อิหม่ามเยเมน

อิหม่ามเยเมน ภายหลังมีชื่อว่า พระมหากษัตริย์เยเมน เป็นผู้นำทางศาสนาที่ได้รับการเคารพ ซึ่งนับถือศาสนาอิสลามนิกายชีอะฮ์ สาขาซัยดียะฮ์ พวกเขาจัดตั้งการปกครองที่ผสมผสานระหว่างศาสนาและทางโลก-การเมืองในพื้นที่ของเยเมนใน ค.ศ. 897 โดยยังคงอยู่ได้ภายใต้สถานการณ์ที่แตกต่างกัน จนกระทั่งสงครามกลางเมืองเยเมนเหนือสิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1970 หลังการปฏิวัติของฝ่ายสาธารณรัฐใน ค.ศ. 1962 ผู้อ้างสิทธิ์เป็นอิหม่ามจะทำการประกาศ "เรียก" (ดะอ์วะฮ์) และไม่บ่อยนักที่จะมีผู้อ้างสิทธิ์มากกว่าหนึ่งคนJane Hathaway, A Tale of Two Factions; Myth, Memory, and Identity in Ottoman Egypt and Yemen. New York 2003, pp. 79–81.

 ประวัติศาสตร์ 
 ต้นกำเนิด 
อิหม่ามมีความชอบธรรมจากการสืบเชื้อสายมาจากศาสดามูฮัมหมัดของศาสนาอิสลาม โดยส่วนใหญ่สืบเชื้อสายมาจากอัลกอซิม อัล-ราสซี (เสียชีวิตในปี ค.ศ. 860) หลังจากที่เขาเสียชีวิตแล้ว อิหม่ามในยุคกลางจึงมักถูกเรียกว่าราสซีดอัลฮาดี อิลาอัล-ฮักก์ ยะห์ยาซึ่งเป็นหลานชายของเขาเกิดที่เมดินาชื่อเสียงของเขาในฐานะปัญญาชนและผู้นำที่มีชื่อเสียงทำให้เขาได้รับคำเชิญไปเยเมน เขาถูกเรียกตัวไปปกครองชนเผ่าที่อาศัยบนที่สูงในปี ค.ศ. 893 และอีกครั้งในปี ค.ศ. 896–897 อัลฮาดีได้แนะนำนโยบายและแนวทางปฏิบัติมากมายที่พัฒนามาจนกลายเป็นกลุ่มไซดียะห์ของเยเมนโดยเฉพาะ ความพยายามของอัลฮาดีในที่สุดก็ได้กลายเป็น กฏพื้นฐานสำหรับลักษณะทางศาสนาและการเมืองของไซดีของเยเมน อย่างไรก็ตาม อัลฮาดีไม่สามารถรวบรวมอำนาจปกครองเยเมนทั้งหมดได้ เขาไม่สามารถสร้างรัฐที่ยั่งยืนบนที่สูงได้ เนื่องจากลัทธิท้องถิ่นที่เข้มแข็งยังคงดำรงอยู่ในภูมิภาคนี้ มีการก่อกบฏเช่นเดียวกับกลุ่มประชากรที่ไม่ยอมรับการอ้างอำนาจทางศาสนาและการเมืองของเขาและผู้สืบทอดตำแหน่ง

รายชื่ออิหม่าม
ไม่มีรายชื่อใดของอิหม่ามเยเมนที่ไม่มีข้อโต้แย้ง เนื่องจากอิหม่ามหลายคนไม่ค่อยเป็นที่ยอมรับ และบางครั้งถูกซ่อนด้วยผู้นำจากราชวงศ์ในดินแดนตอนล่างหรือจากพวกเติร์ก รายการต่อไปนี้ค่อนข้างครอบคลุมAyman Fu'ad Sayyid, Masadir ta'rikh al-Yaman fial 'asr al-islami. al Qahira 1974, pp. 404–16R.B. Serjeant & Ronald Lewcock (eds.), San'a': An Arabic Islamic City. London 1983, pp. 72–95الأئمة الزيديون في اليمن (in Arabic)الأئمة الزيدية من 898 م إلى 1962م (in Arabic)

อัลฮาดี อิลาอัลฮักก์ ยะห์ยา 897–911
อัลมุรตะดา มุอัมมัด 911–913, เสียชีวิต ค.ศ. 922 (บุตร)
อันนาศิร อะห์มัด 913–934 หรือ 937 (น้องชาย)
อัลมุนตะค็อบ อัลฮะซัน 934–936 หรือ 939 (บุตร)
อัลมุคตัร อัลกอซิม 936–956 (พี่/นองชาย)
อัลมันศูร ยะห์ยา 934–976 (พี่/นองชาย)
อัดดาอี ยูซุฟ 977–999 (บุตร)
อัลมันศูร อัลกอซิม อัลอิยยานี 999–1002 
อัดดาอี ยูซุฟ 1002–1012 (สมัย 2)
อัลมะฮ์ดี อัลฮุซัยน์ 1003–1013 (บุตรของอัลมันศูร อัลกอซิม)
อันมุอัยยาต อะห์มัด 1013–1020 
อะบู ฏอลิบ ยะห์ยา 1020–1033 
อัลมุอีด ลิดีนิลลาฮ์ 1027–1030 
อะบู ฮาชิม อัล ฮะซัน 1031–1040 
อับดุลฟัตห์ อันนาศิรุดดัยละมี 1038–1053 
อัลมุฮ์ตะซิบ อัลมุญาฮิด ฮัมซะฮ์ 1060–1067 (บุตรของอะบูฮาชิม อัลฮะซัน)
อัลมุตะวักกิล อะห์มัด อิบน์ สุลัยมาน 1138–1171 (สืบจากอันนาศิร อะหฺมัด)
อัลมันศูร อับดุลลอฮ์ 1187–1217 (สืบจากอัลมุฮ์ตะซิบ อัลมุญาฮิด ฮัมซะฮ์)
อันนาศิร มุฮัมมัด 1217–1226 (บุตร)
อัลฮาดี ยะห์ยา 1217–1239 
อัลมะฮ์ดี อะห์มัด อิบน์ ฮุซัยน์ 1248–1258 
อัลฮะซัน อิบน์ วะฮ์ฮาส 1258–1260, เสียชีวิต ค.ศ. 1285 
ยะห์ยา อิบน์ มุฮัมมัด อัสซิรอญี 1261–1262, เสียชีวิต ค.ศ. 1296 
อัลมันศูร อัลฮะซัน 1262–1271 (บุตรของลูกพี่ลูกน้อง อัลฮาดี ยะห์ยา)
อัลมะฮ์ดี อิบรอฮีม 1272–1276, เสียชีวิต ค.ศ. 1284 (หลานชาย)
อัลมุตะวักกิล อัลมุเฏาะฮ์ฮัร อิบน์ ยะห์ยา 1276–1298 
อัลมะฮ์ดี มุฮัมมัด 1301–1328 (บุตร)
อัลมุอัยยัด ยะห์ยา 1328–1346 
อันนาศิร อะลี อิบน์ เศาะลาห์ 1328–1329 (หลานของอัลมะฮ์ดี อิบรอฮีม)
อะห์มัด อิบน์ อะลี อัลฟัตฮี 1329–1349 
อัลวาษิก อัลมุเฏาะฮ์ฮัร 1349 (บุตรของอัลมะฮ์ดี มุฮัมมัด)
อัลมะฮ์ดี อะลี อิบน์ มุฮัมมัด 1349–1372 
อันนาศิร มุฮัมมัด เศาะลาฮุดดีน 1372–1391 (บุตร)
อัลมันศูร อะลี 1391–1436 (บุตร)
อัลมะฮ์ดี อะห์มัด อิบน์ ยะห์ยา 1391–1392, เสียชีวิต ค.ศ. 1436 
อัลฮาดี อะลี 1393–1432 
อัลมะฮ์ดี เศาะลาฮุดดีน 1436–1445 
อัลมันศูร อันนาศิร 1436–1462 (ลื่อของอัลมุตะวักกิลอัลมุตะวักกิล อัลมุเฏาะฮ์ฮัร อิบน์ ยะห์ยา)
อัลมุตะวักกิล อัลมุเฏาะฮ์ฮัร 1436–1474 
อัลมุอัยยัด มุฮัมมัด 1462–1503 (บุตรของอัลมันศูร อันนาศิร)
อันนาศิร มุฮัมมัด อิบน์ ยูซุฟ 1474–1488 
อัลฮาดี อิซซุดดีน 1474–1495 (หลานของอัลฮาดี อะลี)
อัลมันศูร มุฮัมมัด 1475–1504 
อันนาศิร อัลฮะซัน 1495–1523 (บุตรอัลฮาดี อิซซุดดีน)
อัลมุตะวักกิล ยะห์ยา ชะเราะฟุดดีน 1506–1555 (หลานของอัลมะฮ์ดี อะห์มัด)
อัลมุเฏาะฮ์ฮัร 1547–1572 (บุตร)
อันนาศิร อัลฮะซัน อิบน์ อะลี 1579–1585
อัลมันศูร อัลกอซิม 1597–1620 
อัลมุอัยยัด มุฮัมมัดที่ 1 1620–1644 (บุตร)
อัลมุตะวักกิล อิสมาอีล 1644–1676 (พี่/น้องชาย)
อัลมะฮ์ดี อะห์มัด 1676–1681 (หลาน)
อัลมุตะวักกิล มุฮัมมัดที่ 2 1681–1686 (บุตรของอัลมุตะวักกิล อิสมาอีล)
อัลมะฮ์ดี มุฮัมมัด 1687–1718 (บุตรของอัลมะฮ์ดี อะห์มัด)
อัลมันศูร อัลฮุซัยน์ 1716–1720 (หลานของอัลมุอัยยัด มุฮัมมัดที่ 1)
อัลมุตะวักกิล อัลกอซิม 1716–1727  (หลานของอัลมะฮ์ดี อะห์มัด)
อันนาศิร มุฮัมมัด (อิหม่ามซัยดี) 1723, เสียชีวิต ค.ศ. 1754 (หลานของอัลมะฮ์ดี อะห์มัด)
อัลมันศุร อัลฮุซัยน์ที่ 2 1727–1748 (บุตรของอัลมุตะวักกิล อัลกอซิม)
อัลมะฮ์ดี อับบาส 1748–1775 (บุตร)
อัลมันศูร อะลีที่ 1 1775–1809 (บุตร)
อัลมุตะวักกิล อะห์มัด 1809–1816 (บุตร)
อัลมะฮ์ดี อับดุลลอฮ์ 1816–1835 (บุตร)
อัลมันศูร อะลีที่ 2 1835–1837, เสียชีวิต ค.ศ. 1871 (บุตร)
อันนาศิร อับดุลลอ์ 1837–1840 (เหลนของอัลมะฮ์ดี อับบาส)
อัลฮาดี มุฮัมมัด 1840–1844 (บุตรของอัลมุตะวักกิล อะห์มัด)
อัลมันศูร อะลีที่ 2 1844–1845 (สมัยที่ 2)
อัลมุตะวักกิล มุฮัมมัด 1845–1849 (หลานของอัลมันศูร อะลีที่ 1)
อัลมันศูร อะลีที่ 2 1849–1850 (สมัยที่ 3)
อัลมันศูร อะห์มัด 1849–1853 
อัลมุอัยยัด อับบาส 1850 
อัลมันศูร อะลีที่ 2 1851 (สมัยที่ 4)
อัลฮาดี ฆอลิบ 1851–1852, เสียชีวิต ค.ศ. 1885 (บุตรของอัลมุตะวักกิล มุฮัมมัด)
อัลมันศูร มุฮัมมัด อิบน์ อับดุลลอฮ์ 1853–1890 
อัลมุตะวักกิล อัลมุห์ซิน 1855–1878 
อัลฮาดี ฆอลิบ 1858–1872 (สมัย 2)
อัลมันศุร อัลฮุซัยน์ที่ 3 1859–1863, เสียชีวิต ค.ศ. 1888
อัลฮาดี ชัรฟุดดีน 1878–1890 
อัลมันศูร [มุฮัมมัด อิบน์ ยะห์ยา ฮะมีดุดดีน 1890–1904 
อัลมุตะวักกิล ยะห์ยา มุฮัมมัด ฮะมีดุดดีน 1904–1948 (บุตร)
อันนาซิร อะห์มัด อิบน์ ยะห์ยา 1948–1962 (บุตรของอัลมุตะวักกิล ยะห์ยา มุฮัมมัด ฮะมีดุดดีน)
อัลมันศูร มุฮัมมัด อัลบัดร์ 1962, เสียชีวิต ค.ศ. 1996 (บุตร)

สำหรับผู้นำหลัง ค.ศ. 1962 ดูประธานาธิบดีสาธารณรัฐอาหรับเยเมน

ความเชื่อ
ผู้นับถือชีอะฮ์ซัยดียะฮ์ไม่ระบุคุณสมบัติเหนือมนุษย์แก่อิหม่ามของตน ซึ่งต่างจากอิหม่ามหลายคน (ชีอะฮ์สาขาสิบสองอิมามและอิสมาอีลียะฮ์)Francis Robinson, Atlas of the Islamic World Since 1500, pg. 47. New York: Facts on File, 1984. 

อ้างอิง
ทั่วไป

Imam Zaid bin Ali Cultural Foundation, مؤسسة الإمام زيد بن علي الثقافية :: استعراض الكتاب (in Arabic).
จำเพาะ

อ่านเพิ่ม
A.M.H.J. Stokvis, Manuel d'histoire, de généalogie et de chronologie de tous les états du globe, Vol I-III. Leiden 1888–93.
Peter Truhart, Regents of Nations. München 2003
E. de Zambaur, Manuel de généalogie et de chronologie de l'histoire de l'islam. Hannover 1927.

ร
ย