ญองอู้ ซอยะฮ่าน

พระเจ้าญองอู้ ซอยะฮ่าน (, ; บางครั้งเรียก ตองตูจี้มี่น ; ประมาณ ค.ศ. 924–1001) เป็นกษัตริย์ในราชวงศ์พุกามของประเทศพม่าเมื่อประมาณ ค.ศ. 956 ถึง 1001 แม้ว่าพระองค์จะเป็นที่จดจำในฐานะ พระเจ้าแตงกวา ตามพงศาวดารพม่าที่อิงจากตำนาน ญองอู้ยังทรงเป็นกษัตริย์พุกามองค์แรกสุดที่ได้รับการยืนยันการมีตัวตนจากหลักฐานจารึกAung-Thwin 1985: 21 ตามข้อมูลวิชาการ พุกามในรัชสมัยของญองอู้ ซึ่งขณะนั้นเป็นหนึ่งในนครรัฐคู่แข่งหลายแห่งในพม่าตอนบน "เติบโตขึ้นทั้งในด้านอำนาจและความยิ่งใหญ่"Lieberman 2003: 90–91 การประดิษฐ์อักษรพม่ากับการสร้างป้อมปราการพุกามอาจเริ่มขึ้นในรัชสมัยพระองค์ (Aung-Thwin 2005: 38) : การหาอายุจากคาร์บอนกัมมันตรังสีของกำแพงพุกามส่วนที่เก่าที่สุด (ประมาณ ค.ศ. 980) ชี้ที่รัชสมัยของพระองค์ แม้ว่าวันที่ที่น่าจะเป็นไปได้มากกว่าคือประมาณ ค.ศ. 1020 (Aung-Thwin 2005: 167–178, 197–200) : หลักฐานแรกสุดของอักษรพม่า (ค.ศ. 984) ชี้ที่รัชสมัยของพระองค์ ถ้าสำเนาศิลาจารึกดั้งเดิมที่หล่อขึ้นใหม่ในคริสต์ศตวรรษที่ 18 ได้รับอนุญาตให้ใช้เป็นหลักฐาน หลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดของอักษรพม่าดั้งเดิม (จารึกฉัตรทองแดงปิดทองของวัดมหาโพธิ์) มีอายุย้อนไปถึง ค.ศ. 1035

 รายงานพงศาวดาร 
แม้มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ นักวิชาการระบุรัชสมัยของพระองค์ที่บันทึกในพงศาวดารเป็นตำนาน ตามตำนานระบุว่า ญองอู้แย่งชิงราชบัลลังก์จากเต้นโค ครั้งหนึ่งญองอู้เคยเป็นเกษตรกรที่สังหารเต้นโคเมื่อพระองค์ขโมยแตงกวาจากไร่แตงกวาของเขา พระราชินีรับญองอู้ ซอยะฮ่านขึ้นเป็นกษัตริย์ เพื่อป้องกันความไม่สงบภายในราชอาณาจักร และกลายเป็นที่รู้จักในพระนาม ตองตูจี้มี่น (พระเจ้าแตงกวา หรือ พระเจ้าเกษตรกร; )Harvey 1925: 19 เรื่องนี้อาจจะเป็นเพียงนิทาน โดยมีอย่างน้อยสามฉบับ ได้แก่ นิทานพม่า "เจ้าหญิง Thudhammasari" ที่คล้ายคลึงกัน และอีกสองเรื่องในประวัติศาสตร์กัมพูชา เรื่องหนึ่งอยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ 8 ส่วนอีกเรื่องอยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุเคยอ้างสิทธิ์สืบเชื้อสายจากคนสวน เพื่อแสดงความใกล้ชิดกับประชาชนของพระองค์Harvey 1925: 315–316

ญองอู้ ซอยะฮ่านถูกโค่นล้มจากกู้นซอจ้องพยู ซึ่งภายหลังถูกโค่นโดยพระราชโอรสของญองอู้ คือ จีนโซ่และโซะกะเต้

 วันที่ 
พงศาวดารต่าง ๆ ระบุวันเวลาเกี่ยวกับพระชนม์ชีพและรัชสมัยของพระองค์ไม่ตรงกันMaha Yazawin Vol. 1 2006: 347 Zatadawbon Yazawin พงศาวดารที่เก่าแก่สุด ถือว่ามีข้อมูลสำหรับสมัยพุกามที่แม่นยำที่สุด (Maha Yazawin 2006: 346–349) : Among the four major chronicles, only Zatadawbon Yazawin's dates line up with Anawrahta's inscriptionally verified accession date of 1044 CE. (Aung-Thwin 2005: 121–123) : In general, Zata is considered "the most accurate of all Burmese chronicles, particularly with regard to the best-known Pagan and Ava kings, many of whose dates have been corroborated by epigraphy." ตารางข้างล่างระบุวันที่ตามพงศาวดารหลัก 4 ฉบับ และวันที่ของมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้วที่ยึดตามวันครองราชย์ใน ค.ศ. 1044 ซึ่งได้รับการยืนยันจากจารึกของพระเจ้าอโนรธามังช่อ

 พงศาวดาร พระราชสมภพ–สวรรคต พระชนมายุ รัชสมัย ความยาวรัชสมัย Zatadawbon Yazawin 924–1001 77 956–1001 45 มหาราชวงศ์ 873–950 77 917–950 33 มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว 887–964 77 931–964 33 มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้วแบบปรับปรุงแล้ว 915–992 77 959–992 33

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 







หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ราชวงศ์พุกาม