รายพระนามพระโพธิสัตว์

รายพระนามพระโพธิสัตว์ที่สำคัญในคติมหายานและวัชรยาน <b>​​ 250px  เทวรูปพระโพธิสัตว์พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ภาคพันกร แบบประเพณีจีน ณ เขาจิ่วหัว มณฑลอานฮุย ประเทศจีนนิกายมหายานวัชรยานตันตระเซนพื้นที่หลักศาสนาพุทธแบบทิเบตศาสนาพุทธในประเทศจีนศาสนาพุทธในประเทศญี่ปุ่นศาสนาพุทธในประเทศมองโกเลียศาสนาพุทธในประเทศภูฏานศาสนาพุทธในราชอาณาจักรสิกขิมศาสนาพุทธในลาดักศาสนา  ศาสนาพุทธ

 รายพระนาม 
รายพระนามพระโพธิสัตว์ () โดยพระโพธิสัตว์ คือผู้ทรงบำเพ็ญบารมีเพื่อตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าในอนาคต พระโพธิสัตว์สำคัญตามความเชื่อของศาสนาพุทธนิกายมหายานและวัชรยานมีดังนี้

 รูป นาม บทบาท 150px พระกษิติครรภโพธิสัตว์ (จีน: 地藏, Di Zang, เกาหลี: Ji Zang, ญี่ปุ่น: Jizo, ทิเบต: Sai Nyingpo, เวียดนาม: Địa Tạng) พระโพธิสัตว์แห่งสัตว์นรกทั้งปวง หรือพระโพธิสัตว์ผู้มีมหาปณิธาน  พระคคนคัญชะโพธิสัตว์  สัญลักษณ์คือต้นกัลปพฤกษ์ หัตถ์ขวายกขึ้น หัตถ์ซ้ายวางบนสะโพก กายสีเหลือง มี 2 กร  พระคันธหัสติโพธิสัตว์  กายสีเขียวหรือขาวอมเขียว 2 กร มือขวาทำปางประทานพร มือซ้ายถืองาช้าง วางบนดอกบัวหรือถือสังข์ 150px พระจันทรประภาโพธิสัตว์ (Ch: 月光, Yue Guang, เกาหลี: dal bich, Jp: Gekkō ) พระโพธิสัตว์ผู้เป็นสาวกของพระไภษัชยคุรุ สัญลักษณ์คือดวงจันทร์วางบนดอกบัว หัตถ์ขวาประทานพร หัตถ์ซ้ายถือพระจันทร์บนดอกบัว กายสีขาว 2 กร 150px พระสุริยประภาโพธิสัตว์ (Ch: 日光, Ri Guang, เกาหลี: Il Guang, Jp: Nikkō) - 1 ใน 2 พระโพธิสัตว์ผู้เป็นสาวกของพระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาตถาคต 150px พระจุนทีโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ในพระพุทธศาสนามหายานเช่นเดียวกับพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ รูปลักษณ์ของท่านอยู่ในท่านั่งหรือยืน จะทรงมีสิบแปดพระกร มีพระเนตร 3 พระเนตร ลักษณะที่สังเกตได้ง่าย คือ หนึ่งในพระกรทั้งสิบแปดพระกรนั้นจะทรงธงด้ามยาวไว้คันหนึ่งเสมอ โดยหลายท่านเมื่อเห็นพุทธศิลป์ของพระองค์ก็มักจะเข้าใจกันผิดว่าเป็นพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ (กวนอิม) ไม่ค่อยมีบทบาทเท่าไรในพระพุทธศาสนาของจีน แต่จะมีบทบาทในญี่ปุ่นมากกว่า  พระชญาณเกตุโพธิสัตว์  กายสีเหลืองหรือฟ้า 2 กร มือขวาถือธงกับเพชรพลอย มือซ้ายทำท่าประทานพร  พระนิรชาลินีประภาโพธิสัตว์ สัญลักษณ์คือวงกลมแห่งดวงอาทิตย์ หัตถ์ขวาประทานพร หัตถ์ซ้ายถือพระอาทิตย์บนดอกบัว กายสีแดง มี 2 กร เป็นพระโพธิสัตว์ผู้ขจัดตัณหาของสรรพสัตว์  150px ไตรโลกยวิชยะ วิทยราชแห่งทิศตะวันออก ผู้ทำหน้าที่คุ้มครองพระอักโษภยะพุทธะในศาสนาพุทธแบบทิเบต มหายานบางกลุ่มถือว่าเป็นพระโพธิสัตว์เอกเทศ ไม่ได้จัดอยู่ในสกุลของพระธยานิพุทธะองค์ใด 150px พระนางตารา (จีน: 度母, Du Mu) - พระโพธิสัตว์ฝ่ายหญิงในพระพุทธศาสนาฝ่ายวัชรยาน เป็นตัวแทนของคุณธรรมแห่งความสำเร็จในกิจการทั้งปวง ถือกันว่าเป็นศักติชายาของพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ 150px พระแม่อุษณียวิชัย พระโพธิสัตว์เทวีแห่งพระคาถาพุทธอุษณียวิชัยธารณี (มหายานและวัชรยาน) และ อุณหิสสะวิชะยะคาถา(เถรวาท) 150px พระนาคารชุนะ (จีน: 龍樹, Long Shu, เวียดนาม: Long Thọ) - ผู้ก่อตั้งนิกายมัธยมกะ อันเป็นนิกายย่อยของศาสนาพุทธมหายาน ได้รับการยกย่องว่าเป็นพระโพธิสัตว์ 150px นิโอ ผู้พิทักษ์ที่เข้มแข็ง 2 องค์ของพระพุทธเจ้า มักปรากฏอยู่ที่ประตูทางเข้าวัดพุทธศาสนาหลายแห่งในญี่ปุ่นและเกาหลี มีรูปลักษณ์ดั่งนักมวยปล้ำที่ดูน่าสะพรึงกลัว นิโอทั้งสองนี้เป็นร่างสำแดงของพระวัชรปาณีโพธิสัตว์ 150px พระนางปรัชญาปารมิตา เป็นพระโพธิสัตว์ที่เป็นบุคลาธิษฐานของพระสูตรสำคัญของมหายานคือมหาปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตรที่มีบทบาทสำคัญตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 6 -12 มีฐานะเป็นมารดาของพระพุทธเจ้า หรือเป็นภาคสำแดงของพระอักโษภยะพุทธะ เป็นสัญลักษณ์ของสุญตา 150px พระปัทมสัมภวะ (จีน: 蓮華生上師,  Lianhuasheng Shang Shi, ทิเบต: Padma Jungne หรือ Guru Rinpoche) - พระลามะในนิกายวัชรยานซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นพระโพธิสัตว์ มีความเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์พุทธศาสนาในทิเบตและภูฏาน นิกายญิงมาปะถือว่าท่านเป็นพระพุทธเจ้าองค์ที่สอง 150px พระปัทมปาณิโพธิสัตว์   พระประติภานกูฏโพธิสัตว์  กายสีเหลือง เขียว หรือ แดง มือขวาถือแส้ มือซ้ายวางบนเพลา มี 2 กร  พระภัทรปาลโพธิสัตว์ กายสีแดงหรือขาว มี 2 กร มือขวาทำปางประทานพร มือซ้ายถือเพชรพลอย 150px  พระมหาสถามปราปต์โพธิสัตว์ (จีน: 大勢至, Da Shì Zhì, เกาหลี: Dae Sae Zhi, ญี่ปุ่น: Seishi, เวียดนาม: Đại Thế Chí) - พระโพธิสัตว์ผู้เป็นตัวแทนของกำลังแห่งปัญญา ปรากฏอยู่เบื้องซ้ายของพระอมิตาภพุทธะ เป็นที่นับถือในนิกายสุขาวดี 150px พระมัญชุศรีโพธิสัตว์ (จีน: 文殊, Wen Shu, เกาหลี: Moon Soo, ญี่ปุ่น: Monju, ทิเบต: Jampal Yang, เวียดนาม: Văn Thù) - พระโพธิสัตว์แห่งปัญญา 150px นางวสุธระ พระโพธิสัตว์แห่งความอุดมสมบูรณ์ นับถือกันมากในประเทศเนปาล 150px พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์แห่งความกรุณา ผู้สดับเสียงคร่ำครวญในโลกและคอยช่วยเหลือสรรพสัตว์ให้ข้ามวัฏสงสาร เป็นพระโพธิสัตว์ที่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นสากลที่สุดในพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน  150px เจ้าแม่กวนอิม (จีน: 觀音, เจ้าแม่กวนอิม, เกาหลี: Guan Um,ญี่ปุ่น:  Kannon, ทิเบต: Chenrezig, เวียดนาม: Quán Thế Âm) - ในประเทศไทยก็มีการนับถือด้วยเช่นกัน โดยใช้ชื่อพระโพธิสัตว์นี้ว่า "เจ้าแม่กวนอิม" 150px พระสมันตภัทรโพธิสัตว์ (จีน: 普賢, Pu Xian, เกาหลี: Bo Hyun, ญี่ปุ่น: Fugen, ทิเบต: Kuntu Zangpo, เวียดนาม: Phổ Hiền) - พระโพธิสัตว์ผู้เป็นตัวแทนของความกรุณาและสมาธิที่ดิ่งลึกของพระพุทธเจ้าทุกพระองค์ 150px พระศรีอริยเมตไตรย (จีน: 彌勒, Mi Le, เกาหลี: Mi Ruk, ญี่ปุ่น: Miroku, เวียดนาม: Di Lạc) - พระโพธิสัตว์ผู้ที่จะมาอุบัติเป็นพระพุทธเจ้าลำดับที่ 5 ในภัทรกัปป์ต่อจากพระโคตมพุทธเจ้า เป็นที่รู้จักจากความมีมหากรุณาต่อสรรพสัตว์ เป็นที่นับถือทั่วไปทั้งในฝ่ายเถรวาทและมหายาน 150px พระวัชรปาณีโพธิสัตว์ (จีน: 金剛手, Jin Gang Shou, เกาหลี: Kum Kang Soo, ญี่ปุ่น:Shukongojin, ทิเบต: Channa Dorje) - พระโพธิสัตว์ในศาสนาพุทธมหายานยุคต้น เป็นประมุขของพระโพธิสัตว์ผู้ค้ำครองพระพุทธเจ้าและเหล่าพระมนุสสิโพธิสัตว์ มีความเชื่อมโยงกับพระมหาสถามปราปต์โพธิสัตว์และนิโอคงโงริกิชิ  กล่าวกันว่าพระโพธิสัตว์องค์นี้เป็นผู้ทรงไว้ซึ่งอำนาจแห่งพระตถาคตทั้งห้า  พระรัตนปาณีโพธิสัตว์ สัญลักษณ์คือหนังสือ มือขวาถือวัชระ มือซ้ายถือหนังสือ กายสีฟ้า มี 2กร   พระวัชรครรภโพธิสัตว์   พระวิศวปาณีโพธิสัตว์  150px พระคณบดีโพธิสัตว์ (จีน:象鼻財神) พระโพธิสัตว์แห่งความมั่งคั่งและเจ้าแห่งภูติผีทั้ง 9,000 กอง สัญลักษณ์คือมีกายสีแดงหรือสีขาว มี 4 กร มือขวาถือวัชระหรือหัวไชเท้า มือซ้ายถือถ้วยขนมลาดู มือขวาบนถือขวาน มือซ้ายบนถือลูกประคำ มีเศียรเป็นช้าง มีคุณลักษณะพระคณบดี (พระพิฆเนศ) ซึ่งเป็นเทพในศาสนาฮินดู โดยนับถือมากในศาสนาพุทธแบบทิเบตและภูฏาน รวมถึงจีนทางตอนเหนือ   150px พระเวทโพธิสัตว์ (พระสกันทะ) (จีน: 韋馱, Wei Tuo) - เทพธรรมบาลผู้คุ้มครองธรรมในพุทธศาสนา มีส่วนที่เชื่อมโยงกับพระวัชรปาณีโพธิสัตว์ คุณลักษณะตรงกับพระสกันทะ (พระขันธกุมาร) ซึ่งเป็นเทพในศาสนาฮินดู โดยมากนิยมนับถือในศาสนาพุทธแบบจีน  150px พระศานติเทวะ พระภิกษุมหายานในช่วงราวพุทธศตวรรษ 13 (คริสต์ศตวรรษที่ 8) ผู้เขียนตำราเกี่ยวกับพระโพธิสัตว์ชื่อ "โพธิสัตตวจารยาวตาร" (หนทางสู่การบำเพ็ญตนเป็นพระโพธิสัตว์) 150px พระนางศิตาตปัตร พระโพธิสัตว์ผู้เป็นเทพยดาแห่งฉัตรขาว เป็นผู้คุ้มภัยจากอันตรายเหนือธรรมชาติ  พระสุรังคมโพธิสัตว์ กายสีขาว 2 กร มือขวาถือพระขรรค์ มือซ้ายวางบนสะโพก  พระสาครมติโพธิสัตว์  สัญลักษณ์คือสังข์หรือคลื่น ยื่นพระหัตถ์ไปข้างหน้า ทำนิ้วเป็นรูปคลื่น กายสีขาว มี 2 กร 150px พระสังฆารามโพธิสัตว์ (จีน: 伽藍, Qie Lan, เวียดนาม: Già Lam) - เรียกอีกอย่างว่า "พระวิหารบาลโพธิสัตว์" เป็นพระโพธิสัตว์ที่นับถือเฉพาะในความเชื่อแบบพุทธ-เต๋า ของจีน คำว่าสังฆารามโพธิสัตว์นั้นอ้างอิงถึงกลุ่มเทพที่ทำหน้าที่คุ้มครองวัดและพิทักษ์พุทธศาสนา แต่นามนี้มักจะถูกใช้อ้างอิงถึงกวนอู ผู้เป็นแม่ทัพในตำนานยุคสามก๊ก ซึ่งได้กลายเป็นเทพธรรมบาลด้วยการประกาศตนเป็นชาวพุทธและตั้งปณิธานในการคุ้มครองศาสนาไว้  พระสุปุษปจันทระ พระโพธิสัตว์ซึ่งถูกกล่าวถึงในตำรา "โพธิสัตตวจารยาวตาร" ของพระศานติเทวะ   พระสรรวาปายัญชหะโพธิสัตว์ กายสีขาว 2 กร ทำท่าขจัดบาป หรือถือขอสับช้างทั้งสองมือ  พระสรรวโศกตโมนิรฆาตมตีโพธิสัตว์  กายสีเหลืองอ่อนหรือเหลือง มี 2 กร มือขวาถือคฑา มือซ้ายวางบนสะโพก 150px พระสรรวนิวรณวิษกัมภินโพธิสัตว์  ( จีน :除蓋障菩薩) กายสีขาวหรือฟ้า มี 2 กร มือขวาทำญาณมุทรา มือซ้ายทำท่าปางมารวิชัย ประทับนั่งขัดสมาธิเพชร  พระอโมฆทรรศินโพธิสัตว์ กายสีเหลือง 2 กร มือขวาถือดอกบัว มือซ้ายวางบนสะโพก 150px พระอากาศครรภโพธิสัตว์ (จีน: 虛空藏, Xu Kong Zang,เกาหลี: Huh Gong Zang, ญี่ปุ่น: Kokuzo) - พระโพธิสัตว์แห่งความปิติอันไม่มีที่สิ้นสุด ซึ่งเกิดจากการช่วยเหลือสรรพสัตว์จำนวนมากพ้นประมาณ สัญลักษณ์คือพระอาทิตย์ มือขวาถือเพชรพลอย มือซ้ายถือดวงแก้ว กายสีเขียว มี 2 กร  พระอักษมยมติโพธิสัตว์ (จีน;無盡意菩薩 Wújìn yì púsà เกาหลี:무진의보살 ญี่ปุ่น:むじんいぼさつ , เวียดนาม: Vô Tận Ý Bồ Tát ) สัญลักษณ์คือพระขรรค์หรือหม้อน้ำ มือขวาประทานพร มือซ้ายทาบบนทาบบนพระอุระ กายสีเหลืองหรือขาว มี 2 กร เป็นพระโพธิสัตว์ที่ปรากฏในพระสูตรต่าง ๆ เช่น สัจธรรมปุฑริกสูตร ไภษัชยคุรุสูตรhttps://zh.m.wikipedia.org/zh-cn/%E7%84%A1%E7%9B%A1%E6%84%8F%E8%8F%A9%E8%96%A9 150px พระแม่มหามายูรีโพธิสัตว์   พระภฤกุฎีโพธิสัตว์   พระแม่สมันตภัทรีโพธิสัตว์  150px พระแม่ปารณศวรีโพธิสัตว์  150px พระแม่มหาปติสารโพธิสัตว์  150px พระชัมภละโพธิสัตว์  150px พระแม่ศรีมหาเทวีโพธิสัตว์  150px พระแม่สรัสวดีโพธิสัตว์  150px พระแม่มารีจีโพธิสัตว์  150px พระแม่หารีตีโพธิสัตว์  150px พระแม่ฑากินีโพธิสัตว์  150px พระวัชระสัตว์โพธิสัตว์  150px พระแม่เยซี ทะโซญันโพธิสัตว์ 

 อ้างอิง 

 ดูเพิ่ม 
พระโพธิสัตว์
มหายาน
วัชรยาน
หมวดหมู่:พระโพธิสัตว์
หมวดหมู่:รายพระนามเทวดา