คลองบางกอกใหญ่

คลองบางกอกใหญ่ หรือชื่อในอดีตว่า คลองบางหลวง เดิมเคยเป็นส่วนหนึ่งของแม่น้ำเจ้าพระยาหรือแม่น้ำเจ้าพระยาสายหลักตามธรรมชาติมาก่อน กล่าวคือ บริเวณแม่น้ำเจ้าพระยาสายปัจจุบันตั้งแต่ปากคลองบางกอกน้อย ตรงข้ามมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ไปจนถึงปากคลองบางกอกใหญ่ดังที่เห็นในปัจจุบันนั้นในอดีตเคยเป็นแผ่นดิน และแม่น้ำเจ้าพระยาเดิมจะอ้อมเลี้ยวจากหน้ามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นคุ้งกว้างมาทะลุออกข้างวัดท้ายตลาด ต่อมาในรัชสมัยสมเด็จพระไชยราชาธิราช (พ.ศ. 2077 - 2089) โปรดเกล้าให้ขุดคลองลัดระหว่างคุ้งแม่น้ำทั้งสอง"สาระน่ารู้กรุงธนบุรี"  มูลนิธิอนุรักษ์โบราณสถานในพระราชวังเดิม กองบัญชาการกองทัพเรือ ในบริเวณดังกล่าว เพื่อย่นระยะทางและอำนวยความสะดวกให้กับบรรดาพ่อค้าทูตานุทูตชาวตะวันตกที่เริ่มเข้ามาติดต่อค้าขายและเจริญสัมพันธไมตรีกับอาณาจักรเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ในสมัยนั้น ต่อมาเมื่อกระแสน้ำส่วนใหญ่เปลี่ยนทิศทางมาไหลผ่านคลองขุดใหม่ คลองลัดนี้ก็ค่อยๆ กว้างใหญ่ขึ้นจนกลายเป็นแม่น้ำ ส่วนแม่น้ำเจ้าพระยาเดิมก็เริ่มเล็กลงจนกลายเป็นคลองบางกอกน้อยและคลองบางกอกใหญ่ถึงสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีราชสำนักย้ายมาอยู่ที่กรุงธนบุรี คลองบางกอกใหญ่กลายมาเป็นชุมชนของข้าหลวง และโปรดเกล้าให้บรรดาชาวจีนซึ่งได้เคยช่วยเหลือพระองค์มาตั้งบ้านเรือนอยู่ริมคลองบางกอกใหญ่ ผู้คนจึงนิยมเรียกกันติดปากว่า "คลองบางข้าหลวง" หรือ "คลองบางหลวง" สืบมาถึงในปัจจุบัน"กทม. เตรียมดัน คลองบางหลวง เขตธนบุรี เป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์"ประชาชาติธุรกิจออนไลน์ 2 พฤษภาคม 2554
รัฐบาลจอมพลถนอม กิตติขจร กำหนดให้คลองบางกอกใหญ่เป็นคลองสำคัญซึ่งจะต้องอนุรักษ์ไว้ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2510
ปากคลองบางกอกใหญ่แยกจากแม่น้ำเจ้าพระยาทางฝั่งขวาของป้อมวิไชยประสิทธิ์ ไปสิ้นสุดที่คลองมอญ ตรงข้ามปากคลองชักพระ
"คลองอนุรักษ์ตามมติคณะรัฐมนตรี" กองระบบคลอง มีความยาวประมาณ 6 กิโลเมตร"กาลครั้งหนึ่ง ณ คลองบางหลวง"  จากเว็บไซต์คลองบางหลวง วันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554

คลองบางกอกใหญ่ในปัจจุบันนั้นถือเป็นเส้นทางสัญจรและระบายน้ำและด้วยความที่เคยเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาสายเดิมมาก่อนในอดีตตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยายังเป็นราชธานี จึงมีสถานที่ทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์ตั้งริมสองฝั่งมากมาย ทั้งยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สำคัญอย่างมากจนถึงปัจจุบัน มีศาสนสถานตั้งอยู่อย่างหนาแน่นทั้งสองฝั่ง วัดและมัสยิดริมคลองบางกอกใหญ่ได้แก่
 วัดโมลีโลกยาราม
 วัดหงส์รัตนาราม
 วัดโบสถ์อินทรสารเพชร
 วัดสังข์กระจาย
 วัดประดิษฐาราม
 วัดเวฬุราชิณ
 วัดอินทารามวรวิหาร
 วัดจันทาราม
 วัดราชคฤห์ วัดประดู่ฉิมพลี
 วัดนวลนรดิศ
 วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ
 วัดคูหาสวรรค์
 วัดกัลยาณมิตร
 วัดวิจิตรการนิมิตร
 มัสยิดบางหลวง (กุฎีขาว)
 มัสยิดต้นสน (กุฎีใหญ่)
 กุฎีเจริญพาศน์ (กุฎีกลาง, กุฎีล่าง) 

  เรือโดยสาร  
ในกลางปี 2562 จะมีแผนเส้นทางการเดินเรือ จากท่าเรือบางหว้า วิ่งไปตามแนวคลองบางกอกใหญ่ออกสู่แม่น้ำเจ้าพระยาสิ้นสุดที่ท่าเรือวัดใหม่ยายแป้น บริเวณคลองบางกอกน้อย มีท่า 10 ท่า ได้แก่ ท่าเรือบางหว้า  ท่าเรือภาษีเจริญ ท่าเรือตลาดพลู   สะพานเนาวจำเนียร สะพานเจริญพาศน์ ท่าเรือสะพานพุทธ ท่าเรือราชินี ท่าเรือวัดอรุณฯ  ท่าเรือมหาราช อู่จอดเรือพระราชพิธี วัดใหม่ (ยายแป้น)เชื่อมเรือต่อราง เรือโดยสารคลองบางกอกใหญ่
 อ้างอิง 

แหล่งข้อมูลอื่น


บางกอกใหญ่
บางกอกใหญ่
หมวดหมู่:โบราณสถานในเขตบางกอกใหญ่
หมวดหมู่:โบราณสถานในเขตภาษีเจริญ