ซัวหยง (ไช่ ยง)

ซัวหยง("ฝ่ายลิยูซึ่งเปนที่ปรึกษานั้นจึงว่ากับตั๋งโต๊ะว่า ทุกวันนี้ราชการทั้งปวงก็สิทธิ์ขาดอยู่ในท่านสิ้น แต่ท่านอย่ากำเริบให้ขุนนางแลราษฎรมีความชิงชัง จงผ่อนใจกระทำให้อาณาประชาราษฎรอยู่เย็นเปนสุข แล้วตั้งแต่งขุนนางให้คนทั้งปวงมีใจรักสรรเสริญท่าน ท่านก็จะได้เปนใหญ่จำเริญขึ้นทุกวัน อนึ่งยังมีคนหนึ่งอยู่บ้านนอกชื่อซัวหยง ซัวหยงนั้นมีสติปัญญาดี ขอท่านให้หาตัวเข้ามาตั้งเปนขุนนางในเมืองหลวง ตั๋งโต๊ะเห็นชอบด้วย ให้คนไปหาตัวซัวหยง ๆ บิดพลิ้วอยู่มิเข้ามา ตั๋งโต๊ะจึงให้ออกไปว่า ถ้าซัวหยงขัดอยู่มิเข้ามา เราจะให้ทหารไปจับฆ่าเสียให้สิ้นทั้งพรรคพวก ซัวหยงกลัวจึงเข้ามาหาตั๋งโต๊ะ ๆ ก็ตั้งซัวหยงเปนขุนนาง เดือนหนึ่งเลื่อนที่ขึ้นไปถึงสามที่ ขณะเมื่อซัวหยงเปนขุนนางนั้น ตั๋งโต๊ะไว้เนื้อเชื่อใจเอาเปนที่ปรึกษาราชการทั้งปวง")  เทียบกับ (李儒勸卓擢用名流，以收人望，因薦蔡邕之才。卓命徵之，邕不赴。卓怒，使人謂邕曰：「如不來，當滅汝族。」邕懼，只得應命而至。卓見邕大喜，一月三遷其官，拜為侍中，甚見親厚。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 4. หรือ ยีหลง("พระเจ้าเลนเต้จึงถามขุนนางทั้งปวงว่า นิมิตวิปริตดังนี้จะดีร้ายประการใด ยีหลงขุนนางจึงเขียนหนังสือลับกราบทูลว่า เหตุทั้งปวงนี้เพราะขันทีประพฤติล่วงพระราชอาญา จึงเกิดนิมิตให้พระองค์ปรากฎ พระเจ้าเลนเต้เห็นหนังสือนั้น ทอดพระทัยอยู่มิได้ตรัสประการใด แล้วเสด็จลุกขึ้นผลัดฉลองพระองค์ใหม่ เทาเจียดขันทีเฝ้าอยู่หลังพระที่นั่งมองเห็นหนังสือนั้น จึงคิดอ่านกับพรรคพวกว่า จะหาความผิดข้อใหญ่ใส่โทษยีหลงให้ออกจากที่ขุนนาง")  เทียบกับ (帝下詔問群臣以災異之由，議郎蔡邕上疏，以為霓墮雞化，乃婦寺干政之所致，言頗切直。帝覽奏嘆息，因起更衣。曹節在後竊視，悉宣告左右，遂以他事陷邕於罪，放歸田里。) สามก๊ก (ซานกั๋วเหยี่ยนอี้) ตอนที่ 1. (ค.ศ. 132/133 - ) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า ไช่ ยง () ชื่อรอง ปั๋วเจีย () เป็นนักดาราศาสตร์ นักเขียนอักษรวิจิตร นักประวัติศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ นักดนตรี ขุนนาง และนักเขียนในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก มีความเชี่ยวชาญในด้านอักษรวิจิตร ดนตรี คณิตศาสตร์ และดาราศาสตร์ บุตรสาวคนหนึ่งของซัวหยงคือซัวเอี๋ยม (蔡琰 ไช่ เหยี่ยน) ก็เป็นกวีและนักดนตรีที่มีชื่อเสียง

 ประวัติช่วงต้น 
ซัวหยงเกิดในครอบครัวใหญ่ในท้องถิ่นของอำเภอยฺหวี่ (圉縣 ยฺหวี่เซี่ยน) เมืองตันลิว (陳留郡 เฉินหลิวจฺวิ้น) ซึ่งอยู่บริเวณอำเภอฉี่ (杞縣 ฉี่เซี่ยน) นครไคเฟิง (開封) มณฑลเหอหนาน (河南) ในปัจจุบัน(蔡邕字伯喈，陳留圉人也。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง. ตระกูลซัว (蔡 ไช่) มีชื่อเสียงจากการที่พื้นที่ในครอบครองไม่ถูกแบ่งแยกในช่วงสามชั่วรุ่น เมื่อไช่ เหลิง (蔡棱) บิดาของซัวหยงเสียชีวิต ซัวหยงได้อาศัยกับไช่ จื้อ (蔡質) ผู้เป็นอา(與叔父從弟同居，三世不分財，鄉黨高其義。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง. ในช่วงเวลานั้นซัวหยงยังคงดูแลมารดาของตนเป็นอย่างดีในช่วง 3 ปีสุดท้ายของชีวิตมารดา เมื่อมารดาเสียชีวิต ซัวหยงก็เป็นที่รู้จักในเรื่องการปลูกกระท่อมข้างหลุมศพของมารดาเพื่อไว้ทุกข์(邕性篤孝，母常滯病三年，邕自非寒暑節變，未嘗解襟帶，不寢寐者七旬。母卒，廬於頤側，動靜以禮。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง. หลังจากนั้นซัวหยงศึกษาการแต่งกวีนิพนธ์ คณิตศาสตร์ ดาราศาสตร์ และดนตรี ภายใต้การสอนโดยหู กว่าง (胡廣) ขุนนางระดับสูงคนหนึ่งในราชสำนักของราชวงศ์ฮั่น(少博學，師事太傅胡廣。好辭章、數術、天文，妙操音律。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง.

เมื่อ ค.ศ. 159 ฤดูใบไม้ร่วง ในรัชสมัยพระเจ้าพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 ฮันหฺวานตี้; ครองราชย์ ค.ศ. 146–168)(延熹二年秋，霖雨逾月。是時梁冀新誅，而徐璜左悺等五侯擅貴于其處。又起顯明苑于城西，人徒凍餓，不得其命者甚眾。白馬令李雲以直言死，鴻臚陳君以救雲抵罪，璜以余能鼓琴，白朝廷敕陳留太守遣余到偃師，病不前，得歸。心憤此事，遂託所過，述而成賦。) ไช่จงหลางจี๋ เล่มที่ 11.  เหล่าขุนนางขันทีอันได้แก่ สฺวี หฺวาง (徐璜), จั่ว กว้าน (左悺) และคนอื่น ๆ ได้ยินว่าซัวหยงมีความสามารถในการเล่นกู่ฉิน (古琴) จึงกราบทูลพระเจ้าหวนเต้ให้ทรงเรียกตัวซัวหยงมานครหลวง เมื่อซัวหยงเดินทางมาถึงเหยี่ยนชือ (偃师) ก็อ้างว่าป่วยและเดินทางกลับไปบ้าน(桓帝時，中常侍徐璜、左悺等五侯擅恣，聞邕善鼓琴，遂白天子，勅陳留太守督促發遣。邕不得已，行到偃師，稱疾而歸。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง. หลังจากนั้นซัวหยงก็เก็บตัวอยู่แต่ในบ้าน ในช่วงเวลานั้นซัวหยงเห็นว่าสถานการณ์บ้านเมืองในเวลานั้นมีความยากลำบาก จึงเขียนบทความชื่อ ชื่อฮุ่ย (释诲;  "อธิบายคำสอน") ขึ้นเพื่อเตือนใจผู้คน(閒居翫古，不交當世。感東方朔客難及楊雄、班固、崔駰之徒設疑以自通，及斟酌羣言，韙其是而矯其非，作釋誨以戒厲云爾。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง.

 การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ 
เมื่อ ค.ศ. 170 ในรัชสมัยพระเจ้าพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 ฮั่นหลิงตี้; ครองราชย์ ค.ศ. 168–189) ซัวหยงเข้ารับราชการในสำนักของเฉียว เสฺวียน (橋玄) ผู้มีตำแหน่งเป็นเสนาบดีโยธาธิการ (司空 ซือคง) เฉียว เสฺวียนชื่นชมความสามารถของซัวหยงเป็นอย่างมาก(建寧三年，辟司徒橋玄府，玄甚敬待之。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง.(司徒当作司空。灵帝纪，建宁三年八月，大鸿胪桥玄为司空。四年三月，司徒许训免，司空桥玄为司徒。) โฮ่วฮั่นชูจี๋เจี่ย. ต่อมาซัวหยงไปดำรงตำแหน่งเป็นนายอำเภอ (長 จ่าง) ของอำเภอผิงเออ (平阿縣 ผิงเออเซี่ยน)(出補河平長。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง.(沈钦韩曰：河平盖平阿之误。) โฮ่วฮั่นชูจี๋เจี่ย. ภายหลังกลับมาราชสำนักเพื่อดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าหน้าที่มหาดเล็กกลาง (郎中 หลางจง) ทำหน้าที่ตรวจสอบและแก้ไขตำราในหอสมุดหลวงตะวันออก (東觀 ตงกวาน) ต่อมาก็ได้รับตำแหน่งเป็นขุนนางที่ปรึกษาหรือยีหลง (議郎 อี้หลาง)(召拜郎中，校書東觀。遷議郎。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง. เนื่องด้วยซัวหยงมีชื่อเสียงในด้านทักษะทางวรรณกรรมจึงมักได้รับมอบหมายให้เขียนบทยกย่อง จารึกอนุสรณ์ และอื่น ๆ 

เมื่อ ค.ศ. 175 ซัวหยงเกรงว่ากลุ่มคนต่าง ๆ จะพยายามบิดเบือนเนื้อหาในคัมภีร์ต่าง ๆ ของลัทธิขงจื๊อเพื่อหนุนทัศนะของพวกตน ซัวหยงและกลุ่มบัณฑิตจึงร่วมกันถวายฎีกาเสนอให้จารเนื้อหาของหกคัมภีร์ (六經 ลิ่วจิง) บนศิลา พระเจ้าเลนเต้ทรงอนุมัติ ทำให้เกิดเป็นคัมภีร์ศิลาซีผิง (熹平石經 ซีผิงฉือจิง) โดยซัวหยงเขียนเนื้อหาในคัมภีร์ด้วยตนเองบนแผ่นศิลาด้วยชาดหรคุณแล้วให้ช่างแกะสลักอักษร คัมภีร์ศิลาแล้วเสร็จเมื่อ ค.ศ. 183 นำไปตั้งอยู่หน้าประตูสำนักศึกษาหลวงไท่เสฺว (太學) และได้รับการกำหนดเป็นสารบบมาตรฐานสำหรับบัณฑิตในรุ่นถัด ๆ ไป(邕以經籍去聖久遠，文字多謬，俗儒穿鑿，疑誤後學，熹平四年，乃與五官中郎將堂溪典、光祿大夫楊賜、諫議大夫馬日磾、議郎張馴、韓說、太史令單揚等，奏求正定六經文字。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง.(邕乃自書丹于碑，使工鐫刻，立于太學門外。) ฉุ่ยจิงจู้ เล่มที่ 16.

ตลอดช่วงเวลาที่รับราชการ ซัวหยงสนับสนุนให้ฟื้นฟูธรรมเนียมพิธีการต่าง ๆ และมักวิพากย์วิจารณ์อิทธิพลทางการเมืองของเหล่าขันที ซัวหยงประสบความสำเร็จในการถวายฎีกาโน้มน้าวจักรพรรดิให้เข้าร่วมพิธีกรรมในฤดูหนาวของ ค.ศ. 177 แต่การวิจารณ์โจมตีเหล่าขันทีนั้นไม่ประสบความสำเร็จ

ในฤดูใบไม้ร่วงของ ค.ศ. 178 เหล่าบัณฑิตถูกขอให้ถวายคำแนะนำในเรื่องเหตุการณ์ลางร้ายที่เพิ่งเกิดขึ้น ซัวหยงตอบสนองด้วยการวิพากย์วิพากย์การเสแสร้งของเหล่าขันที เหล่าขันทีรู้ว่าพวกตนถูกวิจารณ์โจมตี จึงกล่าวหาซัวหยงและไช่ จื้อผู้เป็นอาในข้อหาขู่รกรรโชก ซัวหยงและไช่ จื้อจึงถูกจับขังคุกและถูกตัดสินโทษประหารชีวิต แต่ภายหลังได้รับการลดหย่อนโทษเป็นการถูกเนรเทศไปยังบริเวณชายแดนด้านเหนือ เก้าเดือนต่อมา ซัวหยงถวายฎีกาทูลว่างานเขียนของตนเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ราชวงศ์และคัมภีร์โบราณกำลังเสี่ยงต่อการถูกผู้ไม่หวังดีมาทำลาย ซัวหยงจึงได้รับอนุญาตให้กลับมานครหลวง แต่ซัวหยงสร้างความขุ่นเคืองให้กับพี่น้องของขันทีที่มีอิทธิพลคนหนึ่งระหว่าางงานเลี้ยงอำลาก่อนกลับไป ทำให้สถานะของซัวหยงในนครหลวงตกอยู่ความเสี่ยง ซัวหยงจึงหนีลงใต้ไปยังเมืองง่อกุ๋น (吳郡 อู๋จฺวิ้น) และห้อยเข (會稽郡 ไคว่จีจฺวิ้น) และพำนักอยู่ที่นั่นเป็นเวลา 12 ปี

 การรับราชการกับตั๋งโต๊ะ 
เมื่อขุนศึกตั๋งโต๊ะ (董卓 ต่ง จั๋ว) ขึ้นมามีอำนาจเมื่อ ค.ศ. 189 และเข้าควบคุมราชสำนัก ตั๋งโต๊ะเรียกตัวซัวหยงให้กลับมายังนครหลวงลกเอี๋ยง (洛陽 ลั่วหยาง) ตอนแรกซัวหยงไม่เต็มใจจะไป แต่ตั๋งโต๊ะบีบบังคับให้ทำตามคำสั่งด้วยการขู่ว่า "ข้าสามารกวาดล้างทั้งตระกูลท่านได้" ซัวหยงไม่มีทางเลือกจึงยอมทำตามคำสั่ง(中平六年，靈帝崩，董卓為司空，聞邕名高，辟之。稱疾不就。卓大怒，詈曰：「我力能族人，蔡邕遂偃蹇者，不旋踵矣。」又切敕州郡舉邕詣府，邕不得已，到) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง. แม้ว่าตั๋งโต๊ะชื่นชมซัวหยงในฐานะบัณฑิตและนักดนตรี แต่ซัวหยงก็กังวลเกี่ยวกับอารมณ์รุนแรงของตั๋งโต๊ะและเคยคิดจะกลับไปบ้านเกิด แต่ก็ถูกโน้มน้าวว่าตัวซัวหยงมีชื่อเสียงเกินกว่าที่จะหลบหนีไปได้ 

เมื่อ ค.ศ. 190 ซัวหยงได้รับการแต่งตั้งเป็นขุนพลราชองครักษ์ซ้าย (左中郎將 จั่วจงหลางเจี้ยง) และได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบการปรับปรุงธรรมเนียมพิธีกรรมต่าง ๆ ให้กับราชสำนักภายใต้การปกครองของตั๋งโต๊ะ ปีนั้นซัวหยงได้ตามเสด็จพระเจ้าเหี้ยนเต้ (漢獻帝 ฮั่นเซี่ยนตี้) ที่เสด็จย้ายนครหลวงไปยังเตียงอั๋น (長安 ฉางอาน) จากนั้นซัวหยงก็ได้รับการแต่งตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เป็นเซียงโหวแห่งเกาหยาง (高陽鄉候 เกาหยางเซียงโหว)(初平元年，拜左中郎將，從獻帝遷都長安，封高陽鄉侯。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง.

ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 192 ตั๋งโต๊ะถูกสังหารโดยแผนการของอ้องอุ้น (王允 หวาง ยฺหวิ่น) ซัวหยงถูกจับขังคุกและถูกตัดสินโทษประหารชีวิตในข้อหาที่ถูกกล่าวหาว่าแสดงความอาลัยต่อการเสียชีวิตของตั๋งโต๊ะ(及卓被誅，邕在司徒王允坐，殊不意言之而歎，有動於色。允勃然叱之曰：「董卓國之大賊，幾傾漢室。君為王臣，所宜同忿，而懷其私遇，以忘大節！今天誅有罪，而反相傷痛，豈不共為逆哉？」即收付廷尉治罪。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง. ซัวหยงรวมถึงขุนนางราชสำนักคนอื่น ๆ ขอร้องอ้องอุ้นให้ตนได้เขียนประวัติศาสตร์ราชวงศ์ฮั่นจนจบเสียก่อน(邕陳辭謝，乞黥首刖足，繼成漢史。士大夫多鄉救之，不能得。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง. แต่อ้องอุ้นปฏิเสธโดยกล่าวว่า:  กล่าวกันว่าในท้ายที่สุด อ้องอุ้นก็รู้สึกเสียใจกับการตัดสินใจของตน แต่ซัวหยงก็เสียชีวิตในคุกไปแล้ว ซัวหยงเสียชีวิตขณะอายุ 61 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก)(邕遂死獄中。允悔，欲止而不及。時年六十一。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง. หลังการเสียชีวิตของซัวหยง มีการจัดตั้งภาพวาดเพื่อเป็นเกียรติแก่ซัวหยง มีการแต่งบทยกย่องเป็นที่ระลึกถึงซัวหยงโดยทั่วเมืองตันลิวและมณฑลกุนจิ๋ว (兗州 เหยียนโจว)(兗州、陳留（聞）［閒］皆畫像而頌焉。) โฮ่วฮั่นชู เล่มที่ 60 บรรพหลัง.

 ผลงาน 
เนื่องจากความวุ่นวายในจีนเป็นเวลานับสิบปีหลังการเสียชีวิตของซัวหยง ทำให้ผลงานจำนวนมากของซัวหยงสูญหายไป แต่ซัวหยงก็ได้ฝากตำรากลุ่มใหญ่ในห้องสมุดของตนไว้กับอองซัน (王粲 หวาง ช่าน) ซึ่งซัวหยงให้การอุปถัมป์ และจากการเก็บรักษาโดยอองซันนี้เองที่ทำให้ผลงานของซัวหยงสามารถพบได้ในรวมงานเขียนต่าง ๆ เช่น โฮ่วฮั่นชู (後漢書) ผลงานจำนวนไม่กี่ชิ้นยังคงเหลือรอดในปัจจุบัน 

ผลงานที่สำคัญของซัวหยง ได้แก่:
การบรรณาธิกรของคัมภีร์ศิลาซีผิง
การรวบรวมตำราประวัติศาสตร์ ตงกวานฮั่นจี้ (東觀漢記)
ตู๋ตว้าน (獨斷) ว่าด้วยพิธีการ
ไช่ยงเปิ๋นเฉ่า (蔡邕本草) ว่าด้วยเภสัชวิทยา
นหฺวี่-ซฺวิ่น (女訓) คำแนะนำสำหรับสตรี
ฉินเช่า (琴操) ว่าด้วยการเล่นกู่ฉิน
จฺว้านชื่อ (篆勢) ว่าด้วยลักษระของอักษรตราดั้งเดิม

 ครอบครัว 
ปู่: ไช่ ซี (蔡攜) ชื่อรอง ชูเย่ (叔業)
บิดา: ไช่ เหลิง (蔡棱) ชื่อรอง ปั๋วจื๋อ (伯直)
อา: ไช่ จื้อ (蔡質) ชื่อรอง จื่อเหวิน (子文)
บุตร:
ซัวเอี๋ยม (蔡琰 ไช่ เหยี่ยน) ชื่อรอง เหวินจี (文姬) บุตรสาว
บุตรสาว ไม่ทราบชื่อตัว สมรสกับหยาง เต้า (羊衜)
บุตรชาย ไม่ทราบชื่อตัว
หลาน:
ไช่ สี (蔡襲) หลานชาย (หลานปู่)
หยาง ฮุย-ยฺหวี (羊徽瑜) หลานสาว (หลานตา)(祜，蔡邕外孙，景献皇后同产弟。) จิ้นชู เล่มที่ 34.
เอียวเก๋า (羊祜 หยาง ฮู่) ชื่อรอง ชูจื่อ (叔子) หลานชาย (หลานตา)

 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม
 ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).
 เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายสามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อจู้).
 ฟ่าน เย่ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). โฮ่วฮั่นชู.



 Gong, Yi. "Cai Yong". Encyclopedia of China (Music and Dance Edition), 1st ed.

 Zhong, Mingshan. "Cai Yong". Encyclopedia of China (Arts Edition), 1st ed.

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในคริสต์ทศวรรษ 130

หมวดหมู่:ข้าราชการในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:นักเล่นกู่ฉิน
หมวดหมู่:นักดนตรีในยุคราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:บุคคลในยุคราชวงศ์ฮั่นที่ถูกประหารชีวิต
หมวดหมู่:บุคคลที่ถูกประหารชีวิตโดยราชวงศ์ฮั่น
หมวดหมู่:ตั๋งโต๊ะและผู้เกี่ยวข้อง
หมวดหมู่:นักคณิตศาสตร์ชาวจีนโบราณ