นครของประเทศญี่ปุ่น

นคร () ในประเทศญี่ปุ่น เป็นหน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถิ่นประเภทหนึ่ง นครจะอยู่ในระดับเดียวกับเมือง () และหมู่บ้าน () แต่จะต่างจากเมืองและหมู่บ้านคือ นครไม่เป็นส่วนหนึ่งของอำเภอ () แต่ละนคร เมือง และหมู่บ้านจะมีการพื้นที่และการบริหารงานแยกส่วนกันอย่างเป็นเอกเทศ ไม่ขึ้นต่อกัน ซึ่งการปกครองในลักษณะนี้ถูกกำหนดขึ้นโดยกฎหมายการปกครองท้องถิ่น ค.ศ. 1947Ministry of Internal Affairs and Communications, e-gov database of legal texts: Chihōjichihō Ministry of Justice, Japanese Law Translation Database System: Local Autonomy Act 

 สถานะของนคร 
 นครตามกฎหมายระบบนคร 
ในญี่ปุ่นจนถึงยุคเอโดะ พื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่นซึ่งอยู่อาศัยโดยพ่อค้าและช่างฝีมือจะถูกจัดประเภทเป็นมาจิ (町) หรือเมือง ส่วนชุมชนของชาวนาในชนบทจะเรียกว่ามูระ (村) หรือหมู่บ้าน โดยไม่มีการใช้คำว่าชิ (市) หรือนคร เป็นหน่วยการปกครอง

ในยุคเมจิ เมื่อเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1878 ได้มีการประกาศใช้กฎหมายว่าด้วยการจัดระเบียบอำเภอ เขต เมือง และหมู่บ้าน โดยกำหนดให้มีคุ (区) หรือเขต สำหรับพื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่น ต่อมาในเดือนเมษายน ค.ศ. 1888 ได้มีการประกาศใช้กฎหมายระบบนคร () ซึ่งแทนที่เขตด้วยนคร กฎหมายนี้ถูกตราขึ้นพร้อมกับกฎหมายระบบเมืองและหมู่บ้าน () แต่ถือเป็นกฎหมายที่แยกต่างหาก การบังคับใช้จริงในแต่ละนครเริ่มต้นในเดือนเมษายน ค.ศ. 1889

 นครตามกฎหมายการปกครองท้องถิ่น 
ในกฎหมายการปกครองท้องถิ่น () ได้กำหนดให้นครเป็นองค์กรปกครองท้องถิ่นทั่วไป ซึ่งมีขนาดรองจากจังหวัด โดยเงื่อนไขที่องค์กรปกครองท้องถิ่นทั่วไปจะสามารถจัดตั้งเป็นนครได้ (เงื่อนไขการเป็นนคร) ได้ระบุไว้ในมาตรา 8 ของกฎหมายดังกล่าว ได้แก่

 โดยหลักแล้วต้องมีประชากรตั้งแต่ 50,000 คนขึ้นไป (อ้างอิงจากข้อมูลสำมะโนประชากร)NHK「所さん!大変ですよ」2015年11月5日放送分
 จำนวนครัวเรือนในย่านศูนย์กลางเมืองต้องคิดเป็นร้อยละ 60 ขึ้นไปของจำนวนครัวเรือนทั้งหมด
 จำนวนประชากรที่ประกอบอาชีพในภาคพาณิชยกรรม อุตสาหกรรม และกิจการเมืองอื่น ๆ ต้องมีสัดส่วนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 ของประชากรทั้งหมด
 ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขอื่น ๆ ที่กำหนดไว้ในข้อบัญญัติของจังหวัดนั้น ๆ

การยกฐานะเมืองหรือหมู่บ้านเป็นนครจะได้รับการอนุมัติโดยผู้ว่าราชการจังหวัดและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกิจการภายในประเทศและการสื่อสาร

ในทางทฤษฎี นครสามารถถูกลดฐานะเป็นเมืองหรือหมู่บ้านได้หากไม่เป็นไปตามเงื่อนไขดังกล่าว แต่การลดฐานะยังไม่เคยเกิดขึ้นมาจนถึงปัจจุบัน นครที่มีประชากรน้อยที่สุดคือ อูตาชิไน ฮกไกโด มีประชากรเพียงสามพันคน ในขณะที่เมืองในจังหวัดเดียวกัน โอโตฟูเกะ มีประชากรกว่าสี่หมื่นคน

ภายใต้พระราชบัญญัติบทบัญญัติพิเศษว่าด้วยการควบรวมเทศบาล () เกณฑ์จำนวนประชากรสำหรับการยกฐานะเป็นนคร 50,000 คน ได้รับการผ่อนปรนลงมาเหลือ 30,000 คน ในกรณีที่จำนวนประชากรเพิ่มขึ้นจากการควบรวมเมืองและ/หรือหมู่บ้านเข้าด้วยกัน ทั้งนี้ เพื่ออำนวยความสะดวกเทศบาลในการลดค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการ ทำให้เทศบาลจำนวนมากได้รับการยกฐานะเป็นนครอันเนื่องมาจากเกณฑ์ที่ผ่อนปรนนี้ แต่ก็ยังมีเทศบาลที่ได้รับการยกฐานะเป็นนครอันเป็นผลมาจากการเพิ่มขึ้นของประชากรในเขตเทศบาลนั้นเอง ไม่ได้มาจากการควบรวมกับเทศบาลอื่น เช่น โนโนอิจิ จังหวัดอิชิกาวะ ที่ได้รับการยกฐานะเป็นนครไปเมื่อ ค.ศ. 2011

 การจำแนกประเภทสำหรับนครขนาดใหญ่ 
คณะรัฐมนตรีญี่ปุ่นสามารถกำหนดให้นครที่มีประชากรอย่างน้อย 200,000 คนมีสถานะเป็นนครศูนย์กลางได้ หรือนครใหญ่ที่รัฐกำหนด หากมีประชากรเกินกว่า 500,000 คน สถานะของนครขนาดใหญ่เหล่านี้จะเป็นการเพิ่มขอบเขตอำนาจการบริหารบางประการ จากที่เดิมเป็นของจังหวัดก็จะมอบให้เทศบาลนคร

 สถานะของโตเกียว 
โตเกียว เมืองหลวงของประเทศญี่ปุ่น เคยมีสถานะเป็นนครโตเกียวจนถึง ค.ศ. 1943 ในปัจจุบันกฎหมายได้จัดประเภทให้เป็นจังหวัดพิเศษที่เรียกว่า "มหานคร" () โดยมีพื้นที่ครอบคลุมทั้งจังหวัดโตเกียวเดิม อาณาบริเวณที่เคยเป็นนครโตเกียวได้รับการจัดตั้งใหม่เป็นเขตพิเศษของโตเกียวจำนวน 23 เขต แต่ละเขตจะมีสถานะการบริหารคล้ายคลึงกับเทศบาลนคร นอกจากนี้ มหานครโตเกียวยังมีนคร เมือง และหมู่บ้านต่าง ๆ ที่อยู่ภายใต้เขตอำนาจของตน

 ประวัติศาสตร์ 
มีการริเริ่ม "ระบบนคร" (市制 shisei, ชิเซ) ขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1888National Diet Library Nihon hōrei sakuin (日本法令索引, "Index of Japanese laws and ordinances"): Entry 市制, List of changes to the law and deliberative histories in the Imperial Diet of the laws that changed it  (no legislative history of the shisei itself as the law was decreed by the government in 1888 before the Imperial constitution took effect in 1890), List of other laws changed by it  & entry for the revised 市制 of 1911, Legislative history of the bill in the Imperial Diet , Laws changing/abolishing it , Laws changed by it  และนำมาใช้ครั้งแรกในช่วงของ "การควบรวมครั้งใหญ่เมจิ" (明治の大合併 Meiji no daigappei, เมจิโนะไดงัปเป) ค.ศ. 1889 "นคร" หรือ -ชิ ได้นำมาแทนที่ "เขต" หรืออำเภอในเมือง ( -ku, -คุ) ที่มีอยู่เดิมก่อนหน้านี้ซึ่งเป็นเขตการปกครองระดับเดียวกับอำเภอ หรืออำเภอในชนบท (-gun) มาตั้งแต่ ค.ศ. 1878 เริ่มแรกเดิมทีมีนครเพียง 39 แห่งเท่านั้นใน ค.ศ. 1889 จังหวัดส่วนใหญ่มีเพียงนครแห่งเดียว บางจังหวัดมีนคร 2 แห่ง (ได้แก่ จังหวัดยามางาตะ โทยามะ โอซากะ เฮียวโงะ และฟูกูโอกะ) และบางจังหวัดไม่มีนครเลย โดยจังหวัดมิยาซากิเป็นจังหวัดสุดท้ายที่มีนครแห่งแรกเมื่อ ค.ศ. 1924 ในจังหวัดโอกินาวะและฮกไกโดซึ่งขณะนั้นยังไม่ได้มีสถานะเทียบเท่ากับจังหวัดอย่างสมบูรณ์ในจักรวรรดิ เขตเมืองใหญ่ยังคงถูกจัดให้เป็น "เขต" จนกระทั่งทศวรรษ 1920 เขตนาฮะและเขตชูริ เขตในโอกินาวะ ก็ได้เปลี่ยนเป็นนครนาฮะและนครชูริเมื่อเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1921 และ 6 เขตในฮกไกโดก็ได้เปลี่ยนมาเป็นนครที่เป็นอิสระจากอำเภอเมื่อเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1922

มาจนถึง ค.ศ. 1945 จำนวนของนครทั่วประเทศเพิ่มขึ้นเป็น 205 แห่ง หลังจากสงครามโลกครั้งที่ 2 จำนวนนครก็ได้เพิ่มขึ้นเกือบสองเท่าในช่วงของ "การควบรวมครั้งใหญ่โชวะ" ในคริสต์ทศวรรษ 1950 และเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจนแซงหน้าจำนวนเมือง () ในช่วงต้นศตวรรษที่ 21MIC: Timeline of number of municipalities since the Great Meiji mergers ณ วันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 2018 ประเทศญี่ปุ่นมีนคร 792 แห่ง

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อนครในประเทศญี่ปุ่น
 รายชื่อนครในประเทศญี่ปุ่นเรียงตามจำนวนประชากร
 เทศบาลของประเทศญี่ปุ่น
 เขตการปกครองของประเทศญี่ปุ่น

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:หน่วยการบริหารของประเทศญี่ปุ่น