อักษรชาห์มุขี

ชาห์มุขี (, ) เป็นอักษรเปอร์เซีย-อาหรับดัดแปลงที่มุสลิมชาวปัญจาบ (โดยหลักอยู่ในแคว้นปัญจาบ) ใช้เขียนภาษาปัญจาบ โดยทั่วไปเขียนด้วยแบบอักษรแนสแทอ์ลีก ซึ่งภาษาอูรดูก็ใช้แบบอักษรนี้ด้วย อักษรเปอร์เซีย-อาหรับเป็นหนึ่งในสองอักษรที่ใช้เขียนภาษาปัญจาบ ส่วนอีกอักษรหนึ่งคืออักษรคุรมุขีที่ชาวซิกข์และฮินดูในรัฐปัญจาบใช้

อักษรชาห์มุขีเขียนจากขวาไปซ้าย ในขณะที่อักษรคุรมุขีเขียนจากซ้ายไปขวา

อักษรชาห์มุขีใช้ครั้งแรกโดยกวีที่นับถือลัทธิศูฟีในปัญจาบOmer Tarin, 'Hazrat Baba Farid Ganj Shakar and the evolution of the literary Punjabi:A Brief Review' in Journal of Humanities and Liberal Arts, 1995, pp.21-30 และกลายเป็ระบบการเขียนตามแบบแผนของมุสลิมในแคว้นปัญจาบ ประเทศปากีสถาน หลังการขีดเส้นแบ่งอินเดีย ในขณะที่ชาวฮินดูและซิกข์ส่วนใหญ่ในรัฐปัญจาบ ประเทศอินเดีย ใช้อักษรคุรมุขีหรือเทวนาครีในการเขียนภาษาปัญจาบ

ชุดตัวอักษร
 เครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระ 
ถึงแม้ว่าปกติจะไม่เขียนเครื่องหมายและกล่าวถึงเฉพาะโดยนัย อักษรชาห์มุขีมีเครื่องหมายเสริมสัทอักษรจากภาษาอาหรับ เหมือนกันภาษาอูรดู เพื่อแสดงสระสั้น
+
เครื่องหมายเสริมสัทอักษรในอักษรชาห์มุขีสัญลักษณ์ชื่อการใช้งานสัทอักษรสากลหมายเหตุKhari Zabara[ə]ใช้ในคำยืมภาษาอาหรับ เช่น ‘’ (‘พระเยซู’)Zabara[ə]Zabar Tanwīn-an[ən]ใช้ในคำยืมภาษาอาหรับ เช่น ‘’ (‘ทันที’)Maddahā[ɑː]ใช้เฉพาะ Alif Maddah ( +  = ) ไม่มีการเขียนแบบเดี่ยวZeri[ɪ]เขียนใต้ตัวอักษรZer Tanwīnin[ɪn]แทบไม่พบในคำยืมภาษาอาหรับ เขียนใต้ตัวอักษรPeshu[u]Hamza-ใช้บนสระเพื่อระบุสระประสมระหว่างสองคำ เช่น: ‘’, ‘’, ‘‘ และ  ไม่มีการเขียนแบบเดี่ยวTashdīdซ้ำเสียง[.]ทำให้พยัญชนะมีสองตัว ด้วยการตั้งบนพยัญชนะนั้น -  = kk

 พยัญชนะ 

ลำดับชื่อสัทอักษรสากลรูปท้ายรูปกลางรูปต้นรูปเดี่ยวอักษรคุรมุขี 1  alif  ਅ, ਆ  2  bē  ਬ 3  pē  ਪ 4  tē  ਤ 5  ṭē   ਟ 6  s̱ē  ਸ 7  jīma  ਜ 8  cē  ਚ 9  waḍḍi ḥē  ਹ 10  k͟hē  ਖ਼ 11  dāla  ਦ 12  ḍāla  ਡ 13  ẕāla  ਜ਼ 14  rē  ਰ 15  ṛē  ੜ 16  zē  ਜ਼ 17  zhē  - 18  sīna  ਸ 19  shīna  ਸ਼ 20  ṣwāda   ਸ 21  ẓwāda  ਜ਼ 22  t̤o'ē   ਤ 23  z̤o'ē  ਜ਼ 24  aina  ਅ,ਆ,ਇ,ਈ,ਉ,ਊ,ਏ,ਐ,ਓ,ਔ 25  g͟haina  ਗ਼ 26  fē  ਫ਼ 27  qāfa  ਕ਼ 28  kāfa  ਕ 29  gāfa  ਗ 30  lāma  ਲ 31แทบไม่ค่อยใช้ในวรรณกรรม เว้นแต่จะระบุการออกเสียงของอักษรที่ไม่ม้วนลิ้น  ḷāma  ਲ਼ 32  mīma  ਮ 33  nūna  ਨ 34  ṇūṇa   ਣ 35  nūn ġunnah  ੰ, ਂ 36  wā'oa  ੳ, ਵ 37  choṭī hēgol hē ਹ 38  do-cashmī hē  หรือ  หลายแบบ / ੍ਹ 39  hamzah , - 40choṭī yēੲ, ਯ 41waḍḍi yēN/AN/A ੇ, ੈ

ไม่มีศัพท์ภาษาปัญจาบใดที่เริ่มต้นด้วย , ,  หรือ 

  (waddi ye) พบเฉพาะในตำแหน่งท้าย เมื่อมีรูปเขียนที่ออกเสียงเป็น e (ਏ) หรือ æ (ਐ) และอยู่ในตำแหน่งต้นหรือกลาง จะเขียนในรูป  แทน
 รูปสระแบ่งได้ดังนี้:

อักษรโรมันท้ายกลางต้นa (ਅ)ـہā (ਆ)یٰi (ਇ)N/Aī (ਈ)ē (ਏ)ai (ਐ)u (ਉ)N/Aū (ਊ)o (ਓ)au (ਔ)

 ภาพ 

ดูเพิ่ม
อักษรคุรมุขี
อักษรซะราอีกี

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 Shahmukhi to Gurmukhi Transliteration System: A Corpus based Approach 
 The Western Panjabi Alphabet 
 Learn Shahmukhi
 Likhari in Shahmukhi
 Kalam-e-Baba Nanak
 Punjabi and Punjab
 E-Book on Gurmukhi and Shahmukhi
 PDF on Gurmukhi and Shahmukhi 

หมวดหมู่:อักษรอาหรับ
หมวดหมู่:ภาษาปัญจาบ