เจ้าจามรีวงศ์

เจ้าจามรีวงศ์ตำนานพระธาตุดอยสุเทพ. พิมพ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าหญิงจามรีวงศ์ ท.จ. ปีมะเส็ง พ.ศ. ๒๔๗๒. พระนคร:โสภณพิพรรฒนากร. 2472 (บ้างสะกดว่า เจ้าจามรีวงษ์) หรือ เจ้าจามรี เป็นภริยาเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 9 และเป็นมารดาในเจ้าศุขเกษม ซึ่งถูกกล่าวถึงในบทเพลง "มะเมียะ" ของจรัล มโนเพ็ชร

 พระประวัติ 
เจ้าจามรีวงศ์เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2403 เป็นเจ้าธิดาองค์ที่ 5 ในเจ้าราชภาคินัย (แผ่นฟ้า ณ เชียงใหม่) กับเจ้าเรือนคำ สิโรรส เจ้าบิดาเป็นโอรสในเจ้าราชบุตร (สุริยฆาต ณ เชียงใหม่) ซึ่งเป็นพระโอรสองค์ใหญ่ในพระเจ้ากาวิละ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 1

เจ้าจามรีวงศ์สมรสกับเจ้าราชวงศ์ (แก้ว ณ เชียงใหม่) ซึ่งต่อมาเป็น เจ้าแก้วนวรัฐ เจ้านครเชียงใหม่ มีราชโอรสและราชธิดา 3 องค์ คือ
 นายร้อยตรี เจ้าอุตรการโกศล (ศุขเกษม ณ เชียงใหม่) เสกสมรสกับเจ้าบัวชุม ณ เชียงใหม่ ไม่มีพระทายาท
 เจ้าบัวทิพย์ ณ เชียงใหม่ เสกสมรสกับนายร้อยตรี เจ้ากุย สิโรรส, พระยาวิสูตรสาครดิษฐ์ (สาย โชติกเสถียร) และเจ้าราชภาคินัย (เมืองชื่น ณ เชียงใหม่) มีธิดาจากการสมรสครั้งแรกหนึ่งคน
 เจ้าราชบุตร (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่) เสกสมรสกับเจ้าจันทร ณ เชียงใหม่, เจ้าภัทรา ณ ลำพูน และศรีนวล นันทขว้าง มีเจ้าธิดาสามคน

เจ้าจามรีวงศ์ดำรงตนในฐานะภริยาเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่อย่างไร้ที่ติ ไม่ทรงถือตัว และยังทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาอย่างสม่ำเสมอ เจ้าวงศ์จันทร์ คชเสนี ซึ่งเป็นหลานสาว ได้กล่าวถึงเจ้าจามรีวงศ์ผู้เป็นย่า ว่าเป็นผู้ที่มีความขยันขันแข็ง ประกอบอาหารเก่ง พอตกเย็นก็ร้อยดอกไม้ไปขายที่ตลาดเป็นจำนวนมาก สำหรับจำหน่ายแก่สตรีที่ต้องการประดับตกแต่งศีรษะตามฤดูกาล

เจ้าจามรีวงศ์ป่วยเป็นวัณโรคภายในกระเสาะกระแสะ แต่ยังเดินเหินได้ด้วยตนเองมาช่วงระยะเวลาหนึ่ง จึงได้ย้ายไปพำนักไปอยู่ที่คุ้มเจ้าราชบุตร (วงษ์ตวัน ณ เชียงใหม่) ที่เพิ่งสร้างเสร็จ ครั้น พ.ศ. 2471 อาการของเจ้าจามรีวงศ์ทรุดหนักลง เจ้าวงศ์จันทร์ ผู้เป็นหลาน ได้เข้ามาอภิบาลอย่างใกล้ชิด กระทั่งเจ้าจามรีวงศ์ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2472 ณ คุ้มเจ้าราชบุตร สิริอายุได้ 68 ปี หลังเจ้าจามรีวงศ์สิ้นชีพลงก็ได้อัญเชิญศพไปยังคุ้มหลวง มีการทำบุญทุก 7 วัน ก่อนพระราชทานเพลิง มีเจ้านาย ขุนนาง ชาวต่างชาติ และพ่อค้ามาร่วมงานทำบุญดังกล่าวอย่างคับคั่ง อัฐิของเจ้าจามรีวงศ์บรรจุที่กู่ของราชตระกูล ณ เชียงใหม่ ที่วัดสวนดอก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 

 ทายาท 
 นาม  เกิด  ถึงแก่กรรม  คู่สมรส หลาน เจ้าอุตรการโกศล (ศุขเกษม ณ เชียงใหม่)  พ.ศ. 2423  20 มีนาคม พ.ศ. 2456  เจ้าบัวชุม ณ เชียงใหม่  ไม่มี เจ้าบัวทิพย์ ณ เชียงใหม่  21 กันยายน พ.ศ. 2425 24 สิงหาคม พ.ศ. 2504 เจ้ากุย สิโรรส  เจ้าสร้อยดารา สิโรรส พระยาวิสูตรสาครดิษฐ์ (สาย โชติกเสถียร)  ไม่มี เจ้าราชภาคินัย (เมืองชื่น ณ เชียงใหม่)  ไม่มี เจ้าราชบุตร (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่) 	7 พฤษภาคม พ.ศ. 2429  25 พฤษภาคม พ.ศ. 2515  เจ้าจันทร ณ เชียงใหม่  เจ้าวงศ์จันทร์ คชเสนี เจ้าภัทรา ณ ลำพูน  เจ้าพงศ์แก้ว ณ ลำพูนเจ้าระวีพันธุ์ สุจริตกุล ศรีนวล นันทขว้าง  ไม่มี

 พงศาวลี 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เวียงท่ากาน. ตำนานพระธาตุดอยสุเทพ. เรียกดูเมื่อ 23 ธันวาคม 2556

หมวดหมู่:แม่เจ้า
หมวดหมู่:สกุล ณ เชียงใหม่
หมวดหมู่:สกุลสิโรรส
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ. (ฝ่ายใน)
หมวดหมู่:เจ้าแก้วนวรัฐ
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากวัณโรค
หมวดหมู่:เจ้าหญิงเชียงใหม่
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์