หิรัณยกศิปุ

หิรัณยกศิปุ (, ) หรือ หิรัณยกัศยปะ เป็นราชาอสูรไทตยะในปุราณะNurturing Child and Adolescent Spirituality: Perspectives from the World's Religious Traditions, p. 20, Karen-Marie Yust, Aostre N. Johnson, Sandy Eisenberg Sasso, Rowman & Littlefield  

ในศาสนาฮินดู หิรัณยากษะ พระอนุชาของหิรัณยกศิปุ ถูกสังหารจากพระวราหะ อวตารของพระวิษณุ ด้วยความพิโรธ หิรัณยกศิปุจึงตัดสินพระทัยขอพรแห่งความคงกระพันด้วยการบำเพ็ญตบะเพื่อเอาใจพระพรหม หลังจากพิชิตไตรโลกได้แล้ว พระองค์ก็ถูกสังหารโดยนรสิงห์ อวตารของพระวิษณุ

 รากศัพท์ 
คำว่า "หิรัณยกศิปุ" มีความหมายตรงตัวว่า "บุคคลที่ปรารถนาความร่ำรวยและความสะดวกสบายทางวัตถุ" (หิรัณยะ "ทอง" กศิปุ "เตียงนุ่ม") และมักตีความว่าหมายถึงผู้ที่หลงใหลในความร่ำรวยและความสุขสบายทางประสาทสัมผัส อย่างไรก็ตาม ในคัมภีร์ปุราณะยังกล่าวไว้ว่า พระนามนี้ได้มาจากบัลลังก์ทองคำที่เรียกว่า 'หิรัณยกศิปุ' ซึ่งอสูรตนนั้นนั่งหรืออยู่ใกล้ ๆ ในระหว่างพิธีบูชายัญอติราตระ (โสมา)

ตำนาน
เรื่องราวของหิรัณยกศิปุปรากฏอยู่ในคัมภีร์ภาควตปุราณะ ซึ่งได้บรรยายถึงอดีตชาติและสาเหตุที่จะต้องมาเกิดเป็นหิรัณยกศิปุและถูกนรสิงห์ซึ่งเป็นอวตารของพระวิษณุสังหาร

 ชยะและวิชยะ 
ตามเนื้อเรื่องในภาควตปุราณะ กุมารทั้งสี่ ได้แก่ สนก สนนฺทน สนาตน และสนตฺกุมาร ซึ่งเป็นมนสบุตร (บุตรที่เกิดจากความคิด) ของพระพรหม ได้ไปยังไวกุณฺฐซึ่งเป็นที่ประทับของพระวิษณุเพื่อเข้าเฝ้า แต่เนื่องจากกุมารทั้งสี่ยังแลดูเหมือนเด็กน้อย แม้ว่าจะมีอายุมากแล้วก็ตาม ชยะและวิชยะซึ่งเป็นทวารบาลผู้เฝ้าประตูทางเข้าจึงเข้าไปขวางกุมารทั้งสี่ไม่ให้เข้าไป และได้แจ้งกับกุมารทั้งสี่ว่าพระวิษณุทรงกำลังพักผ่อนอยู่ จึงไม่สามารถให้เข้าเฝ้าได้ กุมารทั้งสี่ได้ตอบกลับไปว่าพระวิษณุนั้นทรงว่างให้เข้าพบเสมอ และได้สาปแช่งทวารบาลทั้งสองให้ไปเกิดในโลกมนุษย์และต้องดำรงชีวิตอย่างมนุษย์ ทันใดนั้นเองพระวิษณุได้ปรากฏองค์ขึ้น ทวารบาลทั้งสองจึงได้ทูลของให้พระนารายณ์แก้คำสาปของกุมารทั้งสี่เสีย พระวิษณุตรัสตอบว่าพระองค์ไม่สามารถถอนคำสาปของกุมารทั้งสี่ได้ แต่ทรงมีทางเลือกให้สองทาง ทางเลือกแรกคือต้องไปเกิดเป็นผู้ที่อุทิศตนแด่พระวิษณุให้ครบเจ็ดชาติ ส่วนทางเลือกที่สองคือไปเกิดเป็นศัตรูของพระวิษณุให้ครบสามชาติ หลังจากไปเกิดในโลกมนุษย์จนครบตามทางเลือกใดทางเลือกหนึ่งแล้ว จึงจะสามารถกลับมาเป็นทวารบาลได้ตามเดิม ทวารบาลทั้งสองได้เลือกทางเลือกที่สอง เพราะไม่ต้องการที่จะอยู่ห่างไกลจากพระวิษณุไปถึงเจ็ดชาติ แม้ว่าจะต้องไปเกิดเป็นศัตรูของพระวิษณุก็ตาม โดยชาติแรก พระวิษณุกล่าวว่า ชัยและวิชัย ต้องเกิดเป็น  หิรัณยกศิปุ และ หิรัณยากษะ เชื้อสายอสูรเดียวกัน ส่วนพระวิษณุ จะอวตารในรูปของ นรสิงห์อวตารไปปราบ ส่วนชาติที่สอง ทวารบาลทั้งสองจะกลับชาติไปเกิดใหม่เป็น พญาทศกัณฐ์ (เจ้าพระนครลงกา) และ กุมภกรรณ ตามลำดับ ส่วนพระองค์จะอวตารเป็นรามจันทราไปปราบ และในชาติสุดท้าย ทั้งสองจะได้กลับชาติไปเกิดใหม่เป็นศิศุปาล ในภพของกฤษณาวตาร แล้วจึงจะกลับมาเป็นนายทวารบาลบนไวกูณฑ์สถานในที่สุด

ดูเพิ่ม

ภาควัตปุราณะ
นรสิงห์ 
วิษณุปุราณะ

อ้างอิง

หมวดหมู่:อสูร
หมวดหมู่:โฮลี