เตาบู

เตาบู("จึงมีขันทีผู้ใหญ่คนหนึ่งชื่อเทาเจียดกับพวกขันทีทั้งปวง เห็นว่าพระเจ้าเลนเต้รักใคร่ไว้พระทัย จึงคิดกันกระทำการหยาบช้าต่าง ๆ แต่บันดาราชกิจสิ่งใดนั้น ขันทีว่ากล่าวเอาผิดเปนชอบ ขุนนางแลอาณาประชาราษฎรได้ความเดือดร้อนนัก จึงมีขุนนางผู้ใหญ่ทั้งสองชื่อเตาบูตันผวนเห็นผิดคิดอ่านจะจับขันทีฆ่าเสีย เทาเจียดขันทีรู้ตัวจึงให้พัครพวกจับเตาบูตันผวนไปฆ่าเสีย")  เทียบกับ (及桓帝崩，靈帝即位，大將軍竇武、太傅陳蕃，共相輔佐。時有宦官曹節等弄權，竇武、陳蕃謀誅之，作事不密，反為所害，中涓自此愈橫。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1. (เสียชีวิต 25 ตุลาคม ค.ศ. 168) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า โต้ว อู่ () ชื่อรอง โหยวผิง () เป็นนักปรัชญาและขุนนางชาวจีนในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก เตาบูมีชื่อเสียงในฐานะบัณฑิตในลัทธิขงจื๊อ และรับราชการเป็นข้าราชการระดับล่างในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 ฮั่นหฺวานตี้) จนกระทั่งโต้ว เมี่ยว (竇妙) ผู้เป็นบุตรสาวได้เลื่อนฐานะจากพระสนมเป็นฮองเฮา (皇后 หฺวางโฮ่ว) หรือจักรพรรดินี ทำให้เตาบูได้รับการเลื่อนตำแหน่งไปด้วย ในที่สุดก็ขึ้นเป็นขุนนางราชสำนักที่สำคัญที่สุดคนหนึ่ง เมื่อโต้ว เมี่ยวผู้เป็นบุตรสาวได้ขึ้นเป็นได้ขึ้นเป็นไทเฮา (太后 ไท่โฮ่ว) หรือจักรพรรดินีพันปีหลวงและเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) เตาบูและตันผวน (陳蕃 เฉิน ฝาน) พยายามจะลิดรอนอำนาจของกลุ่มขันทีและจะตั้งให้บัณฑิตลัทธิขงจื๊อมารับราชการในราชสำนัก แต่ภายหลังจากแผนการที่เตาบูและตันผวนคิดการจะกำจัดกลุ่มขันทีที่ทรงอำนาจมากที่สุดถูกล่วงรู้ เตาบูก็พ่ายแพ้ในการรบกับกลุ่มขันทีและท้ายที่สุดเตาบูก็ฆ่าตัวตาย

 การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้ 
บิดาของเตาบูคือโต้ว เฟิ่ง (竇奉) โต้ว เฟิ่งเป็นเหลนชายของโต้ว หรง (竇融) ผู้มีส่วนสำคัญในการศึกของพระเจ้าฮั่นกองบู๊ (漢光武帝 ฮั่นกวางอู่ตี้) ในการฟื้นฟูราชวงศ์ฮั่นขึ้นใหม่ โต้ว เฟิ่งดำรงตำแหน่งเจ้าเมือง (太守 ไท่โฉ่ว) ของเมืองติ้งเซียง (定襄)(窦武字游平，扶风平陵人，安丰戴侯融之玄孙也。父奉，定襄太守。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69. เมื่อเตาบูยังอยู่ในวัยเยาว์ เป็นที่รู้จักจากจากความเชี่ยวชาญคัมภีร์ในลัทธิขงจื๊อ และมีชื่อเสียงในพื้นที่ทางตะวันตกของด่านต้าส่วน (大散關 ต้าส่านกวาน) แต่ยังไม่ได้มีส่วนร่วมในทางการเมือง(武少以经行着称，常教授于大泽中，不交时事，名显关西。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69.

จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นเมื่อ ค.ศ. 165 เมื่อโต้ว เมี่ยว (竇妙) บุตรสาวของเตาบูได้รับเลือกให้เป็นพระสนมเนื่องจากเป็นสตรีที่มีคุณสมบัติเหมาะสมกับตระกูลทรงเกียรติ ด้วยเหตุนี้พระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 ฮั่นหฺวานตี้) จึงทรงตั้งให้เตาบูเป็นขุนนางระดับล่าง ภายหลังในปีเดียวกันนั้น ภายหลังจักรพรรดินีเติ้ง เหมิง-นฺหวี่ (鄧猛女) ถูกปลดจากตำแหน่ง เหล่าขุนนางราชสำนักต่างสนับสนุนในพระสนมโต้ว เมี่ยวเป็นจักรพรรดินีพระองค์เนื่องจากชื่อเสียงของเตาบู แม้ว่าพระเจ้าหวนเต้จะไม่โปรดพระสนมโต้ว เมี่ยวนักแต่ก็ทรงกระทำตามที่เหล่าขุนนางเสนอ โต้ว เมี่ยวได้รับการแต่งตั้งเป็นจักรพรรดินีในปีเดียวกันกันนั้น เตาบูได้เลื่อนตำแหน่งเป็นแม่ทัพของทัพรักษานครหลวงลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) และได้รับบรรดาศักดิ์เป็นเฮา (侯 โหว)

เมื่อ ค.ศ. 167 ในช่วงเหตุการณ์วิบัติการกีดกันพลพรรคครั้งแรก (ซึ่งขุนนางลัทธิขงจื๊อและผู้สนับสนุนที่เป็นนักศึกษาจากสำนักศึกษาหลวงถูกกล่าวหาว่าเป็น "พลพรรค" ที่วางแผนโค่นล้มจักรพรรดิ) เตาบูเข้าช่วยเหลือพลพรรคโดยทูลพระเจ้าหวนเต้ขอผ่อนปรนโทษให้พลพรรค ขณะเดียวกันเตาบูก็ทูลเกล้าฯ ถวายหนังสือขอลาออกจากตำแหน่ง ซึ่งพระเจ้าหวนเต้ทรงไม่ยอมรับการลาออกจากเตาบู(书奏，因以病上还城门校尉、槐里侯印绶。帝不许...) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 69. จากการทูลขอของเตาบูและฮั่ว ยฺหวี (霍謣) พระเจ้าหวนเต้จึงไม่ทรงสั่งประหารชีวิตพลพรรคคนใด ๆ แต่ก็ทรงถอดถอนสิทธิ์การเข้ารับราชการพลเรือนของพลพรรคแทน ในช่วงเวลานั้น เตาบูยังได้เสนอชื่อบัณฑิตหลายคนที่ไม่ได้ถูกกล่าวหาว่าเป็นพลพรรคให้เข้ารับราชการในตำแหน่งสำคัญ ๆ

 การรับราชการในสมัยสำเร็จราชการของบุตรสาว และการเสียชีวิต 
ช่วงต้น ค.ศ. 168 พระเจ้าหวนเต้สวรรคตโดยไม่มีรัชทายาท จักรพรรดินีโต้ว เมี่ยวทรงขึ้นเป็นไทเฮา (太后 ไท่โฮ่ว) หรือจักรพรรดินีพันปีหลวง และมีฐานะเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ พระองค์ทรงปรึกษากับเตาบูผู้บิดาและตันผวน (陳蕃 เฉิน ฝาน) ในเรื่องที่ว่าผู้ใดควรได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิพระองค์ใหม่ ในที่สุดทั้งหมดก็ตัดสินใจเลือกเล่าเหี้ยน("พระเจ้าฮวนเต้เสวยราชสมบัติบำรุงราษฎรหัวเมืองอยู่เย็นเป็นสุขมาถึงยี่สิบเอ็ดปี พระชันษาสามสิบหกปีเสด็จสู่สวรรคต พระมเหสีหาพระราชบุตรมิได้ ครั้นทำการฝังพระศพแล้ว จึงประชุมขุนนางพร้อมกันเชิญเล่าเหี้ยนเชื้อพระวงศ์พระชันษาสิบสองปีมามอบราชสมบัติ ถวายพระนามพระเจ้าเลนเต้")  (劉宏 หลิว หง)  วัย 12 ปีผู้มีฐานันดรศักดิ์เป็นเตงเฮาแห่งเจี่ยตู๋ (解瀆亭侯 เจี่ยตู๋ถิงโหว) ภายหลังในปีเดียวกัน เล่าเหี้ยนได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ ในประวัติศาสตร์รู้จักในพระนามว่าพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวยังทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ต่อไป

เนื่องจากจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เตาบูและตันผวนจึงกลายเป็นขุนนางคนสำคัญที่สุดในราชสำนัก เตาบูได้รับศักดินาเพิ่มมากขึ้น ส่วนบุตรชายของเตาบูและหลานชายอีก 2 คนก็ได้รับการตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เฮา โลติด (盧植 หลู จื๋อ) ซึ่งเวลานั้นยังเป็นพลเรือนและไม่มีตำแหน่งราชการได้เขียนหนังสือถึงเตาบูเพื่อแนะนำให้เตาบูปฏิเสธการรับพระราชทานบำเหน็จ แต่เตาบูเพิกเฉยต่อคำแนะนำของโลติด([建宁元年]六月....。癸巳，录定策功，封窦武为闻喜侯，武子机为渭阳侯，兄子绍为鄠侯，靖为西乡侯，中常侍曹节为长安乡侯，侯者凡十一人。涿郡卢植上书说武曰：“足下之于汉朝，犹旦、奭之在周室，建立圣主，四海有系，论者以为吾子之功，于斯为重。今同宗相后，披图案牒，以次建之，何勋之有！岂可横叨天功，以为己力乎！宜辞大赏，以全身名。”武不能用。) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 56.

เตาบูและตันผวนเรียกกลุ่มพลพรรคกลับมาแล้วตั้งหลายคนให้ดำรงตำแหน่งราชการที่สำคัญ ๆ ในขณะเดียวกัน เตาบูและตันผวนก็เริ่มกังวลว่าพระเจ้าเลนเต้และจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงถูกรายล้อมไปด้วยเหล่าขันที นางสนองพระโอษฐ์ และเจ้า เหรา (趙嬈) แม่นมของพระเจ้าเลนเต้ ซึ่งทั้งหมดล้วนประจบสอพลอและเป็นที่ไว้วางพระทัยของทั้งสองพระองค์ เตาบูและตันผวนจึงเริ่มวางแผนจะกำจัดขันทีที่ทรงอิทธิพลทั้งหมด เตาบูทูลเสนอแผนการนี้กับจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวที่เป็นบุตรสาว แต่พระองค์ทรงปฏิเสธแผนการของเตาบูโดยทรงให้เหตุผลว่าไม่ใช่ขันทีที่ทรงอำนาจที่ควรรับโทษตาย เตาบูจึงทูลจะประหารชีวิตขันที 4 คน ได้แก่ กว่าน ป้า (管霸), ซู คาง (蘇康), เทาเจียด (曹節 เฉา เจี๋ย) และหวาง ฝู่ (王甫) ขณะที่จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวกำลังทรงพิจารณาเรื่องคำทูลขอของเตาบูนี้ จู ยฺหวี่ (朱瑀) ที่เป็นขันทีอีกคนแอบเปิดดูฎีกาของเตาบูที่ทูลเสนอจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวในระหว่างที่เตาบูไม่อยู่ จึงล่วงรู้เรื่องที่เตาบูเสนอแผนการจะกวาดล้างเหล่าขันที จู ยฺหวี่โกรธมากจึงรวบรวมขันทีอีก 17 คนเข้าจับกุมพระเจ้าเลนเต้และกักบริเวณพระองค์โดยทูลอ้างว่าเพื่อถวายการอารักขา จากนั้นจึงลักพาตัวจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยว เหล่าขันทีส่งกำลังทหารไปจับกุมเตาบูและตันผัน ตันผวนถูกจับตัวอย่างรวดเร็วและถูกสังหาร แต่เตาบูรวบรวมกำลังทหารของตนไว้และตั้งมั่นต่อต้าน เหล่าขันทีลวงขุนพลจาง ฮฺว่าน (張奐) ซึ่งเป็นขุนพลผ่านศึกจากการเคยเป็นแม่ทัพของทัพป้องกันชายแดนด้านเหนือให้หลงเชื่อว่าเตาบูก่อกบฏ จาง ฮฺว่านจึงนำทัพไปปราบเตาบูและเอาชนะได้ เมื่อเตาบูพ่ายแพ้ก็ฆ่าตัวตาย ตระกูลของเตาบูทั้งหมดก็ถูกสังหารด้วย จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงสูญเสียอำนาจและทรงถูกกักบริเวณตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา อย่างไรก็ตาม โต้ว ฝู่ (竇輔) ผู้เป็นหลานปู่ของเตาบูได้รับการช่วยเหลือให้รอดชีวิตมาได้

 ดูเพิ่ม 
 ตันผวน

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 
 ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). โฮ่วฮั่นชู.
 ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้).

หมวดหมู่:ข้าราชการของราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:ผู้ฆ่าตัวตายในยุคราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:นักปรัชญาชาวจีน