โลติด

โลติด("เมื่อเล่าปี่อายุได้สิบห้าปี มารดาจึงให้ไปเรียนหนังสือกับเต้เหี้ยนผู้เปนครู เล่าปี่นั้นมีเพื่อนสองคน ชื่อโลติดหนึ่ง กองซุนจ้านหนึ่ง เรียนหนังสืออยู่ด้วยกันจนอายุได้ยี่สิบห้าปี")  เทียบกับ (年十五歲，母使游學，嘗師事鄭玄、盧植，與公孫瓚等為友。及劉焉發榜招軍時，玄德年已二十八歲矣。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1. หรือ โลจิ๋น("โฮจิ๋นจึงเอาเนื้อความกราบทูลพระเจ้าเลนเต้ ๆ ให้มีตราไปทุกหัวเมืองว่า ถ้าผู้ใดมีฝีมือกล้าหาญให้ช่วยกันจับโจรโพกผ้าเหลือง ได้แล้วจะปูนบำเหน็จให้เปนขุนนาง แล้วสั่งจงลงเจียงทหารเอกหนึ่ง โลจิ๋นหนึ่ง ฮองฮูสงหนึ่ง จูฮีหนึ่ง ให้คุมทหารยกออกไปเปนสามด้าน ให้จับตัวเตียวก๊กจงได้")  เทียบกับ (何進奏帝火速降詔，令各處備禦，討賊立功；一面遣中郎將盧植、皇甫嵩、朱雋，各引精兵，分三路討之。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1. (ก่อนช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 140? – ค.ศ. 192). มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า หลู จื๋อ () ชื่อรอง จื่อก้าน () เป็นนักประวัติศาสตร์ ขุนพล นักปรัชญา และขุนนางชาวจีนในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก สามก๊กจี่ (三國志 ซานกั๋วจื้อ) ระบุว่าโลติดเป็นอาจารย์ของเล่าปี่ (劉備 หลิว เป้ย์) และกองซุนจ้าน (公孫瓚 กงซุน จ้าน) และบรรยายลักษณะของโลติดว่าเป็นชายร่างสูง (ประมาณ 1.89 เมตรหรือ 6 ฟุต 2 นิ้ว) และมีเสียงกังวาน(身长八尺二寸，音声如钟。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 64.

 ประวัติ 
โลติดเป็นชาวเมืองตุ้นก้วน  จัวจฺวิ้น) ซึ่งปัจจุบันคือนครจัวโจว (涿州市 จัวโจวชื่อ) มณฑลเหอเป่ย์ (河北)(盧植字子幹，涿郡涿人也。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 64. โลติดเข้าศึกษาตำรากับหม่า หรง (馬融) และมีเต้เหี้ยน (鄭玄 เจิ้ง เสฺวียน) เป็นเพื่อนร่วมอาจารย์คนหนึ่ง(少與鄭玄俱事馬融，能通古今學，好研精而不守章句。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 64. หม่า หรงนั้นเป็นพระญาติฝ่ายพระมเหสี ครอบครัวของหม่า หรงจึงมั่งคั่งและในบ้านมีหญิงนักขับร้องกับหญิงนักระบำจำนวนมาก ในระหว่างที่โลติดเรียนกับหม่า หรง โลติดตั้งใจศึกษาและไม่เคยวอกแวกไปมองหญิงนักขับร้องกับหญิงนักระบำเลยแม้แต่ครั้งเดียว จึงได้รับความชื่นชมจากหม่า หรงผู้เป็นอาจารย์(融外戚豪家，多列女倡歌舞于前。植侍讲积年，未尝转眄，融以是敬之。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 64.

ประมาณเดือนสิงหาคม ค.ศ. 168 โลติดซึ่งเวลานั้นยังเป็นพลเรือนได้เขียนหนังสือถึงเตาบู (竇武 โต้ว อู่) บิดาของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยว (竇妙) โดยโลติดแนะนำเตาบูไม่ให้รับตำแหน่งที่พระราชทานแก่เตาบูและครอบครัวเพื่อตอบแทนความดีความชอบในการเชิญพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) ขึ้นครองราชย์ เตาบูปฏิเสธคำแนะนำของโลติด

เมื่อ ค.ศ. 175 เกิดการก่อกบฏที่นำโดยอนารยชนในเมืองกิวกั๋ง (九江郡 จิ่วเจียงจฺวิ้น) โลติดนั้นมีความสามารถทั้งในด้านวรรณกรรมและด้านการทหาร จึงได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าเมือง (太守 ไท่โฉ่ว) ของเมืองกิวกั๋ง เหล่ากบฏต่างยอมจำนนต่อโลติดโดยละม่อม ต่อมาโลติดลาออกตำแหน่งโดยอ้างว่าป่วย(熹平四年，九江蛮反，四府选植才兼文武，拜九江太守，蛮寇宾服。以疾去官。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 64.

โลติดถือเป็นหนึ่งในบัณฑิตที่โดดเด่นที่สุดในช่วงเวลานั้น เป็นที่รู้จักจากการศึกษาตำราเกี่ยวกับพิธีกรรมจีน และจากการมีส่วนร่วมในการช่วยรวบรวม ตงกวานฮั่นจี้ () ลูกศิษย์ของโลติดที่โดดเด่น ได้แก่ เกา โย่ว (高誘) ซึ่งภายหลังเป็นบัณฑิตผู้เขียนอรรถาธิบายคัมภีร์โบราณของจีน, เล่าปี่ (劉備 หลิว เป้ย์) ซึงภายหลังขึ้นครองราย์เป็นจักรพรรดิแห่งรัฐจ๊กก๊ก (蜀國 ฉู่กั๋ว) ในยุคสามก๊ก (三國 ซานกั๋ว), หลิว เต่อหราน (劉德然) ญาติของเล่าปี่, และกองซุนจ้าน (公孫瓚 กงซุน จ้าน) ซึ่งภายหลังเป็นขุนศึกภูมิภาค.  

ระหว่างที่โลติดรับราชการในราชสำนักของราชวงศ์ฮั่น โลติดได้นำทัพหลวงเข้าโจมตีกบฏโพกผ้าเหลืองเมื่อ ค.ศ. 184 แต่ภายหลังถูกปลดจากอำนาจบังคับบัญชาทหารหลังขันทีจูฮง (左豐 จั่ว เฟิง) กล่าวโทษโลติดด้วยข้อหาอันเป็นเท็จ เพราะโลติดไม่ยอมมอบสินบนให้กับจูฮง(帝遣小黄门左丰诣军观贼形埶，或劝植以赂送丰，植不肯。丰还言于帝曰：“广宗贼易破耳。卢中郎固垒息军，以待天诛。”帝怒，遂槛车征植，减死罪一等。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 64.

ฮองฮูสง (皇甫嵩 หฺวางฝู่ ซง) ซึ่งรับช่วงบัญชาการทัพหลวงต่อจากโลติด ยังคงมอบหมายให้โลติดเป็นผู้วางกลยุทธ์และรายงานผลการศึกไปยังราชสำนัก ดังนั้นในปีเดียวกันนั้น โลติดจึงได้กลับมาดำรงตำแหน่งเป็นราชเลขาธิการ (尚書 ช่างชู)(及车骑将车皇甫嵩讨平黄巾，盛称植行师方略，嵩皆资用规谋，济成其功。以其年复为尚书。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 64 ภายหลังโลติดได้คัดค้านตั๋งโต๊ะ (董卓 ต่ง จั๋ว) เรื่องที่จะปลดหองจูเปียน (皇子辯 หฺวางจื่อ เปี้ยน) หรือเล่าเปียน (劉辯 หลิว เปี้ยน) จากตำแหน่งจักรพรรดิอย่างกะทันหัน

หลังตั๋งโต๊ะขึ้นมามีอำนาจ ในที่สุดโลติดก็ลาออกจากการรับราชการในราชสำนักโดยอ้างว่าตนชราและมีสุขภาพไม่ดี โลติดเกรงว่าตนจะได้รับอันตรายจึงออกจากนครหลวงลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) โดยใช้เส้นทางเปลี่ยว ตั๋งโต๊ะได้ส่งกำลังทหารไล่ตามโลติดแต่ไม่สามารถจับตัวได้ โลติดกลายเป็นบัณฑิตเร้นกายในเมืองช่างกู่ (上谷郡 ช่างกู่จฺวิ้น) ปฏิเสธการติดต่อกับคนภายนอก แม้แต่อ้วนเสี้ยว (袁紹 ยฺเหวียน เช่า) ที่พยายามเชิญโลติดมาเป็นที่ปรึกษาของตน ต่อมาโลติดเสียชีวิตเมื่อ ค.ศ. 192(植以老病求归，惧不免祸，乃诡道从轘辕出。卓果使人追之，到怀，不及。遂隐于上谷，不交人事。冀州牧袁绍请为军师。初平三年卒。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 64.

 ครอบครัวและทายาท 
หลู ยฺวี่ (盧毓; ค.ศ. 183 - เมษายน ค.ศ. 257) บุตรชายคนเล็กของโลติด ภายหลังได้รับราชการในรัฐวุยก๊ก (魏國 เว่ย์กั๋ว) ในยุคสามก๊ก (三國 ซานกั๋ว) หลู ยฺวี่มีบุตรชาย 2 คนคือหลู ชิน (盧欽; เสียชีวิต 24 เมษายน ค.ศ. 2788([咸宁四年]三月甲申，尚书左仆射卢钦卒。) จิ้นชู เล่มที่ 3.) และหลู ถิ่ง (盧珽) ทั้งสองรับราชการกับราชวงศ์จิ้นตะวันตก (西晉 ซีจิ้น) หลู จื้อ (盧志) บุตรชายของหลู ถิ่ง เป็นขุนพลของซือหมา อิ่ง (司馬穎) ซึ่งเป็นอ๋อง (王 หวาง) องค์หนึ่งที่เกี่ยวข้องกับสงครามแปดอ๋อง(成都王颖之镇邺也，爱其才量，委以心膂，遂为谋主。) จิ้นชู เล่มที่ 44 บุตรชายของหลู ยฺวี่สมรสกับฮฺว่า อี้ (華廙) บุตรชายของฮฺว่า เปี่ยว (華表) ผู้เป็นบุตรชายของฮัวหิม (華歆 ฮฺว่า ซิน)

บุตรชายคนโตของหลู จื้อคือหลู เฉิน (盧諶; ค.ศ. 285 -  เมษายน ค.ศ. 351) เหลนชายคนหนึ่งของหลู เฉินคือหลู สฺวิน (盧循; เสียชีวิต  1 มิถุนายน ค.ศ. 411([义熙七年]夏四月，田子引兵救番禺，击循，破之，所杀万馀人。循走，田子与处共追之，又破循于危梧、郁林、宁浦。会处病，不能进，循奔交州。....庚子，循晨至龙编南津；慧度悉散家财以赏军士，与循合战，掷雉尾炬焚其舰，以步兵夹岸射之，循从舰俱然，兵众大溃。循知不免，先鸩妻子，召妓妾问曰：“谁能从我死者？”多云；“雀鼠贪生，就死实难。”或云：“官尚当死，某岂愿生！”乃悉杀诸辞死者，因自投于水。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 116. อรรถาธิบายในบทชีวประวัติหลู ยฺวี่ใน สามก๊กจี่ ก็บันทึกว่าหลู เฉินเป็นทวดของหลู สฺวิน (妖贼帅卢循，谌之曾孙。) อรรถาธิบายจาก เฉินเปี๋ยจฺว้าน ใน สามก๊กจี่ เล่มที่ 22. หมายเหตุ: เผย์ ซงจิอ (裴松之) เป็นคนร่วมสมัยกับหลู สฺวิน) เป็นพี่เขย (สามีของน้องสาว) ของซุน เอิน (孫恩) ซึ่งเป็นกบฏต่อต้านราชวงศ์จิ้น และได้สานต่อการก่อกบฏหลังซุน เอินเสียชีวิต จิ้นชู เล่มที่ 100.

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 
 ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).
 เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายสามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อจู้).
 ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). โฮ่วฮั่นชู.
 ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้).
 .
 , in .

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ศตวรรษที่ 2

หมวดหมู่:ขุนพลในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:เล่าปี่และผู้เกี่ยวข้อง
หมวดหมู่:ตระกูลหลูแห่งฟ่านหยาง