ปฏิทินอาร์มีเนีย

ปฏิทินอาร์มีเนีย () เป็นปฏิทินดั้งเดิมของอาร์มีเนียที่เคยมีการใช้งานในช่วงสมัยกลาง

ปฏิทินอาร์มีเนียอิงตามความยาวของปีคงที่ 365 วัน เนื่องจากวันสุริยะคติมี 365.25 วัน ไม่ใช่ 365 วัน ทำให้ทั้งปีสุริยะคติและปฏิทินจูเลียนเลื่อนช้า ๆ ทุกปี โดยจะเลื่อนไปหนึ่งปีจูเลียนทุก ๆ  1,461 ปี ดังนั้น ปีอาร์มีเนียที่ 1461 (ค.ศ. 2011 ทั้งแบบกริกอเรียนและจูเลียน) เป็นปีที่ครบวงจรหนึ่งรอบ และปฏิทินอาร์มีเนียจึงล่าช้าไปหนึ่งปี

ใน ค.ศ. 352 อันเดรอัสแห่งไบแซนไทน์รวบรวมตารางนี้ให้แก่ชาวอาร์มีเนียเพื่อระบุวันทำพิธีทางศาสนา เมื่อตารางหมดลงในวันที่ 11 กรกฎาคม ค.ศ. 552 (ปฏิทินจูเลียน) จึงมีการใช้งานปฏิทินอาร์มีเนียขึ้น ทำให้ปีที่ 1 ของปฏิทินนี้เริ่มต้นในวันที่ 11 กรกฎาคม ค.ศ. 552 ตามปฏิทินจูเลียน ปีอาร์มีเนียที่ 1462 (ปีแรกของวงจรที่สอง) เริ่มขึ้นในวันที่ 11 กรกฎาคม ค.ศ. 2012 ตามปฏิทินจูเลียน (24 กรกฎาคม ค.ศ. 2012 ตามปฏิทินกริกอเรียน)

การนิพจน์เชิงวิเคราะห์ของวันที่อาร์มีเนียมีทั้งชื่อวันในสัปดาห์แบบเก่า ชื่อแบบคริสเตียนของวันในสัปดาห์ วันในเดือน วัน/เดือน/ปี หลัง ค.ศ. 552 และพิธีกรรมทางศาสนาArmenian calendar for 2021

ปฏิทินอาร์มีเนียแบ่งออกเป็น 12 เดือน แต่ละเดือนมี 30 วัน กับห้าวัน (เพิ่มวัน) ที่มีชื่อว่า aweleacʿ ("ฟุ่มเฟือย")
ตัวเลขปีมักเขียนด้วยตัวเลขอาร์มีเนีย ซึ่งเป็นตัวอักษรจากชุดตัวอักษรอาร์มีเนียนำหน้าอักษรย่อ  คือ t’vin หมายถึง "ในปี" เช่น   หมายถึง "ปี 1455"

 เดือน 
ชื่อเดือนในปฏิทินแสดงอิทธิพลของปฏิทินโซโรอัสเตอร์L. H. Gray, "On Certain Persian and Armenian Month- Names as Influenced by the Avesta Calendar," JAOS 28 (1907), 339. และในภาษากลุ่มคอเคซัสใต้สองเดือน (เดือนที่ 2 และ 3) มีระบบทับศัพท์ชื่อภาษาอาร์มีเนียต่าง ตารางข้างล่างทับศัพท์ตามระบบHübschmann-Meillet-Benveniste:

+ เดือน #  ภาษาอาร์มีเนีย  ทับศัพท์แบบH-M  ความหมาย  ศัพทมูลวิทยา/หมายเหตุ 1  նաւասարդ  nawasard  ปีใหม่  อเวสตะ: *nava sarəδa 2  հոռի  hoṙi  สอง  จากจอร์เจีย ორი (ori) หมายถึง "สอง" 3  սահմի  sahmi  สาม  จากจอร์เจีย სამი (sami) หมายถึง "สาม" 4  տրէ  trē   โซโรอัสเตอร์ Tïr 5  քաղոց  kʿałocʿ  เดือนแห่งพืชผล  จากอาร์มีเนียเก่า քաղեմ (kʿałem) หมายถึง "เพื่อรวบรวม" จากPIE *kʷl̥- 6  արաց  aracʿ  เวลาเก็บเกี่ยว  จากอาร์มีเนียเก่า արաց(aracʿ), หมายถึงเวลาเก็บเกี่ยว, การเก็บเกี่ยวองุ่น/ผลไม้ 7  մեհեկան  mehekan  เทศกาลมิถรา  อิเรเนียน *mihrakān-; โซโรอัสเตอร์ Mitrō 8  արեգ  areg  เดือนดวงอาทิตย์  จากอาร์มีเนียเก่า արեւ (arew) หมายถึง "ดวงอาทิตย์" จาก PIE *h₂rew-i- ซึ่งมีความหมายเดียวกัน  9   ահեկան  ahekan  เทศกาลไฟ  อิเรเนียน  *āhrakān-; โซโรอัสเตอร์ Ātarō 10   մարերի  mareri  กลางปี  อเวสตะ maiδyaīrya; โซโรอัสเตอร์ Dīn 11   մարգաց  margacʿ    12   հրոտից  hroticʿ   เปอร์เซียกลาง *fravartakān; โซโรอัสเตอร์ Spendarmat̰ 13  աւելեաց  aweleacʿ  ซ้ำซาก, ฟุ่มเฟือย การเพิ่มวัน

 วันในเดือน 
+ วันในเดือน #  ชื่อ  ภาษาอาร์มีเนีย  ความหมาย 1  Areg  Արէկ  ดวงอาทิตย์ 2  Hrand  Հրանդ  ดินที่ผสมกับไฟ 3  Aram  Արամ  4  Margar  Մարգար  ศาสดา 5  Ahrank’  Ահրանկ เผาครึ่งหนึ่ง 6  Mazdeł   7  Astłik  Աստղիկ  Astłik 8  Mihr  Միհր  Mihr 9  Jopaber   วุ่นวาย 10  Murç  Մուրց  ชัยชนะ 11  Erezhan   ฤๅษี 12  Ani  Անի  ชื่อเมือง 13  Parkhar   14  Vanat  Վանատ  เจ้าภาพ เจ้าอาวาสวัด 15  Aramazd  Արամազդ  Aramazd 16  Mani  Մանի  จุดเริ่มต้น 17  Asak  Ասակ  ไร้จุดเริ่มต้น 18  Masis  Մասիս  เขาอารารัต 19  Anahit  Անահիտ  Anahit (เทพีอาร์มีเนีย) 20  Aragats  Արագած  เขาอารากัตส์ 21  Gorgor   ชื่อภูเขา 22  Kordvik   จังหวัดที่ 6 ในArmenia Major 23  Tsmak  Ծմակ  ลมตะวันออก 24  Lusnak  Լուսնակ  ดวงจันทร์ครึ่งดวง 25  Tsrōn   การกระจายตัว 26  Npat  Նպատ  Apam Napat 27  Vahagn  Վահագն  โซโรอัสเตอร์ Vahrām; อเวสตะ Verethragna, ชื่อวันที่ 20 28  Sim  Սիմ  ภูเขา 29  Varag  Վարագ ชื่อภูเขา 30  Gišeravar   ดาวประจำเมือง

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 The Haik calendar (Origin of the Armenian calendar).
Armenian/Gregorian date converter

 บรรณานุกรม 
 V. Bănăţeanu, “Le calendrier arménien et les anciens noms des mois”, in: Studia et Acta Orientalia 10, 1980, pp. 33–46
 Edouard Dulaurier,  Recherches sur la chronologie arménienne technique et historique (1859), 2001 reprint .
 Jost Gippert, Old Armenian and Caucasian Calendar Systems in The Annual of The Society for The Study of Caucasia", 1, 1989, 3-12.Jost Gippert: Old Armenian and Caucasian Calendar Systems [I: Frame]
 Louis H. Gray, On Certain Persian and Armenian Month-Names as Influenced by the Avesta Calendar, Journal of the American Oriental Society (1907)
 P'. Ingoroq'va, “Jvel-kartuli c'armartuli k'alendari” (“The Old Georgian pagan calendar”), in: Sakartvelos muzeumis moambe (“Messenger of the Museum of Georgia”), 6, 1929–30, pp. 373–446 and 7, 1931–32, pp. 260–336
 K'. K'ek'elije, “Jveli kartuli c'elic'adi” (“The Old Georgian year”), in: St'alinis saxelobis Tbilisis Saxelmc'ipo Universit'et'is šromebi (“Working papers of the Tbilisi State University by the name of Stalin”) 18, 1941, reprinted in the author's “Et'iudebi jveli kartuli lit'erat'uris ist'oriidan” (“Studies in the history of Old Georgian literature”) 1, 1956, pp. 99–124.

อาร์มีเนีย
ปฏิทิน