เจ้าพระยาสุรินทราชา (จันทร์ จันทโรจวงศ์)

เจ้าพระยาสุรินทราชา นามเดิมจันทร์ ประชาชนชาวนครศรีธรรมราชขนานนามว่า อุปราชจันทร์แห่งเมืองนครศรีธรรมราช ต้นสกุล จันทโรจวงศ์ เป็นข้าหลวงสำเร็จราชการหัวเมือง ฝั่งตะวันตก ระหว่าง พ.ศ. 2329-2350 บทบาทของเจ้าพระยาสุรินทราชา(จันทร์ จันทโรจวงศ์)ข้าหลวงสำเร็จราชการหัวเมือง ฝั่งตะวันตก ระหว่าง พ.ศ. 2329-2350 วิไล พงศ์ภัทรกิจ 

เจ้าพระยาสุรินทราชาเป็นบุตรเจ้าพระยาชำนาญบริรักษ์  ในแผ่นดินพระเจ้าอยู่หัวบรมโกษฐครั้งกรุงศรีอยุธยา มารดาเป็นพี่มารดาเจ้าขรัวเงิน พระชนกสมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี ทำราชการในกรุงเก่า เป็นที่หลวงฤทธิ์นายเวรมหาดเล็ก (ในหนังสือปฐมวงศ์ พระราชนิพนธ์รัชกาลที่ 4 เรียกว่านายฤทธิ์)ได้ภรรยาเป็นหลานหลวงนายสิทธิ์ ที่ตั้งตัวเป็นเจ้านครศรีธรรมราช เมื่อกรุงเก่าเสีย บ้านเมืองอยู่ในสภาพจลาจล หลวงนายฤทธิ์ หลานเขยผู้เป็นบุตรเสนาบดีผู้ใหญ่ เข้าใจในขนบธรรมเนียมราชประเพณีดี เจ้านครจึงตั้งให้เป็นอุปราชเมืองนครศรีธรรมราช ครั้งพระเจ้ากรุงธนบุรีตีได้เมืองนครศรีธรรมราช จับได้ทั้งเจ้านครฯ และอุปราช เอาตัวเข้ามารับราชการในกรุงธนบุรี อุปราชจันทร์ได้เป็นที่พระยาอินทรอัครราช ถึงรัชกาลที่ 1 กรุงรัตนโกสินทร์ ได้เป็นที่พระยาราชวังเมืองในกรมช้าง แล้วเลื่อนขึ้นเป็นพระยาสุรินทราชานราบดีศรีสุริยศักดิ์ ตำแหน่งสมุหคชบาลซ้าย แล้วโปรดให้ออกไปอยู่เมืองถลาง กำกับหัวเมืองภูเก็ต ทำนองอย่างสมุหเทศาภิบาลทุกวันนี้ ได้เลื่อนยศเป็นเจ้าพระยาสุรินทราชาฯ มีจดหมายเหตุปรากฏว่า เมื่อเจ้าพระยามหาเสนา (ปลี)   ถึงอสัญกรรม ในรัชกาลที่ 1 โปรดฯ ให้เจ้าพระพระยาสุรินทราชา เข้ามาเป็นที่พระสมุหพระกลาโหม   กราบทูลขอตัวว่าแก่ชราแล้ว จึงรับราชกาลหัวเมืองอยู่จนอสัญกรรม 

 ชีวิตด้านครอบครัว 
เจ้าพระยาสุรินทราชา มีบุตรหลายคน ที่ทราบชื่อ จุ้ย ได้เป็นพระยาพัทลุง คน 1 ชื่อฤกษ์ หรือ เริก อยู่เมืองถลาง ได้แต่งพงศาวดารเมืองถลาง คน 1 ชื่อ อิน คน 1 ซึ่งเป็นบิดาพระยาวรวุฒิวัย น้อยฯ เป็นบิดาพระยาอภัยบริรักษ์ เนตร หลวงศรีวรวัตร พิณ และแข คุณหญิงเพชราภิบาล ภรรยาพระยาหนองจิก พ่วง ณ สงขลา ชั้นลูกพระยาวรวุฒิวัยจึงได้พระราชทานนามสกุลว่า จันทโรจวงศ์ อยู่บัดนี้
1.ทัด  
2.พระยาวรนารถสัมพันธพงศ์(พิม)  
3.พระยาพัทลุง(จุ้ย)พระยาพัทลุง (จุ้ย)  จังหวัดพัทลุง-บุคคลสำคัญของท้องถิ่น  
4.อิน เป็นบิดาพระยาอภัยบริรักษ์ (เนตร), หลวงศรีวรวัฒน์ (พิณ) และ คุณหญิงเพ็ชราภิบาล (แข) ภริยาพระยาหนองจิก (พ่วง ณ สงขลา)
5.เยา
6.เจ้าจอมมารดาอำพัน พระราชสันตติวงศ์ในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีพระราชโอรส พระราชธิดาในพระเจ้าอยู่หัว โดย จุลลดา ภักดีภูมินทร์ 
7.พระยาถลาง(ฤกษ์) ได้แต่งพงศาวดารเมืองถลางพระยาณรงค์เรืองฤทธิ์ประสิทธิสงคราม ( เริก  จันทโรจวงศ์ )สมบูรณ์ แก่นตะเคียน

ตำแหน่งหน้าที่ทางราชการ
บรรดาศักดิ์และราชทินนาม  ที่ได้รับพระราชทาน ในสมัยโบราณ  
 หลวงฤทธิ์นายเวรมหาดเล็ก
 อุปราชเมืองนครศรีธรรมราช 
 พระยาอินทรอัครราช 
 พระยาราชวังเมืองในกรมช้าง 
 พระยาสุรินทราชานราบดีศรีสุริยศักดิ์ ตำแหน่งสมุหคชบาลซ้าย
 ผู้สำเร็จราชการ หัวเมืองฝั่งทะเลตะวันตก 8 เมือง
 เจ้าพระยาสุรินทราชาอธิบดีศรีพิชัยสงครามรามภักดีพิริยพาหะ ผู้สำเร็จราชการหัวเมืองทั้ง 8 เมือง

นามสกุล จันทโรจวงศ์

เป็นนามสกุลที่พระราชทานให้แก่ พระยาอภัยบริรักษ์ (เนตร)เจ้าเมืองพัทลุง วังเจ้าเมืองพัทลุง สำนักศิลปากรที่ 14 สนุกท่องเที่ยว ทริปเด็ดห้ามพลาด-วังเจ้าเมืองพัทลุง  และหลวงศรีวรรัตร (พิณ)ครั้งยังเป็นหลวงจักรานุชิต ตามประกาศพระราชทานนามสกุล ครั้งที่ 17 วันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2457 ลงในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 31 หน้า 593 สำหรับผู้ที่สืบสายโลหิตโดยตรงจากเจ้าพระยาสุรินทราชา (จันทร์)ประกาศพระราชทานนามสกุล ครั้งที่ 17 (ลำดับที่ 1365 ถึงลำดับที่ 1432) สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ตอน...หักคีมพม่าและเสือพบสิงห์ พลเรือเอก วสินธิ์ สาริกะภูติ   
เจ้าพระยาสุรินทราชา(จันทร์ จันทโรจวงศ์)โดย สมบูรณ์ แก่นตะเคียน

จวนเจ้าเมืองพัทลุง  ประวัติศาสตร์จังหวัดพัทลุง  เดิมเป็นที่ว่าราชการและเป็นที่พักอาศัยของเจ้าเมืองพัทลุง เรียกว่า วังพัทลุง แยกเป็น วังเก่าและวังใหม่ วิธีการศึกษาประวัติศาสตร์ วังพัทลุง ปัจจุบันทายาทได้มอบให้เป็นสมบัติของชาติ ดูแลอนุรักษ์โดยกรมศิลปากร โดยได้ประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานและเปิดให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวประจำเมืองพัทลุง ให้นักท่องเที่ยวเข้าชมเที่ยววังเก่าเจ้าเมืองพัทลุง สำหรับศึกษาข้อมูลทางประวัติศาสตร์ และ ศิลปวัฒนธรรม สมัยต้นกรุงรัตโกสินทร์ เปิดทุกวัน เว้นวันจันทร์-วันอังคาร และวันหยุดนักขัตฤกษ์ เวลา 09.00-12.00 น. และ 13.00-16.00 น.  ทั้งนี้กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานวังเก่า เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2535 และวังใหม่ เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2526 

เขียนแบบอักษรโรมัน
เขียนสะกดคำ ตามที่ได้ขอพระราชทานในราชกิจจานุเบกษา ว่า Chandrochavansa ปัจจุบันลูกหลานผู้สืบสกุลนิยมเขียนเป็น Chantharojwong แทน และส่วนน้อยจะเขียนว่า Chantarojwong

บรรพบุรุษ สกุลจันทโรจวงศ์ และผู้ที่สืบมาจากสายโลหิตเดียวกันในสกุลอื่น 
เจ้าพระยาสุรินทราชา(จันทร์ จันทโรจวงศ์)ผู้เป็นต้นสกุลจันทโรจวงศ์ มีสายโลหิตสัมพันธ์กับผู้เป็นต้นสกุลอื่นๆ ที่สืบมาจากบรรพบุรุษเดียวกันคือ - พราหมณ์ ศิริวัฒนะ   โดยมีสกุลต่างๆดังนี้ สกุล ทองอิน, อินทรพล, ราชสกุล นรินทรกุล, สกุล สิงหเสนีย์, สกุล ชัชกุล, สกุล ภูมิรัตน์, สกุล สุจริตกุล, สกุล บุรณศิริ, สกุล ศิริวัฒนกุล, สกุล โรจนกุล โบสถ์พราหมณ์เทวสถานอันศักดิ์สิทธิ์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดย รณธรรม ธาราพันธุ์

ลำดับผู้สืบสายโลหิตโดยตรง จาก เจ้าพระยาสุรินทราชา (จันทร์) ต้นสกุล จันทโรจวงศ์
นับตั้งแต่เริ่มต้นสกุลถึงปัจจุบัน มีผู้สืบสกุลจาก เจ้าพระยาสุรินทราชา (จันทร์ จันทโรจวงศ์)แยกไปแต่ละสาย โดยนับจากเจ้าพระยาสุรินทราชา ต้นสกุล จันทโรจวงศ์เป็นชั้นที่ 1 บุตรธิดาของเจ้าพระยาสุรินทราชา เป็นชั้นที่ 2 หนังสือหายาก "ลำดับผู้สืบสายโลหิตโดยตรง จาก เจ้าพระยาสุรินทราชา (จันทร์) ต้นสกุล จันทโรจวงศ์" พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ รองอำมาตย์เอก ขุนอรรถวิบูลย์ (อัด จันทโรจวงศ์) ณ ฌาปนสถานกองทัพบก วัดโสมนัสวิหาร กรุงเทพฯ วันพุธที่ 3 เมษายน พุทธศักราช 2528  และเมื่อนับลำดับชั้นไปเรื่อยๆ ถึงปัจจุบัน มีผู้สืบสกุลลงไปถึงชั้นที่ 10  การสืบสกุลยึดถือตามหลักการสืบสกุลโดยทั่วไปตามพระราชบัญญัติขนานนามสกุล พ.ศ. 2456 กล่าวคือ บุตรชายเป็นฝ่ายสืบสกุล ในขณะที่ฝ่ายหญิง เมื่อไปแต่งงานกับสกุลอื่น บุตรธิดาที่เกิดขึ้นจะไปใช้นามสกุลฝ่ายสามีผู้เป็นบิดา  เมื่อนับรวมลูกหลานผู้สืบสกุลทั้งหมดจึงมีอยู่เป็นจำนวนมาก จัดแยกไปแต่ละสายต่าง ๆ คือ สายหลวงเทพภักดี (นัน จันทโรจวงศ์), สายพระยาอภัยบริรักษ์ (เนตร จันทโรจวงศ์), สายหลวงศรีวรวัตร (พิณ จันทโรจวงศ์) และสายนายนิเวศ

 ในวัฒนธรรมสมัยนิยม 
มีนักแสดงผู้รับบท เจ้าพระยาสุรินทราชา (จันทร์ จันทโรจวงศ์) ได้แก่

 ธนกฤต เจนคลองธรรม จากละครเรื่อง ตากสินมหาราช (2550)

 อ้างอิง 

สุรินทราชา