สัญญาซื้อขายทองคำล่วงหน้า

สัญญาซื้อขายทองคำล่วงหน้า หรือ โกลด์ฟิวเจอร์ส (อังกฤษ: gold futures) เป็นตราสารอนุพันธ์ที่อ้างอิงราคาทองคำ ภายในประเทศ ซึ่งกำหนดมาตรฐานทองคำที่ความบริสุทธิ์ 96.5% และกำหนดราคาเป็นเงินบาทต่อน้ำหนักบาททองคำ ตราสารประเภทนี้เปิดให้ซื้อขายในตลาดอนุพันธ์ของประเทศไทยที่ตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (TFEX) และใช้เป็นเครื่องมือเพื่อการเก็งกำไรหรือการบริหารความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาทองคำ ทั้งในภาวะราคาขาขึ้นและขาลง

ลักษณะสำคัญของสัญญาโกลด์ฟิวเจอร์สคือ ผู้ลงทุนสามารถ “ซื้อก่อนขาย” หรือ “ขายก่อนซื้อ” ได้ รวมถึงใช้เงินลงทุนเริ่มต้นเพียงส่วนหนึ่งของมูลค่าสัญญา (เงินหลักประกันหรือมาร์จิน) จึงทำให้มีโอกาสได้รับผลตอบแทนสูง แต่มีความเสี่ยงสูงตามสัดส่วนของเลเวอเรจ

 ประวัติ 
สัญญาซื้อขายทองคำล่วงหน้าในประเทศไทยเริ่มซื้อขายครั้งแรกที่ตลาด TFEX เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2552 ในช่วงเริ่มต้นมีผู้ลงทุนเพียงบางส่วน เนื่องจากตราสารอนุพันธ์ยังเป็นเรื่องใหม่สำหรับนักลงทุนทั่วไป ต่อมาปริมาณการซื้อขายเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องตามความนิยมของการเก็งกำไรทองคำและความต้องการใช้ตราสารอนุพันธ์เพื่อบริหารความเสี่ยงของธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับทองคำ

 ลักษณะของสัญญา 

 ขนาดสัญญา 
TFEX กำหนดขนาดสัญญาไว้หลายประเภท ได้แก่

 Gold Futures (GF) – มูลค่าทองคำ 50 บาท
 Mini Gold Futures (GF10) – มูลค่าทองคำ 10 บาท

ตลาด TFEX รุ่นเก่าเคยใช้สัญญา 100 บาททองคำ แต่ภายหลังปรับให้เหมาะสมกับผู้ลงทุนทั่วไปมากขึ้น

 การอ้างอิงราคา 
ราคาของสัญญาโกลด์ฟิวเจอร์สอ้างอิงราคาทองคำในประเทศ ซึ่งกำหนดจากราคาโลกและค่าเงินบาทต่อดอลลาร์สหรัฐ ปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อราคาได้แก่

 ราคาทองคำในตลาดโลก
 ค่าเงินบาท
 อัตราดอกเบี้ย
 มูลค่าตามเวลาของสัญญา (Time Value)

 การส่งมอบและชำระราคา 
โดยทั่วไปสัญญาทองคำใน TFEXจะใช้วิธี ชำระราคาเป็นเงินสด (Cash Settlement) ผู้ลงทุนไม่ต้องรับหรือส่งมอบทองคำจริงเมื่อครบกำหนดสัญญา

 กลไกการซื้อขาย 

 รูปแบบคำสั่งซื้อขาย 
ผู้ลงทุนสามารถเปิดสถานะได้สองรูปแบบ

 Long (เปิดซื้อ) – ในกรณีคาดว่าราคาจะปรับขึ้น
 Short (เปิดขาย) – ในกรณีคาดว่าราคาจะปรับลง

กำไรหรือขาดทุนเท่ากับส่วนต่างของราคาซื้อขายคูณด้วยน้ำหนักทองคำในสัญญา

 เงินหลักประกัน (Margin) 
ผู้ลงทุนต้องวางเงินหลักประกันขั้นต้น (Initial Margin) ซึ่งมีมูลค่าประมาณ 10% ของมูลค่าสัญญา และต้องรักษาระดับเงินประกันขั้นต่ำ (Maintenance Margin) หากยอดเงินต่ำกว่าเกณฑ์จะถูกเรียกเติมเงิน (Margin Call)

 การคำนวณกำไรขาดทุนรายวัน 
TFEX ใช้ระบบ Mark to Market โดยปรับยอดกำไรหรือขาดทุนทุกสิ้นวันตามราคาชำระราคา (Settlement Price)

 ตัวอย่างการทำกำไรและขาดทุน 

 ตลาดขาขึ้น 
หากเปิดสถานะซื้อ GF ที่ 29,800 บาท และปิดสถานะขายที่ 30,000 บาท

กำไร = (30,000 – 29,800) × 50 = 10,000 บาท

 ตลาดขาลง 
หากเปิดสถานะขาย GF10 ที่ 28,900 บาท แล้วซื้อคืนที่ 28,700 บาท

กำไร = (28,900 – 28,700) × 10 = 2,000 บาท

หากราคาเคลื่อนไหวสวนทางกับการคาดการณ์ ผู้ลงทุนจะขาดทุนตามสัดส่วนเดียวกัน

 การใช้งานของตราสาร 

 การป้องกันความเสี่ยง (Hedging) 
ผู้ประกอบการหรือผู้ถือทองคำสามารถเปิดสถานะตรงข้ามกับความเสี่ยง เช่น

 ขายล่วงหน้าเพื่อป้องกันราคาตก
 ซื้อล่วงหน้าเพื่อป้องกันราคาขึ้น

 การเก็งกำไร (Speculation) 
ผู้ต้องการผลตอบแทนจากส่วนต่างราคาใช้สัญญานี้เพื่อเก็งกำไรระยะสั้นและระยะกลาง

 การทำอาร์บิทราจ (Arbitrage) 
ใช้ส่วนต่างราคาในตลาดทองคำจริงกับตลาดฟิวเจอร์สเพื่อทำกำไรจากความเหลื่อมล้ำของราคา

 ความสัมพันธ์กับสินทรัพย์อื่น 
จากการศึกษาในอดีต ราคาทองคำมีความสัมพันธ์เชิงลบกับบางสินทรัพย์ เช่น

 อัตราดอกเบี้ยระยะสั้น
 ดัชนีตลาดหุ้น   ทำให้โกลด์ฟิวเจอร์สถูกใช้เป็นทางเลือกในการกระจายความเสี่ยงของพอร์ตการลงทุน

 ตลาดซื้อขาย 
โกลด์ฟิวเจอร์สซื้อขายผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ของ TFEX ผู้ลงทุนสามารถส่งคำสั่งผ่านโบรกเกอร์อนุพันธ์หรือระบบออนไลน์ มาตรฐานตลาดแบบมีระเบียบช่วยให้มีสภาพคล่องและความโปร่งใสในการซื้อขายสูง

การกำกับดูแลอยู่ภายใต้

 สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)
 บริษัท สำนักหักบัญชี (ประเทศไทย) จำกัด (TCH) ทำหน้าที่ประกันการชำระราคาและลดความเสี่ยงของคู่สัญญา

 ความเสี่ยง 

 ความผันผวนของราคาทองคำสูง
 เลเวอเรจสูงทำให้กำไรและขาดทุนเพิ่มขึ้นตามสัดส่วน
 หากไม่รักษาระดับเงินประกัน อาจถูกบังคับปิดสถานะ
 สัญญามีวันหมดอายุ ทำให้ต้องบริหารสถานะอย่างต่อเนื่อง

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ตราสารทางการเงิน