ปลาบู่ทอง

ปลาบู่ทอง เป็นนิทานพื้นบ้านทางภาคกลางของไทย ที่เล่าโดยผ่านวิธีมุขปาฐะ ร้อยแก้ว ร้อยกรอง มีเนื้อหาเกี่ยวกับเด็กสาวชาวบ้านผู้มีใจเมตตาที่ได้แต่งงานกับกษัตริย์ สร้างเป็นภาพยนตร์และละครโทรทัศน์มาแล้วหลายครั้ง เชื่อว่ามีที่มาจากชนชาติจ้วง-ลาว-ไทในภาคใต้ของจีน เล่าถ่ายทอดกันมาแต่ดึกดำบรรพ์ และในหลายชาติของภูมิภาคเอเชียอาคเนย์  เช่น ลาว, เขมร, พม่า ก็มีเรื่องราวทำนองคล้ายกันนี้ แต่เรียกชื่อต่างออกไป และคล้ายคลึงกับนิทานพื้นบ้านของยุโรป คือ ซินเดอเรลลา

ใน พ.ศ. 2554 กระทรวงวัฒนธรรมขึ้นทะเบียนปลาบู่ทองเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของไทย

 การดัดแปลงเป็นสื่อ 

 ภาพยนตร์ 
 ปลาบู่ทองได้รับการดัดแปลงเป็นภาพยนตร์หลายครั้ง ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2508 เป็นภาพยนตร์ 16 มม. สร้างโดย เทพกรภาพยนตร์ อำนวยการสร้างโดย กิติมา เศรษฐภักดี กำกับโดย อำนวย กลัสนิมิ (ครูเนรมิต) นำแสดงโดย ไชยา สุริยัน, ภาวนา ชนะจิต ออกฉายวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2508 ที่โรงหนังเฉลิมบุรีภาพยนตร์ ปลาบู่ทอง (2508)

 ในปี พ.ศ. 2522 เป็นภาพยนตร์ 35 มม. สร้างโดย ศิริมงคลโปรดัคชั่น อำนวยการสร้างโดย ชาญชัย เนตรขำคม กำกับโดย ชิต ไทรทอง นำแสดงโดย ลลนา สุลาวัลย์, ปฐมพงษ์ สิงหะ ออกฉายเมื่อ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2522ภาพยนตร์ ปลาบู่ทอง (2522)

 ในปี พ.ศ. 2527 เป็นภาพยนตร์ 35 มม. สร้างโดย วิษณุภาพยนตร์ อำนวยการสร้างโดย วิษณุ นาคสู่สุข กำกับโดย วิเชียร วีระโชติ นำแสดงโดย สุริยา ชินพันธุ์, เพ็ญยุพา มณีเนตรภาพยนตร์ ปลาบู่ทอง (2527)

 ในปี พ.ศ. 2537 เป็นภาพยนตร์ 35 มม. สร้างโดย กรุ๊ฟโฟร์ โปรดักชั่น กำกับโดย สิทธิชัย พัฒนดำเกิง บทภาพยนตร์โดย อาทิตย์ นำแสดงโดย สรพงศ์ ชาตรี, ขวัญภิรมย์ หลิน, เกรียง ไกรมาก, นวพร อินทรวิมล, ปาลีรัฐ ศศิธร, ทักษิณา สิงห์วิบูลย์ เข้าฉาย 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2537ภาพยนตร์ ปลาบู่ทอง (2537)

 ละครโทรทัศน์ 
 ในปี พ.ศ. 2510 สร้างเป็นภาพยนตร์โทรทัศน์จักร ๆ วงศ์ ๆ ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 ซึ่งเป็นภาพยนตร์โทรทัศน์เรื่องแรกของดาราฟิล์ม กำกับโดย ไพรัช สังวริบุตร เขียนบทโดย ประสม สง่าเนตร ร้องเพลงนำโดย เพ็ญศรี พุ่มชูศรี นำแสดงโดย พัลลภ พรพิษณุ, เยาวเรศ นิศากร, สุวิน สว่างรัตน์, น้ำเงิน บุญหนัก, ศรินทิพย์ ศิริวรรณ ออกอากาศ 10 มกราคม ถึง 22 มิถุนายน พ.ศ. 2510 ต่อมาในปี พ.ศ. 2515 วนิชศิลปภาพยนตร์ ของ อนันต์ ชลวนิช นำมาออกฉายเป็นภาพยนตร์ 35 มม. ชื่อ "แม่ปลาบู่" ออกฉายวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2515 ที่โรงภาพยนตร์นิวบรอดเวย์40 ปี ละครจักรๆ วงศ์ๆ บนเส้นทางที่แปรเปลี่ยนแม่ปลาบู่ (2515)

 ในปี พ.ศ. 2537 เป็นละครโทรทัศน์จักร ๆ วงศ์ ๆ ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 สร้างโดย บริษัท สามเศียร จำกัด และ บริษัท ดาราวีดีโอ จำกัด กำกับโดย สยม สังวริบุตร และ สมชาย สังข์สวัสดิ์ บทโทรทัศน์โดย รัมภา ภิรมย์ภักดี (ภาวิต) และ ลุลินารถ สุนทรพฤกษ์ นำแสดงโดย อัจฉรา ทองเทพ, ปริญญา ปุ่นสกุล, ชาตรี พิณโณ, ปัทมา ปานทอง, อรุโณทัย นฤนาท, กัญญารัตน์ จิรรัชชกิจ และ ด.ญ.สาวิกา ไชยเดช ออกอากาศ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2537 ถึง 18 ธันวาคม พ.ศ. 2537

 ในปี พ.ศ. 2552 เป็นละครโทรทัศน์จักร ๆ วงศ์ ๆ ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 สร้างโดย บริษัท สามเศียร จำกัด กำกับโดย คูณฉกาจ วรสิทธิ์ บทโทรทัศน์โดย รัมภา ภิรมย์ภักดี (พิกุลแก้ว) นำแสดงโดย พีชญา วัฒนามนตรี, วสุ ประทุมรัตน์วัฒนา, อัมรินทร์ สิมะโรจน์, ทราย เจริญปุระ, น้ำทิพย์ เสียมทอง, ไพโรจน์ สังวริบุตร, วนิษฐา วัชโรบล และ​ ด.ญ.กิ่งกาญจน์​ บุญสุข ออกอากาศ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2552 ถึง 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2553ละครโทรทัศน์ ปลาบู่ทอง (2552)

 ในปี พ.ศ. 2559 เป็นละครโทรทัศน์ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ดาวเทียม ไอพีเอ็ม อำนวยการสร้างโดย ไอพีเอ็ม โปดักชั่น ดำเนินการผลิตโดย สุทธา ทวีศรีธนโชค นำแสดงโดย ปุณฐิภาภัคร์ สุวรรณราช, ไชยวัฒน์ ผายสุวรรณ, ณัฐพล รัตนิพนธ์, อภิสรา รักชาติ, สารดา เอ็งสิรภัสเรื่องย่อ "ปลาบู่ทอง" (2559)

 ในปี พ.ศ. 2568 เป็นละครโทรทัศน์จักร ๆ วงศ์ ๆ ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 โดยใช้ชื่อเรื่องว่า "แม่ปลาบู่" สร้างโดย บริษัท สามเศียร จำกัด บทโทรทัศน์โดย อัญรส ปุณณโกศล (แป้นพิม) นำแสดงโดย สุรศักดิ์ สุวรรณวงษ์, เกศรินทร์ น้อยผึ้ง, กชกร ส่งแสงเติม, มาฬิศร์ เชยโสภณ, ชมพูนุท พึ่งผล, เพชรฎี ศรีฤกษ์, น้ำทิพย์ เสียมทอง, ด.ช.ชัญญ จรัสวสุท, ด.ญ. ปาณิศรา กฤตติกูลภาคิน ออกอากาศ 1 มีนาคม พ.ศ. 2568 ถึง 24 สิงหาคม พ.ศ. 2568

 ภาพยนตร์การ์ตูน 
 ในปี พ.ศ. 2543 เป็นภาพยนตร์การ์ตูน ออกอากาศทางสถานีวิทยุ​โทรทัศน์​ไทยทีวี​สี​ช่อง​ 3 สร้างโดย บรอดคาซท์ ไทย เทเลวิชั่น กำกับโดย พี่นัส พี่เปี๊ยกและพรรคพวก โดยมีทีมนักพากย์หลักดังนี้ สุภาพ ไชยวิสุทธิกุล พากย์เป็น พระเจ้าพรหมทัต, ธงชัย ชาญชำนิ พากย์เป็น เศรษฐีทารก, นัยนา ทิพย์ศรี พากย์เป็น เอื้อยและขนิษฐี, จุฑามาศ ชวนเจริญ พากย์เป็น ขนิษฐา

 นักแสดงในครั้งต่าง ๆ 
 รูปแบบการนำเสนอ  ปี  เอื้อย / อ้าย  เจ้าชายพรหมทัต  เศรษฐีภาติกะ  ขนิษฐา (แม่เอื้อย)  ขนิษฐี (แม่อ้าย) ภาพยนตร์  พ.ศ. 2508  ภาวนา ชนะจิต  ไชยา สุริยัน  สมควร กระจ่างศาสตร์  วิไลวรรณ วัฒนพานิช  ปรียา รุ่งเรือง ภาพยนตร์ทีวี ช่อง 7  พ.ศ. 2510  เยาวเรศ นิศากร  พัลลภ พรพิษณุ  สุวิน สว่างรัตน์  น้ำเงิน บุญหนัก  ศิรินทิพย์ ศิริวรรณ ภาพยนตร์  พ.ศ. 2522  ลลนา สุลาวัลย์  ปฐมพงษ์ สิงหะ  สมควร กระจ่างศาสตร์  รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง  อรสา พรหมประทาน ภาพยนตร์  พ.ศ. 2527  เพ็ญยุพา มณีเนตร  สุริยา ชินพันธุ์  สมภพ เบญจาธิกุล  อัมพวัน ศรีวิไล  พิศมัย วิไลศักดิ์ ละคร ช่อง 7  พ.ศ. 2537  อัจฉรา ทองเทพ  ปริญญา ปุ่นสกุล  ชาตรี พิณโณ  ปัทมา ปานทอง  อรุโณทัย นฤนาท ภาพยนตร์  นวพร อินทรวิมล  เกรียง ไกรมาก  สรพงษ์ ชาตรี  ขวัญภิรมย์ หลิน  ปาลีรัฐ ศศิธร ละคร ช่อง 7  พ.ศ. 2552  พีชญา วัฒนามนตรี  วสุ ประทุมรัตน์วัฒนา  อัมรินทร์ สิมะโรจน์  ทราย เจริญปุระ  น้ำทิพย์ เสียมทอง ละคร ช่องไอพีเอ็ม  พ.ศ. 2559  ปุณฐิภาภัคร์ สุวรรณราช  ไชยวัฒน์ ผายสุวรรณ  ณัฐพล รัตนิพนธ์  อภิสรา รักชาติ  สารดา เอ็งสิรภัส ละคร ช่อง 7 HDชื่อเรื่อง "แม่ปลาบู่"  พ.ศ. 2568  เกศรินทร์ น้อยผึ้ง  สุรศักดิ์ สุวรรณวงษ์  มาฬิศร์ เชยโสภณ  กชกร ส่งแสงเติม  ชมพูนุท พึ่งผล

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:คติชนไทย
หมวดหมู่:ละครจักร ๆ วงศ์ ๆ
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2508
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2522
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2527
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2537
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ช่อง 7
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทย
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ไทย
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์โดยดาราวิดีโอ