การถอดเป็นอักษรโรมัน

ในทางภาษาศาสตร์ การถอดเป็นอักษรโรมัน () คือการถอดคำพูดหรือคำเขียนที่ใช้ระบบการเขียนต่าง ๆ เป็นอักษรโรมัน (ละติน) โดยสำหรับคำเขียนใช้การทับศัพท์ สำหรับคำพูดใช้การถอดเสียง ซึ่งสามารถแบ่งเป็นสองประเภทย่อยได้อีก คือการถอดเสียงตามหน่วยเสียง (phoneme) และ การถอดเสียงให้สอดคล้องกับการออกเสียง (phonetic)

 วิธีการถอดเป็นอักษรโรมัน 
 การทับศัพท์ 
วิธีการนี้แทนอักษรตัวหนึ่งของภาษานั้น ๆ ด้วยอักษรโรมัน แต่ไม่คำนึงถึงว่าผลสุดท้ายการออกเสียงจะออกมาเป็นเช่นไรเท่าไหร่นัก เพราะขึ้นอยู่กับการตีความของผู้อ่านเป็นสำคัญ ตัวอย่างเช่นคำว่า Tsunami ทำให้ผู้อ่านทราบพยางค์ของคะนะได้อย่างแม่นยำ แต่ยังคงต้องมีความรู้เพิ่มเติมเพื่อที่จะออกเสียงได้อย่างถูกต้อง ในกรณีนี้คือการรู้ว่า Tsu ออกเสียงเช่นไร

 การถอดเสียง 

 ตามหน่วยเสียง (phonemic) 
วิธีการนี้ทำให้ผู้อ่านโดยทั่วไปที่ไม่คุ้นเคยกับอักษรนั้น ๆ สามารถออกเสียงภาษาดั้งเดิมได้แม่นยำพอสมควร โดยการถอดเสียงตามแต่ละหน่วยเสียง และพยายามทำให้ผู้อ่านสามารถออกเสียงแต่ละหน่วยเสียงให้ใกล้เคียงกับหน่วยเสียงดั้งเดิมมากที่สุด

 สอดคล้องกับการออกเสียง (phonetic) 
วิธีการนี้พยายามแทนทุกเสียงพูด (phone) ในภาษาดั้งเดิม โดยใช้ตัวอักษรพิเศษเพื่อพยายามถอดเสียงอย่างแม่นยำ แต่ข้อเสียคือทำให้ผู้อ่านทั่วไปไม่เข้าใจ ตัวอย่างเช่น สัทอักษรสากล

 โดยรวม 
ตารางด้านล่างแสดงการถอดอักษรที่นิยมใช้มากที่สุดเป็นอักษรโรมัน อย่างไรก็ดียังมีวิธีการอีกหลายอย่างในการถอดเสียง

 โรมัน  กรีก  ซีริลลิก  ฮีบรู  อาหรับ  เปอร์เซีย  คาตากานะ  ฮันกึล A  A  А  ַ, ֲ, ָ  َ, ا  ا, آ  ア  ㅏ AE        ㅐ AI    י ַ      B  ΜΠ, Β  Б  בּ  ﺏ ﺑ ﺒ ﺐ  ﺏ ﺑ   ㅂ C  Ξ        CH  TΣ̈  Ч  צ׳   چ   ㅊ CHI       チ   D  ΝΤ, Δ  Д  ד  ﺩ — ﺪ, ﺽ ﺿ ﻀ ﺾ  د   ㄷ DH  Δ   דֿ  ﺫ — ﺬ     DZ  ΤΖ  Ѕ       E  Ε, ΑΙ  Э  , ֱ, י ֵֶ, ֵ, י ֶ    エ, ヱ  ㅔ EO        ㅓ EU        ㅡ F  Φ  Ф  פ (final ף )  ﻑ ﻓ ﻔ ﻒ  ﻑ    FU       フ   G  ΓΓ, ΓΚ, Γ  Г  ג   گ   ㄱ GH  Γ  Ғ  גֿ, עֿ  ﻍ ﻏ ﻐ ﻎ  ق غ    H  Η  Һ  ח, ה  ﻩ ﻫ ﻬ ﻪ, ﺡ ﺣ ﺤ ﺢ  ه ح ﻫ   ㅎ HA       ハ   HE       ヘ   HI       ヒ   HO       ホ   I  Η, Ι, Υ, ΕΙ, ΟΙ  И  ִ, י ִ  دِ   イ, ヰ  ㅣ IY     دِي     J  TZ̈  ДЖ, Џ  ג׳  ﺝ ﺟ ﺠ ﺞ  ج   ㅈ JJ        ㅉ K  Κ  К  כּ (final ךּ )  ﻙ ﻛ ﻜ ﻚ  ک   ㅋ KA       カ   KE       ケ   KH  X  Х  כ, חֿ (final ך )  ﺥ ﺧ ﺨ ﺦ  خ    KI       キ   KK        ㄲ KO       コ   KU       ク   L  Λ  Л  ל  ﻝ ﻟ ﻠ ﻞ  ل   ㄹ M  Μ  М  מ (final ם )  ﻡ ﻣ ﻤ ﻢ  م   ㅁ MA       マ   ME       メ   MI       ミ   MO       モ   MU       ム   N  Ν  Н  נ (final ן )  ﻥ ﻧ ﻨ ﻦ  ن  ン  ㄴ NA       ナ   NE       ネ   NG        ㅇ NI       ニ   NO       ノ   NU       ヌ   O  Ο, Ω  О  , ֳ, וֹֹ   ُا  オ  ㅗ OE        ㅚ P  Π  П  פּ (final ףּ )   پ   ㅍ PP        ㅃ PS  Ψ        Q  Θ   ק  ﻕ ﻗ ﻘ ﻖ  غ ق    R  Ρ  Р  ר  ﺭ — ﺮ  ر   ㄹ RA       ラ   RE       レ   RI       リ   RO       ロ   RU       ル   S  Σ  С  ס, שׂ  ﺱ ﺳ ﺴ ﺲ, ﺹ ﺻ ﺼ ﺺ  س ث ص   ㅅ SA       サ   SE       セ   SH  Σ̈  Ш  שׁ  ﺵ ﺷ ﺸ ﺶ  ش    SHCH   Щ       SHI       シ   SO       ソ   SS        ㅆ SU       ス   T  Τ  Т  ט, תּ, ת  ﺕ ﺗ ﺘ ﺖ, ﻁ ﻃ ﻄ ﻂ  ت ط   ㅌ TA       タ   TE       テ   TH  Θ   תֿ  ﺙ ﺛ ﺜ ﺚ     TO       ト   TS  ΤΣ  Ц  צ (final ץ )      TSU       ツ   TT        ㄸ U  ΟΥ, Υ  У  , וֻּ  دُ   ウ  ㅜ UI        ㅢ UW     دُو     V  B  В  ב   و    W  Ω   ו, וו  ﻭ — ﻮ     WA       ワ  ㅘ WAE        ㅙ WE        ㅞ WI        ㅟ WO       ヲ  ㅝ X  Ξ, Χ        Y  Υ, Ι, ΓΙ  Й, Ы, Ј  י  ﻱ ﻳ ﻴ ﻲ  ی    YA   Я     ヤ  ㅑ YAE        ㅒ YE   Е, Є      ㅖ YEO        ㅕ YI   Ї       YO   Ё     ヨ  ㅛ YU   Ю     ユ  ㅠ Z  Ζ  З  ז  ﺯ — ﺰ, ﻅ ﻇ ﻈ ﻆ  ز ظ ذ ض    ZH  Ζ̈  Ж  ז׳   ژ   

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Unicode Transliteration Guidelines 
 UNGEGN Working Group on Romanization Systems
 ตารางการถอดเป็นอักษรโรมัน โดย หอสมุดสภาสหรัฐฯ
 Microsoft Transliteration Utility – A tool for creating, debugging and using transliteration modules from any script to any other script.
 eiktub  – ช่วยถอดอักษรอาหรับเป็นอักษรโรมัน
 Chinese Phonetic Conversion Tool – Converts between Pinyin and other formats
 Lingua::Translit  – Perl module and online service covering a variety of writing systems e.g. Cyrillic or Greek. Provides a lot of standards as well as common transliteration schemes.

*
หมวดหมู่:อักษรละติน