ประเทศพัฒนาน้อยที่สุด

ประเทศพัฒนาน้อยที่สุด หรือ ประเทศด้อยพัฒนา ศัพท์รัฐศาสตร์ , ราชบัณฑิตยสถาน () เป็นชื่อที่กำหนดโดยสหประชาชาติซึ่งแสดงถึงการที่มีค่าดัชนีการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคมต่ำ มีค่าดัชนีการพัฒนามนุษย์ต่ำ เมื่อจัดลำดับเทียบกับประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก แนวคิดของการจัดกลุ่มประเทศพัฒนาน้อยที่สุดเกิดขึ้นเมื่อราว พ.ศ. 2512 - 2513 รายชื่อประเทศพัฒนาน้อยที่สุดกลุ่มแรกถูกกำหนดโดยสหประชาชาติในข้อมติที่ 2768 (XXVI) เมื่อ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514 ประเทศที่จะถูกจัดว่าเป็นประเทศพัฒนาน้อยที่สุดจะต้องมีลักษณะสามประการนี้ ได้แก่UN-OHRLLS Criteria for Identification and Graduation of LDCs .
 มีรายได้ต่ำ โดยใน พ.ศ. 2561 ประเทศพัฒนาน้อยที่สุดจะมีรายได้มวลรวมประชาชาติเฉลี่ยสามปีน้อยกว่า 1,025 ดอลลาร์สหรัฐ และต้องมากกว่า 1,230 ดอลลาร์สหรัฐ จึงจะพ้นจากกลุ่มนี้
 ทรัพยากรมนุษย์อ่อนแอ โดยดูจากตัวชี้วัดทางด้านโภชนาการ สุขภาพ การศึกษาและการรู้หนังสือของผู้ใหญ่ 
 ความอ่อนแอทางเศรษฐกิจโดยดูจากความไม่แน่นอนของการผลิตทางการเกษตร ความไม่แน่นอนของการส่งออกสินค้าและบริการ ความสำคัญทางเศรษฐกิจของกิจกรรมที่เป็นของต่างชาติ ความเข้มของการส่งออกสินค้า อุปสรรคของเศรษฐกิจขนาดเล็ก และร้อยละของประชากรที่ต้องพลัดถิ่นเพราะภัยธรรมชาติ

จะมีการตรวจสอบประเทศพัฒนาน้อยที่สุดทุก ๆ 3 ปี โดยคณะกรรมการสำหรับนโยบายพัฒนาของสภาเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติ ประเทศที่ผ่านเกณฑ์ของประเทศพัฒนาน้อยที่สุดเมื่อทำได้มากกว่าระดับที่กำหนดไว้ สำนักงานสหประชาชาติของตัวแทนระดับสูงสำหรับประเทศพัฒนาน้อยที่สุด ประเทศกำลังพัฒนาที่ไม่มีทางออกทะเลและรัฐกำลังพัฒนาที่เป็นเกาะขนาดเล็ก (UN OHRLLS) จะเป็นศูนย์กลางสำหรับความช่วยเหลือจากสหประชาชาติต่อประเทศพัฒนาน้อยที่สุด การจัดจำแนกในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2554 มี 48 ประเทศ

ตั้งแต่มีการกำหนดกลุ่มประเทศพัฒนาน้อยที่สุดขึ้นมา มีเพียง 3 ประเทศที่ผ่านขึ้นไปสู่ระดับประเทศกำลังพัฒนา ประเทศแรกคือบอตสวานาใน พ.ศ. 2537 ประเทศที่สองคือกาบูเวร์ดีใน พ.ศ. 2550"UN advocate salutes Cape Verde’s graduation from category of poorest States", UN News Centre, 14 June 2007. มัลดีฟส์เป็นประเทศที่สามที่ผ่านเมื่อ 1 มกราคม พ.ศ. 2554"Maldives identifies challenges in graduating to a developing country" , UN-OHRLLS Website, 23 December 2010 ในปีเดียวกันนี้ สหประชาชาติได้ให้คำแนะนำแก่อิเควทอเรียลกินี ซามัว ตูวาลู และวานูอาตูว่าเกือบจะผ่านจากสถานะประเทศพัฒนาน้อยที่สุด ในการประชุมครั้งที่ 4 ของสหประชาชาติเกี่ยวกับประเทศพัฒนาน้อยที่สุดในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2554 มีเป้าหมายที่จะผลักดันประเทศพัฒนาน้อยที่สุดในรายชื่อขณะนี้ให้พ้นสภาวะการพัฒนาน้อยที่สุดภายในสิบปี

 การใช้และคำย่อ  
ประเทศพัฒนาน้อยที่สุดสามารถแยกออกจากประเทศกำลังพัฒนา ประเทศพัฒนาน้อย ประเทศพัฒนาน้อยกว่า หรืออาจใช้คำว่าโลกที่สาม ถึงแม้นักวิชาการบางคนบอกว่าคำว่า “โลกที่สาม” นั้นล้าสมัย บางคนใช้คำว่าโลกที่สี่ (แม้ว่าคำว่าโลกที่สี่จะใช้หมายถึงกลุ่มชนไร้รัฐด้วย) คำว่าประเทศที่มีการพัฒนาทางเศรษฐกิจน้อยมีใช้ด้วยเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม มีความสับสนระหว่างประเทศพัฒนาน้อยที่สุด (LDC)  กับประเทศพัฒนาทางเศรษฐกิจน้อย (LEDC) ซึ่งบางครั้งใช้คำย่อเหมือนกัน และต้องระวังความสับสนกับประเทศกำลังพัฒนาที่ไม่มีทางออกทะเล (LLDC) คำว่าประเทศกำลังพัฒนาจึงเป็นที่นิยมใช้มากกว่าคำว่าประเทศพัฒนาน้อย 

ประเทศพัฒนาน้อยที่สุดเป็นประเทศที่มีความขัดแย้งภายในสูง เช่นสงครามกลางเมืองหรือความขัดแย้งระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ การเมืองที่มีการฉ้อราษฎร์บังหลวง ไม่มีเสถียรภาพทางการเมืองและสังคม การจัดตั้งรัฐบาลมักขึ้นกับกลุ่มคนที่มีอำนาจในสังคม เอดส์เป็นปัญหาสำคัญภายในประเทศ ส่วนใหญ่ประเทศด้อยพัฒนาจะอยู่ในภูมิภาคสะฮาราในทวีปแอฟริกา

อย่างไรก็ตาม ลักษณะดังกล่าว ไม่ได้สอดคล้องกับประเทศพัฒนาน้อยที่สุดในโอเชียเนีย คิริบาส ซามัว ตูวาลู และวานูอาตู ซึ่งมีระบอบประชาธิปไตยที่เสถียร และไม่มีความขัดแย้งภายใน เรื่องเอดส์ไม่ใช่ปัญหาสำคัญ แต่เพราะว่าสภาพเศรษฐกิจขนาดเล็ก ส่วนใหญ่ขึ้นกับวัฒนธรรมเดียว หมู่เกาะโซโลมอนเป็นประเทศพัฒนาน้อยที่สุดเพียงประเทศเดียวในโอเชียเนียที่มีปัญหาเสถียรภาพทางการเมืองและความตึงเครียดระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ ใน พ.ศ. 2549 สหประชาชาติได้ให้ความเห็นว่าซามัวอาจจะพ้นจากสถานะประเทศพัฒนาน้อยที่สุด รัฐบาลซามัวไม่เห็นด้วย อย่างไรก็ตาม ใน พ.ศ. 2550 สภาเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติได้ประกาศให้คำแนะนำว่าซามัวควรจะพ้นสถานะในวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2553 แต่หลังจากเกิดสึนามิโจมตีซามัวใน พ.ศ. 2552 จึงเลื่อนให้ซามัวพร้อมสำหรับการเลื่อนสถานะใน พ.ศ. 2557

จากการตรวจสอบของสหประชาชาติใน พ.ศ. 2552 สหประชาชาติกำหนดให้ประเทศพัฒนาน้อยที่สุดเป็นประเทศที่มีลักษณะสามประการ อย่างหนึ่งคือมี GNI น้อยกว่า 905 ดอลลาร์สหรัฐ ประเทศที่มีประชากรมากกว่า 75 ล้านคนจะถูกตัดออกไป

 รายชื่อประเทศพัฒนาน้อยที่สุดในปัจจุบัน 
ต่อไปนี้เป็นรายชื่อประเทศพัฒนาน้อยที่สุดของสหประชาชาติ บางประเทศจัดอยู่ในประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล   และประเทศกำลังพัฒนาที่เป็นเกาะขนาดเล็ก    

 แอฟริกา (32 ประเทศ) 

เป็นประเทศกำลังพัฒนาที่เป็นเกาะขนาดเล็ก

เป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล

 อเมริกา (1 ประเทศ) 

 เอเชีย (9 ประเทศ) 

 โอเชียเนีย (3 ประเทศ) 

 ประเทศที่เคยเป็นประเทศพัฒนาน้อยที่สุด 
 (กลายเป็นรัฐหนึ่งของอินเดียเมื่อ พ.ศ. 2518) UN Handbook on the LDC Category
 (พ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ ธันวาคม พ.ศ. 2537)
 (พ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ ธันวาคม พ.ศ. 2550)
 (พ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ มกราคม พ.ศ. 2554) Istanbul forum offers chance to recommit to helping world’s poorest nations
 (พ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ มกราคม พ.ศ. 2557)
 (พ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ มิถุนายน พ.ศ. 2560)
 (พ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ ธันวาคม พ.ศ. 2563)
 (พ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ ธันวาคม พ.ศ. 2566)
 (กำลังพ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 มีผลทางการ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569)
 (กำลังพ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 มีผลทางการ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569)
 (กำลังพ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 มีผลทางการ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569)
 (กำลังพ้นจากกลุ่มนี้เมื่อ พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 มีผลทางการ พ.ศ. 2570)

 อ้างอิง 

 ดูเพิ่ม 
 United Nations, "LDCs: Least Developed Countries, Landlocked Developing Countries, and Small Island Developing States"
 World Trade Organisation, ""WTO Launches Trade Initiative for Least Developed Countries", FOCUS newsletter, WTO, Geneva, Switzerland, November 1997 issue 24.

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Office of the High Representative for the Least Developed Countries, United Nations 
 United Nations List of LDC's 
 Fourth UN Conference on the LDC's 
 "Being least developed ", T.K. Jarayaman, Fiji Times, 3 February 2009
 UN LDC-IV Civil Society Forum 

หมวดหมู่:การจำแนกหมวดหมู่ประเทศ