โรงเรียนพะเยาพิทยาคม

โรงเรียนพะเยาพิทยาคม เป็นโรงเรียนรัฐบาลประจำจังหวัดพะเยาเดิมมีชื่อว่า โรงเรียนพะเยา พะเยาพิทยาคม" ปักหน้าอกเป็น ช.ร.๓ เพราะเป็นโรงเรียนมัธยมแห่งที่ 3 ของจังหวัดเชียงรายในสมัยนั้น ในช่วงปี พ.ศ. 2513 - พ.ศ. 2514 ได้รวมกับโรงเรียนสตรีพะเยา และเปลี่ยนเป็น โรงเรียนพะเยาพิทยาคม  ปัจจุบันจัดการศึกษาระดับมัธยมศึกษารูปแบบสหศึกษา เป็นสถานมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ และเป็นส่วนราชการในบังคับของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพะเยา เขต 1 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ มีสถานะเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ

 ประวัติโรงเรียน 

เมื่อ พ.ศ. 2479 นายอุ่นเรือน ฟองศรี ศึกษาธิการอำเภอเมืองพะเยา ไดัริเริ่มให้มีการสร้างโรงเรียนมัธยมศึกษาแห่งแรกขึ้นเป็นโรงเรียนแรกในเขตเมืองพะเยา โดยอาศัยร่วมเรียนกับโรงเรียนประชาบาล พะเยาประชานุกูล มีนักเรียนเริ่มเรียนครั้งแรก 30 คน โดยมีนายเชื้อ นนทวาสี เป็นครูประจำชั้นและ รักษาการแทนตำแหน่งครูใหญ่ ต่อมาในปี พ.ศ. 2480 จังหวัดได้ส่งนายสมัคร สิทธิเลิศ มาเป็นครูใหญ่ ประจำปีที่ 2 และในปี 2481 จังหวัดได้ส่งนายมนู ยอดปัญญา มาดำรงตำแหน่งครูประจำปีที่ 3 และ เป็นครูใหญ่ด้วย 

ในปี 2482 โรงเรียนได้งบ 5000 บาท จึงสร้างอาคารเรียนแยกจากพะเยาประชานุกูล มาตั้งที่ ณ ป่าไร่สวนของเอกชนประตูชัย และได้ย้ายมาเรียนเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม 2482 โรงเรียนพะเยาพิทยาคมเป็นอาคารหลังเดียวตลอดมา จากนั้นปี 2488 ได้สร้างอาคารหลังที่สองขึ้น ด้วยเงินบริจาคแต่เกิดสงครามก่อนในปี 2484 จึงหยุดแล้วเริ่มสร้างใหม่ในปี 2488 เรื่อย ๆ จนเสร็จในปี 2494 โรงเรียนได้เงินจากกระทรวงศึกษาธิการ สร้างบ้านพักครูหนึ่งหลังและกันฝาชั้นล่างอาคารทั้งสองหลัง และได้เปิดสอนไปจนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 

ในปี 2495-2497 ได้สร้างโรงอาหาร ถังเก็บน้ำโรงรถ โต๊ะอาหารจำนวน 100 ชุดและที่ขายอาหาร โดยได้เงินสนับสนุนจากผู้ปกครอง ศิษย์เก่า พ่อค้า ประชาชน 

พ.ศ. 2501 ได้รับเงินบริจาคจากผู้ปกครองสร้างห้องสมุดหนึ่งหลัง 

พ.ศ. 2502 ได้รับงบประมาณสร้างอาคาร 044 หนึ่งหลัง 

พ.ศ. 2513-2514 ได้ประกาศรวมกับโรงเรียนสตรีพะเยากับโรงเรียนพะเยาจึงเปลี่ยนชื่อเป็น "โรงเรียนพะเยาพิทยาคม" ซึ่งได้รับงบประมาณสร้างอาคารเรียนแบบ 216 หนึ่งหลังและสร้างโรงอาหารหนึ่งหลัง 

พ.ศ. 2514 ได้รับงบประมาณสร้างโรงฝึกงานสองหลัง 

พ.ศ. 2515 ได้รับงบประมาณสร้างโรงฝึกงานเกษตรหนึ่งหลัง 

พ.ศ. 2518 ได้รับงบประมาณสร้างอาคารเรียนแบบ 216 หนึ่งหลัง 

พ.ศ. 2521 ได้รับการคัดเลือกให้เข้าอยู่ในโครงการพัฒนาโรงเรียนมัธยมส่วนภูมิภาค (ค.ม.ภ) รุ่นที่สอง และได้รับความตามหลักสูตรของ (ค.ม.ส) ตั้งแต่ปีการศึกษา 2521 ดังนี้ 
โรงเรียนได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารแบบ 332 (ตามโครงการ ค.ม.ภ)
โรงเรียนได้รับงบประมาณก่อสร้างโรงฝึกงาน 3 หลัง 
พ.ศ. 2532 ทางโรงเรียนได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารเรียนแบบ 424 หนึ่งหลัง 

พ.ศ. 2539 โรงเรียนกำลังได้รับเงินงบประมาณก่อสร้างอาคารอเนกประสงค์หนึ่งหลัง และโรงฝึกพลศึกษาหนึ่งหลัง

 รายนามผู้บริหารโรงเรียนพะเยาพิทยาคม 

 ลำดับ รายนาม ระยะเวลาดำรงตำแหน่ง1นายเชื้อ นนทวาสีพ.ศ. 2479-2479 (1 ปี)2นายสมัคร สิทธิเลิศ พ.ศ. 2479-2481 (3 ปี)3 นายมนู ยอดปัญญา  พ.ศ. 2481-2501 (20 ปี)4 นายสวัสดิ์ อดุลยพงษ์ พ.ศ. 2501-2513 (12 ปี)5 นางบุญรัตน์ โรจนศักดิ์พ.ศ. 2513-2518 (5 ปี)6 นายสมศักดิ์ ศรีสุวรรณพ.ศ. 2518-2520 (2 ปี)7 นายอรุณ อาษา (ผู้อำนวยการคนแรก)พ.ศ. 2520-2531 (10 ปี), พ.ศ. 2536-2537 (2 ปี)8 นายสาหร่าย แสงทองพ.ศ. 2531-2534 (4 ปี)9นายวรรณ จันทร์เพชรพ.ศ. 2534-2536 (1 ปี)10 นายกิตติโชต ห้อยยี่ภู่พ.ศ. 2537-2543 (6 ปี)11 นาย มานิตย์ ศรีพิทักษ์ พ.ศ. 2543-2544 (1 ปี)12 นายสุรัตน์ เจียตระกูล พ.ศ. 2544-2553 (10 ปี)13 นายศรีวรรณ ปินใจ พ.ศ. 2553-2557 (4 ปี)14 นายประสงค์ พรหมสิทธิ์พ.ศ. 2557-2560 (3 ปี)15 นายพิเชษฐ์ สมฤทธิ์ พ.ศ. 2561-2563 (2 ปี)16นายมานะ พิริยพัฒนาพ.ศ. 2564-2565 (1 ปี)17นายวิจิตร วงศ์ชัยพ.ศ. 2565-2566 (1 ปี)18นายปิยะ ใจชุ่มพ.ศ. 2566-2567 (1 ปี)19ว่าที่ร้อยตรี ญาณบดินทร์ อินเตชะพ.ศ. 2567-ปัจจุบัน

 รายชื่ออาคารและสถานที่ในโรงเรียนพะเยาพิทยาคม 
อาคาร 1 เป็นอาคารไม้สูง 2 ชั้น สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2482
ใต้ถุนอาคาร เป็นห้องพัสดุ, ห้องนักศึกษาวิชาทหาร (รด.), ห้องกิจกรรมนักเรียน และห้องสภานักเรียน
ชั้น 1 เป็นห้องโสตทัศนศึกษา, ห้องผู้อำนวยการ, ห้องการเงิน, ห้องวิชาการ, ห้องปกครอง, ห้องพักครูแนะแนว 
ชั้น 2 เป็นห้องเรียนวิชากิจกรรมพัฒนาผู้เรียน (แนะแนว)
อาคาร 2 เป็นอาคารไม้สูง 3 ชั้น สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2488 (เสร็จในปี พ.ศ. 2494)
ชั้น 1 เป็นธนาคารโรงเรียน (สนับสนุนโดยธนาคารออมสิน), ห้องเก็บอุปกรณ์, ห้องคหกรรม และห้องเรียนปกติ
ชั้น 2 เป็นห้องพักครูวิทยาศาสตร์, ห้องเรียนคณิตศาสตร์ และห้องโครงงาน (218)
ชั้น 3 เป็นห้องเรียนคณิตศาสตร์
อาคาร 3 เป็นอาคารปูน 3 ชั้น สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2502
ชั้น 1 เป็นห้องพักครูวิทยาศาสตร์ (312), ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ มัธยมศึกษาตอนต้น 2, ห้อง (311 และ 313), ห้องพักครูหมวดคอมพิวเตอร์ และห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ (COM1-COM4)
ชั้น 2 เป็นห้องปฏิบัติการฟิสิกส์ (321 และ 323), ห้องพักครูฟิสิกส์ (322), ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์, ห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ (COM5) และห้องเรียนสีเขียว (329)
ชั้น 3 เป็นห้องพักครูเคมีและชีววิทยา (339) และห้องปฏิบัติการเคมีและชีววิทยา
อาคาร 4 เป็นอาคารสูง 4 ชั้น
ชั้น 1 เป็นห้อง Sound Lab 2 ห้อง (411 และ 416) และห้องเรียนวิชาภาษาอังกฤษ (412-415)
ชั้น 2 เป็นห้อง Sear (421), ห้องพักครูภาษาต่างประเทศ (424 และ 425) และห้องภาษาฝรั่งเศส (426)
ชั้น 3 เป็นห้องภาษารัสเซีย (431), ห้องภาษาจีน (436) และห้องเรียนปกติ
ชั้น 4 เป็นห้องภาษาญี่ปุ่น (446) และห้องเรียนปกติ
อาคาร 5 เป็นอาคารสูง 4 ชั้น (รวมใต้ถุน)
ใต้ถุนอาคาร เป็นลานโล่ง มีห้องพักครูสังคมศึกษา และห้องอาเซียนศึกษา
ชั้น 1 เป็นห้องเรียนวิชาภาษาไทย และห้อง IT 1 (518)
ชั้น 2 เป็นห้องพักครูภาษาไทย, ห้องสมุดภาษาไทย, ห้องเรียนภาษาไทย และห้อง IT 2 (528)
ชั้น 3 เป็นห้องเรียนสังคมศึกษา และห้องปฏิบัติการสังคม
อาคารอเนกประสงค์ เป็นอาคารสูง 3 ชั้น
ชั้น 1 เป็นโรงอาหาร, ร้านค้าสหการโรงเรียน และห้องโภชนาการ
ชั้น 2 เป็นห้องศิลปะ, ห้องพักครูศิลปะ, ห้องนาฏศิลป์ และห้องพักครูนาฏศิลป์
ชั้น 3 เป็นหอประชุม 80 ปีโรงเรียนพะเยาพิทยาคม, ห้องคหกรรม และห้องพิมพ์ดีด
อาคารหอสมุด เป็นอาคารหอสมุดเฉลิมพระเกียรติของโรงเรียนพะเยาพิทยาคม เป็นแหล่งศูนย์กลางการเรียนรู้ ภายในอาคารมีห้อง E-Library และได้ติดตั้งระบบห้องสมุดอัตโนมัติ เทคโนโลยี RFID แบบครบวงจร ประกอบไปด้วยเครื่องยืมคืนอัตโนมัติแบบตั้งโต๊ะ (Desktop Self-check), ประตูป้องกันทรัพยากรสูญหาย (UHF Security Gate) และ เครื่องยืมคืน RFID และลงรหัสข้อมูล สำหรับบรรณารักษ์ ซึ่งถือเป็นการนำเทคโนโลยี RFID เข้ามาเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการ และบริการระบบห้องสมุดอัตโนมัติ (RFID) แบบครบวงจร ซึ่งถือเป็นการยกระดับห้องสมุดโรงเรียนระดับมัธยมด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัยอันดับต้น ๆ ของภาคเหนือตอนบน
อาคาร 6 เป็นอาคารสูง 4 ชั้น (รวมใต้ถุน) ตั้งอยู่ที่โรงรถเดิม ติดกับประตู 4 ด้านหลังอาคารอเนกประสงค์ ใกล้กับหมู่บ้านพักครู มีลักษณะเป็นรูปตัว L เป็นอาคารกลุ่มสาระคณิตศาสตร์ 
ชั้นใต้ถุน ประกอบไปด้วยห้องทดลองวิทยาศาสตร์ จำนวน 2 ห้อง 
ชั้น 1 เป็นห้องเรียนวิชาคณิตศาสตร์ จำนวน 8 ห้อง และมีห้องน้ำอยู่ทั้ง 2 ฝั่งของชั้น  
ชั้น 2 เป็นห้องเรียนวิชาคณิตศาสตร์ จำนวน 6 ห้อง, ห้องพักครูคณิตศาสตร์ จำนวน 2 ห้อง (627 และ 628) และห้องเก็บของ จำนวน 2 ห้อง  
ชั้น 3 เป็นห้องเรียนวิชาคณิตศาสตร์ จำนวน 8 ห้อง, ห้องพักครูคณิตศาสตร์ จำนวน 1 ห้อง และห้องเก็บของ จำนวน 1 ห้อง 
อาคาร 7 เป็นอาคารสูง 4 ชั้น (รวมใต้ถุน) ตั้งอยู่หน้าอาคาร 6 และอยู่ข้างอาคารศูนย์กีฬา เป็นอาคารรูปตัว L สีฟ้าบานเย็น มีลิฟต์ 1 ตัว
ใต้ถุนอาคาร เป็นลานโล่ง มีห้องเรียนวิชาเย็บปักถักร้อย และห้องเรียนวิชาช่าง
ชั้น 1 เป็นห้องเรียนพิเศษวิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ มัธยมศึกษาตอนต้น (7101-7103), ห้องเรียนดาราศาสตร์ (7104-7105), ห้องพักครูดาราศาสตร์ และห้องเรียนปกติ
ชั้น 2 เป็นห้องพักครูสังคมศึกษา, ห้องพักครูภาษาไทย และห้องเรียนปกติ
ชั้น 3 เป็นห้องเรียนปกติ
อาคารศูนย์กีฬา เป็นอาคารสูง 3 ชั้น ตั้งอยู่บริเวณข้างประตู 3 ซึ่งเป็นอาคารที่ใช้จัดแข่งและฝึกซ้อมกีฬาในร่ม
ชั้นใต้ถุน เป็นลานกว้าง
ชั้น 1 เป็นชั้นจัดแสดงถ้วยรางวัลการแข่งขันประเภทต่าง ๆ
ชั้น 2 เป็นห้องพักครูกลุ่มสาระสุขศึกษาและพลศึกษา
ชั้น 3 เป็นลานบาสเกตบอล และมีบริเวณอัฒจันทร์ล้อมรอบไว้
สนามกีฬาโรงเรียนพะเยาพิทยาคม เป็นสนามที่ประกอบด้วยลู่วิ่งมาตรฐานและสนามฟุตบอล เพื่อให้บุคลากรภายในและบุคคลภายนอกใช้เพื่อการออกกำลังกาย ซึ่งสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เคยเสด็จทรงเป็นประธานในพิธีเปิดสนามกีฬาเพื่อมวลชน ณ วันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2562
หอประชุม 70 ปี โรงเรียนพะเยาพิทยาคม เป็นหอประชุมขนาดใหญ่ ที่ประกอบไปด้วยเวทีขนาดย่อม และลานกว้างภายในตัวหอประชุม
หอเกียรติยศ เป็นหอ 2 ชั้น ที่รวบรวมประวัติศาสตร์ และเกียรติยศของโรงเรียนพะเยาพิทยาคมไว้ภายในหอแห่งนี้
ลาน 70 ปี โรงเรียนพะเยาพิทยาคม เป็นลานที่ใช้ทำกิจกรรมขนาดเล็ก และมีที่นั่งจำนวนหนึ่งไว้ใช้พักผ่อนหย่อนใจ
โรงฝึกงาน 1 มีทั้งหมดจำนวน 2 ห้อง ห้องแรกเป็นห้องที่ใช้สำหรับการเรียนการสอนในรายวิชาหัตถกรรม (ทำอาหาร) ส่วนห้องที่สองเป็นสถานที่ฝึกซ้อมของชมรมประสานเสียง
โรงฝึกงาน 2 มีทั้งหมดจำนวน 2 ห้อง ห้องแรกเป็นห้องชมรมหุ่นยนต์ ส่วนห้องที่สองเป็นห้องเก็บของ
ศาลาโลกะวิทู เป็นศาลาที่ใช้พักผ่อนหย่อนใจและกราบไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ โดยมีองค์พระโลกะวิทูอยู่บริเวณภายในศาลา

 ศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง 
 ศาสตราจารย์ ทันตแพทย์หญิง ดร.อาภา จันทร์เทวี  
 มนตรี ยอดปัญญา - ประธานศาลฎีกา
 มัลลิกา บุญมีตระกูล อดีตผู้ประกาศข่าว - สถานีโทรทัศน์ไอทีวี
 เวนไตย ไชยวงศ์ ผู้ประกาศข่าว - สถานีโทรทัศน์ทีวีไทย ทีวีสาธารณะ
 บานนา คำฟู - เจ้าของเหรียญทองเอเชี่ยนเกมส์ครั้งที่ 13
เสถียร เชื้อประเสริฐศักดิ์ - อดีตสมาชิกวุฒิสภา จังหวัดพะเยา
 ถวัลย์ ดัชนี - ศิลปินแห่งชาติ
 จินตนัดดา อัตถวิบูลย์ - นางแบบ/นักแสดง
 ธนพร ศรีวิราช - นางสาวไทย พ.ศ. 2559

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:โรงเรียนประจำจังหวัด
หมวดหมู่:โรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ
หมวดหมู่:โรงเรียนที่มีอัตราการแข่งขันสูง
หมวดหมู่:โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพะเยา
หมวดหมู่:โรงเรียนในอำเภอเมืองพะเยา
หมวดหมู่:โรงเรียนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2479