แผ่นดินของใคร

แผ่นดินของใคร หรือชื่อเดิมว่า แผ่นดินฉกรรจ์ เป็นภาพยนตร์ไทยที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับเขาพระวิหารโดยตรง ถ่ายทำและถ่ายทอดบรรยากาศบนเขาพระวิหารแทบตลอดทั้งเรื่อง เปิดตัวโฆษณาในนิตยสาร ดาราไทย ตั้งแต่ปี 2502 โดยกำหนดฉายครั้งแรกที่โรงภาพยนตร์เอ็มไพร์ แต่หลังจากที่กัมพูชายื่นฟ้องต่อศาลโลก แผ่นดินฉกรรจ์ จึงถูกทางเจ้าหน้าที่เซ็นเซอร์พิจารณาอีกครั้ง ซึ่งบางส่วนที่มีการพาดพิงกรณีก็ถูกตัดออกไป

แผ่นดินของใคร สร้างในนามสุวรรณสิงห์ฟิล์ม โปรดักชัน ถ่ายทำในระบบฟิล์ม 16 มม. อำนวยการสร้างโดยสุเมธ คุณะปุระ สร้างจากบทประพันธ์ดั้งเดิมในชื่อ แผ่นดินฉกรรจ์ ของอรชร หรือ ศรี ชัยพฤกษ์ , งานดัดแปลงเป็นบทภาพยนตร์ กำกับและลำดับภาพโดย ปริญญา ลีละศร ,ถ่ายภาพโดย ฉลอง กลิ่นพิกุล และออกแบบแต่งกายโดย เกียรติ ภูษา นำแสดงโดย ทักษิณ แจ่มผล, แมน ธีระพล, เชาว์ แคล่วคล่อง ,วิชิต ไวงาน ,สมพงษ์ กงสุวรรณ ,สมชาย ปัญทรางกูร และสุทิน บัณฑิตกุล และแสดงประกอบโดย วิไลวรรณ วัฒนพานิชและปรียา รุ่งเรือง

แผ่นดินของใคร เปิดฉายเมื่อ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2502 พากย์โดยสมพงษ์ พิมพ์พร-สายพิณ และสีเทา  เปิดฉายถึง 4 ธันวาคม พ.ศ. 2502 ที่โรงภาพยนตร์พัฒนากร โดยทักษิณ แจ่มผล ได้รับรางวัลแสดงนำชายยอดเยี่ยมจากงานการประกวดตุ๊กตาทองปี 2502

หลังจากนั้น 3 ปี หลังจากคำพิพากษาศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ ตัดสินให้ปราสาทพระวิหารตกเป็นของกัมพูชา โรงภาพยนตร์บรอดเวย์ตัดสินใจนำ แผ่นดินของใคร มาเปิดฉายซ้ำระหว่างวันที่ 14 กรกฎาคม 2505 แต่กระแสตอบรับคนดูน้อยเกินคาด เนื่องจากยังเศร้ากับการสูญเสียปราสาทพระวิหารไป

ปัจจุบันฟิล์มภาพยนตร์เรื่องนี้ ยังคงมีหลงเหลือและอยู่ในการบูรณะสภาพโดยเจ้าหน้าที่ของหอภาพยนตร์แห่งชาติ

 โครงเรื่อง 
เมิน (แมน ธีระพล) และอุมา (วิไลวรรณ วัฒนพานิช) สองสายลับของทางการ ได้โดดร่มลงบริเวณปราสาทพระวิหารเพื่อปฏิบัติภารกิจลับ ระหว่างปฏิบัติหน้าที่ เมินถูกงูเห่ากัด ทั้งสองจึงขอพักอาศัยอยู่ที่กระท่อมของร้อยเอกชิน ชวาล (เชาว์ แคล่วคล่อง) อดีตนายทหารผู้สูญเสียขาจากสงคราม ซึ่งเป็นอดีตคนรักของ ยมนา รุ่นพี่สมัยเรียนของอุมา

ต่อมาทั้งสองถูกกลุ่มเหล่าร้ายที่คิดทำลายชาตินำโดย นายใหญ่ (วิชิต ไวงาน) ผู้มีอิทธิพลในท้องที่ด้านการทำไม้ จับตัวไปสอบปากคำ เพื่อเอาตัวรอดและสืบหาความจริง เมินและอุมาจึงแสร้งทำทีเข้าร่วมกับกลุ่มเหล่าร้าย โดยเสนอแผนจัดการกับชินเพื่อสร้างความไว้วางใจ นายใหญ่จึงส่งลูกน้องสองคนไปฆ่าชิน แต่ลูกน้องทั้งสองกลับถูกขุน สองฟ้า (ทักษิณ แจ่มผล) หนุ่มฉายหนังเร่ ซึ่งแท้จริงแล้วเป็นนายร้อยเอกของทางการซึ่งเป็นสายลับแฝงตัวเข้ามายิงตาย

ภายหลัง เมินทำทีอาสาไปจัดการชินด้วยตนเอง นายใหญ่จึงส่งลูกน้องฝีมือดีห้าคนติดตามไปด้วย อย่างไรก็ตาม เจ้าหลวง (สมพล กงสวรรณ) หนึ่งในแกนนำของกลุ่มเหล่าร้าย ซึ่งแอบรักประพิณ (ปรียา รุ่งเรือง) หลานสาวของนายใหญ่ ได้ตลบหลังนายใหญ่ โดยสั่งให้ลูกน้องทั้งห้าฆ่าเมินขณะเผลอ แต่ประพิณบังเอิญได้ยินแผนการดังกล่าว จึงรีบตามไปช่วย ทว่าในที่สุดกลับถูกเมินและขุนจับตัวไว้เป็นตัวประกัน

เมินและขุนพยายามเกลี้ยกล่อมประพิณให้เข้าร่วมฝ่ายทางการเป็นผลสำเร็จ โดยขุนได้เปิดเผยความจริงว่า เขาคือชายลึกลับที่จูบประพิณกลางดึกในคืนหนึ่ง เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้ประพิณเริ่มสงสัยผู้ชายที่เข้ามาในค่ายของกลุ่มเหล่าร้าย โดยเฉพาะผู้ที่ไว้หนวด รวมถึงเมินด้วย 

เมินจึงเปิดเผยสถานการณ์ภายในค่ายให้ขุนและประพิณรับทราบ พร้อมแจ้งข่าวว่า ภายในสามวันจะมีกำลังพลประมาณ 100 คนพร้อมอาวุธจำนวนมากเดินทางผ่านแนวช่องเขาชายป่า เพื่อเข้าสมทบกับค่ายของกลุ่มเหล่าร้าย เขาเสนอให้เข้าจู่โจมขบวนดังกล่าวล่วงหน้า เนื่องจากมีอาวุธสำคัญอยู่ในขบวน แม้จะยังไม่ทราบแน่ชัดว่าเป็นอาวุธชนิดใดก็ตาม ด้วยความรักชาติ ประพิณจึงอาสาเข้าร่วมภารกิจนี้ด้วย ขณะเดียวกัน ขุนก็แจ้งให้เมินทราบว่าชินได้เข้าร่วมปฏิบัติภารกิจนี้ด้วย

เมื่อเมินกลับถึงค่าย เขาได้รับแจ้งข่าวจากปอง หนึ่งในเหล่าร้ายซึ่งเป็นอดีตทหารผู้มีใจรักชาติและต้องการเข้าร่วมภารกิจเช่นกันว่า เอี๋ยน แกนนำอีกคนหนึ่งของกลุ่มเหล่าร้าย ถูกอุมาฆ่า หลังจากเอี๋ยนพยายามจะปล้ำอุมา ทำให้อุมาต้องป้องกันตัวและใช้มีดแทงจนตาย

ทางด้านยมนาได้เดินทางไปยังจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งบิดาของเธอดำรงตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัด เพื่อขอกำลังสนับสนุนจากฝ่ายทหารประมาณห้าสิบนาย ตามแผนที่ขุนเสนอ โดยให้ทหารปลอมตัวเป็นกองโจร เพื่อให้สามารถปฏิบัติการได้ทันทีในช่วงกลางดึกของคืนนั้น

ปฏิบัติการดังกล่าวประสบผลสำเร็จ กองกำลังของทางการสามารถสกัดกั้นการลำเลียงกำลังพลและอาวุธได้ ทำให้ อิ๋น (อดินันท์ สิงห์หิรัญ) น้องชายของเอี๋ยน ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมกำลังคนและอาวุธ ต้องขี่ม้าหลบหนีกลับเข้าค่าย และเริ่มสงสัยว่ามีหนอนบ่อนไส้อยู่ภายในกลุ่ม

อิ๋นเริ่มสงสัยเจ้าหลวง เมิน และอุมา โดยเฉพาะเจ้าหลวงซึ่งเขาคิดว่าอาจหลงรักอุมาเพราะความงามของเธอ อย่างไรก็ตาม เจ้าหลวงได้ปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าว

ต่อมา อิ๋นได้รับรายงานจากสายข่าวว่า จะมีข้าราชการชั้นผู้ใหญ่รวมถึงรัฐมนตรีเดินทางมาตรวจสถานการณ์ เขาจึงวางแผนก่อวินาศกรรม โดยตั้งใจให้ระเบิดเขื่อนเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจของทหาร จากนั้นจึงระเบิดสะพานรถไฟ เพื่อเข้าปล้นขบวนรถไฟและสังหารเป้าหมาย

ฝ่ายเมินซึ่งแอบได้ยินการประชุมวางแผนดังกล่าว จึงเตรียมส่งข่าวผ่านวิทยุสื่อสารที่นำติดตัวมาในวันที่นัดพบขุนเพื่อแจ้งข้อมูล พร้อมกำชับให้อุมาไปบอกประพิณให้จับตาดูความเคลื่อนไหวของอิ๋นอย่างใกล้ชิด เนื่องจากเห็นว่าเป็นบุคคลที่ไม่น่าไว้วางใจ

อย่างไรก็ตาม ในที่สุดความก็แตก เมินและอุมาถูกอิ๋นกับเจ้าหลวงจับได้และถูกควบคุมตัวไปขังไว้ ขณะเดียวกัน ปองซึ่งร่วมภารกิจกับทั้งสอง ถูกอิ๋นสั่งให้ไปมีส่วนร่วมในแผนระเบิดสะพาน โดยมีเจตนาจะกำจัดเขาในภายหลัง

แต่ประพิณซึ่งทราบข่าวดังกล่าว ได้นำเรื่องไปบอกปองให้ระมัดระวังตัวล่วงหน้า ทำให้แผนการของอิ๋นไม่ประสบผลสำเร็จ

ภายหลัง เมื่อสามารถชิงตัวเมินและอุมาออกมาได้ การเผชิญหน้าครั้งสุดท้ายระหว่างฝ่ายทางการกับกลุ่มเหล่าร้ายจึงเริ่มต้นขึ้น

 อ้างอิง 
 วีระยศ สำราญสุขทิวาเวทย์. "ปราสาทพระวิหารแผ่นดินของใคร", นิตยสารศิลปะและวัฒนธรรม ฉบับที่ 11 กันยายน 2551 หน้า 26

หมวดหมู่:ภาพยนตร์ภาษาไทย
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2502
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ไทยในคริสต์ทศวรรษ 1950
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ที่ถ่ายทำใน 16 มม.
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ภาษาไทยในคริสต์ทศวรรษ 1950
หมวดหมู่:ภาพยนตร์โลดโผนไทย
หมวดหมู่:ภาพยนตร์ผจญภัยไทย