คยา

คยา () คือตำบลหนึ่งในอำเภอคยา จังหวัดมคธ รัฐพิหาร ประเทศอินเดีย ตั้งอยู่ 100 กิโลเมตร ทางใต้ของเมืองปัฏนา ตัวเมืองทอดยาวไปตามชายฝั่งของแม่น้ำเนรัญชรา เมืองแห่งนี้เป็นเมืองสำคัญทั้งของศาสนาพุทธและศาสนาฮินดู เพราะเป็นทั้งที่ตั้งของสถานที่เกิดเหตุการณ์สำคัญ ๆ ของพระพุทธศาสนา และสถานที่ ๆ ถูกกล่าวถึงในตำนานปรัมปราในคัมภีร์รามายณะของศาสนาฮินดู โดยภูมิประเทศของคยาเต็มไปด้วยภูเขาหินขนาดเล็ก คยาเป็นเมืองที่เป็นทั้งที่ตั้งของคยาสีสะ สถานที่พระพุทธองค์ทรงแสดงอาทิตตปริยายสูตรเพื่อโปรดแก่เหล่าชฏิล 1,003 รูป และวัดวิษณุบาท วัดฮินดูที่เป็นที่ประดิษฐานของหิน ที่ชาวฮินดูนับถือว่าเป็นรอยบาทของพระวิษณุ สถานที่ศักดิ์สิทธิ์สำคัญ 1 ใน 7 แห่งของศาสนาฮินดู

 ความสำคัญ 
200px|thumb|left|คยาสีสะ (หรือเขาพรหมโยนีตามตำนานของฮินดู) สถานที่พระพุทธองค์ทรงแสดงอาทิตตปริยายสูตรแก่หมู่ภิกษุชฎิล 1,003 รูปจนสำเร็จพระอรหันต์ทั้งหมด
ในอดีตสมัยที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ แถบตำบลนี้เป็นที่อยู่ของชฎิลสามพี่น้อง คือ อุรุเวลากัสสปะ, นทีกัสสปะ, คยากัสสปะ และบริวารของตนรวม 1,003 รูป ที่ตั้งสำนักบูชาไฟของตนเรียงกันไปตามแม่น้ำเนรัญชรา เป็นที่เคารพศรัทธาของคนในแคว้นมคธเป็นอย่างมาก พระพุทธองค์ได้เสด็จกลับมาโปรดชฎิลเหล่านี้พระไตรปิฎกเล่มที่ 25 พระสุตตันตปิฎก เล่ม 17 ขุททกนิกาย อุทาน โพธิวรรค ชฎิลสูตร ชฎิลสูตร. พระไตรปิฎกฉบับสยามรัฐ. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก <>. เข้าถึงเมื่อ 5-6-52 หลังจากตรัสรู้ที่ตำบลที่ใกล้กับที่ตั้งสำนักของอุรุเวลกัสสปะและบริวาร (อุรุเวลาเสนานิคม) โดยเสด็จไปโปรดปัญจวัคคีย์และจำพรรษาแรกที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวันก่อน และทรงกลับมาทรงกระทำการทรมานทิฏฐิมานะของชฎิลด้วยการแสดงอภินิหารหลายประการพระไตรปิฎก เล่มที่ 4 พระวินัยปิฎก เล่มที่ 4 มหาวรรค ภาค 1 ปาฏิหาริย์เก็บผลหว้าเป็นต้น. พระไตรปิฎกฉบับสยามรัฐ. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก <>. เข้าถึงเมื่อ 5-6-52 จนเหล่าชฎิลทั้งหมดยอมรับนับถือและบรรพชาในพระพุทธศาสนาและพระพุทธองค์ได้ทรงแสดงอาทิตตปริยายสูตรแก่เหล่าชฎิลจนบรรลุเป็นพระอรหันต์ทั้งหมดที่คยาสีสะ ซึ่งตั้งอยู่ที่ตำบลคยาในปัจจุบัน

ปัจจุบัน คยาสีสะ สถานที่ที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมแก่ชฎิลจนบรรลุพระอรหันต์ ยังคงมีชื่อเรียกว่าคยาสีสะเหมือนในพุทธกาล โดยมีสถูปเล็ก ๆ ตั้งอยู่ในจุดที่ชื่อว่าเป็นสถานที่พระพุทธองค์แสดงธรรมในครั้งนั้นด้วย

นอกจากสถานที่ทางพระพุทธศาสนาแล้ว ยังมีวัดฮินดูชื่อว่าวัดวิษณุบาท ที่ชาวฮินดูเชื่อว่าเป็นสถานที่ประดิษฐานรอยบาทของพระวิษณุ ตามคัมภีร์รามายณะด้วย โดยมีชาวฮินดูมาสักการะเป็นประจำ

 ดูเพิ่ม 
 อาทิตตปริยายสูตร ธรรมที่พระพุทธเจ้าแสดง ณ เขาคยาสีสะ
 พุทธคยา (ตำบลพุทธคยา) สถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนาที่อยู่ใกล้กับตำบลคยา

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 เรื่องราวการโปรดชฏิล 3 พี่น้องของพระพุทธองค์. เว็บไซต์ลานพุทธศาสนา. เรียกข้อมูลเมื่อ 5-6-52
 maps.google

หมวดหมู่:คยา
หมวดหมู่:เมืองสำคัญทางศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:สถานที่แสวงบุญของชาวพุทธในดินแดนพุทธภูมิ
หมวดหมู่:สถานที่เนื่องด้วยพระพุทธองค์
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:เมืองในรัฐพิหาร
หมวดหมู่:นครศักดิ์สิทธิ์
หมวดหมู่:พระโคตมพุทธเจ้า