อันดับจระเข้

อันดับจระเข้ () เป็นอันดับของสัตว์เลื้อยคลาน โดยทั่วไปมีขนาดใหญ่ เป็นสัตว์นักล่า อาศัยกึ่งบนบกและน้ำ ที่รู้จักโดยรวมในชื่อ "จระเข้" โดยสัตว์ในอันดับนี้มีหลักฐานปรากฏขึ้นบนโลกครั้งแรกตั้งแต่ช่วงปลายยุคครีเทเชียส เมื่อ 95 ล้านปีก่อน และคาดว่าอยู่ร่วมสมัยกับไดโนเสาร์ จระเข้เป็นญาติที่ใกล้ชิดที่สุดของนก (Aves) (จระเข้ และ นก เป็นสัตว์ในกลุ่มอาร์โคซอร์เพียงสองพวกที่อยู่รอดมาจนปัจจุบัน) จระเข้ดึกดำบรรพ์ มีหลายขนาดตั้งแต่ 4-5 เมตร ไปจนถึง 11.2 - 18 เมตร ได้แก่ ราห์มโฟห์ซูคัส (Rhamphosuchus) ที่อาศัยอยู่ในยุคครีเทเชียสเมื่อ70ล้านปีมาแล้ว บางส่วนยังคงสืบเผ่าพันธุ์หรือวิวัฒนาการมาจนถึงปัจจุบัน ซึ่ง "อันดับจระเข้" ครอบคลุมถึง วงศ์จระเข้ (หรือ จระเข้แท้ — Crocodylidae) วงศ์แอลลิเกเตอร์ (คือ แอลลิเกเตอร์ หรือบางครั้งเรียก "จระเข้ตีนเป็ด" และเคแมน) และ วงศ์ตะโขง (วงศ์ Gavialidae)

 ลักษณะ 
เป็นสัตว์เลื้อยคลานขนาดใหญ่ มีแผ่นแข็งและหนาปกคลุมลำตัวคล้ายเกล็ด แผ่นแข็งที่ปกคลุมลำตัวด้านหลังมีกระดูกชิ้นใหญ่อยู่ในชั้นหนัง ซึ่งในหลายชนิดมีกระดูกในชั้นหนังทางด้านท้องด้วย แผ่นแข็งของวงศ์ Crocodylidae และวงศ์ Gavialidae มีแอ่งทำหน้าที่รับรู้ความรู้สึกสัมผัสได้ ส่วนของปลายหัวยื่นยาวและมีฟันอยู่ในแอ่งของขากรรไกร ตามีแผ่นหนังโปร่งใสคลุมทับขณะดำน้ำ หางมีขนาดใหญ่ ขามีขนาดใหญ่แต่สั้น แข็งแรง และมีแผ่นหนังเรียกว่าพังผืดยิดติดระหว่างนิ้ว ใช้ในการว่ายน้ำ ในวงศ์ Crocodylidae และวงศ์ Gavialidae มีต่อมขจัดเกลืออยู่บนลิ้น เป็นสัตว์ที่อาศัยอยู่ในน้ำหรือพื้นที่ชุ่มน้ำ

เป็นสัตว์กินเนื้อ ที่หากินในน้ำเป็นหลัก จึงมีสภาพของร่างกายใช้ชีวิตได้ดีเมื่ออยู่ในน้ำ กล่าวคือ ช่องเปิดจมูกอยู่ทางด้านบนตรงส่วนปลายสุดของส่วนหัวที่ยื่นยาวและช่องเปิดจมูกมีแผ่นลิ้นปิดได้อยู่ใต้น้ำ อุ้งปากมีเพดานปากทุติยภูมิเจริญขึ้นมาจึงแยกปากออกจากโพรงจมูกได้สมบูรณ์ โพรงจมูกทางด้านท้ายสุดของเพดานปากทุติยภูมิมีแผ่นลิ้นปิดเช่นเดียวกัน ซึ่งทำให้สามารถหายใจได้เมื่ออยู่ในน้ำขณะที่คาบอาหารอยู่ นอกจากนี้แล้วยังมีแผ่นเยื่อแบ่งแยกช่องอกออกจากช่องท้องซึ่งแผ่นเยื่อนี้ทำหน้าที่เหมือนกะบังลมของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมแต่เจริญจากเนื้อเยื่อที่ต่างกัน ปอดจึงมีถุงลมที่เจริญกว่าปอดของสัตว์เลื้อยคลานในอันดับอื่น การแลกเปลี่ยนก๊าซจึงมีประสิทธิภาพสูงกว่า หัวใจมี 4 ห้องและมีลักษณะโครงสร้างคล้ายคลึงกับหัวใจของสัตว์ปีก ซึ่งเป็นสัตว์ในชั้นที่วิวัฒนาการมาจากสัตว์เลื้อยคลานจำพวกไดโนเสาร์เช่นกัน แต่การปะปนกันของเลือดยังคงเกิดขึ้นบ้างทางช่องตรงตำแหน่งที่หลอดเลือดแดงซีสทีมิกซ้ายและหลอดเลือดแดงซิสทีมิกขวาทอดข้ามกัน และสามารถควบคุมการไหลเวียนของเลือดให้ไปเฉพาะสมองได้ขณะดำน้ำ

ขณะอยู่บนบกแม้ไม่คล่องเท่าอยู่ในน้ำ แต่ก็เดินหรือวิ่งได้ดี โดยจะใช้ขายกลำตัวขึ้น และมีรายงานว่า จระเข้น้ำจืดออสเตรเลีย (Crocodylus johnsoni) สามารถกระโดดเมื่ออยู่บนบกได้ด้วย

ขยายพันธุ์ด้วยการวางไข่ในดินหรือทรายริมตลิ่งที่ปะปนด้วยพืชจำพวกหญ้าหรือวัชพืชต่าง  ๆ ปกคลุม หรือในบางพื้นที่อาจวางไข่ในแหล่งน้ำหรือพื้นที่เปิดโล่ง ทั้งตัวผู้และตัวเมียช่วยกันดูแลไข่จนกระทั่งฟักออกมา ซึ่งมีความรักและผูกพันต่อลูกมาก ซึ่งเป็นลักษณะการดูแลลูกของสัตว์ในอันดับอาร์โคซอร์ เช่นเดียวกับสัตว์ปีกและไดโนเสาร์ การกำหนดเพศของตัวอ่อนขึ้นอยู่กับปัจจัยทางอุณหภูมิ 

อาหารส่วนมากเป็นสัตว์น้ำ แต่ก็อาจจะกินสัตว์อย่างอื่นหรือแม้กระทั่งสัตว์ที่ใหญ่กว่าได้ โดยมีมักหากินในเวลากลางคืน โดยลากลงไปในน้ำและใช้วิธีกดให้เหยื่อจมน้ำตายก่อนแล้วจึงกิน นับเป็นสัตว์กินเนื้อที่มีประสิทธิภาพในการล่าเหยื่อสูงมากจำพวกหนึ่ง 

พบกระจายพันธุ์ในเขตอบอุ่นและเขตร้อนทั่วโลก และพบได้จนถึงแหล่งน้ำกร่อยหรือน้ำเค็ม เช่น ปากแม่น้ำหรือป่าโกงกาง แม้ส่วนใหญ่จะอาศัยและหากินในน้ำจืดเป็นหลักก็ตามวีรยุทธ์ เลาหะจินดา, วิทยาสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก หน้า 365-367 (พ.ศ. 2552) ISBN 978-616-556-016-0

 อนุกรมวิธานและวิวัฒนาการ 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Crocodile_skull_shape_comparison_Walmsley_et_al_2013.png|thumb|ช่วงขนาดของกะโหลกของจระเข้และตะโขงในอันดับจระเข้ โดยเทียบสัดส่วนความยาวต่อความกว้าง เรียงจากกะโหลกแคบยาว (บน) สู่กะโหลกกว้างสั้น (ล่าง)|350x350px

 ความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการ 
ความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการของอันดับจระเข้ (crocodilians) เป็นเรื่องที่ถกเถียงกันในการจัดลำดับวิวัฒนาการชาติพันธุ์ ก่อนหน้านี้ผลการศึกษาจำนวนมากในการระบุ "แผนภาพวิวัฒนาการชาติพันธุ์" (cladograms) หรือ "ลำดับเครือญาติ" (family trees) ของอันดับจระเข้ ด้วยการอ้างอิงจากการวิเคราะห์ลักษณะโครงกระดูกเพียงอย่างเดียว ผลพบว่าวงศ์จระเข้ (Crocodylidae) และวงศ์แอลลิเกเตอร์ (Alligatoridae) เป็นญาติใกล้ชิดและจัดเป็นกลุ่มพันธุ์ที่มีจมูกสั้นในชื่อ Brevirostres โดยมีวงศ์ตะโขง (Gavialidae) ที่มีจมูกยาวเป็นญาติที่แยกออกมาต่างหาก  

ในปีพ.ศ. 2555 Erickson (และคณะ) ศึกษาวิวัฒนาการชาติพันธุ์จากการจัดลำดับดีเอ็นเอ เพื่อสร้างแผนภาพวิวัฒนาการชาติพันธุ์ที่มีความเป็นไปได้สูงสุดในความสัมพันธ์ระหว่างสายพันธุ์จระเข้ที่มีชีวิตในปัจจุบัน (ไม่รวมเคแมนชนิด Caiman yacare ซึ่งไม่มีหลักฐานดีเอ็นเอ) จากผลการศึกษานี้ การแบ่งด้วยความแตกต่างของโครงสร้างกระดูกเป็นกลุ่มจมูกสั้น (Brevirostres) จึงต้องถูกล้มล้างด้วยหลักฐานทางดีเอ็นเอของตะโขง (gavialids) ที่แม้มีจมูกยาวแต่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับจระเข้ (Crocodylidae) มากกว่าจระเข้ตีนเป็ด (Alligatoridae) 

อันดับจระเข้ แบ่งออกได้เป็น 3 วงศ์ ปัจจุบันพบทั้งหมด 25 ชนิด (ในบางข้อมูลอาจจัดให้อยู่ในวงศ์เดียวกันหมด แต่แบ่งออกมาเป็นวงศ์ย่อย) โดยเฉพาะความสัมพันธ์กันระหว่างสกุล Tomistoma กับ สกุล Gavialis โดยแต่เดิมการวิเคราะห์ทางกายภาพโครงสร้างกระดูก จัดให้สกุล Tomistoma นั้นอยู่ในวงศ์ Crocodylidae แต่การวิเคราะห์ทางโมเลกุล พบว่าใกล้เคียงกับสกุล Gavialis ที่อยู่ในวงศ์ Gavialidae มากกว่า

 วงศ์จระเข้ หรือ จระเข้แท้ (; )  
 วงศ์แอลลิเกเตอร์ (; ) ได้แก่ แอลลิเกเตอร์ (หรือบางครั้งเรียก จระเข้ตีนเป็ด) และเคแมน
 วงศ์ตะโขง (; ) ซึ่งรวมตะโขงแท้ (gharial — สกุล Gavialis) และ ตะโขงเทียม (false gharial — สกุล Tomistoma)

 อนุกรมวิธาน 

วงศ์สกุลภาพชื่อวิทยาศาสตร์ชื่อสามัญลักษณะแหล่งกระจายพันธุ์สถานะวงศ์แอลลิเกเตอร์ (Alligatoridae)สกุล Alligator thumb|147x147pxAlligator mississippiensisแอลลิเกเตอร์อเมริกา (American alligator) หัวแผ่กว้างและสั้น
 ตีนมีพังผืด
 ยาว 2.5-3.4 เมตรสหรัฐอเมริกาทางตะวันออกเฉียงใต้ (ลุ่มน้ำมิสซิสสิปปี)frameless|90x90pxthumb|110x110pxAlligator sinensisแอลลิเกเตอร์จีน (Chinese alligator) หัวแผ่กว้างและสั้น
 ตีนมีพังผืด
 มีขนาดเล็กมาก ยาวไม่เกิน 1.5-2 เมตรจีน ทางตะวันออก (ลุ่มแม่น้ำแยงซี)frameless|90x90pxสกุล Paleosuchus thumb|110x110pxPaleosuchus palpebrosusเคแมนแคระกูว์วีเย
(Cuvier's dwarf caiman) กะโหลกเป็นรูปโดม
 จมูกที่สั้นเรียบเว้า ส่วนปลายจมูกกระดกขึ้นคล้ายกับหัวของหมา
 เป็นชนิดที่มีขนาดเล็กที่สุดในทวีปอเมริกา ยาวไม่เกิน 1.2 เมตรอเมริกาใต้ (ลุ่มน้ำแอมะซอน)frameless|98x98pxthumb|110x110pxPaleosuchus trigonatusเคแมนหน้าเรียบ
(Smooth-fronted caiman) กะโหลกเป็นรูปโดม
 หน้าเรียบ ไม่มีสันกระดูกระหว่างดวงตา 
 แผ่นแข็งที่ท้ายทอยและหางมีขนาดใหญ่เป็นรูปสามเหลี่ยมและแหลม
 มีแผ่นแข็งที่หน้าท้อง
 หางที่ค่อนข้างสั้น โคนหางแบนกว้างในแนวตั้งอเมริกาใต้ (ลุ่มน้ำแอมะซอน และลุ่มน้ำโอริโนโก)frameless|98x98pxสกุล Caimanthumb|110x110pxCaiman yacareเคแมนยากาเร
(Yacare caiman) ขนาดกลาง ยาว 2-3 เมตร
 จุดดำกระจายทั่วร่างกาย เห็นชัดที่สุดที่
 จมูกเรียบ ยาวปานกลางและกว้าง
 มีก้อนบนเปลือกตาและสันโค้งระหว่างตาอเมริกาใต้ ตอนใต้frameless|98x98pxthumb|110x110pxCaiman crocodilusเคแมนแว่น
(Spectacled caiman)อเมริกากลาง อเมริกาใต้ในเขตลุ่มน้ำแอมะซอน และลุ่มน้ำโอริโนโกframeless|98x98pxthumb|110x110pxCaiman latirostrisเคแมนปากกว้าง 
(Broad-snouted caiman)บราซิลตอนใต้frameless|98x98pxสกุล Melanosuchusthumb|110x110pxMelanosuchus nigerเคแมนดำ (black caiman)อเมริกาใต้frameless|97x97pxวงศ์จระเข้ (Crocodylidae)สกุล Crocodylusthumb|110x110pxCrocodylus niloticusจระเข้แม่น้ำไนล์ ยาวเฉลี่ย 3-5 เมตร ขนาดใหญ่เป็นอันดับที่สองรองมาจากจระเข้น้ำเค็มแอฟริกาframeless|95x95pxthumb|110x110pxCrocodylus suchusจระเข้ทะเลทราย
(West African crocodile)สถานะทางอนุกรมวิธานมีความขัดแย้งและไม่ชัดเจนแอฟริกากลางและตะวันตก
(เคยพบซากในแม่น้ำไนล์ตอนใต้)thumb|110x110pxCrocodylus siamensisจระเข้น้ำจืด หรือ จระเข้สยาม (Siamese crocodile)ประเทศไทย ลาว กัมพูชา เวียดนามframeless|90x90pxthumb|110x110pxCrocodylus palustrisจระเข้อินเดีย
(Mugger crocodile)เอเชียใต้frameless|90x90px thumb|110x110pxCrocodylus johnstoniจระเข้น้ำจืดออสเตรเลีย (Australian freshwater crocodile)ออสเตรเลียตอนเหนือframeless|90x90px thumb|110x110pxCrocodylus porosusจระเข้น้ำเค็ม (Saltwater crocodile)ชายฝั่งและป่าชายเลนของ เอเชียใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ออสเตรเลียตอนเหนือframeless|90x90pxCrocodylus mindorensisจระเข้ฟิลิปปินส์ฟิลิปปินส์ตอนใต้frameless|90x90pxCrocodylus novaeguineaeจระเข้นิวกินีเกาะนิวกินี ของอินโดนีเซีย และปาปัวนิวกินีframeless|90x90pxCrocodylus raninusจระเข้บอร์เนียว (Borneo crocodile)สถานะทางอนุกรมวิธานมีความขัดแย้งและไม่ชัดเจน thumb|110x110pxCrocodylus acutusจระเข้อเมริกา (American crocodile)อเมริกากลาง อเมริกาใต้ตอนเหนือ หมู่เกาะแคริบเบียนframeless|98x98pxCrocodylus intermediusจระเข้โอริโนโก (Orinoco crocodile)อเมริกาใต้ (ลุ่มน้ำโอริโนโก)frameless|98x98pxCrocodylus rhombiferจระเข้คิวบา (Cuban crocodile)เฉพาะในคิวบาเท่านั้นframeless|98x98pxCrocodylus moreletiiจระเข้เม็กซิโก หรือ จระเข้มอเรเล็ต
(Morelet's crocodile)เม็กซิโกframeless|98x98pxสกุล Mecistops thumb|110x110pxMecistops cataphractus 
[Crocodylus cataphractus]จระเข้ปากแหลมแอฟริกาตะวันตก (West African slender-snouted crocodile)แอฟริกาตะวันตกframeless|95x95px thumb|110x110pxMecistops leptorhynchus [Crocodylus leptorhynchus]จระเข้ปากแหลมแอฟริกากลาง (Central African slender-snouted crocodile)อาจจัดเป็นชนิดย่อยของ Mecistops cataphractusแอฟริกากลางสกุล Osteolaemus thumb|110x110pxOsteolaemus tetraspisจระเข้แคระ (Dwarf crocodile หรือ African dwarf crocodile) เป็นจระเข้ชนิดที่เล็กที่สุดในโลก ยาวประมาณ 1.5 เมตร
 จมูกทื่อ สั้น กว้างแอฟริกากลางและตะวันตกframeless|95x95pxวงศ์ตะโขง (Gavialidae)สกุล Gavialisthumb|110x110pxGavialis gangeticusตะโขงแท้ หรือ ตะโขงอินเดีย ปากแหลมเรียวยาว
 มีปุ่มเนื้อ งอกอยู่ที่ส่วนปลายจมูก
ความยาวเต็มที่ได้ 6.5 เมตร
ชอบอาศัยอยู่ในน้ำมากที่สุดในบรรดาสัตว์ในอันดับจระเข้ที่สุดเอเชียใต้ และพม่าframeless|90x90pxสกุล Tomistomathumb|110x110pxTomistoma schlegeliiตะโขงเทียม หรือ ตะโขง ปากแหลมเรียวยาว โคนปากกว้าง
 ใม่มีก้อนเนื้อตอนปลายจมูก
มีจุดหรือลายดำ คาดขวางบนลำตัวเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ คาบสมุทรมาเลย์ เกาะบอร์เนียว เกาะสุมาตราframeless|90x90px

อ้างอิง

บรรณานุกรม




--- Sues, Hans-Dieter. "The Place of Crocodilians in the Living World". pp. 14–25.
--- Buffetaut, Eric. "Evolution". pp. 26–41.
--- Mazzotti, Frank J. "Structure and Function". pp. 42–57.
--- Ross, Charles A.; Magnusson, William Ernest. "Living Crocodilians". pp. 58–73.
--- Pooley, A. C. "Food and Feeding Habits". pp. 76–91.
--- Pooley, A. C.; Ross, Charles A. "Mortality and Predators". pp. 92–101.
--- Lang, Jeffrey W. "Social Behaviour". pp. 102–117.
--- Magnusson, William Ernest; Vliet, Kent A.; Pooley, A. C.; Whitaker, Romulus. "Reproduction". pp. 118–135.
--- Alcala, Angel C.; Dy-Liacco, Maria Teresa S. "Habitats". pp. 136–153.
--- Pooley, A. C.; Hines, Tommy C.; Shield, John. "Attacks on Humans. pp. 172–187.


แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:จระเข้
หมวดหมู่:สัตว์เลื้อยคลาน