วงประโคม

วงประโคม คือ วงดนตรีที่ใช้ประกอบงานพระราชพิธีและแสดงถึงพระราชอิสริยยศของพระมหากษัตริย์และพระราชวงศ์ ตลอดจนถึงขุนนางข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ

ตามความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ฮินดู ว่า พระมหากษัตริย์ พระราชวงศ์ ขุนนางชั้นผู้ใหญ่ เมื่อเสียชีวิตไป จะกลับสู่สรวงสวรรค์ จึงต้องมีการประโคมเพื่อส่งดวงวิญญานกลับสู่สรวงสวรรค์

 ประเภทของวงประโคม  
แต่เดิมวงประโคมมีอยู่ 3 ประเภทด้วยกันคือวงสังข์แตรวงปี่ไฉนกลองชนะและวงกลองสี่ปี่หนึ่ง (ปัจจุบันไม่ได้ใช้แล้ว) โดยวงสังข์แตรมีเครื่องดนตรีดังนี้
 สังข์ 1 ขอน
 แตรงอน 2 คัน
 แตรฝรั่ง 4 ใบ
วงปี่ไฉนกลองชนะมีเครื่องดนตรีดังนี้
 ปี่ไฉน 1 เลา
 กลองสองหน้า 1 ใบ
 กลองชนะ (ตามแต่พระอิสริยยศ)
ในพระราชพิธีประโคมย่ำยาม พระบรมศพของ พระมหากษัตริย์ จะเพิ่ม มโหระทึก เข้าไปด้วย ซึ่งสงวนไว้สำหรับพระมหากษัตริย์ เท่านั้น

นับตั้งแต่งานพระราชพิธีพระบรมศพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี มีการนำวงปี่พาทย์นางหงส์ร่วมประโคมด้วย ตามพระราชประสงค์ของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

การประโคมมี อยู่หลายประเภท ตามชั้นยศ-พระราชอิสริสยศ-พระบรมราชอิสริยยศ ดังต่อไปนี้

 ผู้ตายที่ได้รับพระราชทาน เครื่องประโคมซึ่งประกอบด้วย สังข์ (ผู้ตายต้องเป็นพระราชวงศ์ตั้งแต่หม่อมเจ้าขึ้นไป), แตรงอน, แตรฝรั่ง, ปี่ไฉน, กลองชนะ, เปิง (ตีจังหวะ ติ๊งเปิง) ต้องได้รับพระราชทาน
 พระโกศทองใหญ่
 โกศกุดั่น
 โกศมณฑป
 โกศไม้สิบสอง
 โกศราชวงศ์
 ผู้ตายที่ได้รับพระราชทาน เครื่องประโคมซึ่งประกอบด้วย ปี่ไฉน, กลองชนะ, เปิง (ตีจังหวะ สามไม้หนีสี่ไม้ไล่) ต้องได้รับพระราชทาน
 โกศแปดเหลี่ยม
 โกศโถ
 หีบทองลายสลัก
 หีบทองทึบ

 การประโคมย่ำยาม 
การประโคมย่ำยามนั้นเริ่มด้วยวงแตรสังข์และวงปี่ไฉนกลองชนะเป็นวงประโคมลำดับที่ 1 โดยจะทำหน้าที่สลับกันบรรเลง และวงปี่พาทย์นางหงส์เป็นวงประโคมลำดับที่ 2

การประโคมย่ำยามนั้นจะประโคมทุก ๆ 3 ชั่วโมงดังนี้
 ยามที่ 1 เวลา 06.00 น.
 ยามที่ 2 เวลา 09.00 น.
 ยามที่ 3 เวลา 12.00 น.
 ยามที่ 4 เวลา 15.00 น.
 ยามที่ 5 เวลา 18.00 น.
 ยามที่ 6 เวลา 21.00 น.
 ยามที่ 7 เวลา 24.00 น.

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:วงดนตรีไทย