วัดเขาพนมเพลิง

วัดเขาพนมเพลิง เป็นโบราณสถานภายในกำแพงเมือง อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย ตัววัดตั้งอยู่บนเนินเขาพนมเพลิงใกล้กำแพงเมือง ด้านตะวันออกเฉียงเหนือ มีความสูงจากพื้นประมาณ 25 เมตร ทางขึ้นวัดมี 2 ทาง ได้แก่ทางขึ้นหลักเป็นบันไดศิลาแลงกว้างประมาณ 6 เมตร จำนวน 114 ขึ้น และทางขึ้นบริเวณทางด้านหลังมณฑปวัด

วัดเขาพนมเพลิง ประกอบด้วย (1) วิหารขนาดประมาณ 14x20 เมตร ปัจจุบันหลงเหลือเพียงเสา (2) เจดีย์ประธานทรงลังกาซึ่งเป็นรูปแบบงานศิลปะสุโขทัยตอนปลาย (3) เจดีย์รายจำนวน 3 องค์ และ (4) พระมณฑป ซึ่งคนในพื้นที่เรียกว่า "ศาลเจ้าแม่ละอองสําลี"

 ประวัติ 
เขาพนมเพลิงปรากฏในพงศาวดารเหนือตอนที่เกี่ยวกับการสร้างเมืองสวรรคโลก (ศรีสัชนาลัย) โดยกำหนดให้เขาพนมเพลิงอยู่กลางเมืองและได้สร้างวัดไว้บนเขาพนมเพลิง ดังกล่าวอ้างไว้ดังนี้ 

"กล่าวสำหรับเขาพนมเพลิงนั้นเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ สำหรับประกอบพิธีบูชาไฟดังปรากฏข้อความในพงศาวดารเหนือ กล่าวถึงฤๅษีสัชนาลัยสั่งสอนบาธรรมราชว่า "สูเจ้าจงเอาพนมเพลิงเข้าไว้ในเมือง เป็นที่สร้างพรตบูชากูณฑ์ผู้เฒ่าจะสั่งสอน จงทำตามคำ"  

จากประวัติในพงศาวดาวดังกล่าวหมายถึงเคยมีการใช้เขาพนมเพลิงเป็นแหล่งประกอบพิธีบำเพ็ญพรต แล้วจุดอัคคีบูชาเทวะเป็นเจ้า โดยกำหนดให้วัดเขาพนมเพลิงตั้งอยู่กลางเมืองศรีสัชนาลัย เป็นชัยภูมิของการสร้างเมืองให้โดดเด่นนั่นคือเป็นการสร้างมืองศรีสัชนาลัยที่โอบล้อมภูเขานี้ไว้ใจกลางเมือง เพื่อให้เป็นชัยภูมิอันเหมาะสมยิ่งในการประกอบพิธีดังกล่าว 

 สถาปัตยกรรม 
โบราณสถานที่อยู่บนเนินเขานี้ประกอบด้วยเจดีย์ประธานทรงลังกา ก่อด้วยศิลาแลง ตั้งแต่ก้านฉัตรขึ้นไปพังทลายหมด และมีวิหารประดิษฐานพระพุทธรูปที่ยังมีความสมบูรณ์อยู่พอสมควร ส่วนด้านหลังเจดีย์ประธานเมีเจดีย์ราย 3 องค์ และมีทางเดินลงมายังลานกว้างซึ่งมีมณฑปก่อด้วยศิลาแลง ฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัสยกพื้นสูง หลังคาโค้งแหลมขนาดใหญ่ ซึ่งชาวบ้านในพื้นที่เรียกว่า "ศาลเจ้าแม่ละอองสำลี" ลักษณะของศาลนี้มีความคล้ายคลึงกับมณฑปที่พบที่วัดบริเวณทางเข้า อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย
เขาพนมเพลิง
หมวดหมู่:โบราณสถานในจังหวัดสุโขทัย