หม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร

หม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร (15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 – 17 มิถุนายน พ.ศ. 2527) เจ้าของฉายา “มนุษย์ 9 เสียง“ มีผลงานการพากย์เสียงทั้งในประเทศไทย ประเทศญี่ปุ่น และประเทศสหรัฐอเมริกา นักแสดงมากความสามารถนับแต่ปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เริ่มจากเล่นโขน - ละครหลวง นักแสดงเดี่ยว ตลกหน้าม่าน นักแสดงละครวิทยุ นักพากย์หนัง นักแสดงละครเวที จนถึงดาราหนัง ดาราละครทั้งจอเงินและจอแก้ว ได้รับยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นบูรพศิลปิน สาขาศิลปะการแสดง ประจำปี พ.ศ. 2559

ประวัติ
 ภูมิหลัง 
หม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร เกิดเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ.2456 เป็นบุตรคนสุดท้องในบรรดาพี่น้อง 3 คน ของหม่อมราชวงศ์สุดใจ อิศรางกูร กับนางสะอาด อิศรางกูร ณ อยุธยาธนาทิพ ฉัตรภูมิ ,ตำนานโรงหนัง ,เวลาดี 2547 ISBN 974-9659-11-2 หน้า 148-149  เป็นนัดดาในหม่อมเจ้าน้อย อิศรางกูร และเป็นพระปนัดดาในสมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอิศรานุรักษ์ โดยคุณพ่อและพี่ ๆ ล้วนแต่เป็นศิลปินกันทั้งหมด

 โขน - นักข่าว 
ขณะหม่อมหลวงรุจิรามีอายุได้ 10 ปี ในช่วงปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เริ่มหัดโขนเป็นครั้งแรกตามแบบอย่างพี่ ๆ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตั้งกรมมหรสพขึ้น หม่อมหลวงรุจิราจึงได้หัดเรียนโขนอีกครั้ง โดยฝึกอยู่ประมาณ 8 ปี จึงได้ออกแสดงตามงานต่าง ๆ และต่อมาก็มีโอกาสแสดงหน้าพระที่นั่ง ณ สวนมิสกวัน นับร้อยครั้ง และยังรับจ้างเล่นโขนตามงานวัดและหัวเมืองแถวกรุงเทพมหานคร บ้างครั้งก็ไปเป็นผู้สื่อขาวให้กับหนังสือพิมพ์ดาวนคร

 นักแสดง 
วันหนึ่งหม่อมหลวงรุจิรามีโอกาสไปชมการแสดงละครร้องของคณะ   แม่เลื่อน  (เลื่อน ไวนุนานิน) คณะละครชื่อดังในสมัยนั้น ที่เวิ้งนาครเขษมธนาทิพ ฉัตรภูมิ ,หน้า 53 เขาได้เข้าไปแนะนำตัว แม่เลื่อนได้ให้เขามาเต้นอท็แสลับฉากละคร หม่อมหลวงรุจิราได้ปฏิเสธการเต้นแท็ปแต่ขอแสดงโชว์คนเดียวที่สามรถสวมบทบาทตัวละครได้ถึง 6 ตัว แสดงเป็นเดี่ยวหน้าม่านสลับฉากประมาณ 20 นาที โดยใช้เพียงแก้วใบเดียวกับกล้องยานัตถุ์สำหรับเคาะแทนระฆังเริ่มแสดงบทรัก โศก ตลก ด้วยเสียงต่าง ๆ  ไม่ซ้ำกันเป็น พระเอก นางเอก พ่อ แม่ ยาย และ เด็ก การแสดงนี้เองทำให้เขาเป็นที่รู้จักได้ฉายา  “มนุษย์ 6 เสียง“  

ต่อมาได้มีโอกาสรู้จักกับสนิท เกษธนัง นักแสดงชื่อดัง สนิทชวนเขาให้เข้าร่วมแสดงละครเวทีที่ศาลาเฉลิมกรุง โดยผลงานที่สร้างชื่อเสียงให้กับหม่อมหลวงรุจิรามากที่สุด คือ บท “ร้อยตรีประจักษ์“ พระเอกละครเวทีเรื่อง วนิดาที่ ที่ศาลาเฉลิมนคร จนได้พบรักกับ มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา ซี่งเป็นนักแสดงละครเวทีเช่นกัน มีบุตร-ธิดา 3 คน ซึ่งอยู่ในวงการบันเทิง ได้แก่ 
 อรสา อิศรางกูร ณ อยุธยา 
 จิรศักดิ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา 
 จิระวดี อิศรางกูร ณ อยุธยา

นักพากย์
ต่อมา มร.เค แอลลี ผู้จัดการโรงหนังศาลาเฉลิมนคร (โรงหนังวังเจ้าปรีดา ใกล้กองปราบสามยอด) เชิญเป็นนักพากย์หนังฝรั่ง เมื่ออายุได้ราว 19-20 ปี เริ่มด้วยหนังรายได้สูงสุดของฮอลลีวูด ศพอาบยา ทางโรงขึ้นป้ายรองจากชื่อเรื่องว่า "พากย์โดย มนุษย์ 6 เสียง" ผลปรากฏว่า โปรแกรมยืนโรงยาวนานมากเพราะคนดูมืดฟ้ามัวดินแน่นทุกรอบทุกวันธนาทิพ ฉัตรภูมิ, หน้า 53 (เข้าใจว่าจะเป็นภาพยนตร์สยองขวัญของยูนิเวอร์แซล “The Mummy“ ค.ศ. 1932 / พ.ศ. 2475 ที่กำลังโด่งดังมากในขณะนั้น) ต่อมาโรงหนังที่จังหวัดปราจีนบุรี เชิญหม่อมหลวงรุจิราไปพากย์ภาพยนตร์เรื่อง สวรรค์ในอก นรกในใจ รอบพิเศษโดยยินดีออกค่าใช้จ่ายและค่าเดินทางให้ทั้งหมด  ในวันฉายมีคนดูรวมทั้งจากจังหวัดใกล้เคียงมารอหน้าโรงนับเป็นชั่วโมง

หลังจากแต่งงาน หม่อมหลวงรุจิราและมารศรี ได้ตั้งทีมพากย์เป็นขิงตัวเองในนาม
“ รุจิรา - มารศรี “ ผลงานเด่น ๆ เช่น หนังญี่ปุ่น ไอ้โจรนกกระจอก ที่โรงหนังโอเดียน เรียกเสียงฮาตั้งแต่ตราบริษัทนำไตเติ้ล และหนังอินเดีย ธรณีกรรแสง ฉายนานถึงสองเดือนเศษ ที่โรงหนังศาลาเฉลิมกรุง ทำรายได้ถล่มถลายราว 4 ล้านบาท (ตั๋วราคา 5 - 12 บาท) ทางโรงมอบแหวนเพชรให้หนึ่งวงเป็นรางวัลพิเศษนอกจากค่าพากย์รายสัปดาห์ ส่วนหนังฝรั่งก็ยังพากย์นับแต่หนังฮอลลีวู้ดกลับมาฉายในเมืองไทยอีกครั้ง ซึ่งมีผู้นิยมไม่แพ้หนังเสียงในฟิล์มต้นฉบับ ทั้งคู่เป็นนักพากย์ชั้นแนวชั้นแนวหน้าของเมืองไทยมาโดยตลอดจนถึงยุคทองของภาพยนตร์ ช่วงทศวรรษ 2500 - 2510

 ผลงาน 
 ผลงานภาพยนตร์ 
 เงิน เงิน เงิน (2508)
 สอยดาว สาวเดือน (2512)
 เกาะสวาท หาดสวรรค์ (2512)
 ละครเร่ (2512)
 สายใจ (2512)
 เด็กวัด (2512)
 เรารักกันไม่ได้ (2513)
 รักเธอเสมอ (2513)
 ม้ามืด (2513)
 ปี่แก้วนางหงษ์ (2513)
 แม่นาคพระนคร (2513)
 น้องนางบ้านนา (2514)
 รักข้ามขอบฟ้า (2514)
 ดวงใจสวรรค์ (2514)
 ลูกสาวกำนัน (2514)
 สองฝั่งโขง (2514)
 จอมเจ้าชู้ (2514)
 ในสวนรัก (2514)
 ยั่วรัก (2514)
 มดตะนอย (2514)
 วิวาห์พาฝัน (2514)
 มันมากับความมืด (2514)
 ทุ่งเศรษฐี (2514)
 กว่าจะรักกันได้ (2514)
 เทพบุตรจอมโกง (2514)
 ขวัญใจลูกทุ่ง (2515)
 มนต์รักดอกคำใต้ (2515)
 กระท่อมปรีดา (2515)
 วิวาห์ลูกทุ่ง (2515)
 หยาดฝน (2515)
 ระเริงชล (2515)
 กลิ่นร่ำ (2515)
 แสนทนง (2515)
 ไอ้บ้านนอก (2515)
 เหลือแต่รัก (2516)
 เด่นดวงเดือน (2516)
 เจ้าปลิวสิงห์สุพรรณ (2516)
 สักขีแม่ปิง (2516)
 สายชล (2516)
 ดอนโขมด (2516)
 บุษบาขายรัก (2517)
 ขัง 8 (2517)
 นี่หรือผู้หญิง (2517)
 เศรษฐีรัก (2518)
 ใจรัก (2518)
 เผ็ด (2518)
 ดับสุริยา (2519)
 17 ทหารกล้า (2519)
 แม่ม่ายใจถึง (2519)
 บ้องไฟ (2519)
 เงินคือพระเจ้า (2520)
 พ่อนกฮูก (2520)
 อย่านึกว่าหมู (2520)
 แหย่หนวดเสือ (2520)
 มนต์รักนักรบ (2520)
 ข้าวก้นบาตร (2520)
 สิงห์รถบรรทุก (2520)
 สิงห์เดนตาย (2520)
 พ่อครัวหัวป่าก์ (2521)
 มือปืนนักบุญ (2521)
 ลูกโดด (2521)
 ดวงเศรษฐี (2521)
 เพชรมหากาฬ (2521)
 มนต์รักแผ่นดินทอง (2521)
 มือปืนเลือดเดือด (2521)
 วัยแตกเปลี่ยว (2521)
 ผู้แทนมาแล้ว (2521)
 บุษบาก๋ากั่น (2521)
 ไอ้ขุนทอง (2521)
 เอ็ม.16 (2521)
 เสียสาว (2521)
 ยิ้มสวัสดี (2521)
 อะไรกันวะ (2521)
 เพียงคำเดียว (2522)
 ตะเคียนคะนอง (2522)
 นายอำเภอปฏิวัติ (2522)
 สู้อย่างสิงห์ (2523)
 ภูตพิศวาส (2523)
 เครือฟ้า (2523)
 ผัวนอกคอก (2523)
 สิงห์แม่น้ำแคว (2523)
 จากครูด้วยดวงใจ (2523)
 กามนิต วาสิฏฐี (2524)
 ปีศาจเมียน้อย (2524)
 รักโอ้รัก (2524)
วัยสะรุ่น (2525)
 มนต์รักลูกทุ่ง (2525)
 พันท้ายนรสิงห์ (2525)

ผลงานละครโทรทัศน์ 
 พล นิกร กิมหงวน (2518)
 ห้วงรัก เหวลึก (2523)

อ้างอิง

รุจิรา_อิศรางกูร
รุจิรา_อิศรางกูร
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินชาวไทย
หมวดหมู่:บูรพศิลปินสาขาศิลปะการแสดง