เวชสถิติ

เวชสถิติ (, อ่านว่า เวด-สะ-ถิ-ติ) หมายถึง สถิติทางการแพทย์ หรือการกระทำกับหลักฐานที่เป็นข้อมูลทางการแพทย์ ซึ่งอาจจะเป็นข้อมูลเชิงปริมาณหรือเชิงคุณภาพในทางการแพทย์ โดยมีวิธีการกระทำได้แก่ การเก็บรวบรวมข้อมูลทางการแพทย์ การนำเสนอข้อมูลทางการแพทย์ การวิเคราะห์ข้อมูลทางการแพทย์โดยใช้หลักการทางคณิตศาสตร์ และการนำผลการวิเคราะห์ข้อมูลทางการแพทย์มาสรุป และเพื่อใช้ในการจัดทำรายงานทางการแพทย์ การศึกษาวิจัยต่าง ๆ ในทางการแพทย์ แสงเทียน อยู่เถา, เวชสถิติ, มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา นครปฐม, ๒๕๕๑.

 เวชสถิติในความหมายทั่วไปทางการแพทย์ 
เวชสถิติ (, อ่านว่า เวด-สะ-ถิ-ติ) หมายถึง ตำแหน่งพนักงานหรือเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบในงานเวชระเบียน ซึ่งมีหน้าที่ในการจัดการงานทางด้านเวชระเบียนตามที่ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบสูงสุดทางด้านเวชระเบียนในสถานบริการสาธารณสุขมอบหมาย โดยงานต่าง ๆ เหล่านั้นอาจเป็นงานห้องบัตร งานสถิติทางการแพทย์ งานให้รหัสโรค งานบันทึกข้อมูลผู้ป่วย งานคัดกรองผู้ป่วย งานด้านคอมพิวเตอร์ หรืองานอื่น ๆ ทางด้านเวชระเบียนที่ได้รับมอบหมาย นอกจากนี้ยังหมายรวมถึงชื่อโรงเรียนที่ทำการเรียนการสอนทางด้านพื้นฐานเวชระเบียน ซึ่งมีชื่อว่า โรงเรียนเวชสถิติ () ซึ่งจะมีการเรียนทางด้านเวชระเบียน รหัสโรค สรีรวิทยา กายวิภาคศาสตร์ พื้นฐานทางคลินิก วิธีดำเนินการทางการแพทย์ ศัพท์แพทย์ และสถิติ เป็นวิชาหลัก ต่อมาได้มีการพัฒนาการศึกษาทางด้านเวชสถิติซึ่งจะมีการเรียนที่เปลี่ยนชื่อไปเป็น เวชระเบียน โดยมีการเปลี่ยนจากโรงเรียนเวชสถิติเดิมไปเป็นสาขาวิชาเวชระเบียน วิทยาลัยเทคโนโลยีทางการแพทย์และสาธารณสุขกาญจนาภิเษก สังกัดสถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข ปัจจุบันได้มีการพัฒนาหลักสูตรให้เป็นหลักสูตรในระดับปริญญาตรีด้านเวชระเบียนด้วย และมีการศึกษาต่อเนื่องในหลักสูตรวิทยาศาสตร์บัณฑิต สาขาเวชระเบียน คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งปัจจุบันก็ได้มีการศึกษาจากการปรับปรุงหลักสูตรเป็นหลักสูตร 4 ปี แสงเทียน อยู่เถา. (๒๕๕๖). เวชระเบียน (Medical Record). กรุงเทพฯ: มิสเตอร์ก๊อปปี้ (ประเทศไทย) จำกัด.แสงเทียน อยู่เถา. (๒๕๖๐). การบริหารงานเวชระเบียน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.แสงเทียน อยู่เถา. (๒๕๖๐). เวชสถิติ (Medical Statistics). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพืแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

 บุคลากรทางด้านเวชสถิติ 
 นักวิชาการเวชสถิติ หรือ นักเวชสถิติ (ตำแหน่งที่มีอยู่ในปัจจุบันคือตำแหน่งนักวิชาการเวชสถิติ ที่มีการบรรจุในโรงพยาบาลที่มีโรงเรียนแพทย์ตั้งแต่ ปี พ.ศ.2534 แต่ยังไม่สามารถบรรจุบุคลากรในสาขานี้ในโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข เพราะ ก.พ.ได้กำหนดเพียงตำแหน่ง นักสถิติ เท่านั้น แต่อาจมีชื่อตำแหน่งดังกล่าวในผู้ที่เป็นพนักงานของรัฐที่โรงพยาบาลสามารถกำหนดชื่อตำแหน่งนี้ไว้ได้ ในปัจจุบันมีการกำหนดตำแหน่ง นักวิชาการสาธารณสุข (เวชสถิติ) ในการรับเข้าเป็นพนักงานราชการของกระทรวงสาธารณสุข ซึ่งเป็นตำแหน่งที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนดขึ้นซึ่งอาจไปตรงกับชื่อของบุคลากรด้านเวชสถิตินัก) 
 นักวิชาการสถิติ หรือ นักสถิติ (ซึ่งเป็นตำแหน่งตามที่ ก.พ.กำหนดในระดับปริญญาตรีคือ นักวิชาการสถิติ ที่สามารถปรับคุณวุฒิจากตำแหน่ง เจ้าพนักงานสถิติ) 
 เจ้าพนักงานเวชสถิติ
 เจ้าหน้าที่เวชสถิติ (เป็นตำแหน่งเดีมที่เคยมีใช้สำหรับบุคลากรที่จบจาก โรงเรียนเวชสถิติ แต่ปัจจุบันให้ใช้ชื่อในตำแหน่ง เจ้าพนักงานเวชสถิติแล้ว)
 ลูกจ้างงานเวชสถิติ
 นักวิชาการรหัสโรค (กรณีที่งานให้รหัสทางการแพทย์ขึ้นกับงานเวชสถิติในบางโรงพยาบาล)
 พนักงานให้รหัสโรค หรือเจ้าหน้าที่ให้รหัสโรค หรือพนักงานรหัส (กรณีที่งานให้รหัสทางการแพทย์ขึ้นกับงานเวชสถิติในบางโรงพยาบาล)

 รายละเอียดของตำแหน่งในประเทศไทย 

 ตำแหน่งเจ้าพนักงานเวชสถิติ 
-ตําแหน่งประเภท ทั่วไป 

-ชื่่อสายงาน ปฏิบัติงานเวชสถิติ 

-ชื่่อตําแหนงในสายงาน  เจ้าพนักงานเวชสถิติ 

-ลักษณะงานโดยทั่วไป สายงานนี้คลุมถึงตําแหน่งต่าง ๆ ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกับสถิติทางการแพทย์ในขั้นตอนเบื้องต้น ซึ่งมีลักษณะงานที่ปฏิบัติเก ี่ ยวกับการจัดเก็บ รวบรวม ข้อมูลและตัวเลขสถิติที่เกี่ยวข้องกับผู้ป่วย ซึ่งประกอบด้วยโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ การรักษาพยาบาลและการวิเคราะห์โรคเพ ื่อประโยชนืในการปรับปรุงคุณภาพ ของการรักษาพยาบาลการปรับปรุงและขยายกิจการของโรงพยาบาลและหน่วยงานอื่น ๆ ที่เก ี่ ยวข้องกับ การรักษาพยาบาลและเพ ื่อประโยชน์แก้การศึกษา ค้นคว้า วิจัยและวางมาตรการในการป้องกันโรค ตลอดจนการวางแผนเกี่ยวกับสาธารณสุขของประเทศในด้านอื่น ๆ ด้วยและปฏิบัติหน้าที่อี่นที่เกี่ยวข้อง 

 ชื่อระดับตําแหนงในสายงานและระดับตําแหน่ง 

 ระดับตําแหน่ง ปฏิบัติงาน 
หน้าที่ความรับผิดชอบหลัก ปฏิบัติงานในฐานะผู้ปฏิบัติงานระดับต้นซ ึ่งไม่จําเป็นต้องใช้ผู้สําเร็จการศึกษาระดับปริญญา ปฏิบัติงานด้านเวชสถิติ ตามแนวทางแบบอยย่างขั้นตอน และวิธีการที่ชัดเจน ภายใต้การกํากับ แนะนํา ตรวจสอบ และปฏิบัติงานอื่นตามที่ได้รับมอบหมาย โดยมีลักษณะงานที่ปฏิบัติในด้านต่าง ๆ ดังน ี้ 

1. ด้านปฏิบัติการ (1) ให้บริการในงานเวชระเบียน อย่างมีมาตรฐานเพ ื่ อการรักษาดูแลสุขภาพผู้ป่วย (2) ให้บริการ จําแนกประเภทผู้ป่วย เพ ื่ อการส่งผู้ป่วยไปรับการรักษากลุ่มเฉพาะโรค ได้อย่างถูกต้อง (3) ให้รหัสทางการแพทย์ตามมาตรฐานได้อย่างถูกต้องเพื่อใช้ประกอบการปฏิบัติงาน ของบุคลากรทางการแพทย์ (4) เก็บรวบรวมข้อมูลทางการแพทย์ เพื่อจัดทํารายงาน และนําเสนอเจ้าหน้าที่ระดับสูงข ึ้นไป

2. ด้านบริการ 

(1) ให้บริการข้อมูลเวชระเบียนและสถิติประเภทต่าง ๆ แก้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง บุคลากร ทางการแพทย์ ประชาชน เพื่อนําไปใช้ประโยชน์ในการปฏิบัติงาน ศึกษา อ้างอิงวางแผนงานต่างๆ 

(2) ประสานงานกับบุคคลภายในหน่วยงานเดียวกัน เพี่อให้การดําเนินงานเป็นไปอย่าง ราบรื่นและมีประสิทธิภาพ

คุณสมบัติเฉพาะสําหรับตําแหน่ง มีคุณวุฒิอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้ 

1. ได้รับประกาศนียบัตรซึ่งมีระยะเวลาการศึกษาไม่น้อยกว่า 2 จากประโยคมัธยมศึกษา ตอนปลายที่ศึกษาวิชาสามัญทางการพยาบาลเวชสถิติหรือทางอื่นที่ ก.พ. กําหนดว่าใช้เป็นคุณสมบัติ เฉพาะสําหรับตําแหน่งนี้ได้

2. ได้รับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูงเวชระเบียน 

3. ได้รับประกาศนียบัตรหรือคุณวุฒิอย่างอ ื่ นท ี่ ก.พ. กําหนดว่าใช้เป็นคุณสมบัติเฉพาะสําหรับ ตําแหน่งนี้ได้ ความรู้ความสามารถ ทักษะ

สมรรถนะที่จําเป็นสําหรับตําแหน่ง 

1. ความรู้ความสามารถที่จําเป็นสําหรับการปฏิบัติงานในตําแหน่ง 

2. ทักษะที่จําเป็นสําหรับการปฏิบัติงานในตําแหน่ง 

3. สมรรถนะที่จําเป็นสําหรับการปฏิบัติงานในตําแหน่ง

 ระดับตําแหน่ง ชํานาญงาน 
หน้าที่ความรับผิดชอบหลัก ปฏิบัติงานในฐานะหัวหน้างาน ซึ่งไม่จําเป็นต้องใช้ผู้สําเร็จการศึกษาระดับปริญญา โดยต้อง กํากับ แนะนํา ตรวจสอบการปฏิบัติงานของผู้ร่วมปฏิบัติงาน โดยใช้ความรู้ความสามารถ ประสบการณื และความชํานาญงานดานเวชสถิติปฏิบัติงานที่ตองตัดสินใจหรือแกปญหาที่คอนขางยากและปฏิบัติงาน อื่นตามที่ไดรับมอบหมาย หรือ ปฏิบัติงานในฐานะผูปฏิบัติงานที่มีประสบการณซึ่งไมจําเปนตองใชผูสําเร็จการศึกษาระดับ ปริญญา โดยใชความรูความสามารถ ประสบการณและความชํานาญงานดานเวชสถิติปฏิบัติงานที่ตอง ตัดสินใจหรือแกไขปญหาที่คอนขางยากและปฏิบัติงานอื่นตามที่ไดรับมอบหมาย โดยมีลักษณะงานท ี่ปฏิบัติในดานตาง ๆ ดังน ี้ 

1. ดานปฏิบัติการ 

(1) ใหบริการในงานเวชระเบียนอยางมีมาตรฐาน ประยกตุ การปฏิบัติงาน วิธีการทํางาน ตัดสินใจแกไขปญหา เพ ื่ อพัฒนาการทํางานใหมีประสิทธิภาพ 

(2) ใหรหัสทางการแพทยสําหรบผั ูปวยที่มีภาวะแทรกซอนหลายโรค ตามมาตรฐานได อยางถูกตอง เพ ื่อใชประกอบการปฏิบัติงานของบุคลากรทางการแพทย 

(3) ศึกษา คนควา จัดทํารายงานขอมูลสุขภาพ เพ ื่อใหเจ าหนาท ี่ ระดับสูงข ึ้นไปนําไปใช ประกอบการวางแผน และการพัฒนาคุณภาพงานไดอยางเหมาะสม

2. ดานการกํากับดูแล 

(1) กํากับดูแลการปฏิบัติงานของผูรวมปฏิบัติงานในระดับรองลงมา เพ ื่อใหสามารถ ปฏิบัติงานไดอยางถูกตอง 

(2) วางระบบและแผนการปฏิบัติงานของตนเอง เพ ื่อใหสามารถปฏิบัติงานไดอยางมี ประสิทธิภาพ 

3. ดานบริการ 

(1) ใหความรู คําปรึกษา ขอมูลดานเวชระเบียนและสถิติประเภทตางๆ แกหนวยงาน ที่เก ี่ ยวของ บุคลากรทางการแพทย ประชาชน เพ ื่ อนําไปใชประโยชนในการปฏิบัติงาน ศึกษา อางอิง วางแผนงานตาง ๆ 

(2) ติดตอ ประสานงานกับหนวยงานท ี่ เก ี่ ยวของท ั้งภายในและภายนอก เพ ื่อใหการ ดําเนินงานเปนไปอยางราบร ื่ นและมีประสิทธิภาพ 

คุณสมบัติเฉพาะสําหรับตําแหนง 

1. มีคุณสมบัติเฉพาะสําหรับตําแหนง เจาพนักงานเวชสถิติระดับปฏิบัติงาน และ 

2. เคยดํารงตําแหนงประเภททั่วไป ระดับปฏิบัติงาน มาแลวไมนอยกวา 5 ปกําหนดเวลา 5 ปใหลดเปน 4 ปสําหรับผูมีคุณสมบัติเฉพาะสําหรับตําแหนงเจาพนักงานเวชสถิติระดับปฏิบัติงาน ขอ 2 หรือขอ 3 ที่เทียบไดไมต่ํากวาประกาศนียบัตรวิชาชีพช ั้ นสูงหรือดํารงตําแหนงอ ื่ นท ี่ เทียบได ไมต่ํากวาน ี้ ตามหลักเกณฑและเง ื่อนไขที่ ก.พ. กําหนด โดยจะตองปฏิบัติงานเวชสถิติ หรืองานอ ื่ นท ี่ เก ี่ ยวของตามที่สวนราชการเจาสังกัดเห็นวาเหมาะสมกับหนาท ี่ ความรับผิดชอบและลักษณะงานท ี่ปฏิบัติ มาแลวไมนอยกวา 1 ป

 ระดับตําแหนง อาวุโส 
หนาที่ความรับผิดชอบหลัก ปฏิบัติงานในฐานะหัวหนางาน ซึ่งไมจําเปนตองใชผูสําเร็จการศึกษาระดับปริญญา โดยตอง กํากับ แนะนํา ตรวจสอบการปฏิบัติงานของผูรวมปฏิบัติงาน โดยใชความรูความสามารถ ประสบการณ และความชํานาญงานดานเวชสถิติคอนขางสูง มีงานในความรับผิดชอบท ี่ หลากหลาย ปฏิบัติงานที่ตอง ตัดสินใจหรือแกปญหาในงานที่คอนขางยากมากและปฏิบัติงานอื่นตามที่ไดรับมอบหมาย โดยมีลักษณะงานท ี่ปฏิบัติในดานตาง ๆ ดังน ี้ 

1. ดานการกํากับดูแล 

(1) ควบคุม กํากับ ดูแลการปฎิบัติงานของผูใตบังคับบัญชา เพ ื่อใหการปฏิบัติงาน บรรลุเปาหมายและวัตถุประสงคของหนวยงาน 

(2) ควบคุม กํากับ ดูแลโครงการขนาดเล็กที่มีขั้นตอนการดําเนินงานไมซับซอน เพ ื่อให การบริหารจัดการบรรลุวัตถุประสงคของหนวยงาน 

2. ดานปฏิบัติการ 

(1) พัฒนามาตรฐานรหัสดานสุขภาพ จัดทําคูมือการปฏิบัติงาน ตัดสินใจแกไขปญหา เพ ื่ อพัฒนาการทํางานใหมีประสิทธิภาพตามมาตรฐาน 

(2) แปลผลการวินิจฉัยโรค ศึกษา คนควา วิเคราะห จัดทํารายงานขอมูลสุขภาพ เพ ื่ อนําไปใชในการวางแผนปรับปรุงระบบงานใหมีประสิทธิภาพ

 นักวิชาการสถิติ 
ตำแหน่งประเภท วิชาการ 

สายงาน วิชาการสถิติ

ลักษณะงานโดยทั่วไป สายงานนี้ครอบคลุมตำแหน่งต่างๆ ที่ปฏิบัติงานด้ายวิชาการสถิติ ซึ่งมีลักษณะงานที่ปฏิบัติเกี่ยวกับวิชาการทางด้านสถิติ เช่น การกำหนดมาตรฐานสถิติ กำหนดระเบียนรวิธีปฏิบัติและควบคุมคุณภาพเชิงสถิติ และเทคนิคการปฏิบัติการทางสถิติ การวางแผนจัดทำสถิติ รวมทั้งการดนินการส่งเสริมวิชาการสถิติ และปฏิบัติหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้อง

 นักวิชาการเวชสถิติ 
ตำแหน่งประเภท เชี่ยวชาญเฉพาะ

สายงาน วิชาการเวชสถิติก.พ.อ. (๒๕๕๓). มาตรฐานกำหนดตำแหน่งนักวิชาการเวชสถิติ. ประกาศ ก.พ.อ. วันที่ ๒๑ กันยายน ๒๕๕๓.

ลักษณะงานโดยทั่วไป สายงานนี้ครอบคลุมถึงตำแหน่งต่างๆ ที่ปฏิบัติงานงิชาการเวชสถิติ ซึ่่งมีลักษณะงานที่ปฏิบัติเกี่ยวกับสถิติผู้ป่วย การรักษาพยาบาล การวิเคราะห์โรค การแปลข้อมูลและลงรหัส การจัดทำและวิเคราะห์ข้อมูลเวชสถิติ เพื่อประโยชน์ในการปรับปรุงและขยายกิจการของโรงพยาบาลและหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการรักษาพยาบาล เพื่อประโยชน์แก่การศึกษา ค้นคว้าวิจัย และวางมาตรการในการป้องกันโรคของโรงพยาบาลในสังกัดสถาบันอุดมศึกษาต่างๆ ตลอดจนการวางแผนเกี่ยวกับสาธารณสุขของประเทศด้านอื่นๆ และปฏิบัติหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้อง

ชื่อระดับตำแหน่ง 

1.รับดับปฏิบัติการ

2.ระดับชำนาญการ

3.ระดับชำนาญการพิเศษ

4.ระดับเชี่ยวชาญ

5. ระดับเชี่ยวชาญพิเศษ

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:แพทยศาสตร์
หมวดหมู่:เวชสถิติ