เหรียญพิทักษ์เสรีชน

เหรียญพิทักษ์เสรีชน ใช้อักษรย่อว่า ส.ช. เป็นเหรียญราชอิสริยาภรณ์ ประเภทเหรียญบำเหน็จกล้าหาญ สร้างขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร การพระราชทานกรรมสิทธิ์ และการเรียกคืน เช่นเดียวกับเหรียญกล้าหาญ ผู้ได้รับจะประกาศนามในราชกิจจานุเบกษา

 ลักษณะ 

 ตัวเหรียญ 
เหรียญนี้ทำด้วยทองแดงรมดำรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส กว้างด้านละ 23 มิลลิเมตร ย่อกลางทั้งสี่ด้าน มุมบนห้อยกับแพรแถบ ด้านหน้าเหรียญมีรูปดังนี้ 

 ตรงกลางมีจักร หมายถึง ทหารบก 
 ตรงกลางหลังจักรมีรูปสมอเรือ หมายถึง ทหารเรือ 
 ซ้ายและขวามีปีกนก หมายถึง ทหารอากาศ 
 พับอยู่บนแสงดาบเขนและโล่ห์ซึ่ง หมายถึง ตำรวจ 
 ตอนบนเป็นรูปครุฑพ่าห์ 

ด้านหลังมีอักษรจารึกว่า อสาธุ สาธุนา ชิเน แพรแถบกว้าง 34 มิลลิเมตร ลายริ้วจากบนลงล่างเป็นสีแดงขาวสลับกัน ขอบทั้งสองข้างมีริ้วแดง รวม 17 ริ้ว ข้างบนมีเข็มโลหะจารึกอักษรว่า พิทักษ์เสรีชน

 ลำดับชั้น 
 แพรแถบย่อ  ชั้น  วันสถาปนา ลำดับเกียรติในกลุ่มเหรียญราชอิสริยาภรณ์ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ลำดับเกียรติเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย. เล่ม 110 ตอนที่ 29 ง ฉบับพิเศษ หน้า 1–5. วันที่ 12 มีนาคม 2536. border|center|125x125px ชั้นที่ 1  13 ธันวาคม พ.ศ. 2515ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๓๐๔, เล่ม ๘๙ ตอนที่ ๑๙๐ ก หน้า ๑๗, ๑๓ ธันวาคม ๒๕๑๕ 5 center|125x125px ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 1  21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2512ราชกิจจานุเบกษา, พระราชบัญญัติ เหรียญพิทักษ์เสรีชน พ.ศ. ๒๕๑๒, เล่ม ๘๖ ตอนที่ ๑๙ ก หน้า ๕๒, ๖ มีนาคม ๒๕๑๒ 6 border|center|125x125px ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 2  11
ชั้นที่ 1 มีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูป"ช่อชัยพฤกษ์"ช่อเดียวติดกลางแพรแถบ ถ้าผู้ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 1 ปฏิบัติการถึงขั้นที่จะได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 1 อีก ก็จะได้รับพระราชทานเครื่องหมายเป็นรูปช่อ"ชัยพฤกษ์"ช่อเดียวติดเพิ่มกลางแพรแถบในทางดิ่งกับช่อชัยพฤกษ์เดิมทุกครั้ง
ชั้นที่ 2 มี 2 ประเภท คือ
 ประเภทที่ 1 มีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทอง เป็นรูปขีดประกอบด้วย"เปลวระเบิด"ติดกลางแพรแถบ
 ประเภทที่ 2 ไม่มีเครื่องหมายติดแพรแถบราชกิจจานุเบกษา. พระราชบัญญัติเหรียญพิทักษ์เสรีชน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๕๘. เล่ม 132 ตอนที่ 47 ก หน้า 3–6. วันที่ 2 มิถุนายน 2558.

 การขอพระราชทาน 
 ชั้นที่ 1 จะพระราชทานแก่บุคคลผู้ซึ่งได้ปฏิบัติการสู้รบด้วยความกล้าหาญ หรือได้รับบาดเจ็บสาหัส หรือเสียชีวิตในการสู้รบ และการสู้รบนั้นได้ก่อให้เกิดผลดีอย่างยิ่งแก่ประเทศ
 ชั้นที่ 2 มีหลักเกณฑ์การขอพระราชทาน ดังนี้
 ประเภทที่ 1 จะพระราชทานแก่บุคคลผู้ซึ่งได้ปฏิบัติการสู้รบจนได้รับคำชมเชยจากทางราชการ หรือปฏิบัติการเสี่ยงอันตรายจนได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิต แต่ยังไม่ถึงขั้นที่จะได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 1
 ประเภทที่ 2 จะพระราชทานแก่บุคคลซึ่งปฏิบัติการสู้รบเป็นผลดีแก่ประเทศ

 ผู้ที่ได้รับพระราชทาน 

เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 1 

 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
 สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
 สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี
 สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินี
 จอมพล ถนอม กิตติขจร
 จอมพล ประภาส จารุเสถียร
 พลเอก เปรม ติณสูลานนท์
 พลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์
 พลเอก กฤษณ์ สีวะรา
 พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ
 พลเอก ชัชชม กันหลง
 พลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ
 พลเอก ธีรชัย นาควานิช
 พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ
 พลเอก บุญชัย บำรุงพงศ์
 พลเอก ประจวบ สุนทรางกูร
 พลเอก ปราโมชช์ ถาวรฉันท์
 พลเอก พิจิตร กุลละวณิชย์
 พลเอก มานะ รัตนโกเศศ
 พลเอก ยุทธศักดิ์ ศศิประภา
 พลเอก สายหยุด เกิดผล
 พลเอก สำราญ แพทยกุล
 พลเอก สุจินดา คราประยูร
 พลเอก สุนทร คงสมพงษ์
 พลเอก สุรยุทธ จุลานนท์
 พลเอก เสริม ณ นคร
 พลเอก เล็ก แนวมาลี
 พลเอก อาทิตย์ กำลังเอก
 พลเอก เทียนชัย สิริสัมพันธ์
 พลเอก อิสระพงษ์ หนุนภักดี
 พลเอก หาญ ลีนานนท์
 พลเรือเอก สงัด ชลออยู่
 พลเรือเอก ประพัฒน์ กฤษณจันทร์
 พลอากาศเอก สิทธิ เศวตศิลา
 พลอากาศเอก ทวี จุลละทรัพย์
 พลอากาศเอก ประพันธ์ ธูปะเตมีย์
 พลอากาศเอก เกษตร โรจนิล
 พลอากาศเอก พะเพียง กานตรัตน์
 พลอากาศเอก กมล เดชะตุงคะ
 พลตำรวจเอก เสรีพิศุทธ์ เตมียเวช
 พลตำรวจเอก เภา สารสิน
 พลตำรวจเอก ประชา พรหมนอก
 พลตำรวจเอก ประมาณ อดิเรกสาร
 ศาสตราจารย์ สัญญา ธรรมศักดิ์
 กมล วรรณประภา
 จรูญพันธ์ อิศรากูร ณ อยุธยา
 ชูสง่า ฤทธิประศาสน์
 บุญเท่ง ทองสวัสดิ์
 พิศาล มูลศาสตรสาทร
 พ่วง สุวรรณรัฐ

เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 1

 พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา
 พลเอก พัลลภ ปิ่นมณี
 พลเอก ฤทธี อินทราวุธ
 พลเอก วิทวัส รชตะนนทน์
 พลเอก เทพพงศ์ ทิพยจันทร์
 พลเอก อุดมเดช สีตบุตร
 พลเอก วิวรรธน์ ปฐมภาคย์
 พลอากาศเอก จอม รุ่งสว่าง
 พลตำรวจเอก อดุลย์ แสงสิงแก้ว
 พันเอก ณรงค์ กิตติขจร
 พันตำรวจตรี สงกรานต์ อุดมสิทธิ์
 บุญช่วย ศรีสารคาม
 ประมวล รุจนเสรี
 วีระชัย แนวบุญเนียร
 รองศาสตราจารย์พิเศษ อดิศร เพียงเกษ
 บุญทรง เตริยาภิรมย์

เหรียญพิทักษ์เสรีชน ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 2

 จอมพล เกรียงไกร อัตตะนันทน์
 พลเอก ทรงกิตติ จักกาบาตร์
 พลเอก บุญสร้าง เนียมประดิษฐ์
 พลเอก สนธิ บุญยรัตกลิน
 พลเอก อนุพงษ์ เผ่าจินดา
 พลเอก เลิศรัตน์ รัตนวานิช
 พลเรือเอก กำธร พุ่มหิรัญ
 พลอากาศเอก กำธน สินธวานนท์
 พลอากาศเอก อิทธพร ศุภวงศ์
 พลตำรวจเอก ปทีป ตันประเสริฐ
 พลตำรวจเอก ประเสริฐ รุจิรวงศ์
 พลตำรวจเอก พงศพัศ พงษ์เจริญ
 พลตำรวจเอก สมเพียร เอกสมญา
 พลตำรวจเอก เพรียวพันธ์ ดามาพงศ์
 พลตำรวจเอก วัชรพล ประสารราชกิจ
 พลตำรวจเอก วสิษฐ เดชกุญชร
 พลตำรวจเอก อัศวิน ขวัญเมือง
 พลโท สรรเสริญ แก้วกำเนิด
 พลตรี ขัตติยะ สวัสดิผล
 พลตรี สนั่น ขจรประศาสน์
 พลตรี หม่อมเจ้าจุลเจิม ยุคล
 พลอากาศตรี เจ้าวัฒนัน ณ ลำพูน
 พันเอก (พิเศษ) ประจักษ์ สว่างจิต
 พันเอก (พิเศษ) การุณ เก่งระดมยิง
 นาวาอากาศตรี ประสงค์ สุนศิริ
 นาวาตรี สุธรรม ระหงษ์
 เรืออากาศโท หม่อมเจ้าภูริพันธ์ ยุคล
 ศาสตราจารย์ พงษ์ศักดิ์ อังกสิทธิ์
 ศาสตราจารย์ วิจิตร ศรีสอร้าน
 ศาสตราจารย์พิเศษ หม่อมราชวงศ์เทพฤทธิ์ เทวกุล
 ศาสตราจารย์เกียรติคุณ เกริกเกียรติ พิพัฒนเสรีธรรม
 ปลอดประสพ สุรัสวดี
 หม่อมเจ้าทองคำเปลว ทองใหญ่
 จำนงค์ โพธิสาโร
 จุลนภ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา
 ชลอ ธรรมศิริ
 ถาวร เสนเนียม
 บัญญัติ บรรทัดฐาน
 ปานเทพ กล้าณรงค์ราญ
 ศักดา โมกขมรรคกุล
 ศักดิ์สยาม ชิดชอบ
 สวัสดิ์ วัฒนายากร
 สุเมธ ตันติเวชกุล
 อรรถ วิสูตรโยธาภิบาล
 อาณัติ บุนนาค
 เสรี หวังในธรรม
 แก้วขวัญ วัชโรทัย

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เหรียญพิทักษ์เสรีชน Freeman Safeguarding Medal, ที่ thaiscouts.com

หมวดหมู่:เหรียญราชอิสริยาภรณ์ไทย
หมวดหมู่:เครื่องอิสริยาภรณ์สำหรับทหาร