หลวงชาติตระการโกศล (เจียม ลิมปิชาติ)

พลตำรวจเอก หลวงชาติตระการโกศล พระราชทานบรรดาศักดิ์ (หน้า ๓๐๓๔)  นามเดิม เจียม ลิมปิชาติ (ได้รับพระราชทานนามสกุลนี้เมื่อครั้งยังเป็นนักเรียนมหาดเล็กหลวง) เกิดเมื่อวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2445 ที่ตำบลท่าวัง อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นบุตรคนโตของขุนสุมนสุขการ (ซุ่นฮวด ลิมปิชาติ) และนางสุมนสุขการ (จือ ลิมปิชาติ) มีน้องร่วมบิดามารดา 7 คน

 การศึกษา 
ได้รับการศึกษาขั้นแรกในโรงเรียนสอนศาสนาอเมริกัน ที่จังหวัดนครศรีธรรมราช จนถึง พ.ศ. 2456 จึงติตตามมหาอำมาตย์นายก เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) ซึ่งขณะนั้นยังมีบรรดาศักดิ์เป็นพระยาสุขุมนัยวินิต เทศาภิบาลมณฑลนครศรีธรรมราช เข้ามาอาศัยที่บ้านศาลาแดง และศึกษาต่อในกรุงเทพฯ โดยเข้ารับการศึกษาที่โรงเรียนมหาดเล็กหลวง

ถึง พ.ศ. 2460 พลตำรวจเอก หลวงชาติตระการโกศล ได้เดินทางไปศึกษาต่อที่สหรัฐอเมริกา พร้อมกับนักเรียนไทยอีก 18 คน (คราวเดียวกับที่สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีเสด็จไปทรงศึกษาวิชาพยาบาล) ได้ศึกษาชั้นมัธยมที่วอชิงตัน ดีซี, แมตซาชูเซส และนิวเจอร์ซี ตามลำดับ จนจบการศึกษาเมื่อ พ.ศ. 2467 นอกเหนือจากการเรียนแล้ว ยังมีความสามารถในทางแสดงละครของโรงเรียน การกีฬา ตลอดจนการเล่นดนตรี Dixieland Jazz ด้วย โดยเครื่องดนตรีที่ถนัดคือ แซกโซโฟน 

ต่อมาท่านได้รับทุนจากกระทรวงมหาดไทย ให้ศึกษาวิชาการตำรวจที่ Police Academy Of New York City ที่เมืองชิคาโก, ฟิลาเดเฟีย, วอชิงตัน ดีซี และบอสตัน ตามลำดับ จนสำเร็จการศึกษาเมื่อ พ.ศ. 2468 ก่อนเดินทางกลับยังได้ฝึกงานในกรมตำรวจประเทศอังกฤษ 6 เดือน

 การรับราชการ 
เมื่อกลับประเทศไทยแล้ว ได้เข้ารับราชการในกรมตำรวจ เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2469 ยศว่าที่ร้อยตำรวจตรี และได้รับพระราชทานยศ ร้อยตำรวจโท ภายในงานพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2471 และได้เลื่อนยศตำแหน่งตามลำดับ อาทิ ผู้กำกับการตำรวจเทศบาล, รองผู้บังคับการตำรวจนครบาล, ผู้บังคับการตำรวจภูธรเขต 1 จังหวัดลำปาง, ผู้บังคับการตำรวจภูธรเขต 7 จังหวัดนครปฐม, ผู้บังคับการตำรวจสนามประจำกองข้าหลวงใหญ่ทหาร 4 รัฐ, ผู้บัญชาการตำรวจนครบาล จนได้ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจ ในรัฐบาลของพันตรี ควง อภัยวงศ์ เป็นนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 ขณะมียศเป็น พลตำรวจตรี  เรื่อง แต่งตั้งอธิบดีกรมตำรวจ  และได้รับพระราชทานยศ พลตำรวจโท เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2491 พร้อมกับ พันเอก เผ่า ศรียานนท์ ที่ได้รับพระราชทานยศเป็น พลตำรวจตรี  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศตำรวจ  กระทั่งได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศ พลตำรวจเอก เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน พ.ศ. 2493  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศตำรวจ 

ต่อมาท่านได้ย้ายไปดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมศุลกากร, อธิบดีกรมมหาดไทย, อธิบดีกรมการปกครอง และดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงมหาดไทยเป็นตำแหน่งสุดท้าย ก่อนเกษียณอายุราชการเมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2506 ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก, มหาวชิรมงกุฎ, ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ, เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 8 และ 9 ชั้นที่ 2 เป็นเกียรติยศ

ภายหลังจากเกษียณอายุราชการแล้ว ท่านยังดำรงตำแหน่งทางเอกชนและสาธารณกุศลต่อมาอีกมาก เช่น กรรมการธนาคารไทยพาณิชย์, ผู้อำนวยการสำนักงานสลากกินแบ่ง, กรรมการและประธานในองค์การส่งเสริมการกีฬาแห่งประเทศไทย, กรรมการสภากาชาดไทย, กรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศไทย, สมาชิกวุฒิสภา เป็นต้น

 ยศและบรรดาศักดิ์ 
 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2471 - ร้อยตำรวจโท พระราชทานยศพลเรือน (หน้า ๒๔๖๐) 
 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2473 - ร้อยตำรวจเอก พระราชทานยศ (หน้า ๒๙๕๒) 
 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474 - หลวงชาติตระการโกศล ถือศักดินา ๖๐๐
 1 เมษายน พ.ศ. 2476 - พันตำรวจตรี ประกาศ เรื่อง พระราชทานยศตำรวจ (หน้า ๒๖๘) 
 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2478 - พันตำรวจโท ประกาศเรื่องพระราชทานยศตำรวจ 
 15 มกราคม พ.ศ. 2482 - พันตำรวจเอก ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศตำรวจ 
 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2490 - พลตำรวจตรี ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศตำรวจ 
 22 มิถุนายน พ.ศ. 2491 - พลตำรวจโท
 3 มิถุนายน พ.ศ. 2493 - พลตำรวจเอก

 ครอบครัว 
ด้านชีวิตครอบครัว ได้สมรสกับนางสาวสุคนธ์ สุขุม (นางชาติตระการโกศล) ธิดาพระยาสุขุมนัยวินิต (สวาสดิ์ สุขุม) มีบุตร-ธิดารวม 3 คน คือ
 นางตระการ เลขยานนท์
 พลตำรวจโทโกศล ลิมปิชาติ
 นางสุคนธา ณ สงขลา

 ถึงแก่อนิจกรรม 
บั้นปลายชีวิต พลตำรวจเอก หลวงชาติตระการโกศล ได้พำนักอยู่กับครอบครัวที่บ้านเลขที่ 40 ถนนคอนแวนต์ จวบจนกระทั่งถึงอนิจกรรมด้วยโรคการหายใจล้มเหลวและกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ณ โรงพยาบาลตำรวจ เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 สิริอายุได้ 93 ปี โดยเมื่อถึงแก่อนิจกรรมแล้วยังได้บริจาคดวงตาและร่างกายให้สภากาชาดไทยไว้ใช้ประโยชน์ในการศึกษาของนักเรียนแพทย์ด้วย

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๘๐ ตอนที่ ๔๕ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑๑, ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๐๖
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๗๖ ตอนที่ ๑๑๕ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๓๗, ๑๖ ธันวาคม ๒๕๐๒
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๗๒ ตอนที่ ๙๕ ง หน้า ๓๐๔๓, ๒๙ ธันวาคม ๒๔๙๘
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๘ , เล่ม ๖๗ ตอนที่ ๓๙ ง หน้า ๓๐๓๙, ๑๘ กรกฎาคม ๒๔๙๓
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ , เล่ม ๗๒ ตอนที่ ๖๓ ง หน้า ๒๐๕๐, ๒๓ สิงหาคม ๒๔๙๘
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญราชรุจิ , เล่ม ๗๖ ตอนที่ ๗๔ ง หน้า ๑๘๐๑, ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๐๒
ราชกิจจานุเบกษา, บัญชีรายนามผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ , เล่ม ๕๓ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๓๗๗, ๑๓ กันยายน ๒๔๗๙
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญช่วยราชการเขตภายใน , เล่ม ๕๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๙๕๔, ๒๓ มิถุนายน ๒๔๘๔
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญราชการเขตภายใน , เล่ม ๖๐ ตอนที่ ๔๕ ง หน้า ๒๗๘๘, ๓๑ สิงหาคม ๒๔๘๖
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญราชการชายแดน , เล่ม ๗๕ ตอนที่ ๕๐ ง หน้า ๑๘๗๓, ๑ กรกฎาคม ๒๕๐๑
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๕๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๓๔๐, ๑๘ กันยายน ๒๔๘๔
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง พระราชทานเหรียญลูกเสือสดุดี , เล่ม ๘๕ ตอนที่ ๖๓ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑๒, ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๑๑

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูล 
 อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พลตำรวจเอก หลวงชาติตระการโกศล (เจียม ลิมปิชาติ) ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส พ.ศ. 2540

หมวดหมู่:บุคคลจากอำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
หมวดหมู่:บรรดาศักดิ์ชั้นหลวง
หมวดหมู่:อธิบดีกรมตำรวจและผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
หมวดหมู่:ปลัดกระทรวงมหาดไทยไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
หมวดหมู่:อธิบดีกรมศุลกากร
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:พลตํารวจเอก