มูลนิธิอานันทมหิดล

มูลนิธิอานันทมหิดล () เป็นมูลนิธิที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งขึ้น เพื่อมุ่งส่งเสริมสนับสนุนนักศึกษาและบัณฑิตชาวไทยที่มีความเป็นเลิศทางวิชาการสาขาต่าง ๆ ให้ได้รับโอกาสไปศึกษาต่อเพิ่มเติม นอกราชอาณาจักร ในระดับที่สูงขึ้น เพื่อให้เป็นบุคคลชั้นนำของประเทศในสาขาวิชานั้น ๆ และนำความรู้ความเชี่ยวชาญกลับมารับใช้ประเทศชาติต่อไปหลังจากสำเร็จการศึกษาระดับสูงสุดแล้ว

ในระยะแรก ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จัดตั้งทุนอานันทมหิดล และทรงเริ่มพระราชทานทุนในสาขาแพทยศาสตร์เป็นสาขาแรก ต่อมา ได้มีพระบรมราชวินิจฉัยให้เปลี่ยนสถานภาพจากทุนเป็นมูลนิธิ และได้ขยายขอบเขตการพระราชทานทุนเพิ่มขึ้นในหลายสาขา ครอบคลุมทั้งสาขาวิชาทางด้านวิทยาศาสตร์และสังคมศาสตร์ ชมรมผู้รับพระราชทานทุนอานันทมหิดล. (2548). จดหมายข่าว ชมรมผู้รับพระราชทานทุนอานันทมหิดล. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2

 ประวัติ 
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีพระราชประสงค์ที่จะทรงสนับสนุนการพัฒนาประเทศ และทรงตระหนักว่า ประเทศไทยยังขาดแคลนผู้เชี่ยวชาญในวิทยาการต่าง ๆ ที่จะเป็นกำลังสำคัญในการร่วมกันพัฒนาชาติบ้านเมือง จึงมีพระราชดำริที่จะทรงสนับสนุนให้นักศึกษาและบัณฑิตชาวไทยผู้มีความเป็นเลินทางวิชาการสาขาต่าง ๆ ได้ไปเพิ่มพูนความรู้และพัฒนาทักษะความเชี่ยวชาญ ณ ต่างประเทศ จนถึงระดับสูงสุด เมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วจักได้นำความรู้ความเชี่ยวชาญนั้นกลับมาพัฒนาประเทศชาติ ดังนั้น ใน พ.ศ. 2498 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งทุนการศึกษาขึ้นและพระราชทานนามว่า ทุนอานันทมหิดล เพื่อเป็นพระบรมราชานุสรณ์ในสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร และได้พระราชทานทุนเริ่มแรกจำนวน 20,000 บาท

เมื่อแรกตั้ง ทรงประเดิมด้วยการพระราชทานทุนการศึกษาในสาขาแพทยศาสตร์ เพื่อทรงเจริญรอยตามพระราชปณิธานในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ซึ่งทรงสำเร็จการศึกษาด้านแพทยศาสตร์ และได้ทรงวางรากฐานด้านการแพทย์สมัยใหม่ขึ้นในประเทศสยาม ทั้งยังเคยทรงเอาพระทัยใส่พระราชทานทุนส่วนพระองค์ให้แก่นักศึกษาแพทย์ไปศึกษาต่อยังต่างประเทศ

ต่อมา ได้มีพระบรมราชวินิจฉัยให้เปลี่ยนสถานภาพจาก "ทุน" เป็น "มูลนิธิ" ชื่อว่า มูลนิธิอานันทมหิดล เมื่อวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2502 และได้ขยายขอบเขตการพระราชทานทุนเพิ่มขึ้นในหลายสาขา

ปัจจุบัน มูลนิธิอานันทมหิดล ได้พระราชทานทุนการศึกษาครอบคลุมทั้งสาขาวิชาทางด้านวิทยาศาสตร์และสังคมศาสตร์ โดยแยกเป็นแผนกต่าง ๆ จำนวน 8 แผนก ได้แก่
 แผนกแพทยศาสตร์ ผู้ได้รับพระราชทานทุนเป็นคนแรก ได้แก่ พ.ศ. 2500 ศาสตราจารย์นายแพทย์ จรัส สุวรรณเวลา  พ.ศ. 2501 ศาสตราจารย์นายแพทย์ประเวศ วะสี  พ.ศ. 2502 ศาสตราจารย์ ท่านผู้หญิงแพทย์หญิง ศรีจิตรา บุนนาค พ.ศ. 2508 ศาสตราจารย์นายแพทย์ สมศักดิ์ โล่ห์เลขา พ.ศ. 2535 พอ นพ สุจริต สุนทรธรรม พ.ศ. 2549 อาจารย์ ดร นายแพทย์ สรภพ เกียรติพงษ์สาร  พ.ศ. 2550 อาจารย์ ดร นายแพทย์ พีร์ เหมรัชตะ  พ.ศ.2551 อาจารย์นายแพทย์ ประสิทธิ์ เผ่าทองคำ พ.ศ. 2556 พญ พัทธมน ปัญญาแก้ว พ.ศ.2566 อาจารย์ ดร นายแพทย์ กรกฤษณ์ อิ่มวัฒนา  พ.ศ. 2567 อาจารย์นายแพทย์ ธิษณะ ประสาทเสรี พ.ศ. 2568  ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายแพทย์ชุติเทพ ทีฆพุฒิ
 แผนกวิทยาศาสตร์  พ.ศ. 2564 นางสาวเพ็ญพิชชา จันทร์ประเสริฐ  พ.ศ. 2567 นายคณดิถ พิริยะไพโรจน์
 แผนกวิศวกรรมศาสตร์ พ.ศ. 2519 ดร ประสาร ไตรรัตน์วรกุล
 แผนกเกษตรศาสตร์ พ.ศ. 2511 ศ. ดร. เลขา มาโนช (ศาตะนิมิ) พ.ศ. 2516 ศ. ดร. ทิพย์วดี อรรถธรรม (วงศ์ศรีนิล
 แผนกธรรมศาสตร์
 แผนกอักษรศาสตร์
 แผนกทันตแพทยศาสตร์ พ.ศ. 2545 ผศ ทพญ ดุลยพร ตราชูธรรม พ.ศ. 2568  ทันตแพทย์ภาคย์  ริ้วธำรงสฤษฎ์
 แผนกสัตวแพทยศาสตร์

 ดูเพิ่ม 

 รายชื่อผู้ได้รับทุนอานันทมหิดล

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์ มูลนิธิอานันทมหิดล 
 http://www.anandamahidolfoundation.org/

หมวดหมู่:การศึกษาในประเทศไทย
หมวดหมู่:ทุนการศึกษา
หมวดหมู่:รัชกาลที่ 8