ปลายประสาทอิสระ

ปลายประสาทอิสระ (, , , ตัวย่อ  FNE) เป็นปลายของประสาทนำเข้า  (afferent nerve)  เป็นส่วนที่ส่งข้อมูลจากอวัยวะต่าง ๆ ไปยังสมอง
เป็นปลายประสาทที่ทำหน้าที่เป็นตัวรับความรู้สึกที่ผิวหนัง  (cutaneous receptors)  ทำหน้าที่รับความรู้สึกสัมผัส อุณหภูมิ และความรู้สึกเจ็บปวด  

โครงสร้าง
ปลายประสาทอิสระเป็นปลายที่ไม่มีถุงหุ้ม  ไม่มีโครงสร้างที่ซับซ้อนเหมือนกับที่เจอในปลายประสาทประเภท  Meissner's corpuscleMeissner's corpuscle เป็นตัวรับแรงกล  (mechanoreceptors)  ซึ่งเป็นตัวรับความรู้สึกประเภทหนึ่ง  เป็นปลายประสาทในผิวหนังที่ทำหน้าที่รับสัมผัสเบา  มีความไหวสูงสุดเมื่อรับแรงสั่นสะเทือนมีความถี่ต่ำกว่า  50  เฮิรตซ์  เป็นตัวรับความรู้สึกประเภทปรับตัวเร็ว  (rapidly adaptive)  หรือ Pacinian corpusclePacinian corpuscle เป็นหนึ่งในตัวรับแรงกล  (mechanoreceptor)  หลักสี่อย่าง  เป็นปลายประสาทในผิวหนังทำหน้าที่รับแรงสั่นสะเทือนและแรงกด  การรับรู้แรงสั่นสะเทือนสามารถทำให้ตรวจสอบความหยาบความละเอียดของผิววัตถุได้
เป็นปลายประสาทที่มีมากที่สุดและพบบ่อยที่สุดในผิวหนังในชั้นหนังกำพร้า (ตั้งแต่บริเวณชั้น stratum basale ถึง stratum granulosum) โดยอยู่รอบ ๆ ปุ่มรากผม  (hair follicle)
มีรูปร่างเหมือนกับรากฝอยของพืช

ประเภท
ปลายประสาทอิสระสามารถแยกประเภทได้โดยอัตราการปรับตัว ลักษณะที่รับรู้จากสิ่งเร้า และประเภทของใยประสาท

อัตราการปรับตัว
ประเภทของปลายประสาทอิสระสามารถแยกออกเป็น  แบบปรับตัวอย่างรวดเร็วคือส่งสัญญาณบอกถึงสิ่งเร้าเฉพาะในขณะที่ระดับของสิ่งเร้ากำลังเปลี่ยน  เมื่อระดับของสิ่งเร้าคงที่แล้ว  ก็หยุดส่งสัญญาณ  แบบปรับตัวอย่างปานกลาง  และแบบปรับตัวอย่างช้า ๆ ตัวอย่างเช่นใยประสาทแบบ Aδ ปรับตัวอย่างรวดเร็ว  และแบบ C ปรับตัวอย่างช้า ๆ

ลักษณะที่รับรู้จากสิ่งเร้า
ปลายประสาทอิสระสามารถตรวจจับอุณหภูมิ  ตัวกระตุ้นเชิงกลเช่นแรงสัมผัส  แรงกด  และแรงยืด  หรือเริ่มกระบวนการโนซิเซ็ปชั่นซึ่งอาจจะนำไปสู่ความเจ็บปวด  ดังนั้น  จึงมีปลายประสาทอิสระที่ทำหน้าที่เป็นตัวรับอุณหภูมิ  (thermoreceptor)  ตัวรับแรงกลที่ผิวหนัง  (cutaneous mechanoreceptor)  และโนซิเซ็ปเตอร์  หรือกล่าวอีกอย่างหนึ่งก็คือ  ปลายประสาทหนึ่งสามารถรับความรู้สึกเกี่ยวกับลักษณะหลายอย่างของสิ่งเร้า เป็นความสามารถที่เรียกว่า  polymodality

ประเภทของใยประสาท
ใยประสาทประเภท Aδ  (เอเด็ลตา)  หรือกลุ่ม III  และประเภท  C  หรือกลุ่ม  IV  โดยมากไปสุดเป็นปลายประสาทอิสระ

เชิงอรรถและอ้างอิง

 ข้อมูลเพิ่มเติม 


Nociception: Transduction . From the University of Utah.

Textbook in Medical Physiology And Pathophysiology: Essentials and clinical problems.  Copenhagen Medical Publishers. 1999 - 2000

Somatosensory System  from Dr. Daley of North Carolina Wesleyan College.

หมวดหมู่:ระบบประสาท
หมวดหมู่:ระบบรับความรู้สึก