จัณฑีครห์

จัณฑีครห์ [จัน-ดี-คะ-ระ] (, ; ) เป็นเมือง อำเภอ และดินแดนสหภาพ ในประเทศอินเดีย เป็นเมืองหลวงร่วมของรัฐปัญจาบและรัฐหรยาณา จัณฑีครห์เป็นส่วนหนึ่งของภูมิภาคเมืองหลวงจัณฑีครห์หรือเกรเตอร์ชันดิการ์ (Greater Chandigarh) ซึ่งประกอบด้วยจัณฑีครห์, เมืองปัญจกุลา (ในรัฐหรยาณา) และเมืองขารา, กุรลี, โมหาลี, ซีรากปุระ (ในรัฐปัญจาบ)

จัณฑีครห์เป็นหนึ่งในเมืองที่มีการวางแผนไว้ก่อนเมืองแรก ๆ ในอินเดียยุคหลังได้รับเอกราช และเป็นที่รู้จักในระดับโลกจากงานศิลปะและสถาปัตยกรรมของเมือง แผนแม่บท (master plan) ของเมืองนั้นพัฒนาขึ้นโดยสถาปนิกชาวฝรั่งเศส-สวิสผู้เลื่องชื่อเลอกอร์บูซีเย ที่ซึ่งดัดแปลงมาจากแผนเดิมที่สร้างสรรค์โดยสถาปนิกชาวโปแลนด์ มาแชย์ นอวิตสกี (Maciej Nowicki) และนักวางผังเมืองชาวอเมริกัน แอลเบิร์ต แมร์ อาคารที่ทำการของรัฐบาลส่วนใหญ่และที่อยู่อาศัยในเมืองนั้นออกแบบโดยคณะโครงการเมืองหลวงจัณฑีครห์ (Chandigarh Capital Project Team) ซึ่งนำโดยเลอกอร์บูซีเย, เจน ดรูว์ และแม็กซ์เวลล์ ฟราย บทความชิ้นหนึ่งที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 2015 โดยบีบีซีได้ให้จัณฑีครห์เป็นหนึ่งในไม่กี่เมืองที่มีการวางแผนแม่บท (master-planned cities) ของโลก ที่สามารถประสบความสำเร็จในแง่ของการรวมสถาปัตยกรรมระดับอัศจรรย์, การเติบโตทางวัฒนธรรม และการทำให้เป็นสมัยใหม่ (monumental architecture, cultural growth, and modernisation)

 ศัพทมูลวิทยา 
ชื่อจัณฑีครห์ หมายถึง "ป้อมปราการแห่งจัณฑี" มาจากคำประสมของคำว่า จัณฑี ซึ่งหมายถึงเทพีจัณฑีในศาสนาฮินดู ซึ่งเป็นตัวแทนของศักติ และคำว่า ครห์ ซึ่งหมายถึงป้อมปราการ ชื่อนี้มาจากหมู่บ้านแห่งหนึ่งซึ่งมีวัดจัณฑีมนเทียร ที่สร้างขึ้นเพื่ออุทิศให้กับเทพีจัณฑี ปัจจุบันวัดนี้ตั้งอยู่บริเวณชานเมือง ในอำเภอปัญจกุลา ในรัฐหรยาณาที่อยู่ใกล้เคียง

ลักษณะสำคัญหรือนามสมญา "เมืองแห่งความงาม" มีกำเนิดมาจาก "กระแสเมืองสวยงาม" (City Beautiful movement) ซึ่งเป็นปรัชญาที่ได้รับความนิยมในการวางผังเมืองของอเมริกาเหนือในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1890 และ 1900 สถาปนิกอัลเบิร์ต เมเยอร์ ผู้วางผังเมืองคนแรกของเมืองจัณฑีครห์ ได้แสดงความเสียใจต่อการที่ชาวอเมริกันไม่ยอมรับแนวคิด "เมืองสวยงาม" และประกาศว่า "เราต้องการสร้างเมืองที่สวยงาม" วลีนี้ถูกใช้เป็นรูปแบบเอกลักษณ์ในสิ่งพิมพ์อย่างเป็นทางการในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1970 และปัจจุบันเป็นคำที่ใช้อธิบายตัวเมือง

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 




หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างโดยเลอกอร์บูซีเยในประเทศอินเดีย
หมวดหมู่:เมืองหลวงของรัฐและดินแดนสหภาพในประเทศอินเดีย