สายยามาโนเตะ

สายยามาโนเตะ () เป็นเส้นทางรถไฟที่คับคั่งและสำคัญที่สุดสายหนึ่งของโตเกียว ดำเนินการโดยบริษัทรถไฟญี่ปุ่นตะวันออก โดยมีเส้นทางการวิ่งเป็นวงกลมรอบเมืองโตเกียว เชื่อมต่อย่านการค้าและย่านธุรกิจที่สำคัญ ได้แก่ มารูโนอูจิ ยูรากูโจ/กินซะ อูเอโนะ อากิฮาบาระ ชินจูกุ ชิบูยะ และอิเกบูกูโระ มีจำนวนสถานีทั้งสิ้น 30 สถานี มีระยะทางทั้งหมด 34.5 กิโลเมตร สามารถเปลี่ยนเส้นทางได้หลากหลายสาย 


 การให้บริการ 
รถไฟเริ่มให้บริการตั้งแต่เวลา 04:26 ถึง 01:18 ของวันถัดไป ระยะความถี่ขบวนรถไฟที่ 2 นาที ในชั่วโมงเร่งด่วน และ 4 นาที ในชั่วโมงปกติ ใช้เวลาวิ่งรอบวงกลมครบสาย 59 - 65 นาที รถไฟทุกขบวนจอดทุกสถานี

 จำนวนผู้โดยสาร 
เนื่องจากรถไฟสายยามาโนเตะตั้งอยู่ใจกลางเมืองโตเกียว เป็นจุดศูนย์กลางการเดินทางผ่านในพื้นที่ย่านการค้าที่สำคัญ ทำให้มีผู้โดยสารที่คับคั่งเป็นจำนวนมาก โดยช่วงคริสต์ทศวรรษ 1990 มีผู้โดยสารเกินความจุของขบวนรถไฟที่รองรับการให้บริการมากกว่า 250% ขณะที่ในปี ค.ศ. 2018 จำนวนดังกล่าวได้ลดลงไปต่ำกว่า 150% จากการเพิ่มความถี่ของขบวนรถไฟรวมถึงการเปิดสายใหม่ที่วิ่งขนานไปกับสายยามาโนเตะ เช่น สายอูเอโนะ–โตเกียว และโตเกียวเมโทรสายฟูกูโตชิง เพื่อบรรเทาความหนาแน่น

โดยในปี ค.ศ. 2018 ความหนาแน่นของจำนวนผู้โดยสารอยู่ที่ 1,134,963 คน–กม. / กม. ของเส้นทาง และจากการประมาณการของจำนวนผู้โดยสารต่อวันของสายยามาโนเตะที่ประเมินในการสำรวจสำมะโนการขนส่งแห่งชาติของ MLIT ปี ค.ศ. 2015 อยู่ที่ประมาณ 4 ล้านคนต่อวัน

 ประวัติ 
แรกเริ่มนั้นมีแผนจะเชื่อมต่อแนวเส้นทางรถไฟระหว่างสถานีชินางาวะของทางรถไฟสายหลักโทไกโดทางตอนใต้ กับสถานีอูเอโนะของทางรถไฟสายหลักโทโฮกุทางตอนเหนือเข้าด้วยกัน แต่ตามบริเวณแนวเส้นทางดังกล่าวมีประชากรอาศัยอยู่หนาแน่นทำให้การสร้างนั้นมีความยากลำบาก จึงมีการตัดแนวเส้นทางอ้อมจากสถานีชินางาวะไปทางฝั่งตะวันตก ผ่านสถานีชินจูกุไปจนถึงสถานีอากาบาเนะแทน ซึ่งบริเวณพื้นที่แนวทางรถไฟนั้นมีประชากรอาศัยอยู่น้อย โดยแนวเส้นทางดังกล่าวมีชื่อเรียกว่า "สายชินางาวะ" เปิดเดินรถเมื่อวันที่ 1 มีนาคม ค.ศ. 1885 ซึ่งผลจากการตัดแนวเส้นทางดังกล่าว ทำให้มีระยะทางมากกว่าเส้นทางจากชินางาวะ–อูเอโนะ ถึง 4 เท่า แต่การก่อสร้างนั้นรวดเร็วกว่าและมีค่าก่อสร้างที่ถูกกว่า และเนื่องจากแต่เดิมมีจุดประสงค์เพียงเป็นเส้นทางการขนส่งสินค้า ต่อมาในวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 1903 ได้เปิดเส้นทางสาขาจากสถานีอิเกบูกูโระถึงสถานีทาบาตะ มีชื่อเรียกว่า "สายโทชิมะ" ก่อนที่จะรวมทั้งสองสายเข้าด้วยกันแล้วเรียกว่า "สายยามาโนเตะ" ในวันที่ 12 ตุลาคม ค.ศ. 1909 หลังจากนั้นในปี ค.ศ. 1925 ทางรถไฟสายยามาโนเตะจึงเป็นทางรถไฟที่วิ่งเป็นวงกลมโดยสมบูรณ์ และแยกส่วนระหว่างสถานีอิเกบูกูโระ–สถานีอากาบาเนะออกในปี ค.ศ. 1927

ในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ได้เกิดการแข่งขันกันระหว่างบริษัทเอกชนเพื่อสร้างทางรถไฟเชื่อมเขตชานเมืองที่กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็วไปยังใจกลางเมือง กระทรวงการถไฟของญี่ปุ่นได้มีนโยบายไม่ให้ผู้ประกอบการเดินรถไฟเอกชนวางแนวเส้นทางเข้ามาภายในวงกลมของสายยามาโนเตะที่มีอยู่ก่อนแล้ว ด้วยสาเหตุนี้ทำให้หลายสถานีของยามาโนเตะกลายเป็นจุดเปลี่ยนสายทางรถไฟที่สำคัญกับรถไฟเอกชนจำนวนมาก เช่น ทางรถไฟโอดะกีว ทางรถไฟเคโอ และทางรถไฟเซบุ ที่มีสถานีปลายทางอยู่ที่ชินจูกุ เช่นเดียวกับรถไฟสายอื่นที่มีปลายทางสิ้นสุดที่สถานีใหญ่กับสายยามาโนเตะ เช่น สถานีอิเกบูกูโระ และสถานีชิบูยะ เป็นต้น

ในวันที่ 14 มีนาคม ค.ศ. 2020 ได้เปิดสถานีทาคานาวา เกตเวย์ เป็นสถานีที่ 30 ที่เปิดให้บริการสำหรับสายยามาโนเตะ และเคฮิง-โทโฮกุ อยู่ระหว่างสถานีชินางาวะกับสถานีทาบาจิ นอกจากนี้ยังเป็นสถานีรถไฟยามาโนเตะแห่งใหม่ล่าสุดนับตั้งแต่เปิดสถานีนิชินิปโปริ เมื่อปี ค.ศ. 1971

 รายชื่อสถานี 
 รายชื่อสถานีเรียงตามเข็มนาฬิกา จากสถานีชินางาวะ ถึงสถานีทาบะตะ, แต่ในความเป็นจริงจะเริ่มให้บริการและสิ้นซุดเส้นทางที่สถานีโอซะกิ
 () : ชินางาวะ → ชินจูกุ → อิเกบูกูโระ → ทาบาตะ → อูเอโนะ →โตเกียว → ชินางาวะ
 () : ชินางาวะ → โตเกียว → อูเอโนะ → ทาบาตะ → อิเกบูกูโระ → ชินจูกุ → ชินางาวะ
 ทุกสถานีตั้งอยู่ในเขตการปกครองพิเศษในโตเกียว ของ กรุงโตเกียว.
 รถไฟทุกขบวนของสายยามาโนเตะจอดรับ - ส่งผู้โดยสารทุกสถานี
 สถานีที่มีเครื่องหมาย " (R) " กำกับไว้แสดงว่าสถานีดังกล่าว สามารถเปลี่ยนเส้นทางไปสายเคฮิง-โทโฮกุได้

ชื่อเส้นทางรหัสสถานีชื่อญี่ปุ่นระยะทาง (กิโลเมตร)เปลี่ยนเส้นทางที่ตั้งระหว่างสถานีรวมทั้งสิ้นยามาโนเตะ   品川จาก2.20.0 มินาโตะ   大崎2.02.0 ชินางาวะ  五反田0.92.9   目黒1.24.1 โตคิว: สายเมงูโระโตเกียวเมโทร: สายนัมโบกุ (N-01) รถไฟใต้ดินโทเอ: สายมิตะ (I-01)  เอบิซุ 恵比寿1.55.6 JR ตะวันออก: สายโชนัน-ชินจุกุ, สายไซเกียวโตเกียวเมโทร: สายฮิบิยะ (H-02)ชิบูยะ   渋谷1.67.2 JR ตะวันออก: สายโชนัน-ชินจุกุ, สายไซเกียวเคโอคอร์ป: สายอิโนกาชิระโตคิว: สายเดนเอโตชิ, สายโทโยโกะโตเกียวเมโทร: สายกินซะ (G-01), สายฮันโซมง (N-01), สายฟูกูโตชิง (F-16)  原宿1.28.4 โตเกียวเมโทร: สายชิโยดะ (สถานีศาลเจ้าเมจิ: C-03)  代々木1.59.9 JR ตะวันออก: สายชูโอโซบุรถไฟใต้ดินโทเอ: โอเอโดะ (E-26)   新宿0.710.6 JR ตะวันออก: สายหลักชูโอ, สายชูโอ (รถเร็ว), สายชูโอโซบุ, สายโชนัน-ชินจุกุ, สายไซเกียวเคโอ: สายเคโอ, สายเคโอใหม่รถไฟฟ้าโอดาเกียว: สายโอดาวาระเซบุ: สายชินจุกุ (สถานีเซบุชินจุกุ) โตเกียวเมโทร: สายมารูโนอูจิ (M-08) รถไฟใต้ดินโทเอ: สายชินจุกุ (S-01), สายโอเอโดะ (E-27, สถานีชินจุกุ - นิชิงูชิ: E-01)ชินจูกุ  新大久保1.311.9    高田馬場1.413.3 เซบุ: สายชินจุกุโตเกียวเมโทร: สายโทไซ (T-03)  目白0.914.2  โทชิมะ   池袋1.215.4 JR ตะวันออก: สายไซเกียว, สายโชนัน-ชินจุกุรถไฟเซบุ: สายอิเกบูกูโระรถไฟโทบุ: สายโทโจโตเกียวเมโทร: สายมารูโนอูชิ (M-25), สายยูรากูโช (Y-09), สายฟุกุโตะชิน (F-09)  大塚1.817.2 รถไฟใต้ดินโทเอ: สายโทเด็นอะระกะวะ (สถานีโอสึกะ-เอกิมาเอะ)  巣鴨1.118.3 รถไฟใต้ดินโทเอ: สายมิตะ (I-15)  駒込0.719.0 โตเกียวเมโทร: สายนัมโบกุ (N-14)田端1.620.6JR ตะวันออก: สายเคฮินโทโฮกุ (R)คิตะโทโฮกุสายหลัก  西日暮里0.821.4 JR ตะวันออก: สายเคฮินโทโฮะกุโตเกียวเมโทร: สายชิโยดะ (C-16) รถไฟใต้ดินโทเอ: นิปโปะริไลน์เนอร์ (02)อารากาวะ   日暮里0.521.9 JR ตะวันออก: สายโจบัน, สายเคฮินโทโฮกุรถไฟฟ้าเคเซ: สายหลักเคเซรถไฟใต้ดินโทเอ: นิปโปริ -โทเนริไลน์เนอร์ (01)  鶯谷1.123.0 JR ตะวันออก: สายเคฮินโทโฮกุไทโต   上野1.124.1 JR ตะวันออก: โทโกุ ชิงกันเซ็ง, โจเอะสึ ชิงกันเซ็ง, ยามางาตะชิงกันเซ็ง, อะกิตะชิงกันเซ็ง, นางาโนะชิงกันเซ็ง, สายโจบัน, สายเคฮินโทโฮะกุ (R), สายอุสึโนะมิยะ (สายหลักโทโฮะกุ), สายทะกะซะกิรถไฟฟ้าเคเซ: สายหลัก (สถานีเคเซอุเอะโนะ) โตเกียวเมโทร: สายกินซะ (G-16), สายฮิบิยะ (H-17)  御徒町0.624.7 JR ตะวันออก: สายเคฮินโทโฮกุ   秋葉原1.025.7 JR ตะวันออก: สายชูโอโซบุ, สายเคฮินโทโฮะกุ (R) Metropolitan Intercity Railway Company: สึกุบะเอ็กซเพรส (01) โตเกียวเมโทร: สายฮิบิยะ (H-15)ชิโยดะ   神田0.726.4 JR ตะวันออก: สายชูโอ (รถเร็ว), สายเคฮินโทโฮะกุโตเกียวเมโทร: สายกินซะ (G-13)東京1.327.718x18pxJR ตะวันออก: โทโฮะกุ ชิงกันเซ็ง, โจเอะสึ ชิงกันเซ็ง, ยะมะงะตะ ชิงกันเซ็ง, อะกิตะ ชิงกันเซ็ง, นะงะโนะ ชิงกันเซ็ง, สายเคฮินโทโฮะกุ (R), สายโทไกโด, สายชูโอ (รถเร็ว), สายโยะโกะซุกะ, สายเคโย, สายโซบุ (รถเร็ว)JR ตอนกลาง: โทไกโด ชิงกันเซ็งโตเกียวเมโทร: สายมะรุโนะอุชิ (M-17)โทไกโดสายหลัก  有楽町0.828.5 JR ตะวันออก:สายเคฮินโทโฮะกุโตเกียวเมโทร: สายยูระกุโช (Y-18), สายฮิบิยะ (สถานีฮิบิยะ: H-07), สายชิโยดะ (ฮิบิยะ: C-09) รถไฟใต้ดินโทเอ: สายมิตะ (ฮิบิยะ: C-09)   新橋1.129.6 JR ตะวันออก: สายหลักโทไกโด, สายโยโกซูกะ, สายเคฮินโทโฮกุโตเกียวเมโทร: สายกินซะ (G-08) รถไฟใต้ดินโทเอ: สายอาซากูซะ (A-10) Tokyo Waterfront New Transit: ยูริกาโมเมะ (U-01)มินาโตะ   浜松町1.230.8 JR ตะวันออก: สายเคฮินโทโฮกุ (R) โตเกียวโมโนเรล: สายฮาเนดะรถไฟใต้ดินโทเอ: สายอาซากูซะ (สถานีไดมน}}: A-09), สายโอเอโดะ (ไดมอน: E-20)  田町1.532.3 JR ตะวันออก: สายเคฮินโทโฮะกุ (R)ทาคานาวา เกตเวย์  高輪ゲートウェイ駅 1.3  33.6‬  JR ตะวันออก:สายเคฮินโทโฮะกุ— ↓ วนกลับไป (วงนอก) ↓ —

 ขบวนรถไฟ 
ปัจจุบันรถไฟสายยามาโนเตะให้บริการด้วยรถไฟรุ่น อี235 ซีรีส์ มีจำนวนทั้งหมด 50 ขบวน ขบวนละ 11 ตู้ เริ่มทดลองนำมาวิ่งครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน ค.ศ. 2015 โดยพบปัญหาการจุดปิดประตู ก่อนนำกลับมาให้บริการอีกครั้งในวันที่ 7 มีนาคม ค.ศ. 2016 ส่วนรถไฟรุ่นก่อนหน้า อี231–500 ซีรีส์ ปลดระวางเมื่อวันที่ 20 มกราคม ค.ศ. 2020 และศูนย์ซ่อมบำรุงตั้งอยู่ที่สถานีซ่อมบำรุงทั่วไปโตเกียว (ใกล้กับสถานีรถไฟโอซากิ)

 ขบวนรถไฟในอดีต 
 เดโฮ 6100 ซีรีส์
 โมฮะ 10
 63 ซีรีส์
 72 ซีรีส์
 101 ซีรีส์ (ลายสีเหลือง ตั้งแต่เดือนกันยายน ค.ศ. 1961 – ราว ค.ศ. 1968)
 103 ซีรีส์ (ลายสีเขียว ตั้งแต่เดือนธันวาคม ค.ศ. 1963 – 26 มิถุนายน ค.ศ. 1988)
 205 ซีรีส์ (ตั้งแต่ 25 มีนาคม ค.ศ. 1985 – 17 เมษายน ค.ศ. 2005)
 321–500 ซีรีส์ (ตั้งแต่ 21 เมษายน ค.ศ. 2002 – 20 มกราคม ค.ศ. 2020)

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 สถานีของรถไฟสายยามาโนเตะ (JR ตะวันออก) 
 japan-guide.com: JR สายยามาโนเตะ 
 ข้อมูลสถานีรถไฟสายยามาโนเตะ  (ไม่เป็นทางการ) 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:การขนส่งระบบรางในโตเกียว