นกกระตั้วดำหางขาว

นกกระตั้วดำหางขาว หรือ นกกระตั้วบูด้า หรือ นกกระตั้วดำบูด้า (; ) นกปากขอชนิดหนึ่ง ในวงศ์นกกระตั้ว (Cacatuidae) 

เป็นนกกระตั้วชนิดหนึ่งที่มีสีดำ บริเวณสีขนตรงตำแหน่งหูจะมีสีขาวและสีเทา สีขนใต้หางจะมีสีขาวปนเทาเข้ม ขนบริเวณใต้คอลงมาปลายขนมีขอบสีเทาปนดำ ซึ่งลักษณะดังกล่าวนี้เป็นลักษณะเด่นที่ใช้ในการอนุกรมวิธานนกชนิดนี้

มีขนาดโตเต็มที่ยาว 56 เซนติเมตร (22 นิ้ว) มีอายุมากที่สุด 47 ปี ในปี ค.ศ. 1996 มีระยะเวลาการฟักไข่ 30 วันเหมือนนกกระตั้วชนิดอื่น ๆ

โดยที่ชื่อสามัญและชื่อวิทยาศาสตร์  baudinii ตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่นักสำรวจชาวฝรั่งเศส นิโกลาส์ บูด้าChristidis, Les and Walter E. Boles (2008) Systematics and Taxonomy of Australian Birds ISBN 978-0-643-06511-6

พบกระจายพันธุ์บริเวณทางตอนใต้ของรัฐเวสเทิร์นออสเตรเลียในประเทศออสเตรเลีย

 อนุกรมวิธานและการตั้งชื่อ 
นกกระตั้วดำหางขาว (Baudin's black cockatoo) ถูกวาดภาพครั้งแรกในปี พ.ศ. 2375 โดยศิลปินชาวอังกฤษ เอ็ดเวิร์ด ลีร์ ในหนังสือ Illustrations of the Family of Psittacidae, or Parrots จากตัวอย่างที่เป็นของนักธรรมชาติวิทยา เบนจามิน ลีดบีเตอร์ ลีร์ ใช้ชื่อสามัญ "baudinii" และตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Calyptorhynchus baudinii เพื่อรำลึกถึงนักสำรวจชาวฝรั่งเศส นิโกลาส์ บูด้า ซึ่งนำคณะสำรวจมายังออสเตรเลียระหว่างปี พ.ศ. 2344–2347

ชนิดพันธุ์นี้ปัจจุบันถูกจัดอยู่ในสกุล Zanda ซึ่งนักปักษีวิทยาชาวออสเตรเลีย เกร็กกอรี่ แมทธิวส์ ได้บัญญัติขึ้นในปี พ.ศ. 2456

นกกระตั้วดำพันธุ์สั้น Carnaby's black cockatoo (Zanda latirostris) เคยถูกจัดว่าเป็นสายพันธุ์เดียวกับนกกระตั้วดำหางขาว แต่ต่อมาได้มีการจำแนกเป็นสองสายพันธุ์แยกกัน โดย Carnaby’s มีจะงอยปากที่สั้นกว่าอย่างเห็นได้ชัด

นกกระตั้วดำที่มีหางสีขาวในออสเตรเลียตะวันตกสองชนิด (Carnaby's และ Baudin's) และชนิดหางเหลือง (Zanda funerea) ในออสเตรเลียตะวันออก เคยถูกจัดให้อยู่ในสกุลย่อยเดียวกันคือ Calyptorhynchus ก่อนที่จะมีการแยกออกเป็นสกุล Zanda อันเนื่องมาจากความแตกต่างทางพันธุกรรม

ลักษณะเด่นที่แตกต่างระหว่าง Zanda และ Calyptorhynchus ได้แก่ สีหาง รูปแบบหัว และเสียงขออาหารของลูกนกในระยะวัยอ่อน โดย Calyptorhynchus มีลักษณะทางเพศเด่นชัดกว่าที่พบใน Zanda

 ลักษณะทั่วไป 
นกกระตั้วดำหางขาว (Baudin's black cockatoo) มีความยาวประมาณ 56 ซม. (22 นิ้ว) มีขนสีเทาเข้มทั่วตัวและมีลวดลายสีเทาอ่อนที่เห็นลางๆ เกิดจากปลายขนที่มีขอบสีเทาอ่อน ขนบนหัวเรียงตัวเป็นรูปสันสั้นๆ มีแถบขนสีขาวบริเวณหู ขนหางด้านข้างเป็นสีขาวโดยมีปลายสีดำ ส่วนขนหางตรงกลางเป็นสีดำทั้งหมด นัยน์ตามีสีดำและขาสีน้ำตาลเทา จะงอยปากของมันยาวและแคบกว่านกกระตั้วดำพันธุ์สั้น (Carnaby's black cockatoo) ซึ่งใกล้เคียงกันมากในลักษณะ

ตัวผู้โตเต็มวัยมีจะงอยปากสีเทาเข้มและวงรอบตาสีชมพู ส่วนตัวเมียจะมีจะงอยปากสีเนื้อ วงรอบตาสีเทา และแถบขนบริเวณหูมีสีอ่อนกว่าของตัวผู้ ลูกนกมีจะงอยปากสีเนื้อ วงรอบตาสีเทา และมีขนขาวในหางน้อยกว่านกตัวเต็มวัยForshaw (2006). plate 1.

มีการบันทึกว่านกกระตั้วดำหางขาวตัวหนึ่งมีอายุยืนถึง 47 ปีภายในปี ค.ศ. 1996

 การกระจายพันธุ์และที่อยู่อาศัย 

นกกระตั้วดำหางขาวเป็นหนึ่งในสองสายพันธุ์ของนกกระตั้วดำหางขาวที่พบเฉพาะถิ่นในพื้นที่ตะวันตกเฉียงใต้ของออสเตรเลีย (south-western Australia) ซึ่งถูกแยกประเภททางอนุกรมวิธานในปี ค.ศ. 1948 พันธุ์นี้มักอาศัยในพื้นที่ชุ่มชื้นที่ป่ามีความหนาแน่นสูง โดยเฉพาะบริเวณที่มีต้นมารรี (Corymbia calophylla) เป็นส่วนประกอบหลัก อย่างไรก็ตาม พื้นที่อยู่อาศัยของมันกำลังถูกคุกคามจากการทำลายถิ่นฐาน

 การอนุรักษ์ 
ประชากรของนกกระตั้วดำหางขาวที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง ประเมินว่ามีเหลืออยู่เพียงระหว่าง 10,000 ถึง 15,000 ตัว และตั้งแต่ปี ค.ศ. 2021 ถูกจัดให้เป็นสถานะการอนุรักษ์ที่ใกล้สูญพันธุ์อย่างวิกฤต (Critically Endangered) โดย IUCN

นกชนิดนี้ได้รับการติดตามประชากรผ่านการสำรวจประจำปีที่เรียกว่า Great Cocky Count ซึ่งเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี ค.ศ. 2009 เพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลงของประชากรของนกกระตั้วดำหางขาวและสายพันธุ์อื่นๆ

พื้นที่ที่ BirdLife International ระบุว่าเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับการอนุรักษ์นกกระตั้วดำหางขาว (Important Bird Areas - IBA) ได้แก่ Araluen-Wungong, Gidgegannup, Jalbarragup, Mundaring-Kalamunda, North Dandalup, Stirling Range และ The Lakes

 แกลเลอรี 

 อ้างอิง 

ข้อความที่อ้างถึง


 แหล่งข้อมูลอื่น 

 BirdLife Species Factsheet
 Non-lethal deterrent system for Baudin's cockatoo (vulnerable species)
 Western Australian Museum website Cockatoo Care page
 A Runcible Cockatoo, TaxonomyAustralia – An account of the taxonomic difficulties associated with Baudin's black cockatoo

หมวดหมู่:วงศ์นกกระตั้ว
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในประเทศออสเตรเลีย