พอร์ตสมัท

พอร์ตสมัท (;  ) เป็นเมืองท่าที่มีสถานะเป็นนครและเขตองค์การปกครองชั้นเดียวในแฮมป์เชอร์ ประเทศอังกฤษ พื้นที่ส่วนใหญ่ของเมืองตั้งอยู่บนเกาะพอร์ตซี นอกชายฝั่งตอนใต้ของอังกฤษในช่องแคบโซเลนต์ ทำให้พอร์ตสมัทเป็นเมืองเดียวในอังกฤษที่พื้นที่ส่วนใหญ่ไม่ได้ตั้งอยู่บนแผ่นดินใหญ่ของเกาะบริเตน เมืองนี้อยู่ห่างจากเซาแทมป์ตันไปทางตะวันออกเฉียงใต้  ห่างจากไบรตันแอนด์โฮฟไปทางตะวันตก  และห่างจากลอนดอนไปทางตะวันตกเฉียงใต้  จากข้อมูลประชากรล่าสุดที่บันทึกไว้ที่ 208,100 คน พอร์ตสมัทเป็นเมืองที่มีความหนาแน่นประชากรมากที่สุดในสหราชอาณาจักร พอร์ตสมัทเป็นส่วนหนึ่งของเขตเมืองขยายเซาท์แฮมป์เชอร์ร่วมกับกอสปอร์ต, แฟเริม, แฮเวินต์, อีสต์ลี และเซาแทมป์ตัน

ประวัติศาสตร์ของพอร์ตสมัทย้อนกลับไปได้ถึงสมัยโรมัน และเป็นที่ตั้งของอู่เรือและฐานทัพสำคัญของราชนาวีมาเป็นเวลาหลายศตวรรษ เมืองพอร์ตสมัทก่อตั้งขึ้นราว ค.ศ. 1180 โดยฌ็อง เดอ ฌีซอร์ พ่อค้าเชื้อสายแองโกล-นอร์มัน ในพื้นที่ตะวันตกเฉียงใต้ของเกาะพอร์ตซี ซึ่งปัจจุบันรู้จักกันในชื่อโอลด์พอร์ตสมัท ในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ฌีซอร์ได้สั่งให้ก่อสร้างโบสถ์เล็กอุทิศแด่นักบุญทอมัส แบ็กกิต ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นโบสถ์ประจำแพริชในคริสต์ศตวรรษที่ 14 พอร์ตสมัทได้รับการสถาปนาเป็นเมืองตามพระราชกฤษฎีกาเมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม ค.ศ. 1194 เมืองนี้ยังเป็นที่ตั้งของอู่แห้งแห่งแรกของโลก ซึ่งสร้างขึ้นโดยพระเจ้าเฮนรีที่ 7 ใน ค.ศ. 1496

พอร์ตสมัทมีอู่แห้งที่เก่าแก่ที่สุดในโลก คือ "เดอะเกรตสโตนด็อก" (The Great Stone Dock) สร้างขึ้นครั้งแรกใน ค.ศ. 1698 บูรณะใหม่ใน ค.ศ. 1769 และปัจจุบันรู้จักกันในชื่อ "นัมเบอร์ 5 ด็อก" (No.5 Dock) สายการผลิตแบบจำนวนมากแห่งแรกของโลกถูกจัดตั้งขึ้นที่โรงงานบล็อกมิลส์ในฐานทัพเรือ ซึ่งผลิตบล็อกเชือกรอกสำหรับกองเรือราชนาวี ภายในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 พอร์ตสมัทเป็นเมืองที่มีป้อมปราการหนาแน่นที่สุดในโลก และในช่วงที่จักรวรรดิบริติชรุ่งเรืองสูงสุดภายใต้ยุคปากส์บริตันนิกา เมืองนี้ได้รับการขนานนามว่าเป็น "ท่าเรือทางทหารที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของโลก" ภายใน ค.ศ. 1859 ได้มีการก่อสร้างแนวป้อมปราการทางบกและทางทะเลล้อมรอบเมือง ซึ่งรู้จักกันในชื่อป้อมพาล์เมอร์สตัน (Palmerston Forts) เพื่อเตรียมรับมือการรุกรานจากยุโรปแผ่นดินใหญ่

ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 พอร์ตสมัทได้รับสถานะเป็นนครเมื่อวันที่ 21 เมษายน ค.ศ. 1926 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง เมืองนี้ถูกทิ้งระเบิดอย่างหนักในเหตุการณ์พอร์ตสมัทบลิตซ์ (Portsmouth Blitz) ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 930 คน และยังเป็นจุดลงเรือสำคัญในปฏิบัติการยกพลขึ้นบกในวันดีเดย์ ใน ค.ศ. 1982 กองเรือเฉพาะกิจขนาดใหญ่ของราชนาวีได้ออกเดินทางจากพอร์ตสมัทไปยังสงครามฟอล์กแลนด์ เรือพระที่นั่งบริแทนเนียเคยประจำการอยู่ที่พอร์ตสมัท และมีบทบาทในการส่งคืนฮ่องกงใน ค.ศ. 1997 หลังจากนั้นเรือได้ปลดประจำการและย้ายไปยังลีท ชานเมืองเอดินบะระ ประเทศสกอตแลนด์ เพื่อจัดแสดงเป็นเรือพิพิธภัณฑ์

ฐานทัพเรือหลวงพอร์ตสมัทเป็นฐานปฏิบัติการของราชนาวี และเป็นที่ตั้งของกองเรือผิวน้ำประมาณสองในสามของสหราชอาณาจักร ฐานทัพนี้มีชื่อเล่นมายาวนานว่า "พอมพีย์" (Pompey) ซึ่งเป็นชื่อเล่นเดียวกับเมืองพอร์ตสมัทและสโมสรฟุตบอลพอร์ตสมัท ภายในฐานทัพยังเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติราชนาวีและอู่เรือประวัติศาสตร์พอร์ตสมัท ซึ่งจัดแสดงเรือรบสำคัญทางประวัติศาสตร์ ได้แก่ แมรีโรส, เรือธงของลอร์ดเนลสัน เรือหลวงวิกตอรี (เรือรบที่เก่าแก่ที่สุดในโลกซึ่งยังคงประจำการอยู่), และเรือหลวงวอร์ริเออร์ เรือรบหุ้มเกราะเหล็กลำแรกของราชนาวี

อดีตสถานประกอบการชายฝั่งเอชเอ็มเอสเวอร์นอน (HMS Vernon) ได้รับการพัฒนาใหม่เป็นศูนย์การค้าและแหล่งช็อปปิงขนาดใหญ่ชื่อกันวอร์ฟคีส์ ซึ่งเปิดให้บริการใน ค.ศ. 2001 พอร์ตสมัทเป็นหนึ่งในไม่กี่นครของสหราชอาณาจักรที่มีอาสนวิหารสองแห่ง ได้แก่ อาสนวิหารแองกลิคันเซนต์โทมัส และอาสนวิหารโรมันคาทอลิกเซนต์จอห์นเดอะแอวานเจลิสต์ บริเวณชายฝั่งและท่าเรือพอร์ตสมัทโดดเด่นด้วยหอคอยสปินเนเกอร์ หนึ่งในสิ่งก่อสร้างที่สูงที่สุดในสหราชอาณาจักร ด้วยความสูง 

เซาท์ซีเป็นย่านตากอากาศริมทะเลของพอร์ตสมัท ซึ่งตั้งชื่อตามปราสาทเซาท์ซี (Southsea Castle) ภายในพื้นที่มีท่าเรือสองแห่ง ได้แก่ ท่าเรือแคลร์เรนซ์ซึ่งเป็นสวนสนุก และท่าเรือเซาท์พาเรด บริการเรือโฮเวอร์คราฟต์ที่เปิดให้บริการเป็นประจำเพียงแห่งเดียวของโลกได้ให้บริการเส้นทางจากเซาท์ซีโฮเวอร์พอร์ต (Southsea Hoverport) ไปยังไรด์บนเกาะไอล์ออฟไวต์ เซาท์ซีคอมมอน (Southsea Common) เป็นพื้นที่สาธารณะกลางแจ้งขนาดใหญ่ ใช้จัดกิจกรรมประจำปีหลากหลายประเภท

เมืองนี้มีสถานีรถไฟสายหลักหลายแห่งที่เชื่อมต่อกับสถานีลอนดอนวิกตอเรียและสถานีลอนดอนวอเตอร์ลู รวมทั้งเส้นทางอื่น ๆ ทางตอนใต้ของอังกฤษ ท่าเรือนานาชาติพอร์ตสมัทเป็นท่าเรือพาณิชย์สำหรับเรือสำราญและเรือเฟอร์รีไปยังจุดหมายปลายทางระหว่างประเทศ โดยเป็นท่าเรือที่มีผู้โดยสารมากเป็นอันดับสองของสหราชอาณาจักรรองจากท่าเรือโดเวอร์ รองรับผู้โดยสารราวสามล้านคนต่อปี เมืองนี้เคยมีสนามบินเป็นของตนเอง คือ ท่าอากาศยานพอร์ตสมัท จนกระทั่งปิดดำเนินการใน ค.ศ. 1973 มหาวิทยาลัยพอร์ตสมัทมีนักศึกษาประมาณ 23,000 คน

พอร์ตสมัทเป็นบ้านเกิดของบุคคลสำคัญหลายคน เช่น ชาลส์ ดิกคินส์ นักประพันธ์, อิซัมบาร์ด คิงดอม บรูเนล วิศวกร, เจมส์ คัลลาฮาน อดีตนายกรัฐมนตรี, ปีเตอร์ เซลเลอส์ นักแสดง และคริสโตเฟอร์ ฮิตเชนส์ นักเขียนและนักข่าว

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ก่อตั้งในปี พ.ศ. 1723
หมวดหมู่:เมืองในเทศมณฑลแฮมป์เชอร์
หมวดหมู่:นครในสหราชอาณาจักร
หมวดหมู่:เมืองชายฝั่ง
หมวดหมู่:เมืองท่า