มณฑลจันทบุรี

มณฑลจันทบุรี เป็นอดีตเขตการปกครองระดับมณฑลเทศาภิบาลของประเทศไทยในภาคตะวันออก มีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่เมืองจันทบุรี ก่อตั้งขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2449 ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยจัดตั้งมณฑลจันทบุรีและตั้งเมืองขลุง ในปีเดียวกันกับมณฑลปัตตานี หลังจากเสียมณฑลบูรพาให้แก่อินโดจีนฝรั่งเศสในปีนั้น ต่อมา มีการยุบมณฑลจันทบุรีให้ไปขึ้นกับมณฑลปราจีนบุรีในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2474 กระทั่ง พ.ศ. 2476 มีการตราพระราชบัญญัติการบริหารราชการส่วนภูมิภาค พุทธศักราช 2476 ส่งผลให้มณฑลทั้งหมดถูกยุบ เมืองในมณฑลจันทบุรีเดิมแยกออกเป็น จังหวัดจันทบุรี จังหวัดระยอง และจังหวัดตราด

ประวัติ
มณฑลจันทบุรีก่อตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2449 โดยนำเมืองจันทบุรี เมืองระยอง และเมืองขลุง มารวมกัน และในวันที่ 15 กันยายน 2450 เมื่อฝรั่งเศสคืนเมืองตราดให้แก่สยามแล้ว จึงยุบเมืองขลุงลงเป็นอำเภอ แล้วแยกอำเภอทุ่งใหญ่ที่ขึ้นอยู่กับเมืองขลุงไปขึ้นกับเมืองตราดที่ได้คืนมาใหม่ ส่งผลให้มณฑลจันทบุรีประกอบไปด้วยเมืองจันทบุรี เมืองระยอง และเมืองตราด

 ข้าหลวงเทศาภิบาล/สมุหเทศาภิบาล 
ลำดับชื่อขรรค์ชัย บุนปาน. (2545). เทศาภิบาล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ. กรุงเทพฯ: ศิลปวัฒนธรรม.เริ่มต้นสิ้นสุดรวมระยะเวลา1พระยาวิชยาธิบดี (แบน บุนนาค)244924523 ปี2พระยารณชัยชาญยุทธ (ถนอม บุณยเกตุ)245224575 ปี3หม่อมเจ้าธำรงศิริ ศรีธวัช245724581 ปี4หม่อมเจ้าประดิพัทธเกษมศรี เกษมศรี245824591 ปี5หม่อมเจ้าสฤษดิเดช ชยางกูรราชกิจจานุเบกษา,ประกาศย้ายตำแหน่งสมุหเทศาภิบาล เล่ม 33 หน้า 200 วันที่ 29 ตุลาคม 2459245924667 ปี6พระยาไกรเพชรรัตนสงคราม (ชม โชติกะพุกกณะ)ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศเปลี่ยนตำแหน่งสมุหเทศาภิบาลบางมณฑล เล่ม 40 หน้า 47 วันที่ 15 กรกฎาคม 2466246624715 ปี7พระยาอินทราธิบดีสีหราชรองเมือง (ทองย้อย เศวตศิลา)247124721 ปี8พระยาศรีเสนา (ฮะ สมบัติศิริ)247224731 ปี9พระยากัลยาณวัฒนวิศิษฐ์ (เชียร กัลยาณมิตร)247324752 ปี

สถานศึกษาประจำมณฑล
 โรงเรียนเบญจมราชูทิศ มณฑลจันทบุรี - โรงเรียนประจำมณฑลชาย
 โรงเรียนสตรีประจำมณฑลจันทบุรี "ศรียานุสรณ์" - โรงเรียนประจำมณฑลหญิง

รายการอ้างอิง

หมวดหมู่:มณฑลเทศาภิบาล
หมวดหมู่:สิ้นสุดในสยามในปี พ.ศ. 2474
หมวดหมู่:รัฐและดินแดนที่สิ้นสุดในปี พ.ศ. 2474
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ของจังหวัดจันทบุรี
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ของจังหวัดตราด
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ของจังหวัดระยอง