ตำลึง

ตำลึง ( L. Voigt) เป็นไม้เลื้อยในวงศ์แตง ที่มีมือเกาะใช้สำหรับเลื้อยพันต้นไม้ใหญ่หรือไม้ปักหลัก มีสีเขียวจัดเป็นสมุนไพรไทย ตำลึงมีชื่อท้องถิ่นอื่นอีกคือ ผักแคบ (ภาคเหนือ) แคเด๊าะ (กะเหรี่ยงและแม่ฮ่องสอน) ตำลึง, สี่บาท (ภาคกลาง) ผักตำนิน (ภาคอีสาน)

 ลักษณะ 
ลำต้นเป็นเถาไม้เลื้อย ใบเป็นใบเดี่ยว มีลักษณะเป็น 3 หรือ 5 แฉก กว้างและยาวประมาณ 4–8 เซนติเมตร โคนใบมีลักษณะเป็นรูปหัวใจ มีมือเกาะยื่นออกมาจากที่ข้อ ดอกเป็นดอกเดี่ยวหรือดอกคู่ มีลักษณะเป็นรูประฆัง กลีบดอกสีขาว แยกเพศอยู่คนละต้น ดอกออกตรงที่ซอกใบ ลักษณะของผลเป็นวงรีทรงยาวสีเขียวอ่อน เมื่อยามแก่จัดจะเป็นสีแดง เป็นที่ชื่นชอบของนกนานาชนิด

 การเพาะพันธุ์ 
 ใช้เมล็ดจากผลแก่หยอดลงในหลุม ปลูกได้ดีในดินร่วนซุย หลังจากที่ต้นกล้างอกก็ให้หาไม้มาปลักเพื่อให้ต้นตำลึงใช้เลื้อย
 นำเถาแก่มาตัดให้ได้ขนาด 4-6 นิ้ว ปักลงในถุงเพาะชำ หลังจากรากและใบงอกแล้วก็นำไปปลูกลงหลุมตวย

 สารเคมี 
ในตำลึงมีสารเอนไซม์อะไมเลส ช่วยในการย่อยแป้ง และในตำลึงก็มีสารอาหารชื่อว่าบีตา-แคโรทีน

 ประโยชน์ 
 สรรพคุณทางยา 
 ใบใช้ในการแก้ไข้ตัวร้อน ตาแดง ตาเจ็บ
 เถานำน้ำต้มจากเถาตำลึงมาหยอดตาแก้ตาแดง ตาฟาง
 ดอกตำลึงช่วยทำให้หายจากอาการคันได้
 รากใช้แก้อาการอาเจียน ตาฝ้า
 น้ำยางจากต้นและใบช่วยลดน้ำตาลในเลือด
 ประกอบอาหาร 
ยอดนำไปใส่ในแกงจืดกับหมูบะช่อ ผลตำลึงอ่อนรับประทานได้ รสหวาน ถ้าแก่แล้วจะออกรสขม ผลตำลึงอ่อนนำไปแกงเผ็ด แกงคั่ว แกงเขียวหวาน นำไปแช่อิ่มหรือดองแบบเดียวกับแตงกวา นิดดา หงส์วิวัฒน์. ตำลึง เจ้าแห่งวิตามินเอในผักสีเขียว. ครัว.ปีที่ 18 ฉบับที่ 205 กรกฎาคม 2554 หน้า 24

 อ้างอิง 

 ผักสวนครัวไทย.ป้าสงวน.โรงพิมพ์ตั้งตงฮวด.2545,หน้า 43
 http://www.tungsong.com/samunpai/drug/22_Tumlung/Index_Tumlung.html
 http://www.thaigoodview.com/library/studentshow/st2545/5-4/no11/main/tamlung_ya.html 
 http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2013/

หมวดหมู่:วงศ์แตง
หมวดหมู่:สมุนไพรไทย
หมวดหมู่:ผักสวนครัว
หมวดหมู่:ไม้เลื้อย