ซอสศรีราชา

ศรีราชา เป็นซอสพริกแบบหนึ่ง ตั้งชื่อตามอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี โดยผลิตขึ้นครั้งแรกเพื่อรับประทานกับอาหารที่ร้านอาหารทะเลท้องถิ่น ทำจากพริกหวาน น้ำส้มสายชูกลั่น กระเทียม น้ำตาลและเกลือ ศรีราชาเป็นเครื่องปรุงรสที่พบได้ทั่วไปในร้านอาหารเอเชียหลายแห่ง และพบว่ามีในบ้านของชาวตะวันตกเพิ่มขึ้น

ต้นกำเนิด
200px|thumb|ซอสพริกศรีราชาตราเหรียญทอง ซอสพริกสูตรแรกที่ใช้ชื่อศรีราชา
ซอสพริกศรีราชาถือกำเนิดอย่างเป็นทางการในปี 1932 ซึ่งเป็นปีที่เกิดการปฏิวัติสยามสู่ระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ ในปีดังกล่าว นางลออ สุวรรณประสพ ชาวศรีราชาซึ่งตั้งถิ่นฐานในกรุงเทพ เริ่มผลิตซอสพริกขายและได้รับเหรียญทองในการประกวดสินค้าในงานฉลองรัฐธรรมนูญ นางพยายามจดทะเบียนซอสพริกในยี่ห้อ “ซอสพริกศรีราชา” ตามชื่อของบ้านเกิด แต่ทางราชการไม่อนุญาตTHE MOMENTUM. ‘หัตถกรรมมาคาร’ ตำนานซอสพริกศรีราชาเจ้าแรกที่อยู่คู่คนไทยมาตั้งแต่ปี 2475 12 พ.ย. 2022 เนื่องจากเป็นชื่ออำเภอหนึ่ง ท้ายที่สุดนางจึงต้องใช้ชื่อทางการค้าว่า “เหรียญทอง” อย่างไรก็ตาม การผลิตซอสพริกตราเหรียญทองเป็นอุตสากรรมขนาดย่อมระดับครัวเรือน มีกำลังการผลิตต่ำ จึงไม่มีชื่อเสียงมากนัก ซึ่งในปัจจุบัน ซอสพริกตราเหรียญทองก็ยังคงวางขายอยู่ และยังคงใช้ฉลากที่มีหน้าตาเหมือนเดิมทุกประการ

200px|thumb|ซอสพริกศรีราชาพานิช ซอสพริกที่ทำให้คำว่าศรีราชามีชื่อเสียง
ซอสพริกศรีราชาที่มีชื่อเสียงในระดับสากล คือยี่ห้อ “ศรีราชาพานิช”  ซึ่งเริ่มวางขายในปี 1935 ซึ่งเป็นสูตรของนางถนอม จักกะพาก ชาวศรีราชา ซึ่งตั้งโรงงานทำซอสอยู่ที่อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี และกลายเป็นสินค้ามีชื่อประจำอำเภอ ต่อมาในปี 1984 บริษัท ไทยเทพรส จำกัด ก็เข้าซื้อกิจการและสูตร และจัดจำหน่ายทั้งในและต่างประเทศจนเป็นที่รู้จักกันในวงกว้างจนถึงปัจจุบัน และมีการคิดสูตรใหม่จำนวนหลายสูตร

ซอสศรีราชาในอเมริกา
200px|thumb|ซอสพริกศรีราชาของบริษัทฮุยฟงฟู้ดส์ สหรัฐอเมริกา

ในช่วงที่สงครามเวียดนามใกล้สิ้นสุดในปี 1975 เดวิด จรัน (David Trần) นายทหารชาวเวียดนามใต้ ลักลอบขึ้นเรือสินค้านามว่าฮุยฟงไปยังเกาะฮ่องกง และดำเนินการขอลี้ภัยไปยังสหรัฐอเมริกา ต่อมาเมื่อเขามาอาศัยอยู่ในลอสแอนเจลิส เขาสังเกตุว่าพื้นที่นี้เป็นที่อยู่อาศัยของชาวเอเชียจำนวนมาก และเริ่มผลิตซอสพริกออกวางจำหน่าย ซอสพริกของเขาใช้พริกเม็กซิกัน มีรสเปรี้ยวและเผ็ดแหลม ซอสของเขาได้รับการตอบรับอย่างดี ท้ายที่สุดเขาจึงตั้งบริษัทฮุยฟงฟู้ดส์ในปี 1980 และผลิตซอสพริกออกวางจำหน่ายในชื่อซอสพริกศรีราชา ซึ่งรู้จักกันในชื่อซอสไก่ตัวผู้ เพราะบนฉลากของซอสเป็นรูปไก่ตัวผู้ 

ซอสนี้ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างมากจนกระทั่งมีตำราอาหารบางเล่มนำเสนอวิธีทำอาหารที่ต้องใช้ศรีราชาเป็นเครื่องปรุงรสหลัก บองอะเปะดีสต์ระบุว่า มันเป็นหนึ่งในเครื่องปรุงหลักของพวกเขาในปี 2010

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Huy Fong Foods Inc.
 Golden Mountain brand "Sriraja Panich"

หมวดหมู่:ซอสเผ็ด
หมวดหมู่:อาหารไทย
หมวดหมู่:อำเภอศรีราชา
หมวดหมู่:วัฒนธรรมของจังหวัดชลบุรี
หมวดหมู่:สิ่งประดิษฐ์ของไทย
หมวดหมู่:ธุรกิจอาหาร