กรมส่งเสริมสหกรณ์

กรมส่งเสริมสหกรณ์ ( : CPD) เป็นส่วนราชการระดับกรม สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีภารกิจเกี่ยวกับการส่งเสริม เผยแพร่ และให้ความรู้เกี่ยวกับ อุดมการณ์ หลักการ และวิธีการสหกรณ์ให้แก่บุคลากรสหกรณ์ กลุ่มเกษตรกร และประชาชนทั่วไป ส่งเสริม สนับสนุน คุ้มครอง และพัฒนาระบบสหกรณ์ให้มีความเข้มแข็ง โดยการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ ในการดําเนินการให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยสหกรณ์ เพิ่มขีดความสามารถในด้านการบริหารจัดการ การดําเนินธุรกิจให้มีประสิทธิภาพ และมีการเชื่อมโยงธุรกิจสหกรณ์สู่ระดับสากล เพื่อให้สมาชิกสหกรณ์ มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นทั้งทางด้านเศรษฐกิจและสังคม

 ประวัติ 
แรกเริ่มหน่วยราชการที่รับผิดชอบด้านสหกรณ์เริ่มจากเป็นแผนกหนึ่งในกรมพาณิชย์และสถิติพยากรณ์ กระทรวงพระคลังมหาสมบัติเมื่อวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2458 ต่อมากรมพาณิชย์และสถิติพยากรณ์ได้ยกฐานะขึ้นเป็นกระทรวงพาณิชย์ ใน พ.ศ. 2463 แผนกสหกรณ์จึงได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น กรมสหกรณ์

พ.ศ. 2495 ในสมัยจอมพล แปลก พิบูลสงคราม ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ได้ยกฐานะกรมสหกรณ์เป็นกระทรวงการสหกรณ์ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง กำหนดภาพเครื่องหมายราชการ ตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายราชการ พุทธศักราช 2482 (ฉบับที่ 31) ตอนที่ 56 เล่ม 69 วันที่ 16 กันยายน 2495 (soc.go.th) จนถึงปี พ.ศ. 2506 จึงได้ถูกยุบกระทรวงการสหกรณ์ลง และโอนงานทั้งหมดไปเป็นของกระทรวงพัฒนาการแห่งชาติที่ตั้งขึ้นใหม่ โดยให้แยกส่วนราชการสหกรณ์ออกมาโดยจัดให้มีกรมสหกรณ์ที่ดิน กรมสหกรณ์พาณิชย์และธนกิจ และกรมตรวจบัญชีสหกรณ์

จนกระทั่งถึงปี พ.ศ. 2515 ได้มีการยกเลิกกระทรวงพัฒนาการแห่งชาติลง และได้ตั้งกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ขึ้นจึงได้โอนอำนาจหน้าที่ในส่วนที่เกี่ยวกับการส่งเสริมการสหกรณ์ กรมสหกรณ์ที่ดิน กรมสหกรณ์พาณิชย์และธนกิจ เป็นกรมส่งเสริมสหกรณ์ สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยมี พันเอกสุรินทร์ ชลประเสริฐ ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์และนายทะเบียนสหกรณ์เป็นคนแรก

 วันสหกรณ์แห่งชาติ 
วันสหกรณ์แห่งชาติ ตรงกับวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ของทุกปี  สืบเนื่องมาจากสหกรณ์ในประเทศต่าง ๆ เจริญก้าวหน้าส่งผลดีในการพัฒนาประเทศ สำหรับประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. 2458 นโยบายแห่งรัฐ เห็นสมควรนำวิธีการสหกรณ์ เข้ามาช่วยพัฒนาประเทศให้ประชาชนได้หลุดพ้นจากความยากจน โดยเฉพาะเกษตรกร พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์พระบิดาแห่งการสหกรณ์ไทย ได้ทรงส่งเสริมให้ก่อตั้งสหกรณ์แห่งแรกคือ สหกรณ์วัดจันทร์ ไม่จำกัดสินใช้ ณ ตำบลวัดจันทร์ อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก และทรงเป็นนายทะเบียนสหกรณ์ (พระองค์แรก) รับจดทะเบียนเป็นสหกรณ์แห่งแรก เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2459 ตามรูปแบบสหกรณ์ เครดิตแบบไรฟ์ไฟเซน ที่ได้รับความสำเร็จ มาแล้วใน อินเดีย และพม่า ซึ่งทั้งสองประเทศได้ส่งคนไปศึกษาจากประเทศเยอรมนี และเมื่อวันที่ 9 ตุลาคม พ.ศ. 2527 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีมีมติกำหนดให้วันที่ 26 กุมภาพันธ์ ของทุกปี เป็น "วันสหกรณ์แห่งชาติ "

 การแบ่งส่วนราชการ 
ตามกฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการกรมส่งเสริมสหกรณ์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พ.ศ. 2557 ให้แบ่งส่วนราชการกรมส่งเสริมสหกรณ์ ดังต่อไปนี้http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2557/A/088/84.PDF

ราชการบริหารส่วนกลาง
 สํานักงานเลขานุการกรม 
 กองการเจ้าหน้าที่ 
 กองคลัง 
 กองแผนงาน 
 กองพัฒนาระบบสนับสนุนการสหกรณ์ 
 กองพัฒนาสหกรณ์ด้านการเงินและร้านค้า 
 กองพัฒนาสหกรณ์ภาคการเกษตรและกลุ่มเกษตรกร 
 ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร 
 สํานักงานส่งเสริมสหกรณ์กรุงเทพมหานคร พื้นที่ 1
 สํานักงานส่งเสริมสหกรณ์กรุงเทพมหานคร พื้นที่ 2
 สํานักพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีการสหกรณ์
ราชการบริหารส่วนภูมิภาค 

 สํานักงานสหกรณ์จังหวัด

 ประเภทของสหกรณ์ 
ในประเทศไทย มีสหกรณ์ 7 ประเภท ได้แก่
 สหกรณ์การเกษตร
 สหกรณ์ประมง
 สหกรณ์นิคม
 สหกรณ์ร้านค้า
 สหกรณ์บริการ
 สหกรณ์ออมทรัพย์
 สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน

 รายนามอธิบดี 
รายนามอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันhttps://www.cpd.go.th/cpdth2560/index.php/about-cpd/person-cpd/history-director  ทำเนียบอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์
 รายนาม วาระการดำรงตำแหน่ง 1. พ.อ. สุรินทร์ ชลประเสริฐ 2515-2520 2. นาย อดุลย์ นิยมวิภาต 2520-2522 1. พ.อ. สุรินทร์ ชลประเสริฐ 2522-2526 3. นาย เชิญ บำรุงวงศ์ 2526-2530 4. นาย ทรงยศ นาคชำนาญ 2530-2532 5. นาย เสงี่ยม มาหมื่นไวย 2532-2536 6. นาย อวยผล กนกวิจิตร 2536-2538 7. นางสาว พีรรัตน์ อังกุรรัต 2538-2540 8. นาย วัลลภ วิทยประพัฒน์ 2540-2541 9. นาย บุญมี จันทรวงศ์ 2541-2544 10. นาย ชวาลวุฑฒ ไชยนุวัติ 2544-2545 9. นาย บุญมี จันทรวงศ์ 2545-2549 11. นางสาว สุพัตรา ธนเสนีวัฒน์ 2549-2552 12. นาย ศุภชัย บานพับทอง 2552 13. นาย ฉกรรจ์ แสงรักษาวงศ์ 2552-2553 14. นาย สมชัย ชาญณรงค์กุล 2553-2556 15. ดร. จุมพล สงวนสิน 2556-2557 16. นาย โอภาส กลั่นบุศย์ 2557-2558 17. ดร. วิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข 2558-2560 18. นาย พิเชษฐ์ วิริยะพาหะ 2560-2563 19. นาย​ คมสัน​ จำรูญพงษ์​ (รักษาการ) 2563-2564 20.​ นาย​ วิศิษฐ์ ศรีสุวรรณ์ 2564-256821. นาย นิรันดร์ มูลธิดา2568-ปัจจุบัน

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 กรมส่งเสริมสหกรณ์

ส่งเสริมสหกรณ์
หมวดหมู่:หน่วยงานของรัฐบาลไทยในเขตพระนคร
ส่งเสริมสหกรณ์
หมวดหมู่:หน่วยงานภาครัฐที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2463