ราชวงศ์ภูคา

ราชวงศ์ภูคา หรือ ราชวงศ์กาวสรัสวดี อ๋องสกุล. ประวัติศาสตร์ล้านนา. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ:อมรินทร์, 2552. หน้า 106 หรือ ราชวงศ์น่าน เป็นราชวงศ์ที่ปกครองนครรัฐน่าน สถาปนาขึ้นโดยพญาภูคา ปกครองตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 18 โดยมีศูนย์กลางการปกครองที่เมืองปัว ต่อมาได้ย้ายศูนย์กลางการปกครองมาที่เมืองย่าง ก่อนย้ายอีกครั้งลงมายังที่ราบลุ่มน่านคือเมืองภูเพียงแช่แห้งในรัชสมัยพญาครานเมืองสรัสวดี อ๋องสกุล. ประวัติศาสตร์ล้านนา. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ:อมรินทร์, 2552. หน้า 111 และย้ายมายังเมืองน่านตามลำดับ 

นครรัฐน่านได้ตกเป็นเมืองขึ้นของอาณาจักรล้านนา ในปี พ.ศ. 1993 อินทแก่นท้าวกษัตริย์น่านหนีไปพึ่งพระยาเชลียง พระเจ้าติโลกราชจึงได้แต่งตั้งท้าวผาแสงบุตรท้าวแพงเชื้อสายราชวงศ์ภูคาปกครองน่านสรัสวดี อ๋องสกุล. ประวัติศาสตร์ล้านนา. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ:อมรินทร์, 2552. หน้า 112 และเป็นเจ้านายราชวงศ์ภูคาพระองค์สุดท้าย เพราะหลังจากการสิ้นพระชนม์ของท้าวผาแสงขุนนางก็เข้ามากินเมืองแทน ดังปรากฏใน พื้นเมืองน่าน ความว่า "...แต่นั้นมาชื่อว่าพระญาบ่มีแลย่อมว่าเจ้าเมืองว่าอั้นมาแล..."สรัสวดี อ๋องสกุล. ประวัติศาสตร์ล้านนา. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ:อมรินทร์, 2552. หน้า 113

นครรัฐน่านซึ่งมีชนพื้นเมืองดั้งเดิมคือชาวกาว จึงมีการสันนิษฐานว่าราชวงศ์ภูคาอาจมีเชื้อสายจากชาวกาวดังกล่าวด้วย ดังปรากฏว่าตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ซึ่งเรียกกษัตริย์น่านว่า "พระญากาวน่าน" และเรียกประชาชนชาวน่านว่า "กาวน่าน"สรัสวดี อ๋องสกุล. ประวัติศาสตร์ล้านนา. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ:อมรินทร์, 2552. หน้า 107 ซึ่งสอดคล้องกับศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ 45 พ.ศ. 1935 เรียกผีบรรพบุรุษของกษัตริย์น่านว่า "ด้ำพงศ์กาว" ซึ่งยืนยันถึงบรรพบุรุษของกษัตริย์น่านว่าเป็นชาวกาว นอกจากนี้ราชวงศ์ภูคายังมีความสัมพันธ์ทางเครือญาติกับรัฐหลวงพระบาง (หลัง พ.ศ. 1700) และรัฐสุโขทัยที่มีบรรพบุรุษจากเมืองน่านชื่อ "ปู่ฟ้าฟื้น" ดังปรากฏใน จารึกปู่สบถหลาน เมื่อปี พ.ศ. 1935

 รายพระนามกษัตริย์ 

ปรากฏรายพระนามดังนี้
ลำดับ   พระนาม พระนามอื่น ครองราชย์ ความสัมพันธ์กับกษัตริย์1. เจ้าขุนฟอง พุทธศตวรรษที่ 18 พระโอรสพญาภูคา2. เจ้าเก้าเถื่อน เก้าเกื่อน, เก้าเกลื่อน ไม่ทราบปี พระโอรสเจ้าขุนฟอง 3. นางพญาแม่ท้าวคำพิน นางพญาแม่ท้าวคำปิน ไม่ทราบปี พระชายาเจ้าเก้าเถื่อนถูกพญางำเมือง (พะเยา) ยึดอำนาจ  4.  พญาผากอง (ผู้ปู่) ผานอง 1856-1894 พระโอรสเจ้าเก้าเถื่อน 5. ขุนใส 1894-1896 พระโอรสเจ้าผานอง 6. พญาครานเมือง กรานเมือง, คานเมือง 1901-1906  7. พญาผากอง (ผู้หลาน) ผาคอง 1906-1931 พระโอรสพญาครานเมือง 8. เจ้าคำตัน ท้าวคำตัน 1936-1941 พระโอรสเจ้าผากอง 9. เจ้าศรีจันทะ ศรีจันต๊ะ 1941-1942 พระโอรสเจ้าคำตัน ถูกพญาแพร่ยึดอำนาจ (1942-43) 12. เจ้าหุง 1943-1950 พระอนุชาเจ้าศรีจันทะ 13. เจ้าภูเข็ง ปู่เข็ง 1950-1960 14. เจ้าพันต้น 1960-1969 พระโอรสเจ้าภูเข็ง 15. พญางั่วฬารผาสุม 1969-1976 พระนัดดาเจ้าภูเข็ง 16. (1) เจ้าอินทแก่นท้าว (ครั้งที่ 1) อินต๊ะแก่นท้าว 1976 (3 เดือน) พระโอรสพญางั่วฬารผาสุม 17. เจ้าแพง แปง 1977-1978 พระอนุชาเจ้าอินทแก่นท้าว 16. (2) เจ้าอินทแก่นท้าว (ครั้งที่ 2) อินต๊ะแก่นท้าว 1978-1993 พระโอรสพญางั่วฬารผาสุม ตกเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านนา 18. เจ้าผาแสง ท้าวผาแสง 1993-2004 พระโอรสเจ้าเจ้าแพง สิ้นสุดราชวงศ์ภูคา

 แผนผังการสืบราชสมบัติ 

อ้างอิง

หมวดหมู่:ราชวงศ์ภูคา
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ของจังหวัดน่าน