บัญชีแดงไอยูซีเอ็น

บัญชีแดงไอยูซีเอ็น () เป็นดัชนีที่เริ่มกำหนดขึ้นเป็นครั้งแรกใน ค.ศ. 1948 เป็นดัชนีรายชื่อที่สมบูรณ์ที่สุดของสถานภาพของชนิดสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ของขบวนการอนุรักษ์ธรรมชาติ องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (ไอยูซีเอ็น) เป็นสถาบันหลักผู้มีอำนาจในการระบุฐานะสถานภาพต่าง ๆ ของชนิดสิ่งมีชีวิต นอกจากบัญชีแดงโดยทั่วไปแล้วก็ยังมีบัญชีแดงระดับท้องถิ่น () ที่รวบรวมขึ้นโดยประเทศหรือองค์การต่าง ๆ ที่ประเมินระดับความเสี่ยงของชนิดสิ่งมีชีวิตภายในเขตการปกครองของแต่ละท้องถิ่นในความรับผิดชอบ

บัญชีแดงไอยูซีเอ็นกำหนดขึ้นจากเกณฑ์ที่วางไว้อย่างจำเพาะเจาะจงในการประเมินระดับความเสี่ยงของชนิดและชนิดย่อยเป็นจำนวนมาก วัตถุประสงค์ของรวบรวมดัชนีรายชื่อก็เพื่อเป็นการเผยแพร่ข้อมูลอันเร่งด่วนเกี่ยวกับความจำเป็นในการอนุรักษ์แก่สาธารณชน และผู้มีอำนาจในการวางนโยบาย รวมทั้งเพื่อช่วยเหลือประชาคมนานาชาติในการพยายามลดจำนวนการสูญพันธุ์ของชนิดสิ่งมีชีวิตตามที่ระบุในดัชนี

องค์การที่ร่วมในการประเมินระดับความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ของชนิดสิ่งมีชีวิตหลักก็ได้แก่ องค์การชีวปักษานานาชาติ (), สถาบันสัตวศาสตร์ () (แผนกค้นคว้าของสมาคมสัตวศาสตร์แห่งลอนดอน (), องค์การเฝ้าระวังการอนุรักษ์โลก () และกลุ่มชำนัญพิเศษต่าง ๆ ภายในคณะกรรมการความอยู่รอดของชนิดสิ่งมีชีวิตของไอยูซีเอ็น การประเมินระดับความเสี่ยงจากองค์การต่าง ๆ ดังว่ารวมกันได้เป็นจำนวนเกือบครึ่งหนึ่งของชนิดสิ่งมีชีวิตในบัญชีแดง

บัญชีแดงไอยูซีเอ็นถือกันโดยทั่วไปว่าเป็นดัชนีที่มีความมีจุดมุ่งหมายและมีหลักการที่สุดในการจัดระดับชนิดสิ่งมีชีวิตตามระดับความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์

ไอยูซีเอ็นมีเป้าหมายที่จะประเมินระดับความเสี่ยงของทุกชนิดสิ่งมีชีวิตทุก 5 ปีถ้าทำได้ หรืออย่างน้อยก็ทุก 10 ปี ผ่านกระบวนการพิชญพิจารณ์โดยคณะกรรมการความอยู่รอดของชนิดสิ่งมีชีวิต () ซึ่งเป็นกลุ่มชำนัญพิเศษขององค์การเอง ผู้มีความรับผิดชอบดัชนีรายชือชนิดสิ่งมีชีวิต กลุ่มชนิดสิ่งมีชีวิต หรือกลุ่มชนิดสิ่งมีชีวิตของภูมิภาคใดภูมิภาคหนึ่ง หรือในกรณีขององค์การชีวปักษานานาชาติก็จะตรวจสอบชนิดสิ่งมีชีวิตในอันดับนก

บัญชีแดงไอยูซีเอ็นฉบับล่าสุดออกเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 2008 ที่เมืองบาร์เซโลนา ประเทศสเปน

 ระดับความเสี่ยง 
ชนิดสิ่งมีชีวิตแบ่งออกเป็นเก้าระดับตามข้อกำหนดต่าง ๆ เช่น อัตราการลดจำนวนประชากร ขนาดประชากร บริเวณกระจายตามภูมิภาค อัตราการกระจายของประชากร การแตกแยกของกลุ่มประชากร

 สูญพันธุ์ () – สูญพันธุ์ไปจนหมดสิ้น
 สูญพันธุ์ในธรรมชาติ () – สูญพันธุ์จากที่อาศัยตามธรรมชาติ แต่ยังหลงเหลืออยู่ในสถานที่กักกัน
 ใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต () – ระดับความเสี่ยงขั้นอันตรายต่อสูญพันธุ์จากที่อาศัยตามธรรมชาติ 
 ใกล้สูญพันธุ์ () – ระดับความเสี่ยงขั้นสูงต่อสูญพันธุ์จากที่อาศัยตามธรรมชาติ
 เปราะบางต่อการสูญพันธุ์ () – ระดับความเสี่ยงขั้นอันตรายต่อความเป็นอันตรายจากการสูญพันธุ์จากที่อาศัยตามธรรมชาติ
 ใกล้ถูกคุกคาม () – ระดับความเสี่ยงขั้นอันตรายต่อสูญพันธุ์ในอนาคตอันใกล้
 นอกเกณฑ์สูญพันธุ์ () – ความเสี่ยงต่ำ ไม่อยู่ในข่ายใดข้างต้น ยังมีอยู่โดยทั่วไป
 ข้อมูลไม่เพียงพอ () – ไม่มีข้อมูลเพียงพอต่อการประเมินความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
 รอประเมิน () – ยังไม่ได้รับการประเมินความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์

ในการศึกษาและใช้บัญชีแดง ศัพท์ "ชนิดถูกคุกคาม" () เป็นกลุ่มที่รวมสามกลุ่มย่อยเอาไว้ ได้แก่ ชนิดใกล้สูญพันธุ์ขั้นวิกฤต, ชนิดใกล้สูญพันธุ์ และชนิดเปราะบางต่อการสูญพันธุ์

 อ้างอิง 

 ดูเพิ่ม 
 องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (ไอยูซีเอ็น) 
 สถานะการอนุรักษ์ 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 IUCN Red List
 http://www.teebweb.org/

หมวดหมู่:ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2506
หมวดหมู่:การอนุรักษ์
*
.