ปลาค้างคาว (น้ำจืด)

{{Taxobox 
| name = ปลาค้างคาว
| image =
| image_caption = 
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| ordo = Siluriformes
| familia = Sisoridae
| subfamilia = Glyptosterninae
| tribus = Glyptosternina
| genus = Oreoglanis
| genus_authority = Smith, 1933
| type_species = Oreoglanis siamensis
| type_species_authority = Smith, 1933
| subdivision_ranks = ชนิด
| subdivision = 
O. colurusO. delacouriO. frenatusO. heteropogonO. hypsiurusO. immaculatusO. infulatusO. insignisO. jingdongensisO. laciniosusO. lepturusO. macronemusO. macropterusO. majusculusLinthoingambi, I.; Vishwanath, W. 2011: Oreoglanis majusculus, a new glyptosternine catfish from Arunachal Pradesh, India (Teleostei: Sisoridae). Zootaxa, 2754: 60–66. PreviewO. nakasathianiO. setigerO. siamensisO. sudaraiO. suraswadiiO. tenuicaudaO. vicinus|synonyms = *Paroreoglanis Pellegrin, 1936
}}

ปลาค้างคาว หรือ ปลาติดหิน () เป็นสกุลของปลาน้ำจืดในชั้นปลากระดูกแข็งสกุลหนึ่ง มีชื่อสกุลว่า Oreoglanis (/ออ-รี-โอ-แกลน-อิส/)  ในวงศ์ปลาแค้ (Sisoridae)

ลักษณะ
มีลักษณะโดยรวมคือ เป็นปลาหนังขนาดเล็ก มีขนาดความยาวลำตัวไม่เกิน 13-15 เซนติเมตร ส่วนหัวและลำตัวแบน ริมฝีปากแผ่กว้างเป็นอวัยวะสำหรับยึดเกาะใช้สำหรับดูดเกาะกับพื้นหินในลำธาร ท่อนหางแบนข้าง หัวค่อนข้างกลม นัยน์ตาเล็ก มีหนวดทั้งหมด 4 คู่ (ระหว่างรูจมูก 1 คู่, ริมฝีปากบน 1 คู่, ริมฝีปากล่าง 1 คู่, คาง 1 คู่) ช่องเหงือกแคบอยู่เหนือครีบอก ครีบไขมันยาว ครีบอกและครีบท้องแผ่ออกด้านข้างลำตัว ครีบหางเว้าเล็กน้อย ที่หน้าอกไม่มีแผ่นหนังใช้เกาะติดเหมือนปลาแค้ในสกุล Glyptothorax  กินอาหารจำพวก สัตว์น้ำขนาดเล็กและแมลงน้ำ อาศัยเฉพาะในต้นน้ำลำธารที่มีน้ำไหลเชี่ยว ถือเป็นสัตว์น้ำที่ใช้บ่งชี้คุณภาพของแหล่งน้ำชั้นเยี่ยม  เนื่องจากเป็นปลาที่มีความอ่อนไหวมากต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพน้ำมาก อีกทั้งยังต้องอาศัยอยู่ในน้ำที่อุณหภูมิต่ำในบริเวณต้นน้ำเท่านั้น คือ บนภูเขาสูง ในระดับที่สูงกว่าระดับน้ำทะเล 700-800 เมตรหน้า 49, สาระน่ารู้ปลาน้ำจืดไทย เล่ม ๒ โดย สมโภชน์ อัคคะทวีวัฒน์ (พ.ศ. 2547) ISBN 974-00-8738-8

ปลาในสกุลนี้ ที่เป็นที่รู้จักดี คือ ปลาค้างคาวดอยอินทนนท์ (O. siamensis) ที่พบเฉพาะบนอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ ที่เดียวเท่านั้น และยังถือเป็นปลาต้นแบบของปลาในสกุลนี้อีกด้วย

การแพร่กระจายพันธุ์ของปลาค้างคาว พบกระจายทั่วไปในอนุทวีปอินเดีย, จีนทางตอนใต้ และประเทศในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ เช่น ลุ่มน้ำสาละวิน, ลุ่มน้ำอิระวดี, ลุ่มน้ำโขง, ลุ่มแม่น้ำน่าน เป็นต้น

การจำแนก
ปัจจุบัน พบแล้วทั้งหมด 20 ชนิด โดยเฉพาะในปี ค.ศ. 2005 มีการค้นพบเพิ่มเติมอีกถึง 8 ชนิดด้วยกัน ซึ่งล้วนแต่เป็นปลาที่พบในเขตประเทศไทยทั้งนั้น  และได้ถูกตั้งชื่อชนิดเพื่อเป็นเกียรติแก่บุคคลในแวดวงการอนุรักษ์ธรรมชาติชาวไทยด้วย ได้แก่ นายสุรพล ดวงแข นักวิชาการสัตว์ป่า, นายสืบ นาคะเสถียร อดีตหัวหน้าศูษย์รักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง และนายปลอดประสพ สุรัสวดี อดีตอธิบดีกรมประมงและอดีตอธิบดีกรมป่าไม้  พบปลาค้างคาวพันธุ์ใหม่ 8 ชนิดจากป่าต้นน้ำภาคเหนือ  จากเว็บไซต์กรมประมง

ปลาค้างคาวที่พบในประเทศไทย
 ปลาค้างคาวดอยอินทนนท์ Oreoglanis siamensis Smith, 1933
 ปลาค้างคาวภูคา Oreoglanis colurus Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009Vidthayanon, C., Saenjundaeng, P., and Ng, H. H. (2009). "Eight new species of the torrent catfish genus Oreoglanis (Teleostei: Sisoridae) from Thailand". Ichthyological Exploration of Freshwaters.  20(2): 127-156. http://www.pfeil-verlag.de/04biol/pdf/ief20_2_04.pdf
 ปลาค้างคาวน้ำยวม Oreoglanis heteropogon Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวน้ำปาย Oreoglanis laciniosus Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวคุณสืบ Oreoglanis nakasathiani Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาว อ. สุรพล Oreoglanis sudarai Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวดอยตุง Oreoglanis suraswadii Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวทุ่งช้าง Oreoglanis tenuicauda Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009
 ปลาค้างคาวศิลาเพชร Oreoglanis vicinus'' Vidthayanon, Saenjundaeng & Ng, 2009

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

หมวดหมู่:วงศ์ปลาแค้
หมวดหมู่:ปลาน้ำจืด
หมวดหมู่:ปลาน้ำตกและลำธาร
หมวดหมู่:ปลาที่พบในประเทศไทย
หมวดหมู่:ปลาที่พบในประเทศจีน
หมวดหมู่:ปลาที่พบในประเทศอินเดีย