โจโก๋

โจโก๋("ครั้นรุ่งขึ้น เตียวโป้ เตียวเหลียง กับพวกโจรซึ่งเหลือนั้นก็ชวนกันหาทางที่จะหนีเอาชีวิตรอด จึงไปพบทัพหนึ่งธงแดงทั้งทัพ ทหารกองหน้าเข้าสกัดพวกโจรไว้มิให้หนีได้ แลนายทัพนั้นชื่อโจโฉ สูงประมาณห้าศอก จักษุเล็ก หนวดยาว เปนบุตรโจโก๋")  เทียบกับ (殺到天明，張梁、張寶引敗殘軍士，奪路而走。忽見一彪軍馬，盡打紅旗，當頭來到，截住去路。為首閃出一將：身長七尺，細眼長髯；官拜騎都尉；沛國譙郡人也，姓曹，名操，字孟德。操父曹嵩，本姓夏侯氏；因為中常侍曹騰之養子，故冒姓曹。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1. (เสียชีวิต ค.ศ. 193) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า เฉา ซง () ชื่อรอง จฺวี้เกา () เป็นข้าราชการในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (東漢 ตงฮั่น) ของจีน โจโก๋เป็นบุตรบุญธรรมของขันทีโจเท้ง (曹騰 เฉา เถิง) และเป็นบิดาของขุนศึกโจโฉ (曹操 เฉา เชา) ผู้ขึ้นมามีบทบาทสำคัญในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออกและวางรากฐานของรัฐวุยก๊ก (魏國 เว่ย์กั๋ว) ในยุคสามก๊ก (三國 ซานกั๋ว) โจโก๋ได้รับสมัญญานามเป็น "ไท่หฺวางตี้" (太皇帝) หรือ "จักรพรรดิไท่" โดยโจผี (曹丕 เฉา พี) ผู้เป็นหลานปู่เมื่อ ค.ศ. 220 หลังโจผีโค่นล้มราชวงศ์ฮั่นและก่อตั้งรัฐวุยก๊ก

 การรับราชการ 
โจโก๋มีชื่อเสียงในฐานะผู้ซื่อสัตย์ จริงใจ และมีคุณธรรมสูง โจโก๋รับราชการในตำแหน่งนายกองพันมณฑลราชธานี (司隸校尉 ซือลี่เซี่ยวเว่ย์) ในราชสำนักของราชวงศ์ฮั่น ในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) โจโก๋ดำรงตำแหน่งเป็นเสนาบดีพระคลัง (大司農 ต้าซือหนง) และเสนาบดีปฏิคม (大鴻臚 ต้าหงหลู) ตามลำดับ ก่อนจะมาดำรงตำแหน่งเสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เว่ย์) แทนที่ชุย เลี่ย (崔烈)(續漢書曰：嵩字巨高。質性敦慎，所在忠孝。為司隸校尉，靈帝擢拜大司農、大鴻臚，代崔烈為太尉。) อรรถถาธิบายจาก ซฺวี่ฮั่นชู (續漢書)  ใน สามก๊กจี่ เล่มที่ 1. แต่มีการกล่าวหาว่าโจโก๋ได้รับตำแหน่งเสนาบดีกลาโหมจากการติดสินบนขันทีซึ่งพระเจ้าเลนเต้ทรงไว้วางพระทัย(嵩靈帝時貨賂中官及輸西園錢一億萬，故位至太尉。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 78. มีอีกบันทึกหนึ่งระบุว่าโจโก๋ซื้อตำแหน่งราชการเหล่านั้น เพราะพระเจ้าเลนเต้ทรงริเริ่มธรรมเนียมการขายตำแหน่งราชการเพื่อหาเงิน(續漢志曰：「嵩字巨高。靈帝時賣官，嵩以貨得拜大司農、大鴻臚，代崔烈為太尉。」) อรรถาธิบายจาก ซฺวี่ฮั่นจื้อ (續漢志) ใน โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 74.

 การเสียชีวิต 
ประมาณ ค.ศ. 193 โจโก๋ออกจากราชการและพยายามกลับไปบ้านเกิดที่อำเภอเจียวก๋วน (譙縣 เฉียวเซี่ยน; ปัจจุบันคือนครปั๋วโจว มณฑลอานฮุย) ระหว่างทาง โจโก๋ถูกสังหารขณะผ่านราชรัฐลองเอี๋ย (琅玡國 หลางหยากั๋ว; ปัจจุบันคือนครหลินอี๋ มณฑลชานตง) ในมณฑลชีจิ๋ว (徐州 สฺวีโจว)(興平元年春，太祖自徐州還，初，太祖父嵩去官後還譙，董卓之亂，避難琅邪，為陶謙所害，故太祖志在復讎東伐。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 1. ในช่วงเวลาเดียวกันนั้น ขุนศึกโจโฉ (曹操 เฉา เชา) บุตรชายคนโตของโจโก๋ได้ก่อตั้งฐานอำนาจของตนในมณฑลกุนจิ๋ว (兗州 เหยี่ยนโจว; มีพื้นที่ครอบคลุมอาณาเขตทางตะวันตกเฉียงใต้ของมณฑลชานตงและทางตะวันออกของมณฑลเหอหนานในปัจจุบัน)

มี 3 บันทึกที่ระบุถึงการเสียชีวิตของโจโก๋โดยมีรายละเอียดที่แตกต่างกัน:

 บันทึกจาก อู๋ชู (吳書) ของเหวย์ เจา (韋昭) ระบุว่าโจโก๋นำข้าวของส่วนตัวบรรทุกรถมากกว่า 100 คันมาด้วยขณะเดินทาง โตเกี๋ยม (陶謙 เถา เชียน) ส่งนายทหารคนหนึ่งชื่อเตียวคี (張闓 จาง ไข่) พร้อมทหารม้า 200 นายไปคุ้มกันโจโก๋และครอบครัวไปมณฑลกุนจิ๋ว เตียวคีสังหารโจโก๋ เอายึดทรัพย์สินของโจโก๋ และหนีไปห้วยหลำ (淮南 หฺวายหนาน)(韋曜吳書曰：太祖迎嵩，輜重百餘兩。陶謙遣都尉張闓將騎二百衛送，闓於泰山華、費間殺嵩，取財物，因奔淮南。太祖歸咎於陶謙，故伐之。) อรรถาธิบายจาก อู๋ชู ใน สามก๊กจี่ เล่มที่ 1.
 บทชีวประวัติโตเกี๋ยมใน โฮ่วฮั่นชู (後漢書) เขียนว่าโจโก๋กำลังเดินทางไปเมืองลองเอี๋ยเพื่อหลีกเลี่ยงความวุ่นวาย ระหว่างทางผ่านมายังอำเภออินผิง (陰平縣 อินผิงเซี่ยน; ทางตะวันตกเฉียงใต้ของนครเจ่าจฺวาง มณฑลชานตงในปัจจุบัน) ที่ซึ่งโตเกี๋ยมจัดกำลังพลส่วนหนึ่งเฝ้ารักษาไว้ ทหารของโตเกี๋ยมเกิดความละโมบอยากได้ทรัพย์สินของโจโก๋ จึงสังหารโจโก๋และยึดทรัพย์สินไป(初，曹操父嵩避難琅邪，時謙別將守陰平，[縣名，屬東海國，故城在今沂州承縣西南。]士卒利嵩財寶，遂襲殺之。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 73.
 ชื่อ-ยฺหวี่ (世語) ระบุว่าในเวลานั้นโจโก๋อยู่ที่อำเภอหฺวา (華縣 หฺวาเซี่ยน; ทางเหนือของอำเภอเฟ่ย์ มณฑลชานตงในปัจจุบัน) โจโฉบุตรชายของโจโก๋สั่งเองเตียว (應劭 อิง เช่า) เจ้าเมืองของเมืองไทสัน (泰山郡 ไท่ชานจฺวิ้น; ทางตะวันออกของนครไท่อาน มณฑลชานตงในปัจจุบัน) ให้ไปคุ้มกันโจโก๋และครอบครัวมายังมณฑลกุนจิ๋ว ก่อนที่เองเตียวจะไปถึง  โตเกี๋ยมเจ้ามณฑลชีจิ๋วลอบส่งทหารม้าหลายพันนายเข้าโจมตีโจโก๋และครอบครัว โจโก๋คิดว่าเป็นเองเตียวที่มารับตนจึงไม่ได้ระวังตัวแล้วถูกโจมตีอย่างไม่ทันตั้งตัว ทหารของโตเกี๋ยมสังหารโจเต๊ก (曹德 เฉา เต๋อ) บุตรชายคนหนึ่งของโจโก๋ โจโก๋หวาดกลัวแล้วพาอนุภรรยาคนหนึ่งของตนพยายามจะมุดผ่านรอยแตกบนกำแพงเพื่อหลบหนี แต่อนุภรรยาของโจโฉมีร่างอ้วนเกินไปจึงไม่สามารถลอดผ่านไปได้ ทั้งสองจึงซ่อนตัวอยู่ในห้องน้ำ ในที่สุดทหารของโตเกี๋ยมก็เจอตัวทั้งคู่ แล้วจึงสังหารโจโก๋และสมาชิกในครอบครัวทั้งหมดที่ติดตามโจโก๋มาด้วยในเวลานั้น(世語曰：嵩在泰山華縣。太祖令泰山太守應劭送家詣兗州，劭兵未至，陶謙密遣數千騎掩捕。嵩家以為劭迎，不設備。謙兵至，殺太祖弟德於門中。嵩懼，穿後垣，先出其妾，妾肥，不時得出；嵩逃於廁，與妾俱被害，闔門皆死。劭懼，棄官赴袁紹。後太祖定冀州，劭時已死。) อรรถาธิบายจาก ชื่อ-ยฺหวี่ ใน สามก๊กจี่ เล่มที่ 1. บันทึกนี้ยังปรากฏในบทชีวประวัติเองเตียวใน โฮ่วฮั่นชู ถึงแม้ว่ามีการตัดรายละเอียดหลายอย่างออกไป (兴平元年，前太尉曹嵩及子德从琅邪入太山，劭遣兵迎之，未到，而徐州牧陶谦素怨嵩子操数击之，乃使轻骑追嵩、德，并杀之于郡界。劭畏操诛，弃郡奔兾州牧袁绍。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 48.

ทุกบันทึกมีเนื้อความพ้องกันว่าโจโฉถือว่าโตเกี๋ยมต้องรับผิดชอบต่อการฆาตกรรมโจโก๋ ไม่ว่าโตเกี๋ยมจะมีส่วนเกี่ยวข้องมากน้อยเพียงใดก็ตาม นำไปสู่การที่โจโฉยกทัพบุกมณฑลชีจิ๋วในช่วงระหว่าง ค.ศ. 193 และ ค.ศ. 194 เพื่อลงโทษโตเกี๋ยมฐานที่มีส่วนต่อการเสียชีวิตของโจโก๋

 การยกย่องหลังมรณกรรม 
เมื่อ ค.ศ. 220 โจผี (曹丕 เฉา พี) บุตรชายและผู้สืบอำนาจของโจโฉ โค่นล้มราชวงศ์ฮั่นตะวันออกและก่อตั้งวุยก๊ก (魏國 เว่ย์กั๋ว) ถือเป็นการเริ่มต้นของยุคสามก๊ก (三國 ซานกั๋ว) โจผีถวายพระสมัญญานามแก่โจโก๋ผู้เป็นพระอัยกาเป็น "ไท่หฺวางตี้" (太皇帝; "มหาจักรพรรดิ") หรือ "จักรพรรดิไท่"(黃初元年，追尊嵩曰太皇帝。) อรรถถาธิบายจาก ซฺวี่ฮั่นชู ใน สามก๊กจี่ เล่มที่ 1. เมื่อวันที่ 13 ธันวาคม

 ภูมิหลังครอบครัว 

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม
 ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).
 เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายสามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อจู้).
 ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). โฮ่วฮั่นชู.
 ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้).


หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ศตวรรษที่ 2

หมวดหมู่:ครอบครัวของโจโฉ
หมวดหมู่:ข้าราชการของราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:นักการเมืองจีนที่ถูกลอบสังหาร