ชะรีอะฮ์

ชะรีอะฮ์ (; ) แปลว่า "ทาง" หรือ "ทางไปสู่แหล่งน้ำ" ใช้หมายถึงประมวลข้อปฏิบัติต่าง ๆ ของกฎหมายศาสนาของศาสนาอิสลาม ที่ครอบคลุมวิถีการดำเนินชีวิตของบุคคลและสาธารณชนที่มีพื้นฐานมาจากหลักนิติศาสตร์ (jurisprudence) ของศาสนาอิสลามสำหรับชาวมุสลิมใช้

กฎหมายชะรีอะฮ์ครอบคลุมด้านต่าง ๆ ของชีวิตประจำวันที่รวมทั้งการปกครอง เศรษฐกิจ การบริหารธุรกิจ การธนาคาร ระบบการทำสัญญา ความสัมพันธ์ในครอบครัว หลักของความสัมพันธ์ทางเพศ หลักการอนามัย และการแก้ไขปัญหาทางสังคม

กฎหมายชะรีอะฮ์ในปัจจุบันเป็นกฎหมายศาสนาที่ใช้กันอย่างกว้างขวางที่สุดและเป็นกฎหมายที่ปรากฏบ่อยที่สุดของระบบกฎหมายของโลกพอ ๆ กับคอมมอนลอว์ และซีวิลลอว์ ในระหว่างยุคทองของอิสลาม กฎหมายอิสลามอาจถือว่ามีอิทธิพลต่อการวิวัฒนาการของคอมมอนลอว์ ซึ่งก็ทำให้มีอิทธิพลต่อการวิวัฒนาการของคอมมอนลอว์ระดับสถาบันต่างๆ

 คำนิยาม 
ตามหลักนิรุศาสตร์ คำว่าชะรีอะฮ์หมายถึงเส้นทางที่นำไปสู่แหล่งน้ำ (berbekas menuju air)  แล้วความหมายก็พัฒนาไปเป็นจากแหล่งน้ำเป็นสิ่งผู้คนยึดถือในการดำรงชีวิต ชะรีอะฮ์คือสิ่งที่อัลเละห์ทรงร่างและกำหนดไว้ในศาสนาให้เป็นเกณฑ์ในการดำรงชีวิตของบ่าวของพระองค์ไม่ว่าจะเป็น เรื่องความเชื่อ การปฏิบัติ หรือกฎหมายทางศิลธรรม

 ญินายะฮ์ (jinayah) 
ญินายะฮ์ (Jinayah) ในภาษาอินโดนีเซียหมายถึงการศึกษาเกี่ยวกับกฎหมายอิสลามที่พูดถึงเรื่องอาชญากรรม หากพูดกันโดยทั่วไปกฎหมายญีนายะฮ์หมายถึงกฎหมายอาญาอิสลามขอบเขตการศึกษาเกี่ยวกับกฎหมายอาญาอิสลามครอบคลุมถึงอาชญากรรมประเภทกิซาส(Qisas), ฮุดูด(Hudud) และตักซีร(Takzir) 

 กิซาส (Qisas) 
มีพื้นฐานเกี่ยวกับการลงโทษฆาตกร โดยฆาตกรจะถูกส่งตัวไปให้ครอบครัวของเหยื่อเพื่อประหารชีวิตในแบบเดียวกันกับที่เหยื่อถูกกระทำ

โองการหลักในการนำไปปฏิบัติในศาสนาอิสลาม คือ อัล-บะเกาะเราะฮ์ โองการที่ 178:

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلْقِصَاصُ فِى ٱلْقَتْلَى ۖ ٱلْحُرُّ بِٱلْحُرِّ وَٱلْعَبْدُ بِٱلْعَبْدِ وَٱلْأُنثَىٰ بِٱلْأُنثَىٰ ۚ فَمَنْ عُفِىَ لَهُۥ مِنْ أَخِيهِ شَىْءٌۭ فَٱتِّبَاعٌۢ " بِٱلْمَعْرُوفِ وَأَدَآءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَـٰنٍۢ ۗ ذَٰلِكَ تَخْفِيفٌۭ مِّن رَّبِّكُمْ وَرَحْمَةٌۭ ۗ فَمَنِ ٱعْتَدَىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَلَهُۥ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ "

"ผู้ศรัทธาทั้งหลาย! การประหารฆาตกร ให้ตายตามในกรณีที่มีผู้ถูกฆ่าตายนั้นได้ถูกกำหนดแก่พวกเจ้าแล้ว คือชายอิสระต่อชายอิสระ และ ทาสต่อทาส และหญิงต่อหญิง แล้วผู้ใดที่สิ่งหนี่งจากพี่น้องของเขาถูกอภัยให้แก่เขาแล้ว ก็ให้ปฏิบัติไปตามนั้นโดยชอบ และให้ชำระแก่เขาโดยดี นั้นคือการผ่อนปรนจากพระเจ้าของพวกเจ้า และคือการเอ็นดูเมตตาด้วย แล้วผู้ใดละเมิดหลังจากนั้น เขาก็จะได้รับการลงโทษอันเจ็บแสบ"

ดังนั้น กิซาส คือการกำหนดบทลงโทษแบบเดียวกับที่ผู้กระทำความผิดลงโทษเหยื่อ เช่น หากผู้กระทำความผิดฆ่าเหยื่อ เหยื่อจะต้องถูกฆ่า เว้นเสียแต่ว่าครอบครัวของเหยื่อจะให้อภัยแก่ผู้ก่อเหตุ ผู้ก่อเหตุจะต้องรับโทษเพียงค่าปรับที่เรียกว่า ดิอาต หรือค่าปรับแทนการลงโทษเท่านั้น

 ฮุดูด (Hudud) 
ฮุดูด คือ การกำหนดบทลงโทษที่รุนแรงต่อบุคคลตามที่กำหนดไว้ในคัมภีร์อัลกุรอานและฮะดีษ เช่น การผิดประเวณี การเมาสุรา การออกจากศาสนาอิสลาม หรือการละทิ้งศาสนา

 ตักซีร (Takzir) 
ตักซีรเป็นกฎหมายอื่นนอกเหนือจากกฎหมายทั้ง 2 ที่กล่าวมาก่อนหน้านี้ ซึ่งทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้ผู้ร้ายก่ออาชญากรรมและป้องกันการกระทำที่ผิดศีลธรรม

 ที่มาของกฎหมายอิสลาม 

 อัลกุรอาน 
อัลกุรอานเป็นคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ของชาวมุสลิม เป็นพระวจนะของอัลลอฮ์ (ซ.บ.) ที่ทรงประทานแก่ศาสดามูฮัมหมัด (ซ.ล.) เพื่อถ่ายทอดแก่มวลมนุษยชาติจนถึงกาลสิ้นสุด นอกจากจะเป็นแหล่งที่มาของคำสอนศาสนาอิสลามแล้ว อัลกุรอานยังถูกเรียกว่าแหล่งที่มาแรกหรือหลักการแรกของชะรีอะฮ์อีกด้วย

 ฮะดีษ 
ฮะดีษคือบันทึกคำพูด การกระทำ และการยอมรับของนบีมุฮัมมัดที่ถ่ายทอดผ่านสายรายงาน กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ฮะดีษคือสายรายงานที่ระบุถึงสิ่งที่ท่านนบีมุฮัมมัด (ซ.ล.) เคยพูดและทำ
ความแตกต่างระหว่าง อัลกุรอานกับฮะดีษก็คือ อัลกุรอานเป็นคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ที่ประกอบไปด้วยความจริง กฎหมาย และถ้อยคำของอัลลอฮ์ (ซ.บ.) ซึ่งถูกเขียนลงในหนังสือเล่มเดียวกันสำหรับมวลมนุษยชาติ ในขณะเดียวกัน ฮะดีษเป็นการรวบรวมที่รวบรวมแหล่งที่มาของกฎหมายอิสลามโดยเฉพาะ โดยที่อัลกุรอานมีกฎเกณฑ์ในการปฏิบัติ ศีลธรรม และคำพูดที่มาจากท่านศาสดาโมฮัมหมัด (ซ.ล.) แม้ว่าจะมีความแตกต่างกันอยู่บ้างระหว่างนักวิชาการนิติศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญด้านฮะดิษในการทำความเข้าใจความหมายของแหล่งกฎหมายทั้งสองแห่งนี้ แต่ทั้งหมดนี้เป็นความพยายามในการแสวงหาความจริงเพื่อประโยชน์ของประชาชน แต่เฉพาะนักวิชาการมาซฮับ (ผู้เชี่ยวชาญด้านฟิกฮ์) ที่มีความรู้ในระดับสูงและได้รับความไว้วางใจจากประชาชนเท่านั้นที่จะเข้าใจได้ และทั้งหมดนี้เป็นไปตามพระประสงค์ของอัลลอฮ์

 อ้างอิง 

 ดูเพิ่ม 
 ศาสนาอิสลาม
อิสลาม.in.th : เพื่อความเข้าใจอิสลาม และมุสลิม 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
อรอนงค์ ทิพย์พิมล. “กฎหมายชารีอะห์กับผู้หญิงอาเจะฮ์: ชายขอบของชายขอบ.” วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์ 4, 1 (ม.ค.-มิ.ย. 2560), น. 115-58.


หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาอิสลาม
หมวดหมู่:คำและวลีภาษาอาหรับ