สัมมัปปธาน 4

ตารางสัมมัปปธาน 4      ดับไป เกิดขึ้น   อกุศลธรรม ยับยั้งบาป ลดละเลิก กุศลธรรม บังเกิดบุญ บำรุงธรรม      

สัมมัปปธาน 4 หรือ ปธาน 4 (บาลี: ; สันสกฤต:  หรือ ) คือ ความเพียรชอบหรือความเพียรใหญ่ ประกอบด้วย 4 ประการ คือพจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ ๑๒ พ.ศ. ๒๕๔๖พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับหลวง) เล่มที่ ๑๑ สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค หน้าที่ ๑๗๖  

 สังวรปธาน คือ เพียรระวังยับยั้งบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิด มิให้เกิดขึ้น
 ปหานปธาน คือ เพียรละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
 ภาวนาปธาน คือ เพียรทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิด ให้เกิดมี
 อนุรักขนาปธาน คือ เพียรรักษากุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วให้ตั้งมั่นและให้เจริญยิ่ง

สัมมปปธาน 4 เกี่ยวข้องกับหลักธรรมมรรคมีองค์แปด กล่าวคือ สัมมาวายามะ (ความเพียรชอบ) และหลักธรรมพละ 5 กล่าวคือ วิริยะ (ความพยายาม) และเป็นหนึ่งในเจ็ดธรรมของโพธิปักขิยธรรมซึ่งเป็นธรรมปัยจัยอันฝักฝ่ายหนทางแห่งความตรัสรู้

+ตารางสัมมัปปธาน 4กุศลธรรมอกุศลธรรมให้เกิดขึ้นเพิ่มบุญบารมี (3)ให้ตั้งอยู่ประคองบุญ (4)ประคองศีล (1)ให้ดับไปยกระดับศีล (2)

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:หลักธรรมของศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:ธรรมหมวด 4