อาเรบีตซา

อาเรบีตซา (,  ) หรือ อาราบีตซา () เป็นอักษรอาหรับรูปแบบหนึ่งที่ใช้เขียนภาษาบอสเนีย (بۉسانسقٖى يەزٖٮق) เคยใช้เมื่อราวคริสต์ศตวรรษที่ 15-19 (พุทธศตวรรษที่ 20-24) เป็นความพยายามของมุสลิมที่จะพัฒนาอักษรอาหรับมาใช้เขียนภาษาบอสเนียนอกเหนือจากอักษรละตินและอักษรซีริลลิกสำหรับภาษาเซอร์เบีย หนังสือที่พิมพ์ด้วยอักษรนี้ตีพิมพ์ครั้งสุดท้ายเมื่อ ค.ศ. 1941 (พ.ศ. 2484) อักษรนี้ใช้ในทางศาสนาและการบริหาร แต่ใช้น้อยกว่าอักษรอื่น ๆ

ต้นกำเนิด
อักษรอาเรบีตซามีพื้นฐานมาจากตัวเขียนเปอร์เซีย-อาหรับที่เคยใช้ในจักรวรรดิออตโตมัน โดยเพิ่มอักษรสำหรับเสียง ,  และ  ซึ่งไม่มีในภาษาอาหรับ ภาษาเปอร์เซีย หรือภาษาตุรกีออตโตมัน ในที่สุดก็มีการประดิษฐ์ตัวอักษรแทนเสียงสระได้ทุกเสียง อาเรบีตซาจึงจัดเป็นระบบสระ-พยัญชนะโดยแท้จริง ไม่ใช่อักษรไร้สระ

รูปแบบล่าสุดของอักษรอาเรบีตซาออกแบบโดย Mehmed Džemaludin Čaušević เมื่อราวปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 (ต้นพุทธศตวรรษที่ 25) เรียกว่าแบบมาทูฟอวีตซา (), มาทูฟอวาตชา () หรือเมกเทบีตซา ()

พยัญชนะ
รูปแบบสุดท้ายของอักษรอาเรบีตซาประดิษฐ์ขึ้นในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 โดย Mehmed Džemaludin Čaušević.

 อักษรละติน อักษรซีริลลิก อาเรบีตซา รูปเชื่อม รูปเดี่ยวท้ายกลางหน้า A a А а   B b Б б     C c Ц ц     Č č Ч ч      Ć ć  Ћ ћ D d Д д   Dž dž Џ џ      Đ đ Ђ ђ E e Е е   F f Ф ф     G g Г г     H h Х х     I i И и      J j Ј ј     K k К к     L l Л л     Lj lj Љ љ     M m М м     N n Н н     Nj nj Њ њ        O o О о   P p П п     R r Р р   S s С с     Š š Ш ш     T t Т т     U u У у   V v В в   Z z З з   Ž ž Ж ж  

หมายเหตุ

  เครื่องหมายเสริมสัทอักษรใต้  ปรากฏบนตัวอักษรก่อนหน้า 
  Mustafić ใช้  กับ  แทน 12px กับ 14px สำหรับอักษร Ć ć/Ћ ћ และ Nj nj/Њ њ
  Mustafić ใช้  ส่วน Al-Zubi กับ Čičak-Al-Zubi ใช้  สำหรับอักษร Đ đ/Ђ ђ

 ตัวแฝด 
เหมือนกับภาษาอาหรับมาตรฐาน เมื่อ  เชื่อมด้วย  หรือ  จะใช้ตัวแฝดแทน

 อักษรละติน อักษรซีริลลิก อาเรบีตซารูปเชื่อมรูปเดี่ยวท้ายกลางหน้า la ла   lja ља  

 ตัวอย่าง 
 ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ข้อที่ 1 

 บอสเนีย (อาเรบีตซา):  บอสเนีย (อักษรละติน):  บอสเนีย (อักษรซีริลลิก):  ไทย: มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรี และสิทธิ ต่างในตนมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งภราดรภาพ

 เตหะราน 

 บอสเนีย (อาเรบีตซา):  บอสเนีย (อักษรละติน):  บอสเนีย (อักษรซีริลลิก):  ไทย: เตหะรานเป็นเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศอิหร่าน ซึ่งเป็นเมืองหลักของจังหวัดเตหะรานและเป็นหนึ่งในเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลก

อ้างอิง

 Enciklopedija leksikografskog zavoda, entry: Arabica. Jugoslavenski leksikografski zavod, Zagreb, 1966

แหล่งข้อมูลอื่น
 Ottoman Turkish / Arabic keyboard (including Bosnian characters)
 UDHR in Arebica (Bosnian)
 Adnan Tufekčić, Arebica in Bosnia – Short Notes and One Review: From the Treasury of Bosnian Authentic Syncretism, Spirit of Bosnia No 15 (04), 2020

หมวดหมู่:ภาษาบอสเนีย
หมวดหมู่:อักษรอาหรับ