ขุนทวยหาญพิทักษ์ (เหล็ง ศรีจันทร์)

ร้อยเอก นายแพทย์ ขุนทวยหาญพิทักษ์ (22 ธันวาคม พ.ศ. 2425 - 16 มีนาคม พ.ศ. 2502)  มีชื่อจริงว่า นายแพทย์เหล็ง ศรีจันทร์ หรือชื่อที่นิยมเรียกกันติดปากว่า หมอเหล็ง เป็นนายทหารหัวหน้าคณะผู้ก่อการกบฏ ร.ศ. 130 เป็นนายทหารหนุ่มที่เป็นนายแพทย์ประจำโรงเรียนนายร้อยทหารบก และเป็นแพทย์ประจำพระองค์สมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถฯ และหม่อมคัทรีน พระชายา

 ประวัติ 
ร.อ.ขุนทวยหาญพิทักษ์ เกิดเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2425 ที่ตำบลบ้านสมเด็จพระเจ้าพระยา ฝั่งธนบุรี สำเร็จการศึกษาเบื้องต้นที่วัดประยุรวงศาวาส เมื่ออายุ 15 ปี ได้เข้าศึกษาวิชาแพทย์ที่โรงเรียนแพทยาลัยในสังกัดโรงพยาบาลศิริราช หลังสำเร็จการศึกษาไปเป็นแพทย์ฝึกหัดที่โรงเรียนฝึกหัดครูบ้านสมเด็จเจ้าพระยา ก่อนไปเป็นนายแพทย์ตรีประจำโรงเรียนนายร้อยทหารบก ระหว่างนี้ได้เข้าศึกษาวิชาทหาร เป็นนักเรียนนายร้อยสำรอง จนสอบได้เป็นนายร้อยตรี สังกัดพลรบทหารราบ เป็นแพทย์ทหาร และได้เลื่อนยศมาเป็นลำดับจน พ.ศ. 2453 ได้รับยศและบรรดาศักดิ์เป็น ร้อยเอก ขุนทวยหาญพิทักษ์ และเป็นผู้บังคับกองพยาบาลโรงเรียนนายทหารบก

 ชีวิตครอบครัว 
ขุนทวยหาญพิทักษ์ มีภรรยาทั้งหมด 4 คน นางอบ ศรีจันทร์ มีบุตร 5 คน, นาง ระเบียบ ศรีจันทร์ มีบุตร 8 คน, นางอ่อน ศรีจันทร์ มีบุตร 5 คน, นางวิศรี ศรีจันทร์ มีบุตร 2 คน (หมอเหล็ง มีบุตร-ธิดา รวมกันทั้งสิ้น 20 คน)

 บทบาททางการเมือง 
ร.อ.ขุนทวยหาญพิทักษ์ มีความมุ่งหมายจะให้เปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ (เรียกด้วยภาษาในสมัยนั้นว่า ลิมิเต็ดมอนากี้) การปฏิวัติครั้งนั้นล้มเหลว เพราะข่าวรั่วเสียก่อน คณะผู้ก่อการถูกรวบตัวหมด ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2467 จึงได้รับการพระราชทานอภัยโทษมาทั้งหมด

ร.อ.ขุนทวยหาญพิทักษ์ ประกอบอาชีพเป็นแพทย์ ภายหลังได้รับพระราชทานอภัยโทษ โดยมีผลิตภัณฑ์ที่ยังดำเนินกิจการมาจนถึงปัจจุบัน คือ ผงหอมศรีจันทร์ และเป็นแพทย์ผู้ที่ทำคลอดนายสมัคร สุนทรเวช เมื่อปี พ.ศ. 2478 ซึ่งต่อมากลายเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 25 คุณหมอนักปฏิวัติ : จากหมอซุนยัตเซน ถึงหมอเหล็ง ศรีจันทร์ และหมออัทย์ หะสิตะเวช / ณัฐพล ใจจริง มติชนสุดสัปดาห์ สืบค้นเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2564 บ้านพักของ ร.อ.ขุนทวยหาญพิทักษ์ ปัจจุบันอยู่ในซอยที่เป็นที่รู้จักกันดีในชื่อ ซอยหมอเหล็ง ถนนราชปรารภ ใกล้กับอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ซึ่งเป็นบ้านพักของนายชวน หลีกภัย นายกรัฐมนตรีคนที่ 20 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
 พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 5 เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย (บ.ม.)

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:บุคคลจากเขตธนบุรี
หมวดหมู่:แพทย์ชาวไทย
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:ร้อยเอก
ทวยหาญพิทักษ์
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
หมวดหมู่:กบฏ ร.ศ. 130
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์