นครศูนย์กลางของประเทศญี่ปุ่น

นครศูนย์กลาง () เป็นนครประเภทหนึ่งของประเทศญี่ปุ่น เป็นเขตการปกครองที่ก่อตั้งขึ้นโดยรัฐบาลกลางWeb-Japan.org,  "Local self-government," p. 3; retrieved 2012-11-28. นครศูนย์กลางได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่หลายอย่างที่ตามปกติแล้วจะดำเนินการโดยจังหวัด แต่นครศูนย์กลางมีอำนาจหน้าที่ไม่มากเท่านครใหญ่ที่รัฐกำหนด

ในการสมัครเพื่อยกฐานะเป็นนครศูนย์กลาง นครนั้นจะต้องมีประชากรมากกว่า 300,000 คน และมีพื้นที่มากกว่า 100 ตารางกิโลเมตร แต่ก็มีข้อยกเว้นพิเศษตามคำสั่งของคณะรัฐมนตรีในการยกฐานะนครที่มีประชากรต่ำกว่า 300,000 คน แต่มากกว่า 200,000 คน หลังจากการยกเลิกการปกครองรูปแบบนครพิเศษในวันที่ 1 เมษายน 2015 นครใด ๆ ที่มีประชากรมากกว่า 200,000 คน ก็สามารถขอยกฐานะเป็นนครศูนย์กลางได้ การขอยกฐานะจะต้องได้รับความเห็นชอบจากทั้งสภานครและสภาจังหวัด

คำว่า "นครศูนย์กลาง" กำหนดขึ้นตามวรรคแรกของมาตรา 252 หมวด 22 ของกฎหมายปกครองตนเองท้องถิ่นของประเทศญี่ปุ่น

 รายชื่อนครศูนย์กลาง 
ณ วันที่ 1 เมษายน 2020 ซึ่งเป็นวันที่มีการพิจารณาฐานะนครครั้งล่าสุด มีนคร 60 แห่งที่ได้รับการแต่งตั้งเป็นนครศูนย์กลาง ดังนี้

 ภูมิภาค จังหวัด  ชื่อ วันที่แต่งตั้งเป็นนครศูนย์กลาง หมายเหตุ  ฮกไกโด (คามิกาวะ) 0120430px|border อาซาฮิกาวะ 1 เมษายน 2000 ที่ตั้งสำนักงานกิ่งจังหวัด ฮกไกโด (โอชิมะ) 0120230px|border ฮาโกดาเตะ 1 ตุลาคม 2005 ที่ตั้งสำนักงานกิ่งจังหวัด, เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 30 กันยายน 2005โทโฮกุ อาโอโมริ 0220130px|border อาโอโมริ 1 ตุลาคม 2006 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด 0220330px|border ฮาจิโนเฮะ 1 มกราคม 2017 เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2016 อิวาเตะ 0320130px|border โมริโอกะ 1 เมษายน 2008 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด, เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2008 อากิตะ 0520130px|border อากิตะ 1 เมษายน 1997 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด ยามางาตะ 0620130px|border ยามางาตะ 1 เมษายน 2019 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด, เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2019 ฟูกูชิมะ 0720330px|border โคริยามะ 1 เมษายน 1997 0720430px|border อิวากิ 1 เมษายน 1999 0720130px|border ฟูกูชิมะ 1 เมษายน 2018 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด คันโต อิบารากิ 0820130px|border มิโตะ 1 เมษายน 2020 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด, เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2020 โทจิงิ 0920130px|border อุตสึโนมิยะ 1 เมษายน 1996 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด กุมมะ 1020130px|border มาเอบาชิ 1 เมษายน 2009 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด, เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2009 1020230px|border ทากาซากิ 1 เมษายน 2011 เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2011 ไซตามะ 1120130px|border คาวาโงเอะ 1 เมษายน 2003 1122230px|border โคชิงายะ 1 เมษายน 2015 เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2015 1120330px|border คาวางูจิ 1 เมษายน 2018 เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2018 ชิบะ 1220430px|border ฟูนาบาชิ 1 เมษายน 2003 เป็นนครศูนย์กลางที่มีประชากรมากที่สุด2018年（平成30年）10月1日現在の推計人口, 日本の市の人口順位も参照 1221730px|border คาชิวะ 1 เมษายน 2008 โตเกียว 1320130px|border ฮาจิโอจิ 1 เมษายน 2015 คานางาวะ 1420130px|border โยโกซูกะ 1 เมษายน 2001 ชูบุ โทยามะ 1620130px|border โทยามะ 1 เมษายน 2005 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด อิชิกาวะ 1720130px|border คานาซาวะ 1 เมษายน 1996 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด ฟูกูอิ 1820130px|border ฟูกูอิ 1 เมษายน 2019 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด, เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2019 ยามานาชิ 1920130px|border โคฟุ 1 เมษายน 2019 เป็นนครศูนย์กลางที่มีมีประชากรน้อยที่สุด, ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด, เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2019 นางาโนะ 2020130px|border นางาโนะ 1 เมษายน 1999 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด 30px|border มัตสึโมโตะ 1 เมษายน 2021 เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2021 กิฟุ 2120130px|border กิฟุ 1 เมษายน 1996 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด ไอจิ 2321130px|border โทโยตะ 1 เมษายน 1998 2320130px|border โทโยฮาชิ 1 เมษายน 1999 2320230px|border โอกาซากิ 1 เมษายน 2003 30px|border อิจิโนมิยะ 1 เมษายน 2021 เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2021 คันไซ ชิงะ 2520130px|border โอตสึ 1 เมษายน 2009 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด, เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2009 โอซากะ 2720730px|border ทากัตสึกิ 1 เมษายน 2003 27227 1 เมษายน 2005 2720330px|border โทโยนากะ 1 เมษายน 2012 เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2012 2721030px|border ฮิรากาตะ 1 เมษายน 2014 เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2014 2721230px|border ยาโอะ 1 เมษายน 2018 เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2018 2721530px|border เนยางาวะ 1 เมษายน 2019 เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2019 2720530px|border ซูอิตะ 1 เมษายน 2020 เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2020 เฮียวโงะ 2820130px|border ฮิเมจิ 1 เมษายน 1996 2820430px|border นิชิโนมิยะ 1 เมษายน 2008 2820230px|border อามางาซากิ 1 เมษายน 2009 เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2009 2820330px|border อากาชิ 1 เมษายน 2018 เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2018 นาระ 2920130px|border นาระ 1 เมษายน 2002 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด วากายามะ 3020130px|border วากายามะ 1 เมษายน 1997 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด ชูโงกุ ทตโตริ 3120130px|border ทตโตริ 1 เมษายน 2018 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด, เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2018 ชิมาเนะ 3220130px|border มัตสึเอะ 1 เมษายน 2018 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด, เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2018 โอกายามะ 3320230px|border คูราชิกิ 1 เมษายน 2002 ฮิโรชิมะ 3420730px|border ฟูกูยามะ 1 เมษายน 1998 3420230px|border คูเระ 1 เมษายน 2016 เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2016 ยามางูจิ 3520130px|border ชิโมโนเซกิ 1 ตุลาคม 2005 เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 30 กันยายน 2005 ชิโกกุ คางาวะ 3720130px|border ทากามัตสึ 1 เมษายน 1999 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด เอฮิเมะ 3820130px|border มัตสึยามะ 1 เมษายน 2000 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด โคจิ 3920130px|border โคจิ 1 เมษายน 1998 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด คีวชู ฟูกูโอกะ 4020330px|border คูรูเมะ 1 เมษายน 2008 เป็นนครพิเศษจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2008 นางาซากิ 4220130px|border นางาซากิ 1 เมษายน 1997 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด 4220230px|border ซาเซโบะ 1 เมษายน 2016 เป็นนครพิเศษ ณ เวลาบังคับใช้จนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2016 โออิตะ 4420130px|border โออิตะ 1 เมษายน 1997 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด มิยาซากิ 4520130px|border มิยาซากิ 1 เมษายน 1998 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด คาโงชิมะ 4620130px|border คาโงชิมะ 1 เมษายน 1996 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด โอกินาวะ 4720130px|border นาฮะ 1 เมษายน 2013 ที่ตั้งศาลากลางจังหวัด

 นครศูนย์กลางในอดีต 
 ภูมิภาค จังหวัด ชื่อ ภาษาญี่ปุ่น วันที่แต่งตั้งเป็นนครศูนย์กลาง วันที่ยกฐานะเป็นนครใหญ่ที่รัฐกำหนด คันโต คานางาวะ border|30px ซางามิฮาระ  1 เมษายน 2003 1 เมษายน 2010 ชูบุ ชิซูโอกะ border|30px ฮามามัตสึ  1 เมษายน 1996 1 เมษายน 2007 border|30px ชิซูโอกะ  1 เมษายน 1996 1 เมษายน 2005 นีงาตะ border|30px นีงาตะ  1 เมษายน 1996 1 เมษายน 2007 คันไซ โอซากะ border|30px ซาไก  1 เมษายน 1996 1 เมษายน 2006 ชูโงกุ โอกายามะ border|30px โอกายามะ  1 เมษายน 1996 1 เมษายน 2009 คีวชู คูมาโมโตะ border|30px คูมาโมโตะ  1 เมษายน 1996 1 เมษายน 2012

 นครที่มีกำหนดจะยกฐานะเป็นนครศูนย์กลาง 
 ภูมิภาค จังหวัด ชื่อ ภาษาญี่ปุ่น วันที่กำหนดยกฐานะ คันโต คานางาวะ border|30px ชิงาซากิ  1 เมษายน 2020 border|30px โอดาวาระ  1 เมษายน 2020 อิบารากิ border|30px สึกูบะ  จะกำหนดภายหลัง ไซตามะ border|30px โทโกโรซาวะ  จะกำหนดภายหลัง ชูบุ ชิซูโอกะ border|30px ฟูจิ  จะกำหนดภายหลัง คันไซ โอซากะ border|30px คิชิวาดะ  1 เมษายน 2020 มิเอะ border|30px ยกกาอิจิ  2020 (ตั้งเป้าหมาย)

 นครที่ตรงตามข้อกำหนด แต่ยังไม่มีการเสนอชื่อ 
นครต่อไปนี้มีประชากรมากกว่า 200,000 คน แต่ยังไม่มีการเสนอชื่อ (นครที่มีแผนขอยกฐานะเป็นนครศูนย์กลางจะไม่แสดงในรายชื่อนี้)

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
  "Japan's Evolving Nested Municipal Hierarchy: The Race for Local Power in the 2000s," by A.J. Jacobs at Urban Studies Research, Vol. 2011 (2011); doi:10.1155/2011/692764
 "Large City System of Japan"; graphic shows core cities compared with other Japanese city types at p. 1 [PDF 7 of 40]
 "Growth in Second Tier Cities - Urban Policy Lessons from Japan"  briefing by CLAIR London on classes of Japanese cities (PDF)
 กระทรวงมหาดไทยและการสื่อสาร