สวนหลวงพระราม 8

สวนหลวงพระราม 8 เป็นสวนชุมชนริมน้ำพื้นที่ประมาณ 35 ไร่ (0.056 ตร.กม.) ใต้สะพานพระราม 8 ฝั่งธนบุรี ขนาบไปกับแม่น้ำเจ้าพระยาฟากตะวันออกเป็นระยะทางประมาณ 500 เมตร ในพื้นที่แขวงบางยี่ขัน เขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร ตั้งอยู่ด้านหน้าอาคารโรงงานสุราบางยี่ขันเดิม ซึ่งปัจจุบันเป็นที่ตั้งของมูลนิธิชัยพัฒนา และสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) และมีพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร ประดิษฐานที่ใจกลางของสวนด้านหน้าอาคารดังกล่าวด้วย ปัจจุบันอยู่ในความดูแลของกรุงเทพมหานคร

 ประวัติ 
สะพานพระราม 8 เป็นหนึ่งในโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2538 โดยสร้างขึ้นเพื่อบรรเทาปัญหาการจราจรในพื้นที่กรุงรัตนโกสินทร์ และเชื่อมต่อระหว่างฝั่งพระนครและฝั่งธนบุรี โดยเริ่มก่อสร้างในส่วนสะพานก่อนตั้งแต่ พ.ศ. 2543 และเปิดการจราจรเมื่อปี พ.ศ. 2545

หลังจากเปิดใช้งานสะพานแล้ว กรุงเทพมหานคร (กทม.) ได้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตจัดสร้างสวนสาธารณะบนพื้นที่ประมาณ 35 ไร่ บริเวณเชิงสะพานพระราม 8 ฝั่งธนบุรี ขนาบกับแม่น้ำเจ้าพระยาด้วยความยาวประมาณ 500 เมตร เพื่อให้ประชาชนมาพักผ่อนอาศัยและร่วมรับชมกิจกรรมที่จัดขึ้นริมแม่น้ำเจ้าพระยา โดยบริเวณใจกลางของสวนสร้างเป็นอาคารประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร (รัชกาลที่ 8) เพื่อเฉลิมพระเกียรติด้วย ซึ่งรัชกาลที่ 9 พระราชทานพระบรมราชานุญาต

กรุงเทพมหานครจึงเริ่มเวนคืนชุมชนบางส่วน รวมที่ดินเข้ากับที่ราชพัสดุโรงงานสุราบางยี่ขันเดิม และเริ่มก่อสร้างสวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร (รัชกาลที่ 8) เมื่อปี พ.ศ. 2547 โดยใช้งบประมาณก่อสร้างทั้งสวนสาธารณะและอาคารประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์รวมแล้วประมาณ 150,000,000 บาท เริ่มดำเนินการในส่วนพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 8 ก่อน จากนั้นจึงปลูกต้นไม้ หญ้า พุ่มไม้ และดอกไม้ เพื่อสร้างพื้นที่สีเขียว จนแล้วเสร็จและเปิดอย่างไม่เป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2549https://www.pantown.com/board.php?id=12944&area=4&name=board1&topic=126&action=view โดยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานนามสวนเลิมพระเกียรติฯ แห่งนี้ว่า สวนหลวงพระราม 8 เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม ปีเดียวกัน และเสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดสวนหลวงพร้อมกับพระบรมราชานุสาวรีย์เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2555 ซึ่งครบรอบ 66 ปีแห่งการสวรรคตของรัชกาลที่ 8

 การจัดสรรพื้นที่ 
สวนหลวงพระราม 8 มีบรรยากาศและทิวทัศน์ที่งดงาม สามารถมองเห็นสิ่งก่อสร้างสำคัญทางประวัติศาสตร์ของกรุงรัตนโกสินทร์ที่ตั้งอยู่ด้านตรงข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา หรือฝั่งพระนครหลายแห่ง เช่น ป้อมพระสุเมรุ, วังบางขุนพรหม และสะพานพระปิ่นเกล้า ได้อย่างชัดเจน

ในสวนหลวงพระราม 8 แบ่งพื้นที่สวนสาธารณะออกเป็น 2 ส่วน คือพื้นที่ฝั่งติดกับคลองบางยี่ขัน และพื้นที่ใต้สะพานพระราม 8 โดยมีอาคารประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร เป็นส่วนกั้นระหว่าง 2 ส่วนนี้ แต่สามารถเดินเชื่อมต่อถึงกันได้

พื้นบริเวณติดกับแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นพื้นดาดแข็งตลอดแนว ทำหน้าที่เป็นเขื่อนป้องกันน้ำท่วมไปในตัว ละสามารถรองรับกิจกรรมนันทนาการจากคนจำนวนมากได้ในหลากหลายลักษณะ ทั้งการออกกำลังกาย เช่น การเดิน การวิ่ง การเล่นกีฬา หรือการนั่งเล่นพักผ่อน รวมถึงยังรองรับการจัดกิจกรรม เทศกาล และงานแสดงต่าง ๆ โดยเฉพาะกิจกรรมหรือประเพณีที่เกี่ยวข้องกับน้ำโดยตรง เช่น การชมขบวนพยุหยาตราทางชลมารค และการแข่งขันกีฬาทางน้ำ เป็นต้น โดยในพื้นที่ยังประกอบด้วย ศาลาพักผ่อน และท่าเทียบเรือ

 พระบรมราชานุสาวรีย์ 

บริเวณใจกลางของสวนหลวงพระราม 8 ประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร (รัชกาลที่ 8) ซึ่งกรุงเทพมหานครเป็นผู้ดำเนินการจัดสร้างตัวพระบรมรูป และมีกรมศิลปากรร่วมออกแบบจัดสร้างอาคารประดิษฐาน

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) มีพระบรมราชวินิจฉัยแบบพระบรมราชานุสาวรีย์ให้ใช้ต้นแบบพระบรมรูปรัชกาลที่ 8 ที่เก็บรักษาไว้ในหอประติมากรรมต้นแบบของกรมศิลปากร ซึ่งพระองค์มีพระบรมราชวินิจฉัยประติมากรรมต้นแบบด้วยพระองค์เอง ปั้นต้นแบบโดยศาสตราจารย์ศิลป พีระศรี ในส่วนพระเศียร และไพฑูรย์ เมืองสมบูรณ์ ในส่วนพระวรกาย มีลักษณะเป็นพระอิริยาบถทรงยืน ฉลองพระองค์เครื่องแบบจอมพลทหารบก พระหัตถ์ขวาทรงพระคฑาจอมพล พระหัตถ์ซ้ายทรงพระแสงกระบี่ และเป็นพระบรมรูปลักษณะเดียวกับที่อัญเชิญไปสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 8 ที่วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร, โรงเรียนเทพศิรินทร์, โรงเรียนอยุธยาวิทยาลัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และ โรงพยาบาลอานันทมหิดล จังหวัดลพบุรี

โดยกรุงเทพมหานครร่วมกับคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้อัญเชิญต้นแบบพระบรมรูปดังกล่าวมาขยายขนาดจากต้นแบบที่มีขนาด 1 เท่าของพระองค์จริง ให้ใหญ่ขึ้นเป็นขนาด 3 เท่าของพระองค์จริง คิดเป็นความสูงประมาณ 5.4 เมตร ถือเป็นพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 8 ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย โดยมีประติมากร 3 ท่าน ได้แก่ อาจารย์ชิน ประสงค์, อาจารย์บุญส่ง นุชน้อมบุญ และ อาจารย์ขวัญเมือง ยงประยูร ร่วมกันขยายต้นแบบ โดยใช้ระยะเวลาขยายขนาดพระบรมรูปทั้งหมดประมาณ 1 ปี จากนั้นนำไปหล่อพระบรมรูปด้วยโลหะเจือ ระหว่าง ทองแดง 87% ตะกั่ว 5% สังกะสี 5% และดีบุก 3% ก่อนอัญเชิญขึ้นประดิษฐานบนแท่นที่ระดับเดียวกันกับราวสะพานพระราม 8 ซึ่งมีความสูง 10.4 เมตร เพื่อให้พระบรมราชานุสาวรีย์มีความสมพระเกียรติ รวมความสูงของพระบรมราชานุสาวรีย์ทั้งหมด 15.8 เมตร และหันพระพักตร์ไปทางแม่น้ำเจ้าพระยา

บริเวณอาคารเฉลิมพระเกียรติใต้แท่นประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ ยังจัดเป็นห้องรวบรวมพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร เพื่อให้ประชาชนที่สนใจพระราชประวัติเข้าไปศึกษาค้นคว้าเรื่องราวเกี่ยวกับพระองค์

การก่อสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร เริ่มต้นเมื่อปี พ.ศ. 2547 ต่อมาเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2548 ซึ่งพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ครั้งดำรงพระราชอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินมาทรงวางศิลาฤกษ์อาคารเฉลิมพระเกียรติใต้แท่นประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 8 จากนั้น 1 เดือนถัดมา (21 ธันวาคม) อภิรักษ์ โกษะโยธิน ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เป็นประธานในพิธีอัญเชิญพระบรมรูปรัชกาลที่ 8 ขึ้นประดิษฐานบนแท่นฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ ส่วนห้องภายในอาคารเฉลิมพระเกียรติใต้แท่นประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2552 และพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มาทรงเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 8 อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2555

หลังจากนั้น ในวันที่ 9 มิถุนายน ของทุกปี ซึ่งตรงกับวันอานันทมหิดล ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2556 จนถึงปัจจุบัน จะมีประชาชนและหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน นำพวงมาลามาถวายราชสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร ในพื้นที่นี้ โดยในส่วนของราชวงศ์จักรีนั้น ในปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์มาทรงวางพวงมาลาถวายราชสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์เป็นประจำทุกปีเช่นกัน อย่างไรก็ตาม จะมีบางวาระที่หน่วยงานต่าง ๆ จะนำพุ่มดอกไม้มาถวายราชสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์รัชกาลที่ 8 ในวันที่ 20 กันยายน ซึ่งตรงกับวันคล้ายวันพระบรมราชสมภพของรัชกาลที่ 8 ด้วย เช่น ในปี พ.ศ. 2568 ซึ่งตรงกับวาระวันคล้ายวันพระบรมราชสมภพครบ 100 ปี ของรัชกาลที่ 8

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 



หมวดหมู่:สวนสาธารณะที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2549
หมวดหมู่:อนุสาวรีย์และอนุสรณ์สถานที่สร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2549
หมวดหมู่:ก่อตั้งในกรุงเทพมหานครในปี พ.ศ. 2555
หมวดหมู่:สวนสาธารณะในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลฯ
หมวดหมู่:การพรรณนาทางวัฒนธรรมของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในเขตบางพลัด
หมวดหมู่:อนุสาวรีย์ในกรุงเทพมหานคร