พระเจ้าราชาธิราช

พระเจ้าราชาธิราช (, รูปสะกด "ရာဇာဓိရာတ်" นำมาจาก Slapat Rajawan (Schmidt 1906: 118) และจารึกเจดีย์ชเวดากองใน ค.ศ. 1485 (Pan Hla 2005: 368, footnote 1). ยาซาดะริตอเยดอว์บอง (Pan Hla 2005) ใช้รูปสะกด ရာဇာဓိရာဇ် ทั้งภาษามอญและพม่า ดู (Pan Hla 2005: 395) ในส่วนที่มีชื่อ ရာဇာဓိရာဇ်. รูปสะกด ရာဇာဓိရာတ် อาจเป็นรูปสะกดในอดีต; ,  หรือ  หย่าซาดะยิต; ค.ศ. 1368–1421) มีพระนามเดิมว่า พญาน้อย หรือ มังสุระมณีจักร์นราธิปประพันธ์พงศ์, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระ. พระราชพงศาวดารพม่า. พิมพ์ครั้งที่ 2. นนทบุรี : ศรีปัญญา, 2550, หน้า 1125 (, ; , ) ทรงเป็นกษัตริย์มอญแห่งราชอาณาจักรหงสาวดี ระหว่างปี ค.ศ. 1384–1421 (พ.ศ. 1927–1964) ซึ่งได้รับการนับถือว่าเป็นหนึ่งในกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์มอญและพม่า พระองค์ประสบความสำเร็จในการรวบรวมดินแดนที่พูดภาษามอญทั้ง 3 แห่งในพม่าตอนล่างให้เป็นเอกภาพ และสามารถต้านทานการรุกรานของอาณาจักรอังวะซึ่งเป็นอาณาจักรของกลุ่มชนที่พูดภาษาพม่าในพม่าตอนบนไว้ได้ในช่วงสงครามสี่สิบปี (ค.ศ. 1385–1424)

ประวัติศาสตร์นิพนธ์
พงศาวดารแรกสุดที่กล่าวถึงพระองค์คือ ราชาธิราช โดยเป็นพงศาวดารที่มีรายละเอียดมากที่สุด มีข้อมูลเกี่ยวกับพระองค์และราชวงศ์เมาะตะมะ-หงสาวดีช่วงแรกที่น่าเชื่อถือAung-Thwin 2017: 220–221 ส่วน พงศาวดารปากลัด ก็กล่าวถึงพระองค์ด้วย แต่ยังคงต้องพิสูจน์แหล่งที่มาและความน่าเชื่อถือของพงศาวดารในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20Aung-Thwin 2017: 228–229 อย่างไรก็ตาม พงศาวดารขนาดเล็กอย่าง พงศาวดารหงสาวดี และ พงศาวดารมอญ มีข้อมูลเกี่ยวกับพระองค์เพียงเล็กน้อย โดยพงศาวดารหงสาวดีที่เขียนโดยพระสงฆ์มีเนื้อหาส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการอุปถัมภ์ทางศาสนาที่เจดีย์ชเวดากอง ให้ข้อมูลเพียงวรรคเดียวว่า ความสำเร็จตลอดทั้งชีวิตของพระเจ้าราชาธิราชคือการเมืองเป็นหลักAung-Thwin 2017: 226, 260

 เหตุการณ์ ราชาธิราช ( คริสต์ทศวรรษ 1560) ปากลัด (1912) พงศาวดารหงสาวดี (1766) มหาราชวงศ์ (1724) มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่ (1798) มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว (1832) วันพระราชสมภพ 28 มกราคม ค.ศ. 1368(Pan Hla 2005: 356, footnote 1): วันศุกร์ ขึ้น 8 ค่ำ เดือนดะโบ่-ดแว 729 ME = 28 มกราคม ค.ศ. 1368 ค.ศ. 1367/68  ค.ศ. 1367/68Schmidt 1906: 119 ไม่ได้ระบุ ครองราชย์ 4 มกราคม ค.ศ. 1384(Pan Hla 2005: 356, footnote 1): วันจันทร์ ขึ้น 12 ค่ำ เดือนดะโบ่-ดแว 745 ME = 4 มกราคม ค.ศ. 1384 2 มกราคม ค.ศ. 1384(Pan Hla 2005: 161): ขึ้น 10 ค่ำ เดือนดะโบ่-ดแว 745 ME = 2 มกราคม ค.ศ. 1384 ค.ศ. 1383/84 ค.ศ. 1383/84(Maha Yazawin Vol. 1 2006: 290) และ (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 140): 745 ME = 30 มีนาคม ค.ศ. 1383 ถึง 28 มีนาคม ค.ศ. 1384 ค.ศ. 1383/84(Yazawin Thit Vol. 1 2012: 195): 745 ME = 30 มีนาคม ค.ศ. 1383 ถึง 28 มีนาคม ค.ศ. 1384 ค.ศ. 1383/84(Hmannan Vol. 1 2003: 417) และ (Hmannan Vol. 2 2003: 185): 745 ME = 30 มีนาคม ค.ศ. 1383 ถึง 28 มีนาคม ค.ศ. 1384 เริ่มสงครามสี่สิบปี ค.ศ. 1384/85(Pan Hla 2005: 164–165): Soon after Razadarit's accession; the chronicle reporting suggests 746 ME, 1384–85 ค.ศ. 1387/88 [sic](Pan Hla 2005: 169, footnote 1): Pak Lat, which editor Pan Hla refers to as the Mon version, says the war began in 749 ME (1387/88). But 749 ME appears to be a copying error of 746 ME. ไม่ได้ระบุ ค.ศ. 1386/87(Maha Yazawin Vol. 1 2006: 290): 748 ME = 29 มีนาคม ค.ศ. 1386 ถึง 29 มีนาคม ค.ศ. 1387 ค.ศ. 1385/86(Yazawin Thit Vol. 1 2012: 195): 747 ME = 29 มีนาคม ค.ศ. 1385 ถึง 28 มีนาคม ค.ศ. 1386 ค.ศ. 1386/87(Hmannan Vol. 1 2003: 417): 748 ME = 29 มีนาคม ค.ศ. 1386 ถึง 29 มีนาคม ค.ศ. 1387 ระยะเวลาครองราชย์ ~38 ปี 38 [sic]Pak Lat (Pan Hla 2005: 356, footnote 1) says he reigned 38 years between 745 ME and 782 ME. He could have reigned for at most 37 years. 38 ปี 40 ปีMaha Yazawin Vol. 2 2006: 140 ~38 ปีปีที่สวรรคต, 783 ME – ปีครองราชย์, 747 ME = ~38 ปี 40 ปีHmannan Vol. 2 2003: 52 ปีที่สวรรคต ค.ศ. 1421/22 ค.ศ. 1420/21 [sic] ค.ศ. 1421/22 ค.ศ. 1423/24(Maha Yazawin Vol. 2 2006: 140): Razadarit died in 785 ME. (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 56): Razadarit died in the following year after Minkhaung I's death in 784 ME. ค.ศ. 1421/22(Yazawin Thit Vol. 1 2012: 265): Minkhaung died in 783 ME, and Razadarit died two months later in the same year (783 ME). ค.ศ. 1423/24 หรือ  1422/23 [sic]Hmannan is inconsistent. (Hmannan Vol. 2 2003: 185) follows Maha Yazawin's reporting that Razadarit died in 785 ME (1423/24). But (Hmannan Vol. 2 2003: 52) accepts that Yazawin Thit's date of death for Minkhaung (783 ME, 1421/22) but keeps Maha Yazawin's reporting that Razadarit died in the following year after Minkhaung's death, which now means 784 ME (1422/23). Hmannan should have said Razadarit died about two years after Minkhaung's death, if it wished to keep 785 ME as date of death of Razadarit. พระชนมายุตอนสวรรคต 53 พรรษา (ปีที่ 54)Pan Hla 2005: 356, footnote 1 53 พรรษา (ปีที่ 54) 53 พรรษา (ปีที่ 54) ไม่ได้ระบุ

 ในวัฒนธรรมสมัยนิยม 
มีนักแสดงผู้รับบท พระเจ้าราชาธิราช ได้แก่

 หลวงภรตกรรมโกศล (มงคล สุมนนัฏ) จากภาพยนตร์เรื่อง พญาน้อยชมตลาด (2478)

 พงศาวลี 

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม




















หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ราชวงศ์หงสาวดี