วัดสังฆาราม (อำเภอบ้านด่านลานหอย)

วัดสังฆาราม ตั้งอยู่ที่บ้านด่าน หมู่ที่ 2 ตำบลบ้านด่าน อำเภอบ้านด่านลานหอย จังหวัดสุโขทัย สังหัดคณะสงฆ์มหานิกาย  มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ 16 ไร่ 2งาน 91 ตารางวากองพุทธศาสนสถาน,กรมการศาสนา,กระทรวงศึกษาธิการ,ประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่มที่ 7,กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์การศาสนา,2531. หน้า 604. 

วัดสังฆาราม หรือ วัดบ้านด่าน ตามคนเก่าแก่ที่เล่าสืบกันมา และหลักจากหนังสือประวัติวัดทั่วราชอาณาจักรไทย วัดสังฆารามเป็นวัดที่ตั้งขึ้นในสมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานีประมาณ 700 ปี ตามที่อ้างอิงตามประว้ติศาสตร์เมืองสุโขทัย ระยะห่างจากเมืองสุโขทัย (เมืองเก่า) ประมาณ 12 กิโลเมตรทางทิศตะวันตกอันเป็นที่ตั้งของหมู่บ้านทหารซึ่งทำหน้าที่เป็นเ้มืองหน้าด่านป้องก้นเมืองสุโขทัย และคอยส่งข่าวแก่เมืองสุโขทัยกล่าวกันว่าเดิมที่เดียวในเมืองสุโขทัยมีการออกรบต่อสู้กับข้าศึกเป็นประจำ โดยเฉพาะชายฉกรรจ์ต้องออกต่อสู้กับข้าศึกโดยมีอาวุธเป็นจำพวกมีด ดาบ หอก ฯลฯ ซึ่งการออกรบแต่ละครั้งต้องเสียเลือดเนื้อเป็นอย่างแน่นอน กล่าวกันว่าในครั้งหนึ่งเมื่อถึงคราวออกรบ เหล่าชายฉกรรจ์เหล่านั้น ได้บนบานสารกล่าวไวักับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ทั้งหลายว่า หากพวกตนออกรบและชนะข้าศึกได้จะร่วมกันสร้างกุฏี โบสถ์ ถวายเป็นพุทธบูชา ธรรมบูชา และสังฆบูชา ไว้ในบวรพุทธศาสนา ครั้งออกรบชายฉกรรจ์เหล่านั้นได้ชนะข้าศึก กลับมายังบ้านเดิม จึงได้ร่วมกันสร้างวัด กุฏี โบสถ์ ถวายเป็นพุทธบูชา ธรรมบูชา และสังฆบูชา ไว้ในบวรพุทธศาสนา ตามที่ตนได้บนบานสารกล่าวเอาไว้ และตั้งชื่อว่า วัดสังฆารามหรือที่ชาวบ้านเรียกกันตามหมู่บ้านทั่วไปว่า วัดบ้านด่าน (ก่อนเดิมคือเมืองหน้าด่านของจ.สุโขทัย) 

ตามหลักฐานในหนังสือประวัติวัดทั่วราชอาณาจักรไทยกล่าวว่าวัดสังฆารามตั้งขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 1923 และได้รับพระราชทาน
วิสุงคามสีมา เมื่อประมาณ พ.ศ. 1927 วัดสังฆารามปัจจุบันเป็นวัดที่กำลังพัฒนาทั้งด้านถาวรวัตถุ และทางด้านการศึกษาถือคำว่า บวร 
เป็นหลักในการพัฒนา คำว่า บวร นั้นตามหลักวิชาการ หมายถึง บ้าน วัดและโรงเรียนเป็นภาระซึ่งกันและกันในการพัฒนาแบบยั่งยืน 
โดยเน้นเรื่องของการศึกษา เน้นคุณธรรม อาศัยการพึ่งพากันและกัน

ปัจจุบันวัดสังฆารามได้เปิดการเรียนการสอนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี ขึ้นตั้งแต่ปี 2554 โดยเริ่มสอนตั้งแต่ระดับชั้นประโยค 1–2 จนถึงประโยค ป.ธ.9

 อ้างอิง 

สังฆาราม