ภาวะ (ปฏิทินจีน)

ภาวะ หรือ สารทสารท แปลว่าฤดูใบไม้ร่วง และงานฉลองในฤดูใบไม้ร่วง จึงผิดความหมาย และอาจสับสนกับวันสารทจีน ซึ่งตรงกับวันที่ 15 เดือน ตามปฏิทินจีน วันดังกล่าวเป็นวันอุทิศส่วนกุศลให้ผู้วายชนม์ของชาวจีน อย่างไรก็ตามนักโหราศาสตร์จีนนิยมใช้คำ สารท (จีนต้วเต็ม: 節氣; จีนตัวย่อ: 节气; พินอิน: jiéqì; คำอ่าน: เจี๋ยชี่ อังกฤษ: Solar term) หมายถึงระยะที่สำคัญอันสังเกตจากสิ่งแวดล้อมได้รอบตัว ซึ่งชาวจีนได้บัญญัติขึ้นไว้ 24 ภาวะด้วยกันในหนึ่งรอบปี นอกจากนี้ยังกำหนดให้มีการฉลองไหว้บรรพบุรุษตามสมควร ภาวะในปฏิทินจีน มีใช้ในประเทศจีน รวมถึงเกาหลี เวียดนาม และญี่ปุ่นซึ่งเป็นผู้รับวัฒนธรรมจีนอีกด้วย

ในภาวะตามปฏิทินจีนทั้งหมด จะมีสี่ภาวะซึ่งตรงกับปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ ได้แก่ 春分 (ชุนเฟิน) 夏至 (เซี่ยจื้อ)	秋分 (ชิวเฟิน) และ 冬至 (ตงจื้อ หรือวันไหว้ขนมบัวลอย) ซึ่งตรงหรือใกล้เคียงกับวันสำคัญทางดาราศาสตร์ประจำปี ได้แก่ วสันตวิษุวัต อุตรายัน ศารทวิษุวัต และทักษิณายัน ตามลำดับ แต่ละวันมีคำอธิบายโดยย่อดังนี้
 วสันตวิษุวัต หรือชุนเฟิน ช่วงเวลากลางวันกับกลางคืนยาวเท่ากัน แต่หลังจากวันดังกล่าวช่วงเวลากลางวันยาวขึ้น พลังเอี๊ยง (หยาง) เพิ่มขึ้น
 อุตรายัน ครีษมายัน หรือเซี่ยจื้อ ช่วงเวลากลางวันยาวที่สุด อากาศร้อน หลังจากนั้นจะค่อยสั้นลง พลังเอี๊ยงถึงที่สุด
 ศารทวิษุวัต หรือชิวเฟิน ช่วงเวลากลางวันกลับมาเท่ากับช่วงเวลากลางคืนอีกครั้ง โดยหลังจากนี้กลางคืนจะเริ่มยาว พลังอิม (หยิน) เพิ่มขึ้นแทนเอี๊ยง
 ทักษิณายัน เหมายัน หรือตงจื้อ ช่วงเวลากลางคืนยาวที่สุด อากาศหนาวเย็น พลังอิมขึ้นถึงจุดสูงสุดของปี

 รายชื่อภาวะในปฏิทินจีน 
องศาอาทิตย์ที่แสดงในที่นี่ ยึดตามโหราศาสตร์ระบบสายนะ ซึ่งอาศัยฤดูกาลกำหนดราศี ต่างจากระบบนิรายนะที่ใช้ตำแหน่งบนท้องฟ้าจริง (ดู โหราศาสตร์สากล) 
 องศาดวงอาทิตย์ ภาษาจีน ภาษาญี่ปุ่น ภาษาเกาหลี ภาษาเวียดนาม ประมาณวันที่ ความหมาย อักษรจีนอักษรจีนที่แสดงนอกวงเล็บ คืออักษรจีนตัวเต็ม ส่วนในวงเล็บเป็นตัวย่อ ถ้าไม่มีวงเล็บแสดงว่าตัวย่อและตัวเต็มเหมือนกัน อนึ่งอักษรจีนตัวเต็มนี้ใช้เป็นอักษรฮันจา และอักษรคันจิของภาษาเกาหลีและญี่ปุ่นตามลำดับด้วย จีนกลาง จีนแต้จิ๋ว 315°  立春  ลี่ชุน lìchūn  ลิบชุง  りっしゅんริชชุง risshun  입춘 อิบชุน ipchun เหลิปซวนlập xuân  4 กุมภาพันธ์  เริ่มต้นฤดูใบไม้ผลิ สรรพสัตว์บรรดาที่ไม่จำศีลทั้งหลายเริ่มออกหากินอย่างมีชีวิตชีวา สรรพพืชเริ่มแตกกิ่งก้าน 330°  雨水  อวี๋สุ่ย yúshuǐ  อู๋จุ้ย  うすいอูซูอิusui  우수อูซู usu  หวูถวีvũ thủy   19 กุมภาพันธ์  ฝนตกส่งท้ายฤดูหนาว 345°  驚蟄 (惊蛰)  จิงเจ๋อ jīngzhé  เก็งเต๊ก  けいちつเคจิตสึ keichitsu   경칩คย็องชิบgyeongchip  กิญเจิปkinh trập  6 มีนาคม  กิมิชาติด้วงแมลง เริ่มออกโบยบินหากิน บรรดาสัตว์ที่จำศึลเริ่มออกจากรัง 0°  春分  ชุนเฟิน chūnfēn  ชุงฮุง  しゅんぶんชุมบุงshunbun  춘분ชุนบุนchunbun  ซวนเฟินxuân phân  21 มีนาคม  กลางฤดูใบไม้ผลิ 15°  清明  ชิงหมิง qīngmíng  เช็งเม้ง  せいめいเซเมseimei  청명ช็องมย็อง cheongmyeong  ทัญมิญthanh minh  5 เมษายน  อากาศเย็น ท้องฟ้าโปร่ง น่าอภิรมย์ 30°  穀雨 (谷雨)  กู๋อวี่ gúyǔ  ก๊กอู้  こくうโคกูอุ kokuu  곡우 โคกู gogu  ก๊กหวูcốc vũ  20 เมษายน  ฝนเริ่มฤดูเพาะปลูก 45°  立夏  ลี่เซี่ย lìxià  ลิบแห่   りっかริกกะrikka  입하 อีพาipha  เหลิปหะlập hạ  6 พฤษภาคม  เริ่มต้นฤดูร้อน 60°  小滿 (小满)  เสียวหม่าน xiǎomǎn  เสียวมั่ว  しょうまんโชมัง shōman  소만โซมัน soman  เตี๋ยวหมานtiểu mãn  21 พฤษภาคม  พืชพรรณออกดอก แต่ยังไม่ออกผล 75°  芒種 (芒种)  หมางจ้ง mángzhòng  หม่างเจ้ง  ぼうしゅโบชุbōshu  망종มังจง mangjong  มางจุ๋งmang chủng  6 มิถุนายน  พืชพรรเริ่มแข็งแรงและพร้อมเก็บเกี่ยวต่อไป 90°  夏至  เซี่ยจือ xiàzhì  แห่จี่  げしเกชิgeshi  하지 ฮาจี haji  หะจี๊hạ chí  21 มิถุนายน  กลางฤดูร้อน 105°  小暑  เสียวสู่ xiǎoshǔ  เสี่ยวซู่  しょうしょโชโชะ shōsho  소서โซซอ soseo  เตี๋ยวถือtiểu thử  7 กรกฎาคม  อากาศร้อนพอควร 120°  大暑  ต้าสู่ dàshǔ  ไต้ซู่   たいしょไทโชะtaisho  대서แทซอ daeseo  ดั่ยถือđại thử  23 กรกฎาคม  อากาศร้อนอบอ้าว 135°  立秋  ลี่ชิว lìqiū  ลิบชิว  りっしゅうริชชูrisshū  입추อิบชู ipchu  เหลิปทูlập thu  8 สิงหาคม  เริ่มฤดูใบไม้ร่วง 150°  處暑 (处暑)  ฉูสู่ chǔshǔ  ไต้สู่  しょしょโชโชะ shosho  처서ชอซอ cheoseo  สือถือxử thử  23 สิงหาคม  สุดฤดูร้อน 165°  白露  ไป๋ลู่ báilù  แปะโหล่ว  はくろฮากูโระhakuro  백로แพ็งโน baengno  บักโหละbạch lộ  8 กันยายน  น้ำค้างเริ่มมีบนใบไม้ ฤดูเริ่มเข้าสู่ความหนาวเย็น 180°  秋分  ชิวเฟิน qiūfēn  ชิวฮุง  しゅうぶんชูบุงshūbun  추분  ชูบุน chubun  ทูเฟินthu phân  23 กันยายน  กลางฤดูใบไม้ร่วง 195°  寒露  หานลู่ hánlù  หั่งโหล่ว  かんろคันโระkanro  한로 ฮัลโล hallo  ห่านโหละhàn lộ  8 ตุลาคม  น้ำค้างเริ่มเป็นเกล็ดปนน้ำ 210°  霜降  ซวางเจี้ยง shuāngjiàng  ซึงกัง  そうこうโซโกsōkō  상강 ซังกัง sanggang  เซืองซ้างsương giáng  23 ตุลาคม  น้ำค้างเริ่มแข็งจัด ความหนาวเริ่มได้ที่ 225°  立冬  ลี่ตง lìdōng  ลิบตัง  りっとうริตโต rittō  입동 อิบตง ipdong  เหลิปดงlập đông  7 พฤศจิกายน  เริ่มฤดูหนาว 240°  小雪  เสียวเสวี่ย xiǔoxuě  เสี่ยวเซาะ  しょうせつโชเซ็ตสึ shōsetsu  소설 โซซ็อล soseol  เตี๋ยวเตวี๊ยตtiểu tuyết  22 พฤศจิกายน  หิมะตกพอควร 255°  大雪  ต้าเสวี่ย dàxuě  ไต่เซาะ   	たいせつไทเซ็ตสึ taisetsu  대설 แทซ็อล daeseol  ดั่ยเตวี๊ยตđại tuyết  7 ธันวาคม  หิมะตกหนัก 270°  冬至  ตงจื้อ dōngzhì  ตังจี่  とうじโทจิ tōji  동지 ทงจี dongji  ดงจี๊đông chí 22 ธันวาคม  กลางฤดูหนาว 285°  小寒  เสี่ยวหาน xiǎohán  เสี่ยวหั้ง   しょうかんโชกัง shōkan  소한 โซฮัน sohan  เตี๋ยวห่านtiểu hàn  6 มกราคม  อากาศหนาวพอควร 300°  大寒  ต้าหาน dàhán  ไต่หั้ง  だいかんไดกัง daikan  대한 แทฮันdaehan  ดั่ยห่านđại hàn  20 มกราคม  อากาศหนาวจัด

 ดูเพิ่ม 
 ปฏิทินจีน รายละเอียดเกี่ยวกับปฏิทินจีนทั้งแบบสุริยคติและจันทรคติ
 อ้างอิง 
 "ซือเฮี่ย ซุงตี่". ไท่เก๊ก 24 สารทในฤดูต่างๆ ใน จดหมายข่าวชมรมภูมิโหราศาสตร์. กรุงเทพฯ: มิ.ย. - ก.ค. 2553 เข้าถึงได้จาก   วันที่ค้นข้อมูล 24 ธันวาคม 2557
 24 Solar Terms จาก yourchineseastrologo.com วันที่ค้นข้อมูล 24 ธันวาคม 2557
 หมายเหตุ 

ภ
ภ
หมวดหมู่:มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ