ช้างบอร์เนียว

ช้างบอร์เนียว หรือ ช้างแคระบอร์เนียว () เป็นชนิดย่อยของช้างเอเชียชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Elephas maximus borneensis พบได้เฉพาะบนเกาะบอร์เนียวเท่านั้น ช้างบอร์เนียว ถูกเรียกอีกอย่างว่า ช้างแคระ, ช้างค่อม หรือ ช้างแกลบ เพราะมีขนาดลำตัวที่เมื่อโตเต็มที่แล้วมีขนาดเล็กกว่าช้างเอเชียชนิดอื่น ๆ อย่างมาก โดยมีความสูงประมาณ 8 ฟุต เท่านั้นเอง ตัวผู้มีงาสั้น ๆ หรือไม่มีเลย ขณะที่ตัวเมียมีขนาดเล็กกว่าตัวผู้Shoshani, J., Eisenberg, J.F. (1982) Elephas maximus. Mammalian Species 182: 1–8 มีใบหูใหญ่ มีลำตัวอ้วนกลมกว่า และมีนิสัยไม่ดุร้าย  มีลักษณะความแตกต่างทางพันธุกรรมจากช้างเอเชียชนิดอื่น ๆ พอสมควร โดยเป็นช้างที่เพิ่งได้รับการแบ่งแยกเป็นชนิดย่อยเมื่อไม่นานมานี้ และอยู่ในสภาวะใกล้สูญพันธุ์แล้ว จากการวิจัยพบว่า ช้างแคระบอร์เนียวอาศัยหากินตามป่าในที่ราบลุ่มและบริเวณลุ่มแม่น้ำ ซึ่งใกล้กับพื้นที่ทำกินของผู้คนบนเกาะด้วย  และพบว่ามีจำนวนประชากรประมาณ 1,500 ตัวAsian Elephants . Elephant Facts. โดยจะอาศัยอยู่ในป่าแถบตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะบอร์เนียวเท่านั้น ซึ่งพื้นที่ส่วนใหญ่ก็อยู่ในเขตรัฐซาบะฮ์ของมาเลเซีย

ทางกองทุนสัตว์ป่าโลก (WWF) ได้มีโครงการอนุรักษ์และศึกษาเกี่ยวกับช้างชนิดนี้ เนื่องจากยังมีข้อมูลทางวิชาการอยู่น้อยมาก ช้างแคระบอร์เนียวกำลังถูกคุกคาม จากนิตยสารสารคดี

 ประวัติ 
ในอดีตเคยมีช้างแคระอาศัยอยู่บนเกาะชวา ต่อมาในคริสต์ศตวรรษที่ 18 สุลต่านบนเกาะชวาได้ส่งช้างแคระจำนวนหนึ่งไปเป็นบรรณาการแก่สุลต่านแห่งซูลู ซึ่งสุลต่านซูลูได้นำเอาช้างดังกล่าวไปไว้บนเกาะบอร์เนียว ก่อนจะถูกปล่อยเข้าป่าไปCranbrook, E., Payne, J., Leh, C.M.U. (2008)  Origin of the elephants Elephas maximus L. of Borneo. Sarawak Museum Journal. เดิมเชื่อว่าเคยมีอยู่ในภาคใต้ตอนล่างของไทยด้วย พบได้ตามป่าพรุลุ่มต่ำทางตอนบนของทะเลสาบสงขลา ในเขตอำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง อำเภอหัวไทร อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช และอำเภอระโนด จังหวัดสงขลา ช้างแคระในไทยมีสีผิวและสีขนออกแดงกระจายไปทั่วร่างกาย บางแห่งเรียก ช้างแดง มีขนาดตัวไม่ใหญ่มาก มีความสูงราว 5 ฟุต (ประมาณ 160 เซนติเมตร เท่าลูกช้างทั่วไป) บางคนก็ว่าตัวเท่าควาย บ้างก็ว่าตัวเท่าหมู หรือราว 2 ฟุต ก็มี โดยมีบันทึกในโครงการยุววิจัยประวัติศาสตร์ท้องถิ่นภาคใต้ โรงเรียนสตรีพัทลุง ระบุว่า

ช้างแคระในไทยลดจำนวนลงจากการขยายตัวของพื้นที่เกษตรกรรมบนป่าพรุที่เป็นหลักแหล่งของช้างแคระ ช้างแคระจำนวนไม่น้อยถูกล่าไปบริโภคต่างเนื้อหมู ประกอบกับเหตุอุทกภัยครั้งใหญ่ใน พ.ศ. 2485 ที่ทำให้ช้างแคระจำนวนหนึ่งจมน้ำตายเพราะขึ้นที่สูงไม่ทัน การสำรวจของนายแพทย์ บุญส่ง เลขะกุล เมื่อ พ.ศ. 2506 ก็พบแต่กองกระดูกช้างแคระกระจายกระจาย หาพบอยู่ตัวเป็น ๆ ไม่ จึงเชื่อว่าช้างแคระคงสูญพันธุ์ไปจากลุ่มทะเลสาบสงขลาก่อน พ.ศ. 2500 เป็นแน่

มีรายงานการพบเห็นช้างแคระบริเวณป่าพรุแถบต้นแม่น้ำเทพา บริเวณรอยต่อตำบลบาโหย อำเภอสะบ้าย้อย จังหวัดสงขลา กับอำเภอกาบัง จังหวัดยะลา เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 แต่ก็มิได้ทำการศึกษาอย่างจริงจัง

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
WWF: Borneo elephant
eurekalert April 2008: 'Extinct' elephant may have been found again -- on a different island

หมวดหมู่:ช้าง
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบบนเกาะบอร์เนียว
หมวดหมู่:สิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น