หม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา

หม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา บุตรีของพระยาราชมนตรี (ภู่ ภมรมนตรี) นางห้ามสามัญในสมเด็จพระบรมราชมาตามหัยกาเธอ กรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ และต่อมาได้เป็นนางห้ามในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนราชสีหวิกรม 

ประวัติ
หม่อมน้อย ชุมสาย ณ อยุธยา เป็นบุตรีของพระยาราชมนตรี (ภู่ ภมรมนตรี) อันเกิดแต่ท่านผู้หญิงอินประวัติพระยาราชมนตรี(ภู่) เธอมีพี่น้องต่างมารดาคือ คุณพุ่ม (บุษบาท่าเรือจ้าง) ยอดกวีหญิงในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 เบื้องต้นเธอได้เข้าเป็นนางห้ามในกรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ ซึ่งเป็นที่เชิดหน้าชูตาอย่างมาก เนื่องจากเป็นธิดาของพระยาราชมนตรีจุลลดา ภักดีภูมินทร์. เลาะวัง. กรุงเทพฯ : เจริญกิจ, 2535, หน้า 175 ทั้งสองมีโอรสธิดาด้วยกันสองพระองค์  แต่ต่อมาเมื่อกรมหมื่นมาตยาพิทักษ์ได้สิ้นพระชนม์ในวัยหนุ่ม หม่อมน้อยจึงกลับไปอยู่บ้านที่ท่าช้างวังหลวงร่วมกับบิดาพร้อมด้วยพระโอรสและพระธิดาทั้งสองที่ยังเล็กอยู่คือ หม่อมเจ้าสาระพัดเพชร ศิริวงศ์ และพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์จุลลดา ภักดีภูมินทร์. เลาะวัง. กรุงเทพฯ : เจริญกิจ, 2535, หน้า 176 

หลังจากการสิ้นพระชนม์ของอดีตสวามี ในช่วงนั้นหม่อมน้อยยังสาวสวยอยู่มาก หม่อมน้อยจึงได้เข้าเป็นนางห้ามในกรมขุนราชสีหวิกรม ต้นราชสกุลชุมสาย มีโอรสธิดาด้วยกัน 7 พระองค์ ซึ่งองค์สุดท้องคือหม่อมเจ้าปฤษฎางค์ ที่ทรงได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปฤษฎางค์เรือนไทย - ประวัติพระยาราชมนตรี (ภู่)

อ้างอิง 

หมวดหมู่:หม่อม
หมวดหมู่:สกุลภมรมนตรี
หมวดหมู่:ราชสกุลชุมสาย
หมวดหมู่:ราชสกุลศิริวงศ์
หมวดหมู่:ณ อยุธยา