เพศ

เพศ () ในชีววิทยา คือ ขั้นตอนการเชื่อมโยงและการผสมผสานกลไกเฉพาะทางพันธุกรรม ที่มักมีผลให้เกิดในเพศชายหรือเพศหญิงที่แตกต่างกันไป

 วิวัฒนาการของเพศในสัตว์ 

ในเชิงวิทยาศาสตร์ กำเนิดของเพศในสัตว์เริ่มต้นจากสิ่งมีชีวิตที่มีช่องเปิดเดียวสำหรับทั้งการกินและการขับถ่ายShubin, N. (2009). Your Inner Fish: A Journey into the 3.5-Billion-Year History of the Human Body. Pantheon. ต่อมา ช่องเปิดนี้ได้ถูกนำมาใช้สำหรับการแบ่งเซลล์ด้วยZimmer, C. (2001). Evolution: The Triumph of an Idea. Harper Perennial. วิวัฒนาการดำเนินต่อไปโดยที่สัตว์เริ่มใช้ช่องเปิดเดียวกันนั้นในการปล่อยสเปิร์ม และสิ่งมีชีวิตอื่นในเผ่าพันธุ์เดียวกันจะรับสเปิร์มผ่านช่องเปิดของตนเองเพื่อผสมกับเซลล์ของมันเอง และฟักตัวออกจากช่องนั้นเมื่อการผสมเซลล์สำเร็จDawkins, R. (1976). The Selfish Gene. Oxford University Press.

จากนั้น สัตว์ได้วิวัฒนาการให้มีช่องเปิดที่เพิ่มขึ้นและมีหน้าที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้น ช่องหนึ่งสำหรับกิน ช่องหนึ่งสำหรับขับถ่าย ช่องหนึ่งสำหรับปล่อยสเปิร์ม และช่องหนึ่งสำหรับรับสเปิร์มCarroll, S. B. (2006). The Making of the Fittest: DNA and the Ultimate Forensic Record of Evolution. W. W. Norton & Company.   ในที่สุด สัตว์ได้พัฒนาจนกระทั่งมีเพียงอวัยวะที่ปล่อยสเปิร์ม หรืออวัยวะที่รับสเปิร์มเพียงอย่างใดอย่างหนึ่งเท่านั้นGitschier, J. (2002). The Evolution of Sex. PLoS Biology, 1(2), e39. เมื่อวิวัฒนาการมาถึงจุดนี้ ก็ถือได้ว่า เพศ ได้เกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์ในสัตว์แล้ว สิ่งมีชีวิตที่มีเฉพาะอวัยวะปล่อยสเปิร์มจะถูกเรียกว่า เพศผู้ (Male) และสิ่งมีชีวิตที่มีเฉพาะอวัยวะรับสเปิร์มจะถูกเรียกว่า เพศเมีย (Female)Ridley, M. (1993). The Red Queen: Sex and the Evolution of Human Nature. Penguin Books.

การที่สิ่งมีชีวิตต้องสร้างอวัยวะสำหรับปล่อยสเปิร์มและรับสเปิร์มขึ้นมาโดยเฉพาะ เนื่องจากเพื่อสร้างสิ่งที่ชีวิตระดับสูงทางวิวัฒนาการที่มีองค์ประกอบภายในซับซ้อนมากขึ้น เพื่อการนั้นการพัฒนากระบวนการแบ่งเซลล์ต้องวิวัฒนาการตามไปด้วย การสร้างอวัยวะสำหรับการแบ่งเซลล์โดยเฉพาะจึงมีความสำคัญ จนถึงขนาดให้ตัวนึงจะมีอวัยวะสืบพันธุ์แค่ปล่อยสเปิร์มหรือรับสเปิร์มแค่อย่างใดอย่างหนึ่งต่อตัวหนึ่งเท่านั้น จึงทำให้สามารถเกิดความสำเร็จสูงสุดของการแบ่งเซลล์สร้างสิ่งมีชีวิตระดับสูงทางวิวัฒนาการขึ้นมาได้ เช่นเดียวกับการที่สิ่งมีชีวิตสร้างช่องเปิดสำหรับใช้ในการกินและการขับถ่ายแยกกัน เพื่อเพิ่มประสิทธิในการดูดกลืนสารอาหารและพลังงาน 

 เพศทางชีววิทยา (Biological Sex) 

เพศทางชีววิทยา หมายถึงลักษณะทางกายภาพและชีวภาพที่ติดตัวมาแต่กำเนิด ซึ่งโดยทั่วไปพิจารณาจาก American Psychological Association. (2015). Guidelines for Psychological Practice With Transgender and Gender Nonconforming People. 

โครโมโซมเพศ (Sex Chromosomes): โดยทั่วไป ผู้หญิงมีโครโมโซม XX และผู้ชายมีโครโมโซม XY (แต่ก็มีความหลากหลายทางโครโมโซมที่เป็นไปได้ เช่น กลุ่มอาการเทอร์เนอร์ XO หรือกลุ่มอาการไคลน์เฟลเตอร์ XXY)National Human Genome Research Institute. (n.d.). Sex Chromosome Disorders.
อวัยวะเพศ (Genitalia): อวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกและภายในWorld Health Organization. (2011). Sexual health, human rights and the law.
ฮอร์โมนเพศ (Sex Hormones): ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนในผู้หญิง และเทสโทสเตอโรนในผู้ชายSapolsky, R. M. (2017). Behave: The Biology of Humans at Our Best and Worst. Penguin Press  
ลักษณะทางเพศขั้นทุติยภูมิ (Secondary Sexual Characteristics): ลักษณะที่พัฒนาขึ้นในช่วงวัยแรกรุ่น เช่น หน้าอกของผู้หญิง เสียงแตกหนุ่มและหนวดเคราของผู้ชายSwaab, D. F. (2014). We Are Our Brains: A Neurobiography of the Brain, from the Womb to Alzheimer's. Spektrum Akademischer Verlag.  

โดยทั่วไป เพศทางชีววิทยาจะถูกระบุว่าเป็น ชาย (Male) หรือ หญิง (Female) แต่ก็มีบุคคลที่มีลักษณะทางชีววิทยาที่ไม่สามารถจัดอยู่ในหมวดหมู่ใดหมวดหมู่หนึ่งได้อย่างชัดเจน ซึ่งเรียกว่า อินเตอร์เซ็กส์ (Intersex)Intersex Society of North America. (n.d.). What is intersex?.

 อัตลักษณ์ทางเพศ (Gender Identity) 

อัตลักษณ์ทางเพศ หมายถึง ความรู้สึกภายในของบุคคลเกี่ยวกับเพศของตนเอง ซึ่งอาจตรงหรือไม่ตรงกับเพศทางชีววิทยาที่ได้รับมาแต่กำเนิดThe Williams Institute. (2014). Sexual Orientation and Gender Identity: Demographics and Health Disparities. อัตลักษณ์ทางเพศเป็นเรื่องส่วนบุคคลและเป็นความรู้สึกภายใน เช่น:

ชาย (Man)
หญิง (Woman)
นอน-ไบนารี (Non-binary): อัตลักษณ์ทางเพศที่ไม่ใช่ชายหรือหญิงโดยเฉพาะ อาจเป็นทั้งสองอย่าง ผสมกัน หรืออย่างอื่น
เจนเดอร์ฟลูอิด (Genderfluid): อัตลักษณ์ทางเพศที่เปลี่ยนแปลงไปตามช่วงเวลา

 การแสดงออกทางเพศ (Gender Expression) 

การแสดงออกทางเพศ หมายถึง วิธีที่บุคคลแสดงออกถึงเพศของตนเองต่อภายนอกผ่านทางGLAAD. (n.d.). GLAAD Media Reference Guide – Terms To Know.:

เสื้อผ้า (Clothing)
ทรงผม (Hairstyle)
การแต่งหน้า (Makeup)
กิริยาท่าทาง (Mannerisms)
น้ำเสียง (Voice)
และอื่น ๆ

การแสดงออกทางเพศไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับเพศทางชีววิทยาหรืออัตลักษณ์ทางเพศButler, J. (1990). Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. Routledge. 

 บทบาททางเพศ (Gender Roles) 

บทบาททางเพศ หมายถึง ชุดของความคาดหวังทางสังคมเกี่ยวกับพฤติกรรม ทัศนคติ และลักษณะที่ "เหมาะสม" สำหรับผู้ชายและผู้หญิงในสังคมนั้น ๆWest, C., & Zimmerman, D. H. (1987). Doing Gender. Gender & Society, 1(2), 125-151. บทบาททางเพศเป็นสิ่งที่สร้างขึ้นทางสังคมและวัฒนธรรม และสามารถแตกต่างกันไปในแต่ละสังคมและยุคสมัยHyde, J. S. (2005). The Gender Similarities Hypothesis. American Psychologist, 60(6), 581–592.

 รสนิยมทางเพศ (Sexual Orientation) 

รสนิยมทางเพศ หมายถึง ความรู้สึกต่อเพศตรงข้าม มีอารมณ์ใคร่ มีอารมณ์ความรัก และ/หรือมีอารมณ์ทางเพศต่อผู้อื่นAmerican Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). ซึ่งเกิดจากการทำงานของสมองที่ปกติจะมอง ฟัง ได้กลิ่น สัมผัสเพศตรงข้ามแล้วเกิดอารมณ์ แต่ก็มีโอกาสที่การทำงานของสมองนั้นอาจเกิดกับเพศเดียวกันแทนที่จะเป็นคนต่างเพศ หรือบางกรณีอาจเกิดมีอารมณ์กับทั้งสองเพศก็ได้ หรือไม่มีอารมณ์กับเพศใดเลยก็ได้Bagemihl, B. (1999). Biological Exuberance: Animal Homosexuality and Natural Diversity. St. Martin's Press.

รสนิยมทางเพศที่พบบ่อย ได้แก่:

รักต่างเพศ (Heterosexual): สนใจในเพศตรงข้ามHerek, G. M. (2000). The psychology of sexual prejudice. Current Directions in Psychological Science, 9(1), 19-22.
รักร่วมเพศ (Homosexual): สนใจในเพศเดียวกัน (เกย์สำหรับผู้ชาย เลสเบี้ยนสำหรับผู้หญิงSavin-Williams, R. C., & Ream, G. L. (2000). Parental Influences on the Development of Sexual Identity. Journal of Research on Adolescence, 10(2), 209-228.
รักสองเพศ (Bisexual): สนใจต่อทั้งเพศชายและเพศหญิงWeinrich, J. D., & Klein, F. (Eds.). (1997). Sexuality and Human Rights: A Global Discourse. The Continuum Publishing Company.   
แพนเซ็กชวล (Pansexual): สนใจโดยไม่จำกัดเพศRobyn Ochs. (n.d.). Definition of Pansexual.
อะเซ็กชวล (Asexual): ไม่มีความรู้สึกสนใจทางเพศต่อผู้อื่นเลยBogaert, A. F. (2004). Asexuality: Prevalence and associated factors. Journal of Sex Research, 41(3), 279-287.

เมื่อรสนิยมทางเพศประกอบกับการแสดงออกทางเพศร่วมกับอัตลักษณ์ทางเพศและเพศกำเนิด จึงเกิดเป็นความหลากหลายทางเพศสภาพThe Trevor Project. (n.d.). A Guide to Being an Ally to Transgender and Nonbinary Youth.

การเข้าใจความหมายที่หลากหลายของ "เพศ" เป็นสิ่งสำคัญในการสร้างสังคมที่เปิดกว้าง ยอมรับความแตกต่าง และเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของทุกคนUnited Nations Human Rights Office of the High Commissioner. (2015). Living Free and Equal: The Rights of LGBTI Persons. สิ่งนี้ช่วยลดอคติ การเลือกปฏิบัติ และส่งเสริมความเท่าเทียมทางเพศ  โดยสรุป "เพศ" ไม่ได้มีเพียงแค่สองขั้ว (ชาย/หญิง) แต่เป็นสเปกตรัมที่กว้างขวางและซับซ้อน ซึ่งประกอบด้วยมิติทางชีววิทยา จิตใจ และสังคมFausto-Sterling, A. (2000). Sexing the Body: Gender Politics and the Construction of Sexuality. Basic Books.

 การปรับปรุงทางสารพันธุกรรม 
การสืบพันธุ์เกี่ยวข้องกับการเชื่อมโยงเซลล์สืบพันธุ์ให้เกิดลูกหลายที่รับสิ่งสืบทอดมาจากทั้งพ่อและแม่ เซลล์สืบพันธุ์สามารถรวมกันในลักษณะที่เซลล์มีรูปร่างเหมือนกันทั้งรูปร่างและขนาด ที่เรียกว่า ไอโซแกมีต (isogamete) ส่วนการรวมตัวของเซลล์สืบพันธุ์ที่มีขนาดและรูปร่างต่างกัน เรียกว่า เฮเทโรแกมีต (heterogamete) โดยเซลล์สืบพันธุ์จากเพศผู้ เรียกว่า สเปิร์ม (sperm) ส่วนเซลล์สืบพันธุ์จากเพศเมีย เรียกว่า ไข่ (egg) พบในสัตว์และพืชทั่ว ๆ ไป โดยมีลักษณะที่ดีและด้อยที่แตกต่างกันนำมาซึ่งการเพิ่มจำนวน

 อ้างอิง 


หมวดหมู่:ชีววิทยา
หมวดหมู่:กระบวนการทางชีวภาพ