เรือบรรทุกเครื่องบินเหลียวหนิง

เรือบรรทุกเครื่องบินเหลียวหนิง (; ) เป็นเรือบรรทุกเครื่องบินลำแรกของสาธารณรัฐประชาชนจีน

เรือบรรทุกเครื่องบินเหลียวหนิง เดิมชื่อว่า เรือบรรทุกเครื่องบินวาร์ยัก (; ) เป็นเรือบรรทุกเครื่องบินชั้นคุซเนตซอฟของโซเวียต ต่อขึ้นที่อู่ต่อเรือที่เมืองไมโคเลฟ ติดทะเลดำ ทางตอนใต้ของยูเครน ปล่อยลงน้ำเมื่อปี ค.ศ. 1988 เดิมมีชื่อว่า "รีกา"  ตามชื่อกรุงรีกา เมืองหลวงของลัตเวีย ซึ่งในขณะนั้นเป็นหนึ่งใน 15 สาธารณรัฐของโซเวียต แต่ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น "วาริยัก" ตามชื่ออดีตเรือลาดตระเวนหุ้มเกราะของรัสเซีย ชื่อ "วาริยัก" มาจากภาษายูเครน หมายถึง วารันเจียน

การก่อสร้างเรือหยุดลงตั้งแต่ปี ค.ศ. 1992 โดยยังไม่ได้ติดตั้งระบบอิเลคทรอนิกส์ เนื่องจากขาดงบประมาณ และเมื่อโซเวียตล่มสลายลง เรือลำนี้ก็ตกเป็นของประเทศยูเครนและถูกจอดทิ้งไว้โดยไม่ได้บำรุงรักษา ถูกนำออกมาประมูลในปี ค.ศ. 1998 ในฐานะเรือเปล่า ไม่มีเครื่องยนต์ หางเสือ และระบบควบคุม และประมูลได้ไปในราคา 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐ varyagworld.com โดยบริษัทท่องเที่ยวจากมาเก๊า ซึ่งระบุว่าจะนำเรือลำนี้ไปสร้างเป็นคาสิโนลอยน้ำที่ท่าเรือมาเก๊า  เช่นเดียวกับเรือบรรทุกเครื่องบินลำอื่นๆ ของโซเวียตที่เคยถูกบริษัทจีนประมูลไปเป็นสถานที่ท่องเที่ยว คือ เรือบรรทุกเครื่องบินเคียฟทอดสมออยู่ที่เทียนจิน และเรือบรรทุกเครื่องบินมินสค์ทอดสมออยู่ที่เซินเจิ้น 

ช่วงปี 2001-2002 เรือถูกชักลากมายังประเทศจีน และเข้าเทียบท่าที่เมืองต้าเหลียน ปัจจุบันเรือลำนี้อยู่ในการครอบครองของกองทัพเรือปลดแอกประชาชน  อยู่ระหว่างการปรับปรุงให้เป็นเรือบรรทุกเครื่องบินลำแรกของจีน  มีกำหนดทดสอบการเดินเรือในปี ค.ศ. 2011 เพื่อเตรียมเข้าประจำการ  โดย Jane's Information Group ระบุว่าเรือลำนี้อาจใช้ชื่อว่า ชี หลาง  ()  ตามชื่อแม่ทัพเรือจีนในช่วงต้นราชวงศ์ชิง ผู้นำทัพเรือจีนสู้กับดัตช์และพิชิตเกาะไต้หวันได้ในปี ค.ศ. 1681 Carrier set for maiden voyage China Daily, 2011-07-28

ลักษณะเรือ

	เรือบรรทุกเครื่องบินแบบ Type 001 ถูกสร้างขึ้นโดยอาศัยโครงเรือที่ยังสร้างไม่เสร็จของเรือบรรทุกเครื่องบินชั้น Kuznetsov ที่ชื่อ Varyag โดยเรือในชั้น Type 001 ของจีนนี้ได้รับการออกแบบและปรับปรุงให้ทำหน้าที่เป็นเรือบรรทุกเครื่องบินโดยเฉพาะ ระบบแท่นยิงขีปนาวุธร่อนซึ่งเคยมีในแบบเดิมถูกถอดออก เพื่อเปิดพื้นที่สำหรับการขยายโรงเก็บอากาศยาน (hangar bay) เพื่อรองรับจำนวนเครื่องบินให้มากขึ้น ส่วนระบบป้องกันติดตั้งขีปนาวุธพื้นสู่อากาศ FL-3000N ร่วมกับระบบป้องกันระยะประชิด Type 1130 CIWS

	รายงานจากหนังสือพิมพ์เซี่ยงไฮ้ มอนิ่ง โพสต์รายงานว่า เรือบรรทุกเครื่องบิน เหลียวหนิงจะบรรทุกอากาศยานจำนวน 36 ลำ ประกอบด้วย เครื่องบินขบไล่ Shenyang J-15 จำนวน 24 ลำ เฮลิคอปเตอร์ปราบเรือดำน้ำ Changhe Z-18F จำนวน 6 ลำ เฮลิคอปเตอร์เตือนภัยทางอากาศล่วงหน้า Changhe Z-18J จำนวน 4 ลำ และเฮลิคอปเตอร์กู้ภัย Harbin Z-9C จำนวน 2 ลำ โดบการจัดองค์ประกอบของอากาศยานประจำเรือบรรทุกเครื่องบินของจีนดังกล่าวมีลักษณะใกล้เคียงกับแนวคิดการจัดกำลังอากาศยานแบบสมดุลระหว่างภารกิจการรบและการสนับสนุนของเรือบรรทุกเครื่องบินสหภาพโซเวียต ซึ่งได้รับการออกแบบมาเพื่อสนับสนุนการปฏิบัติการของเรือดำน้ำนิวเคลียร์ เรือผิวน้ำขนาดใหญ่ และการสนับสนุนจากกำลังทหารทางบก ในบริบทของยุทธศาสตร์การต่อต้านการเข้าถึงและการปฏิเสธพื้นที่ 

	อย่างไรก็ตามเรือรบลำนี้ก็มีข้อจำกัด เช่นกองบินที่ประจำอยู่บนเรือ เป็นกองบินที่ไม่ได้ระบบการตรวจจับเรดาร์ระยะไกลและไม่สามารถทำภารกิจปราบเรือดำน้ำได้ ทำให้เรือลำนี้จำเป็นต้องพึ่งพาการสนับสนุนจากเครื่องบินและกำลังเสริมจากทางบกเป็นอย่างมาก นอกจากนี้มีรายงายจากกระทรวงกลาโหมสหรัฐอเมริการะบุว่า เครื่องบินขับไล่ Shenyang J-15 ที่ประจำการบนเครื่อง จะมีพิสัยปฏิบัติการและน้ำหนักการบรรทุกอาวุธต่ำกว่ามาตรฐานเมื่อปฏิบัติการจากเรือบรรทุกเครื่องบิน เนื่องจากข้อจำกัดของระบบขึ้นบินแบบทางลาด (ski-jump) นอกจากนี้บนเรือลำนี้ยังไม่มีข้อมูลการประจำการของเครื่องบินขนส่ง ซึ่งทำให้เรือลำนี้จะเป็นปัญหาด้านโลจิสติกหากปราศจากความช่วยเหลือจากภาคพื้นดิน

	ด้วยเหตุนี้ เรือ เหลียวหนิง จำเป็นต้องอาศัยการสนับสนุนจากฐานบนบกอย่างกว้างขวาง หากจะเผชิญหน้ากับกองเรือบรรทุกเครื่องบินโจมตีของกองทัพเรือสหรัฐฯ อย่างไรก็ตามเรือดังกล่าวยังคงมีศักยภาพสูงเมื่อเทียบกับกองทัพเรือเวียดนามและกองทัพเรือฟิลิปปินส์ ทั้งนี้ คาดว่าข้อบกพร่องต่าง ๆ จะได้รับการแก้ไขในเรือบรรทุกเครื่องบินรุ่นต่อไป ซึ่งมีแนวโน้มจะมีขนาดใหญ่ขึ้น ใช้ดาดฟ้าขึ้นบินแบบปกติพร้อมระบบเครื่องยิง เพื่อรองรับเครื่องบินขับไล่ที่มีน้ำหนักมากขึ้น ตลอดจนสามารถปฏิบัติการอากาศยานปีกตรึงสำหรับเรดาร์และการลาดตระเวนปราบเรือดำน้ำได้

ปฏิบัติการด้านการทหาร
อู่เรือและรายงานการซ่อมบำรุง
	จากภาพถ่ายทางอากาศของประเทศตะวันตก พบว่าเรือเหลียวหนิงมักจะประจำการอยู่ที่ฐานทัพเรือยูจิ บริเวณเมืองชิงเต่า โดยภาพถ่ายทางอากาศพบว่าประจำการตั้งแต่ปี 2556 เป็นต้นมา และคาดว่านี่คืออู่เรือหลักของเรือลำนี้ 

	ต่อมาหนังสือพิมพ์เซาท์ ไชนา มอนิ่ง โพสต์ ได้เขียนข่าวนึงขึ้นมาในปี 2561 ว่า เรือเหลียวหนิงได้เข้าเทียบท่าเพื่อทำการซ่อมบำรุงครั้งแรกในปี 2555 การปรับปรุงนี้เป็นที่น่าสังเกตว่าปรับปรุงเพื่อถอดเรดาห์ที่ติดตั้งเหนือสะพานเดินเรือ และถอดระบบการควบคุมการจราจรทางอากาศบนหอบังคับการออกไป ต่อมามีการปรับปรุงครั้งใหญ่อีกครั้งในเดือนมกราคมปี 2562 โดยเป็นการปรับปรุงดาดฟ้าเรือโดยมอดิฟายด์ระบบการปล่อยเครื่องบินใหม่ทั้งหมด เพื่อทำให้การเทคออฟของเครื่องบินเป็นไปได้โดยมีประสิทธิภาพขึ้น

การฝึกซ้อมรบ
	ตั้งแต่เริ่มประจำการ เรือบรรทุกเครื่องบินเหลียวหนิง ได้ปฏิบัติภารกิจซ้อมรบในหลายพื้นที่  โดยเฉพาะหลังปี 2564 ที่เรือลำนี้ได้ปรับปรุงเสร็จสิ้น ก็ได้มีการฝึกซ้อมรบเพื่อจัดขบวนเรือ และลองประสิทธิภาพของตัวเรือ

	โดยตลอดปี 2564 เรือลำนี้ได้ลาดตระเวรทั่วทั้งทะเลเหลือง ทะเลจีนตะวันออก และมหาสมุทรแปซิฟิก ทั้งนี้ยังมีการซ้อมรบร่วมกับกองเรือพิฆาตเฉิงตู่ ไท่หยวน หนานชาง เรือฟริเกตฮวังกง ในพื้นที่รอบเกาะโอกินาวาของญี่ปุ่น

	ต่อมาในปี 2565 เหลียวหนิงได้ซ้อมรบใกล้พื้นที่น่านน้ำญี่ปุ่น กองกำลังป้องกันตัวเองของญี่ปุ่นได้พบเจอเรือลำนี้และกองเรืออื่นซ้อมรบอยู่ และให้บทวิเคราะห์ที่สะท้อนให้เห็นถึงนโยบายที่แข็งกร้าวของกองเรือจีนเพิ่มมากขึ้น

	ต่อมาในปี 2568 เรือลำนี้พร้อมด้วยเรือบรรทุกเครื่องบินอีกลำของจีน ซานตง ถูกพบว่ากำลังปฏิบัติการทางทะเลในทะเลฟิลิปปินส์ โดยมีการพบเห็นการซ้อมการเทคออฟเครื่องบินจากเรือรบของเรือทั้งสองลำจำนวนกว่า 550 ครั้ง เป็นครั้งแรกที่พบเห็นปฏิบัติการที่แข็งกร้าวของจีน ในพื้นที่พิพาทเส้นปะ 9 เส้น เหนือทะเลจีนใต้ ต่อมาในเดือนธันวาคมพบว่าเรือเหลียวหนิงทำการฝึกซ้อมรบทางการทหารร่วมกับกองเรือพิฆาตซึ่งเต็มไปด้วยอาวุธจรวดนำวิถี อันประกอบไปด้วยเรือพิฆาตหนานซาง เรือพิฆาตซีหนิง และเรือพิฆาตไคเฟิง ในแถบเกาะโอกินาวา ทั้งหมดนี้ถูกพบโดนเครื่องบินขับไล่ Mitsubishi F-15J ของกองกำลังป้องกันตัวเองญี่ปุ่นที่บินสังเกตการณ์ จาเหตุการณ์นี้ จีนจึงได้ตอบโต้ด้วยการส่งเครื่องบินขับไล่ Shenyang J-15จำนวนสองลำได้ขึ้นบินจากเรือเหลียวหนิงเพื่อสกัดกั้น และต่อมาได้ทำการล็อกเป้าหมายเครื่องบินของญี่ปุ่นด้วยเรดาร์ควบคุมการยิง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมญี่ปุ่น ชินจิโร โคอิซูมิ ได้ออกมาประณามการกระทำดังกล่าวว่าเป็น “การกระทำที่อันตรายและเกินขอบเขตที่จำเป็นต่อความปลอดภัยในการบิน” ขณะที่โฆษกกองทัพเรือจีนโต้กลับว่า เครื่องบินของญี่ปุ่นได้เข้าใกล้กองเรือเฉพาะกิจของจีนซ้ำแล้วซ้ำเล่า โดยมีเจตนาจงใจรบกวนการฝึกซ้อมทางทหารของจีน

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
Varyag article on sinodefence.com
Actual physical location in the World
Satellite Photo of Varyag in in Dalian, China from Google Maps
 ริก้า - สาวร่างยักษ์ผู้น่าสงสาร

ห
หมวดหมู่:เรือในสังกัดกองทัพเรือสาธารณรัฐประชาชนจีน
หมวดหมู่:เรือบรรทุกอากาศยาน
ห
หมวดหมู่:กองเรือทะเลเหนือ
หมวดหมู่:เรือที่ต่อในสหภาพโซเวียต