พระธรรมวโรดม (เซ่ง อุตฺตโม)

พระธรรมวโรดม  นามเดิม เซ่ง ฉายา อุตฺตโม เป็นพระภิกษุฝ่ายธรรมยุติกนิกาย ดำรงสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรองคณะใต้ อดีตเจ้าอาวาสวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร 

 ประวัติ 
 วัยเยาว์
พระธรรมวโรดม มีนามเดิมว่า เซ่ง ภูมิลำเนาเดิมอยู่บ้านทะเลน้อย ตำบลปากคลอง อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง เกิดเมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2423 ตรงกับวันอาทิตย์ ขึ้น 3 ค่ำ เดือนยี่ ปีมะโรง บิดาชื่อตี๋ มารดาชื่อสุข 

 อุปสมบท 
พ.ศ. 2437 ได้บรรพชาเป็นสามเณร ที่วัดมัชฌิมาวาส (จังหวัดสงขลา) แล้วย้ายไปอยู่วัดคงคาสวัสดิ์ ในจังหวัดพัทลุง เมื่อทราบว่าพระสงฆ์คณะธรรมยุตได้มาตั้งอยู่ที่นั้น ต่อมาท่านลาสิกขาบท จน พ.ศ. 2442 จึงอุปสมบทที่วัดวัง จังหวัดพัทลุง (บางตำราว่าวัดมัชฌิมาวาส จังหวัดสงขลา) โดยมีพระครูวิสุทธิโมลี (จันทร์ จนฺทสิริ) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระครูธรรมจักการาม (เทพ ฐิติญาโณ) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ อุปสมบทแล้วย้ายกลับมาอยู่วัดคงคาสวัสดิ์ ใน พ.ศ. นั้น พระศิริธรรมมุนี (ม่วง รตนทฺธโช) เจ้าคณะมณฑลนครศรีธรรมราชได้มาตรวจการคณะสงฆ์ ได้คัดเลือกพระภิกษุ 7 รูป ให้ศึกษาที่มหามกุฏราชวิทยาลัย เพื่อจะได้กลับมาสอนเผยแพร่ภาษาไทยที่ภูมิลำเนาของตน พระเซ่งเป็นรูปหนึ่งที่ได้รับคัดเลือกไปด้วย ในช่วงแรกได้จำพรรษาที่วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร ต่อมาพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวชิรญาณวโรรส โปรดให้ย้ายมาอยู่วัดบวรนิเวศวิหาร ได้ช่วยเหลืออุปฐากพระองค์จนได้รับแต่งตั้งเป็นพระครูฐานานุกรม 

พ.ศ. 2452 ท่านได้ทำทัฬหีกรรมที่วัดบวรนิเวศวิหาร โดยมีสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เป็นพระอุปัชฌาย์ พระเทพเมธี (จู อิสฺสรญาโณ) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ได้รับฉายาว่า อุตฺตโม

 การศึกษา 
พระธรรมวโรดมได้ศึกษาพระปริยัติธรรมในสำนักสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เป็นหลัก และศึกษากับนายนาถบ้าง แล้วเข้าสอบจนได้เป็นเปรียญตามลำดับดังนี้
 พ.ศ. 2446 สอบได้เปรียญธรรม 3 ประโยค
 พ.ศ. 2447 สอบได้เปรียญธรรม 4 ประโยค
 พ.ศ. 2448 สอบได้เปรียญธรรม 5 ประโยค
นอกจากการศึกษาพระปริยัติธรรมแล้ว พระธรรมวโรดมยังได้รับการศึกษาอบรมงานต่าง ๆ ทั้งที่เป็นธุระส่วนพระองค์และกิจพระศาสนา ตามที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้าทรงมอบหมาย ท่านเรียนรู้งานเหล่านั้นได้เป็นอย่างดี เข้าใจการงานทุกอย่าง จนบริหารการวัดให้เรียบร้อยก้าวหน้าเป็นที่พอพระทัยสมเด็จพระมหาสมณเจ้าฯ

 ศาสนกิจ 
 ด้านวิชาการ 
พระธรรมวโรดม มีความเชี่ยวชาญด้านปริยัติธรรมอย่างมาก สามารถค้นคว้าคัมภีร์แล้วเรียบเรียงมาเทศนาได้อย่างลึกซึ้ง จับใจผู้ฟัง จนแม้แต่สมเด็จพระมหาสมณเจ้ายังทรงเลื่อมใสและนับถือยกย่องให้เป็นพระธรรมกถึก และพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงแต่งตั้งท่านเป็นพระคณาจารย์โทในทางแสดงธรรม มีตำแหน่งเทียบเท่าเจ้าคณะเมือง มีประกาศเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2456ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศตั้งพระคณาจารย์ฝ่ายปริยัติ, เล่ม 30, ตอน 0 ก, วันที่ 31 สิงหาคม 2456, หน้า 228-229 แล้วเลื่อนเป็นพระคณาจารย์เอก (เทียบเท่าเจ้าคณะมณฑล) มีประกาศเมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2458ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศกระทรวงธรรมการ เรื่อง เลื่อนพระคณาจารย์ ฝ่ายปริยัติ, เล่ม 32, ตอน 0 ง, วันที่ 23 พฤษภาคม 2458, หน้า 399

นอกจากนี้ ท่านยังเป็นผู้ตรวจชำระพระไตรปิฎกและอรรถกถาภาษาบาลี และเป็นกรรมการในการสอบนักธรรมสนามหลวงด้วย

 ด้านการปกครอง 
 พ.ศ. 2451 เป็นเจ้าคณะมณฑลภูเก็ตราชกิจจานุเบกษา, ทรงเลื่อนตำแหน่งยศสมณศักดิ์ แลพระราชทานสัญญาบัตรเจ้าคณะมณฑล, เล่ม 25, ตอน 38, วันที่ 20 ธันวาคม 2451, หน้า 1133
 พ.ศ. 2454 เป็นเจ้าอาวาสวัดราชาธิวาสวิหารราชกิจจานุเบกษา, การแห่พระอริยกระวี วัดบวรนิเวศวิหาร ไปอยู่วัดราชาธิวาศ, เล่ม 28, ตอน 0 ง, 24 มีนาคม 2467, หน้า 2,720-2
 พ.ศ. 2467 เป็นเจ้าคณะมณฑลสุราษฏร์ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศกรมธรรมการ เรื่องตั้งเจ้าคณะมณฑล, เล่ม 41, ตอน 0 ง, 8 มีนาคม 2467, หน้า 4,247
 พ.ศ. 2469 เป็นเจ้าคณะมณฑลภูเก็ต (สมัยที่ 2)ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความกระทรวงธรรมการ แผนกกรมวิสามัญศึกษา เรื่อง ตั้งเจ้าอาวาสพระอารามหลวงและเจ้าคณะ, เล่ม 43, ตอน 0 ง, 23 พฤษภาคม 2469, หน้า 893
 พ.ศ. 2471 เป็นเจ้าคณะมณฑลนครศรีธรรมราชราชกิจจานุเบกษา, เรื่องเจ้าคณมณฑลลาออก และตั้งเจ้าคณมณฑลใหม่, เล่ม 45, ตอน 0 ง, 24 มิถุนายน 2471, หน้า 1,034

 ด้านสาธารณูปการ 
พระธรรมวโรดม ให้ความสำคัญกับการก่อสร้างและซ่อมแซมถาวรวัตถุอย่างมาก ภายในวัดราชาธิวาสวิหาร ท่านได้บูรณะพระอุโบสถ ศาลาการเปรียญ และตำหนักพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในต่างจังหวัด ท่านได้ร่วมก่อสร้างวัดหลายแห่งในภาคใต้ เช่น วัดสามแก้วและวัดเสกขาราม จังหวัดชุมพร วัดเขาทอง จังหวัดพัทลุง วัดโภคาจุฑามาตย์ จังหวัดกระบี่ วัดนิกรชนาราม จังหวัดปัตตานี เป็นต้น 

 ลำดับสมณศักดิ์ 
 พ.ศ. 2445 เป็นพระครูสัญญาบัตรที่ พระครูใบฎีกา ฐานานุกรมในสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
 พ.ศ. 2447 เป็นพระครูสัญญาบัตรที่ พระครูพุทธมนต์ปรีชา พระครูปริตร ฐานานุกรมในพระอัฐิสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์
 พ.ศ. 2449 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญที่ พระอริยกระวีราชกิจจานุเบกษา, การตั้งตำแหน่งสมณศักดิ์, เล่ม 23, วันที่ 30 ธันวาคม ร.ศ. 125, หน้า 1046
 พ.ศ. 2459 เป็นพระราชาคณะชั้นราชที่ พระราชสุธี ธรรมปรีชาภิมณฑ์ ปริยัติโกศล ยติคณิศร บวรสังฆารามคามวาสีราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตรพระสงฆ์, เล่ม 33, ตอน ง, วันที่ 7 มกราคม 2459, หน้า 2750
 พ.ศ. 2464 เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ พระเทพโมลี ตรีปิฎกธาดา มหากถิกสุนทร ยติคณิศร บวรสังฆาราม คามวาสีราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศสถาปนาสมเด็จพระราชาคณะและพระราชาคณะ, เล่ม 38, วันที่ 2 ตุลาคม 2464, หน้า 1832
 พ.ศ. 2466 เป็นพระราชาคณะชั้นธรรมที่ พระธรรมโกศาจารย์ สุนทรญาณดิลก ตรีปิฎกธรรมภูษิต ยติคณิศร บวรสังฆาราม คามวาสีราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 40, วันที่ 25 พฤศจิกายน 2466, หน้า 2595
 พ.ศ. 2472 เป็นพระราชาคณะทักษิณคณิศวรานุนายก (เจ้าคณะรองคณะใต้) ที่ พระธรรมวโรดม บรมญาณอดุล สุนทรนายก ตรีปิฎกคุณาลังการภูษิต ทักษิณทิศคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสีราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 46, วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2472, หน้า 363-5

 มรณภาพ 
พระธรรมวโรดม อาพาธด้วยโรคมะเร็งที่ลำคอ เข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลศิริราชและโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ โดยสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ทรงรับเป็นผู้ป่วยในพระราชานุเคราะห์โดยตลอดทั้ง 8 เดือนที่เข้ารับการรักษา แม้จะเกิดทุกขเวทนาอย่างรุนแรง แต่ท่านก็ทรงสติดีโดยตลอด ไม่มีความกระวนกระวาย อาการอาพาธของท่านทรงและทรุดเรื่อยมาจนถึงแก่มรณภาพอย่างสงบเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2485 เวลา 18:15 น. สิริอายุ 63 พรรษา 41

 ศิษย์ที่สำคัญ 
 พระศาสนโศภน (ปลอด อตฺถการี)
 สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (วิน ธมฺมสาโร)
 พระสุธรรมาธิบดี (เพิ่ม อาภาโค)
 พระสุธรรมาธิบดี (แสง ชุตินฺธโร)
 พระธรรมปัญญาจารย์ (สุพจน์ ปภสฺสโร)
 ขุนพันธรักษ์ราชเดช (บุตร พันธรักษ์)

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย
ซ่ง
หมวดหมู่:เจ้าคณะมณฑล
หมวดหมู่:เจ้าอาวาสวัดราชาธิวาสราชวรวิหาร
หมวดหมู่:เปรียญธรรม 5 ประโยค
หมวดหมู่:ภิกษุจากจังหวัดพัทลุง
หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอควนขนุน
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากมะเร็งลำคอ