นกกะปูด

นกกะปูด () เป็นนกสกุลหนึ่ง จัดอยู่ในวงศ์ย่อย Centropodinae ในวงศ์นกคัคคู (Cuculidae) โดยใช้ชื่อสกุลว่า Centropus แต่มิใช่นกปรสิตเหมือนนกชนิดอื่น ๆ ในวงศ์เดียวกัน โดยเป็นนกเพียงวงศ์เดียวและสกุลเดียว

นกกะปูด จัดเป็นนกขนาดกลาง มีลำตัวเพรียวยาว ลักษณะคล้ายกา มีความยาวประมาณ 35.50 เซนติเมตร ปากสีดำแหลมสั้นหนาแข็งแรง ตาสีแดง หัวและคอ และลำตัวสีดำ ปีกสั้นสีน้ำตาลแดง ขายาวสีดำ นิ้วตีนและเล็บยาวแข็งแรง สามารถจับเหยื่อ เกาะยึดเหนียวไต่แทรกไปตามพงหญ้า, ต้นไม้ หรือ พุ่มไม้หนาทึบได้อย่างคล่องแคล่ว หางยาวประมาณ 15–25 เซนติเมตร หนังหนาเหนียวสีดำ

นกกะปูด ได้ชื่อมาจากเสียงร้อง "ปูด ๆ ๆ ๆ ๆ" อันเป็นเอกลักษณ์ มักอาศัยอยู่ในพุ่มไม้ใกล้ชายน้ำหรือพื้นที่ชุ่มน้ำต่าง ๆ มีพฤติกรรมออกกินในตอนเช้าและตอนเย็น เมื่อตกใจแทนที่จะบินหนีเหมือนนกชนิดอื่น แต่กลับวิ่งหัวซุกหัวซุนเข้าซ่อนเร้นอยู่ในพุ่มไม้รกใกล้ ๆ บริเวณนั้น เมื่อจวนตัวจึงบินหนี นกกะปูดกินอาหารได้แก่ กบ, เขียด, หนู, อึ่งอ่าง, ปู, กุ้ง, หอย และปลา โดยหากินตามท้องนาหรือชายน้ำ แต่อาหารที่ชอบที่สุด คือ งู ทำรังอยู่ตามพงหญ้ารกตามริมน้ำ เช่น อ้อ หรือแขม วางไข่ครั้งหนึ่งราว 2 ถึง 6 ฟอง ตัวผู้กับตัวเมียจะผลัดเปลี่ยนกันฟักไข่

นกกะปูด กระจายพันธุ์ในเขตร้อนทั่วไปทั้งทวีปเอเชียและแอฟริกา แบ่งออกเป็น 30 ชนิด ได้แก่

 การจำแนก 
 Centropus andamanensis Beavan, 1867 – นกกะปูดอันดามัน	 
 Centropus anselli Sharpe, 1874 – นกกะปูดกาบอง	 
 Centropus ateralbus Lesson, 1826 – นกกะปูดลาย	 
 Centropus bengalensis  (Gmelin, 1788) – นกกะปูดเล็ก	 
 Centropus bernsteini Schlegel, 1866 – นกกะปูดปากดำ	 
 Centropus celebensis Quoy & Gaimard, 1830 – นกกะปูดอ่าว	 
 Centropus chalybeus  (Salvadori, 1876) – นกกะปูดจะงอย	 
 Centropus chlororhynchos Blyth, 1849 – นกกะปูดปากเขียว	 
 Centropus cupreicaudus Reichenow, 1896 – นกกะปูดหางทองแดง	 
 Centropus goliath Bonaparte, 1850 – นกกะปูดโกไลแอท	 
 Centropus grillii Hartlaub, 1861 – นกกะปูดดำ	 
 Centropus leucogaster  (Leach, 1814) – นกกะปูดคอดำ	 
 Centropus melanops Lesson, 1830 – นกกะปูดหน้าดำ	 
 Centropus menbeki Lesson & Garnot, 1828 – นกกะปูดปากสีงาช้าง	 
 Centropus milo Gould, 1856 – นกกะปูดหัวควาย 
 Centropus monachus Ruppell, 1837 – นกกะปูดหัวน้ำเงิน	 
 Centropus nigrorufus  (Cuvier, 1816) – นกกะปูดซุนดา	 
 Centropus phasianinus  (Latham, 1802) – นกกะปูดพิราบ	 
 Centropus rectunguis Strickland, 1847 – นกกะปูดนิ้วสั้น	 
 Centropus senegalensis  (Linnaeus, 1766) – นกกะปูดเซเนกัล	 
 Centropus sinensis  (Stephens, 1815) – นกกะปูดใหญ่	 
 Centropus spilopterus Gray, 1858 – นกกะปูดไค	 
 Centropus steerii Bourns & Worcester, 1894 – นกกะปูดหลังหัวดำ	 
 Centropus superciliosus Hemprich & Ehrenberg, 1829 – นกกะปูดคิ้วขาว	 
 Centropus toulou  (Statius Muller, 1776) – นกกะปูดมาลากาซี่ 
 Centropus unirufus  (Cabanis & Heine, 1863) – นกกะปูดรูฟัส	 
 Centropus violaceus Quoy & Gaimard, 1830 – นกกะปูดสีม่วง	 
 Centropus viridis  (Scopoli, 1786) – นกกะปูดฟิลิปปิน	 

สำหรับในประเทศไทย พบ 2 ชนิด คือ นกกะปูดใหญ่ และนกกะปูดเล็ก ซึ่งพบได้ทุกจังหวัด และอาจจะพบนกกะปูดนิ้วสั้น ที่เป็นนกพลัดหลง หายากได้อีกด้วยWalters, Michael P. (1980). Complete Birds of the World. David & Charles PLC. ISBN 0715376667.

 ในวัฒนธรรม 
นกกะปูด ในวัฒนธรรมความเป็นอยู่พื้นบ้านของชาวไทย เมื่อนกกะปูดร้องในเวลาเช้าและเวลาเย็น อีกทั้งร้องเป็นเวลาคล้ายบอกโมงยาม ซึ่งตรงกับเวลาน้ำขึ้น ผู้คนในสมัยโบราณ จึงฟังเสียงนกกะปูดเป็นสัญญาณบอกเวลา เรียกกันว่า "ยามนกกะปูด" ได้แก่ ร้องครั้งที่ 1 เรียกว่า ยามหนึ่ง (ราว 01.00 น.) ร้องครั้งที่ 2 เรียกว่า ยามสอง (ราว 02.00 น.) ร้องครั้งที่ 3 เรียกว่า ยามสาม (ราว 03.00 น.) ร้องครั้งที่ 4 เรียกว่า ยามสี่ (ราว 04.00 น.)กะปูด คำแปล2 จากสนุกดอตคอม

นอกจากนี้แล้วจากเสียงร้อง คำว่า "นกกะปูด" ยังเป็นภาษาปากในภาษาไทย หมายถึง คนที่เก็บรักษาความลับไว้ไม่อยู่นกกะปูด (ปาก) น.ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 และยังถูกอ้างอิงถึงในเพลง น้ำลงนกร้อง ซึ่งเป็นเพลงลูกทุ่งประกอบภาพยนตร์ไทยเรื่อง มนต์รักลูกทุ่ง ที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2513 ที่มีเนื้อร้องว่า ตอบ Tag เพลงลูกทุ่งต้อนรับเดือนแห่งความรัก ด้วย"นกกะปูดตาแดงน้ำแห้งก็ตาย"...ปูด ปูด ปูด

นอกจากนี้แล้ว นกกะปูด ยังมีชื่อเรียกอื่น ๆ อีกเช่น "นกปูด", "นกกดปูด" หรือ "นกกด" เป็นต้นปูด จากสนุกดอตคอม

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

หมวดหมู่:วงศ์นกคัคคู
หมวดหมู่:นกกะปูด