โคลชิซีน

โคลชิซีน (Colchicine) เป็นสารกลุ่มอัลคาลอยด์ พบมากในดองดึง ในทางการแพทย์นำมาใช้รักษาโรคเกาต์ ไขข้ออักเสบ ส่วนในทางด้านพันธุศาสตร์และการปรับปรุงพันธุ์พืช นำมาใช้ในการเพิ่มชุดโครโมโซมของพืชเพราะมีฤทธิ์ยับยั้งการสร้างเส้นใยสปินเดิลระหว่างการแบ่งนิวเคลียส ทำให้โครโมโซมไม่แยกตัว

การสังเคราะห์
การสังเคราะห์โคลชิซีนเกี่ยวข้องกับกรดอะมิโนฟีนิลอะลานีนและไทโรซีน การให้ tyrosine-2-C14 ที่ติดฉลากด้วยสารกัมมันตภาพรังสี แก่ Colchicum autumnale จะพบสารกัมมันตภาพรังสีในโครงสร้างที่เป็นวงของโคลชิซีน การให้ฟีนิลอะลานีนที่ติดฉลากด้วยสารกัมมันตภาพรังสีแก่  Colchicum byzantinum จะพบสารกัมมันตภาพรังสีในโคลชิซีนเช่นกัน อย่างไรก็ตาม วงโทรโปโลนของโคลชิซีนมาจากการแผ่ขยายของวงไทโรซีน 

การศึกษาทางด้านกัมมันตภาพรังสีต่อมาในต้น Colchicum autumnale แสดงให้เห็นว่า โคลชิซีนสร้างมาจาก  (S)-Autumnalineวิถีการสังเคราะห์เกิดขึ้นด้วยปฏิกิริยา para-para phenolic coupling reaction ที่มีเมตาบอไลท์เป็น isoandrocymbine ซึ่งจะเปลี่ยนต่อไปด้วย O-methylation ได้เป็นS-Adenosylmethionine (SAM) ขั้นตอนออกซิเดชันสองขั้นตอนตามมาด้วยการแยกวง cyclopropane ทำให้ได้วงโทรโปโลน  จากนั้นเกิด oxidative demethylation ทำให้ได้ deacetylcolchicine โมเลกุลของ colchicine เกิดขึ้นหลังจากการเติม acetyl-Coenzyme A ได้เป็น deacetylcolchicineMaier, U. H.; Meinhart, H. Z. (20 ตุลาคม 1997). Colchicine is formed by para-para phenol coupling from autumnaline. Tetrahedron Letters. 38 (42): 7357–7360. .

600px|center|alt=A
การใช้งานทางเภสัชวิทยา
กลไกการออกฤทธิ์
โคลชิซีนยับยั้งการเกิดโพลีเมอร์ของไมโครทูบูล โดยเข้าไปจับกับทูบูลิน ทำให้ไม่เกิดไมโครทูบูล ทำให้สารนี้เป็นพิษต่อกระบวนการแบ่งเซลล์ โดยยับยั้งการทำงานของเส้นใยสปินเดิล ทำให้นำมาใช้งานทางด้านการศึกษาพันธุศาสตร์ของเซลล์ เช่น การศึกษาคาริโอไทป์

การใช้เป็นยา
โคลชิซีนสามารถยับยั้งการเคลื่อนที่และการทำงานของนิวโตรฟิล จึงยับยั้งการอักเสบได้ จึงใช้เป็นยาแก้อักเสบสำหรับการรักษา Behçet's disease ในระยะยาว ใช้รักษา constipation-predominant irritable bowel syndrome ในผู้หญิง และใช้รักษา persistent aphthous stomatitis (canker sores)

ความเป็นพิษ
ความเป็นพิษของโคลชิซีนเทียบได้กับความเป็นพิษของสารหนู อาการเกิดขึ้นภายใน 2–5 ชั่วโมงหลังจากที่ยาในปริมาณที่เป็นพิษถูกย่อย มีรอยไหม้ที่ปากและคอหอย อาเจียน ระคายเคือง เป็นไข้  อาการปวดและไตวาย การทำงานที่ผิดปกติของอวัยวะหลายระบบ เกิดขึ้นภายใน 24–72 ชั่วโมง จนทำให้ถึงแก่ชีวิตได้   ยังไม่มียาต้านฤทธิ์โคลชิซีนโดยตรง แต่มีการรักษาหลายวิธีที่ได้ผลColchicine. National Institute for Occupational Safety and Health. Emergency Response Safety and Health Database, August 22, 2008. Retrieved December 23, 2008.

โคลชิซีนมีความเป็นพิษสูง โดยระดับความเป็นพิษสามารถเทียบได้กับสารหนู อาการของพิษมักเริ่มภายใน 2–5 ชั่วโมงหลังรับประทานยาในขนาดที่เป็นพิษ โดยผู้ป่วยอาจมีอาการแสบร้อนที่ปากและคอหอย คลื่นไส้ อาเจียน ระคายเคือง เยื่อบุทางเดินอาหารอักเสบ ไข้ ปวดท้อง และอาจเกิดไตวายเฉียบพลัน ในกรณีรุนแรงอาจเกิดภาวะล้มเหลวของอวัยวะหลายระบบภายใน 24–72 ชั่วโมง และอาจนำไปสู่การเสียชีวิตได้ แม้ปัจจุบันยังไม่มียาต้านพิษโคลชิซีนโดยเฉพาะ แต่สามารถให้การรักษาประคับประคองและการรักษาเฉพาะทางบางวิธีที่อาจช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิตได้ [1] 

การใช้งานทางพฤกษศาสตร์
การเคลื่อนที่ของโครโมโซมระหว่างการแบ่งเซลล์ถูกควบคุมด้วยไมโครทูบูล ดังนั้น โคลชิซีนจึงเป็นสารที่ใช้เพิ่มชุดโครโมโซมในพืช การให้โคลชิซีนในพืช ทำได้ทั้งนำสารในรูปครีมป้ายที่ยอดพืช หรือแช่เมล็ดDeppe, Carol (1993). Breed Your own Vegetable Varieties.  Little, Brown & Company. p.150-151. .

 อ้างอิง 

แหล่งข้อมูลอื่น

Feature  on colchicine, by Matthew J. Dowd at vcu.edu
Colchicine: Biotoxin – NIOSH Emergency Response Database


หมวดหมู่:แอลคาลอยด์
หมวดหมู่:ยารักษาโรคเกาต์
หมวดหมู่:ยากำพร้า
หมวดหมู่:ชีวพิษจากพืช
หมวดหมู่:ตราสินค้าของบริษัททาเกดะ