พระยาอนุราชบุรีศรีมหาสมุทร

พระยาอนุราชบุรีศรีมหาสมุทร เป็นเจ้าเมืองชลบุรี เดิมชื่อนายทองอยู่ นกเล็ก เดิมเคยเป็นหนึ่งในกรมการเมืองระยองสมัยกรุงศรีอยุทยา

 กรมการเมืองระยอง 
ในช่วงเดือนมกราคม พ.ศ. 2310 ขณะนั้นพม่ากำลังล้อมกรุงศรีอยุธยา พระยาวชิรปราการ(สิน)พร้อมกับพรรคพวกได้ฝ่าวงล้อมกองทัพพม่าลงมายังทางหัวเมืองตะวันออก เมื่อมาถึงเมืองระยองได้ตั้งค่ายบริเวณวัดลุ่ม-วัดเนินโดยในช่วงแรกได้รับการต้อนรับอย่างดีกรมการเมืองระยองซึ่งประกอบไปด้วย หลวงพลแสนหาญ ขุนรามหมื่นซ่อง ขุนจ่าเมืองด้วง นายทองอยู่ นกเล็ก 

จนถึงวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2310 พระยาวชิรปราการ(สิน) ทราบข่าวว่ากรมการเมืองระยองสมคบกันรวบรวมผู้คนจะยกมาประทุษร้ายพระองค์ จึงวางแผนซ้อนซุ่มโจมตีกองทหารของทั้งสองแตกกระจายไป ส่วนนายทองอยู่ นกเล็ก หนีไปอยู่เมืองชลบุรี 

 เจ้าเมืองชลบุรี 
พระยาวชิรปราการ (สิน) ขณะนั้นได้สถาปณาตนเป็นเจ้าที่วัดลุ่ม จึงได้ยกกองทัพไปถึงเมืองชลบุรีเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2310 เพื่อปราบนายทองอยู่ นกเล็ก เจ้าตากสินได้ตั้งกองทัพอยู่ที่หน้าวัดใหญ่  และได้ส่งคนที่เคยสนิทสนมกับนายทองอยู่ นกเล็ก ไปเจรจา เมื่อเจรจาสำเร็จจึงยอมเข้ามอบตัวมาสวามิภักดิ์ เจ้าตากสินจึงโปรดตั้งให้เป็น พระยาอนุราชบุรีศรีมหาสมุทร ครองเมืองชลบุรี แต่ต่อมาปรากฏว่าประพฤติมิชอบ ทำตัวเป็นโจรสลัดเข้าปล้นเรือสำเภา เมื่อเจ้าตากสินจึงเคลื่อนทัพเรือมุ่งไปยังปากน้ำเจ้าพระยาได้ทราบความ จึงหยุดประทับไต่สวนที่เมืองชลบุรี ได้ความว่าพระยาอนุราชผิดจริง จึงถูกประหารชีวิตพระยาอนุราชบุรีศรีมหาสมุทร ติดตามประวัติบุคลสำคัญในประเทศไทย

 ในวัฒนธรรมสมัยนิยม 
มีนักแสดงผู้รับบท พระยาอนุราชบุรีศรีมหาสมุทร ได้แก่

 พูนสุข เหล็กพูน จากละครเรื่อง ทหารเสือพระเจ้าตาก (2527)

อ้างอิง

หมวดหมู่:กรุงธนบุรี
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดชลบุรี‎‎
อนุราชบุรีศรีมหาสมุทร
หมวดหมู่:ขุนนางในสมัยกรุงศรีอยุธยา
หมวดหมู่:ขุนนางในสมัยกรุงธนบุรี
หมวดหมู่:เจ้าเมืองชลบุรี