พระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัตน์จตุรทิศ

พระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ หรือ "พระพุทธรูปสี่มุมเมือง" ซึ่งมีอยู่ 4 องค์ ถูกจัดสร้างขึ้นตามความเชื่อและโบราณประเพณีของบ้านเมืองที่สืบทอดกันมาตั้งแต่ครั้งสมัยกรุงศรีอยุธยา ที่จะต้องมีสิ่งศักดิ์สิทธิ์ปกป้องขอบขัณฑสีมาทั้งสี่ทิศ โดยการสร้างพระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศนั้นเป็นการสร้างพระพุทธรูปแบบ "จตุรพุทธปราการ" กล่าวคือเป็นการนำเอาวัดหรือพระพุทธรูปเป็นปราการทั้งสี่ด้าน เพื่อปกป้องภยันตรายจากอริราชศัตรู ปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย เสริมสร้างดวงชะตาแก่บ้านเมืองและคุ้มครองพสกนิกรทั้งมวลให้อยู่อย่างร่มเย็นเป็นสุข

 สถานที่ประดิษฐาน 
ปัจจุบันพระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศทั้ง 4 องค์ ได้ถูกอัญเชิญไปประดิษฐาน ณ จังหวัดต่าง ๆ ตามทิศทั้งสี่ของประเทศไทย ดังนี้

ไฟล์:ประมวลภาพพระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัตน์จตุรทิศ.jpg

 ทิศเหนือ - ศาลหลักเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง (บนซ้าย) 
 ทิศใต้ - จังหวัดพัทลุง (บนขวา)https://www.m-culture.go.th/phatthalung/ewt_news.php?nid=496&filename=index
 ทิศตะวันออก - วัดศาลาแดง จังหวัดสระบุรี (ล่างซ้าย)
 ทิศตะวันตก - เขาแก่นจันทน์ จังหวัดราชบุรี (ล่างขวา) ประดิษฐานอยู่ภายในศาลาจตุรมุขก่ออิฐถือปูนโครงสร้างสร้างคาเป็นเครื่องไม้มุงทับด้วยกระเบื้องอย่างไทยโบราณ บานประตูและหน้าต่างรวมทั้งหน้าบันลงรักปิดทองทุกด้าน โดยศาลาจตุรมุขตั้งอยู่บนยอดเขาแก่นจันทน์ที่มีความสูงประมาณ 141 เมตร อยู่ห่างจากตัวเมืองราชบุรีไปทางด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ 2 กิโลเมตร นับเป็นปูชนียวัตถุและปูชนียสถานอันล้ำค่าของจังหวัดราชบุรี

 ประวัติการจัดสร้าง 
พระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัตน์จตุรทิศ จัดสร้างขึ้นตามคติความเชื่อเรื่องพุทธไชยปราการเมื่อ พ.ศ. 2511 โดยกรมการรักษาดินแดน  กองทัพบก  กระทรวงกลาโหม โดย พลโท ยุทธ สมบูรณ์  เจ้ากรมการรักษาดินแดนในขณะนั้น   โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นเครื่องยึดเหนื่ยวจิตใจและปกป้องคุ้มภัยให้กับประชาชนทุกทิศตามความเชื่อแต่โบราณ โดยได้นำต้นแบบมาจาก "พระพุทธนิรโรคันตราย"  พระพุทธรูปประจำรัชกาลในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ซึ่งเป็นพระผู้มีพระราชทานก่อตั้งกรมการรักษาดินแดน  อีกทั้งเมื่อพิจารณาความหมายของพระนามของพระพุทธรูป อันหมายถึง "การปราศจากซึ่งภยันตรายทั้งปวง"  นับว่าเหมาะสมอย่างยิ่งที่จะสถาปนาให้เป็นพระสี่มุมเมืองของไทย แล้วนำความขึ้นกราบบังคมทูลอัญเชิญพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จเป็นองค์ประธานในพิธีเททองหล่อพระ

ในการนี้พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร (พระอิสริยยศในขณะนั้น) สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี ได้เสด็จพระราชดำเนินประกอบพิธีเททอง ณ กรมการรักษาดินแดน กรุงเทพมหานคร  เมื่อวันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2511  และได้โปรดเกล้าฯ ผู้ว่าราชการจังหวัดทั้ง 4 จังหวัดเข้ารับพระราชทานพระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ ณ พระตำหนักจิตลดารโหฐานพระราชวังดุสิต  เพื่อนำไปประดิษฐานเป็นพระพุทธรูปประจำทิศทั้งสี่  เมื่อวันที่  27 ธันวาคม พ.ศ. 2511

พระพุทธลักษณะ
พระพุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ  มีลักษณะเป็นพระพุทธรูปปางสมาธิราบตามแบบศิลปะสุโขทัย  โดยมีพระพักตร์แจ่มใส  พระเนตรเปิด  พระหัตถ์ขวาทับพระหัตถ์ซ้าย  พระบาทขวาทับพระบาทซ้าย  หล่อด้วยสำริด  ขนาดหน้าตักกว้าง 49 นิ้ว  ประดิษฐานอยู่ภายในมณฑปจัตุรมุข  ก่ออิฐถือปูน โครงสร้างสร้างคาเป็นเครื่องไม้มุงทับด้วยกระเบื้องอย่างไทยโบราณ  บานประตู หน้าต่าง  และหน้าลงรักปิดทองทั้งสี่ด้าน  

 พระกริ่งสมเด็จนิโรคันตรายชับวัฒน์   
 อ้างอิง 
 ไกรฤกษ์ นานา.สยามกู้อิสรภาพตนเอง, ประเพณีการสร้างพระบรมรูป.กรุงเทพฯ:มติชน, 2550.527 หน้า
 วัลลภ คล่องพิทยาพงษ์.เส้นทางบุญวัด 9 รัชกาล.กรุงเทพฯ:รักคนอ่าน, 2551.219 หน้า
 จังหวัดพัทลุง 
 กรมการรักษาดินแดน 

พุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ
พุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ
พุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ
พุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ
พุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ
พุทธนิรโรคันตรายชัยวัฒน์จตุรทิศ