การสะท้อนกลับทั้งหมด

การสะท้อนกลับทั้งหมด () คือ ปรากฏการณ์แสงลักษณะหนึ่ง ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อรังสีของแสง ตกกระทบกับพื้นผิวของตัวกลาง ในมุมที่กว้างกว่า มุมวิกฤต เกิดขึ้นเฉพาะกรณีที่ ดัชนีหักเหของตัวกลาง ต่ำกว่า ดัชนีหักเหของของตัวกลางที่อยู่อีกด้านหนึ่งของพื้นผิวตกกระทบ โดยที่แสงไม่ผ่านออกไป และ แสงทั้งหมดสะท้อนกลับ โดยใช้กฎการสะท้อน

เมื่อแสงข้ามผ่านเส้นแบ่งระหว่างตัวกลางสองชนิด ที่มีดัชนีหักเหที่แตกต่างกัน ลำแสงอาจเกิดการหักเห ที่พื้นผิวของตัวกลางใหม่ หรือ อาจเกิดการสะท้อนกลับทั้งหมด ขึ้นกับว่ามุมตกกระทบ มากกว่า มุมวิกฤตหรือไม่ ทั้งนี้เกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อ
แสงเดินทางมาจากตัวกลางที่มีดัชนีหักเหมากกว่า [n1=higher refractive index] ไปยังตัวกลางที่มีดัชนีหักเหน้อยกว่า [n2=lower refractive index] ยกตัวอย่างเช่น เมื่อแสงเดินทางจากแก้วไปยังอากาศ ฯลฯ

 คำอธิบายทางทัศนศาสตร์ 

การสะท้อนกลับทั้งหมด สามารถแสดงตัวอย่างได้โดยใช้ บล็อกแก้วครึ่งวงกลม ที่เรียกว่า เรย์บ๊อกซ์ โดยการส่องลำแสงเข้าไปในบล็อกแก้ว รูปร่างครึ่งวงกลมทำให้เกิดด้านเรียบ ซึ่งด้านที่เรียบนี้จะเป็นพื้นผิวตกกระทบให้กับลำแสงที่เราส่องเข้าไป ด้านผิวครึ่งวงกลมทำให้ไม่เกิดการหักเหที่ เส้นแบ่งเขตระหว่างตัวกลาง อากาศ ไปสู่ แก้ว สำหรับที่ด้านเรียบซึ่งเป็น เส้นแบ่งเขตระหว่างตัวกลาง แก้ว ไปสู่ อากาศ จะเกิดปรากฏการณ์ใดขึ้นกับ มุมตกกระทบ
เมื่อ θc เป็นมุมวิกฤตที่วัดได้ จาก แสงอาทิตย์ หรือ แหล่งกำเนิดแสง
 ถ้า θ < θc, ลำแสงจะแบ่งเป็นสองส่วน ส่วนหนึ่งจะสะท้อนกลับออกมาจากเส้นแบ่งเขตระหว่างตัวกลาง และ อีกส่วนหนึ่งจะหักเหผ่านออกไป
 ถ้า θ > θc, ลำแสงจะสะท้อนกลับทั้งหมด ที่เส้นแบ่งเขตระหว่างตัวกลาง ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า การสะท้อนกลับทั้งหมด

หลักฟิสิกส์นี้ ทำให้เกิดผลิตภัณท์ต่าง ๆ เช่น เส้นใยแสง (ออปติกไฟเบอร์) ปริซึม ในกล้องส่องทางไกลแบบสองตา อีกทั้งยังเป็นพื้นฐานให้กับ การเจียระไนเพชร เพื่อให้เกิดการสะท้อนที่น่าชวนมอง

 มุมวิกฤต 
มุมวิกฤต คือมุมอุบัติการณ์เบื้องต้น ของการเกิดการสะท้อนกลับทั้งหมด มุมตกกระทบที่เกิดการสะท้อนกลับทั้งหมดจะถูกวัดเทียบกับมุมตกกระทบที่เกิดเหตุการณ์ปกติ ที่เส้นแบ่งเขตระหว่างตัวกลาง
เมื่อพิจารณาลำแสงที่ผ่านจาก แก้ว ไปสู่ อากาศ ในเหตุการณ์ปกติแสงจะผ่านออกไปสู่อากาศ แต่เมื่อ มุมตกกระทบเพิ่มขึ้นอย่างเพียงพอ มุมที่แสงผ่านออก จะเพิ่มขึ้นไปถึง มุมตั้งฉาก คือ ที่ตำแหน่ง 90องศา ณ จุดนี้จะไม่มีแสงผ่านออกไปสู่อากาศ อีกต่อไป จึงเรียกมุมนี้ว่า มุมวิกฤต
มุมวิกฤต  ตามกฎของสเนลล์:

 นำกฎของสเนลล์มาจัดเรียงใหม่ เราจะได้  เพื่อหามุมวิกฤต เราทำการหาค่าของ  เมื่อ  ผลลัพธ์ที่ได้คือค่าของ  ซึ่งเท่ากับ มุมวิกฤต 

 และเราสามารถแทนค่า  เราจะได้สูตรในการหาค่ามุมวิฤตเป็นดังนี้:



เมื่อมุมตกกระทบมีค่าเท่ากับมุมวิกฤตพอดี ลำแสงสะท้อนจะตั้งฉากกับ เส้นแบ่งเขตระหว่างตัวกลาง เพื่อการยกตัวอย่าง ลำแสงที่มองเห็นได้ เดินทางผ่าน แผ่นอะคริลิก (ที่มีค่าดัชหักเหเท่ากับ 1.50) เข้าไปสู่อากาศ (ที่มีค่าดัชนีหักเหเท่ากับ 1.00) การคำนวณหาค่าของมุมวิกฤต สำหรับตัวกลาง อะคลีลิก ไปสู่ อากาศ ทำได้ดังนี้

ลำแสงตกกระทบที่ เส้นแบ่งเขตระหว่างตัวกลาง ถ้ามีค่าน้อยกว่า 41.8° จะเกิดปรากฏการณ์ ส่องผ่านบางส่วนสะท้อนบางส่วน แต่เมื่อมุมตกกระทบมีค่ามากกว่า 41.8° จะเกิดปรากฏการณ์ สะท้อนกลับทั้งหมด จะไม่มีแสงส่องผ่านไปยังอากาศเลย

ถ้าค่าเศษส่วน:  มีค่ามากกว่า 1 การคำนวณหา arcsine จะไม่สามารถทำได้ ในความหมายนี้คือจะไม่มีทางเกิด การสะท้อนกลับทั้งหมด ไม่ว่ามุมตกกระทบนั้นจะมีค่ามากแค่ไหน หรือน้อยแค่ไหนก็จะไม่เกิด ปรากฏการณ์สะท้อนกลับทั้งหมด

ดังนั้นมุมวิกฤต จะมีค่าก็ต่อเมื่อ  มีค่าน้อยกว่า 1

 การนำไปใช้งาน 
 เส้นใยแสง ที่ใช้งานหลากหลายด้าน เช่น ในกล้องเอ็นโดสโคป สำหรับงานด้านการแพทย์ และ ในงานด้านโทรคมนาคม
 อุปกรณ์ตรวจวัดฝน สำหรับรถยนต์ ที่ใช้ในการควบคุมที่ปัดน้ำฝนอัตโนมัติ
 อุปกรณ์ที่น่าสนใจอื่น ๆ ที่ใช้ การสะท้อนกลับทั้งหมด เพื่อการคัดกรองแสง
 กล้องส่องทางไกลแบบสองตา ใช้หลักการสะท้อนกลับทั้งหมด เพื่อให้ได้ภาพที่คมชัด
 จอแสดงภาพแบบมัลติทัช ใช้ด้านตรงข้ามของการสะท้อนกลับทั้งหมดในการรวมภาพจากกล้อง เพื่อให้ ซอฟต์แวร์ บันทึกการกำหนดตำแหน่งแบบหลายตำแหน่งพร้อม ๆ กัน
 Gonioscopy เพื่อดูมุมทางกายวิภาคศาสตร์ ระหว่าง คอร์เนีย กับ ไอริส (อวัยวะภายในลูกนัยน์ตา)
 Gait analysis CatWalk เป็นเครื่องมือที่ใชัหลักการสะท้อนกลับทั้งหมดในการรวมภาพ จากกล้องความเร็วสูง ในการวิเคราะห์ พื้นที่จำเพาะที่ทำการเฝ้าดูในห้องทดลองปฏิบัติการ
 Fingerprint เป็นเครื่องมือที่ใช้หลักการสะท้อนกลับทั้งหมด ในการบันทึกภาพถ่ายลายมือบุคคล โดยไม่ต้องใช้หมึก
 Flashlights lenses

 ตัวอย่างที่พบเห็นได้ในชีวิตประจำวัน 
ภาพการสะท้อนกลับทั้งหมดของเต่าทะเลสีเขียว มองเห็นได้ที่ผิวสัมผัสระหว่างน้ำกับอากาศ|thumb

การสะท้อนกลับทั้งหมดสามารถพบเห็นได้ เมื่อเราไปว่ายน้ำ เมื่อเรามองจากใต้น้ำจะเห็นได้ว่า ผิวสัมผัสระหว่างน้ำกับอากาศ มีสภาพเหมือนกระจก ตัวอย่างที่พบเห็นได้ง่ายที่สุดคือ การสะท้อนกลับทั้งหมดของแสงจากเพชร ซึ่งส่องความเป็นประกายให้เห็นได้อย่างเด่นชัด และเลนส์ชนิดต่าง ๆ ซึ่งเมื่อเหลือบมองขอบเลนส์ จะเห็นได้ว่า มีลักษณะเป็นวง ๆ ซ้อนกันอยู่หลายวง อันเนื่องมาจาก กระจกเลนส์ทั้งสองด้าน ไม่ได้อยู่ในระนาบเดียวกัน ทั้งนี้ ความมากน้อยของเส้นวง ขึ้นอยู่กับกำลังขยายของเลนส์ชนิดนั้น ๆ

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 FTIR Touch Sensing
 Multi-Touch Interaction Research
 Georgia State University
 Total Internal Reflection by Michael Schreiber, Wolfram Demonstrations Project
 Total Internal Reflection  - St. Mary's Physics Online Notes

หมวดหมู่:ทัศนศาสตร์เชิงเรขาคณิต
หมวดหมู่:หลักการสำคัญของฟิสิกส์
หมวดหมู่:ปรากฏการณ์ทางแสง
หมวดหมู่:ทัศนศาสตร์เชิงฟิสิกส์