ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ

ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ แยกออกจากทางรถไฟสายเหนือที่สถานีรถไฟชุมทางบ้านภาชี โดยในเส้นทางตอนล่าง จะผ่านจังหวัดสระบุรี จังหวัดนครราชสีมา จังหวัดบุรีรัมย์ จังหวัดสุรินทร์ จังหวัดศรีสะเกษ สุดปลายทางที่สถานีรถไฟอุบลราชธานี อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี รวมระยะทาง 575 กิโลเมตร ส่วนเส้นทางตอนบนแยกจากเส้นทางตอนล่างที่สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ จังหวัดนครราชสีมา ผ่านจังหวัดขอนแก่น จังหวัดอุดรธานี จังหวัดหนองคาย ข้ามสะพานมิตรไทย-ลาวแห่งที่ 1 และสุดปลายทางที่สถานีรถไฟเวียงจันทน์ (คำสะหวาด) ประเทศลาว และที่สถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย จะมีเส้นทางลัดไปเชื่อมที่สถานีรถไฟชุมทางบัวใหญ่ อำเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา ของเส้นทางตอนบน

ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นเส้นทางที่มีความสำคัญในประวัติศาสตร์รถไฟไทย เนื่องจากเป็นเส้นทางที่เปิดเดินรถสายแรกตำนานแห่งรถไฟไทย จากสถานีรถไฟกรุงเทพ ถึงสถานีรถไฟนครราชสีมา

 ประวัติทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ 
 ลำดับเหตุการณ์ 
 9 มีนาคม พ.ศ. 2434 - เริ่มก่อสร้างทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง
 26 มีนาคม พ.ศ. 2439 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟอยุธยา
 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2440 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย
 21 ธันวาคม พ.ศ. 2443 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟนครราชสีมา
 1 เมษายน พ.ศ. 2468 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟบุรีรัมย์
 1 สิงหาคม พ.ศ. 2471 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟศรีสะเกษ
 1 เมษายน พ.ศ. 2473 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟอุบลราชธานี นอกจากนี้ กรมรถไฟหลวงได้สร้างทางรถไฟสายสั้นๆ แยกจากสถานีรถไฟบุ่งหวาย ไปถึงริมแม่น้ำมูล แต่ปัจจุบันเลิกใช้งานแล้ว

หลังจากนั้น กรมรถไฟหลวงจึงกำหนดให้สร้างทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนชาวอีสานตอนบนด้วย
 1 เมษายน พ.ศ. 2476 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟขอนแก่น
 24 มิถุนายน พ.ศ. 2484 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟอุดรธานี
 13 กันยายน พ.ศ. 2498 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟนาทา
 1 มกราคม พ.ศ. 2501 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟหนองคาย

นอกจากนี้ ยังมีการก่อสร้างทางรถไฟจากสถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย-สถานีรถไฟชุมทางบัวใหญ่ขึ้น เปิดเดินรถครบทั้งสายเมื่อ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2510

 รถไฟทางคู่ 
ในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 การรถไฟแห่งประเทศไทยได้เปิดใช้งานสถานีรถไฟบ้านไผ่ ซึ่งสร้างขึ้นใหม่แทนสถานีเดิมเพื่อรองรับรถไฟทางคู่ช่วงชุมทางถนนจิระ-ขอนแก่น ต่อมาในวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2562 ได้เปิดใช้งานสถานีรถไฟขอนแก่น ซึ่งเป็นสถานียกระดับ

 จังหวัดและอำเภอที่ผ่าน 
 เขต / อำเภอ  จังหวัด ปทุมวัน / ดุสิต / ราชเทวี / พญาไท / จตุจักร / หลักสี่ / ดอนเมือง  กรุงเทพมหานคร  /   ปทุมธานี  /  /  /   พระนครศรีอยุธยา  /  /  /  /  /   สระบุรี  /  /   ลพบุรี  /  /  /   ชัยภูมิ  /  /  /  / เฉลิมพระเกียรติ /  /  /  /  /  /  /   นครราชสีมา  /  /  /   บุรีรัมย์  /  /   สุรินทร์  /  /  /   ศรีสะเกษ   อุบลราชธานี  /  /  /  /  /  /   ขอนแก่น  /  /  /  /   อุดรธานี  /   หนองคาย

 รายชื่อสถานีรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ 

 รายชื่อชุมทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ 
 ชื่อชุมทาง  แยกไปยัง      , ,       , 

 แผนในอนาคต 
ในอนาคต การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ร่วมกับ สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) จะทำการย้ายสถานีต้นทางหลักของกรุงเทพ จากสถานีกรุงเทพ (หัวลำโพง) มาที่ สถานีชุมทางบางซื่อ เป็นสถานีหลักแห่งเดียวของกรุงเทพมหานคร พร้อมจัดเส้นทางใหม่ จากบางซื่อไปนครปฐม และราชบุรี เป็นสายตะวันตก จากบางซื่อไปหัวลำโพง วงเวียนใหญ่ มหาชัย จนถึงปากท่อ ตลอดจนทุกสถานีหลังจากนี้ นับเป็นสายใต้เส้นทางใหม่ ส่วนจากบางซื่อไปชุมทางบ้านภาชี ยังเป็นสายเหนือและสายตะวันออกเฉียงเหนือเช่นเดิม จากบางซื่อไปสุวรรณภูมิ ฉะเชิงเทรา เป็นสายตะวันออกตามเดิม และแยกเพิ่มอีก 2 เส้นทางคือ รถไฟความเร็วสูง (ไฮสปีดเทรน) เส้นทางกรุงเทพ-ระยอง และรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ (SARL : Suvarnabhumi Airport Rails Link)

นอกจากนี้ ยังมีโครงการปรับปรุงทางรถไฟทั้งหมดเป็นทางคู่ ในเส้นทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ จะแบ่งเป็น 6 ช่วง ประกอบด้วย
 เปิดใช้งานแล้ว
 ชุมทางบ้านภาชี-มาบกะเบา
 ชุมทางฉะเชิงเทรา-ชุมทางคลองสิบเก้า-ชุมทางแก่งคอย (เชื่อมทางรถไฟสายตะวันออก)
 ชุมทางถนนจิระ-ขอนแก่น
 กำลังก่อสร้าง
 มาบกะเบา-ชุมทางถนนจิระ
 ขอนแก่น-หนองคาย
 โครงการ
 ชุมทางถนนจิระ-อุบลราชธานี
นอกจากนี้ ยังมีโครงการรถไฟทางคู่สายใหม่ 1 เส้นทาง คือ
 บ้านไผ่-มุกดาหาร-นครพนม
โครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่สายใหม่ระยะถัดไป จำนวน 2 เส้นทาง คือ
 นครสวรรค์-บ้านไผ่ (เชื่อมทางรถไฟสายเหนือ) ระยะทาง 304 กิโลเมตร
 อุบลราชธานี-สะพานมิตรภาพแห่งที่ 6 ระยะทาง 110 กิโลเมตร

 ดูเพิ่ม 
 ทางรถไฟสายเหนือ
 ทางรถไฟสายตะวันออก
 ทางรถไฟสายใต้
 ทางรถไฟสายแม่กลอง

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 แผนที่เส้นทางรถไฟ รฟท. 

หมวดหมู่:เส้นทางรถไฟระหว่างประเทศ
หมวดหมู่:เส้นทางรถไฟในประเทศไทย
หมวดหมู่:เส้นทางรถไฟที่เปิดทำการในปี พ.ศ. 2439
หมวดหมู่:ทางรถไฟในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:ทางรถไฟในจังหวัดปทุมธานี
หมวดหมู่:ทางรถไฟในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
หมวดหมู่:ทางรถไฟในจังหวัดสระบุรี
หมวดหมู่:ทางรถไฟในจังหวัดนครราชสีมา
หมวดหมู่:ทางรถไฟในจังหวัดบุรีรัมย์
หมวดหมู่:โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดสุรินทร์
หมวดหมู่:โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดศรีสะเกษ
หมวดหมู่:โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดอุบลราชธานี
หมวดหมู่:ทางรถไฟในจังหวัดลพบุรี
หมวดหมู่:โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดชัยภูมิ
หมวดหมู่:ทางรถไฟในจังหวัดขอนแก่น
หมวดหมู่:โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดอุดรธานี
หมวดหมู่:ทางรถไฟในจังหวัดหนองคาย
หมวดหมู่:เขตแดนไทย–ลาว