สนธิสัญญาพอร์ตสมัท

สนธิสัญญาพอร์ตสมัท () เป็นสนธิสัญญาสันติภาพ ซึ่งเกิดขึ้นภายหลังจากที่สงครามรัสเซีย-ญี่ปุ่น ในปี 1904-1905 จบลงโดยที่มีจักรวรรดิญี่ปุ่นเป็นฝ่ายได้รับชัยชนะ โดยสนธิสัญญานี้มีการลงนามและประทับตรา ณ อาคารในอู่ต่อเรือพอร์ตสมัทของกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 5 กันยายน 1905 และคณะองคมนตรีแห่งสมเด็จพระจักพรรดิได้ให้สัตยาบัน เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 1905

สงครามรัสเซีย-ญี่ปุ่นในปี 1904-1905 ถือเป็นสงครามครั้งใหญ่ครั้งแรกที่เกิดขึ้นในศตวรรศที่ 20 ฝ่ายหนึ่งมีกองทัพบกที่ใหญ่ที่สุดในโลกอย่างจักรวรรดิรัสเซีย และฝ่ายที่มีกองทัพเรือที่แข็งแกร่งที่สุดในเอเชียตะวันออกอย่างจักรวรรดิญี่ปุ่น

 การเจรจา 

การเจรจามีขึ้นจากการที่ประธานาธิบดีทีโอดอร์ โรเซอเวลต์แห่งสหรัฐฯ ได้เชิญทั้งสองชาติมาจัดการเจรจากันที่สถานที่ที่เป็นกลาง อย่างรัฐนิวแฮมป์เชียร์ อันเป็นผลมาจากความพยายามของผู้ว่าการ แมคเลน ที่อยากจะให้พอร์ทสมัธเป็นสถานที่ที่มีการลงนามสนธิสัญญาระหว่างประเทศในสหรัฐอเมริกาเป็นครั้งแรก

ผู้แทนในการลงนามครั้งนี้ ได้แก่ เซียร์เก วิตเต (Серге́й Ви́тте) และ โรมัน โรเซ็น (Роман Розен) จากฝ่ายรัสเซีย กับ โคมูระ จูตาโร และ ทากาฮิระ โคโงโร จากญี่ปุ่น และมีเหล่าทูตานุทูตจากนิวแคสเซิลในรัฐนิวแฮมป์เชียร์ ร่วมเป็นสักขีพยาน

สำหรับการเจรจานั้น มีขึ้นที่อาคาร General Stores ในฐานทัพเรือ ซึ่งบรรดาเฟอร์นิเจอร์ไม้มะฮอกกานีในการเจรจาครั้งนี้ ถูกจัดไว้แบบเดียวกับห้องประชุมรัฐบาลในทำเนียบขาว และถูกส่งมาจากวอชิงตัน ดี.ซี.

สำหรับข้อตกลงร่วมกันในสนธิสัญญา ทั้งญี่ปุ่นและรัสเซีย ต่างตกลงที่จะปล่อยแมนจูเรีย คืนแก่เจ้าของที่แท้จริงคือจีน แต่ญี่ปุ่น ขอเช่าคาบสมุทรเหลียวตง (ประกอบด้วยเมืองพอร์ตอาเธอร์ และ ต้าเหลียน) ตลอดจนเช่าทางรถไฟของรัสเซียในภาคใต้ของแมนจูเรีย เพื่อการเข้าถึงทรัพยากรสำคัญทางยุทธศาสตร์ และญี่ปุ่น ยังได้ครอบครองพื้นที่ครึ่งหนึ่งทางใต้ของเกาะซาฮาลินจากรัสเซีย ทั้งหมดนี้ในทางพฤติการณ์ เท่ากับว่าจักรวรรดิญี่ปุ่นได้เข้าปกครองดินแดนแมนจูเรีย

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 The Treaty of Portsmouth, 1905, Russo-Japanese War  (ข้อความฉบับจริงในหนังสือสนธิสัญญา)
 Portsmouth Peace Treaty website of the Japan-America Society of New Hampshire  
 The Museum Meiji Mura 
 Imperial rescript endorsing the treaty of Portsmouth (from the National Archives of Japan)


หมวดหมู่:สนธิสัญญาญี่ปุ่น–รัสเซีย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาในคริสต์ศตวรรษที่ 20
หมวดหมู่:สนธิสัญญาสันติภาพ
หมวดหมู่:สนธิสัญญาสันติภาพเกี่ยวข้องกับญี่ปุ่น
หมวดหมู่:สงครามรัสเซีย–ญี่ปุ่น
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับจักรวรรดิรัสเซีย
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับจักรวรรดิญี่ปุ่น
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับจักรวรรดิจีน
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับจักรวรรดิเกาหลี
หมวดหมู่:สนธิสัญญาเกี่ยวข้องกับสหรัฐ
หมวดหมู่:สนธิสัญญาที่ทำในปี พ.ศ. 2448
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ซาฮาลิน
หมวดหมู่:ทีโอดอร์ โรเซอเวลต์
หมวดหมู่:การล่มสลายของจักรวรรดิเกาหลี
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์จักรวรรดิรัสเซีย–สหรัฐ
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ญี่ปุ่น–รัสเซีย
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์ญี่ปุ่น–สหรัฐ
หมวดหมู่:ความสัมพันธ์เกาหลี–ญี่ปุ่น