มุทรา

มุทรา ( mudrā) เป็นท่าทางแสดงสัญลักษณ์ทางพิธีกรรมในศาสนาฮินดู ศาสนาเชน และศาสนาพุทธEncyclopædia Britannica. (2010). "mudra (symbolic gestures)". Retrieved October 11, 2010. ส่วนมากเน้นที่ลักษณะมือและนิ้ว มุทราแต่ละท่าจะแฝงนัยความหมายทางจิตวิญญาณแตกต่างกันไปตามประติมานวิทยาและการฝึกจิตที่พบในศาสนาแบบอินเดีย

ในพิธีกรรมของลัทธิตันตระมีมุทรากำหนดไว้ถึง 108 ท่าWoodroffe, Sir John, Shakti and Shakta: Essays and Addresses on the Shakta Tantrashastra ทางฝ่ายโยคะ การใช้มุทราจะควบคู่ไปกับการฝึกปราณายาม (การควบคุมลมหายใจ) มุทราที่สำคัญได้แก่ ปัทมาสนะ สุขาสนะ และวัชราสนะ ซึ่งแสดงท่านั่งแตกต่างกันไปเพื่อเสริมพลังปราณในร่างกาย

 ศาสนาพุทธ 

มุทราในศาสนาพุทธมักปรากฏเป็นปางต่าง ๆ ของพระพุทธรูป โดยแต่ละปางจะมีอิริยาบถและท่ามือแตกต่างกันไป ทั้งประวัติความเป็นมาของแต่ละปางก็มีที่มาจากพุทธประวัติ

 ลัทธิอนุตตรธรรม 
ลัทธิอนุตตรธรรม เรียกมุทราว่า ลัญจกร ( เหอถง) ถือว่าเป็นเครื่องหมายของผู้ได้รับเต๋าแล้ว และเป็นหลักฐานที่จะนำวิญญาณกลับสู่สวรรค์เบื้องบนไตรรัตน์: แก้ววิเศษ 3 ประการ, เอกอนันต์เผยแพร่ธรรม, ม.ป.ป., หน้า 44-49. โดยลัญจกรจะมีอยู่ 3 แบบ แบ่งตามยุคสามกัปสุดท้าย คือ ยุคเขียวของพระทีปังกรพุทธเจ้า ยุคแดงของพระศากยมุนีพุทธเจ้า และยุคขาวของพระเมตไตรยพุทธเจ้า

ลัญจกรของยุคเขียวเป็นการตั้งฝ่ามือข้างเดียวคล้าย ใบบัว ยุคแดงเป็นการประนมมือสองข้างเข้าด้วยกันเป็นรูป ดอกบัว สำหรับยุคขาวของพระศรีอริยเมตไตรย ลัทธิอนุตตรธรรมเชื่อว่าลัญจกรจะเป็นรูป รากบัว โดยเอาปลายนิ้วโป้งขวาจรดโคนนิ้วนางขวาค้างไว้ แล้วนำปลายนิ้วโป้งซ้ายมากดที่โคนนิ้วก้อยขวา จากนั้นโอบมือเข้าหากันโดยให้มือซ้ายทับขวา เป็นท่าห่อประสานมือให้มีลักษณะเหมือนรากบัว เชื่อว่าการประสานมือแบบนี้เป็นสัญลักษณ์การไหว้ยุคพระศรีอริยเมตไตรย หรือธรรมกาลยุคขาว

 อ้างอิง 

*
หมวดหมู่:คำและวลีภาษาสันสกฤต
หมวดหมู่:พุทธศิลป์และวัฒนธรรม
หมวดหมู่:ท่าทาง