อำแดงเหมือนกับนายริด

อำแดงเหมือนกับนายริด เป็นภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายเมื่อปี พ.ศ. 2537 นำแสดงโดยสันติสุข พรหมศิริ, จินตหรา สุขพัฒน์, ดวงดาว จารุจินดา, แมน ธีระพล และรณ ฤทธิชัย กำกับโดย เชิด ทรงศรี

ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกที่ได้รับเกียรติให้เป็นภาพยนตร์ฉายเปิดงานมหกรรมภาพยนตร์ Focus on Asia’94 Fukuoka International Film Festival ที่จัดขึ้น ณ ประเทศญี่ปุ่น ในปี พ.ศ. 2537 และยังได้ฉายในงานเทศกาลภาพยนตร์ระดับนานาชาติอีก 2 ครั้ง คือ เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติสิงคโปร์ ครั้งที่ 10 ในปี พ.ศ. 2540 และเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติกรุงเทพฯ ครั้งที่ 7 ในปี พ.ศ. 2552 

อำแดงเหมือนกับนายริดสร้างจากเรื่องราวของอำแดงเหมือน หญิงไทยคนแรกที่ลุกขึ้นมาทวงสิทธิความเท่าเทียมของผู้หญิง ตามที่มีการระบุไว้เป็นลายลักษณ์อักษรในสมัยรัชกาลที่ 4 เรียกร้องให้มีการแก้กฎหมายที่พันธนาการผู้หญิงในยุคนั้นให้มีค่าความเป็นคนน้อยกว่าเพศชาย

 เรื่องย่อ 
เนื้อเรื่องของภาพยนตร์เรื่องนี้ดัดแปลงมาจากคดีในประมวลกฎหมายและฎีกาคดีหนึ่งในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) เล่าถึง อำแดง (นางสาว) เหมือน ซึ่งเป็นลูกของนายเกตกับอำแดง (นาง) นุ่น ประกอบอาชีพทำสวนอยู่ที่ตำบลบางม่วง แขวงเมืองนนทบุรี นายเกตกับอำแดงนุ่นยกอำแดงเหมือนให้เป็นภรรยานายภู เมื่ออำแดงเหมือนไม่ยอมโดยดี พ่อแม่ก็ให้นายภูมาฉุดเอาตัวไป แต่อำแดงเหมือนหนีกลับบ้านของตน นายภูมาฉุดไปอีก อำแดงเหมือนก็หนีไปอีก หากแต่ครั้งนี้หนีไปอยู่กับนายริด ชายคนรัก นายภูจึงฟ้องนายริดว่าลักพาเมียตน ระหว่างที่โจทก์จำเลยยังสู้ความกันอยู่ที่ศาล อำแดงเหมือนได้ถูกควบคุมไว้ในตะราง (ที่คุมขัง) ที่จวนของพระนนทบุรี เจ้าเมืองนนทบุรี และถูกนายเปี่ยมพะทำมะรงซึ่งกินสินบนของนายภูกลั่นแกล้งทารุณต่าง ๆ นานาเพื่อบีบบังคับให้อำแดงเหมือนยอมเป็นภรรยานายภู อำแดงเหมือนจึงหนีตะรางไปถวายฎีกาต่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ พระที่นั่งสุทไธสวรรยปราสาท เมื่อวันอาทิตย์ที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2408

 นักแสดง 
 นักแสดงหลัก 
 จินตหรา สุขพัฒน์ รับบท อำแดงเหมือน
 สันติสุข พรหมศิริ รับบท นายริด
 บรรเจิดศรี ยมาภัย รับบท ย่าจัน
 รณ ฤทธิชัย รับบท นายภู
 ดวงดาว จารุจินดา รับบท อำแดงนุ่น
 แมน ธีระพล รับบท นายเกต
 ชลิต เฟื่องอารมย์ รับบท นายเปี่ยม พะทำมะรง
 ส.อาสนจินดา  รับบท สมภาร
 รุจน์ รณภพ รับบท พระนนทบุรี 

 นักแสดงรับเชิญ 
 เขาทราย แกแล็คซี่
 เอกชัย ศรีวิชัย
 สุเชาว์ พงษ์วิไล
 ธิติมา สังขพิทักษ์
 ทัศน์วรรณ เสนีย์วงศ์

 การดัดแปลงในสื่ออื่น 

เรื่องราวของอำแดงเหมือนกับนายริดซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในประวัติศาสตร์ได้รับการดัดแปลงในรูปแบบอื่นนอกจากภาพยนตร์อีก 2 ครั้ง ได้แก่ รูปแบบละครโทรทัศน์ใน พ.ศ. 2555 และรูปแบบละครเวทีใน พ.ศ. 2558 

 ปี  พ.ศ. 2537  พ.ศ. 2555  พ.ศ. 2558 รูปแบบ  ภาพยนตร์  ละครช่อง ไทยพีบีเอส  ละครเวที ผู้ผลิต  ไฟว์สตาร์โปรดักชั่น  ๙ แสนสตูดิโอ  กลุ่มละคอนเวทีคณะนิติศาสตร์  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ บทการแสดง  ธม ธาตรี  สรรัตน์ จิรบวรวิสุทธิ์   ผู้กำกับการแสดง เชิด ทรงศรี  สถาพร นาควิไลโรจน์  กมลภพ คำเพ็ญ อำแดงเหมือน  จินตหรา สุขพัฒน์  อภิญญา สกุลเจริญสุข  ไพลิน สุวรรณรักษา  นายริด  สันติสุข พรหมศิริ  อภิญญา รุ่งพิทักษ์มานะ  วนวัฒน์ เวชกิจ นายภู  รณ ฤทธิชัย  ปิติศักดิ์ เยาวนานนท์  อิสริยะ พันธุฟัก นายเกตุ  แมน ธีระพล  รอน บรรจงสร้าง  วาดตะวัน วงศ์รัฐปัญญา อำแดงนุ่น, อำแดงนุ่ม   ดวงดาว จารุจินดา  ปวีณา ชารีฟสกุล  เพ็ญพิชชา จรรย์โกมล พระนนทบุรีศรีมหาสมุทร  รุจน์ รณภพ  สมภพ เบญจาธิกุล  ปณิธาน ใจกล้า คุณยี่สุ่น (ภรรยาของพระนนทบุรี) -  เดือนเต็ม สาลิตุล  - ย่าจัน  บรรเจิดศรี ยมาภัย  ทัศน์วรรณ เสนีย์วงศ์ ณ อยุธยา  - นายเปี่ยม พะทำมะรง  ชลิต เฟื่องอารมย์  ทองขาว ภัทรโชคชัย  - สมภารวัดขนุน  ส.อาสนจินดา  สะอาด เปี่ยมพงษ์สานต์  - คุณลออ  -  มณีรัตน์ คำอ้วน - ขุนวิเลศสังหาร -  ภัทรพล กันตพจน์  - พระบรรฦๅสิงหนาท  -  ดิลก ทองวัฒนา  - คุณทับทิม  ธิติมา สังขพิทักษ์  ชนานา นุตาคม  - หมื่นราชามาศ    - นายลอดมร  สถาพร นาควิไลโรจน์  - นางแฟง  -  ชุดาภา จันทเขตต์  - นางสาย(แม่ของนายริด)  -  นฤมล พงษ์สุภาพ  - นายแช่ม (พ่อของนายริด) -  ธนายง ว่องตระกูล  - นายฟัก (พ่อของนายภู)  -  ศานติ สันติเวชกุล - ทองเปลว  -  เบญจศิริ วัฒนา  - นางจาก  -  อัจฉรา ทองเทพ  - นางเมี้ยน  -  นฤมล นิลวรรณ  - ยายชีปะขาว  -  น้ำเงิน บุญหนัก  - ผีอีทับ  -  สรวงสุดา ลาวัณย์ประเสริฐ  - ผีไอเทียบ  -  เวนย์ ฟอลโคเนอร์ - อำแดงจัน  -  -  ศุจีพัชร พรพลศรัณย์ อำแดงเย็น  -  -  มิ่งโกมุท ชนะกุล อำแดงแพง  -  -  ณัฐณิชา พลิกานนท์ นางกลิ่น -    อำภา ภูษิต   จ้อย  -  -   กษิดิ์เดช ศรีตะปัญญะ อำแดงผึ้ง  -  -  สิรภัทร กิจวิสาละ อำแดงนวล  -  -  พิมพ์วิไล อินทรตั้ง นักแสดงรับเชิญ/นักแสดงสมทบ  เขาทราย แกแล็คซี่  ประสาท ทองอร่าม  เอกชัย ศรีวิชัย     สุเชาว์ พงษ์วิไล     ทัศน์วรรณ เสนีย์วงศ์ ณ อยุธยา       พิมพ์ชนก เอี่ยนเล่ง    ณัฏฐพิชชา อรุณพัชรสิทธิ์     รุจรวิน เชี่ยวชาญศิลป์     ฐานิสร์ กลิ่นขจร     กริณ สุวรรณศักดิ์ 

 ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2555 

ในปี พ.ศ. 2555 สถาพร นาควิลัย ได้นำเรื่องอำแดงเหมือนกับนายริดมาสร้างเป็นละครโทรทัศน์ทางไทยพีบีเอส ออกอากาศครั้งแรกในวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2555 และตอนอวสานในวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2555 เป็นประจำทุกวันพฤหัสบดี-ศุกร์ เวลา 20.25-21.15 น. นำแสดงโดย อภิญญา สกุลเจริญสุข, อภิญญา รุ่งพิทักษ์มานะ และ ปิติศักดิ์ เยาวนานนท์ 

เพลงประกอบละครคือ เพลง "นางครวญ" ขับร้องโดย ดวงพร พงศ์ผาสุก หรือ ปุ้ย เดอะวอยซ์ 

 ละครเวที พ.ศ. 2558 
พ.ศ. 2558 ละครเวทีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้นำเรื่อง อำแดงเหมือนกับนายริด มานำเสนอในรูปแบบของละครเวทีเป็นครั้งแรกภายใต้ชื่อเรื่องว่า "เหมือน" ซึ่งเป็นการตีความในมุมมองของนักศึกษากฎหมาย ละครเวทีเรื่อง "เหมือน" จัดแสดงระหว่างวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2558 ถึงวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2558 ณ หอประชุมศรีบูรพา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ นำแสดงโดย ไพลิน สุวรรณรักษา, วนวัฒน์ เวชกิจ และอิสริยะ พันธุฟัก กำกับการแสดงโดย กมลภพ คำเพ็ญ

ละครเวทีเรื่องนี้มีเพลงประกอบละครเวทีทั้งสิ้นรวม ... เพลง โดยมีเพลงนำคือ เพลง "เหมือนฝัน" ขับร้องโดย ไพลิน สุวรรณรักษา เนื้อร้องโดย กมลภพ คำเพ็ญ และอัครวินท์ อนันต์พิพัฒน์ ทำนองโดย อัครวินท์ อนันต์พิพัฒน์ และเพลง "ต่อหน้าฟ้าดิน" ขับร้องโดย ไพลิน สุวรรณรักษา และกมลภพ คำเพ็ญ เนื้อร้องและทำนองโดย อัครวินท์ อนันต์พิพัฒน์

 รางวัล  
 ภาพยนตร์ พ.ศ. 2537 
ปีรางวัลสาขารางวัลผู้ได้รับการเสนอชื่อผลการตัดสิน <center> พ.ศ. 2538 <center> รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ ครั้งที่ 4  ดารานำฝ่ายหญิงยอดเยี่ยม จินตหรา สุขพัฒน์  ถ่ายภาพยอดเยี่ยม อานุภาพ บัวจันทร์  <center> รางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 5  ผู้แสดงนำฝ่ายหญิงยอดเยี่ยม จินตหรา สุขพัฒน์  ผู้แสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม บรรเจิดศรี ยมาภัย  ดนตรีประกอบยอดเยี่ยม จำรัส เศวตาภรณ์ 

 ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2555 

ละครเรื่อง "อำแดงเหมือนกับนายริด" ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงและได้รับรางวัลในหลายสถาบัน

ปีรางวัลสาขารางวัลผู้ได้รับการเสนอชื่อผลการตัดสิน <center> พ.ศ. 2556 <center> รางวัลไนน์เอ็นเตอร์เทน อวอร์ดส์ ครั้งที่ 6  ละครโทรทัศน์แห่งปี ละครเรื่อง "อำแดงเหมือนกับนายริด"  <center> รางวัลเมขลา ครั้งที่ 25   (ประเภทเมขลามหานิยม) ละครเมขลามหานิยมแห่งปี ละครเรื่อง "อำแดงเหมือนกับนายริด"  ผู้กำกับเมขลามหานิยมแห่งปี สถาพร นาควิไลโรจน์  ดารานำหญิงเมขลามหานิยมแห่งปี อภิญญา สกุลเจริญสุข  ดาราสมทบหญิงเมขลามหานิยมแห่งปี ชุดาภา จันทเขตต์  บทละครเมขลามหานิยมแห่งปี สรรัตน์ จิรบวรวิสุทธิ์  องค์ประกอบศิลป์เมขลามหานิยมแห่งปี   เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายเมขลามหานิยมแห่งปี   แต่งหน้า-ทำผมเมขลามหานิยมแห่งปี   <center> รางวัลเมขลา ครั้งที่ 25  (ประเภทมณีเมขลาดีเด่น) ละครดีเด่นยอดนิยม ละครเรื่อง "อำแดงเหมือนกับนายริด"  ดารานำหญิงดีเด่นยอดนิยม อภิญญา สกุลเจริญสุข  ดาวรุ่งชายดีเด่นยอดนิยม อภิญญา รุ่งพิทักษ์มานะ  ละครส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมดีเด่นยอดนิยม ละครเรื่อง "อำแดงเหมือนกับนายริด"  <center> รางวัลคมชัดลึก อวอร์ด ครั้งที่ 10   ละครโทรทัศน์ยอดเยี่ยม ละครเรื่อง "อำแดงเหมือนกับนายริด"  ผู้กำกับละครโทรทัศน์ยอดเยี่ยม สถาพร นาควิไลโรจน์  นักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม อภิญญา สกุลเจริญสุข  นักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม รอน บรรจงสร้าง  บทโทรทัศน์ยอดเยี่ยม สถาพร นาควิไลโรจน์ 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 กำธร เลี้ยงสัจธรรม, "ฎีกาของอำแดงเหมือนในรัชกาลที่ 4 กับการพลิกคดีอำแดงป้อมในรัชกาลที่ 1," ศิลปวัฒนธรรม ปีที่ 34 ฉบับที่ 2 (ธันวาคม 2555), หน้า 72-91.
 "ประกาศว่าด้วยอำแดงเหมือนถวายฎีกา," วารสารรวมบทความประวัติศาสตร์ ปีที่ 25 (2546), หน้า 1-12.
 บทความเกี่ยวกับอำแดงเหมือน - Link
 mydramalist.info Amdaeng Muean Kap Nai Rit 

หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2537
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ที่กำกับโดย เชิด ทรงศรี
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยที่สร้างจากเหตุการณ์จริง
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ไทยในปี พ.ศ. 2555
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ที่มีฉากในจังหวัดนนทบุรี
หมวดหมู่:ภาพยนตร์โดยไฟว์สตาร์โปรดักชั่น
หมวดหมู่:ภาพยนตร์โดยเชิดไชยภาพยนตร์
หมวดหมู่:ละครเวที
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ช่องทีวีไทย-ไทยพีบีเอส
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ที่กำกับโดย สถาพร นาควิไลโรจน์
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยในคริสต์ทศวรรษ 1990
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ไทยในคริสต์ทศวรรษ 2010
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ที่อำนวยการสร้างโดย เจริญ เอี่ยมพึ่งพร