สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล

สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นหน่วยงานที่มีฐานะเทียบเท่าคณะหนึ่งในมหาวิทยาลัยมหิดล ปัจจุบันจัดการเรียนการสอนในระดับปริญญาดุษฎีบัณฑิตและมหาบัณฑิต รวมจำนวน 7 หลักสูตร และจัดการวิจัย บริการวิชาการ ทำนุบำรุงและพัฒนาด้านภาษา วัฒนธรรมและกลุ่มชาติพันธุ์

 ประวัติ 
สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล เริ่มดำเนินงานในปี พ.ศ. 2517 มีฐานะเป็น "โครงการศูนย์ศึกษาวิจัยภาษาและวัฒนธรรมอาเชียอาคเนย์" ทั้งนี้เนื่องมาจากการที่มหาวิทยาลัยมหิดลได้เล็งเห็นความจำเป็นของการผลิตนักวิชาการที่มีความรู้และความเข้าใจวิธีการทางภาษาศาสตร์ ในอันที่จะนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ในการติดต่อสื่อสาร การทำความเข้าใจกับผู้คนที่มีเชื้อสาย เผ่าพันธุ์ ขนบธรรมเนียมประเพณีและการพูดแตกต่างจากคนไทยโดยทั่วไป ไม่ว่าภาษาเหล่านี้จะเป็นภาษากลุ่ม ชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในประเทศ หรือภาษาของผู้คนในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ 

โครงการศูนย์ศึกษาวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชียอาคเนย์แห่งนี้มี ศาสตราจารย์ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล เป็นผู้ก่อตั้งและเป็น ผู้อำนวยการคนแรก มีที่ทำการอยู่ที่อาคารอำนวยการคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2524 ได้รับการยกฐานะเป็น "สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท" โดยมีฐานะเทียบเท่าคณะหนึ่งในมหาวิทยาลัยมหิดล ราชกิจจานุเบกษา ,ประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่อง การแบ่งส่วนราชการและภาควิชาในมหาวิทยาลัยมหิดล พ.ศ. 2524,5 สิงหาคม พ.ศ. 2524 และในปี พ.ศ. 2525 ได้ย้ายที่ทำการมาอยู่ที่มหาวิทยาลัยมหิดล ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม 

โดยในระยะแรกมีที่ทำการสถาบันฯ ณ อาคารคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ต่อมาได้ย้ายที่ทำการไปอยู่ ณ อาคารเรียนรวมบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล จนเมื่อการก่อสร้างอาคารของสถาบันฯ แล้วเสร็จในปลายปี พ.ศ. 2542 จึงได้ย้ายที่ทำการมาอยู่ ณ อาคารภาษาและวัฒนธรรมสยามบรมราชกุมารี ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม ซึ่งนอกจาก อาคารดังกล่าวแล้วสถาบันฯ ยังมีอาคารเรือนไทย (ระเบียบ คุณะเกษม) ซึ่งใช้เป็นสถานที่สำหรับจัดกิจกรรมทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม และกิจกรรมอื่น ๆ ตลอดมา 

 ทำเนียบผู้อำนวยการ 

 <span style="color:White"> สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล  รายนามผู้อำนวยการสถาบัน  วาระการดำรงตำแหน่ง 1. รองศาสตราจารย์ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล พ.ศ. 2524 – พ.ศ. 2531  2. รองศาสตราจารย์ นายแพทย์พูนพิศ อมาตยกุล  พ.ศ. 2531 – พ.ศ. 2536 3. ศาสตราจารย์ ดร. คุณหญิงสุริยา รัตนกุล พ.ศ. 2536 – พ.ศ. 2544  4. ศาสตราจารย์ ดร. สุวิไล เปรมศรีรัตน์ พ.ศ. 2544 – พ.ศ. 2548  5. รองศาสตราจารย์ ดร. โสภนา ศรีจำปา พ.ศ. 2548 – พ.ศ. 2552 6. ศาสตราจารย์นายแพทย์ประสิทธิ์ วัฒนาภา พ.ศ. 2552 – พ.ศ. 2553 7. รองศาสตราจารย์ดวงพร คำนูณวัฒน์ พ.ศ. 2553 – 30 กันยายน พ.ศ. 2555 8. รองศาสตราจารย์ ดร. โสภนา ศรีจำปา 1 ตุลาคม พ.ศ. 2555 – 30 กันยายน พ.ศ. 2559 คำสั่งสภามหาวิทยาลัยมหิดล ที่ 38/2555,เรื่องแต่งตั้งผู้อำนวยการสถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย, 15 สิงหาคม พ.ศ. 2555 9. รองศาสตราจารย์ ดร. ขวัญจิต ศศิวงศาโรจน์ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2559 – พ.ศ. 2563 คำสั่งสภามหาวิทยาลัยมหิดล ที่ 29/2559,เรื่องแต่งตั้งผู้อำนวยการสถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย, 23 สิงหาคม พ.ศ. 255910. รองศาสตราจารย์ ดร. มรกต ไมยเออร์1 ตุลาคม พ.ศ. 2563 – 30 กันยายน พ.ศ. 256711. รองศาสตราจารย์ ดร.นันทิยา ดวงภุมเมศ1 ตุลาคม พ.ศ. 2567 – ปัจจุบัน

ปรัชญา
ภาษาและวัฒนธรรมเป็นหัวใจของการพัฒนาที่ยั่งยืน

หลักสูตรการศึกษา
ระดับปริญญาเอก
เปิดสอนจำนวน 3 หลักสูตร คือ
 หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาศาสตร์
 หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพหุวัฒนธรรมศึกษา (หลักสูตรนานาชาติ)
 หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาและการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม

ระดับปริญญาโท
เปิดสอนจำนวน 4 หลักสูตร ได้แก่
 หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาศาสตร์
 หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาและการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม
 หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวัฒนธรรมศึกษา
 หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพิพิธภัณฑศึกษา

การวิจัยและพัฒนาภาษา วัฒนธรรมและกลุ่มชาติพันธุ์
ข้อมูลที่ https://lc.mahidol.ac.th

การบริการวิชาการและทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
สถาบันฯ จัดให้มีการบริการวิชาการและทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมต่างๆ อันเกี่ยวของกับภาษา วัฒนธรรมและกลุ่มชาติพันธุ์ เช่น
 สวนศิลาจารึก
 แผนที่ภาษาและวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์
 พิพิธภัณฑ์มานุษยวิทยาวัฒนธรรม
 ศูนย์การแปลและบริการด้านภาษา
 ศูนย์ศึกษาฟื้นฟูภาษาและวัฒนธรรมในภาวะวิกฤต
 ศูนย์ภารตะศึกษา
 ศูนย์ข้อมูลวัฒนธรรมดนตรีไทยและเอเชียอาคเนย์
 ศูนย์บริการวิชาการภาษาและวัฒนธรรมเอเชียเพื่อพัฒนา ณ อาคารเรือนไทย (ระเบียบ คุณะเกษม)
 สำนักงานบริการข้อมูลภาษาและวัฒนธรรมเอเชียอาคเนย์
 ห้องสมุดสถาบันฯ

เกี่ยวกับสถาบันฯ
สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดลได้รับการจัดอันดับให้เป็นหน่วยงานที่มีศักยภาพด้านการเรียนการสอนชั้นนำ ในกลุ่มมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ของประเทศไทย

 อ้างอิง 

 ดูเพิ่ม 
 พันแสงรุ้ง สารคดีโทรทัศน์ที่ผลิตโดยศูนย์ศึกษาและพัฒนาสันติวิธี มหาวิทยาลัยมหิดล บริษัทป่าใหญ่ครีเอชั่นจำกัด และ ทีวีไทย

หมวดหมู่:หน่วยงานในมหาวิทยาลัยมหิดล