ไพรัช สังวริบุตร

ไพรัช สังวริบุตร (เกิด 27 กันยายน พ.ศ. 2474) ชื่อเล่น หรั่ง เป็นผู้กำกับและผู้จัดละครโทรทัศน์ชาวไทย ได้รับเชิดชูเกียรติเป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง ในปี พ.ศ. 2547

ประวัติ
ไพรัช สังวริบุตร เป็นบุตรของนายคุ้ม และนางจำรัส สังวริบุตร จบการศึกษาจากโรงเรียนเซนต์คาเบรียล เริ่มทำงานในวงการบันเทิงโดยได้รับการหล่อหลอมความเป็นศิลปินจากบิดา ซึ่งเป็นเจ้าของค่ายกรุงเทพภาพยนตร์ โดยเริ่มช่วยงานภาพยนตร์ ต่อมาเป็นผู้ถ่ายทำภาพยนตร์ โดยเริ่มด้วยเรื่อง รอยไถ จนได้รับรางวัลตุ๊กตาทอง ในฐานะผู้ถ่ายทำภาพยนตร์ 16 มม.ยอดเยี่ยม จากเรื่อง แสงสูรย์ จากนั้นได้ร่วมลงทุนกับมิตร ชัยบัญชา ตั้งบริษัท วชิรนทร์ภาพยนตร์ ในฐานะผู้อำนวยการสร้าง โดยเป็นผู้กำกับการแสดง และผู้กำกับภาพอีกด้วย

เข้าสู่วงการโทรทัศน์ในปี พ.ศ. 2510 โดยก่อตั้งบริษัท ดาราฟิล์ม ผลิตภาพยนตร์โทรทัศน์เรื่อง "ปลาบู่ทอง" ทางช่อง 7 สี 
ซึ่งสร้างมาจากนิทานพื้นบ้าน ต่อมาจึงผลิตผลงานประเภทนิทานพื้นบ้านและ "จักรๆ วงศ์ๆ" เรื่อยมาถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ยังผลิตผลงานประเภทวรรณกรรมสมัยใหม่ มีผลงานเด่น เช่น ดาวพระศุกร์, ดอกโศก จนเปลี่ยนมาถ่ายทำด้วยระบบวิดีโอเทป และใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการถ่ายทำและตัดต่อ โดยใช้ชื่อบริษัท ดาราวิดีโอ ผลิตละครโทรทัศน์ให้กับ ช่อง 7 สี มาตลอด  มีผลงานเด่นในระยะต่อมา เช่น คู่กรรม, สายโลหิต, ฟ้าใหม่, แผลเก่า, สี่ยอดกุมาร, สิงหไกรภพ, ขวานฟ้าหน้าดำ เป็นต้น

ปัจจุบันเป็นประธานบริษัท ดาราวิดีโอ, สามเศียร, ดีด้า วิดีโอ โปรดักชั่น และ จ๊ะ ทิง จา ทีวี ด้านชีวิตส่วนตัว สมรสกับผุสดี ยมาภัย มีบุตรชายที่ทำงานในสายเดียวกันคือ สยาม สังวริบุตร และ สยม สังวริบุตร 

ไพรัช สังวริบุตร ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์และละคร) ประจำปี พ.ศ. 2547 โดยผลงานที่ผ่านมาได้รับการตอบรับจากผู้ชมอย่างมาก และมีความมุ่งมั่นในการอนุรักษ์และสืบทอดวัฒนธรรมไทยอย่างสร้างสรรค์

 ผู้สร้างภาพยนตร์ 
วชิรนทร์ภาพยนตร์

 ยอดขวัญจิต (2505)
 ทับสมิงคลา (2505)
ดาราฟิล์ม

 พระลักษณวงศ์ (2512)
 แม่ปลาบู่ (2515)
 ฝนสามฤดู (2515)
 นางสิบสอง (2517)
 อภินิหารโกมินทร์ (2518)
 แก้วหน้าม้า (2522)
 บัวแก้วบัวทอง (2523)
 ดาวพระศุกร์ (2523)
 ดอกโศก (2525)

 ผู้จัดละคร 

 ละครโทรทัศน์ 
สยามฟิล์ม / ดาราฟิล์ม

2510 - 2520

 ปลาบู่ทอง (2510)
 ทาสวังหลัง (2512)
 พระเวสสันดร (2512)
 ยอพระกลิ่น (2512)
 พระลักษณวงศ์ (2512)
 ขุนแผนผจญภัย (2513)
 พานทองรองเลือด (2513)
 พิกุลทอง (2513)
 กฎแห่งกรรม
 มนุษย์ปักษี (2514)
 ฝนสามฤดู (2515)
 อุทัยเทวี (2516)
 นางสิบสอง (2517)
 พระสุธน-มโนราห์ (2517)
 แก้วนพเก้า (2518)
 พระทิณวงศ์ (2518)
 โกมินทร์ (2518)
 ปอบผีฟ้า (2518)
 สิงหไกรภพ (2519)
 ห้องหุ่น (2519)
 อมฤตาลัย (25..)
 วงเวียนกรรม (25..)
 ภูตอาลัย (25..)
 ชูศรีซู่ซ่า (25..)
 ศาลาชาวบ้าน (25..)
2520

 บัวแก้วบัวทอง
 กระสือ

2521

 ไอ้หลง
 เทวรูปแมว
 แก้วหน้าม้า
 สุรีย์รัตน์ล่องหน

2522

 หลวิชัย-คาวี
 จันทร์สุริยคาธ
 ขมิ้นกับปูน
 โดมทอง
 ยอดชีวัน
 แม่นาคพระโขนง
 ภาพอาถรรพณ์
2523

 เจ้าหญิงแตงอ่อน
 สางเขียว
 ทโมนไพร
 ศาลาโกหก
 ดาวพระศุกร์

2524

 สังข์ทอง
 โสนน้อยเรือนงาม
 ปู่โสมเฝ้าทรัพย์
 ซ่อนกลิ่น
 ดอกโศก
 จ้าวสุริยัน
 หล่อนรักนักศึกษา

2525

 สุวรรณหงส์
 นกกระจาบ
 เกวลีสอยดาว
 พ่อจอมวุ่น
 เงา
 คมพยาบาท
 ผู้สืบสกุล
 ลมรัก

ดาราวิดิโอ

2526

 สี่ยอดกุมาร
 สิงหไกรภพ
 ขวานฟ้าหน้าดำ
 กิ่งไผ่
 โรงแรมวิปริต
 ลับแลใจ
 คุณหญิงพวงแข
 อุบัติเหตุ

2527

 ไชยเชษฐ์
 เหรียญมรดก
 หลวงตา
 ชลธีพิศวาส
 นางแมวป่า
 ตราไว้ในดวงจิต
 บ้านสอยดาว

2528

 จินดาสมุทร
 เทพสังวาลย์
 จอมขมังเวทย์
 จุดหมายปลายทาง
 พลับพลึงสีชมพู
 กิ่งมัลลิกา
 มัสยา

2529

 ทิพย์เกสร
 พระอภัยมณี
 แม่ปูเปรี้ยว
 มัตติกา
 น้ำผึ้งขม
 แหวนทองเหลือง

2530

 ทองเนื้อเก้า
 เดือนครึ่งดวง
 หนุ่มทิพย์
 แก้วกลางดง
 บ้านทรายทอง
 พจมาน สว่างวงศ์
 หัวใจสองภาค
 สกาวเดือน รัศมีแข
 กว่าจะรู้เดียงสา
 เทพสามฤดู
 แก้วหน้าม้า
 พิกุลทอง

2531

 ปราสาทมืด
 แผลเก่า
 ช่อปาริชาต
 ตุ๊กตา
 อีสา
 สวรรค์เบี่ยง 
 ปัญญาชนก้นครัว
 จำเลยรัก
 นางสิบสอง
 พระสุธน-มโนราห์
 พระทิณวงศ์

2532

 แววมยุรา
 แต่งกับงาน
 คนเหนือดวง
 ห้องหุ่น
 เคหาสน์สีแดง
 อยู่เพื่อรัก
 ตำรับรัก
 เมียหลวง
 อุทัยเทวี
 โกมินทร์
 ปริศนาของเวตาล

2533

 เศรษฐีตีนเปล่า
 ปีศาจแสนกล
 หงส์ทอง
 มณีร้าว
 อุบัติเหตุ
 คู่กรรม
 ดวงตาสวรรค์
 อุ้มบุญ
 กนกลายโบตั๋น
 มนต์นาคราช
 กายเพชร กายสุวรรณ
 สังข์ศิลป์ชัย
 แก้วตาเสือ

2534

 ไผ่แดง
 ตะวันชิงพลบ
 กะลาก้นครัว
 ความรักของคุณฉุย
 เชลยศักดิ์
 ละอองดาว
 ริษยา
 แม่หญิง
 นางทิพย์

2535

 เมืองโพล้เพล้
 ภาพอาถรรพณ์
 แก้วสารพัดนึก
 ละครเร่
 ภูตแม่น้ำโขง
 พี่เลี้ยง
 คุณหญิงนอกทำเนียบ
 พรพรหมอลเวง
 สองฝั่งคลอง

2536

 ผยอง 
 นวลนางข้างเขียง
 ค่าของคน
 เกิดแต่ตม
 หมูแดง
 หน้ากากดอกซ่อนกลิ่น
 นางทาส
 วันนี้ที่รอคอย
 ศีรษะมาร

2537

 ทวิภพ
 ผ้าทอง
 ปลายฝนต้นหนาว
 กระสือ
 น้ำใสใจจริง
 ดาวพระศุกร์
 วิมานมะพร้าว
 ศิลามณี

2538

 ความรักของคุณฉุย 2
 โอ้มาดา
 ภูตพิศวาส
 มนต์รักลูกทุ่ง
 ดาวแต้มดิน
 คือหัตถาครองพิภพ
 ปราสาทสีขาว
 สุดสายป่าน
 สายโลหิต

2539

 ปีหนึ่งเพื่อนกันและวันอัศจรรย์ของผม
 คุณฉุย 5
 แม่นาคพระนคร
 (111) ตองหนึ่ง 
 ดั่งดวงหฤทัย
 เกาะสวาทหาดสวรรค์
 ญาติกา
 ดอกแก้ว
 มงกุฎดอกส้ม
 ด้วยแรงอธิษฐาน
 เบญจรงค์ห้าสี
 รัตนโกสินทร์

2540

 ทองเนื้อเก้า
 ดวงใจพิสุทธิ์
 ซุ้มสะบันงา
 นิรมิต
 ปอบผีฟ้า
 บิ๊กเสี่ย
 นางละคร
 ทัดดาวบุษยา
 การะเกด
 สัมปทานหัวใจ
 ตะวันทอแสง
 เงิน เงิน เงิน

2541

 กิ่งไผ่
 ลูกตาลลอยแก้ว
 คู่เขย-คู่ขวัญ
 พลังรัก
 จำเลยรัก
 อีสา-รวีช่วงโชติ
 ดุจเพชรแท้
 สวรรค์เบี่ยง
 บ่วงหงส์

2542

 เพลงพราย
 ข้ามสีทันดร
 ขุนเดช
 แม่นาค
 โดมทอง
 หนุ่มทิพย์
 ตั้งไข่ล้ม พรหมไม่ลิขิต
 ลูกหว้า

2543

 ม่านบังใจ
 ใต้ร่มไม้เลื้อย เรือนศิรา
 ดั่งสายน้ำไหล
 กว่าจะรู้เดียงสา
 มรสุมแห่งชีวิต
 ลูกไม้ไกลต้น
 รากนครา
 สวัสดีคุณผู้ฟัง

2544

 ฉันชื่อ...ไศลา
 ดั่งสวรรค์สาป
 เพชรตัดเพชร
 เงาใจ
 ปิ่นไพร
 ทัณฑ์กามเทพ
 ลูกหลง
 คำมั่นสัญญา

2545

 บอดี้การ์ดสาว
 จิตสังหาร
 ผีขี้เหงา
 ฆาตกรกามเทพ
 สาวน้อย
 เมขลา
 หวังด้วยใจไปด้วยฝัน
 ดาวพระศุกร์

2546

 เบญจา คีตา ความรัก
 หมอลำซัมเมอร์
 แม่คุณเอ๊ย
 กระต่ายหลงจันทร์
 แก้วตาหวานใจ
 พรพรหมอลเวง
 เดิมพันวันวิวาห์

2547

 ไฟในวายุ
 เดือนเดือด
 อุ่นไอรัก
 หลงทางรัก
 สะใภ้ซ่าส์ แม่ย่าเฮี้ยน
 รักได้ไหม...ถ้าหัวใจไม่เพี้ยน
 ภูตพิศวาส
 รักสุดขั้ว
 หนี้ชีวิต
 เก็บใจให้กันเพื่อวันของเรา

2548

 มนต์รักลูกทุ่ง
 ฟ้ากระจ่างดาว
 หมอผีไซเบอร์
 ลูกไม้หลากสี
 สืบ-สาว-ราว-รัก
 เกิดแต่ตม
 ค้นรักสุดขอบฟ้า
 ดวงใจกับสายน้ำ

2549

 ด้วยแรงแห่งรัก
 ภารกิจพิชิตดอกฟ้า
 ใจเดียว
 พลิกดินสู่ดาว
 ปิ่นมุก
 เปลวไฟในฝัน
 กระดานสีรุ้ง

2550

 วิวาห์อลเวง
 แสงดาวแห่งหัวใจ
 คมฅน
 รักแท้แซบหลาย
 เพียงผืนฟ้า
 ฟ้า หิน ดิน ทราย

2551

 นางทาส
 สู่แสงตะวัน
 พลิกฟ้า ล่าตะวัน
 คุณหนูเทวดา
 สุภาพบุรุษซาตาน
 ภูตแม่น้ำโขง

2552

 เมียหลวง
 กุหลาบเหนือเมฆ
 รักแท้แก้ได้
 รอยรักรอยบาป
 สวย แสบ ซิ่ง

2553

 เรือนซ่อนรัก
 พ่อหนูเป็นซูเปอร์สตาร์
 สาวใช้ไฮเทค

2554

 ทวิภพ
 หอบรักมาห่มป่า
 เหนือมนุษย์
 โบ๊เบ๊
 ในรอยรัก
 นายตำรวจตรวจหัวใจ

2555

 ฉันรักเธอนะ
 ไฟมาร
 มาหยารัศมี
 อุบัติเหตุ

2556

 ฟ้าจรดทราย
 ร้อยเล่ห์เสน่ห์ลวง
 บอดี้การ์ดสาว

2557

 คมพยาบาท
 คุณผีที่รัก
 เล่ห์นางหงส์

2558

 ไม่สิ้นไร้ไฟสวาท
 คู่ปรับฉบับหัวใจ
 บ้านทรายทอง

2559

 ข้ามาคนเดียว

2560

 น้ำเซาะทราย
 เกิดเป็นกา

2561

 สายโลหิต
 คุณหนูเรือนเล็ก
 วิหคหลงลม

2562

 เพลงรักเพลงปืน
 สวยซ่อนคม
 เพลิงเสน่หา

2563

 ก่อนตะวันแลง
 รหัสริษยา

2564

 เกาะรักกลหัวใจ
 กำนันหญืง

2565

 หมอลำซัมเมอร์

2566

 รักแท้แซบหลาย

2567

 รอยรักรอยบาป
 ดุจเล่ห์ดาวลวง

2568

 ลางปริศนา

เครื่องราชอิสริยาภรณ์
 พ.ศ. 2548 - 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้น จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ประจำปี ๒๕๔๘ (ศิลปินแห่งชาติ)  เล่ม ๑๒๒ ตอน ๒๒ ข ๓ ธันวาคม ๒๕๔๘ หน้า ๑๐๙.

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2474
หมวดหมู่:บุคคลที่ยังมีชีวิตอยู่
หมวดหมู่:ผู้กำกับละครโทรทัศน์ชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้จัดละครชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนเซนต์คาเบรียล
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.