รายชื่อสมุหราชองครักษ์ของไทย

สมุหราชองครักษ์ กำเนิดขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ซึ่งเดิมเรียกว่า "นายทหารรักษาพระองค์" โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ปฏิบัติหน้าที่รับใช้เบื้องพระยุคลบาท พิทักษ์รักษาความปลอดภัยแด่องค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในกาลต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเล็งเห็นถึงความสำคัญและคุณประโยชน์ที่จะต้องมีราชองครักษ์ไว้ปฏิบัติราชการสนองพระเดชพระคุณโดยใกล้ชิด จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้คัดเลือก นายทหารรักษาพระองค์มาจากกรมทหามหาดเล็กรักษาพระองค์และทรงพระราชทานนามนายทหารเหล่านี้ว่า "ราช-แอด-เดอ-แกมป์" จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2434 ได้เปลี่ยนนามเป็น "ราชองครักษ์" เมื่อจำนวนราชองครักษ์เพิ่มมากขึ้น เพื่อให้เป็นระเบียบแบบแผนสืบไปจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติราชองครักษ์ ร.ศ. 117 ขึ้น เมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2441 ให้ตั้งราชองครักษ์เป็นกรมหนึ่ง ขึ้นอยู่ในกรมยุทธนาธิการ มีสมุหราชองครักษ์เป็นผู้รับผิดชอบราชองครักษ์ทั้งปวง

ต่อมา ได้มีพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการในพระองค์ พ.ศ. 2560 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2560พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการในพระองค์ พ.ศ. 2560 ให้มีการจัดระเบียบบริหารราชการในพระองค์ และมีพระราชกฤษฎีกาจัดระเบียบราชการและการบริหารงานบุคคลของราชการในพระองค์ พ.ศ. 2560 กำหนดให้มี "กรมราชองครักษ์" โอนไปเป็นส่วนราชการในพระองค์พระราชกฤษฎีกาจัดระเบียบราชการและการบริหารงานบุคคลของราชการในพระองค์ พ.ศ. 2560 สังกัดหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ และเปลี่ยนชื่อเป็น "สํานักงานราชองครักษ์ประจําพระองค์" (Office of the Aide-de-Camp) ทำให้ไม่มีการแต่งตั้ง "สมุหราชองครักษ์" ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยคนสุดท้ายที่ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นสมุหราชองครักษ์ คือ พลเอก สายัณห์ คัมภีร์พันธุ์

 รายพระนาม/รายนามสมุหราชองครักษ์ 

 ลำดับ  รูป   รายนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ 1  100px  เจ้าพระยาสุรวงษ์วัฒนศักดิ์ (โต บุนนาค)  พ.ศ. 2441  พ.ศ. 2452  2   พระยาสุรเสนา (กลิ่น แสงชูโต)  พ.ศ. 2452  พ.ศ. 2456 3   เจ้าพระยาพิชเยนทรโยธิน (อุ่ม พิชเยนทรโยธิน)   พ.ศ. 2456  พ.ศ. 2460 4  100px  เจ้าพระยารามราฆพ  พ.ศ. 2460  พ.ศ. 2469 5  100px  หม่อมเจ้าอมรทัต กฤดากรประกาศ ตั้งสมุหราชองครักษ์(หม่อมเจ้าอมรทัต กฤษดากร ) พ.ศ. 2469  พ.ศ. 2471 6   พลเอก พระยาเทพอรชุน (อุ่ม อินทรโยธิน)พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งสมุหราชองครักษ์ (นายพลเอก พระยาเทพอรชุน) พ.ศ. 2471  พ.ศ. 2475 7   พลโท พระยาวิชิตวงศ์วุฒิไกร (หม่อมราชวงศ์สิทธิ์ สุทัศน์)ประกาศกระทรวงกลาโหม เรื่อง ปลดสมุหราชองครักษ์ พ.ศ. 2475  พ.ศ. 2479 8   พันเอก พระสราภัยสฤษฏิการประกาศกระทรวงกลาโหม เรื่อง ตั้งสมุหราชองครักษ์และราชองครักษ์ประจำ พ.ศ. 2480  พ.ศ. 2485 9   พลอากาศโท พระศิลปศัสตราคม  พ.ศ. 2489  พ.ศ. 2491 10   พลเอก หลวงสุรณรงค์ ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ให้สมุหราชองครักษ์พ้นจากตำแหน่งและตั้งสมุหราชองครักษ์ พ.ศ. 2491  พ.ศ. 2507 11  100px  พลเรือเอก หม่อมเจ้ากาฬวรรณดิศ ดิศกุล​ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ให้สมุหราชองครักษ์พ้นจากตำแหน่งและแต่งตั้งสมุหราชองครักษ์   พ.ศ. 2507  พ.ศ. 2517 12   พลเอก จำเป็น จารุเสถียร  พ.ศ. 2517  พ.ศ. 2521 13   พลเรือเอก นิรันดร์ ศิรินาวิน  พ.ศ. 2521  พ.ศ. 2526 14   พลเอก นวล จันทร์ตรี พ.ศ. 2526  พ.ศ. 2530 15   พลเอก ดำรง สิกขะมณฑลประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ให้นายทหารรับราชการ ให้พลโท ดำรง สิกขะมณฑล เป็นสมุหราชองครักษ์และพลตรี เดชา บุนนาค เป็นรองสมุหราชองครักษ์ พ.ศ. 2530  พ.ศ. 2545 16   พลเอก สายัณห์ คัมภีร์พันธุ์  พ.ศ. 2545  พ.ศ. 2560พระราชโองการ ประกาศ เรื่อง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้นายทหารลาออกจากราชการ (พลเอก สายัณห์ คัมภีร์พันธุ์)

 อ้างอิง 

  อดีตสมุหราชองครักษ์ 
  รายชื่อสมุหราชองครักษ์ของไทยใน วิกิพีเดีย 

 ดูเพิ่ม 
 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของไทย
 รายชื่อผู้บัญชาการทหารสูงสุดของไทย
 รายพระนามและชื่อผู้บัญชาการทหารบกไทย
 รายชื่อผู้บัญชาการทหารเรือไทย
 รายชื่อผู้บัญชาการทหารอากาศไทย
 รายพระนามและชื่ออธิบดีกรมตำรวจและผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติของไทย

สมุหราชองครักษ์
ผู้บัญชาการ
สมุหราชองครักษ์