ทางหลวงสายเอเชีย

ทางหลวงสายเอเชีย () หรือย่อเป็น AH เป็นโครงการความร่วมมือระหว่างประเทศในทวีปเอเชียและยุโรป และคณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่งเอเชียและแปซิฟิก (เอสแคป) สหประชาชาติ เพื่อปรับปรุงระบบทางหลวงในเอเชีย เป็นหนึ่งในสามเสาหลักของโครงการการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งทางบกของทวีปเอเชีย อนุมัติโดยคณะกรรมการเอสแคป ในการประชุมครั้งที่ 48 ในปี ค.ศ. 1992 ซึ่งประกอบไปด้วย ถนนสายเอเชีย รถไฟสายทรานส์เอเชีย (TAR) และการอำนวยความสะดวกของโครงการการขนส่งทางบก ประเทศไทยรับผิดชอบจำนวน 12 สายทาง มีระยะทาง 6,731 กิโลเมตร  ตั้งแต่ปี 2540  https://www.doh.go.th/content/page/page/8103

ข้อตกลงได้รับการลงนามโดยประเทศต่าง ๆ รวม 32 ประเทศ เพื่อให้ทางหลวงมีเส้นทางเชื่อมต่อกันข้ามทวีป รวมถึงเชื่อมต่อกับทวีปยุโรปอีกด้วย บางประเทศมีส่วนร่วมในโครงการทางหลวง ได้แก่ อินเดีย ศรีลังกา ปากีสถาน จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และบังกลาเทศKamat, Rahul The Great Asian Highway, Project Monitor website, 31 January 2005. Retrieved 2009-05-05 ส่วนใหญ่ของเงินทุนมาจากประเทศในเอเชียที่มีความเจริญก้าวหน้าทางเศรษฐกิจ เช่น ญี่ปุ่น อินเดีย และจีน ตลอดจนหน่วยงานระหว่างประเทศ เช่น ธนาคารพัฒนาเอเชีย

โครงการนี้มีจุดประสงค์เพื่อเพิ่มการใช้งานของทางหลวงที่มีอยู่ในทวีป แทนที่จะก่อสร้างทางหลวงสายใหม่ ยกเว้นในกรณีที่เส้นทางขาดหายไปในโครงข่าย ทำให้จำเป็นต้องมีการดำเนินการก่อสร้าง โดยในปัจจุบัน ทางหลวงสายเอเชียที่สร้างเสร็จและใช้การได้แล้วมีประมาณร้อยละ 80 ส่วนเส้นทางที่ยังใช้ไม่ได้ เช่น เส้นทางจากไทยผ่านพม่า และจากบังกลาเทศผ่านเนปาล ถ้าหากเส้นทางสายเอเชียสำเร็จเรียบร้อยตามโครงการที่เอสแคปได้วางไว้ ประชาชนในประเทศต่าง ๆ ก็จะสามารถเดินทางโดยรถยนต์ผ่านประเทศในเอเชีย และสามารถเข้าถึงประเทศในทวีปยุโรปได้

 หมายเลขและป้ายสัญลักษณ์ 

รหัสหมายเลขทางหลวงขึ้นต้นด้วย "AH" มาจากคำว่า "ทางหลวงสายเอเชีย" และตามด้วยตัวเลขหนึ่งถึงสามตัว ทางหลวงหมายเลขหนึ่งตัวตั้งแต่ 1 ถึง 9 กำหนดใช้ในทางหลวงเอเชียสายหลัก ซึ่งเชื่อมต่อระหว่างภูมิภาคในทวีป หมายเลขสองและสามหลักกำหนดใช้ในเส้นทางภายในภูมิภาค รวมทั้งเชื่อมต่อระหว่างภูมิภาคที่ใกล้เคียง และทางหลวงที่มีอยู่ในประเทศสมาชิกNewswire , Tourism Commission of the International Geographical Union website. Retrieved 2009-05-05; รหัสหมายเลขจะแสดงด้วยอักษรละตินและตัวเลขฮินดู-อารบิก และสามารถใช้ป้ายนี้ควบคู่กับป้ายหมายเลขทางหลวงที่มีอยู่แล้วในประเทศ เหมือนกับระบบทางหลวงยุโรป

รูปแบบป้ายในปัจจุบันยังไม่ได้เป็นมาตรฐาน มีเพียงแต่ตัวอักษรและตัวเลขที่อยู่ในสีขาวหรือสีดำ แต่สีป้าย รูปร่าง และขนาดของป้ายมีหลากหลายลักษณะ ดังตัวอย่างที่ใช้กันทั่วไปจะใช้ป้ายสี่เหลี่ยมสีน้ำเงินกับตัวอักษรสีขาว (คล้ายกันกับป้ายทางหลวงออโตบาห์นของเยอรมนี) ส่วนรูปแบบอื่น ๆ เช่น ตัวอักษรขาวบนป้ายสีเขียว หรือตัวอักษรดำบนป้ายสีขาวMcCartan, Brian Roadblocks on the Great Asian Highway , Asia Times website, 23 January 2008. Retrieved 2009-05-05;

 รายการเส้นทาง 

 สายประธาน 
ทางหลวงเอเชียสายหลักที่มีเส้นทางข้ามทั้งทวีป กำหนดให้ใช้เลขหลักเดียว
 หมายเลข ระยะทาง(กิโลเมตร) จุดเริ่มต้น จุดสิ้นสุด AH1 20,557 โตเกียว ประเทศญี่ปุ่น Kapıkule ประเทศตุรกี (พรมแดนตุรกี–บัลแกเรีย) AH2 13,177 เดนปาซาร์ จังหวัดบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย โคสราวี, ประเทศอิหร่าน AH3 7,331  อูลัน-อูเด ประเทศรัสเซีย ถังกู ประเทศจีน เซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน เชียงราย ประเทศไทย และเชียงตุง ประเทศพม่า AH4 6,024 โนโวซีบีสค์ ประเทศรัสเซีย การาจี ประเทศปากีสถาน AH5 10,380 เซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน Kapıkule ประเทศตุรกี (พรมแดนตุรกี–บัลแกเรีย) AH6 10,475 ปูซาน ประเทศเกาหลีใต้ Krasnoye ประเทศรัสเซีย (พรมแดนรัสเซีย–เบลารุส) AH7 5,868 เยคาเตรินบุร์ก ประเทศรัสเซีย การาจี ประเทศปากีสถาน AH8 4,718 Torfyanovka ประเทศรัสเซีย (พรมแดนรัสเซีย–ฟินแลนด์) Bandar-e Emam Khomeyni ประเทศอิหร่าน

 สายเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 
ทางหลวงสายเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กำหนดให้ใช้หมายเลข 10-29 รวมทั้งหมายเลขสามหลัก 100-299 ซึ่งเป็นโครงข่ายทางหลวงอาเซียน กำหนดขึ้นเพิ่มเติมโดยสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

 หมายเลข ระยะทาง(กิโลเมตร) จุดเริ่มต้น จุดสิ้นสุด AH11 1,588 เวียงจันทน์ ประเทศลาว เมืองพระสีหนุ ประเทศกัมพูชา AH12 1,195 นาเตย ประเทศลาว บ้านหินกอง จังหวัดสระบุรี ประเทศไทย AH13 730 เมืองไซ ประเทศลาว นครสวรรค์ ประเทศไทย AH14 2,077 ไฮฟอง ประเทศเวียดนาม มัณฑะเลย์ ประเทศพม่า AH15 550 วิญ ประเทศเวียดนาม อุดรธานี ประเทศไทย AH16 1,032 ดองฮา ประเทศเวียดนาม ตาก ประเทศไทย AH17 980 ดานัง ประเทศเวียดนาม หวุงเต่า ประเทศเวียดนาม AH18 1,042 หาดใหญ่ ประเทศไทย ยะโฮร์–สิงคโปร์คอสเวย์ โจโฮร์บะฮ์รู ประเทศมาเลเซีย AH19 459 นครราชสีมา ประเทศไทย กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย AH25 2,549 บันดาอาเจะฮ์ ประเทศอินโดนีเซีย เมรัก ประเทศอินโดนีเซีย AH26 3,517 Laoag ประเทศฟิลิปปินส์ Zamboanga ประเทศฟิลิปปินส์ AH111 Loilem ประเทศพม่า  Thibaw ประเทศพม่า AH112  Thaton ประเทศพม่า  Kawthaung ประเทศพม่า AH121 458.5 มุกดาหาร ประเทศไทย  สระแก้ว ประเทศไทย  AH123 ทวาย ประเทศพม่า  บ้านหาดเล็ก จังหวัดตราด ประเทศไทย AH131 หวุงอ๋าง ประเทศเวียดนาม ท่าแขก ประเทศลาว AH132 จังหวัดกว๋างหงาย ประเทศเวียดนาม แขวงจำปาศักดิ์ ประเทศลาว AH140  บัตเตอร์เวิร์ท ประเทศมาเลเซีย Pasir Puteh ประเทศมาเลเซีย AH141  พอร์ตกลัง ประเทศมาเลเซีย  กวนตัน ประเทศมาเลเซีย AH142  Yong Peng ประเทศมาเลเซีย  Gambang ประเทศมาเลเซีย AH143 Sengkang ประเทศสิงคโปร์  Senai ประเทศมาเลเซีย AH150 Semantan รัฐซาราวัก ประเทศมาเลเซีย Tawau รัฐซาบะฮ์ ประเทศมาเลเซีย

 สายเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ 
ทางหลวงสายเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ กำหนดให้ใช้หมายเลข 30-39 และ 300-399

 หมายเลข ระยะทาง(กิโลเมตร) จุดเริ่มต้น จุดสิ้นสุด AH30 2,739 Ussuriysk ประเทศรัสเซีย  Chita ประเทศรัสเซีย AH31 1,595 Belogorsk ประเทศรัสเซีย ต้าเหลียน ประเทศจีน AH32 3,748 Sonbong ประเทศเกาหลีเหนือ  Khovd, ประเทศมองโกเลีย AH33 575 ฮาร์บิน ประเทศจีน Tongjiang ประเทศจีน AH34 1,033 Lianyungang ประเทศจีน ซีอาน ประเทศจีน AH368 เกาะเช็คแลปก๊ก ฮ่องกง Sha Tin ฮ่องกง AH374 กว่างโจว ประเทศจีน Kennedy Town ฮ่องกง

 สายเอเชียใต้ 
ทางหลวงสายเอเชียใต้ กำหนดให้ใช้หมายเลข 40-59 

 หมายเลข ระยะทาง(กิโลเมตร) จุดเริ่มต้น จุดสิ้นสุด AH41 948 Teknaf ประเทศบังกลาเทศ  Mongla ประเทศบังกลาเทศ AH42 3,754 หลานโจว ประเทศจีน  Barhi ประเทศอินเดีย AH43 3,024 อัคระ ประเทศอินเดีย  Matara ประเทศศรีลังกา AH44 107 Dambulla ประเทศศรีลังกา  ตรินโคมาลี ประเทศศรีลังกา AH45 2,030 โกลกาตา ประเทศอินเดีย  เบงคลูรู ประเทศอินเดีย AH46 1,967 Hazira ประเทศอินเดีย Howrah (โกลกาตา) ประเทศอินเดีย AH47 2,057 ควาลิยัร ประเทศอินเดีย  เบงคลูรู ประเทศอินเดีย  AH48 90 Phuentsholing ประเทศภูฏาน  Changrabandha ประเทศอินเดีย (พรมแดนบังกลาเทศ–อินเดีย) AH51 862 เปศวาร์ ประเทศปากีสถาน เควตตา ประเทศปากีสถาน

 สายเอเชียเหนือ เอเชียกลาง และเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ 
ทางหลวงสายเอเชียเหนือ เอเชียกลาง และเอเชียตะวันตกเฉียงใต้ กำหนดให้ใช้หมายเลข 60-89 

 หมายเลข ระยะทาง(กิโลเมตร) จุดเริ่มต้น จุดสิ้นสุด AH60 2,151 ออมสค์ ประเทศรัสเซีย Burubaital ประเทศคาซัคสถาน AH61 4,158 Kashgar ประเทศจีน พรมแดนระหว่างประเทศรัสเซียและประเทศยูเครน AH62 2,722 เปียโตรปัฟล์ ประเทศคาซัคสถาน มะซารีชะรีฟ ประเทศอัฟกานิสถาน AH63 2,434 ซามารา ประเทศรัสเซีย Guzar ประเทศอุซเบกิสถาน AH64 1,666 เปียโตรปัฟล์ ประเทศคาซัคสถาน Barnaul ประเทศรัสเซีย AH65 1,250 Kashgar ประเทศจีน Termez ประเทศอุซเบกิสถาน AH66 995 พรมแดนระหว่างประเทศจีนและประเทศทาจิกิสถาน Termez ประเทศอุซเบกิสถาน AH67 2,288 Kuitun ประเทศจีน Zhezkazgan ประเทศคาซัคสถาน AH68 278 Jinghe ประเทศจีน Ucharal ประเทศคาซัคสถาน AH70 4,832 พรมแดนระหว่างประเทศยูเครนและประเทศรัสเซีย บันดาร์อับบาส ประเทศอิหร่าน AH71 426 Dilaram ประเทศอัฟกานิสถาน Dashtak ประเทศอิหร่าน AH72 1,147 เตหะราน ประเทศอิหร่าน Bushehr ประเทศอิหร่าน AH75 1,871 Tejen ประเทศเติร์กเมนิสถาน Chabahar ประเทศอิหร่าน AH76 986 Polekhumri ประเทศอัฟกานิสถาน Herat ประเทศอัฟกานิสถาน AH77 1,298 Djbulsarcj ประเทศอัฟกานิสถาน มารี ประเทศเติร์กเมนิสถาน AH78 1,076 อาชกาบัต ประเทศเติร์กเมนิสถาน Kerman ประเทศอิหร่าน AH81 1,143 Larsi ประเทศจอร์เจีย Aktau ประเทศคาซัคสถาน AH82 1,261 พรมแดนระหว่างประเทศรัสเซียและประเทศจอร์เจีย Ivughli ประเทศอิหร่าน AH83 172 Kazakh ประเทศอาเซอร์ไบจาน เยเรวาน ประเทศอาร์มีเนีย AH84 1,188 Doğubeyazıt ประเทศตุรกี İçel ประเทศตุรกี AH85 338 Refahiye ประเทศตุรกี Merzifon ประเทศตุรกี AH86 247 Askale ประเทศตุรกี Trabzon ประเทศตุรกี AH87 606 อังการา ประเทศตุรกี อิซมีร์ ประเทศตุรกี

 ระยะทางแต่ละประเทศ 
โครงข่ายที่วางแผนไว้จะมีระยะทางทั้งหมด 

 ประเทศ  ระยะทาง (กิโลเมตร)  ระยะทาง (ไมล์)   4,247  2,639   958  595   1,442  896   1,804  1,121   1  0.621   1,339  832   25,579  15,894   1,320  820   1,154  717  ประเทศจีน  91  57   11,432  7,104   3,989  2,479   11,152 6,930   1,200  746   13,189  8,195   1,695  1,053   2,297  1,427   4,006  2,489   4,286  2,663   3,003  1,866   1,321  821   5,377  3,341   3,517  2,185   907  564   16,869  10,482   19  12   650  404   1,925  1,196   5,112  3,176   5,254  3,265   2,204  1,370   2,966  1,843   2,678   1,664

 อ้างอิง