รอยนูนรูปกระสวย

รอยนูนรูปกระสวย (, )  เป็นส่วนหนึ่งของสมองกลีบขมับและสมองกลีบท้ายทอยในเขตบร็อดแมนน์ 37  รู้จักโดยคำที่ปัจจุบันไม่ใช้แล้วอีกอย่างหนึ่งคือ "" Nature Neuroscience, vol7, 2004  

รอยนูนรูปกระสวยอยู่ในระหว่าง inferior temporal gyrus และรอยนูนรอบฮิปโปแคมปัส  (parahippocampal gyrus) ส่วนด้านข้าง  (lateral)  และส่วนด้านใน  (medial)  แยกออกจากกันโดยร่องตื้นๆ ตรงกลางกระสวยWeiner & Grill-Spector, Sparsely-distributed organization of face and limb activations in human ventral temporal cortex.Neuroimage. 2010 Oct 1;52(4):1559-73. Epub 2010 May 10.Nasr el al. Scene-selective cortical regions in human and nonhuman primates. J Neurosci. 2011 Sep 28;31(39):13771-85.

หน้าที่
ยังมีข้อที่ต้องถกเถียงกันในเรื่องกิจหน้าที่ของสมองเขตนี้  แต่ว่า กิจเหล่านี้โดยมากมีความเห็นพ้องต้องกัน  คือ
 ประมวลผลเกี่ยวกับสี
 การรู้จำใบหน้าและอวัยวะ  
 การรู้จำคำ 
 การบ่งชี้วัตถุที่มีประเภทเดียวกัน

นักวิจัยบางท่านคิดว่า  รอยนูนรูปกระสวยอาจจะมีบทบาทในความผิดปกติที่รู้จักกันว่า  ภาวะบอดใบหน้า  (prosopagnosia)  งานวิจัยแสดงว่า  เขตรับรู้ใบหน้าในรอยนูนรูปกระสวย  (Fusiform face area ตัวย่อ FFA)  มีบทบาทอย่างสำคัญในการรับรู้ใบหน้า  แต่ไม่มีบทบาทในการบ่งชี้วัตถุต่างๆ ที่อยู่ในประเภทเดียวกันแม้ว่าบทบาทนี้จะเป็นกิจอย่างหนึ่งของรอยนูนรูปกระสวย  (แต่ไม่เป็นกิจของ FFA)McCarthy, G et al. Face-specific processing in the fuman fusform gyrus.''J. Cognitive Neuroscicence. 9, 605-610(1997).  

 ความผิดปกติในรอยนูนรูปกระสวยได้ถูกเชื่อมไปยังกลุ่มอาการวิลเลียมส์ (Williams syndromeกลุ่มอาการวิลเลียมส์  () เป็นความผิดปกติของการพัฒนาระบบประสาท  (neurodevelopmental disorder)  มีอาการคือ  มีหน้าตาเหมือน elf มีสะพานจมูก (nasal bridge) ต่ำ  มีอาการร่าเริงผิดปกติ  มีความคุ้นเคยกับคนแปลกหน้าผิดปกติ  มีความเชื่องช้าทางพัฒนาการที่คู่กับทักษะทางภาษาที่เข้มแข็ง  และมีปัญหาทางระบบหัวใจร่วมหลอดเลือด)A. L. Reiss, et al. Preliminary Evidence Of Abnormal White Matter Related To The Fusiform Gyrus In Williams Syndrome: A Diffusion Tensor Imaging Tractography Study.''Genes, Brain & Behavior 11.1, 62-68(2012)  รอยนูนรูปกระสวยยังมีบทบาทในการรับรู้อารมณ์ความรู้สึกของใบหน้า  แต่ว่า  ผู้มีโรคออทิซึมไม่ปรากฏว่า  มีการทำงานในรอยนูนรูปกระสวยหรือมีการทำงานน้อย  เพื่อตอบสนองการเห็นใบหน้าของมนุษย์ 

การทำงานทางประสาทสรีรภาพที่เพิ่มจากปกติของรอยนูนรูปกระสวย  อาจทำให้เกิดอาการประสาทหลอนเห็นใบหน้า  ไม่ว่าจะเหมือนจริงหรือคล้ายการ์ตูน  ดังที่เห็นใน Charles Bonnet syndromeCharles Bonnet syndrome เป็นภาวะที่ทำให้คนไข้ที่สูญเสียการเห็น  มีประสาทหลอนทางตาที่ซับซ้อน  พรรณนาครั้งแรกโดย Charles Bonnet ในปี ค.ศ. 1760, ภาวะครึ่งหลับครึ่งตื่นภาวะครึ่งหลับครึ่งตื่น (hypnagogia)  เป็นประสบการณ์ของการย่างเข้าไปสู่หรือออกจากความหลับ  คือภาวะก่อนหลับ  (hypnagogic)  และภาวะกำลังตื่น (hypnopompic), Peduncular hallucinosisPeduncular hallucinosis  (PT)  เป็นความผิดปกติทางประสาทที่เกิดขึ้นไม่บ่อย  ก่อให้เกิดประสาทหลอนทางตาที่เป็นจริงเป็นจัง  ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในสิ่งแวดล้อมที่ค่อนข้างมืด  และดำเนินไปเป็นเวลาหลายนาที  เปรียบเทียบกับประสาทหลอนชนิดอื่นแล้ว  คนไข้ PT มีประสบการณ์ที่เหมือนจริงมาก  และมักจะมีความเกี่ยวข้องกับบุคคลและสิ่งแวดล้อมที่คุ้นเคย  และประสบการณ์นั้นจะไม่แปลกประหลาดมาก, หรือประสาทหลอนที่เกิดจากการบริโภคยาJan Dirk Blom. A Dictionary of Hallucinations. Springer, 2010, p. 187. ISBN 978-1-4419-1222-0

งานวิจัยเร็วๆ นี้พบว่า  รอยนูนรูปกระสวยมีการทำงาน  ในระหว่างการรับรู้ที่เป็นอัตวิสัยของตัวอักษรพร้อมด้วยสี  ของบุคคลผู้มีภาวะเจือกันของวิถีประสาท (synaesthesiaภาวะเจือกันของวิถีประสาท  (synaesthesia จากคำกรีกแปลว่า  การเชื่อมกันของการรับรู้)  เป็นสภาวะทางประสาทที่ตัวกระตุ้นทางประสาทหรือทางการรับรู้อย่างหนึ่ง  ก่อให้เกิดประสบการณ์ทางประสาทหรือทางการรับรู้อีกทางหนึ่ง  เช่นตัวอักษรและตัวเลขแต่ละตัวถูกรับรู้เหมือนกับมีสีอยู่ในตัว)Imaging of connectivity in the synaesthetic brain « Neurophilosophy

งานวิจัยต่อๆ มาของนักวิทยาศาสตร์ที่สถาบันเอ็มไอที  สรุปว่า  รอยนูนรูปกระสวยซีกซ้ายซีกขวามีบทบาทที่แตกต่างกัน  แม้ว่าจะมีการทำงานเชื่อมต่อกัน  ซีกซ้ายมีบทบาทในการรู้จำรูปแบบต่างๆ ที่เหมือนใบหน้า  ที่อาจจะไม่ใช่ใบหน้าจริงๆ  ซีกขวามีบทบาทในการตัดสินว่า  รูปแบบที่เหมือนใบหน้านั้น  เป็นใบหน้าจริงๆ หรือไม่Trafton, A. "How does our brain know what is a face and what’s not?" MIT News

รูปต่างๆ

ดู
 เขตรับรู้หน้าในรอยนูนรูปกระสวย

เชิงอรรถและหมายเหตุ

แหล่งอ้างอิงอื่นๆ

 "รามจันทร์กับใจของคุณ"  เล็กเช่อร์ภาษาอังกฤษมีคำบรรยายไทยด้านล่าง  ที่  ted.com
 "โอลิเว่อร์ แซ็คส์: เรื่องเกี่ยวกับใจของเราที่อาการประสาทหลอนชี้ให้เห็น"  เล็กเช่อร์ภาษาอังกฤษมีคำบรรยายไทยด้านล่าง  ที่  ted.com
 ตำแหน่งของรอยนูนรูปกระสวย ที่ mattababy.org
  - "Cerebral Hemisphere, Inferior View"
 NIF Search - Fusiform Gyrus via the Neuroscience Information Framework

หมวดหมู่:สมองใหญ่
หมวดหมู่:รอยนูน