โครงสร้างทรงโค้งมีสัน

โครงสร้างทรงโค้งมีสัน (; ) เป็นโครงสร้างทรงโค้งแบบหนึ่งซึ่งเกิดขึ้นในบริเวณจุดที่ตัดกันระหว่างโครงสร้างทรงโค้งประทุน (barrel vault) จำนวนสองหรือสามส่วนเข้าด้วยกัน ซึ่งจะทำให้เกิดสันซึ่งมักจะตกแต่งด้วยบริเวณโค้งสันด้วยหินแกะสลักเป็นลายต่าง ๆ 

เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับโครงสร้างทรงโค้งสันทแยงมุม (groin vault) ซึ่งเป็นโครงสร้างของเพดานโค้งในยุคที่เก่ากว่า โดยกลไกคือการถ่ายเทน้ำหนักของบริเวณเพดานลงออกด้านข้างไปยังบริเวณเสาโดยรอบ ซึ่งเหมือนกันกับแบบโค้งสัน เพียงแต่แบบใหม่นี้สามารถทำให้สถาปนิกสามารถสร้างสรรค์ความอลังการได้มากกว่าโดยเฉพาะในสมัยสถาปัตยกรรมกอทิกในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 11 ซึ่งในขณะนั้นถือว่าเป็นเทคโนโลยีแบบใหม่ ซึ่งมักจะคู่กันกับครีบยันลอย ซึ่งต่างกับสมัยโรมาเนสก์ที่ใช้เพียงครีบยันธรรมดาและกำแพงอันหนาเพื่อรับแรงโดยตรงจากโครงสร้างทรงโค้งแบบครึ่งวงกลม

ในสถาปัตยกรรมกอทิก โครงสร้างทรงโค้งมีสันนี้เป็นวิธีที่กระจายน้ำหนักรวมลงที่ปลายเสาโดยตรงโดยไม่ผ่านผนังหรือกำแพง ซึ่งทำให้สามารถสร้างกำแพงที่บาง สูง และยังเป็นบานหน้าต่างขนาดใหญ่เพื่อใส่งานกระจกสีได้อย่างง่ายดาย และจากบริเวณปลายเสาก็ถ่ายเทน้ำหนักลงที่ครีบยันลอย

โครงสร้างทรงโค้งมีสันในสมัยแรกซึ่งฝังอยู่ในโครงสร้างของสถาปัตยกรรมโรมาเนสก์จะพบตัวอย่างได้ที่บริเวณทางเดินข้างของบริเวณร้องเพลงสวดของมหาวิหารเดอรัม และที่โบสถ์แซ็ง-เอเตียนแห่งก็อง ซึ่งทั้งสองที่นี้เป็นวิหารในยุคแรก ๆ ที่มีการใช้โครงสร้างทรงโค้งมีสันเข้ากับสถาปัตยกรรมโรมาเนสก์Gardner's Art Through the Ages, (2006), Ch. 13. Gothic Art: "Architectural Basics" p. 352.

 โครงสร้างทรงโค้งมีสันแบบอื่น ๆ 
โครงสร้างทรงโค้งมีสันยังสามารถพบได้ถึงหกแฉก ซึ่งเรียกกันว่า "โครงสร้างทรงโค้งมีสันหกแฉก" (sexpartite vault) ซึ่งเกิดบริเวณจุดที่ตัดกันของโครงสร้างทรงโค้งประทุนจำนวนสามส่วน โดยจะมีทั้งหมดหกสัน 

 ดูเพิ่ม 
 โครงสร้างทรงโค้ง
 แผนผังมหาวิหาร
 สถาปัตยกรรมกอทิก
 สถาปัตยกรรมโรมาเนสก์
 เพดานพัด
 ปุ่มหิน

อ้างอิง

หมวดหมู่:เพดาน
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมคริสต์ศาสนสถาน
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมตะวันตก
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมกอทิก
หมวดหมู่:สถาปัตยกรรมโรมาเนสก์