ตำบลท่าสายลวด

ตำบลท่าสายลวด ตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก ตำบลท่าสายลวด เกิดขึ้นจากการอพยพเข้ามาทำเกษตรกรรมริมแม่น้ำเมยของชาวไทยในอดีต ต่อมามีการเดินสายโทรเลขจากไทยไปพม่า ชาวบ้านจึงใช้เส้นทางเดียวกันนี้ในเดินเท้า ต่อมามีการสร้างวัด และท่าข้ามเรือ จึงใช้ตั้งชื่อ เช่น "ท่าสายลวด" "วัดท่าสายโทรเลข" เมื่อมีจำนวนบ้านเรือนเพิ่มขึ้น จึงเรียกหมู่บ้านว่า "บ้านท่าสายลวด" ต่อมาได้ยกฐานะเป็นตำบลเมื่อปี พ.ศ. 2493 ใช้ชื่อว่า "ตำบลท่าสายลวด" อยู่ในความรับผิดชอบของอำเภอแม่สอด

 ชื่อตำบล 
มีหลักฐานว่าเมื่อ 150 ปีที่ผ่านมา บริเวณที่ตั้งตำบลท่าสายลวด ปัจจุบันนี้ยังมีสภาพป่ารกทึบ ติดกับฝั่งแม่น้ำเมย และไม่มีผู้คนอาศัยอยู่ จนกระทั่งมีกลุ่มคนไทยซึ่งไม่ปรากฏหลักฐานว่าอพยพมาตั้งหลักฐานอยู่บริเวณบริเวณริมฝั่งแม่น้ำเมยเมื่อใด โดยการปลูกไร่อ้อยและยาสูบ ต่อมาไม่นานก็มีการขยายตัวของหมู่บ้าน ประกอบกับบริเวณหมู่บ้านริมฝั่งแม่น้ำเมยมีการติดตั้งสายโทรเลขจากเมืองกรุกกริก ฝั่งประเทศพม่า ถึงประเทศไทย ผ่านอำเภอแม่สอดจนถึงตัวจังหวัดตาก เป็นความร่วมมือระหว่างไทย-อังกฤษ และในแนวที่สายโทรเลขพาดผ่านนั้นจะมีการทางเดินเท้าติดตามตลอดจนถึงตัวเมืองแม่สอด เส้นทางนี้มีความสำคัญสำหรับชาวบ้านในบริเวณนี้ ซึ่งใช้เป็นเส้นทางคมนาคมและมีการสร้างวัดใกล้ท่าน้ำ และท่าข้ามเรือบริเวณที่มีสายโทรเลขผ่านจึงเรียกว่า "วัดท่าสายโทรเลข" ต่อมามีหมู่บ้านเกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก และเกิดการรวมตัวกันเรียกชื่อใหม่ว่า "หมู่บ้านท่าสายลวด" มาจนถึงปัจจุบัน

 ประวัติศาสตร์และพัฒนาการ 
ปี พ.ศ. 2493 มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลแม่สอด จังหวัดตาก พ.ศ. 2493 เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2493 ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี (หน้า 669-674 ตอนที่ 35 เล่ม 67 ราชกิจจานุเบกษา 27 มิถุนายน 2493) โดยที่เป็นการสมควรเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลแม่สอด จังหวัดตาก เสียใหม่ตามความจำเป็นแห่งการบริหารงานของเทศบาล จึงมีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลแม่ปะและตำบลท่าสายลวดในท้องที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก เมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน 2493 ลงนามโดย รามราชภักดี ปลัดกระทรวง ลงนามแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย (หน้า 6299-6302 ตอนที่ 67 เล่ม 67 ราชกิจจานุเบกษา 12 ธันวาคม 2493) เนื่องจากได้มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลแม่สอด จังหวัดตาก พ.ศ. 2493 เพื่อลดเขตเทศบาลตำบลแม่สอดให้เล็กลงตามความจำเป็นแห่งการบริหารงานของเทศบาล จึงเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนถึงเขตการปกครองส่วนภูมิภาค เพราะส่วนที่เคยอยู่ในเขตเทศบาลมาแต่เดิม ได้เปลี่ยนสภาพมาเป็นอยู่นอกเขตเทศบาล ฉะนั้น เพื่อให้การำเนินการปกครองได้เป็นไปตามนัยแห่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พุทธศักราช 2457 ข้าหลวงประจำจังหวัดตาก อาศัยความในพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พุทธศักราช 2457 มาตรา 6, 29 และพระราชบัญญัติว่าด้วยระเบียบราชการบริหารแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2476 มาตรา 20 จึงได้ดำเนินการปรับปรุงเขตการปกครองในท้องที่อำเภอแม่สอดเสียใหม่ โดยรวมเขตหมู่บ้านต่าง ๆ ที่ได้ถูกเปลี่ยนสภาพมาอยู่นอกเขตเทศบาลนี้ จัดตั้งเป็นตำบลขึ้นใหม่ อีก 2 ตำบล ขนานนามตำบลว่า "ตำบลแม่ปะ" และ"ตำบลท่าสายลวด" ให้ขึ้นอยู่ในความปกครองของอำเภอแม่สอด ซึ่งแต่ละตำบลมีเขตดังนี้ คือ

1. ตำบลแม่ปะ
 ทิศเหนือ จดเขตตำบลแม่กาษา อำเภอแม่สอด
 ทิศใต้ จดเขตเทศบาลตำบลแม่สอด
 ทิศตะวันออก จดเขตตำบลพะวอ อำเภอแม่สอด
 ทิศตะวันตก จดเขตตำบลแม่ตาว ตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด และแม่น้ำเมย เขตประเทศพะม่า (ภาษาในขณะนั้น)
แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 6 หมู่บ้าน คือ
 หมู่ที่ 1 บ้านแม่ปะเก่า
 หมู่ที่ 2 บ้านแม่ปะสันป่าซาง
 หมู่ที่ 3 บ้านแม่ปะคำมา
 หมู่ที่ 4 บ้านห้วยกะโหลก
 หมู่ที่ 5 บ้านปากห้วยแม่สอด
 หมู่ที่ 6 บ้านห้วยหินฝน

2. ตำบลท่าสายลวด
 ทิศเหนือ จดเขตตำบลแม่ปะ อำเภอแม่สอด
 ทิศใต้ จดเขตตำบลแม่ตาว อำเภอแม่สอด
 ทิศตะวันออก จดเขตตำบลเทศบาลตำบลแม่สอด
 ทิศตะวันตก จดแม่น้ำเมย เขตประเทศพะม่า (ภาษาในขณะนั้น)

แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 6 หมู่บ้าน คือ
 หมู่ที่ 1 บ้านแม่ตาว
 หมู่ที่ 2 บ้านแม่ตาวท่าสายลวด
 หมู่ที่ 3 บ้านท่าหม่องอาจ
 หมู่ที่ 4 บ้านวังตะเคียน
 หมู่ที่ 5 บ้านปากห้วยแม่สอด
 หมู่ที่ 6 บ้านหนองกิ่งฟ้า

และโอนบ้านหัวฝาย ซึ่งถูกตัดออกจากเขตเทศบาลตำบลแม่สอด ไปขึ้นกับหมู่ที่ 4 ตำบลแม่ตาว

กระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้ตั้งตำบลและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลดังกล่าวข้างต้นได้ ตั้งแต่วันที่ 27 พฤศจิกายน 2493 เป็นต้นไป

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
ตำบลท่าสายลวดอยู่ทางด้านทิศตะวันตกของอำเภอแม่สอด ห่างจากตัวอำเภอ 7 กิโลเมตร และมีระยะทางห่างจากตัวจังหวัด 93 กิโลเมตร
 ทิศเหนือ ติดต่อ ประเทศพม่า 
 ทิศใต้ ติดต่อ เทศบาลตำบลแม่ตาว ตำบลแม่ตาว
 ทิศตะวันออก ติดต่อ เทศบาลนครแม่สอด ตำบลแม่สอด และองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ ตำบลแม่ปะ
 ทิศตะวันตก ติดต่อ ประเทศพม่า

 ลักษณะทางภูมิศาสตร์และลักษณะภูมิอากาศ 
ตำบลท่าสายลวด ติดชายแดนประเทศพม่า ส่วนใหญ่เป็นที่ราบเหมาะแก่การเกษตรทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือเป็นเทือกเขาสูง ทางทิศตะวันตกติดแม่น้ำเมยและภายในพื้นที่มีลำห้วยแม่สอดและลำห้วยแม่ตาวซึ่งเหมาะแก่การเกษตรกรรม

 เนื้อที่ 
ตำบลท่าสายลวดมีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 76.709 ตารางกิโลเมตร เป็นพื้นที่ในเขตเทศบาลตำบลท่าสายลวด ประมาณ 10.10 ตารางกิโลเมตร และเป็นพื้นที่เขตองค์การบริหารส่วนตำบลท่าสายลวดประมาณ 66.609 ตารางกิโลเมตร แบ่งเป็น
 ที่อยู่อาศัย
 ที่นา
 ที่ไร่
 ไม้ผล-ไม้ยืนต้น
 ไม้ดอก-ไม้ประดับ
 พื้นที่เกษตรในเขตป่า
 พื้นที่เกษตรในเขตหมู่บ้าน
 อื่น ๆ

 เขตการปกครอง 
จำนวนหมู่บ้านในเขตตำบล 7 หมู่บ้าน ได้แก่
 หมู่ที่ 1 บ้านแม่ตาว
 หมู่ที่ 2 บ้านริมเมย
 หมู่ที่ 3 บ้านท่าอาจ
 หมู่ที่ 4 บ้านวังตะเคียน
 หมู่ที่ 5 บ้านหนองกิ่งฟ้า
 หมู่ที่ 6 บ้านห้วยม่วง
 หมู่ที่ 7 บ้านวังตะเคียนใต้ 

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ตำบลท่าสายลวด แบ่งการปกครองออกเป็นสองส่วน ประกอบด้วยเทศบาลตำบลท่าสายลวด และองค์การบริหารส่วนตำบลท่าสายลวด
 องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 
 เทศบาลตำบลท่าสายลวด
พื้นที่เขตเทศบาลตำบลท่าสายลวด ประมาณ 10.10 ตารางกิโลเมตร
มีประชากรทั้งสิ้น 6,603 คน จำนวน 2,400 ครัวเรือน ความหนาแน่นเฉลี่ย 654.76 คน/ตารางกิโลเมตร
จำนวนหมู่บ้านในเขตเทศบาลตำบลท่าสายลวด จำนวน 4 หมู่บ้าน ได้แก่
 หมู่ที่ 1 บ้านแม่ตาว (บางส่วน)
 หมู่ที่ 2 บ้านริมเมย (เต็มพื้นที่)
 หมู่ที่ 5 บ้านหนองกิ่งฟ้า (บางส่วน)
 หมู่ที่ 6 บ้านห้วยม่วง (บางส่วน)

 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าสายลวด
พื้นที่เขตองค์การบริหารส่วนตำบลท่าสายลวดประมาณ 66.609 ตารางกิโลเมตร
มีประชากรทั้งสิ้น 3,393 คน จำนวน 1,097 ครัวเรือน ความหนาแน่นเฉลี่ย 50.94 คน/ตารางกิโลเมตร
จำนวนหมู่บ้านในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลท่าสายลวด จำนวน 6 หมู่บ้าน ได้แก่
 หมู่ที่ 1 บ้านแม่ตาว (บางส่วน)
 หมู่ที่ 3 บ้านท่าอาจ (เต็มพื้นที่)
 หมู่ที่ 4 บ้านวังตะเคียน (เต็มพื้นที่)
 หมู่ที่ 5 บ้านหนองกิ่งฟ้า (บางส่วน)
 หมู่ที่ 6 บ้านห้วยม่วง (บางส่วน)
 หมู่ที่ 7 บ้านวังตะเคียนใต้ (เต็มพื้นที่)

 จำนวนประชากร 
ประชากรตำบลท่าสายลวด มีจำนวน 9,996 คน (พ.ศ. 2551) เฉลี่ยความหนาแน่นของประชากรตำบลท่าสายลวด ประมาณ 130.311 คน/ ตารางกิโลเมตร

 สภาพเศรษฐกิจ 
จำนวนครัวเรือนที่มีรายได้จากการประกอบอาชีพทุกประเภทรวมกันต่อปี ของตำบลท่าสายลวด พบว่าครัวเรือนที่มีรายได้ระดับปานกลาง ถึงระดับต่ำ
 อาชีพหลัก
ประชากรส่วนใหญ่ในเขตตำบลท่าสายลวด ประกอบอาชีพเกษตรกรรมประเภทพืชไร่ ที่ปลูกส่วนมากเป็น ข้าวโพด อ้อย ถั่วเขียว ข้าว และอื่น ๆ รองลงมาคืออาชีพรับจ้างทั่วไป และค้าขาย
 อาชีพเสริม
ทำหัตถกรรม ทำน้ำอ้อย ทำข้าวแตนข้าวกล้อง

 การคมนาคม 
 ทางบก 
มีสถานีขนส่งผู้โดยสายแม่สอดให้บริการในการคมนาคมทางบก
ถนนสายหลัก ได้แก่
 ถนนสายเอเซีย หรือถนนตาก-แม่สอด (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12) หรือ (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 105) เดิม
 ทางน้ำ 
ทางน้ำที่สำคัญ ได้
 แม่น้ำเมย นิยมใช้เรือและแพในการสัญจร ข้ามฟากระหว่างประเทศไทยกับประเทศพม่า
 ห้วยแม่สอด ไม่นิยมใช้สัญจรไปมา
 ห้วยแม่ตาว ไม่นิยมใช้สัญจรไปมา
 ห้วยม่วง ไม่นิยมใช้สัญจรไปมา
 ทางอากาศ 
มีท่าอากาศยานแม่สอด หรือสนามบินแม่สอดให้บริการในการคมนาคมทางอากาศ
 สะพานสำคัญ 
 สะพานสอง สร้างข้ามลำห้วย ตั้งอยู่บริเวณสุดเขตถนนอินทรคีรี ก่อนถึงท่าอากาศยานแม่สอด เป็นเขตแบ่งท้องที่เทศบาลนครแม่สอด ตำบลแม่สอดและเทศบาลตำบลท่าสายลวด ตำบลท่าสายลวด
 สะพานสาม สร้างอยู่ตรงปากทางเข้าวัดไทยวัฒนาราม ตำบลท่าสายลวด
 สะพานสี่ เป็นสะพานสุดท้ายก่อนถึงสะพานมิตรภาพไทย-พม่า
 สะพานมิตรภาพไทย-พม่า ตั้งอยู่บริตลาดริมเมย บ้านริมเมย สร้างข้ามแม่น้ำเมย พรมแดนกั้นประเทศไทยกับประเทศพม่า เชื่อมเส้นทางคมนาคมทางบกระหว่างแม่สอด ประเทศไทยกับเมียวดี ประเทศพม่าเข้าด้วยกัน

 สถานที่สำคัญของตำบล 
 โบราณสถานคอกช้างเผือก
ตั้งอยู่เขตบ้านท่าอาจ ต.ท่าสายลวด อ.แม่สอด จ.ตาก อยู่ห่างจากตัวเมืองแม่สอดไปทางทิศตะวันตกราว 7 กม. ตั้งอยู่บนฝั่งคุ้งแม่น้ำเมยมองเห็นเด่นชัดแต่ไกล ซึ่งสามารถชมได้ทั้งทางบกและทางน้ำ ทางเข้าเป็นถนนลาดยางตลอดสาย ตั้งอยู่ในตำบลท่าสายลวด ทางไปริมแม่น้ำเมยจะมีทางแยกบริเวณหัวสะพานบ้านแม่ตาว - ท่าสายลวด เลี้ยวขวาไปตามเส้นทางตลาดมืด "วังข่าหรือวังวรพจน์" หมู่บ้านท่าหม่องอาจ (ไทยใหญ่) หรือเดินทางโดยทางเรือล่องไปตามลำน้ำแม่เมย - ต่องยิน แล้วไปขึ้นฝั่งหน้าบริเวณที่ตั้งองค์เจดีย์ "พญาหน่อไก่" (คอกช้างเผือก)

ประวัติเล่าว่า เมื่อครั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี รัชสมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช พงศาวดารกล่าวว่า มะกะโท (คนเลี้ยงช้าง) เป็นชาวมอญ ได้เข้ารับราชการเป็นขุนวังได้ลักพาตัวพระราชธิดาของพ่อขุนรามคำแหงหนีไปอยู่กรุงหงสาวดี ต่อมาได้รับสถาปนาเป็นพระเจ้าแผ่นดินทรงพระนามว่า พระเจ้าฟ้ารั่ว เมืองตากเป็นชานเมืองของกรุงสุโขทัย ได้มีช้างเผือกอาละวาด พ่อขุนรามคำแหงทรงทราบพระองค์ทรงประกอบพิธีเสี่ยงทายและทรงเสี่ยงสัตย์อธิษฐานว่า หากช้างเผือกเชือกนี้เป็นช้างคู่บุญบารมีกษัตริย์นครใดก็ขอให้บ่ายหน้าไปทางทิศนั้น สิ้นคำอธิษฐานช้างเผือกจึงบ่ายหน้าไปทางทิศตะวันตก พ่อขุนรามคำแหงทราบทันทีว่าช้างเผือกคู่บุญบารมีของพระเจ้าฟ้ารั่วจึงให้ทหารนำสาส์นไปแจ้งว่าจะนำช้างมามอบ ให้ทหารที่ติดตามช้างเผือกมาจนถึงบริเวณเชิงเขาจึงทำพะเนียดล้อมเอาไว้ และได้ทำพิธีช้างให้กับพระเจ้าฟ้ารั่ว ณ ที่แห่งนี้
 โบราณสถานพระบาทพระธาตุหินกิ่ว และวัดพระธาตุดอยหินกิ่ว
ตั้งอยู่ที่ หมู่ 4 บ้านวังตะเคียน ต.ท่าสายลวด อ.แม่สอด จ.ตาก พระธาตุดอยดินจี่หรือพระธาตุดอยหินกิ่ว อยู่บนภูเขาสูง มีทางเดินเป็นบันไดปูนซีเมนต์ประมาณ 800 ขั้น พระสถูปเจดีย์ที่ประดิษฐานพระธาตุตั้งอยู่บนหินก้อนใหญ่เป็นชะง่อนผา มีรอยพระพุทธบาทจำลองอยู่ด้านซ้ายมือ มองลงมาด้านล่างเห็นทิวทัศน์ในเขตพม่าได้ชัดเจน หินที่อยู่บนดอยเป็นสีดำหรือสีน้ำตาลไหม้ จึงเรียกว่าดินจี่คือดินที่ไหม้ไฟ เจดีดอยดินจี่ (ดอยหินกิ่ว) นี้ชาวบ้านเรียกว่า พญาอ่อง เป็นเจดีย์ทรงมอญขนาดเล็ก ในวันมาฆบูชาชาวไทยใหญ่ในอำเภอแม่สอดและเมืองเมียวดีในพม่า จะมานมัสการพระธาตุดอยหินจี่อย่างเนืองแน่น
 วัดไทยวัฒนาราม
เป็นวัดที่มีศิลปโบราณมากมาย
 พุทธสถานมหาวงศ์ดำ (จังหวัด ตาก)
หมู่ที่ 3 บ้านท่าอาจ ต.ท่าสายลวด อ.แม่สอด จ.ตาก
 ตลาดริมเมย
เป็นแหล่งจำหน่ายสินค้าต่าง ๆ เจ้าอาวาส พระ ชลิต อาโลโก จำนวนพระ มี 1 รูป แม่ชี 1 คน

 อ้างอิง 

 คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุฯ, บรรณาธิการ. วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดตาก. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : กรุงเทพฯ, 2542.
 อนุรักษ์ พันธุ์รัตน์, บรรณาธิการ. แม่สอดหนึ่งร้อยปี. พิมพ์ครั้งที่ 1. ตาก : ศูนย์วัฒนธรรมอำเภอแม่สอด, 2541.
 สรุปรายงานประจำปีตำบลท่าสายลวด 2552

 ดูเพิ่ม 
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าสายลวด
 เทศบาลตำบลท่าสายลวด
 เทศบาลนครแม่สอด

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 จังหวัดตาก 
 จังหวัดตาก 
 ไทยตำบล ดอตคอม 
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าสายลวด
 เทศบาลตำบลท่าสายลวด 

ท่าสายลวด