รายพระนามคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักร

ดูเพิ่ม: รายพระนามพระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักร
สำหรับคู่อภิเษกสมรสในพระประมุขแห่งสกอตแลนด์ อังกฤษ และไอร์แลนด์ ดูที่ รายพระนามคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์สกอตแลนด์, รายพระนามคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์อังกฤษ และรายพระนามคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์ไอร์แลนด์

คู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักร ไม่ใช่พระสถานะหรือพระอำนาจตามรัฐธรรมนูญ แต่หลายพระองค์ทรงมีอิทธิพลอย่างมากต่อพระมหากษัตริย์บางพระองค์ เช่น เจ้าชายฟิลิป ดยุกแห่งเอดินบะระ ที่ทรงช่วยเสริมสร้างพระบารมีขององค์พระประมุขด้วย

ตั้งแต่การสถาปนาราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์ มีคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักรแล้วทั้งสิ้น 9 พระองค์ สมเด็จพระราชินีแห่งสหราชอาณาจักรในช่วงปี พ.ศ. 2370 ถึง พ.ศ. 2357 ยังดำรงพระอิสริยยศเป็นเจ้าหญิงผู้คัดเลือกแห่งฮันโนเฟอร์ (Electress of Hanover) ด้วย เนื่องจากพระราชสวามีดำรงพระอิสริยยศเป็นเจ้าผู้คัดเลือกแห่งฮันโนเฟอร์ ส่วนช่วงปี พ.ศ. 2357 ถึง พ.ศ. 2380 สมเด็จพระราชินีดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งฮันโนเฟอร์ เนื่องจากพระราชสวามีดำรงพระอิสริยยศเป็นพระมหากษัตริย์ฮันโนเฟอร์ การเป็นรัฐร่วมประมุขของราชอาณาจักรฮันโนเฟอร์กับสหราชอาณาจักรได้สิ้นสุดลงในปี พ.ศ. 2380  เมื่อสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียขึ้นครองราชย์ เนื่องจากกฎสืบราชสันตติวงศ์ที่ราชอาณาจักรฮันโนเฟอร์บังคับใช้ (กฎหมายแซลิก) มิได้ให้สิทธิ์แก่สตรีเพศขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์ (ในสหราชอาณาจักรสตรีเพศจะขึ้นเสวยราชย์เป็นพระมหากษัตริย์ก็ต่อเมื่อไร้รัชทายาทที่เป็นบุรุษ) ในสงครามออสเตรีย-ปรัสเซีย พ.ศ. 2409 ฮันโนเฟอร์ก็ถูกผนวกเข้าเป็นมณฑลหนึ่งของราชอาณาจักรปรัสเซีย

คู่อภิเษกสมรสที่เป็นสตรีทุกพระองค์มีสิทธิ์ที่จะดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระราชินี แต่คู่อภิเษกสมรสที่เป็นบุรุษมีอยู่ 2 พระองค์ ตั้งแต่ พ.ศ. 2251 ไม่ได้เป็นพระมหากษัตริย์พระราชสวามี คือ

 เจ้าชายอัลเบิร์ตแห่งซัคเซิน-โคบวร์คและโกทา พระราชสวามีในสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย มิได้ดำรงบรรดาศักดิ์ชั้นเพียเรจ (peerage) แต่ทรงได้รับพระราชทานพระอิสริยยศเป็น เจ้าชายพระราชสวามี เป็นบรรดาศักดิ์เฉพาะในปี พ.ศ. 2400 ทรงดำรงพระอิสริยยศอย่างเป็นทางการในฐานะคู่อภิเษกสมรสที่เป็นบุรุษพระองค์แรกและพระองค์เดียวแห่งสหราชอาณาจักร ช่วงต้นมีคำแนะนำว่าในทางปฏิบัติจะทรงดำรงพระอิสริยยศกลายเป็นพระมหากษัตริย์ แต่ภายหลังถูกรัฐบาลปฏิเสธ
 เจ้าชายฟิลิปแห่งกรีซและเดนมาร์ก พระราชสวามีในสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 ได้ทรงเลื่อนบรรดาศักดิ์ขึ้นในชั้นเพียเรจแล้วในฐานะดยุกแห่งเอดินบะระ ในปี พ.ศ. 2490 และได้รับพระอิสริยยศเป็นเจ้าชายแห่งสหราชอาณาจักรในปี พ.ศ. 2500 ไม่ใช่เจ้าชายพระราชสวามี ทรงเป็นคู่อภิเษกสมรสที่ดำรงตำแหน่งยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์สหราชอาณาจักรรวมระยะเวลา 69 ปี

คู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักรบางพระองค์มิได้ดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระราชินีเนื่องจากสิ้นพระชนม์หรือการหย่าร้างก่อนพระสวามีครองราชย์ การอภิเษกสมรสเป็นโมฆะ หรืออภิเษกสมรสหลังพระสวามีสละราชสมบัติ ตามกรณีดังต่อไปนี้:

 โซฟี โดโรเทอาแห่งเซลเลอ พระชายาในพระเจ้าจอร์จที่ 1 (ขณะดำรงพระอิสริยยศเป็นรัชทายาทแห่งรัฐผู้คัดเลือกเบราน์ชไวค์-ลือเนอบวร์ค) อภิเษกสมรสในวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2225 ทรงหย่าร้างวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2237 ก่อนการเสด็จขึ้นครองราชย์ของพระสวามี สิ้นพระชนม์วันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2269 
 มาเรีย แอนน์ ฟิตซ์เฮอร์เบิร์ต พระชายาในพระเจ้าจอร์จที่ 4 (ขณะดำรงพระอิสริยยศเป็นเจ้าชายแห่งเวลส์) อภิเษกสมรสในปี พ.ศ. 2328 และถูกประกาศให้เป็นโมฆะในภายหลัง สิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ. 2380
 วอลลิส วอร์ฟีลด์ ซิมป์สัน พระชายาในอดีตสมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 8 (ขณะดำรงพระอิสริยยศเป็นดยุกแห่งวินด์เซอร์) อภิเษกสมรสวันที่ 3 มิถุนายน พ.ศ. 2480 สิ้นพระชนม์วันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2529

นอกจากนี้ยังปรากฏกรณีพิเศษ เช่น แคโรไลน์แห่งเบราน์ชไวค์ ที่ทรงแยกประทับจากพระสวามี พระเจ้าจอร์จที่ 4 เนื่องจากการเสด็จขึ้นครองราชย์ แม้ว่าทรงเป็นคู่อภิเษกสมรสอย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่ก็ทรงไม่มีพระสถานะใด ๆ ในราชสำนัก ทรงถูกกีดกันไม่ให้เข้าร่วมพระราชพิธีราชาภิเษกของพระสวามีและรับการสวมมงกุฎเป็นสมเด็จพระราชินี ทำให้สาธารณชนออกมาประท้วง

ตั้งแต่ พ.ศ. 2250 มีเพียงพระเจ้าจอร์จที่ 1 และสมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 8 เท่านั้นที่ครองราชย์โดยปราศจากการอภิเษกสมรส

หากเจ้าชายชาลส์ เจ้าชายแห่งเวลส์เสด็จขึ้นครองราชย์ คามิลลา ดัชเชสแห่งคอร์นวอลล์ พระชายาองค์ที่สอง จะได้รับพระอิสริยยศและบรรดาศักดิ์เทียบเท่าสมเด็จพระราชินีโดยอัตโนมัติ เว้นแต่จะมีการผ่านร่างกฎหมายยับยั้ง อย่างไรก็ตาม มีการประกาศออกมาว่าดัชเชสควรจะดำรงพระอิสริยยศเป็นเจ้าหญิงพระราชชายา แทนที่จะเป็นสมเด็จพระราชินี ต่อมาในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2022 สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 ทรงมีแถลงการณ์ในโอกาสพระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ 70 ปีของสมเด็จพระราชินีนาถใจความว่า คามิลลา ดัชเชสแห่งคอร์นวอลล์จะทรงเป็นที่รู้จักในฐานะสมเด็จพระราชินี 

กระทั่งสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 8 กันยายน ค.ศ. 2022 เจ้าชายชาลส์ขึ้นครองราชสมบัติเป็นสมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักร ทำให้ คามิลลา ทรงขึ้นดำรงพระอิสริยยศ สมเด็จพระราชินีคามิลลาแห่งสหราชอาณาจักร

 รายพระนาม 
ภาพพระนามตราอาร์มประสูติเสกสมรสเสวยราชย์สถาปนาพ้นจากตำแหน่งสิ้นพระชนม์คู่สมรสราชวงศ์สจวต80pxเจ้าชายจอร์จแห่งเดนมาร์ก100px2 เมษายน พ.ศ. 219628 กรกฎาคม พ.ศ. 22261 พฤษภาคม พ.ศ. 2250สถาปนาราชอาณาจักรเกรตบริเตนไม่มีพระราชพิธีสถาปนา28 ตุลาคม พ.ศ. 2251สมเด็จพระราชินีนาถแอนน์ราชวงศ์แฮโนเวอร์80pxคาโรลีเนอแห่งบรันเดินบวร์ค-อันส์บัค100px1 มีนาคม พ.ศ. 222622 สิงหาคม พ.ศ. 224811 มิถุนายน พ.ศ. 2270พระราชสวามีครองราชย์11 ตุลาคม พ.ศ. 227020 พฤศจิกายน พ.ศ. 2280พระเจ้าจอร์จที่ 280pxชาร์ล็อทเทอแห่งเมคเลินบวร์ค-ชเตรลิทซ์100px100px100px19 พฤษภาคม พ.ศ. 22878 กันยายน พ.ศ. 230422 กันยายน พ.ศ. 230417 พฤศจิกายน พ.ศ. 2361พระเจ้าจอร์จที่ 380pxคาโรลีเนอแห่งเบราน์ชไวค์-ว็อลเฟินบึทเทิล100px17 พฤษภาคม พ.ศ. 23118 เมษายน พ.ศ. 233829 มกราคม พ.ศ. 2363พระราชสวามีครองราชย์ไม่มีพระราชพิธีสถาปนา7 สิงหาคม พ.ศ. 2364พระเจ้าจอร์จที่ 480pxอาเดิลไฮท์แห่งซัคเซิน-ไมนิงเงิน100px13 สิงหาคม พ.ศ. 233513 กรกฎาคม พ.ศ. 236126 มิถุนายน พ.ศ. 2373พระราชสวามีครองราชย์8 กันยายน พ.ศ. 237420 มิถุนายน พ.ศ. 2380พระราชสวามีสวรรคต2 ธันวาคม พ.ศ. 2392พระเจ้าวิลเลียมที่ 480pxเจ้าชายอัลแบร์ทแห่งซัคเซิน-โคบวร์คและโกทา100px26 สิงหาคม พ.ศ. 236210 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2383ไม่มีพระราชพิธีสถาปนา14 ธันวาคม พ.ศ. 2404สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียราชวงศ์ซัคเซิน-โคบวร์คและโกทา80pxเจ้าหญิงอเล็กซานดราแห่งเดนมาร์ก100px1 ธันวาคม พ.ศ. 238710 มีนาคม พ.ศ. 240622 มกราคม พ.ศ. 2444พระราชสวามีครองราชย์9 สิงหาคม พ.ศ. 24456 พฤษภาคม พ.ศ. 2453พระราชสวามีสวรรคต20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468สมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7ราชวงศ์วินด์เซอร์80pxเจ้าหญิงวิกตอเรีย แมรีแห่งเท็ก100px26 พฤษภาคม พ.ศ. 24106 กรกฎาคม พ.ศ. 24366 พฤษภาคม พ.ศ. 2453พระราชสวามีครองราชย์ 22 มิถุนายน พ.ศ. 245420 มกราคม พ.ศ. 2479พระราชสวามีสวรรคต24 มีนาคม พ.ศ. 2496สมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 580pxเลดีเอลิซาเบธ โบวส์-ลีออน100px4 สิงหาคม พ.ศ. 244326 เมษายน พ.ศ. 246611 ธันวาคม พ.ศ. 2479พระราชสวามีครองราชย์12 พฤษภาคม พ.ศ. 24806 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2495พระราชสวามีสวรรคต30 มีนาคม พ.ศ. 2545สมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 680pxเจ้าชายฟิลิปแห่งกรีซและเดนมาร์ก100px10 มิถุนายน พ.ศ. 246420 พฤศจิกายน พ.ศ. 24906 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2495พระชายาครองราชย์ไม่มีพระราชพิธีสถาปนา9 เมษายน พ.ศ. 2564สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 280pxคามิลลา แชนด์frameless|106x106px17 กรกฎาคม พ.ศ. 24909 เมษายน พ.ศ. 25488 กันยายน พ.ศ. 2565พระราชสวามีครองราชย์6 พฤษภาคม พ.ศ. 2566ยังดำรงตำแหน่งยังทรงพระชนม์สมเด็จพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3

 อ้างอิง 

 ดูเพิ่ม 
 รายพระนามพระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักร

*
ส
ส

หมวดหมู่:ราชวงศ์ซัคเซิน-โคบวร์คและโกทา (สหราชอาณาจักร)