พระเจ้าไชยสิงขะ

พระเจ้าไชยสิงขะ () หรือ ที่โลมี่นโล (, ; ค.ศ. 1175 – 1235) หรือ พระเจ้าน่านด้องเมี่ย () เป็นพระเจ้าพุกามของพม่าใน ค.ศ. 1211 ถึง 1235 รัชสมัยของพระองค์ 24 ปีถือเป็นจุดเริ่มต้นการเสื่อมถอยอย่างค่อยเป็นค่อยไปของราชวงศ์พุกาม โดยเป็นครั้งแรกที่ได้เห็นผลกระทบจากการเติบโตอย่างต่อเนื่องในด้านความมั่งคั่งทางศาสนาที่ไม่ต้องเสียภาษีมานานกว่าศตวรรษ ซึ่งได้ลดฐานภาษีที่มีศักยภาพลงอย่างมาก ที่โลมี่นโลเป็นผู้สร้างวัดองค์สุดท้าย แม้ว่าวัดส่วนใหญ่ของพระองค์อยู่ในดินแดนห่างไกลนอกเขตภูมิภาคพุกาม ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงสถานะที่ย่ำแย่ลงของคลังหลวงHtin Aung 1967: 50–54

พระราชพงศาวดารทั้งหมดระบุว่าพระเจ้าจะซวา พระราชโอรสขึ้นครองราชย์ต่อจากพระองค์ แต่จารึกร่วมสมัยสองแห่งบ่งชี้ว่า นรสิงหอุซะนา พระราชโอรสอีกพระองค์ ทำหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์อย่างน้อยในช่วงปลายรัชสมัยของพระองค์Htin Aung 1970: 43Than Tun 1964: 131–132

พระชนม์ชีพช่วงต้น
ที่โลมี่นโลเสด็จพระราชสมภพเป็นพระราชโอรสในพระเจ้าสี่ตู่ที่ 2 กับพระราชินี Saw Mya Kan พงศาวดารต่าง ๆ รายงานเกี่ยวกับวันพระราชสมภพ วันสวรรคต และวันครองราชย์ไม่ตรงกัน ตามพงศาวดาร Zatadawbon Yazawin ซึ่งถือว่าเป็นพงศาวดารเกี่ยวกับสมัยพุกามที่แม่นยำที่สุด พระองค์เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1175ในส่วนดวงชะตาราชวงศ์ของ Zatadawbon Yazawin (Zata 1960: 67) ระบุว่าพระองค์เสด็จพระราชสมภพในวันพฤหัสบดี nekkhat ที่ 13 (ขึ้น 14 ค่ำ) เดือน 12 (ดะบ้อง) ปี 534 ME (วันจันทร์ ที่ 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1173) และสวรรคตตอนพระชนม์พรรษา 58 พรรษา (ค.ศ. 1231) แต่ปี 534 ME เป็นข้อผิดพลาดทางการเขียน และปีนั้นควรเป็น 536 ด้วยเหตุผลดังนี้: (1) ดวงชะตาถัดมา (ของพระเจ้าจะซวา) ระบุว่า พระองค์ขึ้นครองราชย์ใน ค.ศ. 1234 (ไม่ใช่ ค.ศ. 1231); (2) ส่วนรายพระนามพระมหากษัตริย์ของ Zata (Zata 1960: 40) ระบุว่าพระองค์เสด็จพระราชสมภพในวันอังคารของปี 536; (3) ขึ้น 14 ค่ำ เดือนดะบ้อง 536 ME เทียบเท่าวันอังคารที่ 4 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1175 ตารางด้านล่างแสดงวันที่ที่ระบุโดยพงศาวดารหลักทั้งสี่ฉบับMaha Yazawin Vol. 1 2006: 348

 พงศาวดาร พระราชสมภพ–สวรรคต พระชนมพรรษา รัชสมัย ความยาวรัชสมัย Zatadawbon Yazawin (ส่วนรายพระนามพระมหากษัตริย์) 1175–1234 59 1210–1234 24 Zatadawbon Yazawin (ส่วนดวงชะตาราชวงศ์) 26 กุมภาพันธ์ 1173 [ตามต้นฉบับ]–1234 58  1209 [ตามต้นฉบับ]–1234 22 มหาราชวงศ์ 1178–1219 41 1197–1219 22 มหาราชวงศ์ ฉบับใหม่และมหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว 1175–1234 59 1211–1234 23

รัชสมัย
กษัตริย์ผู้อุทิศในพระพุทธศาสนาและนักวิชาการ ทรงสละอำนาจบัญชาการกองทัพ และมอบหมายให้สภาองคมนตรีซึ่งประกอบด้วยบรรดาเสนาบดีดูแลกิจการประจำวัน=Coedès 1968: 178, 183 ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของ ซุลุตอ หรือองค์กรบริหารสูงสุดของรัฐบาล พระองค์ทรงทุ่มเทแรงกายให้กับศาสนาและการสร้างวัด พระองค์ได้สร้างวัดกอด่อปะลีนอันงดงามที่พระเจ้านรปติสี่ตู่ พระราชบิดาทรงริเริ่มจนแล้วเสร็จ สร้างวัดมหาโพธิที่เป็นแบบจำลองของวิหารพุทธคยา และวัดที่โลมี่นโล ซึ่งตั้งชื่อตามตัวพระองค์เองTarling 1993: 166–167

ในรัชกาลนี้แทบไม่มีความวุ่นวายทางการเมืองเลย นอกจากกบฏครั้งเดียวทางตอนเหนือของตะก้องที่ถูกผู้บัญชาการทหารสูงสุดปราบลง จากแหล่งข้อมูลทั้งหมด ดูเหมือนว่าพระองค์ทรงเป็นที่นิยมในหมู่ประชาชน แต่กลับไม่เคยปกครองอย่างแท้จริง และโดยเฉพาะอย่างยิ่งจากการพระองค์ไม่ทรงตระหนักถึงปัญหาที่เพิ่มมากขึ้นของฐานภาษีที่ลดลง อันเนื่องมาจากการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องของการกัลปนาที่ดินโดยไม่ต้องเสียภาษี แน่นอนว่าผู้ปกครององค์ก่อนหน้าไม่ได้เผชิญกับปัญหานี้ และผู้สืบทอดตำแหน่งของพระองค์ก็ยังคงเพิกเฉยต่อปัญหานี้ต่อไป จนกระทั่งในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1280 ที่ดินทำกินสองในสามของพม่าตอนบนถูกถวายให้แก่ศาสนาไปแล้ว ด้วยเหตุนี้ ราชสำนักจึงสูญเสียทรัพยากรที่จำเป็นในการรักษาความจงรักภักดีของขุนนางและทหาร ทำให้เกิดวงจรความวุ่นวายภายในที่เลวร้าย และการท้าทายจากภายนอกโดยชาวมอญ มองโกล และฉานLieberman 2003: 120

หมายเหตุ

อ้างอิง

บรรณานุกรม











หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ราชวงศ์พุกาม