กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ (ประเทศไทย)

กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ เป็นหน่วยงานราชการระดับกระทรวงของไทย จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2506 ในสมัยรัฐบาลของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ราชกิจจานุเบกษา, พระราชกฤษฎีกา แบ่งส่วนราชการสำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี และสำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๐๖, เล่ม 80, ตอนที่ 51 ฉบับพิเศษ, วันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2506, หน้า 1 ในคณะรัฐมนตรีคณะที่ 29 ของไทย โดยมีหน้าที่ในการดูแลรับผิดชอบเกี่ยวกับ งานด้านพลังงาน การพัฒนาที่ดิน การทางหลวง สหกรณ์ และทรัพยากรธรณี

ภายหลังหลังการรัฐประหารโดยจอมพลถนอม กิตติขจร ได้มีการยุบกระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ เมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2515

 ประวัติ 
alt=|left|thumb|300px|ตราสัญลักษณ์ของกระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ บนอาคารที่ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของ ส.ป.ก.
นโยบายการก่อตั้ง กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ ได้ริเริ่มจาก หลวงวิจิตรวาทการ อดีตปลัดบัญชาการสำนักนายกรัฐมนตรี ได้เสนอแนวนโยบายนี้ให้กับ จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ ฯพณฯ จอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ นายกรัฐมนตรี และ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพัฒนากรแห่งชาติ วันจันทร์ที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2507 กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ ต่อมาเมื่อ เกิดการรัฐประหาร ในปี 2501 ก็ได้มีการหารือกับส่วนราชการการต่าง ๆ ก่อนที่จะมีการจัดตั้ง คณะกรรมการพิเศษพิจารณาการจัดตั้ง กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ ในปี 2504 โดยมี พลเอก ประภาส จารุเสถียร เป็นประธานกรรมการ โดยให้กระทรวงมีหน้าที่หลัก ในการพัฒนาท้องถิ่น รวมไปถึง การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของชาติ ทั้งพลังงาน ทางหลวง การพัฒนาที่ดินและทรัพยากรธรณี และ การสหกรณ์

ต่อมาได้มีการศึกษาเพิ่มเติม โดยให้ สิริ ปกาศิต รองผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ (ในขณะนั้น) ไปทำการศึกษาเพิ่มเติม และมีข้อสรุป เมื่อวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2506 ว่าให้มีการจัดรูปแบบกระทรวง โดยมีมติอนุมัติร่างจัดตั้งกระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ เพื่อเสนอเข้าที่ประชุมคณะรัฐมนตรี ในการปรับปรุง พระราชบัญญัติปรับปรุง กระทรวง ทบวง กรม ต่อสภาร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งทำหน้าที่เป็นรัฐสภาในเวลานั้น เมื่อวันที่ 18 เมษายน พ.ศ. 2506

ต่อมาเมื่อคณะกรรมธิการฯ ได้พิจารณาแล้วเสร็จ จึงได้เสนอผลการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติ เข้าที่ประชุมสภาร่างรัฐธรรมนูญ และได้รับความเห็นชอบทั้งหมด เมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2506

ต่อมาในวันที่ 22 พฤษภาคม 2506 ราชกิจจานุเบกษา ได้เผยแพร่ พระราชบัญญัติปรับปรุง กระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2506 พระราชบัญญัติโอนกิจการบริหารของ กระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2506ราชกิจจานุเบกษา, พระราชบัญญัติโอนกิจการบริหารของ กระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๕๐๖, เล่ม 80, ตอนที่ 50 ฉบับพิเศษ, วันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2506, หน้า 16 และ พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี พ.ศ. 2506 และมีผลบังคับใช้ เมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2506 ซึ่งเป็นการก่อตั้ง กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ

ต่อมาเมื่อ มีการปรับปรุงการทรวงใหม่ คณะปฏิวัติ โดย จอมพลถนอม กิตติขจร ได้ออกประกาศของคณะปฏิวัติ โดยให้ยุบเลิกกระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ โดยประกาศลงในราชกิจจานุเบกษา ในประกาศของคณะปฎิวัติ ฉบับที่ 217 ลงวันที่ 29 กันยายน 2515ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศของคณะปฎิวัติ ฉบับที่ ๒๑๗, เล่ม 89, ตอนที่ 145 ฉบับพิเศษ, วันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2515, หน้า 17 พร้อมกับประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 216ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๒๑๖, เล่ม 89, ตอนที่ 145 ฉบับพิเศษ, วันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2515, หน้า 1

ปัจจุบันอาคารสำนักงานของกระทรวง เป็นที่ตั้งหลักของสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

 ตราสัญลักษณ์ 
ตราสัญลักษณ์ของกระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ เป็นรูปวงกลม ภายในเป็นรูปพระอิศวร พระผู้เป็นเจ้าใหญ่ในความอุดมสมบูรณ์ ความรุ่งเรือง และความผาสุกของปวงชน ประทับลอยอยู่เหนือเมฆ ทรงหลั่งน้ำสังข์ ด้านข้างทั้ง 2 ด้านประกอบด้วยลายเมฆ ด้านล่างเป็นรูปเขื่อนภูมิพล สายส่งไฟฟ้าแรงสูง อาคาร และถนน หมายถึงผลแห่งการพัฒนาราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง กำหนดภาพเครื่องหมายราชการตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายราชการ พุทธศักราช ๒๔๘๒ (ฉบับที่ ๔๔), เล่ม 80, ตอนที่ 62, วันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2516, หน้า 348

 หน่วยงานในสังกัด 
ส่วนราชการระดับกรม
 สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
 สำนักงานปลัดกระทรวง
 สำนักวิชาการและวางแผน
 สำนักงานพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
 กรมชลประทาน
 กรมทรัพยากรธรณี
 กรมทางหลวง
 กรมพัฒนาที่ดิน
 กรมวิเทศสหการ
 กรมสหกรณ์ที่ดิน
 กรมสหกรณ์พาณิชย์และธนกิจ
 กรมตรวจบัญชีสหกรณ์
สำนักงานพลังงานแห่งชาติ

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

พัฒนาการ/กระทรวง
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2506
หมวดหมู่:สิ้นสุดในปี พ.ศ. 2515
หมวดหมู่:กระทรวงที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2506
หมวดหมู่:กระทรวงที่ยุบเลิกในปี พ.ศ. 2515