รายพระนามเจ้าผู้ครองนครลำปาง

เจ้าผู้ครองนครลำปาง เป็นตำแหน่งที่เริ่มมาตั้งแต่สมัยอาณาจักรหริภุญชัย โดยกษัตริย์พระองค์แรกของนครลำปางคือพระเจ้าอนันตยศ พระราชโอรสของพระนางจามเทวี พระเจ้าอนันตยศทรงสร้างนครลำปางและขึ้นครองเมืองเมื่อ พ.ศ. 1231 ซึ่งลูกหลานของพระเจ้าอนันตยศยังคงขึ้นครองลำปางสืบต่อมา จนถึงรัชสมัยของพระยาเบิก ในปี พ.ศ. 1838 พญามังรายแห่งเวียงเชียงใหม่ ได้ให้ขุนสงครามยกทัพมาตีนครลำปาง พระยาเบิกทรงช้างออกมากระทำยุทธหัตถี กองทัพนครลำปางแตกพ่าย และพระยาเบิกได้รับบาดเจ็บ พระยาเบิกถูกขุนสงครามปลงพระชนม์ที่บ้านแม่ตาลน้อย ในเขตนครลำปาง ถือเป็นการสิ้นสุดยุคราชวงศ์หริภุญชัยในนครลำปาง

เมื่อพญามังรายมีอำนาจเหนือล้านนา ทรงแต่งตั้งให้ขุนมาครองนครลำปางสืบต่อมาเป็นเวลาหลายร้อยปี จนกระทั่งพระเจ้าบุเรงนองแห่งกรุงหงสาวดีได้กรีฑาทัพยึดล้านนาไว้ได้ทั้งหมด จึงสิ้นสุดยุคราชวงศ์มังรายในนครลำปาง ตลอดระยะที่พม่าได้ครอบครองอาณาจักรล้านนามาเป็นเวลา 200 ปีนั้น ได้กดขี่ข่มเหงชาวบ้านอย่างมากมาย จนเกิดกบฏหลายครั้ง จนกระทั่งหนานทิพย์ช้างได้ชัยชนะเหนือท้าวมหายศแห่งนครลำพูน (ซึ่งอยู่ในอำนาจของพม่า) และชาวเมืองพร้อมใจสถาปนาหนานทิพย์ช้างเป็นพระยาไชยสงคราม และเริ่มต้นยุคราชวงศ์ทิพย์จักร (ทิพย์จักราธิวงศ์) หรือราชวงศ์เจ้าเจ็ดตนในนครลำปาง ลูกหลานของพระยาไชยสงคราม (ทิพย์ช้าง)ได้ให้ความร่วมมือกับกรุงธนบุรีและกรุงรัตนโกสินทร์ในการขจัดอิทธิพลพม่าออกจากอาณาจักรล้านนาได้ทั้งหมด และสิ้นสุดยุคประเทศราชของพม่าในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช แห่งราชวงศ์จักรี เชื้อสายเจ้าเจ็ดตนได้ครองนครลำปางจนถึง พ.ศ. 2465 ในสมัยเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต

 รายพระนาม 
 <center>สมัยกรุงศรีอยุธยา</center> ลำดับ  รูป  รายพระนาม  เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ  หมายเหตุ 1  133x133px พระยาไชยสงคราม(ทิพย์ช้าง)  พ.ศ. 2275  พ.ศ. 2306  ต้นราชวงศ์ทิพย์จักร  2  100px  เจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว  พ.ศ. 2306  พ.ศ. 2317  พระโอรสในพระยาไชยสงคราม สมัยธนบุรี ลำดับ  รูป  รายพระนาม  เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ  หมายเหตุ 3  100px  พระเจ้ากาวิละ  พ.ศ. 2317  พ.ศ. 2325  พระโอรสในเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว ต่อมาย้ายไปครองนครเชียงใหม่ <center>สมัยรัตนโกสินทร์</center> ลำดับ  รูป  รายพระนาม  เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ  หมายเหตุ 4  100px  พระยาคำโสม  พ.ศ. 2325  พ.ศ. 2337  พระโอรสในเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว 5  100px  พระเจ้าดวงทิพย์  พ.ศ. 2337  พ.ศ. 2368  พระโอรสในเจ้าฟ้าสิงหาราชธานีเจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว 6  100px  พระยาไชยวงศ์  พ.ศ. 2369  พ.ศ. 2380  พระโอรสในพระยาคำโสม 7  100px  พระยาขัติยะ  พ.ศ. 2380  พระโอรสในพระยาคำโสม 8  100px  พระยาน้อยอินท์ พ.ศ. 2381  พ.ศ. 2391  พระโอรสในพระยาคำโสม 9  100px  เจ้าวรญาณรังษี  พ.ศ. 2399  พ.ศ. 2414  พระโอรสในพระยาคำโสม 10  100px  เจ้าพรหมาภิพงษธาดา  พ.ศ. 2416  พ.ศ. 2435(บางตำราว่า พ.ศ. 2429)  พระโอรสในพระเจ้าดวงทิพย์  ต่อมาเลื่อนเป็นจางวางเมืองนครลำปาง ราชกิจจานุเบกษา, การตั้งเจ้าประเทศราช, เล่ม 9, หน้า 389 11  100px  เจ้านรนันทไชยชวลิต  พ.ศ. 2435  พ.ศ. 2438ข่าวพิลาไลย  พระโอรสในเจ้าวรญาณรังษี 12  100px  เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต  พ.ศ. 2440  พ.ศ. 2465  พระโอรสในเจ้านรนันทไชยชวลิต -  100px  เจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง)  พ.ศ. 2465  พ.ศ. 2468  ผู้รั้งตำแหน่งเจ้านคร ราชกิจจานุเบกษา วันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2466 เล่มที่ 40 หน้า82 สยามยกเลิกประเพณีการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครประเทศราช

 ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปางภายหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง 
 <center>ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปาง</center> ลำดับ  รูป  รายพระนาม  เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ  หมายเหตุ1  100px  เจ้าราชวงศ์ (แก้วปราบเมรุ ณ ลำปาง)  พ.ศ. 2468   พ.ศ. 2482  (14 ปี)2  100px  พระเพชรคีรีศรีสงคราม (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง)  พ.ศ. 2482   พ.ศ. 2513  (31 ปี)3  100px  เจ้าเดชา ณ ลำปาง  พ.ศ. 2513 30 มิถุนายน พ.ศ. 2558 (45 ปี)4  100px  เจ้าศรีรัตน์ ณ ลำปาง 30 มิถุนายน พ.ศ. 2558 ปัจจุบัน  

 พระราชลัญจกรประจำเจ้าหลวงนครลำปาง 
พระราชลัญจกรประจำเจ้าหลวงนครลำปางหรือหน้าจีตในภาษาล้านนาFacebook. (2016, February 26). ฮักเมืองลองนะ. Retrieved October 23, 2021, from Link ใช้ประทับลงบนเอกสารสำคัญ มีลักษณะเป็นเทวดาประทับบนหลังพญานาคสามเศียร พระวรกายทรงเครื่องแบบเทวดาอย่างไทย ลักษณะทางประติมานวิทยาคล้ายพระคลังของสยาม เครื่องประดับทั่วพระวรกายสื่อถึงความมั่งคั่งร่ำรวย และแสดงถึงความเป็นจักรพรรดิราช พระเศียรสวมศิราภรณ์ลักษณะคล้ายมงกุฎ พระโอษฐ์อมยิ้ม พระกรซ้ายถือพระแสงขรรค์ หมายถึง การพิทักษ์และการปกป้องรักษา พระกรขวาถือดอกบัวหมายถึง ความอุดมสมบูรณ์ หรือทรัพย์สมบัติพิพิธภัณฑ์เหรียญ กษาปณานุรักษ์. (2018, August 21). ประติมานวิทยาพระคลัง ในพระคลังมหาสมบัติ. พิพิธภัณฑ์เหรียญ โดยกรมธนารักษ์. Retrieved October 21, 2021, from Link

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 ปราณี  ศิริธร ณ พัทลุง. เพ็ชร์ลานนา. (ครั้งที่ 2) เชียงใหม่ :ผู้จัดการ ศูนย์ภาคเหนือ, 2538.
 สมหมาย เปรมจิตต์, สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ตำนานสิบห้าราชวงศ์ (ฉบับสอบชำระ). เชียงใหม่: มิ่งเมือง, 2540.
 ศักดิ์ รัตนชัย. พงศาวดารสุวรรณหอคำนครลำปาง (ตำนานเจ้าเจ็ดพระองค์กับหอคำมงคล ฉบับสอบทานกับเอกสารสืบค้น สรสว.ลำปาง).
 เจ้าวงศ์สัก ณ เชียงใหม่, คณะทายาทสายสกุล ณ เชียงใหม่. เจ้าหลวงเชียงใหม่. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน), 2539. 
 คณะทายาทสายสกุล เจ้าหลวงเมืองพะเยา, สถาบันศิลปวัฒนธรรมโยนก. ครบรอบ 100 ปี แม่เจ้าทรายมูล (มหาวงศ์) ไชยเมือง และประวัติสายสกุลเจ้าหลวงเมืองพะเยา พุทธศักราช 2387 - 2456. พะเยา :บ.ฮาซัน พริ้นติ้ง จก., 2546
 นงเยาว์ กาญจนจารี. ดารารัศมี : พระประวัติพระราชชายา เจ้าดารารัศมี. เชียงใหม่ :สุริวงศ์บุ๊คเซนเตอร์, 2539.
 คัมภีร์ คัมภีรญาณนนท์  , นาวาอากาศเอก. เจ้านายฝ่ายเหนือ.

 ดูเพิ่ม 
 รายพระนามเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
 รายพระนามเจ้าผู้ครองนครลำพูน
 รายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน



ลำปาง
ลำปาง
หมวดหมู่:รายชื่อชาวไทยแบ่งตามหน้าที่
หมวดหมู่:เจ้าหลวง