หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล

พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล (12 กันยายน พ.ศ. 2460 – 22 ธันวาคม พ.ศ. 2545) เป็นนายทหารและนักการทูตชาวไทย เคยดำรงตำแหน่งสำคัญ ๆ เช่น เอกอัครราชทูตไทยประจำมาเลเซีย สวิตเซอร์แลนด์ และนครรัฐวาติกัน

 ประวัติ 
พล.ต. ม.ร.ว.สังขดิศ ดิศกุล เกิดเมื่อวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2460 ที่วังวรดิศ จังหวัดพระนคร เป็นโอรสของม.จ.จุลดิศ ดิศกุล และเป็นพระนัดดาสืบตระกูลในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ สมรสกับมัณฑนา ดิศกุล ณ อยุธยา (ราชสกุลเดิม กุญชร ณ อยุธยา) มีบุตรชายคนเดียว คือ หม่อมหลวงปนัดดา ดิศกุล

พล.ต. ม.ร.ว.สังขดิศ ดิศกุล อุปสมบทเมื่อปี พ.ศ. 2492 ที่วัดเทพศิรินทราวาส โดยมีสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) เป็นพระอุปัชฌาย์ แล้วลาสิกขาเมื่อสิ้นพรรษาในปีเดียวกัน 

พล.ต. ม.ร.ว.สังขดิศ ดิศกุลเป็นทายาทสายตรงผู้สืบทอดดำรงรักษาวังวรดิศ ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ท่านได้ทุ่มเทเวลากว่า 20 ปีภายหลังเกษียณอายุราชการ ในความทุ่มเท เสียสละ ไม่เคยมีความคิดโลภโมโทสันที่จะขายพื้นที่วังวรดิศหรือให้เช่าตามสิทธิแห่งความเป็นเจ้าของ ทั้งที่มีผู้มาติดต่อขอซื้อขอเช่าด้วยการเสนอราคาค่างวดเป็นจำนวนมาก เป็นที่กล่าวขานกันโดยทั่วว่าคุณชายสังขดิศจะปฏิเสธด้วยความสุภาพเรียบร้อยเสมอมา หากแต่ได้ดำริก่อตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์เฉลิมพระเกียรติพระบรมราชจักรีวงศ์ และเสด็จปู่ของหม่อมราชวงศ์สังขดิศ คือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ตามที่สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ได้ทรงพระกรุณาพระราชทานแนวพระราชดำริแก่เอกอัครราชทูต พล.ต. ม.ร.ว.สังขดิศ ดิศกุล เมื่อครั้งที่ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เยี่ยมทำเนียบเอกอัครราชทูต ณ กรุงเบิร์น ประเทศสมาพันธรัฐสวิส รวมทั้งการให้เป็นโรงเรียนดำรงราชานุภาพ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ และปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมแก่ลูกหลานเยาวชน ครูอาจารย์ อีกทั้งหลักสูตร 'การเป็นคนไทยที่ดี ตามรอยพระยุคลบาท' ให้กับข้าราชการจากหลายส่วนราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กำนัน-ผู้ใหญ่บ้าน ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา ตราบจนปัจจุบัน ที่บุตรชายคนเดียว คือ ม.ล.ปนัดดา ดิศกุล อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการและรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี สมรสกับอัมพร ดิศกุล ณ อยุธยา มีบุตรชายคนเดียว คือ วรดิศ ดิศกุล ณ อยุธยา ได้สืบสานปณิธานของบิดาด้วยวิริยภาพ และยึดมั่นพระราชปรัชญาความพอเพียงในการครองตน ครองคน และครองงาน ความเพียร ความเจียมเนื้อเจียมตัว ความอ่อนน้อมถ่อมตน ตามคำสอนของบิดา และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพตลอดมา

 การศึกษา 
พล.ต. ม.ร.ว.สังขดิศ ดิศกุล ได้รับการศึกษาเบื้องต้นจากวชิราวุธวิทยาลัยและโรงเรียนเทพศิรินทร์ ต่อมาได้ศึกษาวิชาทหารม้าที่ โรงเรียนนายร้อยทหารบกแซนด์เฮิสต์ และการศึกษาภาคทฤษฎีที่ มหาวิทยาลัยลิเวอร์พูล ผ่านการอบรมหลักสูตรครูฝึกม้าใหม่ และผ่านการศึกษาโรงเรียนนายทหารม้า ชั้นผู้บังคับกองร้อย จากนั้นได้เข้าศึกษาที่โรงเรียนเสนาธิการทหารบก รุ่นที่ 26 ผ่านการอบรมหลักสูตรข่าวกรองทางยุทธศาสตร์ของคณะที่ปรึกษาการช่วยเหลือทางทหารของสหรัฐ หลังจากนั้นได้เข้าศึกษาที่วิทยาลัยการทัพบก รุ่นที่ 3 และได้ศึกษาที่วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร รุ่นที่ 8

 การทำงาน 
พล.ต. ม.ร.ว.สังขดิศ ดิศกุล รับราชการที่กองทัพบก ในปี พ.ศ. 2482 เป็นว่าที่ร้อยตรีเหล่าทหารม้า จนกระทั่งได้รับพระราชทานยศพลตรีในปี พ.ศ. 2507 และเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ. 2520

 การรับราชการทหาร 
พล.ต. ม.ร.ว.สังขดิศ ดิศกุล รับราชการทหารดังนี้

 ประจำแผนกที่ 2 กรมจเรทหารบก
 ผู้บังคับการหมวดกองพันทหารม้าที่ 1 รักษาพระองค์
 นายทหารคนสนิทของผู้บัญชาการกองพลทหารม้า
 หัวหน้ากองบังคับการกองพลทหารม้าในกองทัพพายัพในกองทัพบกสนาม
 นายทหารฝ่ายเสนาธิการกองพลน้อยผสมที่ 18 รับมอบ 4 รัฐมลายาจากญี่ปุ่น
 นายทหารคนสนิทของเสนาธิการทหารบก
 อาจารย์ผู้ช่วยโรงเรียนเสนาธิการทหารบก
 แม่กองวิทยาการ แผนกที่ 2 กรมจเรทหารม้า 
 อาจารย์กองวิชาข่าวกรอง โรงเรียนเสนาธิการทหารบก อาจารย์โรงเรียนเสนาธิการทหารบก
 หัวหน้าแผนกข่าว กรมข่าวทหารบก
 หัวหน้ากอง กรมข่าวทหารบก
 นายทหารฝ่ายเสนาธิการ กรมข่าวทหารบก
 เสนาธิการกองพลทหารม้า
 รองผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า

หลังจากนั้นจึงโอนมาสังกัดกองบัญชาทหารสูงสุด ในตำแหน่งรองเจ้ากรมข่าวทหาร จากนั้นจึงโอนกลับมาสังกัดกองทัพบก ในตำแหน่งเจ้ากรมข่าวทหารบก หลังจากพ้นจากตำแหน่งเอกอัครราชทูต จึงมาสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหมในตำแหน่งประจำกระทรวงกลาโหม และโอนมาสังกัดกองทัพบกอีกครั้ง โดยตำแหน่งสุดท้ายก่อนเกษียณอายุราชการคือ ประจำกองบัญชาการกองทัพบก

 การรับราชการต่างประเทศ 
นอกจากงานด้านการทหารแล้ว พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ทำงานด้านการทูตครั้งแรกในสมัยรับราชการทหาร ตำแหน่งผู้ช่วยทูตฝ่ายทหารบกประจำสถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงวอชิงตัน หลังจากพ้นจากราชการทหารครั้งแรกจึงโอนมาเป็นข้าราชการพลเรือนสามัญ สังกัดกระทรวงการต่างประเทศ ในตำแหน่งเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย ในปี พ.ศ. 2513 หลังจากนั้นอีก 3 ปี จึงมารับตำแหน่งเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงแบร์น ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และประจำนครรัฐวาติกันด้วยอีกตำแหน่งในระหว่างปี พ.ศ. 2516 – พ.ศ. 2520 เป็นตำแหน่งทางการทูตครั้งสุดท้ายจากนั้นโอนกลับเข้ารับราชการทหารอีกครั้ง

 การทำงานหลังเกษียณ 
พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล ดำรงตำแหน่งหลังเกษียณอายุราชการ ดังนี้
 ประธานกรรมการมูลนิธิพิพิธภัณฑ์วังวรดิศ ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
 ประธานกรรมการพิทักษ์รักษาหอสมุดสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
 ประธานกรรมการมูลนิธิหม่อมเจ้าพูนพิศมัย ดิศกุล
 อาจารย์พิเศษ ณ สถาบันการศึกษาหลายแห่ง

 ถึงแก่อนิจกรรม 
พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล ได้ถึงแก่อนิจกรรมที่โรงพยาบาลวิชัยยุทธ ด้วยโรคเกี่ยวกับโลหิตในสมอง เมื่อวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2545 สิริรวมอายุได้  พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งทรงดำรงพระราชอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมารเสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์พร้อมด้วยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในการพระราชทานเพลิงศพ ในวันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2546 ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร อันนับเป็นพระมหากรุณาธิคุณปกเกล้าปกกระหม่อมครอบครัวทายาทพลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล และสมาชิกในราชสกุลดิศกุล หาที่สุดมิได้

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
พลตรี หม่อมราชวงศ์สังขดิศ ดิศกุล ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งไทยและต่างประเทศ ดังนี้

 ไทย 
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๘๘ ตอนที่ ๑๕๑ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๓๒, ๓๑ ธันวาคม ๒๕๑๔
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๘๕ ตอนที่ ๑๒๒ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒๘, ๓๑ ธันวาคม ๒๕๑๑
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๖๕ ตอนที่ ๗๑ ง หน้า ๓๙๙๗, ๗ ธันวาคม ๒๔๙๑
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิ, เล่ม ๕๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๔๕๘๙, ๙ ธันวาคม ๒๔๘๔
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิ, เล่ม ๘๒ ตอนที่ ๙๗ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑๑, ๑๑ พฤศจิกายน ๒๕๐๘
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน, เล่ม ๘๗ ตอนที่ ๙๗ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒๙, ๒๑ ตุลาคม ๒๕๑๓
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญช่วยราชการเขตภายใน, เล่ม ๖๐ ตอนที่ ๔๔ ง หน้า ๒๖๙๗, ๒๔ สิงหาคม ๒๔๘๖ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญราชการชายแดน, เล่ม ๘๕ ตอนที่ ๘๙ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒, ๓ ตุลาคม ๒๕๑๑
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๗๒ ตอนที่ ๙๙ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๓๐๕, ๒๙ ธันวาคม ๒๔๙๘
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์, เล่ม ๘๕ ตอนที่ ๒๕ ง หน้า ๘๘๓, ๑๙ มีนาคม ๒๕๑๑

 พ.ศ. 2500 – 80px เหรียญงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ

 ต่างประเทศ 
  :
 พ.ศ. 2505 – 80px ลีเจียนออฟเมอริต ชั้นนายทหาร
  :
 พ.ศ. 2508 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดาราแห่งเอธิโอเปีย ชั้นที่ 2
  :
 พ.ศ. 2512 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์นักบุญเกรกอรีมหาสมณะ ชั้นที่ 1
  :
 พ.ศ. 2515 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณสำหรับการรักษาความปลอดภัยแห่งชาติ ชั้นที่ 3
  :
 พ.ศ. 2517 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ยัง มูเลีย ปังกวน เนการา ชั้นที่ 2
  :
 พ.ศ. 2517 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เมฆและแบนเนอร์ ชั้นที่ 3
  :
 พ.ศ. 2521 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดาร์จาห์ เสรี ปาดูกา จิวา มาห์โกตา ชั้นที่ 1

 ลำดับสาแหรก 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ราชสกุลดิศกุล
หมวดหมู่:หม่อมราชวงศ์
หมวดหมู่:นักการทูตชาวไทย
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:เอกอัครราชทูตไทยประจำมาเลเซีย