เอดีอาร์ (รถดีเซลราง)

เอดีอาร์ (ADR) () หรือ รถดีเซลรางแดวู () เป็นรถดีเซลรางปรับอากาศของการรถไฟแห่งประเทศไทย ใช้สำหรับการทำขบวนรถโดยสาร และขบวนรถด่วนพิเศษดีเซลราง  สั่งซื้อจากบริษัท แดวู เฮฟวี อินดัสทรีส์ ประเทศเกาหลีใต้ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2538 – 2539 เพื่อรองรับความต้องการใช้งานที่เพิ่มขึ้นของผู้โดยสาร ที่นิยมโดยสารด้วยรถไฟปรับอากาศ รถดีเซลรางแดวูยังถูกนำมาใช้รองรับการโดยสารของนักท่องเที่ยวในมหกรรมกีฬาซีเกมส์และเอเชียนเกมส์ช่วงปี พ.ศ.2538 – 2541 ที่จัดขึ้นในประเทศไทยในขณะนั้นอีกด้วย

 รุ่น 
รถดีเซลรางแดวู มีชื่อเรียกรุ่นว่า เอดีอาร์ (ADR) ()  แต่ก็ยังมีรุ่นย่อยและประเภทที่แตกต่างกัน เพราะมีการสั่งซื้อหลายครั้ง หลายจุดประสงค์การใช้งาน

 เอดีอาร์ (ADR) รุ่น 20 

เป็นรถดีเซลรางแดวูล็อตแรก โดยเป็นรถนั่งดีเซลรางทั้งหมด มีมิติรถที่เล็กตามขนาดของรถไฟรุ่นเก่า ๆ เพื่อไม่ให้กระทบกับความกังวลด้านข้อจำกัดของเขตโครงสร้างต่าง ๆ แต่มีที่นั่งที่มากกว่าล็อตอื่น ๆ มักถูกเรียกว่า แดวูผอม

 แดวู ดีอาร์เอช-11 (Daewoo DRH-11) /เอดีอาร์ (ADR)แบบเอพีดี.20 (APD.20)รุ่นเลขที่ กซข.ป. 2513 – 2524 (มีห้องขับ) จำนวน 12 คัน
 แดวู ดีอาร์เอช-12 (Daewoo DRH-12) /เอดีอาร์ (ADR)แบบเอพีเอ็น.20 (APN.20)รุ่นเลขที่ กซม.ป. 2121 – 2128 (ไม่มีห้องขับ) จำนวน 8 คัน

 เอดีอาร์ (ADR) รุ่น 60 

เป็นรถดีเซลรางแดวูล็อตที่สอง โดยมีทั้งรถนั่งดีเซลราง และ รถพ่วงดีเซลรางแบบนั่งและนอน โดยมีมิติรถที่มีความกว้างมากกว่าล็อตแรก 19.5 เซนติเมตร โดยสร้างให้มีขนาดกว้างพอดีกับเขตโครงสร้าง และเพื่อเพิ่มพื้นที่ใช้งานต่าง ๆ มักถูกเรียกว่า แดวูอ้วน รถดีเซลรางแดวูล็อตนี้ได้เป็นมาตรฐานของขนาดรถไฟไทยในยุคใหม่ ที่ได้ใช้รถไฟที่มีมิติรถที่ใหญ่ขึ้นตามมาในอีกหลายรุ่น

 แดวู ดีอาร์เอช-13 (Daewoo DRH-13) /เอดีอาร์ (ADR)แบบเอพีดี.60 (APD.60)รุ่นเลขที่ กซข.ป.  2525–2544 (มีห้องขับ) จำนวน 20 คัน
 แดวู ดีพีจี-09 (Daewoo DPG-09) /เอดีอาร์ (ADR)แบบเอเอ็นที. (ANT.)  รุ่นเลขที่ พซน.ป. 1101–1140 (รถพ่วงดีเซลรางแบบนั่งและนอนไม่มีห้องขับ) จำนวน 40 คัน 
SRT_Passenger_car_at_Bangkok_Railway_Station-76|thumb|center|DPG-09 ขณะจอดที่สถานีรถไฟกรุงเทพ
โดยในปัจจุบันได้ดัดแปลงเป็น บนท.ป.1101 – 1140  (รถปรับอากาศนั่งและนอนชั้นที่ 2)  เพื่อนำไปใช้พ่วงร่วมกับขบวนรถต่าง ๆ ซึ่งใช้งานได้คล่องตัวกว่า ปัจจุบันมีพ่วงอยู่ในขบวนรถด่วนที่ 83/84 (กรุงเทพฯ-ตรัง-กรุงเทพฯ) และรถด่วนขบวนที่ 85/86 (กรุงเทพฯ-นครศรีธรรมราช-กรุงเทพฯ)

 ด้านการใช้งาน 
แม้ว่ารถดีเซลรางแดวูจะมีหลายรุ่น แต่ในการใช้งานจริง ก็ได้มีการจัดให้ใช้งานได้ร่วมกัน เพราะระบบต่าง ๆ เป็นแบบเดียวกันทั้งหมด เลยมักจะได้เห็นรถดีเซลรางแดวูที่มีริ้วขบวนแบบมีรถต่างขนาดกันในขบวนเดียวกัน 

 ปัญหาและข้อวิจารณ์ 
 เรือด 
ในช่วงปลาย พ.ศ. 2550 – ต้น พ.ศ. 2551 ได้พบเรือดบนเบาะในตู้โดยสารของรถดีเซลรางแดวู ทำให้ขบวนรถที่ใช้รถดีเซลรางแดวูหลายขบวนต้องงดให้บริการหรือใช้รถดีเซลรางสปรินเตอร์ทำการแทน เพื่อกำจัดเรือดและเปลี่ยนเบาะหนังเทียมเป็นแบบใหม่

 เปลี่ยนสีและเสียงหวีด 
รถดีเซลรางแดวูเป็นรถดีเซลรางที่ทำความเร็วได้ถึง 120 กิโลเมตร/ชั่วโมง จนเป็นสาเหตุทำให้เมื่อเกิดอุบัติเหตุ มักจะเป็นอุบัติเหตุรุนแรงหลายครั้ง เนื่องจากมีจุดตัดที่ไม่มีเครื่องกั้นหรือทางลักผ่านหลายจุด และผู้ขับขี่พาหนะทางถนนไม่เคารพกฎจราจร ทำให้รถดีเซลรางแดวูเคยต้องทำสีด้านหน้ารถใหม่หลายแบบโดยเพิ่มสีโทนเหลืองเพื่อเพิ่มจุดสังเกต แต่อุบัติเหตุก็ไม่ได้ลดลง เลยมีการเปลี่ยนเสียงหวีดใหม่ เป็นเสียงหวีดยี่ห้อ Nathan AirChime รุ่น K3LA คล้ายกับที่ใช้ในรถจักรของแอ็มแทร็กในสหรัฐ เพื่อที่จะใช้จะเตือนผู้ขับขี่พาหนะทางถนนให้ดียิ่งขึ้น เพราะเสียงหวีดดั้งเดิมมีเสียงที่ค่อนข้างเบา ได้ยินในระยะที่ไม่ไกลมาก

 ขบวนรถที่ให้บริการ 
ปัจจุบัน
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 7/8 กรุงเทพอภิวัฒน์–เชียงใหม่–กรุงเทพอภิวัฒน์
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 21/22 กรุงเทพอภิวัฒน์–อุบลราชธานี–กรุงเทพอภิวัฒน์
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 39/44 กรุงเทพอภิวัฒน์–สุราษฎร์ธานี–กรุงเทพอภิวัฒน์
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 43/40 กรุงเทพอภิวัฒน์–สุราษฎร์ธานี–กรุงเทพอภิวัฒน์
ขบวนรถเร็วที่ 997/998 กรุงเทพ–จุกเสม็ด–กรุงเทพ (วิ่งแทนสปรินเตอร์เป็นบางครั้ง)

อดีต
ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 3/4 กรุงเทพ-สวรรคโลก-กรุงเทพ (ปัจจุบันยุติการเดินรถชั่วคราว)
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 11/12 กรุงเทพฯ–เชียงใหม่–กรุงเทพฯ (ปัจจุบันยกเลิกการเดินรถแล้ว)
 ขบวนรถด่วนที่ 71/74 กรุงเทพฯ–ศรีสะเกษ–กรุงเทพฯ (เคยวิ่งแทนทีเอชเอ็นในช่วง พ.ศ. 2548–2549 และ พ.ศ. 2552–2553)
 ขบวนรถด่วนที่ 73/72 กรุงเทพฯ–ศีขรภูมิ–กรุงเทพฯ (เคยวิ่งแทนทีเอชเอ็นในช่วง พ.ศ. 2548–2549)
 ขบวนรถด่วนพิเศษระหว่างประเทศที่ 947/948 และ 949/950 ชุมทางหาดใหญ่–ปาดังเบซาร์–ชุมทางหาดใหญ่ (ปัจจุบันใช้รถจักรดีเซลพ่วงรถนั่งชั้น 3 ทำขบวนแทน)
 ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 41/42 กรุงเทพฯ–ยะลา–กรุงเทพฯ (ปัจจุบันยุติการเดินรถชั่วคราว)

 คันที่ถูกตัดบัญชี 
 หมายเลข  ลักษณะอุบัติเหตุ  ขบวนที่ทำ  วันที่  สถานที่  ความเสียหาย  สถานะปัจจุบัน  อ้างอิง †2521  ถูกเครนถล่มทับ  ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 21 (–)  14 มกราคม พ.ศ. 2569  ระหว่างสถานีรถไฟหนองน้ำขุ่น และ สถานีรถไฟสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา  เสียหายทั้งหมด (ตัวรถขาดเป็นสองส่วน)  ตัดบัญชี   †2515  ตกราง  ขบวนรถด่วนพิเศษที่ 21 (–) 14 มกราคม พ.ศ. 2569  ระหว่างสถานีรถไฟหนองน้ำขุ่น และ สถานีรถไฟสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา  เสียหายทั้งหมด  ตัดบัญชี  

 ระเบียงภาพ 

  อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 






หมวดหมู่:รถดีเซลรางในประเทศไทย