คลองมหาสวัสดิ์

คลองมหาสวัสดิ์ หรือ คลองชัยพฤกษ์ เป็นคลองที่เริ่มต้นจากคลองลัดบางกรวยหรือคลองบางกอกน้อย ใกล้วัดชัยพฤกษมาลา ไหลผ่านเป็นเส้นแบ่งเขตระหว่างอำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี กับเขตตลิ่งชันและเขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร ผ่านอำเภอพุทธมณฑล ไปออกแม่น้ำท่าจีนที่ตำบลงิ้วราย อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม รวมความยาว 28 กิโลเมตร

ประวัติ
คลองสายนี้เริ่มขุดตั้งแต่วันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2402 ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อย่นระยะทางไปนมัสการพระปฐมเจดีย์"แหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร คลองมหาสวัสดิ์" โดยพนิดา อภิรามเมธา นิตยสาร Librarianmagazine ปีที่ ๓ ฉบับที่ ๔ กันยายน ๒๕๕๓ หลังจากที่ทรงให้ขุดคลองเจดีย์บูชาจากแม่น้ำนครชัยศรีไปจนถึงองค์พระปฐมเจดีย์ พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาทิพากรวงศ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค) และพระภาษีสมบัติบริบูรณ์ เป็นแม่กองจ้างชาวจีนขุด แล้วเสร็จเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2403 ถือเป็นคลองที่มีความกว้างที่สุดในสมัยนั้น คือ กว้าง 7 วาหรือ 14 เมตร"พุทธมณฑณจัดโครงการล่องเรือชมวิถีริมคลองมหาสวัสดิ์ ครบรอบ 152 ปี" โดย ASTVผู้จัดการออนไลน์ 	30 พฤษภาคม 2555 13:03 น. ใช้เงินทั้งสิ้น 1,101 ชั่ง 10 ตำลึง เป็นเงินพระคลังมหาสมบัติ 100 ชั่ง เงินบริจาคเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ 1 ชั่ง 10 ตำลึง อีก 1,000 เป็นเงินของท้าวเทพอากร (เงิน) ที่ถูกริบเข้าพระคลังมหาสมบัติคลองมหาสวัสดิ์ กองกายภาพและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยมหิดล ปัญญาของแผ่นดิน 5 ตุลาคม พ.ศ. 2552

เมื่อขุดคลองเสร็จนั้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาทิพากรวงศ์จับจองที่ดินว่างเปล่าสองฝั่งคลอง ชุมชนแรก ๆ ที่เข้ามาอยู่ได้แก่ชาวบ้านที่ย้ายมาจากริมแม่น้ำท่าจีน บริเวณดอนหวาย ดาวคะนอง บางเตย และชาวจีนที่มาขุดคลอง"วิถีชุมชนคลองมหาสวัสดิ์ จ.นครปฐม"  โดย manus 5 มีนาคม 2556
เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ยังได้ให้สร้างศาลาสำหรับประชาชนพักเป็นระยะไปตามริมคลองทุก 100 เส้น เป็นศาลาเขียนตำรายารักษาโรคต่าง ๆ ติดไว้เป็นการกุศล ต่อมาเรียกกันว่า “ศาลายา” คือศาลาที่ 1–4 และ 6–7 ศาลาที่ 7 เรียกกันว่าศาลาดิน กับศาลาที่ 5 สร้างในการกุศลปลงศพคนของเจ้าพระยาทิพากรวงศ์"ศาลายา และศาลาธรรมสพน์" ท่องเที่ยวเชิงเกษตร ที่คลองมหาสวัสดิ์ เรียกกันว่า “ศาลาทำศพ” ปัจจุบันกลายเป็น “ศาลาธรรมสพน์” และเป็นชื่อแขวงกับสถานีรถไฟในเขตทวีวัฒนาของกรุงเทพมหานคร
คลองมหาสวัสดิ์ยังมีประตูน้ำที่กรมชลประทานสร้างไว้ 2 ประตู คือประตูน้ำมหาสวัสดิ์ ด้านแม่น้ำท่าจีน และประตูน้ำฉิมพลี ด้านแม่น้ำเจ้าพระยา ปัจจุบันคลองสายนี้ยังคงเป็นเส้นทางสัญจรของชาวบ้านและเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญในเชิงการเกษตร วัฒนธรรม และวิถีชีวิตของผู้คนในท้องถิ่น

 สถานที่ 
 วัดชัยพฤกษมาลา
 วัดโตนดมหาสวัสดิ์
 วัดโคนอนมหาสวัสดิ์
 วัดศรีเรืองบุญ
 วัดศรีประวัติ
 วัดใหม่ผดุงเขต
 วัดปุรณาวาส
 วัดสาลวัน
 วัดสุวรรณาราม
 สวนเชิงเกษตรคลองมหาสวัสดิ์
 วัดมหาสวัสดิ์
 วัดงิ้วราย

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 "ล่อง“คลองมหาสวัสดิ์” สัมผัสเสน่ห์วิถีชุมชน" โดย ASTVผู้จัดการออนไลน์ 	4 กุมภาพันธ์ 2552 17:50 น.

แหล่งข้อมูลอื่น

มหาสวัสดิ์
มหาสวัสดิ์
มหาสวัสดิ์
หมวดหมู่:อำเภอพุทธมณฑล
มหาสวัสดิ์
หมวดหมู่:โบราณสถานในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:โบราณสถานในจังหวัดนนทบุรี
หมวดหมู่:โบราณสถานในจังหวัดนครปฐม