภาค
 เพื่อท้าทายการกดขี่
 เพื่อกระจายความมั่งคั่ง
 เพื่อเอื้อเฟื้อและช่วยเหลือผู้อื่น
 เพื่อส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีของผู้อื่น
 เพื่อสร้างสรรค์และคิดสิ่งใหม่
 เพื่อให้มีประชาธิปไตย
 เพื่อให้มนุษย์ทุกคนรักกันไม่มีการแบ่งแยกและให้อภัยกัน
 เพื่อให้เกิดความยุติธรรม
 เพื่อให้มนุษย์ทุกคนอยู่อย่างมีเกียรติมีศักดิ์ศรี
 เพื่อแสวงหาสันติภาพ

 ความหมายเกี่ยวกับศาสนา 
 เพื่อออกเดินทางตามคำใบ้
 เพื่อไปถึงสวรรค์ชั้นสูงสุดและสถิต ณ ใจของพระเจ้า (heart of the Divine)
 เพื่อมีวิญญาณบริสุทธิ์และสัมผัสพระเจ้า
 เพื่อเข้าใจความลับของพระเจ้า
 เพื่อรู้หรือรวมเป็นหนึ่งเดียวกับพระเจ้า
 เพื่อรู้จักตนเอง รู้จักผู้อื่น และรู้เจตจำนงแห่งสวรรค์
 เพื่อรักบางสิ่งใหญ่กว่า ยิ่งใหญ่กว่า และเกินกว่าเราเอง ซึ่งเป็นบางสิ่งที่เราไม่ได้สร้างหรือมีพลังจะสร้าง บางสิ่งอันเป็นนามธรรมและศักดิ์สิทธิ์เพราะความเชื่อของเราในสิ่งนั้น
 เพื่อรักพระเจ้า และสิ่งเนรมิตทั้งหมดของพระองค์
 เพื่อสรรเสริญพระเจ้าด้วยความยินดีในพระองค์ตลอดกาล
 เพื่อเผยแผ่ศาสนาและเพิ่มสาวกของพระเยซูคริสต์()
 เพื่อกระทำยุติธรรม รักเมตตา และเดินอย่างถ่อมตนกับพระเจ้า()
 เพื่อมีลูกดกและทวีมากขึ้น ()
 เพื่อให้มีเสรีภาพ ()
 เพื่อเติมเต็มโลกและกำราบมัน ()

ชีวิตไม่มีความหมาย
 ชีวิตหรือการมีอยู่ของมนุษย์ไม่มีความหมายหรือจุดประสงค์ที่แท้จริงเพราะการมีอยู่ของมนุษย์มาจากการสุ่มตามธรรมชาติเท่านั้น และสิ่งใดก็ตามที่เกิดจากการสุ่มไม่มีจุดประสงค์ตั้งแต่แรก
 ชีวิตไม่มีความหมาย ทว่าด้วยความเป็นมนุษย์ พวกเราพยายามเชื่อมโยงความหมายหรือจุดประสงค์เพื่อที่เราจะได้อธิบายการมีอยู่ของพวกเราเอง
 ชีวิตไม่มีจุดประสงค์ และสิ่งนี้เองทำให้ชีวิตเป็นสิ่งพิเศษ
 วิถีไม่เคยมีเพียงวิถีเดียวที่เป็นคำตอบที่ถูกต้อง วิถีมีมากมายนับไม่ถ้วน อยู่ที่ใจของเราเลือกเอง และวิถีนั้นย่อมเป็นคำตอบที่ถูกต้องของคนทุกคน และไม่จำเป็นต้องมีแค่วิถีเดียว
 ถ้าชีวิตไร้ความหมาย เราก็แค่สร้างขึ้นมาก็ได้ไม่ใช่เหรอ

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ชีวิต
หมวดหมู่:อภิปรัชญา
หมวดหมู่:มโนทัศน์ทางปรัชญา
หมวดหมู่:ศาสนากับวิทยาศาสตร์
หมวดหมู่:ความเชื่อเรื่องจิตและวิญญาณ