วงศ์ย่อยนมตำเลีย

Asclepiadoideae เป็นวงศ์ย่อยของพืชในวงศ์ Apocynaceae ซึ่งก่อนหน้านี้ ถูกจัดให้เป็นวงศ์แยกภายใต้ชื่อ Asclepiadaceae เช่น โดย APG II จะรู้จักกันในชื่อสกุล milkweed

พืชชนิดในวงศ์นี้มีทั้งกลุ่มของไม้สมุนไพรยืนต้น ไม้พุ่มเลื้อย เถาวัลย์ หรือไม้ต้นในบางชนิด แต่ที่โดดเด่นคือยังมีไม้ลำต้นอวบน้ำไร้ใบอยู่เป็นจำนวนมาก ชื่อวงศ์นี้มาจากสกุลต้นแบบ Asclepias (milkweeds)

ในวงศ์นี้มีทั้งหมด 348 สกุล และมีประมาณ 2,900 ชนิด ส่วนใหญ่จะอยู่ในเขตร้อนถึงกึ่งเขตร้อน โดยเฉพาะในแอฟริกาและอเมริกาใต้

เผ่า Stapeliaae ซึ่งเป็นกลุ่มพืชที่มีดอกไม้ขั้นสูงภายในวงศ์นี้ประกอบด้วยสกุลพืชอวบน้ำที่ค่อนข้างคุ้นเคยหลายสกุล เช่น Orbea, Huernia, Stapelia และ Hoodia ซึ่งพืชเหล่านี้มีความโดดเด่นในด้านกลไกที่ซับซ้อนซึ่งได้พัฒนาขึ้นเพื่อการผสมเกสรดอกไม้คล้ายกับกล้วยไม้ที่ไม่มีความสัมพันธ์กัน เช่น การรวมกลุ่มของละอองเรณูเป็นแบบกลุ่มเรณู และ “กลิ่นหอม” (หรือกลิ่น) ของดอกไม้ที่เรียกว่า “carrion flowers” ดึงดูดแมลงวัน ซึ่งเป็นแมลงผสมเกสรหลักของพืชเหล่านี้ นอกจากนี้ สี รูปร่าง และเนื้อสัมผัสของดอกไม้ มักมีลักษณะคล้ายเนื้อที่เน่าเปื่อยหรือเนื้อดิบ เพื่อล่อแมลงวันให้มาผสมเกสรมากขึ้น

พืชลูกผสมใหม่ จำนวนมากเกิดขึ้นเนื่องจากวิธีการผสมเกสรที่มีเอกลักษณ์เฉพาะของดอกไม้

 อนุกรมวิธาน 
Gilbert Thomas Burnett ถือเป็นนักพฤกษศาสตร์คนแรกในปี ค.ศ. 1835 ที่จำแนกพืชวงศ์ Apocynaceae โดยใช้ชื่อ Asclepiadeae ซึ่งปัจจุบันใช้ลงท้ายชื่อสำหรับเผ่าต่าง ๆ แทนที่จะเป็นวงศ์ย่อย ในปี ค.ศ. 2014 Endress Liede-Schumann และ Meve ยอมรับเผ่าทั้งห้าเผ่าภายในวงศ์ย่อยนี้ และจากการศึกษาวิวัฒนาการระดับโมเลกุล ในปี ค.ศ. 2019 ได้ยืนยันความแตกต่างของเผ่าทั้ง 5 เผ่า ซึ่งมีความสัมพันธ์กัน ดังที่แสดงในแผนภาพวิวัฒนาการชาติพันธุ์ต่อไปนี้

 เผ่าและสกุล 
การกำหนดสกุลให้กับเผ่านั้นอิงตาม Endress, Liede-Schumann และ Meve (2014)Endress, Mary E.; Liede-Schumann, Sigrid; Meve, Ulrich (February 2014). "An updated classification for Apocynaceae". Phytotaxa. 159 (3): 175–194. doi:10.11646/phytotaxa.159.3.2. ISSN 1179-3163. โดยมีชื่อพ้องจาก Plants of the World Online 

 Asclepiadeae 

Araujia Brot.
Asclepias L. รวมถึง Aidomene Stopp Odontostelma Rendle และ Trachycalymma (K.Schum.)
Aspidoglossum E.Mey.
Aspidonepsis Nicholas
Astephanus R.Br.
Barjonia Decne.
Blepharodon Decne.
Calciphila Liede
Calotropis R.Br.
Cordylogyne E.Mey.
Cynanchum L. รวมถึง Adelostemma Hook.f. Glossonema Decne. Metaplexis R.Br. Pentarrhinum E.Mey. Seshagiria Ansari และ Sichuania M.G.Gilbert
Diplolepis R.Br.
Ditassa R.Br.
Fanninia Harv.
Fischeria DC.
Funastrum E.Fourn.
Glossostelma Schltr.
Gomphocarpus R.Br.
Gonolobus Michx.
Graphistemma (Champ.
Gyrostelma E.Fourn.
Hemipogon Decne.
Holostemma R.Br.
Hypolobus E.Fourn.
Ibatia Decne.
Jobinia E.Fourn.
Kanahia R.Br.
Lachnostoma Kunth
Macroscepis Kunth
Mahawoa Schltr.
Margaretta Oliv.
Matelea Aubl.
Metastelma R.Br.
Microloma R.Br.
Minaria T.U.P.Konno
Miraglossum Kupicha
Monsanima Liede
Morrenia Lindl.
Nautonia Decne.
Nephradenia Decne.
Odontanthera Wight
Oncinema Arn.
Orthosia Decne.
Oxypetalum R.Br.
Oxystelma R.Br.
Pachycarpus E.Mey.
Parapodium E.Mey.
Pentacyphus Schltr., including Tetraphysa Schltr.
Pentastelma Tsiang
Pentatropis R.Br.
Peplonia Decne.
Pergularia L.
Petalostelma E.Fourn.
Phaeostemma E.Fourn.
Pherotrichis Decne.
Philibertia Kunth, including Mitostigma Decne.
Pseudolachnostoma Morillo
Raphistemma Wall.
Rhyssostelma Decne.
Rhytidostemma Morillo
Rojasia Malme
Schizoglossum E.Mey.
Schizostephanus Hochst.
Schubertia Mart.
Scyphostelma Baill.
Solenostemma Hayne
Stathmostelma K.Schum.
Stelmagonum Baill.
Stenostelma Schltr.
Tassadia Decne. รวมถึง Stenomeria Turcz.
Tweedia Hook.
Tylodontia Griseb.
Vincetoxicum Wolf รวมถึง Merrillanthus Chun Oncostemma K.Schum. และ Rhyncharrhena F.Muell.
Widgrenia Malme
Woodia Schltr.
Xysmalobium R.Br.

 Ceropegieae 

Anisotoma Fenzl
Apteranthes J.C.Mikan
Australluma Plowes
Baynesia Bruyns
Boucerosia Wight
Brachystelma Sims
Caralluma R.Br.
Caudanthera Plowes
Ceropegia L.
Conomitra Fenzl
Desmidorchis Ehrenb.
Duvalia Haw.
Duvaliandra M.G.Gilbert
Echidnopsis Hook.f.
Edithcolea N.E.Br.
Emplectanthus N.E.Br.
Heterostemma Wight
Hoodia Sweet
Huernia R.Br.
Larryleachia Plowes
Lavrania Plowes
Leptadenia R.Br.
Monolluma Plowes
Neoschumannia Schltr.
Notechidnopsis Lavranos
Ophionella Bruyns
Orbea Haw. รวมถึง Orbeanthus L.C.Leach
Orthanthera Wight
Pectinaria Haw.
Pentasacme Wall.
Piaranthus R.Br.
Pseudolithos P.R.O.Bally รวมถึง Anomalluma Plowes
Quaqua N.E.Br.
Rhytidocaulon P.R.O.Bally
Richtersveldia Meve
Riocreuxia Decne.
Sisyranthus E.Mey.
Socotrella Bruyns
Stapelia L.
Stapelianthus Choux
Stapeliopsis Pillans
Tavaresia Welw.
Tridentea Haw.
Tromotriche Haw.
Whitesloanea Chiov.

 Eustegieae 

 Emicocarpus R.Br.
 Eustegia K.Schum. & Schltr.

 Fockeeae 

 Cibirhiza Bruyns
 Fockea Endl.

 Marsdenieae 

Anatropanthus Schltr.
Anisopus N.E.Br.
Asterostemma Decne.
Campestigma Pierre
Cionura Griseb.
Cosmostigma Wight
Dischidia R.Br.
Dolichopetalum Tsiang
Gongronema (Endl.)
Gunnessia P.I.Forst.
Gymnema R.Br.
Heynella Backer
Hoya R.Br. รวมถึง Cathetostemma Blume และ Clemensiella Schltr.
Jasminanthes Blume
Lygisma Hook.f.
Marsdenia R.Br.
Oreosparte Schltr.
Pycnorhachis Benth.
Rhyssolobium E.Mey.
Sarcolobus R.Br. รวมถึง Quisumbingia Merr.
Stephanotis Thouars รวมถึง Dregea E.Mey. และ Wattakaka Hassk.
Stigmatorhynchus Schltr.
Telosma Coville
Treutlera Hook.f.

 สกุลอื่น ๆ 
Endress et al. (2014) ไม่ยอมรับสกุลเหล่านี้ในวงศ์ย่อย AsclepiadoideaeEndress, Mary E.; Liede-Schumann, Sigrid; Meve, Ulrich (February 2014). "An updated classification for Apocynaceae". Phytotaxa. 159 (3): 175–194. doi:10.11646/phytotaxa.159.3.2. ISSN 1179-3163. แต่ได้รับการยอมรับโดย Plants of the World Online การจัดวางเผ่าข้างล่างนี้มาจาก GRIN-Global โดยมี

Dalzielia Turrill – Marsdenieae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ Marsdenia)
Decanema Decne. – Asclepiadeae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ Cynanchum)
Dischidanthus Tsiang – Marsdenieae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ Marsdenia)
Gymnemopsis Costantin – Marsdenieae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ Marsdenia)
Kerbera E.Fourn. – Asclepiadeae
Leichhardtia R.Br.
Manothrix Miers
Periglossum Decne. – Asclepiadeae
Polystemma Decne. รวมถึง Microdactylon – Asclepiadeae (possible synonym of Matelea)
Ptycanthera Decne. – Asclepiadeae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ Matelea)
Ruehssia H.Karst. ex Schltdl. – Marsdenieae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ Marsdenia)
Schistonema Schltr. – Asclepiadeae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ Tweedia)
Vailia Rusby – Asclepiadeae (เป็นไปได้ที่จะเป็นชื่อพ้องของ  Blepharodon)

 เชิงอรรถและอ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Stapeliads.info
 Field Manual for Seed Collectors,Royal Botanic Gardens, Kew
 Asclepiad info from ig-ascleps.org
 Asclepiadaceae Family
 The Genera of Asclepiadoideae, Secamonoideae and Periplocoideae (Apocynaceae)
 Asclepiadaceae ใน BoDD – Botanical Dermatology Database

หมวดหมู่:วงศ์นมตำเลีย