ภาษาผูเซียน

ภาษาผูเซียน () เป็นสาขาหนึ่งของภาษาจีนหมิ่น คำว่าผูเซียนเป็นการรวมกันของชื่อเมืองสองเมืองคือเมืองผูเถียน (莆田市) และเมืองเซียนโหยว (仙游县) ส่วนใหญ่ใช้พูดในมณฑลฝูเจี้ยน และมีประชาชนมากกว่า 2000 คนพูดภาษานี้ในชาเฉิง เมืองฝูติ่ง (福鼎) ทางเหนือของมณฑลฝูเจี้ยน มีความแตกต่างกันเพียงเล็กน้อยระหว่างภาษาในเมืองผูเถียนและเซียนโหยว มีชาวจีนโพ้นทะเลที่พูดภาษาจีนหมิ่นสำเนียงนี้ในมาเลเซียและสิงคโปร์ ซึ่งเรียกว่าซิงฮว่า (อักษรจีนตัวย่อ: 兴化; อักษรจีนตัวเต็ม: 興化; พินอิน: Xīnghuà)

 ประวัติศาสตร์ 
ก่อน พ.ศ. 1532 บริเวณผูเซียนเป็นบริเวณหนึ่งของเขตกวานโจวและประชากรพูดภาษาหมิ่นใต้ ใน พ.ศ. 1532 ในสมัยราชวงศ์ซ่ง บริเวณนี้ถูกบริหารแยกจากกวานโจว และเกิดการพัฒนาสำเนียงใหม่ของภาษาหมิ่นใต้ โดยได้รับอิทธิพลจากภาษาหมิ่นตะวันออก

 ลักษณะของภาษา 

ภาษาผูเซียนมีพยัญชนะ 15 เสียง เช่นเดียวกับภาษาจีนหมิ่นอื่น ๆ มีวรรณยุกต์ 6 เสียง ความแตกต่างระหว่างภาษาผูเซียนกับภาษาหมิ่นใต้ ได้แก่
 สระ 'a' ถูกแทนที่ด้วย /ɒ/ (o̤)
 สระ 'ư' /ɯ/ ถูกแทนที่ด้วย y/ ('ü')
 ในภาษาผูเซียน 'ng' จะออกเสียงเป็น /uŋ/
 สระ /e/ ถูกแทนที่ด้วย /ɒ/ o̤
 สำเนียงกวานโจวมี 'ĩ' และสำเนียงจ้างโจวมี 'ẽ' สระที่เทียบเคียงได้ในภาษาผูเซียนคือ 'ã' ซึ่งเป็นการแสดงสระนาสิก
 สระ 'io' ถูกแทนที่ด้วย 'iau'
 เสียงนาสิก m n ng บางครั้งจะถูกแทนที่ด้วยเสียงโฆษะ b d g
 ไม่มีการแยกความแตกต่างระหว่างเสียงกักที่ก้องและไม่ก้อง เช่น /b/ และ /p/ โดยจะออกเสียงเหมือนกัน

สัทวิทยา

พยัญชนะ
+ ตารางแสดงพยัญชนะภาษาผูเซียน   ริมฝีปาก  ปุ่มเหงือก  ข้างลิ้น  เพดานอ่อน  เส้นเสียง หยุด ไม่พ่นลม  巴 (b)  打 (d)  家 (g)  烏 พ่นลม  彭 (p)  他 (t)  卡 (k) เสียงนาสิก  麻 (m)  拿 (n)  雅 (ng) เสียดแทรก ไม่ก้อง  沙 (s)  下 (h) ก้อง * กักเสียดแทรก ไม่พ่นลม  渣 (c) พ่นลม  査 (ch) เปิด  拉 (l)
 (พบในการพยางค์ต่อเนื่อง กลายมาจาก [p])

หน่วยเสียงสระและตัวสะกด

+ แผนผัง  สระ  สระประสม  สระนาสิก  สระกัก สระเดี่ยว  鴉 (a)  拗 (au)  王 (ang)  壓 (ah)  奥 (o̤)  用 (o̤ng)  屋 (o̤h)  科 (eo)  烏 (o)  温 (eong)  熨 (eoh)  裔 (a̤)  愛 (ai)  煙 (eng)  黑 (eh)  改 (e̤)  換 (e̤ng)  郁 (e̤h)  伓 (ng) /-i-/  衣 (i)  油 (iu)  引 (ing)  益 (ih)  夜 (ia)  要 (a̤u)  鹽 (iang)  葉 (iah) /-u-/  夫 (u)  位 (ui)  黄 (ng)  画 (ua)  歪 (oi)  碗 (uang)  活 (uah) /-y-/  余 (ṳ)  恩 (ṳng)  役 (ṳh)  安 (io̤ⁿ)  羊 (io̤ng)  藥 (io̤h)
อักษรจีน黃 (ńg)方 (hng)漲 (dn̂g)幫 (bng)光 (gng)兩 (nn̄g)毛 (mńg)ผูเถียน ŋ̍ hŋ̍ tuŋ puŋ kuŋ nuŋ muŋเซียนโหยว ŋ̍ hŋ̍ tŋ̍ pŋ̍ kŋ̍ nŋ̍ mŋ̍

+ เสียงนาสิกสำเนียงเซียนโหยวIPA ã ẽ ɛ̃ ĩ ỹ ɒ̃ iã yã uã aĩ aũ uĩ iũอักษรละติน aⁿ a̤ⁿ e̤ⁿ o̤ⁿ iaⁿ io̤ⁿ uaⁿ oiⁿ a̤uⁿIPA ã ẽ ø̃ ɒ̃ iã yɒ̃ uã oĩ ɛũ

อักษรจีน爭 (caⁿ)還 (há̤ⁿ)段 (dē̤ⁿ)三 (so̤ⁿ)鼎 (diáⁿ)張 (da̤uⁿ)看 (kua̍ⁿ)飯 (bōiⁿ)贏 (ió̤ⁿ)เซียนโหยว tsã hĩ tỹ sɒ̃ tiã tiũ kʰuã puĩ yɒ̃ผูเถียน tsa hi tø sɒ tia tiau kʰua puai yɒ

วรรณยุกต์
วรรณยุกต์อินผิง陰平อินซ่าง陰上อินชวี่陰去อินรู่陰入หยางผิง陽平หยางชวี่陽去หยางรู่陽入ผูเถียน ˥˧˧ (533) ˦˥˧ (453) ˦˨ (42) ʔ˨˩ (ʔ2) ˩˧ (13) ˩ (11) ʔ˦ (ʔ4)เซียนโหยว ˥˦˦ (544) ˧˧˨ (332) ˥˨ (52) ʔ˨ (ʔ2) ˨˦ (24) ˨˩ (21) ʔ˦ (ʔ4)
การเขียนด้วยอักษรละติน
ระบบการเขียน Hing-hua̍ báⁿ-uā-ci̍ (興化平話字) เป็นระบบที่ใช้อักษรละตินเขียนภาษาหมิ่นผูเซียน มีอักษร 23 ตัว: a a̤ b c ch d e e̤ g h i k l m n ng o o̤ p s t u ṳ มีเครื่องหมายวรรณยุกต์ 5 ตัวจากทั้งหมด 8 เสียง:

陰平 อินผิง　(ไม่มีเครื่องหมาย)

陰上 อินซ่าง　ˆ (â)

陰去 อินชวี่　ˈ (a̍)

陰入 อินรู่ (ไม่มีเครื่องหมาย)

陽平 หยางผิง　́ (á)

陽去 หยางชวี่　- (ā)

陽入 หยางรู่　ˈh (a̍h)　

IPAภาษาผูเซียนภาษาฮกจิว pʰ p p tʰ t t kʰ k k p b b t d d k g g tsʰ ch ch ts c c

วรรณยุกต์陰平 อินผิง陰上 อินซ่าง陰去 อินชวี่陰入 อินรู่陽平 หยางผิง陽去 หยางชวี่陽入 หยางรู่Báⁿ-uā-ci̍ a â a̍ ah á ā a̍hเป่อ่วยยี a á à ah â ā a̍h

ตัวอย่างการเขียนด้วย báⁿ-uā-ci̍
Tai̍-che̤ ū Dō̤, Dō̤ gah Siō̤ng-Da̤̍ dó̤ng-cāi, Dō̤ cuh sī Siō̤ng-Da̤̍. Ca̤̍ Dō̤ ta̍i-che̤ gah Sio̤ng-Da̤̍ dó̤ng-cāi. Māng-beo̍h sī ciā da̤u̍h I cho̤̍ ē; hang pī cho̤̍, beo̍ seo̍h-ā̤uⁿ ng-sī ciā da̤u̍h I cho̤̍ ē.

太初有道，道佮上帝同在，道就是上帝。這道太初佮上帝同在。萬物是借著伊造兮，含被造兮，無一樣呣是借著伊造兮。

In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God. The same was in the beginning with God. All things were made by him; and without him was not any thing made that was made. (John 1:1-3 KJV)

หมายเหตุ

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

 Motoki Makajima, Conversational Texts in Two Min Dialects, 1979 
 Pu-Xian Min at Omniglot

 หมวดหมู่:ภาษาจีน
 หมวดหมู่:ภาษาในประเทศจีน