สัญลักษณ์ทางดาราศาสตร์

สัญลักษณ์ทางดาราศาสตร์ เป็นสัญลักษณ์ภาพนามธรรมใช้แทนวัตถุทางดาราศาสตร์ โครงสร้างเชิงทฤษฎี และเหตุการณ์เชิงสังเกตในดาราศาสตร์ยุโรป สัญลักษณ์แบบแรกสุดปรากฏในข้อความภาษากรีกในกระดาษพาไพรัสในสมัยโบราณตอนปลาย โคเดกซ์ไบแซนไทน์ที่รักษาข้อความภาษากรีกในกระดาษพาไพรัส ใช้สัญลักษณ์ต่อและขยายความจุของสัญลักษณ์ทางดาราศาสตร์ มีการคิดค้นสัญลักษณ์ใหม่เพื่อแทนดาวเคราะห์และดาวเคราะห์น้อยหลายดวงที่ค้นพบในคริสต์ศตวรรษที่ 18 ถึง 21

ในอดีตสัญลักษณ์เหล่านี้เคยใช้งานอย่างแพร่หลายจากนักดาราศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญ นักดาราศาสตร์มือสมัครเล่น นักเล่นแร่แปรธาตุ และโหราจารย์ แม้ว่าในกาลานุกรมและสิ่งพิมพ์ทางโหราศาสตร์จะยังคงใช้สัญลักษณ์กันโดยทั่วไป สัญลักษณ์เหล่านี้ปรากฏในงานวิจัยตีพิมพ์และตำราเกี่ยวกับดาราศาสตร์ค่อนข้างไม่บ่อยนัก ยกเว้นบางสัญลักษณ์ เช่น ดวงอาทิตย์และโลกที่ปรากฏในค่าคงที่ทางดาราศาสตร์ และสัญลักษณ์จักรราศีที่ใช้แทนอายันกับวิษุวัต

ยูนิโคดได้ลงรหัสสัญลักษณ์หลายแบบ ส่วนใหญ่อยู่ในช่องสัญลักษณ์จิปาถะ สัญลักษณ์และลูกศรจิปาถะ, สัญลักษณ์และตัวหนังสือภาพจิปาถะ
และบล็อกสัญลักษณ์เกี่ยวกับการเล่นแร่แปรธาตุ


 สัญลักษณ์สำหรับดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ 
การใช้งานสัญลักษณ์ทางดาราศาสตร์สำหรับดวงอาทิตย์และดวงจันทร์มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ รูปสัญลักษณ์ที่ปรากฏในข้อความดวงชะตาราศีกรีกบนกระดาษพาไพรัสสำหรับดวงอาทิตย์เป็นวงกลมที่มีลำแสงอันเดียว (20px|สัญลักษณ์ดวงอาทิตย์เก่า) ส่วนดวงจันทร์เป็นรูปจันทร์เสี้ยว สัญลักษณ์ดวงอาทิตย์สมัยใหม่ที่เป็นรูปวงกลมที่มีจุดตรงกลาง (☉) ปรากฏครั้งแรกในยุโรปสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา

ในงานเขียนเชิงวิชาการสมัยใหม่ มีการใช้สัญลักษณ์ดวงอาทิตย์สำหรับค่าคงที่ทางดาราศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับดวงอาทิตย์ Teff☉ แทนอุณหภูมิยังผลสุริยะ ส่วนความส่องสว่าง มวล และรัศมีของดาวมักแทนด้วยค่าคงที่สุริยะ (,  และ  ตามลำดับ) ในฐานะหน่วยการวัด  

+ ดวงอาทิตย์ อ้างอิง  สัญลักษณ์  จุดรหัสในยูนิโคด  แสดงข้อความยูนิโคด  แทน ดวงอาทิตย์ 32px|Sol U+2609  สัญลักษณ์มาตรฐานทางดาราศาสตร์  32px|Sol U+1F71A  ดวงอาทิตย์ที่มีลำแสงอันเดียว 32px|Sun with face U+1F31E  ใบหน้าดวงอาทิตย์หรือ "Sun in splendor"

+ ดวงจันทร์และดิถีThe American Practical Navigator, chapter 13, 'Navigational Astronomy' อ้างอิง  สัญลักษณ์  จุดรหัสในยูนิโคด  แสดงข้อความยูนิโคดText display is forced by appending U+FE0E to the character. Emojis are forced by appending U+FE0F.  แทนดวงจันทร์ 32px|Crescent moon U+263D  จันทร์ข้างขึ้น(มองจากซีกโลกเหนือ) 32px|Decrescent Moon U+263E  จันทร์ข้างแรม(มองจากซีกโลกเหนือ) จันทร์ดับ 32px|จันทร์ดับ U+1F311  ดวงจันทร์มืดทั้งหมด 32px|New Moon with face U+1F31A  จันทร์เสี้ยวข้างขึ้น 32px U+1F312  ดวงจันทร์เสี้ยวข้างขึ้น (ซีกโลกเหนือ) จันทร์ครึ่งดวงครั้งแรก (ข้างขึ้น) 32px|จันทร์ครึ่งดวงครั้งแรก U+1F313  สัปดาห์แรกจนถึงหนึ่งเดือน แสดงใบหน้าที่มองเห็นได้ครึ่งหนึ่งสว่างขึ้น 32px|จันทร์ครึ่งดวงครั้งแรกพร้อมใบหน้าJim Maynard, Celestial Calendars หรือ 32px|จันทร์เสี้ยว/ครึ่งดวงพร้อมใบหน้า U+1F31B  จันทร์นูนข้างขึ้น 32px U+1F314  (ซีกโลกเหนือ) จันทร์เพ็ญ 32px|จันทร์เพ็ญ U+1F315 ดวงจันทร์ส่องสว่างเต็มที่ 32px|Full Moon with face U+1F31D  จันทร์นูนข้างแรม 32px U+1F316  (ซีกโลกเหนือ)จันทร์ครึ่งดวงครั้งหลัง (ข้างแรม) 32px|จันทร์ครึ่งดวงครั้งหลัง U+1F317  สัปดาห์สุดท้ายของเดือน ใบหน้าที่มองเห็นได้อีกครึ่งหนึ่งสว่างขึ้น 32px|จันทร์ครึ่งดวงครั้งหลังพร้อมใบหน้า หรือ  U+1F31C  จันทร์เสี้ยวข้างแรม 32px U+1F318  ดวงจันทร์เสี้ยวข้างแรม (ซีกโลกเหนือ)

 สัญลักษณ์สำหรับดาวเคราะห์ 


{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ ดาวเคราะห์
|-
! scope="col" | ดาวเคราะห์ !! scope="col" | อักษรย่อของIAU !! scope="col" | สัญลักษณ์ !! scope="col" | จุดรหัสในยูนิโคด !! scope="col" | แสดงข้อความยูนิโคด !! scope="col" | แทน
|-
| scope="row" | ดาวพุธ
| H, Me
| align=center | 32px|ดาวพุธ
| U+263F
| 
| style="text-align: left;" | คทางูไขว้ของเมอร์คิวรีกับกากบาท
|-
| scope="row" | ดาวศุกร์
| V
| align=center | 32px|ดาวศุกร์
| U+2640
| 
| style="text-align: left;" | อาจเป็นสร้อยพระศอหรือกระจกมือ (สัมฤทธิ์) ของวีนัสกับกากบาท
|-
| scope="row" rowspan="2" | โลก
| rowspan="2" | E
| align=center | 32px|โลก
| U+1F728
| 
| style="text-align: left;" | สี่ด้านของโลกที่แบ่งด้วยแม่น้ำทั้งสี่จากเอเดนอักขระยูนิโคดที่มีรูปร่างคล้ายกัน: :U+2295 ⊕ CIRCLED PLUS; :U+2A01 ⨁ N-ARY CIRCLED PLUS OPERATOR; U+1F310 🌐︎ GLOBE WITH MERIDIANS
|-
| align=center | 32px|โลก
| U+2641
| 
| style="text-align: left;" | ลูกโลกประดับกางเขน
|-
| scope="row" | ดาวอังคาร
| M, Ma
| align=center | 32px|ดาวอังคาร
| U+2642
| 
| style="text-align: left;" | โล่และหอกของมาส์
|-
| scope="row" | ดาวพฤหัส
| J
| align=center | 32px|ดาวพฤหัส
| U+2643
| 
| style="text-align: left;" | อักษร Zeta กับขีดตัวย่อ (สำหรับ Zeus ของกรีก เทียบเท่ากับเทพจูปิเตอร์ของโรมัน)
|-
| scope="row" | ดาวเสาร์
| S
| align=center | 32px|ดาวเสาร์
| U+2644
| 
| style="text-align: left;" | อักษร kappa-rho กับขีดตัวย่อ (สำหรับ Kronos ของกรีก เทียบเท่ากับเทพแซตเทิร์นของโรมัน) และกากบาท
|-
| scope="row" rowspan=2| ดาวยูเรนัส
|rowspan=2| U
|align=center| 32px|ยูเรนัส 
| U+26E2
| 
| style="text-align: left;" | สัญลักษณ์ของธาตุแพลทินัม ซึ่งประดิษฐ์ขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์แทนดาวยูเรนัส
|-
| align=center | 32px|Uranus
| U+2645
| 
| style="text-align: left;" | โลกที่ล้อมรอบด้วยอักษร H (สำหรับเฮอร์เชล ผู้ค้นพบดาวยูเรนัส)(พบมากในวรรณกรรมสมัยก่อนหรือวรรณกรรมอังกฤษ)
|-
| scope="row" rowspan=2|ดาวเนปจูน
| rowspan=2|N
| align=center | 32px|ดาวเนปจูน
| U+2646
| 
| style="text-align: left;" | สามง่ามของเนปจูน 
|-
| align=center | 32px|ดาวเนปจูน (อีกแบบ)
| U+2BC9
| 
| style="text-align: left;" | โลกที่ล้อมรอบด้วยอักษร "L" และ "V" (สำหรับเลอ แวรีเย ผู้ค้นพบดาวเนปจูน)(พบมากในวรรณกรรมสมัยก่อน โดยเฉพาะในวรรณกรรมฝรั่งเศส)
|}

สัญลักษณ์สำหรับดาวเคราะห์น้อย

+ ดาวเคราะห์น้อย ดาวเคราะห์น้อย  สัญลักษณ์  จุดรหัสในยูนิโคด  แสดงข้อความยูนิโคด  แทน 1 ซีรีส 32px|1 Ceres U+26B3  เคียวด้ามยาว ในบางฟอนต์จะแสดงเป็นสัญลักษณ์ของดาวเสาร์กลับด้าน  2 พัลลัส 32px|2 Pallas U+26B4  หอก ในภาพแบบสมัยใหม่ หัวหอกมีรูปทรงเพชรที่กว้างกว่าหรือแคบกว่า ใน ค.ศ. 1802 มีการใช้รูปใบ cordate ซึ่งทำให้หัวหอกเป็นสามเหลี่ยม เพื่อแยกจากสัญลักษณ์การเล่นแร่แปรธาตุสำหรับกำมะถัน3 จูโน 32px|3 Juno U+26B5  คทาประดับดาว 32px|3 Juno  4 เวสตา 32px|4 Vesta   วิหารที่มีไฟศักดิ์สิทธิ์แห่งเวสตา รูปเดิมเป็นกล่องที่มีสิ่งที่อยู่ข้างบนคล้ายกับเขาของกลุ่มดาวแกะ 32px|4 Vesta32px|4 Vesta   รูปแบบที่ซับซ้อนในยุคแรกคือแท่นบูชาที่มีกระถางไฟบรรจุไฟศักดิ์สิทธิ์ 32px|4 Vesta U+26B6  รูปตัว V สมัยใหม่ที่เริ่มใช้ในทางโหราศาสตร์ในคริสต์ทศวรรษ 1970 เป็นตัวย่อของรูปข้างต้น5 แอสเทรีย 32px|5 Astraea   สมอคว่ำ 32px|5 Astraea (alternate symbol) 32px|5 Astraea (alternate symbol) U+2696  ตราชู6 ฮีบี 32px|6 HebeU+1F377 แก้วไวน์ เดิมเรียงเป็นรูปสามเหลี่ยม ∇ วางบนฐาน ⊥  32px|6 Hebe7 อีริส 32px|7 Iris  สายรุ้งที่มีดาวข้างใน 32px|7 Iris   8 ฟลอรา 32px 32px U+2698  ดอกไม้ 9 มีทิส 32px|9 Metis   ตาที่มีดาวอยู่ข้างบน10 ไฮเจีย 32px|10 Hygiea   งูกับดาว (จากถ้วยยาไฮเจีย U+1F54F 24px|alt=🕏) 32px|10 Hygiea U+2695  คทาแอสคลีเพียส เปรียบเทียบกับสัญลักษณ์ทางโหราศาสตร์สมัยใหม่ด้วย U+2BDA 24px|10 Hygiea (astrological symbol)|alt=⯚, คทางูไขว้ (มักสับสนกับคทาแอสคลีเพียส)11 พาร์เธนะพี 32px|11 Parthenope   ปลากับดาว นี่คือสัญลักษณ์เดิมจากช่วงเวลาที่รู้จักดาวเคราะห์น้อยดวงนี้เพียงไม่นาน และนักดาราศาสตร์ยังคงใช้สัญลักษณ์ที่มีความโดดเด่น 32px|11 Parthenope   พิณตั้ง ปรากฏขึ้นในงานอ้างอิงหลังคริสต์ศตวรรษที่ 19 ซึ่งเป็นช่วงที่สัญลักษณ์ที่มีความโดดเด่นสำหรับอุกกาบาตล้าสมัยแล้ว 12 วิกทอเรีย 32px|12 Victoria   ดาวกับแขนงพวงมาลัย 32px|12 Victoria   13 อิเจียเรีย 32px   โล่กลมเล็ก 32px|13 Egeria   14 ไอรีนี 32px|14 Irene   นกพิราบคาบกิ่งมะกอกไว้ในปากและมีดาวอยู่บนหัว 15 ยูโนเมีย 32px|15 Eunomia   หัวใจที่มีดาวข้างบน 16 ไซคี 32px|16 Psyche   ปีกผีเสื้อกับดาว 17 ธีทิส 32px   โลมากับดาว 18 เมลพอมินี 32px|18 Melpomene   ดาบสั้นข้างบนดาว 19 ฟอร์ทูนา 32px|19 Fortuna   ดาวข้างบนล้อ 26 โพรเซอร์พินา 32px|26 Proserpina   ทับทิมที่มีดาวข้างใน 28 เบลโลนา 32px|28 Bellona   แส้ของเบลโลนา / ดาวประกายพรึกกับหอก 29 แอมฟีไทรที 32px|29 Amphitrite   "เปลือกหอย" (ไม่มีการพูดถึงดาว) 35 ลิวคอเธีย 32px|35 Leukothea   pharos (ประภาคารโบราณ) 37 ไฟดีส 32px|37 Fides U+271D  กางเขนละติน

 สัญลักษณ์สำหรับวัตถุพ้นดาวเนปจูน 
+ วัตถุพ้นดาวเนปจูน วัตถุ  สัญลักษณ์  จุดรหัสในยูนิโคด  แสดงข้อความยูนิโคด  แทน50000 ควาโอวาร์32px|ควาโอวาร์ U+1F77E   อักษร Q จาก Quaoar ผสมกับแคนู วาดให้คล้ายกับศิลปะหินแหลมของชาวตองวา90377 เซดนา32px|เซดนา U+2BF2  โมโนแกรมของอักษรอินุกติตุต "sa" และ "n" เนื่องจากชื่อเซดนาในภาษาอินูอิตคือ "Sanna" (ᓴᓐᓇ)90482 ออร์กัส32px|ออร์กัส U+1F77F   โมโนแกรมของ O-R สำหรับ Orcus วาดให้คล้ายกับหัวกะโหลกและรอยยิ้มของวาฬออร์กา 134340 พลูโต 32px|พลูโต U+2647  โมโนแกรม P-L สำหรับ Pluto และเพอร์ซิวัล โลเวลล์ 32px|พลูโต U+2BD3  ลูกโลกเหนือสองง่ามของพลูโต136108 เฮาเมอา32px|เฮาเมอา  U+1F77B   การรวมกันของศิลปะสกัดหินฮาวายสำหรับสตรีและการเกิด เนื่องจากHaumea เป็นเทพีของทั้งสองสิ่งนี้ 136199 เอริส 32px|Eris  U+2BF0   หัตถ์เอริส สัญลักษณ์ดั้งเดิมจากDiscordianism (ศาสนาที่บูชาเทพีเอริส)136472 มาคีมาคี32px|มาคีมาคี  U+1F77C   ใบหน้าสลักของเทพมาเกมาเกของราปานูอี และมีรูปร่างคล้ายอักษร M225088 ก้งกง32px|ก้งกง  U+1F77D   อักษรจีน 共 gòng (อักษรตัวแรกของชื่อก้งกง) ผสมกับหางงู

 สัญลักษณ์สำหรับจักรราศีและกลุ่มดาวอื่น ๆ 

{| class="wikitable"  style="text-align: center;"
|+ สัญลักษณ์จักรราศี
|- 
!scope="col"| กลุ่มดาว
!scope="col"| อักษรย่อของIAU
!scope="col"| ตัวเลข
!scope="col"| ตำแหน่งทางโหราศาสตร์
!scope="col"| สัญลักษณ์
!scope="col"| แปล
!scope="col"| จุดรหัสในยูนิโคด
!scope="col"| แสดงข้อความยูนิโคด
|- 
|scope="row"| Aries
| Ari
| 0
| 0°
| 32px|Aries
| แกะ
| U+2648
| 
|- 
|scope="row"| Taurus
| Tau
| 1
| 30°
| 32px|Taurus
| วัว
| U+2649
| 
|- 
|scope="row"| Gemini
| Gem
| 2
| 60°
| 32px|Gemini
| คนคู่
| U+264A
| 
|- 
|scope="row"| Cancer
| Cnc
| 3
| 90°
| 32px|Cancer 32px|Cancer
| ปู
| U+264B
| 
|- 
|scope="row"| Leo
| Leo
| 4
| 120°
| 32px|Leo
| สิงโต
| U+264C
| 
|- 
|scope="row"| Virgo
| Vir
| 5
| 150°
| 32px|Virgo
| หญิงพรหมจารี
| U+264D
| 
|- 
|scope="row"| Libra
| Lib
| 6
| 180°
| 32px|Libra
| คันชั่ง
| U+264E
| 
|- 
|scope="row"| Scorpio
| Sco
| 7
| 210°
| 32px|Scorpius
| แมงป่อง
| U+264F
| 
|-
|scope="row"| Sagittarius
| Sgr
| 8
| 240°
| 32px|Sagittarius
| คนยิงธนู
| U+2650
| 
|- 
|scope="row"| Capricorn
| Cap
| 9
| 270°
| 32px|Capricornus 32px
| มีเขาแพะ
| U+2651
| 
|- 
|scope="row"| Aquarius
| Aqr
| 10
| 300°
| 32px|Aquarius
| คนแบบหม้อน้ำ
| U+2652
| 
|- 
|scope="row"| Pisces
| Psc
| 11
| 330°
| 32px|Pisces
| ปลา
| U+2653
| 
|}

วอลเตอร์ เบิร์ก นักโหราศาสตร์ เสนอสัญลักษณ์จักรราศีที่ 13 สำหรับ Ophiuchus ใน ค.ศ. 1995

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|- 
!scope="col"| กลุ่มดาว
!scope="col"| อักษรย่อของIAU
!scope="col"| สัญลักษณ์
!scope="col"| แปล
!scope="col"| จุดรหัสในยูนิโคด
!scope="col"| แสดงข้อความยูนิโคด
|- 
|scope="row"| Ophiuchus
| Oph
| 32px|Ophiuchus
| คนแบกงู
| U+26CE
| 
|}

ไม่มีกลุ่มดาวใดที่มีสัญลักษณ์อย่างเป็นทางการ อย่างไรก็ตาม สำหรับกลุ่มดาวสมัยใหม่ เช่นเดียวกับกลุ่มดาวเก่าที่เกิดขึ้นในระบบการตั้งชื่อสมัยใหม่ อาจปรากฏสัญลักษณ์ในสิ่งพิมพ์เป็นครั้งคราวใน สัญลักษณ์ข้างล่างนี้ประดิษฐ์โดย Denis Moskowitz (ยกเว้นกลุ่มดาว 13 กลุ่มที่กล่าวไปแล้วก่อนหน้า)

 Andromeda 20px
 Antlia 20px
 Apus 20px
 Aquarius 20px
 Aquila 20px
 Ara 20px
 Argo Navis 20px
 Aries 20px
 Auriga 20px
 Boötes 20px
 Caelum 20px
 Camelopardalis 20px
 Cancer 20px
 Canes Venatici 20px
 Canis Major 20px
 Canis Minor 20px
 Capricornus 20px
 Carina 20px
 Cassiopeia 20px
 Centaurus 20px
 Cepheus 20px
 Cetus 20px
 Chamaeleon 20px
 Circinus 20px
 Columba 20px
 Coma Berenices 20px
 Corona Australis 20px
 Corona Borealis 20px
 Corvus 20px
 Crater 20px
 Crux 20px
 Cygnus 20px
 Delphinus 20px
 Dorado 20px
 Draco 20px
 Equuleus 20px
 Eridanus 20px
 Fornax 20px
 Gemini 20px
 Grus 20px
 Hercules 20px
 Horologium 20px
 Hydra 20px
 Hydrus 20px
 Indus 20px
 Lacerta 20px
 Leo 20px
 Leo Minor 20px
 Lepus 20px
 Libra 20px
 Lupus 20px
 Lynx 20px
 Lyra 20px
 Mensa 20px
 Microscopium 20px
 Monoceros 20px
 Musca 20px
 Norma 20px
 Octans 20px
 Ophiuchus 20px
 Orion 20px
 Pavo 20px
 Pegasus 20px
 Perseus 20px
 Phoenix 20px
 Pictor 20px
 Pisces 20px
 Piscis Austrinus 20px
 Puppis 20px
 Pyxis 20px
 Quadrans Muralis 20px
 Reticulum 20px
 Sagitta 20px
 Sagittarius 20px
 Scorpius 20px
 Sculptor 20px
 Scutum 20px
 Serpens 20px
 Serpens Cauda 20px
 Serpens Caput 20px
 Sextans 20px
 Taurus 20px
 Telescopium 20px
 Triangulum 20px
 Triangulum Australe 20px
 Tucana 20px
 Ursa Major 20px
 Ursa Minor 20px
 Vela 20px
 Virgo 20px
 Volans 20px
 Vulpecula 20px

สัญลักษณ์อื่น ๆ 
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+ สัญลักษณ์อื่น ๆ
|- 
!scope="col"| อ้างอิง
!scope="col"| สัญลักษณ์
!scope="col"| จุดรหัสในยูนิโคด
!scope="col"| แสดงข้อความยูนิโคด
|- 
|scope="row"| จุดโหนดขึ้น
| 32px|จุดโหนดขึ้น
| U+260A
| 
|- 
|scope="row"| จุดโหนดลง
| 32px|จุดโหนดลง
| U+260B
| 
|- 
| scope="row" | ดาวล้อมเดือน
| 32px|ดาวล้อมเดือน
| U+260C
| 
|- 
|scope="row"| ตำแหน่งตรงข้าม
| 32px|ตำแหน่งตรงข้าม
| U+260D
| 
|- 
|scope="row"| การบัง
| 32px|การบัง
| U+1F775
| 
|- 
|scope="row"| จันทรุปราคา
| 32px|จันทรุปราคา
| U+1F776
| 
|- 
|scope="row"| ตำแหน่งมุมฉาก
| 32px|ตำแหน่งมุมฉาก
| U+25A1, U+25FB
| , 
|- 
|scope="row"| ดาวหาง
| 32px|comet 32px|comet
| U+2604
| 
|- 
|scope="row"| ดาวฤกษ์
| 32px|ดาวฤกษ์
| (หลายแบบ)
|  
|-
| วงแหวนดาวเคราะห์(พบไม่บ่อย)
| 32px|วงแหวนดาวเคราะห์
| U+1FA90
| 

|}

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:วัตถุทางดาราศาสตร์
หมวดหมู่:สัญลักษณ์