ตันผวน

ตันผวน("จึงมีขันทีผู้ใหญ่คนหนึ่งชื่อเทาเจียดกับพวกขันทีทั้งปวง เห็นว่าพระเจ้าเลนเต้รักใคร่ไว้พระทัย จึงคิดกันกระทำการหยาบช้าต่าง ๆ แต่บันดาราชกิจสิ่งใดนั้น ขันทีว่ากล่าวเอาผิดเปนชอบ ขุนนางแลอาณาประชาราษฎรได้ความเดือดร้อนนัก จึงมีขุนนางผู้ใหญ่ทั้งสองชื่อเตาบูตันผวนเห็นผิดคิดอ่านจะจับขันทีฆ่าเสีย เทาเจียดขันทีรู้ตัวจึงให้พัครพวกจับเตาบูตันผวนไปฆ่าเสีย")  เทียบกับ (及桓帝崩，靈帝即位，大將軍竇武、太傅陳蕃，共相輔佐。時有宦官曹節等弄權，竇武、陳蕃謀誅之，作事不密，反為所害，中涓自此愈橫。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1. (คริสต์ทศวรรษ 90 - 25 ตุลาคม ค.ศ. 168) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า เฉิน ฝาน () ชื่อรอง  จ้งจฺวี่ () เป็นขุนนางในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ตันผวนรับราชการเป็นขุนนางในตำแหน่งเสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เว่ย์) ในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 ฮั่นหฺวานตี้) ภายหลังได้รับตำแหน่งเป็นราชครู (太傅 ไท่ฟู่) ในปีแรกของรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) ตันผวนและเตาบู (竇武 โต้ว อู่) ผู้เป็นบิดาของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยว (竇妙) ร่วมกันวางแผนจะกำจัดกลุ่มขันที แต่แผนการรั่วไหล ตันผวนจึงถูกจับตัวไปประหารชีวิต ส่วนเตาบูฆ่าตัวตาย(及事泄，曹节等矫诏诛武等。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. ตันผวนร่วมกับเตาบูและหลิว ชู (劉淑) ได้รับการฉายาว่า "สามขุนนาง" (三君 ซานจฺวิน)(竇武、劉淑、陳蕃爲「三君」。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 67.

 ประวัติช่วงต้น 
ตันผวนเป็นชาวอำเภอผิง-ยฺหวี (平舆縣 ผิง-ยฺหวีเซี่ยน) เมืองยีหลำ (汝南郡 หรู่หนานจฺวิ้น) ซึ่งปัจจุบันคือตำบลกู่เฉิงจื่อ (古城子) อำเภอหลินเฉฺวียน (臨泉縣 หลินเฉฺวียนเซี่ยน) มณฑลเหอหนาน (汝南)(陳蕃字仲舉，汝南平輿人也。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. ปู่ของตันผวนดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าเมือง (太守 ไท่โฉ่ว) ของเมืองฮอตั๋ง (河東郡 เหอตงจฺวิ้น; อยู่บริเวณอำเภอเซี่ย มณฑลชานซีในปัจจุบัน)(祖河東太守。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.  

ขณะที่ตันผวนมีอายุ 15 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) เคยใช้เวลาอยู่ตัวคนเดียวในห้องที่มีหญ้าขึ้นรก เซฺว ฉิน (薛勤) ผู้เป็นสหายของบิดาตันผวนและเป็นชาวเมืองยีหลำด้วยกันได้มาเยี่ยมตันผวนและถามว่า "เหตุใดเจ้าไม่ปัดกวาดทำความสะอาดเพื่อต้อนรับแขกเล่า" ตันผวนตอบว่า "ลูกผู้ชายตัวจริงควรปัดกวาดทั้งใต้ฟ้า ไม่ใช่เพียงห้องแค่ห้องเดียว" เซฺว ฉินเห็นว่าตันผวนมีปณิธานแน่วแน่ที่จะทำให้แผ่นดินสงบสุขจึงรู้สึกประทับใจตันผวนเป็นอย่างมาก(蕃年十五，嘗閒處一室，而庭宇蕪穢。父友同郡薛勤來候之，謂蕃曰：「孺子何不灑埽以待賓客？」蕃曰：「大丈夫處世，當埽除天下，安事一室乎！」勤知其有清世志，甚奇之。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.  

ตันผวนเริ่มรับราชการเป็นเจ้าพนักงานของเมืองยีหลำ ต่อมาได้รับการเสนอชื่อเป็นเซี่ยวเหลียน (孝廉; ผู้ได้รับการเสนอชื่อเข้ารับราชการ)  ได้ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าหน้าที่มหาดเล็กกลาง (郎中 หลางจง) และผู้ช่วยข้าหลวงมณฑล (別駕從事 เปี๋ยเจี้ยฉงชื่อ) ของโจว จิ่ง (周景) ผู้เป็นข้าหลวงมณฑล (刺史 ชื่อฉื่อ) ของมณฑลอิจิ๋ว (豫州 ยฺวี่โจว)(初仕郡，舉孝廉，除郎中。遭母憂，棄官行喪。服闋，刺史周景辟別駕從事，以諫爭不合，投傳而去。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

 การรับราชการในรัชสมัยจักรพรรดิฮั่นชงตี้/ฮั่นจื้อตี้ 
ในช่วงระหว่างเดือนกันยายน ค.ศ. 144 และเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 146 หลี่ กู้ (李固) ผู้เป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เว่ย์) เสนอชื่อให้แต่งตั้งตันผวนเป็นขุนนางที่ปรึกษา (議郎 อี้หลาง) ต่อมาตันผวนได้ย้ายไปดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองของเมืองเล่ออาน (樂安郡 เล่ออานจฺวิ้น) ในมณฑลเฉงจิ๋ว (青州 ชิงโจว)(太尉李固表薦，征拜議郎，再遷為樂安太守。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. ในช่วงเวลาที่ตันผวนดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองเล่ออาน หลี่ อิง (李膺) ได้รับการแต่งตั้งเป็นข้าหลวงมณฑลของมณฑลเฉงจิ๋ว หลี่ อิงมีชื่อเสียงในเรื่องความเข้มงวด ทำให้ข้าราชการของเมืองต่าง ๆ ในมณฑลเฉงจิ๋วต่างขอลาออกจากตำแหน่ง แต่ตันผวนยังคงอยู่ในตำแหน่งเนื่องจากปกครองอย่างซื่อสัตย์สุจริต(時李膺為青州刺史，名有威政，屬城聞風，皆自引去，蕃獨以清績留。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

 การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้ 
ต่อมาตันผวนได้เลื่อนตำแหน่งเป็นราชเลขาธิการ (尚書 ช่างชู)(稍遷，拜尚書。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. แต่เนื่องจากตันผวนคัดค้านการใช้กำลังทหารปราบปรามโจรภูเขาในเขตเมืองเลงเหลง (零陵郡 หลิงหลิงจฺวิ้น; อยู่บริเวณนครหย่งโจว มณฑลหูหนานในปัจจุบัน) และฮุยเอี๋ยง (桂陽郡 กุ้ยหยางจฺวิ้น; ปัจจุบันอยู่บริเวณนครเชินโจว มณฑลหูหนาน) แล้วเสนอให้สืบสวนหาตัวข้าราชการทุจริตที่บีบให้ราษฎรผันตัวไปเป็นโจรและข้าราชการที่ปกครองด้วยวิธีที่ไม่เหมาะสม เรื่องนี้สร้างความไม่พอใจให้ข้าราชการคนอื่น ๆ เป็นเหตุทำให้ตันผวนถูกลดตำแหน่งมาเป็นเจ้าเมืองของเมืองอิเจี๋ยง (豫章郡 ยฺวี่จางจฺวิ้น; อยู่บริเวณนครหนานชาง มณฑลเจียงซีในปัจจุบัน)(時零陵、桂陽山賊為害，公卿議遣討之，又詔下州郡，一切皆得舉孝廉、茂才。蕃上疏駁之曰：「昔高祖創業，萬邦息肩，撫養百姓，同之赤子。今二郡之民，亦陛下赤子也。致令赤子為害，豈非所在貪虐，使其然乎？宜嚴□三府，隱核牧守令長，其有在政失和，侵暴百姓者，即便舉奏，更選清賢奉公之人，能班宣法令情在愛惠者，可不勞王師，而腢賊弭息矣。又三署郎吏二千餘人，三府掾屬過限未除，但當擇善而授之，簡惡而去之。豈煩一切之詔，以長請屬之路乎！」以此忤左右，故出為豫章太守。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

ต่อมาตันผวนได้กลับมารับราชการในราชสำนักในหลายตำแหน่ง ได้แก่ หัวหน้าสำนักราชเลขาธิการ (尚書令 ช่างชูลิ่ง)(征為尚書令，送者不出郭門。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66., เสนาบดีปฏิคม (大鴻臚 ต้าหงหลู)(遷大鴻臚。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. และเสนาบดีกรมวัง (光祿勳 กวางลู่ซฺวิน)(復征拜議郎，數日遷光祿勳。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. ในช่วงที่ดำรงตำแหน่งเสนาบดีกรมวัง ตันผวนเคยทูลแนะนำพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 ฮั่นหฺวานตี้) ไม่ให้ทรงแต่งตั้งตำแหน่งแก่ขุนนางด้วยเหตุผลอันไม่สมควร ให้ทรงลดจำนวนนางกำนัลในพระราชวัง และไม่ให้ทรงหมกมุ่นกับการล่าสัตว์(時封賞踰制，內寵猥盛，蕃乃上疏諫曰：「臣聞有事社稷者，社稷是為；有事人君者，容悅是為。今臣蒙恩聖朝，備位九列，見非不諫，則容悅也。夫諸侯上象四七，垂耀在天，下應分土，藩屏上國。高祖之約，非功臣不侯。而聞追錄河南尹鄧萬世父遵之微功，更爵尚書令黃鑈先人之絕封，近習以非義授邑，左右以無功傳賞，授位不料其任，裂土莫紀其功，至乃一門之內，侯者數人，故緯象失度，陰陽謬序，稼用不成，民用不康。臣知封事已行，言之無及，誠欲陛下從是而止。又比年收斂，十傷五六，萬人饑寒，不聊生活，而采女數千，食肉衣綺，脂油粉黛，不可貲計。鄙諺言『盜不過五女門』，以女貧家也。今後宮之女，豈不貧國乎！是以傾宮嫁而天下化，楚女悲而西宮災。且聚而不御，必生憂悲之感，以致並隔水旱之困。夫獄以禁止奸違，官以稱才理物。若法虧於平，官失其人，則王道有缺。而令天下之論，皆謂獄由怨起，爵以賄成。夫不有臭穢，則蒼蠅不飛。陛下宜采求失得，擇從忠善。尺一選舉，委尚書三公，使襃責誅賞，各有所歸，豈不幸甚！」) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. ระหว่างที่ดำรงตำแหน่งเสนาบดีกรมวัง ตันผวนร่วมกับอุยอ๋วน (黃琬 หฺวาง หว่าน) ผู้เป็นขุนพลราชองครักษ์ห้าสำนัก (五官中郎將 อู่กวานจงหลางเจี้ยง) ในการคัดเลือกขุนนาง แต่เนื่องจากตันผวนทำหน้าที่ด้วยความยุติธรรม ไม่ประจบผู้มีอำนาจและคนรวย เป็นเหตุทำให้ตันผวนถูกใส่ร้ายจนถูกปลดออกจากตำแหน่ง(自蕃為光祿勳，與五官中郎將黃琬共典選舉，不偏權富，而為埶家郎所譖訴，坐免歸。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. แต่ตันผวนก็ได้กลับมารับราชการในราชสำนักอีกครั้ง ดำรงตำแหน่งเป็นรองราชเลขาธิการ (尚書僕射 ช่างชูผูเช่อ) และที่ปรึกษาหลวง (太中大夫 ไท่จงต้าฟู)(頃之，征為尚僕射，轉太中大夫。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

ในเดือนกรกฎาคมหรือสิงหาคม ค.ศ. 165 ตันผวนได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เว่ย์) แทนที่หยาง ปิ่ง (楊秉)([延熹]八年，代杨秉为太尉。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

 วิบัติการกีดกันพลพรรค 
หลังที่ตันผวนได้รับตำแหน่งเสนาบดีกลาโหม ความขัดแย้งระหว่างกลุ่มขันทีและกลุ่มขุนนางบัณฑิตในราชสำนักก็ทวีความรุนแรงมากขึ้นเรื่อย ๆ ตันผวนได้ถวายฎีกาหลายครั้งเพื่อขอนิรโทษกรรมให้เหล่าขุนนางที่ถูกขันทีใส่ร้าย แต่พระเจ้าหวนเต้ไม่ทรงยอมรับคำร้อง กลุ่มขันทียิ่งไม่พอใจตันผวน แต่เนื่องจากตันผวนเป็นขุนนางคนสำคัญในเวลานั้น เหล่าขันทีจึงยังไม่กล้าทำอันตรายต่อตันผวน แต่กลับไปตอบโต้ขุนนางบัณฑิตคนอื่น ๆ แทน

ในปีถัดมาเมื่อ ค.ศ. 166 เกิดเหตุการณ์วิบัติการกีดกันพลพรรคครั้งที่หนึ่ง หลี่ อิงและคนอื่น ๆ ถูกกลุ่มขันทีใส่ร้าย พระเจ้าหวนเต้จึงทรงมีพระราชโองการให้จับกุมหลี่ อิงและคนอื่น ๆ มาไต่สวน แต่เมื่อพระราชโองการผ่านมาถึงสำนักของสามเสนาบดีระดับซานกง (三公) ตันผวนปฏิเสธที่จะลงนามรับรองพระราชโองการโดยให้เหตุผลว่า "ข้อกล่าวหาไม่ชัดเจน" พระเจ้าหวนเต้กริ้วมาก จึงมีรับสั่งโดยตรงให้จับกุมหลี่ อิงและคนอื่น ๆ ไปขังคุกที่เรือนจำเป่ย์ซื่อประจำสำนักประตูเหลือง (黃門北寺獄 หฺวางเหมินเป่ย์ชื่อ-ยฺวี่) ในช่วงเวลานั้น ตันผวนทูลทัดทานรับสั่งของพระเจ้าหวนเต้ แต่เพราะคำทูลของตันผวนตรงไปตรงมาเกินไป พระเจ้าหวนเต้จึงทรงปลดตันผวนออกจากตำแหน่งเสนาบดีกลาโหมเมื่อประมาณเดือนสิงหาคม ค.ศ. 166 โดยทรงอ้างเหตุผลว่าเหล่าข้าราชการที่ตันผวนเสนอชื่อแนะนำไม่เหมาะสมกับตำแหน่ง(帝讳其言切，托以蕃辟召非其人，遂策免之。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

 การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ 
พระเจ้าหวนเต้สวรรคตโดยไม่มีรัชทายาทในเดือนมกราคม ค.ศ. 168 จักรพรรดินีโต้ว เมี่ยว (竇妙) พระมเหสีของพระเจ้าหวนเต้ทรงขึ้นเป็นไทเฮา (太后 ไท่โฮ่ว) หรือจักรพรรดินีพันปีหลวง และมีฐานะเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ พระองค์ทรงรำลึกว่าก่อนหน้านี้ตันผวนเคยทูลสนับสนุนให้พระเจ้าหวนเต้ตั้งพระองค์เป็นจักรพรรดินี ดังนั้นในวันที่ 30 มกราคมปีนั้น จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวจึงทรงมีพระราชเสาวนีย์แต่งตั้งให้ตันผวนเป็นราชครู (太傅 ไท่ฟู่) ควบตำแหน่งผู้จัดการราชการของสำนักราชเลขาธิการ (錄尚書事 ลู่ช่างชูชื่อ)  ในวันเดียวกันนั้น เตาบู (竇武 โต้ว อู่) บิดาของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวได้รับการแต่งตั้งเป็นมหาขุนพล (大將軍 ต้าเจียงจฺวิน)(永康元年，帝崩。竇後臨朝，詔曰：「夫民生樹君，使司牧之，必須良佐，以固王業。前太尉陳蕃，忠清直亮。其以蕃為太傅，錄尚書事。」) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.([建宁元年]春，正月，壬午，以城门校尉窦武为大将军。前太尉陈蕃为太傅....) จือจื้อทงเจี้ยน เล่มที่ 56.

เดือนกุมภาพันธ์ปีนั้น ภายหลังจากที่จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงปรึกษากับเตาบูผู้บิดาและตันผวนแล้ว จึงทรงเลือกให้เล่าเหี้ยน("พระเจ้าฮวนเต้เสวยราชสมบัติบำรุงราษฎรหัวเมืองอยู่เย็นเป็นสุขมาถึงยี่สิบเอ็ดปี พระชันษาสามสิบหกปีเสด็จสู่สวรรคต พระมเหสีหาพระราชบุตรมิได้ ครั้นทำการฝังพระศพแล้ว จึงประชุมขุนนางพร้อมกันเชิญเล่าเหี้ยนเชื้อพระวงศ์พระชันษาสิบสองปีมามอบราชสมบัติ ถวายพระนามพระเจ้าเลนเต้")  (劉宏 หลิว หง)  ผู้มีฐานันดรศักดิ์เป็นเตงเฮาแห่งเจี่ยตู๋ (解瀆亭侯 เจี่ยตู๋ถิงโหว) ในเวลานั้นให้ขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ถัดไป ซึ่งภายหลังเป็นที่รู้จักในพระสมัญญานามว่าพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้) 

หลังพระเจ้าเลนเต้ขึ้นครองราชย์ จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงมีพระราชเสาวนีย์อีกครั้งเพื่อแต่งตั้งให้ตันผวนมีบรรดาศักดิ์เป็นเซียงโหวแห่งเกาหยาง (高陽鄉侯 เกาหยางเซียงโหว) แต่ตันผวนทูลปฏิเสธอย่างหนักแน่นไม่ขอรับบรรดาศักดิ์(靈帝即位，竇太后復優詔蕃曰：「蓋襃功以勸善，表義以厲俗，無德不報，大雅所歎。太傅陳蕃，輔弼先帝，出內累年。忠孝之美，德冠本朝；謇愕之操，華首彌固。今封蕃高陽鄉侯，食邑三百戶。」蕃上疏讓曰：「使者即臣廬，授高陽鄉侯印綬，臣誠悼心，不知所裁。臣聞讓，身之文，德之昭也，然不敢盜以為名。竊惟割地之封，功德是為。臣孰自思省，前後歷職，無它異能，合亦食祿，不合亦食祿。臣雖無素絜之行，竊慕『君子不以其道得之，不居也』。若受爵不讓，掩面就之，使皇天震怒，災流下民，於臣之身，亦何所寄？顧惟陛下哀臣朽老，戒之在得。」竇太后不許，蕃復固讓，章前後十上，竟不受封。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. ตันผวนร่วมกับเตาบูในการบริหารราชการแผ่นดิน ทั้งสองเรียกตัวบัณฑิตผู้มีชื่อเสียงและความสามารถมารับราชการในตำแหน่งต่าง ๆ ปัญญาชนทั่วแผ่นต่างมีความหวังถึงยุคที่สงบสุข(蕃與後父大將軍竇武，同心盡力，徵用名賢，共參政事，天下之士，莫不延頸想望太平。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

 วางแผนกำจัดขันที 
ในช่วงเวลานั้น ตันผวนเห็นว่าเหล่าขันทีตำแหน่งผู้ถวายงานกลาง (中常侍 จงฉางชื่อ) อันได้แก่เทาเจียด (曹節 เฉา เจี๋ย), หวาง ฝู่ (王甫) และคนอื่น ๆ ร่วมกับเจ้า เหรา (趙嬈)  แม่นมของพระเจ้าเลนเต้ในการประจบสอพลอจนเป็นที่ไว้วางพระทัยของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวจนขึ้นมามีอำนาจ และปล่อยให้คนในตระกูลกระทำการชั่วร้าย ตันผวนจึงคิดการจะกำจัดเหล่าขันที เตาบูก็มีความเห็นพ้องต้องกันกับตันผวน ทั้งสองจึงร่วมมือกันเตรียมกันจะกวาดล้างเหล่าขันที(而帝乳母趙嬈，旦夕在太后側，中常侍曹節、王甫等與共交構，諂事太后。太后信之，數出詔命，有所封拜，及其支類，多行貪虐。蕃常疾之，志誅中官，會竇武亦有謀。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 168 เตาบูเคยทูลเสนอกับจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวที่เป็นบุตรสาวให้กำจัดขันทีทั้งหมด แต่จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงไม่เห็นด้วยBeck (1986), 319–320. แม้ภายหลังจากที่มีการประหารชีวิตขันทีกว่าน ป้า (管霸) และซู คาง (蘇康) แต่หลังจากนั้นเมื่อเตาบูทูลเสนอให้ประหารชีวิตเทาเจียดและคนอื่น ๆ อีกหลายครั้ง จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวก็ยังทรงลังเล ด้านตันผวนก็เคยถวายฎีกาทูลเสนอจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวให้ประหารชีวิตขันทีเหาลำ (侯覽 โหว หล่าน) และเทาเจียด แต่พระองค์ทรงไม่ยอมรับคำร้อง ทำให้แผนการยังไม่ถูกดำเนินการ(蕃自以既從人望而德於太后，必謂其志可申，乃先上疏曰：「臣聞言不直而行不正，則為欺乎天而負乎人。危言極意，則腢凶側目，禍不旋踵。鈞此二者，臣寧得禍，不敢欺天也。今京師囂囂，道路諠嘩，言侯覽、曹節、公乘昕、王甫、鄭䬃等與趙夫人諸女尚書並亂天下。附從者升進，忤逆者中傷。方今一朝腢臣，如河中木耳，泛泛東西，耽祿畏害。陛下前始攝位，順天行誅，蘇康、管霸並伏其辜。是時天地清明，人鬼歡喜，柰何數月復縱左右？元惡大奸，莫此之甚。今不急誅，必生變亂，傾危社稷，其禍難量。願出臣章宣示左右，並令天下諸奸知臣疾之。」太后不納，朝廷聞者莫不震恐。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

 ล่มจมและเสียชีวิต 
วันที่ 25 ตุลาคม ค.ศ. 168 ฎีกาของเตาบูที่ทูลเสนอให้กวาดล้างเหล่าขันทีถูกขโมยไป แผนการลับจึงถูกเปิดเผย ขันทีเทาเจียดใช้มีดข่มขู่เจ้าพนักงานในสำนักราชเลขาธิการให้ร่างพระราชโองการเพื่อจะกำจัดเตาบู ด้านตันผวนรู้ว่าแผนการรั่วไหลและเทาเจียดเริ่มดำเนินการตอบโต้ ตันผวนจึงนำพรรคพวกขุนนางและลูกศิยย์รวมมากกว่า 80 คนชักดาบมุ่งไปยังประตูเฉิงหมิง (承明門 เฉิงหมิงเหมิน) พร้อมตะโกนว่า "มหาขุนพล (เตาบู) ภักดีปกป้องแผ่นดิน พวกขันทีต่างหากที่เป็นกบฏ เหตุใดมากล่าวหาว่าตระกูลเตา (竇 โต้ว) ไร้คุณธรรมเล่า"(及事洩，曹節等矯詔誅武等。蕃時年七十餘，聞難作，將官屬諸生八十餘人，並拔刃突入承明門，攘臂呼曰：「大將軍忠以衛國，黃門反逆，何雲竇氏不道邪」) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. เวลานั้นขันทีหวาง ฝู่ได้เผชิญหน้ากับตันผวนจึงพูดตอบโต้ว่า "จักรพรรดิองค์ก่อนเพิ่งสวรรคตไปไม่นาน จักรพรรดิองค์ใหม่เพิ่งขึ้นเสวยราชย์ แล้วเตาบูมีคุณงามความดีอะไรเล่าถึงทำให้พี่น้องพ่อลูกได้รับบรรดาศักดิ์เฮา (侯 โหว) ถึงสามคน อีกทั้งยังยักยอกทรัพย์สมบัติในวังไปใช้สอย ใชจ่ายไปหลายร้อยล้านเฉียน (钱; หน่วยน้ำหนัก) ในเวลาเพียงสิบเดือน เสนาบดีเยี่ยงนี้เรียกว่ามีคุณธรรมได้หรือ ท่านเป็นเสาหลักของแผ่นดิน กลับไปฝักใฝ่พวกพลพรรค ยังจะไปถามหากบฏที่ไหนอีกเล่า" จากนั้นหวาง ฝู่จึงออกคำสั่งให้จับกุมตันผวน(王甫時出，與蕃相迕，適聞其言，而讓蕃曰：「先帝新棄天下，山陵未成，竇武何功，兄弟父子，一門三侯？又多取掖庭宮人，作樂飲讌，旬月之閒，貲財億計。大臣若此，是為道邪？公為棟樑，枉橈阿黨，復焉求賊！」遂令收蕃。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

ในเวลานั้น ตันผวนชักกระบี่ออกและตะคอกใส่หวาง ฝู่ ทำให้ทหารใต้บังคับบัญชาของหวาง ฝู่ไม่กล้าเข้าใกล้ตันผวน หวาง ฝู่จึงสั่งให้เสริมกำลังทหารล้อมตันผวนและพรรคพวกไว้หลายสิบชั้น ในที่สุดก็จับกุมตันผวนได้และส่งตัวไปยังเรือนจำเป่ย์ซื่อประจำสำนักประตูเหลือง(蕃拔劒叱甫，甫兵不敢近，乃益人圍之數十重，遂執蕃送黃門北寺獄。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66. ตันผวนถูกประหารชีวิตในวันเดียวกันนั้นเอง สมาชิกในครอบครัวของตันผวนถูกเนรเทศไปยังปี๋จิ่ง (比景) ส่วนญาติร่วมตระกูล ลูกศิษย์ และอดีตผู้ใต้บังคับบัญชาของตันผวนต่างก็ถูกปลดจากตำแหน่งและถูกขังคุก(即日害之。徙其家屬於比景，宗族、門生、故吏皆斥免禁錮。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 66.

 เกร็ดประวัติ
 คำวิจารณ์ของเขาเฉียว 
ในคริสต์ทศวรรษ 160 เมื่อเขาเฉียว (許劭 สฺวี่ เช่า) ซึ่งเวลานั้นอยู่ในช่วงวัยรุ่นเดินทางไปเมืองเองฉวน (潁川郡 อิ่งชฺวานจฺวิ้น; ครอบคลุมพื้นที่ตอนใต้และตอนกลางของมณฑลเหอหนานในปัจจุบัน) ได้เยี่ยมและพบปะกับบุคคลที่มีชื่อเสียงหลายคนในพื้นที่ยกเว้นเพียงเฉิน ฉือ (陳寔) ภายหลังเมื่อภรรยาของตันผวนเสียชีวิต มีผู้คนจำนวนมากมาร่วมงานศพ แต่เขาเฉียวไม่ไปร่วมงาน เมื่อเขาเฉียวถูกถามเกี่ยวกับสองเรื่องนี้จึงตอบว่า "ไท่ชิว (太丘) เป็นคนกว้างขวางเกินไป กว้างขวางก็ยากจะให้ทั่วถึง จ้งจฺวี่ (ชื่อรองของตันผวน) วางตัวสูงส่งเกินไป สูงส่งก็ยากจะเข้าถึง ด้วยเหตุนี้จึงไม่ไปเยี่ยม"(劭甞到潁川，多長者之遊，唯不候陳寔。又陳蕃喪妻還葬，郷人畢至，而劭獨不往。或問其故，劭曰：「太丘道廣，廣則難周；仲舉性峻，峻則少通。故不造也。」其多所裁量若此。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 68.

 ดูเพิ่ม 
 เตาบู

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 
 ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). โฮ่วฮั่นชู.
 ล่อกวนตง (คริสต์ศตวรรษที่ 14). สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้).

หมวดหมู่:ข้าราชการของราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:บุคคลในยุคราชวงศ์ฮั่นที่ถูกประหารชีวิต
หมวดหมู่:บุคคลที่ถูกประหารชีวิตโดยราชวงศ์ฮั่น