มงคลสูตร

มงคลสูตร เป็นพระสูตรสำคัญบทหนึ่ง ในพระพุทธศาสนาเถรวาท  

 ประวัติ 
ในคัมภีร์ชั้นอรรถกถา อธิบายความโดยพิสดารถึงสาเหตุของการที่พระพุทธเจ้าตรัสมงคลสูตรไว้ว่า  ประมาณ 12 ปีก่อนพุทธกาล ประชาชนต่างตื่นตัวว่า อะไรคือเหตุที่ทำให้ชีวิตเป็นมงคล กล่าวว่า บ้างก็ว่า วัตถุสิ่งของ เช่น ต้นไม้ สัตว์ หรือว่ารูปเคารพต่าง ๆ จะทำให้ชีวิตเป็นมงคลพระสิริมังคลาจารย์. มงคลทีปนี. กรุงเทพ: สำนักพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย, 2540 เรื่องราวการอภิปรายเรื่องมงคล ก็ไปถึงภุมเทวา คือเทวดาในระดับพื้นดิน เทวดาก็สนทนากันว่าอะไรคือมงคล ประเด็นนี้ก็ลุกลามไปถึงอากาศเทวา ไปถึงสวรรค์ชั้นต่าง ๆ จนถึงพรหมโลกชั้นสุธาวาส ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัย ของผู้ที่บรรลุธรรมเป็นพระอนาคามีแล้ว มีความเข้าใจในเรื่องมงคลชีวิตเป็นอย่างดี แต่ไม่สามารถอธิบายได้ จึงได้ประกาศให้เทวดาทราบว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะเสด็จลงมาตรัสรู้ธรรมในอีก 12 ปี ให้ไปถามพระพุทธองค์ในตอนนั้น

เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณแล้ว คืนหนึ่งขณะที่ประทับอยู่ ณ เชตวันมหาวิหาร ใกล้เมืองสาวัตถี ท้าวสักกเทวราชได้นำหมู่เทวดาเข้าเฝ้า และบัญชาให้เทพบุตรองค์หนึ่งทูลถามพระองค์ว่า อะไรคือมงคลของชีวิต พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงทรงแสดงหลักมงคลสูตร ซึ่งมีทั้งหมด 10 หมวด นับเป็นรายการได้ 38 ประการ

 (ผู้ทรงความรู้บางท่านที่จำแนกโดยการแปลจากภาษาบาลี นับได้ 37 ประการ เพราะ "การสงเคราะห์บุตรและคู่ครอง" เป็นสองข้อที่อยู่ในวลีเดียว)

 เนื้อหาในพระสูตร 
ตามเนื้อหาในพระสูตร มงคลของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไม่ยึดถือวัตถุ แต่ยึดถือการปฏิบัติฝึกฝนตนเอง ซึ่งมีอยู่ 38 ประการ ทั้งหมดจำแนกอยู่ในเนื้อหาโดยแบ่งเป็น 10 หมวด ได้แก่ 
หมวดที่ 1
 ไม่คบคนพาล
 คบบัณฑิต
 บูชาคนที่ควรบูชา
หมวดที่ 2
 อยู่ในถิ่นที่เหมาะสม
 มีบุญวาสนามาก่อน
 ตั้งตนชอบ
หมวดที่ 3
 เป็นพหูสูต
 มีศิลปะ
 มีวินัย
 มีวาจาสุภาษิต
หมวดที่ 4
 บำรุงมารดาบิดา
 เลี้ยงดูบุตร
 สงเคราะห์ภรรยา(สามี)
 ทำงานไม่คั่งค้าง
หมวดที่ 5
 บำเพ็ญทาน
 ประพฤติธรรม
 สงเคราะห์ญาติ
 ทำงานไม่มีโทษ
หมวดที่ 6
 งดเว้นจากบาป
 สำรวมจากการดื่มน้ำเมา
 ไม่ประมาทในธรรม
หมวดที่ 7
 มีความเคารพ
 มีความถ่อมตน
 มีความสันโดษ
 มีความกตัญญู
 ฟังธรรมตามกาล
หมวดที่ 8
 มีความอดทน
 เป็นผู้ว่าง่าย
 เห็นสมณะ
 สนทนาธรรมตามกาล
หมวดที่ 9
 บำเพ็ญตบะ
 ประพฤติพรหมจรรย์
 เห็นอริยสัจจ์
 ทำพระนิพพานให้แจ้ง
หมวดที่ 10
 จิตไม่หวั่นไหวในโลกธรรม 
 จิตไม่โศก
 จิตปราศจากธุลี
 จิตเกษม
อย่างไรก็ตาม แม้พระพุทธองค์จะทรงแสดงธรรมไว้ชัดเจนดีแล้ว ก็มีผู้ที่เชื่อบ้าง ไม่เชื่อบ้าง จึงได้ส่งผลมาถึงปัจจุบันนี้ แนวทางการยึดถือความเป็นมงคล จึงมีอยู่ 2 แนวทาง คือ
 มงคลจากการมีสิ่งนั้นมีสิ่งนี้
 มงคลจากการฝึกตัว

 ดูเพิ่ม 
 มงคล
 มังคลัตถทีปนี
 ปราภวสูตร
 ภาณวาร

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 พระไตรปิฎก เล่มที่ 25  พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ 17 ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ มงคลสูตร
 อรรถกถา ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ มงคลสูตร

หมวดหมู่:พระสูตรในพระไตรปิฎกเถรวาท
หมวดหมู่:ขุททกนิกาย
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ