พระเทพสิทธินายก (เลียบ ปญญฺสิริ)

อดีตพระเทพสิทธินายก (เลียบ ปุญฺญสิริ) นิยมเรียกว่า “หลวงพ่อเลียบ วัดเลา" เป็นพระสงฆ์ชาวไทย มีสมณศักดิ์เป็นอดีตพระราชาคณะชั้นสามัญยก ตำแหน่งทางพระสังฆาธิการเป็นอดีตเจ้าอาวาสวัดเลา และอดีตเจ้าอาวาสวัดเทวราชกุญชรวรวิหาร กรุงเทพมหานคร

 ประวัติ 

 ชาติภูมิ 
ชื่อ เลียบ นามสกุล ทิพย์ทัศน์ ชาตะ วันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2413 (วันศุกร์ แรม 12 ค่ำ เดือน 4 ปีมะเมีย) ณ บ้านตำบลปากคลองภาษีเจริญ อำเภอภาษีเจริญ จังหวัดธนบุรี (ปัจจุบันอยู่ในแขวงปากคลองภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร)

เป็นบุตรคนที่ 4 ในจำนวน 6 คน ของนายทัด นางเปลี่ยน นามสกุล ทิพย์ทัศน์ ครอบครัวประกอบอาชีพทำสวนและค้าขายพระมหาทองคำ กิจประมวญ. (2483). ชีวิตที่เนื่องด้วยศาสนกิจ และอุดมคติ กับพระธรรมเทศนา 3 กัณฑ์ พิมพ์แจกในงานฌาปนกิจศพพระอาจารย์เลียบ (เทพสิทธินายก) ณ เมรุวัดเลา ตำบลท่าข้าม อำเภอบางขุนเทียน จังหวัดธนบุรี. พระนคร: โรงพิมพ์พระจันทร์.

 วัยเยาว์ 
ศึกษาอักษรสมัยอยู่ในสำนักพระครูพุทธพยากรณ์ (กล่ำ) วัดอัปสรสวรรค์วรวิหาร ครั้นเมื่อเจริญวัยพอที่จะเป็นกำลังช่วยเหลือครอบครัวประกอบการอาชีพได้ ทั้งการศึกษาก็เป็นที่พอเพียงสำหรับกุลบุตรในสมัยนั้น จึงลากลับมาอยู่บ้านช่วยครอบครัวประกอบอาชีพทำสวนและค้าขาย

 อุปสมบท 
อุปสมบท พ.ศ. 2434 ณ พัทธสีมาวัดอัปสรสวรรค์วรวิหาร อำเภอภาษีเจริญ จังหวัดธนบุรี โดย 

พระอุปัชฌาย์ทัต วัดสิงห์ เป็นพระอุปัชฌาย์ 

พระอาจารย์เอี่ยม สุวณฺณสโร วัดโคนอน (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระภาวนาโกศลเถร เจ้าอาวาสวัดหนังราชวรวิหาร) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ 

พระสมุห์แสง วัดปากน้ำ (ภายหลังได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ พระครูสมณธรรมสมาทาน เจ้าอาวาสวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ) เป็นพระอนุสาวนาจารย์ 

ได้รับฉายาทางพระพุทธศาสนาว่า ปุญฺญสิริ [ปุน-ยะ-สิ-หริ]

อุปสมบทแล้วจำพรรษาที่วัดอัปสรสวรรค์วรวิหาร ต่อมาย้ายไปจำพรรษาอยู่ที่วัดขุนจันทร์ ซึ่งอยู่ใกล้กัน ในระยะที่จำพรรษาอยู่วัดทั้งสองนี้ได้ศึกษาเล่าเรียนทางวิปัสสนาธุระจากพระอาจารย์เอี่ยม สุวณฺณสโร วัดโคนอน ผู้เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ซึ่งมีชื่อเสียงในทางวิปัสสนาธุระ

เมื่อศึกษาทางวิปัสสนาธุระสำเร็จเป็นที่พึงพอใจแล้วมีความปรารถนาศึกษาทางพระปริยัติธรรม จึงย้ายไปอยู่ในสำนักของพระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร ได้ช่วยเหลืองานของพระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม) จนเป็นที่ไว้วางใจและพึงพอใจ จึงได้รับแต่งตั้งเป็นพระสมุห์ฐานานุกรมของท่าน

ต่อมาพระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม) มรณภาพ จึงได้รับแต่งตั้งเป็นพระปลัดฐานานุกรมของพระศากยบุตติยวงษ์ (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร ช่วยเหลืองานคณะสงฆ์ทั้งภายในวัดและนอกวัดเป็นอย่างดีตลอดมา มีความเข้มแข็งและเด็ดขาดจนความทราบถึงสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร จึงทรงพระกรุณาโปรดขอรับพระราชทานสมณศักดิ์ที่พระครูสมุหวรคณิสสรสิทธิการ ตำแหน่งพระครูฐานานุกรมในพระอัฐิสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส

ช่วยงานคณะสงฆ์โดยลำดับมาจนเป็นที่พอพระทัยของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เมื่อตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดเทวราชกุญชรวรวิหารว่างลง พระองค์จึงทรงแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งดังกล่าวเมื่อ พ.ศ. 2457 บริหารดูแลวัดจากเดิมที่มีสภาพทรุดโทรมจวบจนเจริญรุ่งเรืองเป็นลำดับมา เป็นต้นว่าก่อสร้างและบูรณปฏิสังขรณ์อาคาร เสนาสนะ ให้เป็นหลักฐานมั่นคงสวยงาม จนมีคุณความดีเป็นที่ปรากฏ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส จึงขอรับพระราชทานสมณศักดิ์ให้เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญยกที่ พระเทพสิทธินายก

ในระยะที่เป็นเจ้าอาวาสวัดเทวราชกุญชรวรวิหาร วันหนึ่งเดินทางผ่านวัดเลา ตำบลท่าข้าม อำเภอบางขุนเทียน จังหวัดธนบุรี ซึ่งเป็นวัดร้างมีสภาพรก ทรุดโทรม เหลือเพียงซากอุโบสถเก่า และพระพุทธรูปปรักหักพังตากแดดฝน ท่านจึงเกิดกุศลจิตคิดจะบูรณะองค์พระประธานและทำร่มเงาบังแดดฝนให้ดี จึงบอกกล่าวแก่บรรดาศิษย์และผู้ที่เคารพนับถือ ก็ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดี เมื่อบูรณะและก่อสร้างสำเร็จแล้ว มีผู้ศรัทธาเลื่อมใสวิงวอนขอให้ช่วยสร้างเป็นวัดขึ้นใหม่อีกครั้ง ท่านก็มีความยินดีตกลงสร้างอุโบสถ กุฏิสงฆ์ แล้วขอรับพระราชทานวิสุงคามสีมา และผูกพัทธสีมาเมื่อ พ.ศ. 2467

หลังจากนั้นท่านปรารภถึงสภาพของวัดเลาที่สร้างขึ้นมาใหม่ เกรงว่าจะกลับไปร้างอีกครั้ง เนื่องจากตัวท่านเองอยู่ห่างไกลจากวัด จึงร่ำๆ ในการที่จะไปปกครองดูแลด้วยตนเอง ประจวบกับมีเหตุการณ์ความคิดเห็นเป็นคนละแนวทางในการปกครองคณะสงฆ์ที่รับผิดชอบอยู่ ท่านจึงถือโอกาสนี้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตออกจากตำแหน่งเจ้าอาวาสและสมณศักดิ์ ต่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชทานพระบรมราชานุญาตเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2472ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความกระทรวงธรรมการ แผนกกรมธรรมการ, เล่ม 46 ง, 5 มกราคม 2472, หน้า 3548 - 3549

เมื่อออกจากสมณศักดิ์พระราชาคณะและตำแหน่งเจ้าอาวาสพระอารามหลวงแล้ว ท่านจึงย้ายไปจำพรรษาอยู่ที่วัดเลาตั้งแต่ พ.ศ. 2473 เป็นต้นมา ดำเนินการก่อสร้างถาวรวัตถุต่างๆ อาทิ ถังน้ำ โรงเรียนพระปริยัติธรรม โรงเรียนประชาบาล ฯลฯ จนวัดเลาเจริญเป็นลำดับมา 

พ.ศ. 2482 ท่านเริ่มบูรณปฏิสังขรณ์วัดร้างอีกจำนวน ๒ วัด คือ วัดนาค กับวัดสี่บาท อำเภอบางขุนเทียน จังหวัดธนบุรี ซึ่งรกร้างเหลือเพียงพระพุทธรูปประธานของวัด ทว่าการบูรณปฏิสังขรณ์ก็หาได้สำเร็จตามความประสงค์ไม่ เนื่องจากท่านถึงแก่มรณภาพเสียก่อน

 ตำแหน่ง 

 งานปกครอง 

 พ.ศ. 2457 - 2472 เป็นเจ้าอาวาสวัดเทวราชกุญชรวรวิหาร
 พ.ศ. 2473 - 2483 เป็นเจ้าอาวาสวัดเลา

 สมณศักดิ์ 

 พ.ศ. ยังไม่พบข้อมูล เป็นพระฐานานุกรมใน พระอุดรคณารักษ์ (ชุ่ม) ที่ พระสมุห์เลียบ ปุญฺญสิริ
 พ.ศ. ยังไม่พบข้อมูล เป็นพระฐานานุกรมใน พระศากยบุตติยวงษ์ (เผื่อน ติสฺสทตฺโต) ที่ พระปลัดเลียบ ปุญฺญสิริ
 พ.ศ. 2457 เป็นพระครูฐานานุกรมใน พระอัฐิสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส ที่ พระครูสมุหวรคณิสสรสิทธิการ
 พ.ศ. 2462 เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญยก ในราชทินนามที่ พระเทพสิทธินายกราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตรพระสงฆ์, เล่ม 36, 23 พฤศจิกายน 2462, หน้า 2412
 พ.ศ. 2472 ทูลเกล้าลาออกจากสมณศักดิ์ และได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาต

 อาพาธ และมรณภาพ 
ท่านได้รับนิมนต์ไปทำพิธีผูกพัทธสีมาที่วัดช่องลม อำเภอเมืองราชบุรี จังหวัดราชบุรี แต่ยังไม่ทันถึงวันประกอบพิธีสังฆกรรม ครั้นวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2482 ท่านเกิดโรคลมร้ายรุนแรง (อัมพาต) อย่างกระทันหัน ณ ที่วัดช่องลม บรรดาศิษย์เมื่อทราบข่าวจากโทรเลขแล้ว จึงเดินทางไปรับกลับมารักษาตัว โดยสัญจรมาทางรถไฟเมื่อวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2482 นำท่านมาพักรักษาตัวที่กุฏิพระวิสุทธิสมโพธิ (เจีย เขมโก) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร โดยมีแพทย์ทั้งแผนปัจจุบันและแผนโบราณถวายการรักษาพยาบาลโดยลำดับมา

อาการอาพาธในระยะแรกทุเลาลงจนเป็นที่คลายวิตก แต่ไม่นานก็กลับทรุดลงไปอีก ลักษณะอาการสลับหมุนเวียนอยู่โดยทำนองนี้ จนถึงคืนวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2483 อาการอาพาธกำเริบหนักขึ้นจนสุดความสามารถของแพทย์ที่จะรักษาได้ ครั้นวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2483 (วันพฤหัสบดี ขึ้น 11 ค่ำ เดือน 5 ปีมะโรง) เวลา 14.10 น. ท่านจึงมรณภาพ สิริอายุ 70 ปี อุปสมบทได้ 50 พรรษา

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:บุคคลจากกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2413
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2483
หมวดหมู่:พระสงฆ์ชาวไทย
หมวดหมู่:ภิกษุในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
หมวดหมู่:ภิกษุจากวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร
หมวดหมู่:เจ้าอาวาส
หมวดหมู่:พระราชาคณะชั้นสามัญ
หมวดหมู่:เกจิอาจารย์