ตำบลแม่ปะ (อำเภอแม่สอด)

ตำบลแม่ปะ เป็นตำบลหนึ่งตั้งอยู่ใน อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ประชากรส่วนใหญ่ภายในตำบลประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก ที่มาของชื่อ ตำบลแม่ปะ ได้มีเรื่องเล่าว่าในอดีตมีช้างของราษฎรในตำบลพะวอเชือกหนึ่งสูยหาย เจ้าของได้ออกตามหาและมาพบช้างเชือกนั้นที่บ้านสันป่าซาง (สัน = ภูเขา, ซาง = ไม้ไผ่ซาง) จึงเรียกบริเวณนั้นว่า "แม่ปะสันป่าซาง" (ปะ = พบ) ภายหลังเมื่อมีคนเข้ามาตั้งถิ่นฐานมากขึ้นจึงพากันเรียกที่นี้ว่า "บ้านแม่ปะสันป่าซาง" ภายหลังถูกกร่อนสั้นเหลือเพียง "บ้านแม่ปะ" ต่อมาได้ยกฐานะเป็นตำบลใช้ชื่อว่า "ตำบลแม่ปะ" อยู่ในความรับผิดชอบของอำเภอแม่สอด

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่ดูแลรับผิดชอบในพื้นที่ตำบลแม่ปะทั้งตำบล คือ องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ มีนายกองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ เป็นผู้บริหารสูงสุดและมีปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ เป็นหัวหน้าที่ทำการ

ปัจจุบันตำบลแม่ปะประกอบด้วยหมู่บ้านจำนวนทั้งสิ้น 12 หมู่บ้าน เป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม โดยประชากรในพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นชาวไทยอพยพและสร้างครอบครัวอยู่ในพื้นที่มาอย่างยาวนาน โดยอพยพโยกย้ายมาจากหลายพื้นที่ อาทิ ลำปาง (เมืองลำปาง เถิน แม่ทะ ) เชียงใหม่ (ดอยเต่า) ลำพูน รวมถึงชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงและชาติพันธุ์อื่น ๆ ที่อาศัยอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข สภาพภูมิประเทศของตำบลแม่ปะเป็นพื้นที่ที่มีภูเขาและป่าไม้หนาแน่น เหมาะแก่การทำเกษตรกรรมประเภทไร่สวน เช่น ปลูกข้าวโพด มันสำปะหลังและผักผลไม้ต่างๆ นอกจากนี้ยังมีการทำปศุสัตว์และประมงในพื้นที่บางส่วน เพื่อเสริมรายได้ให้แก่ครอบครัว ชุมชนในตำบลแม่ปะยังรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีและพิธีกรรมท้องถิ่นไว้อย่างเหนียวแน่น โดยจัดงานประเพณีต่าง ๆ เป็นประจำเพื่อส่งเสริมความสามัคคีและสืบสานวัฒนธรรมดั้งเดิมของชุมชนอีกด้วย

 ประวัติ 
ประวัติความเป็นมาของตำบลแม่ปะ มีผู้เล่าว่า เมื่อประมาณร้อยปีล่วงมาแล้ว ได้มีช้างของผู้ใดไม่ปรากฏแน่ชัด ได้หายไปบริเวณพื้นที่ของตำบลพะวอในปัจจุบัน เจ้าของได้ติดตามหาช้างเชือกที่หายนั้นไปหลายแห่งแต่ก็ไม่พบและได้ออกติดตามเรื่อยมา ต่อมาได้พบช้างเชือกนั้นที่ "บ้านสันป่าซาง" ชาวบ้านจึงเรียกว่า "บ้านแม่ปะบ้านสันป่าซาง" คำว่า "พบ" ชาวบ้านเรียกว่า "ปะ" (คำว่า "สัน" หมายถึง หมู่บ้านที่ตั้งอยู่ที่ดอน คำว่า "ซาง" หมายถึง ไม้ไผ่ซาง) ต่อมาทางราชการได้ตั้งหมู่บ้านเป็นทางการ คำว่า "สันป่าซาง" หายไป และเกิดหมู่บ้านอีกหลายหมู่บ้านบริเวณรอบ ๆ จึงตั้งเป็น "ตำบลแม่ปะ" มาจนถึงทุกวันนี้

ปี พ.ศ. 2493 มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลแม่สอด จังหวัดตาก พ.ศ. 2493 เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2493 ผู้รับสนองพระบรมราชโองการคือ จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี (หน้า 669-674 ตอนที่ 35 เล่ม 67 ราชกิจจานุเบกษา 27 มิถุนายน 2493) โดยที่เป็นการสมควรเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลแม่สอด จังหวัดตาก เสียใหม่ตามความจำเป็นแห่งการบริหารงานของเทศบาล จึงมีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลแม่ปะและตำบลท่าสายลวดในท้องที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก เมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน 2493 ลงนามโดย รามราชภักดี ปลัดกระทรวง ลงนามแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย (หน้า 6299-6302 ตอนที่ 67 เล่ม 67 ราชกิจจานุเบกษา 12 ธันวาคม 2493) เนื่องจากได้มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลแม่สอด จังหวัดตาก พ.ศ. 2493 เพื่อลดเขตเทศบาลตำบลแม่สอดให้เล็กลงตามความจำเป็นแห่งการบริหารงานของเทศบาล จึงเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนถึงเขตการปกครองส่วนภูมิภาค เพราะส่วนที่เคยอยู่ในเขตเทศบาลมาแต่เดิม ได้เปลี่ยนสภาพมาเป็นอยู่นอกเขตเทศบาล ฉะนั้น เพื่อให้การดำเนินการปกครองได้เป็นไปตามนัยแห่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พุทธศักราช 2457 ข้าหลวงประจำจังหวัดตาก อาศัยความในพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พุทธศักราช 2457 มาตรา 6, 29 และพระราชบัญญัติว่าด้วยระเบียบราชการบริหารแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2476 มาตรา 20 จึงได้ดำเนินการปรับปรุงเขตการปกครองในท้องที่อำเภอแม่สอดเสียใหม่ โดยรวมเขตหมู่บ้านต่าง ๆ ที่ได้ถูกเปลี่ยนสภาพมาอยู่นอกเขตเทศบาลนี้ จัดตั้งเป็นตำบลขึ้นใหม่ อีก 2 ตำบล ขนานนามตำบลว่า "ตำบลแม่ปะ" และ "ตำบลท่าสายลวด" ให้ขึ้นอยู่ในความปกครองของอำเภอแม่สอด ซึ่งแต่ละตำบลมีเขตดังนี้ คือ

1. ตำบลแม่ปะ
ทิศเหนือ  จดเขตตำบลแม่กาษา อำเภอแม่สอด
ทิศใต้      จดเขตเทศบาลตำบลแม่สอด
ทิศตะวันออก จดเขตตำบลพะวอ อำเภอแม่สอด
ทิศตะวันตก   จดเขตตำบลแม่ตาว ตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด และแม่น้ำเมย เขตประเทศพะม่า (ภาษาในขณะนั้น)
แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 6 หมู่บ้าน คือ
หมู่ที่ 1 บ้านแม่ปะเก่า
หมู่ที่ 2 บ้านแม่ปะสันป่าซาง
หมู่ที่ 3 บ้านแม่ปะคำมา
หมู่ที่ 4 บ้านห้วยกะโหลก
หมู่ที่ 5 บ้านปากห้วยแม่สอด
หมู่ที่ 6 บ้านห้วยหินฝน

2. ตำบลท่าสายลวด
ทิศเหนือ  จดเขตตำบลแม่ปะ อำเภอแม่สอด
ทิศใต้  จดเขตตำบลแม่ตาว อำเภอแม่สอด
ทิศตะวันออก จดเขตเทศบาลตำบลแม่สอด
ทิศตะวันตก จดแม่น้ำเมย เขตประเทศเมียนมา

แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 6 หมู่บ้าน คือ
หมู่ที่ 1 บ้านแม่ตาว
หมู่ที่ 2 บ้านแม่ตาวท่าสายลวด
หมู่ที่ 3 บ้านท่าหม่องอาจ
หมู่ที่ 4 บ้านวังตะเคียน
หมู่ที่ 5 บ้านปากห้วยแม่สอด
หมู่ที่ 6 บ้านหนองกิ่งฟ้า

และโอนบ้านหัวฝาย ซึ่งถูกตัดออกจากเขตเทศบาลตำบลแม่สอด ไปขึ้นกับหมู่ที่ 4 ตำบลแม่ตาว

กระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้ตั้งตำบลและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลดังกล่าวข้างต้นได้ ตั้งแต่วันที่ 27 พฤศจิกายน 2493 เป็นต้นไป

ปี พ.ศ. 2516 มีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การจัดตั้งสภาตำบลตามประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 326 ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2516 ลงนามโดย ถ. สุนทรศารทูล รัฐมนตรีช่วยว่าการ ฯ รักษาราชการแทน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย (ฉบับพิเศษ หน้า 17 เล่ม 90 ตอนที่ 108 ราชกิจจานุเบกษา 24 สิงหาคม 2516) จึงได้จัดตั้งตำบลแม่ปะเป็นสภาตำบลแม่ปะ ตามประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 326 ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2516

ปี พ.ศ. 2539 สภาตำบลแม่ปะ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ (ลำดับที่ 429) ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบล เมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2539 ลงนามโดย นายบรรหาร ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย (หน้า 48 เล่ม 113 ตอนที่ 9 ง ราชกิจจานุเบกษา 30 มกราคม 2539) มีผลให้เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะตั้งแต่วันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2539

พื้นที่องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ มีพื้นที่ 198.325 ตารางกิโลเมตร มีจำนวนหมู่บ้านในเขตองค์การบริหารส่วนตำบล 12 หมู่บ้าน

 ภูมิศาสตร์ 
ตำบลแม่ปะตั้งอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอแม่สอดประมาณ 3 กิโลเมตร มีพื้นที่ทั้งหมด 198.325 ตารางกิโลเมตร (123,953 ไร่) มีลักษณะภูมิประเทศเป็นที่ราบประมาณ ร้อยละ 75 ของพื้นที่ทั้งตำบล นอกนั้นเป็นพื้นที่สูง มีอาณาเขตติดต่อกับตำบลข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อตำบลแม่กาษา
 ทิศใต้ ติดต่อเทศบาลนครแม่สอด ตำบลแม่สอด
 ทิศตะวันออก ติดต่อตำบลพะวอ
 ทิศตะวันตก ติดต่อตำบลท่าสายลวด

 หมู่บ้าน      
ตำบลแม่ปะแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 12 หมู่บ้าน ดังนี้

 หมู่ที่ 1 บ้านแม่ปะเหนือ
 หมู่ที่ 2 บ้านแม่ปะกลาง
 หมู่ที่ 3 บ้านแม่ปะใต้
 หมู่ที่ 4 บ้านห้วยกะโหลก
 หมู่ที่ 5 บ้านปากห้วยแม่ปะ
 หมู่ที่ 6 บ้านห้วยหินฝน
 หมู่ที่ 7 บ้านหนองบัว
 หมู่ที่ 8 บ้านแม่ปะบ้านสัน
 หมู่ที่ 9 บ้านพระธาตุ
 หมู่ที่ 10 บ้านร่วมใจพัฒนา
 หมู่ที่ 11 บ้านหนองบัวคำ
 หมู่ที่ 12 บ้านใหม่ไผ่ล้อม

 อ้างอิง 
 สรุปรายงานประจำปีตำบลแม่ปะ 2552
 แผนพัฒนาสามปีองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ, 2552: -
 รายงานสรุปองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะ พ.ศ. 2552
 ราชกิจจานุเบกษา, 2539, หน้า 48

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 จังหวัดตาก 

แม่ปะ
แม่ปะ