วงศ์แอกโซลอเติล

วงศ์แอกโซลอเติล (; วงศ์: Ambystomatidae) เป็นวงศ์ของสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำในอันดับซาลาแมนเดอร์ (Caudata) ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ambystomatidae

เป็นซาลาแมนเดอร์ที่มีรูปร่างป้อมและใหญ่ ไม่มีเหงือกและไม่มีช่องเปิดเหงือก ไม่มีร่องในโพรงจมูก มีปอด ประสาทไขสันหลังมีลักษณะโครงสร้างคล้ายคลึงกับซาลาแมนเดอร์ในวงศ์ Plethodonidae แต่โครงสร้างหลายประการยังคงรูปแบบแบบโบราณอยู่ การคงรูปโครงสร้างของระยะวัยอ่อนของซาลาแมนเดอร์ในวงศ์นี้อาจเกิดขึ้นเป็นบางโอกาสหรือเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต โดยบางชนิดได้ถูกนำมาศึกษาทางวิชาการ เช่น แอกโซลอเติล (Ambystoma mexicanum) โดยถูกนำมาศึกษาการเจริญเติบโตในระยะวัยอ่อนมาก และถูกเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงด้วย

โดยรวมแล้ว ซาลาแมนเดอร์วงศ์นี้มีความยาวลำตัวจรดหางประมาณ 10-30 เซนติเมตร ส่วนมากอาศัยอยู่บนพื้นดิน การปฏิสนธิเกิดขึ้นภายในตัว การผสมพันธุ์ส่วนใหญ่เกิดในกลางฤดูหนาวหรือต้นฤดูใบไม้ผลิ การเกี้ยวพาราสีเกิดขึ้นในน้ำ โดยตัวผู้ไปถึงแหล่งน้ำก่อนและรอตัวเมีย ตัวผู้จะแสดงพฤติกรรมต่อหน้าตัวเมียหลายตัวและสัมผัสกับตัวเมียบางตัว ต่อจากนั้นจึงถ่ายสเปอร์มาโทฟอร์ให้ตัวเมียใช้ทวารร่วมหนีบไป ตัวเมียจะวางไข่ในอีกหลายวันต่อมา จากนั้นทั้งคู่จะแยกย้ายกันไป ก่อนจะมาผสมพันธุ์กันอีกในปีถัดมา แต่ในบางชนิดจะมีช่วงผสมพันธุ์ระหว่างฤดูใบไม้ร่วง การเกี้ยวพาราสีอยู่บนพื้นดินและวางไข่บนพื้นดิน ซึ่งรังที่ใช้วางไข่ถูกน้ำท่วมโดยฝนกลางฤดูหนาวหรือต้นฤดูใบไม้ผลิหรือจากน้ำที่เกิดขึ้นจากการละลายของหิมะ วัยอ่อนเมื่ออกจากไข่จะอาศัยอยู่ในน้ำ

มีทั้งหมดประมาณ 33 ชนิด มีเพียงสกุลเดียว คือ Ambystoma พบกระจายพันธุ์ตั้งแต่ทวีปอเมริกาเหนือ ตั้งแต่ใต้สุดของแคนาดาไปจนถึงใต้สุดของที่ราบสูงเม็กซิโกหน้า 313, วิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก โดย วีรยุทธ์ เลาหะจินดา (พ.ศ. 2552) ISBN 978-616-556-016-0

 การจำแนก 
 Ambystoma altamirani Dugès, 1895 
 Ambystoma amblycephalum Taylor, 1940 
 Ambystoma andersoni Krebs and Brandon, 1984 
 Ambystoma annulatum Cope, 1886 
 Ambystoma barbouri Kraus and Petranka, 1989 
 Ambystoma bishopi Goin, 1950 
 Ambystoma bombypellum Taylor, 1940 
 Ambystoma californiense Gray, 1853 
 Ambystoma cingulatum Cope, 1868 
 Ambystoma dumerilii  (Dugès, 1870) 
 Ambystoma flavipiperatum Dixon, 1963 
 Ambystoma gracile  (Baird, 1859) 
 Ambystoma granulosum Taylor, 1944 
 Ambystoma jeffersonianum  (Green, 1827) 
 Ambystoma laterale Hallowell, 1856 
 Ambystoma leorae  (Taylor, 1943) 
 Ambystoma lermaense  (Taylor, 1940) 
 Ambystoma mabeei Bishop, 1928 
 Ambystoma macrodactylum Baird, 1850
 Ambystoma maculatum  (Shaw, 1802) 
 Ambystoma mavortium Baird, 1850 
 Ambystoma mexicanum  (Shaw and Nodder, 1798) 
 Ambystoma opacum  (Gravenhorst, 1807) 
 Ambystoma ordinarium Taylor, 1940 
 Ambystoma rivulare  (Taylor, 1940) 
 Ambystoma rosaceum Taylor, 1941 
 Ambystoma silvense Webb, 2004
 Ambystoma subsalsum Taylor, 1943
 Ambystoma talpoideum  (Holbrook, 1838) 
 Ambystoma taylori Brandon, Maruska and Rumph, 1982
 Ambystoma texanum  (Matthes, 1855) 
 Ambystoma tigrinum  (Green, 1825) 
 Ambystoma velasci  (Dugès, 1888)  จาก itis.gov 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

หมวดหมู่:อันดับย่อยซาลาแมนเดอร์
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในทวีปอเมริกาเหนือ
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในประเทศเม็กซิโก
หมวดหมู่:วงศ์แอกโซลอเติล