เทมโป

ในอภิธานศัพท์ดนตรี เทมโป ( แปลว่า time) หรือ ลีลา ลีลา (Tempo): ความเร็วของดนตรี หมายถึงความเร็วในการเล่นเครื่องดนตรี  เป็นองค์ประกอบสำคัญของการประพันธ์งานดนตรี ซึ่งมีผลต่ออารมณ์ และความยากง่ายในการเล่นผลงานชิ้นนั้นๆ 

งานประพันธ์ดนตรีแต่ละชิ้น จะระบุเทมโปไว้ที่ตอนต้น ในปัจจุบันจะระบุเป็นค่า ครั้งต่อนาที (beats per minute ใช้ตัวย่อ BPM) หมายความว่าโน้ตแต่ละตัว จะต้องถูกเล่นด้วยเป็นจำนวนกี่ครั้งต่อนาที  หากงานประพันธ์ชิ้นใดมีค่าเทมโปสูง โน้ตตัวนั้นก็จะต้องเล่นด้วยความเร็วสูงขึ้น ด้วยจำนวนครั้งมากขึ้นในหนึ่งนาที

ในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 ดีทริช นีโกลาส วิงเกล (1780 - 1826) นักประดิษฐ์ชาวดัตช์ได้สร้างเครื่องจับจังหวะ (metronome) ขึ้นในปี ค.ศ. 1812 และได้รับการจดสิทธิบัตรและผลิตออกวางจำหน่ายทั่วไปโดยโยฮานน์ เมลเซล Maelzel's patent of the Metronome The Repertory of patent inventions: and other discoveries and improvements in arts, manufactures, and agriculture ... published by T. and G. Underwood, 1818 (alternative) (1772 – 1838) วิศวกรชาวเยอรมัน  และได้รับความนิยมหลังจากเบโทเฟนนำมาใช้ในการประพันธ์ดนตรีตั้งแต่ปี ค.ศ. 1817   เพื่อช่วยเรื่องความถูกต้องในการกำหนดจังหวะดนตรี

 ศัพท์ทางดนตรีในการระบุค่าเทมโป 
ในการเล่นดนตรีคลาสสิก มักระบุค่าเทมโปโดยใช้คำศัพท์ภาษาอิตาลี เนื่องจากคีตกวีที่มีชื่อเสียงในคริสต์ศตวรรษที่ 17 ส่วนใหญ่เป็นชาวอิตาลี และใช้คำศัพท์เหล่านี้มาก่อนการระบุด้วยค่า BPM หลังจากมีการคิดค้นเครื่องจับจังหวะ  และยังคงนิยมใช้กันมาจนถึงปัจจุบัน

 คำศัพท์พื้นฐานที่ใช้ระบุค่าเทมโป 
คำอ่านชื่อความหมายจังหวะ bpmลาร์กิสซิโมLarghissimoจังหวะช้าที่สุดน้อยกว่า 24 bpmกราเวGraveจังหวะช้ามาก25–45 bpmลาร์โกLargoจังหวะช้ามาก (ช้ากว่าเลนโต)40–60 bpmเลนโตLentoจังหวะช้ามาก สง่างาม45–60 bpmเลนเกตโตLarghettoจังหวะค่อนข้างกว้าง60–66 bpmอะดาจิโอAdagio แปลว่า "at ease"จังหวะช้า66–76 bpmอะดาจิเอตโตAdagiettoจังหวะค่อนข้างช้า70–80 bpmอันดันเตAndanteจังหวะก้าวเดิน76–108 bpmอันดันติโนAndantinoเร็วกว่าอันดันเตเล็กน้อย80–108 bpmอันดันเต โมเดราโตAndante Moderatoเร็วกว่าอันดันเตเล็กน้อย92–112 bpmโมเดราโตModeratoจังหวะปานกลาง101–110 bpmอัลเลเกรตโตAllegrettoจังหวะเร็วปานกลาง (แต่ช้ากว่าอัลเลอโกร)112–120 bpmอัลเลเกรตโต โมเดราโตAllegro moderatoจังหวะเร็วปานกลาง (ใกล้เคียงอัลเลอโกร)116–120 bpmอัลเลโกรAllegroจังหวะเร็วปานกลาง120–139 bpmวีวาเช่Vivaceจังหวะเร็วและสดใส168–176 bpmวีวาชิสซิโมVivacissimoจังหวะเร็วมากและสดใส172–176 bpmอัลเลกริสซิโมAllegrissimoจังหวะเร็วมาก172–176 bpmเพรสโตPrestoจังหวะเร็วมากๆ168–200 bpmเพรสทิสซิโมPrestissimoจังหวะเร็วที่สุดมากกว่า 200 bpm

 คำศัพท์พื้นฐานสำหรับการเปลี่ยนแปลงอัตราความเร็วช้าของจังหวะ 
คำอ่านชื่อความหมายคำย่อราลเลนตานโดRallentandoช้าลงเป็นลำดับrall.ริทาระดานโดRitardandoค่อยๆช้าลงritard.รีเทนูโตRitenutoช้าลงทันทีทันใดrit.สตริงเจนโดStringendoการทำให้เร็วขึ้นstring.อัดเซเลรานโดAcceleradoให้ค่อยๆ เร่งจังหวะaccel.

 คำศัพท์พื้นฐานสำหรับการเปลี่ยนแปลงอัตราความเร็วช้าของจังหวะ เพิ่มเติม 
คำอ่านชื่อความหมายคำย่ออะปิอัดเชเรA piacereตามสบายขึ้นอยู่กับผู้เล่นad libitumอะ เทมโปA tempoตามความเร็วเดิม ให้กลับไปที่อัตราความเร็วจังหวะปกติของเพลงนั้นหรือความเร็วเดิมเทมโป กอมโมโดTempo comodoความเร็วสบาย ๆเทมโป จุสโตTempo giustoความเร็วคงที่ตลอดเทมโป ปรีโมTempo primoกลับไปที่อัตราความเร็วแรกเริ่ม

 คำศัพท์พื้นฐานสำหรับการเปลี่ยนแปลงอัตราความเร็วช้าของจังหวะ ที่พบบ่อย 
คำอ่านชื่อความหมายอัลลาallaไปยัง, ณ ที่,ในลีลาของ.. ,ตามแบบฉบับของเพลงอัลลา เบรเวalla breveหมายถึงเครื่องหมายกำหนดจังหวะ g ; มีจังหวะนับสองจังหวะในแต่ละห้องโดยมีโน้ตตัวขาวนับเป็นหนึ่งจังหวะ อัลลา เบรเวอัลลา มาร์เซียalla marciaในแบบฉบับของเพลงเดินแถวอัลลา ตูร์คาalla turcaเป็นเพลงรูปแบบทหารของชาวตุรกี เช่น เพลง Turkish March ของ Mozartอะซาอีassaiเร็วมาก

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Tempo Terminology

หมวดหมู่:จังหวะ
หมวดหมู่:คำศัพท์ดนตรี