บ่วงบาศ

บ่วงบาศ (อังกฤษ: Lasso; มาจากภาษาสเปน lazo แปลว่า บ่วง) คือบ่วงเชือกชนิดหนึ่งที่ออกแบบมาเป็นพิเศษสำหรับขว้างออกไปเพื่อคล้องวัตถุเป้าหมาย โดยเฉพาะสัตว์ เช่น วัว หรือม้า และจะรัดวัตถุนั้นให้แน่นเมื่อถูกดึง โดยทั่วไปบ่วงบาศจะทำจากเชือกที่มีความแข็งและน้ำหนักพอสมควร เพื่อให้บ่วงคงรูปวงกลมและไม่หดตัวขณะถูกขว้างออกไปในอากาศ

ในปัจจุบัน บ่วงบาศยังคงถูกใช้งานอย่างแพร่หลายในการปศุสัตว์เพื่อจับหรือลากจูงสัตว์จากหลังม้าหรือในฟาร์ม รวมถึงเป็นอุปกรณ์สำคัญในการแข่งขันโรดีโอประเภทต่างๆ เช่น การคล้องวัวด้วยบ่วงบาศ (calf roping) และการคล้องวัวคู่ (team roping)

 ประวัติศาสตร์ 
บ่วงบาศมีประวัติความเป็นมายาวนานและมีการใช้เครื่องมือคล้ายคลึงกันนี้ในหลายอารยธรรมทั่วโลกตั้งแต่สมัยโบราณ แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นของมนุษย์ในการควบคุมสัตว์

 อารยธรรมโบราณ 

 ชาวอียิปต์โบราณ: มีหลักฐานทางโบราณคดีที่แสดงการใช้เชือกผูกปมเพื่อจับสัตว์ป่ามาตั้งแต่กว่า 4,000 ปีที่แล้ว
 ชาวกรีกและโรมัน: มีการกล่าวถึงและแสดงภาพการใช้เครื่องมือคล้ายบ่วงบาศในการล่าสัตว์
 ชาวมองโกล: ใช้เชือกแบบพิเศษที่เรียกว่า "อูร์กา" (uurga) ในการจับม้าป่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการขยายอาณาจักรและเคลื่อนทัพ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพของบ่วงบาศในการควบคุมสัตว์

 ในทวีปอเมริกา 
การใช้บ่วงบาศในรูปแบบที่เรารู้จักกันในปัจจุบันมีรากฐานสำคัญมาจากคาวบอยเม็กซิกัน หรือ วาเกโรส (Vaqueros) ซึ่งเป็นคนเลี้ยงปศุสัตว์ชาวสเปนและเม็กซิกัน โดยชาวสเปนได้นำเทคนิคและอุปกรณ์นี้เข้ามาในทวีปอเมริกาตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 พร้อมกับการนำปศุสัตว์เข้ามาเลี้ยงในโลกใหม่

 วิวัฒนาการในอเมริกาตะวันตก 
ในช่วงศตวรรษที่ 19 เมื่ออุตสาหกรรมปศุสัตว์ในอเมริกาตะวันตกเฟื่องฟู บ่วงบาศได้รับการพัฒนาและปรับปรุงให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของทุ่งหญ้าอันกว้างใหญ่และปศุสัตว์จำนวนมาก คาวบอยได้เรียนรู้ศิลปะและทักษะการใช้บ่วงบาศอย่างเชี่ยวชาญเพื่อวัตถุประสงค์ต่างๆ เช่น:

 จับวัวที่หลุดออกจากฝูง
 ควบคุมสัตว์ที่ดุร้ายหรือไม่เชื่อง
 ช่วยเหลือสัตว์ที่ติดอยู่ในพุ่มไม้หรือได้รับบาดเจ็บ
 ต้อนสัตว์สำหรับการทำเครื่องหมาย (branding) หรือการรักษาพยาบาล

บ่วงบาศกลายเป็นสัญลักษณ์ที่โดดเด่นของวัฒนธรรมคาวบอยและวิถีชีวิตในอเมริกาตะวันตก

 ประเภทเชือก 
วัสดุที่ใช้ทำบ่วงบาศมีหลากหลาย ขึ้นอยู่กับการใช้งานและคุณสมบัติที่ต้องการ:

 เชือกหนัง (Leather Rope): ทำจากหนังวัว มักเป็นหนังที่ผ่านการฟอกและเตรียมเป็นพิเศษ มีความแข็งแรง ทนทาน และให้สัมผัสที่เป็นธรรมชาติ แต่มีน้ำหนักมากและอาจต้องดูแลรักษามากกว่า
 เชือกใยสังเคราะห์ (Synthetic Materials): ทำจากเส้นใยสังเคราะห์ เช่น ไนลอน หรือโพลีเอสเตอร์ มีความทนทานต่อสภาพอากาศ การสึกหรอ และความชื้นได้ดีกว่าเชือกธรรมชาติ และมีน้ำหนักเบา
 เชือกใยพืช (Plant Fiber): ทำจากใยธรรมชาติ เช่น ปอ (hemp) หรือกัญชง (jute) ให้ความยืดหยุ่นและสัมผัสที่ดี แต่ไม่ทนทานต่อน้ำและความชื้นเท่าเชือกสังเคราะห์ และอาจมีการสึกหรอได้ง่ายกว่า

 ดูเพิ่ม 

 คาวบอย
 โรดีโอ
 ปศุสัตว์

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ปศุสัตว์
หมวดหมู่:อุปกรณ์การเกษตร
หมวดหมู่:กีฬาโรดีโอ