รอยนูนสมองกลีบขมับส่วนบน

รอยนูนสมองกลีบขมับส่วนบน  (, , ตัวย่อ  STG)  เป็นหนึ่งในสามรอยนูน  (แต่บางครั้งปรากฏแค่สอง)  ในสมองกลีบขมับของมนุษย์  อยู่ด้านข้างของศีรษะเหนือหูเล็กน้อย

รอยนูนสมองกลีบขมับส่วนบนล้อมรอบด้วย
 ร่องด้านข้าง   (lateral sulcus)  ที่ด้านบน
 ร่องสมองกลีบขมับด้านบน (แต่บางครั้งอาจจะไม่มีหรือไม่ปรากฏ)  ที่ด้านล่าง
 เส้นจินตนาการเริ่มจาก  preoccipital notch ไปถึงร่องด้านข้าง ที่ด้านหลัง 

รอยนูนสมองกลีบขมับส่วนบนมีโครงสร้างสำคัญหลายส่วนรวมทั้ง
 เขตบร็อดแมนน์  41  และ  42  เป็นที่อยู่ของคอร์เทกซ์การได้ยินปฐมภูมิ  ทำหน้าที่รับรู้เสียง
 เขตเวอร์นิเก   หรือเขตบร็อดแมนน์  22p  ซึ่งเป็นเขตสำคัญที่ประมวลผลเกี่ยวกับคำพูดเพื่อความเข้าใจในภาษา

รอยนูนสมองกลีบขมับส่วนบนประกอบด้วยคอร์เทกซ์การได้ยินปฐมภูมิ  ซึ่งทำหน้าที่ประมวลผลเกี่ยวกับเสียง  ความถี่เสียงหนึ่ง ๆ จะมีความสัมพันธ์กับตำแหน่งหนึ่ง ๆ ในคอร์เทกซ์การได้ยินปฐมภูมิอย่างเสมอต้นเสมอปลาย  (คือคอร์เทกซ์จะมีพื้นที่เป็นตัวแทนเป็นตัวรองรับข้อมูลสำหรับความถี่เสียงที่มนุษย์สามารถได้ยินได้)
แผนที่ความถี่เสียงอย่างนี้  (auditory  map  หรือ  tonotopic  map)  คล้ายคลึงกับแผนที่  homunculus  (หรือ  cortical homunculus)  ของคอร์เทกซ์สั่งการปฐมภูมิ  (primary motor cortex)  เขตบางเขตของ  STG  มีหน้าที่เฉพาะในการประมวลความถี่เสียงหลาย ๆ ความถี่  และเขตอื่น ๆ ก็มีหน้าที่เฉพาะในการประมวลผลเกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลงของแอมพลิจูดและความถี่ของเสียง
นอกจากนั้นแล้ว  STG  ยังมีเขตเวอร์นิเกอีกด้วย  ซึ่งในคนส่วนมากจะอยู่ในซีกสมองด้านซ้าย  เป็นเขตสำคัญในการเข้าใจภาษา
แม้ว่า  STG  จะมีบทบาทในการประมวลผลเกี่ยวกับเสียงรวมทั้งการเข้าใจภาษาพูด  แต่  STG  ก็ยังมีบทบาทสำคัญในความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสังคม  (social cognitionsocial cognition  (สังคมปริชาน ???)  เป็นการเข้ารหัสข้อมูล  การเก็บข้อมูล  การค้นคืนข้อมูล  และการประมวลข้อมูลเกี่ยวกับสัตว์ชนิดเดียวกัน  (conspecific)  ในสมอง  เป็นศัพท์ที่ใช้ในวงการจิตวิทยาและ  cognitive neuroscience  หมายความถึงความสามารถต่าง ๆ ในสังคม  เช่นความสามารถในการเข้าสังคมที่ถูกทำลายไปเนื่องจากโรคออทิซึม)  อีกด้วยErin D. Bigler, Sherstin Mortensen, E. Shannon Neeley, Sally Ozonoff, Lori Krasny, Michael Johnson, Jeffrey Lu, Sherri L. Provencal, William McMahon & Janet E. Lainhart (2007) : Superior Temporal Gyrus, Language Function, and Autism, Developmental Neuropsychology, 31:2, 217-238

บทบาทหน้าที่
STG มีบทบาทในการรับรู้อารมณ์ความรู้สึกจากใบหน้าที่เห็น Erin D. Bigler, Sherstin Mortensen, E. Shannon Neeley, Sally Ozonoff, Lori Krasny, Michael Johnson, Jeffrey Lu, Sherri L. Provencal, William McMahon & Janet E. Lainhart (2007) : Superior Temporal Gyrus, Language Function, and Autism, Developmental Neuropsychology, 31:2, 217-238 
นอกจากนั้นแล้ว  STG  ยังเป็นโครงสร้างสำคัญในการประมวลผลเกี่ยวกับเสียงและการทำงานทางภาษาของบุคคลที่อาจจะมีปัญหาในการใช้ศัพท์  หรือบุคคลที่กำลังพัฒนาการใช้ภาษาอยู่
และยังพบอีกว่า  STG  เป็นโครงสร้างสำคัญในวิถีประสาทที่ประกอบด้วยอะมิกดะลา  (amygdala)  และคอร์เทกซ์กลีบหน้าผากส่วนหน้า  (prefrontal cortex)  ซึ่งมีบทบาทในการประมวลผลเนื่องกับความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเข้าสังคมAdolphs, 2003 ; Takahashi et al., 2004 Bigler, E. et al. (2007) Superior Temporal Gyrus, Language Function, and Autism Developmental Neuropsychology, 31(2), 217-238  
เขตต่าง ๆ  ด้านหน้า  (anterior)  และด้านบน  (dorsal)  ของสมองกลีบขมับ  รวมทั้ง  STG  ด้วย  มีส่วนในการประมวลผลเกี่ยวกับลักษณะของใบหน้าที่ปรากฏต่าง ๆ กันไป Bigler ED, Mortensen S, Neeley ES, Ozonoff S, Krasny L, Johnson M, Lu J, Provencal SL, McMahon W, Lainhart JE. 2007. Superior temporal gyrus, language function, and autism. 31 (2) : 217-238  
งานวิจัยที่ทำโดยใช้เทคนิคการสร้างภาพในสมอง  (neuroimaging)  พบว่า  คนไข้โรคจิตเภทมี  STG  ที่มีความผิดปกติทางโครงสร้าง Kasai K, Shenton ME, Salisbury DF, Hirayasu Y, Lee C-U, Ciszewski AA, et al. Progressive decrease of left superior temporal gyrus gray matter volume in patients with first-episode schizophrenia. Am J Psychiatry 2003a;160:156–64. 

ภาพต่าง ๆ

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น



หมวดหมู่:สมองใหญ่
หมวดหมู่:รอยนูน