รายชื่อรหัสประเทศโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล

รหัสประเทศโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล เป็นรหัสประเทศที่ใช้ตัวอักษรย่อภาษาอังกฤษ 3 ตัว กำหนดโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (IOC) เพื่ออ้างถึงนักกีฬาแต่ละกลุ่มที่เข้าร่วมในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิก แต่ละรหัสมักจะระบุถึงคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติ (NOC) แต่มีหลายรหัสที่ใช้สำหรับกรณีอื่น ๆ ในการแข่งขันที่ผ่านมา เช่น ทีมที่ประกอบด้วยนักกีฬาจากหลายประเทศหรือกลุ่มนักกีฬาที่ไม่ได้เป็นตัวแทนของประเทศอย่างเป็นทางการ รหัสนี้นอกจากใช้ในกีฬาโอลิมปิกแล้ว ยังสามารถใช้ในการแข่งขันกีฬาอื่น ๆ ได้ด้วย เช่น พาราลิมปิก หรือเอเชียนเกมส์ 

รหัสประเทศแบบโอลิมปิกของหลายประเทศมีความแตกต่างจากรหัสมาตรฐาน ISO 3166-1 alpha-3 แต่องค์กรกีฬาอื่น ๆ เช่น สหพันธ์ฟุตบอลนานาชาติ (ฟีฟ่า) ใช้รหัสประเทศแบบนี้ แต่ก็ยังมีความแตกต่างกันบ้างในรหัสบางประเทศ และยังมีองค์กรอื่น ๆ เช่น สมาพันธ์กีฬาเครือจักรภพหรือสมาคมนักเทนนิสมืออาชีพที่ใช้รหัสเดียวกับคณะกรรมการโอลิมปิกสากล

 ประวัติ 
การแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูหนาว 1956 และโอลิมปิกฤดูร้อน 1960 เป็นครั้งแรกที่มีการใช้อักษรย่อชื่อประเทศแทนคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติ (NOC) ในการตีพิมพ์รายงานทางการ แต่ในช่วงแรกมักใช้อักษรย่อตามภาษาของประเทศเจ้าภาพ (เช่น ประเทศญี่ปุ่น ใช้ GIA ในโอลิมปิกฤดูหนาว 1956 และโอลิมปิกฤดูร้อน 1960 ซึ่งทั้งสองครั้งประเทศอิตาลีเป็นเจ้าภาพ โดยในภาษาอิตาลีเขียนชื่อประเทศญี่ปุ่นเป็น Giappone) หรือเรียกตามชื่อภาษาฝรั่งเศส (เช่น COR แทนประเทศเกาหลี ซึ่งในภาษาฝรั่งเศสเรียกว่า Corée) โดยรหัสมาตรฐานส่วนใหญ่ที่ใช้จนถึงปัจจุบันเริ่มใช้จริงจังในโอลิมปิกฤดูหนาว 1972 แต่บางประเทศมีการเปลี่ยนแปลงในหลายปีที่ผ่านมา นอกจากนี้ จากการล่มสลายของสหภาพโซเวียต การแบ่งและการรวมประเทศเยอรมนี การล่มสลายของยูโกสลาเวีย การยุบเชโกสโลวาเกีย และการเปลี่ยนชื่อทางภูมิศาสตร์อีกหลายครั้งทำให้รหัสประเทศเปลี่ยนตามไปด้วย

นอกเหนือจากรายชื่อรหัส NOCs ที่มีมากกว่า 200 รหัสนี้ แล้วนั้นการเข้าร่วมแข่งขันของคณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งชาติ (NPCs) ในพาราลิมปิกนั้น ต้องการรหัส IOC ที่ได้มาตรฐานเช่นเดียวกัน เช่น มาเก๊า (หรือ "เขตบริหารพิเศษมาเก๊าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน" ตั้งแต่ปี 1999) และหมู่เกาะแฟโร จะใช้รหัส MAC และ FRO ตามลำดับFaroe Islands Macau, China 

 รหัสคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติปัจจุบัน 
ปัจจุบันมีรหัสประเทศแบบโอลิมปิก 206 รหัส ในตารางต่อไปนี้แสดงทั้งรหัสปัจจุบันและรหัสที่เคยใช้ในอดีต รหัสที่ใช้เฉพาะโอลิมปิกฤดูร้อนกับฤดูหนาวเท่านั้นจะกำกับด้วย "S" และ "W" ตามลำดับ

 A 
 รหัส ประเทศ/รัฐ/ดินแดน รหัสอื่นที่เคยใช้ อ้างอิง               ANO                AMShttp://iaaf-ebooks.s3.amazonaws.com/2015/Beijing-2015-Statistics-Handbook/projet/IAAF-World-Championships-Beijing-2015.pdf       current code from French Autriche             BAD (1964)                   BSH (1992 S), BOS   HBR (1968–1972) as British Honduras Also BHO               BHR          VOL (1972–1984) as Upper Volta Also BKF   AFC (1968)               CHD (1964)     PRC (1952 S) as People's Republic of China   current code from French Côte d'Ivoire         CKI          CVD    COS (1964)               previous codes taken from Italian Danimarca, French Danemark and Spanish Dinamarca      DMN           previous codes taken from Italian Repubblica Araba Unita, French République Arabe Unie and Spanish República Árabe Unida      SAL (1964–1976)   current code taken from French Espagne or Spanish España         FIG (1960) from Italian Figi                                  (1952)          GUT (1964)          BGU     , China HOK (1960–1968)         INS (1960)      current code from Islamic Republic of Iran         current code taken from French Islande, Icelandic Ísland or Spanish Islandia      current code taken from French Îles Vierges (des États-Unis)       current code taken from French Îles Vierges britanniques                         previous code taken from Italian Corea, French Corée and Spanish Corea      current code from Kingdom of Saudi Arabia                              LIT (1992 W)      MAG (1964)   MRC (1964)current code from French Maroc   MAL (1964–1988)      MLD (1994)         MON (1968 W)      current code taken from Macedonian Македонија/Makedonija       MAT (1960–1964)                                    NGR (1964)                                             current code from People's Republic of Korea         current code from French Roumanie   SAF (1960–1972)current code from Republic of South Africa            SGL (1964)      SIN (1959–2016)      SLA (1968)      SMA (1960–1964)                        current code from French Suisse               SIR (1968) from Spanish Siria      TON (1984)              current code taken from Timor Leste      Official name given to the Republic of China for Olympic competition                         URG (1968)                        NRH (1964) as  Northern Rhodesia   RHO (1960–1972) as  Rhodesia

 รหัสคณะกรรมการพาราลิมปิกปัจจุบัน 
คณะกรรมการพาราลิมปิก (NPC) ส่วนใหญ่ใช้รหัสตามรหัสคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติ (NOC) ตามตารางด้านบน แต่มีเพียง 2 รหัสที่ไม่มีการรับรอง จึงใช้เฉพาะรหัสของคณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งชาติ

 รหัส ประเทศ/รัฐ/ดินแดน รหัสอื่นที่เคยใช้ อ้างอิง   , China   Associação Recreativa dos Deficientes de Macau        The Faroese Sport Organisation for Disabled

 รหัสประเทศและทีมในอดีต 
 รหัสที่ยังใช้อยู่ 
รหัสประเทศและทีมในอดีต 12 รหัสยังคงมีใช้อยู่ในฐานข้อมูลของคณะกรรมโอลิมปิกสากล  เพื่ออ้างถึงผู้ชนะและเหรียญรางวัลจากทีมเหล่านี้
 รหัส ประเทศ/รัฐ/ดินแดน/ทีม รหัสอื่นที่เคยใช้ AHO    AGR (1964), AGL (1968 S)  ANZ    BOH    BWI    ANT (1960, 1968), WID (1964) EUA    GER (1956–1964) EUN    FRG    ALL (1968 W), ALE (1968 S), GER (1972–1976) GDR    ADE (1968) RU1     SCG    YUG (1996 S-2002 W) TCH    CSL (1956 W), CZE (1960 W), CSV (1960 S), CZS (1964 S), CHE (1968 S) URS    SOV (1968 W) YUG    JUG (1956–1960, 1968 W), YUS (1964 S) ZZX   

 รหัสที่เลิกใช้ 
 รหัส ประเทศ/รัฐ/ดินแดน ช่วงปีหมายเหตุ BIR   (เบอร์มา)  1948–1988  ปัจจุบันคือ  (เมียนมาร์) CEY    1948–1972  ปัจจุบันคือ  DAH    1964–1976  ปัจจุบันคือ      1948–1964  ปัจจุบันคือ  The code former GUI has been reassigned to  in 1965 when its new NOC was recognized by the IOC and used publicly in their first competed games in 1968. All formerly known by BGU HBR    1968–1972  ปัจจุบันคือ    code from French Indes orientales hollandaises  1934–1938  Now  KHM    1972–1976  ปัจจุบันคือ  MAL    1956–1960  เข้าแข่งขันเป็นรัฐอิสระก่อนรวมชาติเป็นมาเลเซียเมื่อ ค.ศ. 1963ปัจจุบันคือ      1956 NRH    1964  ปัจจุบันคือ  RAU   code from French République arabe unie  1960  สมัยถัดไปใช้ UARปัจจุบันคือ  และ  RHO    1960–1972  ปัจจุบันคือ  ROC   1932–1976  ปัจจุบันเข้าแข่งขันภายใต้ชื่อ      1952  เข้าแข่งขันเป็นรัฐอิสระก่อนรวมชาติเป็น  เมื่อ ค.ศ. 1957ปัจจุบันคือ  UAR    1964-1968  ปัจจุบันคือ  และ  VOL    1972–1984  ปัจจุบันคือ  YAR  code from Yemen Arab Republic  1984–1988  เข้าแข่งขันเป็นรัฐอิสระก่อนรวมชาติเป็นเยเมนเมื่อ ค.ศ. 1990ปัจจุบันคือ  YMD  code from Yemen Democratic Republic  1988 ZAI    1972–1996  ปัจจุบันคือ 

รหัสพิเศษสำหรับโอลิมปิก
 รหัส ประเทศ/ทีม ปี ค.ศ.หมายเหตุ   ย่อมาจาก  2024  ใช้สำหรับนักกีฬาชาวรัสเซียและเบลารุสที่แข่งขันโดยเป็นกลางเนื่องจากการรุกรานยูเครนโดยรัสเซียคณะผู้แทนจะใช้ธงและเพลงชาติที่กำหนดโดย IOC     1908–1912  Used in the IOC's medal database to identify the team from Australasia, composed of athletes from both Australia and New Zealand for the 1908 and 1912 Games.  By 1920, both nations competed separately.   ย่อมาจาก  2018  Used for the unified Korean women's ice hockey team at the 2018 Winter Olympics. Also used when the delegations of the two Korean NOCs enter together during the opening ceremony.   ย่อมาจาก  2020  Used for the IOC Refugee Olympic Team at the 2020 Summer Olympics for athletes to compete who have been displaced from their home countries.The IOC code was changed from ROT which was used in 2016.     ย่อมาจาก  1956–1964  Used in the IOC's medal database to identify the United Team of Germany, composed of athletes representing the NOCs of both East Germany and West Germany for the 1956–1964 Games.  At the time, the team was simply known as Germany in the official reports for those six Games.   ย่อมาจาก  1992  Used in 1992 (both Summer and Winter Games) for the Unified Team, composed of athletes from most of the ex-republics of the Soviet Union.  Only the Baltic states were able to compete as independent teams in 1992; the other twelve new nations competed independently for the first time in 1994 and/or 1996.       Used for Independent Olympic Participants at the 1992 Summer Olympics as a designation used for athletes from FR Yugoslavia who could not compete as a team due to United Nations sanctions. At the 1992 Summer Olympics IOP was used as a designation for athletes from the Republic of Macedonia too. IOP was also used during the 2014 Winter Olympics in Sochi by Indian athletes due to the Indian Olympic Association suspension.       Used for Individual Olympic Athletes in 2000, a designation used for athletes from Timor-Leste prior to the formation of its NOC. IOA was used again in the 2012 Games, when it stood for Independent Olympic Athletes, comprising athletes from the former Netherlands Antilles and a runner from South Sudan. The Netherlands Antilles Olympic Committee's membership from the IOC was withdrawn the previous year, and South Sudan has not formed an NOC. IOA was used again in 2016 for athletes from Kuwait as a result of the suspension of its National Olympic Committee.     2010–2012  Used as the country code for Athletes from Kuwait, when the Kuwait Olympic Committee was suspended the first time, at the 2010 Summer Youth Olympics, the 2010 Asian Games, the 2010 Asian Para Games and the 2011 Asian Winter Games; for the second suspension in 2015–2017, athletes from Kuwait were also competing in several international competitions under the IOC flag, but this time in the team of Individual Olympic Athletes (IOA), including (but not only) in the 2016 Summer Olympics.     2010–  ใช้เป็นรหัสประเทศสำหรับ คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติผสมในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกเยาวชน     2018  Used for Olympic Athletes from Russia competing as neutral athletes due to the state-sponsored doping scandal.   22px อาร์โอซี 2020  ใช้กับ นักกีฬาคณะกรรมการโอลิมปิกรัสเซีย (ROC) ในการแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 เนื่องจากองค์กรต่อต้านการใช้สารต้องห้ามโลก (WADA) ได้สั่งห้ามรัสเซียแข่งขันกีฬาระดับนานาชาติทุกประเภทเป็นเวลา 4 ปี Russian team to be branded as 'ROC' during Tokyo Olympics as part of doping sanctions] Japan Times     2016  Used for the Refugee Olympic Team at the 2016 Summer Olympics for athletes to compete who have been displaced from their home countries.Rio2016.org, 3 June 2016      1896–1904  Used in the IOC's medal database to identify medals won by mixed teams of athletes from multiple nations (such as the combination of France and Great Britain, for example), a situation that happened several times in the Games of 1896, 1900, and 1904.

รหัสพิเศษสำหรับพาราลิมปิก
 รหัส ประเทศ/ทีม ปีหมายเหตุ     1992  Used for Independent Paralympic Participants at the 1992 Summer Paralympics as a designation used for athletes from FR Yugoslavia and Former Yugoslavian Republic of Macedonia who could not compete as a team due to United Nations sanctions.  border|24px นักกีฬาพาราลิมปิกบุคคล    De facto independent East Timor was not yet recognised as a sovereign state, and did not have a recognised National Paralympic Committee.Two athletes from the country gained the opportunity to in the 2000 Summer Paralympics in Sydney, but they competed officially as Individual Paralympic Athletes, rather than as representatives of an NPC.  border|24px ทีมนักกีฬาผู้ลี้ภัย   A team consisting of refugee and asylee Paralympic athletes, competed at the 2016 Summer Paralympics in Rio de Janeiro . This acronym is the abbreviation of the team name in Brazilian Portuguese and this code is reserved for similar situations that may happen in the future.     2018   Used for Neutral Paralympic Athletes competing as neutral athletes due to the state-sponsored doping scandal.     2020  ใช้กับนักกีฬาคณะกรรมการพาราลิมปิกรัสเซียในพาราลิมปิกฤดูร้อน 2020 เนื่องจากองค์กรต่อต้านการใช้สารต้องห้ามโลก (WADA) ได้สั่งห้ามรัสเซียแข่งขันกีฬาระดับนานาชาติทุกประเภทเป็นเวลา 4 ปี   border|24px ทีมนักกีฬาผู้ลี้ภัย  2020  

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:โอลิมปิก
หมวดหมู่:รหัสประเทศ
หมวดหมู่:รายชื่อประเทศ
หมวดหมู่:รายชื่ออักษรย่อ