เขตการปกครองของประเทศเบลเยียม

ประเทศเบลเยียมเป็นสหพันธรัฐอันประกอบไปด้วย 3 ประชาคม (community) กับ 3 แคว้น (region) ที่มีพื้นฐานมาจาก 4 พื้นที่ภาษา (language area) ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรเบลเยียม ค.ศ. 1970 ระหว่างกระบวนการปฏิรูปรัฐธรรมนูญในคริสต์ทศวรรษ 1970 และ 1980 เบลเยียมได้เปลี่ยนรูปแบบการปกครองจากรัฐเดี่ยวเป็นสหพันธรัฐ ประกอบด้วยรัฐบาลกลาง รัฐบาลแคว้น และรัฐบาลประชาคม โดยหลักการนี้สร้างขึ้นเพื่อลดความตึงเครียดด้านความแตกต่างทางภาษา วัฒนธรรม สังคม และเศรษฐกิจโดยรวม

โครงสร้าง
โครงสร้างการปกครองในมาตรา 1 ของรัฐธรรมนูญเบลเยียม ให้อำนาจในการปกครองโดยมีรัฐสภาและรัฐบาลในระดับรัฐ ระดับประชาคม และระดับแคว้น โดยหน่วยที่ระบุด้วย อักษรตัวเอียง นั้นไม่มีสถาบันดังกล่าวเป็นของตนเอง ได้แก่ เขต เนื่องจากเป็นหน่วยการปกครองล้วน ๆ; พื้นที่ภาษา เนื่องจากเป็นเพียงตัวกำหนดระเบียบทางภาษาในเทศบาลหนึ่ง ๆ เท่านั้น; และแคว้นเฟลมิช เนื่องจากอำนาจต่าง ๆ ของแคว้นมีประชาคมเฟลมิชเป็นผู้ใช้

 ระดับประเทศ  1  พื้นที่ภาษา  4 ดัตช์ ทวิภาษา ฝรั่งเศส เยอรมัน ประชาคม  3    แคว้น  3    จังหวัด  10 เวสต์ฟลานเดอส์  อีสต์ฟลานเดอส์  แอนต์เวิร์ป  ลิมบืร์ค  เฟลมิชบราบันต์ วอลลูนบราบันต์  แอโน  ลักเซมเบิร์ก นามูร์  ลีแยฌ เขต  43 8  6  3  3  2 1 1  7  5  3  4 เทศบาล  581 64  60  69  42  65 19 27  69  44  38  75 9

เขตการปกครอง
แคว้นเฟลมิช (ฟลานเดอส์) และ แคว้นวอลลูน (วอลโลเนีย) แบ่งย่อยออกเป็น จังหวัด (province) แคว้นละ 5 จังหวัด ส่วนแคว้นที่สาม ได้แก่ แคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ นั้นมิได้มีฐานะเป็นจังหวัดและไม่มีเขตย่อยเป็นจังหวัดเช่นกัน โดยรวมทั้งหมดในประเทศเบลเยียมแบ่งการปกครองย่อยเป็น 589 เทศบาล (municipality) ซึ่งในแต่ละเขตเทศบาลนั้นจะแบ่งย่อยลงได้อีกเป็นเขตเทศบาลย่อย (sub-municipality) จำนวนหลายเขตรวมกัน

ประชาคม, แคว้น, พื้นที่ภาษา, เทศบาล และ จังหวัด ล้วนเป็นองค์ประกอบทางการปกครองหลักในระดับชาติของเบลเยียมตามที่ระบุในรัฐธรรมนูญ ส่วนการแบ่งการปกครองที่สำคัญน้อยลงมาได้แก่ เขตร่วมเทศบาล (intra-municipal district), เขตการปกครอง (administrative arrondissement), เขตเลือกตั้งและเขตตุลาการ (electoral and judicial arrondissement), เขตตำรวจ (police district) และล่าสุดทีมีการก่อตั้งคือ เขตตำรวจระหว่างเทศบาล (inter-municipal police zone) ซึ่งอยู่ในระดับย่อยลงไปของเขตตำรวจ

หน่วยการปกครองทุกระดับ ได้แก่ พื้นที่ภาษา, ประชาคม, แคว้น, จังหวัด และเทศบาล มีแนวแบ่งเขตทางภูมิศาสตร์ อย่างไรก็ตาม พื้นที่ภาษาไม่มีสำนักงานหรืออำนาจปกครองใด ๆ โดยเป็นเพียงแต่ตัวช่วยให้แบ่งเขตการปกครองได้ง่ายขึ้น ดังนั้นประชาคมจึงได้รับการกำหนดเขตทางภูมิศาสตร์โดยเท่าเทียมกัน แต่ประชาคมต่าง ๆ ของเบลเยียมไม่ได้สื่อหรืออ้างอิงถึงกลุ่มประชากรต่างหากโดยตรง แต่สื่อถึงกลุ่มของความรู้ในภาษา วัฒนธรรม และการเมืองต่างหากในประเทศเสียมากกว่า

แต่ละประชาคมมีอาณาเขตตามที่ระบุไว้ในกฎหมายเพื่อให้สามารถใช้อำนาจปกครองได้ในบางระดับ โดยประชาคมเฟลมิชจะมีอำนาจตามกฎหมายที่ให้อำนาจไว้เฉพาะภายในพื้นที่ภาษาดัตช์ (ซึ่งตรงกับแคว้นเฟลมิช) และภายในพื้นที่ทวิภาษานครหลวงบรัสเซลส์ (ซึ่งตรงกับแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์); ประชาคมฝรั่งเศสแห่งเบลเยียมจะมีสิทธิตามกฎหมายภายในเขตที่ใช้ภาษาฝรั่งเศสเท่านั้น ได้แก่ แคว้นวอลลูนและพื้นที่ทวิภาษาในแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์; ส่วนประชาคมผู้พูดภาษาเยอรมันแห่งเบลเยียมจะมีอำนาจในบริเวณที่ใช้ภาษาเยอรมันเป็นภาษาหลักซึ่งได้แก่อาณาเขตเล็ก ๆ ภายในจังหวัดลีแยฌในแคว้นวอลลูนซึ่งมีพรมแดนติดต่อกับประเทศเยอรมนี

แคว้นทั้งสามในเบลเยียมได้แก่:
 แคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ (; ) หรือบรัสเซลส์ (; )
 แคว้นเฟลมิช () หรือฟลานเดอส์ ()
 แคว้นวอลลูน (; ) หรือวอลโลเนีย (; )

ประชาคมทั้งสามได้แก่:
 ประชาคมเฟลมิช () สำหรับเขตที่ใช้ภาษาดัตช์เป็นหลัก 
 ประชาคมฝรั่งเศส () สำหรับเขตที่ใช้ภาษาฝรั่งเศสเป็นหลัก
 ประชาคมผู้พูดภาษาเยอรมัน () สำหรับเขตที่ใช้ภาษาเยอรมันเป็นหลัก

พื้นที่ภาษาทั้งสี่ได้แก่:
 พื้นที่ภาษาดัตช์ 
 พื้นที่ทวิภาษานครหลวงบรัสเซลส์
 พื้นที่ภาษาฝรั่งเศส 
 พื้นที่ภาษาเยอรมัน (ซึ่งมีที่อำนวยความสะดวกทางภาษาสำหรับผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส)

ตามรัฐธรรมนูญได้กำหนดให้ใช้ภาษาราชการแบ่งตามเทศบาล รวมทั้งเขตดินแดนตามรายละเอียดต่อไปนี้

  บริการสาธารณะต่าง ๆ อำนวยความสะดวก และให้บริการเป็นภาษา ระดับประชาคม ระดับแคว้น (และจังหวัดในปกครอง) ระดับรัฐ เฟลมิช ฝรั่งเศส เยอรมัน เฟลมิช วอลลูน นครหลวงบรัสเซลส์ ดัตช์ ฝรั่งเศส เยอรมัน พื้นที่ภาษาดัตช์  ใน 12 เทศบาล(เฉพาะ "การอำนวยความสะดวก") —  — —  — —  พื้นที่ภาษาฝรั่งเศส ใน 4 เทศบาล(เฉพาะ "การอำนวยความสะดวก")  ใน 2 เทศบาล(เฉพาะ "การอำนวยความสะดวก") —  — —  —  พื้นที่ทวิภาษานครหลวงบรัสเซลส์   —   — — —   พื้นที่ภาษาเยอรมัน — ใน 9 เทศบาล(เฉพาะ "การอำนวยความสะดวก")  — —  —  —  ตามกฎหมายแล้ว ผู้อยู่อาศัยในเขตเทศบาลทั้ง 27 เขต สามารถขอรับบริการ "อำนวยความสะดวก" อย่างจำกัดเป็นภาษาอื่นที่ไม่ใช่ภาษาในเขตของตนได้แต่ "การอำนวยความสะดวก" ดังกล่าวจัดให้มีเฉพาะในเขตเทศบาลบางเขตที่อยู่ใกล้พรมแดนระหว่างแคว้นเฟลมิชกับแคว้นวอลลูนและแคว้นเฟลมิชกับแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์และในอีก 2 เขตเทศบาลในแคว้นวอลลูนที่อยู่ติดกับพื้นที่ภาษาเยอรมัน รวมทั้งในทุกเขตเทศบาลในพื้นที่ดังกล่าว

 ประชาคม 

 ประชาคม ประชาคมเฟลมิช ประชาคมฝรั่งเศส ประชาคมผู้พูดภาษาเยอรมัน ชื่อในภาษาดัตช์    ชื่อในภาษาฝรั่งเศส    ชื่อในภาษาเยอรมัน   ที่ตั้ง200px                                         200px                        200px                         ธง150px                                         150px                      150px|border                         เมืองหลวงบรัสเซลส์ (ร่วมกับแคว้นเฟลมิช)                                         บรัสเซลส์                      อ็อยเพิน                         ประชากร ±6,900,000 คน(60% ของเบลเยียม)เนื่องจากแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์เป็นส่วนหนึ่งของทั้งประชาคมเฟลมิชและประชาคมฝรั่งเศสแห่งเบลเยียม จึงไม่สามารถระบุจำนวนประชากรที่แน่นอนของประชาคมเฟลมิชได้ โดยในแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์มีผู้อยู่อาศัย 1,208,542 คน (ณ วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2019) ประมาณร้อยละ 10–20 ในจำนวนนี้อาจถือว่าเป็นประชากรส่วนหนึ่งของประชาคมเฟลมิช เมื่อรวมกับแคว้นเฟลมิชซึ่งมีจำนวนผู้อยู่อาศัย 6,589,069 คน (ณ วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2019) แล้ว จึงประมาณได้ว่ามีผู้อยู่อาศัย 6.5 ถึง 7 ล้านคน ±4,500,000 คน(40% ของเบลเยียม) 77,527 คน [2019]https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/structuur-van-de-bevolking(0.7% ของเบลเยียม)ประธานยัน ยัมโบน (รายชื่อ)(ร่วมกับแคว้นเฟลมิช)                                     ปีแยร์-อีฟว์ เฌอออแล (รายชื่อ)                     อ็อลลิเวอร์ พาช (รายชื่อ)                     เว็บไซต์                                                                                    

ประชาคมต่าง ๆ ได้รับการจัดตั้งเมื่อ ค.ศ. 1970 โดยมีสถานะเป็น "ประชาคมทางวัฒนธรรม" ซึ่งมีขอบเขตและหน้าที่ที่จำกัด ต่อมาใน ค.ศ. 1980 ได้มีการถ่ายโอนอำนาจรัฐเข้าไปสู่ประชาคมมากขึ้น และเปลี่ยนชื่อเหลือแค่เพียง "ประชาคม"

ทั้งประชาคมเฟลมิชและประชาคมฝรั่งเศสมีเขตอำนาจครอบคลุมพื้นที่ของแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ ดังนั้นจึงไม่สามารถระบุจำนวนประชากรของแต่ละประชาคมได้อย่างแน่ชัด มีเพียงประชาคมผู้พูดภาษาเยอรมันประชาคมเดียวที่มีพื้นที่ที่อยู่ภายใต้เขตอำนาจหนึ่งเดียวในฐานะประชาคม และต่อมายังได้มีการถ่ายโอนอำนาจบริหารจากแคว้นวอลลูนไปยังประชาคมนี้เพิ่มขึ้น

แคว้น

 แคว้น แคว้นเฟลมิช แคว้นวอลลูน แคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ ชื่อในภาษาดัตช์    ชื่อในภาษาฝรั่งเศส    ชื่อในภาษาเยอรมัน   ที่ตั้ง200px                  200px   200px       ธง150px                  150px 150px  เมืองหลวงบรัสเซลส์                            นามูร์ บรัสเซลส์            ISO 3166-2:BEVLG                                  WAL                 BRU                 พื้นที่13,522 ตร.กม.  (44.29% ของประเทศ)                  16,844 ตร.กม.  (55.18% ของประเทศ) 161 ตร.กม.  (0.53% ของประเทศ)    จังหวัดเฟลมิชบราบันต์  ลิมบืร์ค  เวสต์ฟลานเดอส์  อีสต์ฟลานเดอส์  แอนต์เวิร์ปนามูร์  ลักเซมเบิร์ก  ลีแยฌ  วอลลูนบราบันต์  แอโนไม่มี
    เขตเทศบาล300                  262 19  ประชากร6,589,069 คน [2019] (57.6% ของประเทศ)                  3,633,795 คน [2019] (31.8% ของประเทศ) 1,208,542 คน [2019] (10.6% ของประเทศ) ความหนาแน่นประชากร484 คน/ตร.กม.                   216 คน/ตร.กม.    7,442 คน/ตร.กม. ประธานยัน ยัมโบน (รายชื่อ)                        เอลีโย ดี รูโป (รายชื่อ)   รูดี เฟอร์โฟร์ต (รายชื่อ)  เว็บไซต์                                                                                                                           

หมายเหตุ

อ้างอิง

หมวดหมู่:แคว้นของประเทศเบลเยียม
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศเบลเยียม
หมวดหมู่:หน่วยการบริหารของประเทศเบลเยียม