โครงการพัฒนาอัจฉริยภาพทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสำหรับเด็กและเยาวชน

โครงการพัฒนาอัจฉริยภาพทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสำหรับเด็กและเยาวชน (คพอว.) (JSTP) เป็นโครงการที่ต้องการเฟ้นหาเด็กและเยาวชนผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่กำลังศึกษาอยู่ในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย โดยจะมีโอกาสได้เข้าร่วมกิจกรรมในรูปแบบค่ายเสริมประสบการณ์ การฝึกทำวิจัยในห้องปฏิบัติการ การฝึกอบรมความรู้ต่าง ๆ ที่หลากหลายรวมทั้งในเชิงสังคมและศิลปวัฒนธรรม เพื่อให้เด็กและเยาวชนเหล่านี้สามารถพัฒนาทักษะความสามารถทางวิทยาศาสตร์ที่มีอยู่ให้เพิ่มขึ้นเต็มตามศักยภาพ โดยจะมีนักวิทยาศาสตร์พี่เลี้ยงที่เป็นอาจารย์และนักวิจัยในมหาวิทยาลัยหรือหน่วยงานต่าง ๆ คอยแนะนำ ชี้แนะเพื่อให้เยาวชนในโครงการก้าวสู่การเป็นนักวิจัยคุณภาพของประเทศต่อไปได้ในอนาคต นักเรียนทุนที่ได้รับการคัดเลือกสนับสนุนระยะยาวจะได้รับทุนการศึกษาและวิจัยจนจบปริญญาเอก

 ประวัติ 
โครงการจัดตั้งขึ้นโดยความร่วมมือของสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) มีนักวิทยาศาสตร์ นักวิจัย และนักการศึกษาที่สำคัญของไทยหลายท่านเป็นผู้ร่วมก่อตั้ง อาทิเช่น ศ. ดร.ยงยุทธ ยุทธวงศ์ ศ. ดร.ยอดหทัย เทพธรานนท์ รศ. ดร.คุณหญิง สุมณฑา พรหมบุญ และ ดร.กฤษณพงศ์ กีรติกร  ทั้งนี้มีมหาวิทยาลัยต่าง ๆ เช่น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี เข้ามาร่วมดำเนินโครงการ

โครงการเริ่มมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 ชื่อโครงการเดิมคือ "โครงการพัฒนาอัจฉริยภาพทางวิทยาศาสตร์สำหรับเด็กและเยาวชน" ต่อมาได้เพิ่มคำว่า "และเทคโนโลยี" เพื่อให้สอดคล้องกับแนวทางการดำเนินการของโครงการ ปัจจุบันได้รับเยาวชนมาเข้าร่วมโครงการมากถึง 28 รุ่น (พ.ศ. 2568)

 วิธีการคัดเลือก 

ผู้เข้าร่วมโครงการแบ่งออกเป็นสองระดับคือ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ทางโครงการจะเปิดรับใบสมัครจากเยาวชนทั่วประเทศมีกำหนดส่งใบสมัครภายในเดือนธันวาคมทางไปรษณีย์ หลังจากนั้นจะทำการคัดเลือกเบื้องต้นจากใบสมัครที่ส่งเข้ามา โดยไม่มีการสอบข้อเขียนหรือค่าธรรมเนียมการสมัครแต่อย่างใด แตกต่างจากการพิจารณาให้ทุนอื่น ๆ เช่น ทุน พสวท. หรือ ทุนรัฐบาลไทย ทั่วไป 

เมื่อคัดเลือกเยาวชนในเบื้องต้นได้แล้วจะเรียกมาสอบสัมภาษณ์เพื่อเข้าร่วมโครงการระยะสั้นเป็นเวลาหนึ่งปี มีผู้ผ่านการสัมภาษณ์เข้าร่วมโครงการระยะสั้นมีประมาณปีละ 100 คน

เยาวชนที่เข้าร่วมโครงการระยะสั้นจะต้องทำโครงงานวิจัยและเข้าร่วมกิจกรรมค่ายวิทยาศาสตร์ตามที่โครงการกำหนด เมื่อครบระยะเวลาหนึ่งปีแล้วจะมีการประเมินผลงานในภาพรวมของหนึ่งปีที่ผ่านมาแล้วคัดเลือกเยาวชนเข้ารับทุนระยะยาวปีละประมาณ 10 คน ทั้งนี้เยาวขนที่ได้รับคัดเลือกสามารถเลือกสถานศึกษาและสาขาที่ตนต้องการเรียนได้ตามสมัครใจไม่จำกัดแต่คณะวิทยาศาสตร์อย่างเดียวเท่านั้น เยาวชนในโครงการไม่น้อยทีเดียวที่ศึกษาในสาขาแพทย์ศาสตร์หรือวิศวกรรมศาสตร์

 คุณสมบัติขั้นต่ำของผู้สมัคร 

 สถิติการคัดเลือก 
ตั้งแต่เริ่มต้นโครงการมีเยาวชนสมัครเข้าร่วมโครงการแล้วกว่าหนึ่งหมื่นคน สถิติการคัดเลือกในระดับต่างๆ ปรากฏตังตาราง

ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น (ผู้สมัครกำลังศึกษาอยู่ชันมัธยมศึกษาปีที่ 1-3)
 รุ่นที่ ปีการศึกษา จำนวนผู้สมัคร  รับเข้าโครงการระยะสั้น  คัดเลือกเข้าโครงการระยะยาว  1 2541  77 22 2 2 2542  133 25 4 3 2543  210 27 3 4 2547  242 29 3 5 2545  542 36 3 6 2546  947 34 4 7 2547  1,001 35 3 8 2548  786 57 5 9 2549  1220 56 3 10 2550  646 35 3 11 2551  629 38 12 2552 471 39

ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (ผู้สมัครกำลังศึกษาอยู่ชันมัธยมศึกษาปีที่ 4-6)
 รุ่นที่ ปีการศึกษา จำนวนผู้สมัคร  รับเข้าโครงการระยะสั้น  คัดเลือกเข้าโครงการระยะยาว  1 2541  185 53 6  2 2542  200 59 9 3 2543  283 99 10 4 2544 365 101 8 5 2545 721 112 10 6 2546  543 57 16 7 2547  781 68 15 8 2548  745 65 15 9 2549  1168 62 12 10 2550  425 65 14 11 2551  414 60 11 12 2552 319 68 

 ผลตอบรับจากสังคม 
เกือบสองทศวรรษที่ผ่านมาโครงการได้ส่งเสริมเยาวชนที่มีความสามารถพิเศษทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีให้พัฒนาตนเองได้เต็มตามศักยภาพ มีเยาวชนผู้สนใจได้เข้าร่วมโครงการอย่างต่อเนื่องในแต่ละปี เยาวชนในโครงการทั้งที่ได้รับทุนการศึกษาระยะสั้นและระยะยาวล้วนมีความสามารถโดดเด่นในสถาบันศึกษา ทั้งระดับประเทศและระดับนานาชาติ มีเยาวชนในโครงการได้รับรางวัลจากการประกวดโครงงานวิทยาศาสตร์นานาชาติไอเซฟ ได้รับรางวัลจากการแข่งขันโอลิมปิกวิชาการระหว่างประเทศ และได้รับทุนการศึกษาไปเรียนต่อต่างประเทศจำนวนมาก

 สิทธิ์ประโยชน์และข้อผูกมัดของโครงการ 
 สิทธิ์ประโยชน์ 
เยาวชนที่ได้รับทุนระยะยาวมีสิทธิ์ได้รับการสนับสนุนจากโครงการอย่างต่อเนื่องจนกว่าจะจบปริญญาเอกดังนี้

 ค่าธรรมเนียมการศึกษา ตามที่จ่ายจริงแก่สถานศึกษาภายในประเทศ โดยไม่เกินอัตราที่กำหนด
 ค่าใช้จ่ายส่วนตัว ในอัตราตามระดับชั้นที่ศึกษาอยู่
 ทุนวิจัยรายปี อัตราต่างกันไปตามระดับชั้นที่ศึกษาอยู่
 ทุนสนับสนุนการศึกษา อบรม ดูงาน ประชุม หรือ นำเสนอผลงานวิชาการทั้งในและต่างประเทศ (พิจารณาเป็นกรณีไป)
 ค่ายวิทยาศาสตร์ในระดับต่าง ๆ ที่โครงการจัด ปีละกว่า 5 ครั้ง (ทั้งโครงการระยะสั้นและระยะยาวรวมกัน)

นอกจากนี้เยาวชนในโครงการยังมีสิทธิ์พิเศษอื่น ๆ ที่หน่วยงานภายนอกมอบให้อาทิเช่น
 สิทธิ์การเข้าเรียนต่อในคณะวิศวกรรมศาสตร์และวิทยาศาสตร์ในมหาวิทยาลัยหลายแห่งของประเทศไทย โดยการสอบสัมภาษณ์เพียงเท่านั้น (ขึ้นกับเงื่อนไขของมหาวิทยาลัย)
 สิทธิ์ในการเข้าร่วมโครงการอื่น ๆ ของสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

ทั้งนี้ทุนสนับสนุนของโครงการครอบคลุมเยาวชนที่ศึกษาอยู่ในประเทศไทยเท่านั้น หากเยาวชนได้รับทุนไปศึกษาต่อต่างประเทศจะยังคงสถานะเยาวชนในโครงการอยู่ และได้รับการสนับสนุนจากโครงการในด้านอื่น ๆ ตามปกติ

 ข้อผูกมัด 
ไม่มีข้อผูกผันการปฏิบัติงานหลังจบการศึกษา

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:โครงการวิทยาศาสตร์สำหรับเยาวชนในประเทศไทย
หมวดหมู่:สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ