ดาวบริวารของดาวเสาร์

ดาวบริวารของดาวเสาร์มีจำนวนมากและหลากหลายถึง 274 ดวง ตั้งแต่ดวงขนาดเล็กที่มีความยาวเพียงสิบเมตร ไปจนถึงดาวบริวารไททันขนาดมหึมาที่ใหญ่กว่าดาวพุธ นอกจากจะมีวงแหวนที่กว้างและหนาแน่นแล้ว ระบบดาวเสาร์ยังเป็นระบบดาวเคราะห์ที่มีความหลากหลายมากที่สุดภายในระบบสุริยะอีกด้วย

ปัจจุบัน ดาวเสาร์มีดาวบริวารซึ่งได้รับการยืนยันวงโคจรและไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของวงแหวนทั้งสิ้น 83 ดวง ในจำนวนนี้มีเพียง 13 ดวง ที่มีเส้นผ่าศูนย์กลางมากกว่า 50 กิโลเมตร, เจ็ดดวงที่มีขนาดใหญ่พอที่สามารถคงสภาพตัวเองเป็นทรงกลม และสองดวง ได้แก่ ดาวไททันและรีอาที่มีสภาวะสมดุลอุทกสถิต (hydrostatic equilibrium) ดาวบริวารที่เด่นเป็นพิเศษในหมู่ดาวบริวาร คือ ไททัน ซึ่งเป็นดาวบริวารที่ใหญ่เป็นอันดับสองในระบบสุริยะ (รองจากแกนีมีดของดาวพฤหัสบดี) ที่มีชั้นบรรยากาศคล้ายโลกที่อุดมด้วยไนโตรเจนและภูมิประเทศที่มีเครือข่ายแม่น้ำและทะเลสาบไฮโดรคาร์บอน เอนเซลาดัสซึ่งปล่อยไอพ่นของก๊าซและฝุ่นจากบริเวณขั้วโลกใต้ และไอแอพิตัสที่มีซีกโลกขาวดำตัดกัน

ดาวบริวาร 24 ดวง ของดาวเสาร์เป็นบริวารที่มีวงโคจรปกติ คือ มีวงโคจรไปในทางเดียวกับดาวดวงอื่น ๆ และเอียงทำมุมกับเส้นศูนย์สูตรของดาวเสาร์ไม่มากนัก นอกจากบริวาร 7 ดวง หลักแล้ว มี 4 ดวง เป็นดาวบริวารโทรจัน (หมายถึงกลุ่มดาวบริวารเล็ก ๆ ที่โคจรไปตามเส้นทางของดาวบริวารดวงใหญ่กว่าอีกดวงหนึ่ง) อีก 2 ดวง เป็นดาวบริวารร่วมวงโคจร และอีก 2 ดวงโคจรอยู่ภายในช่องว่างระหว่างวงแหวนดาวเสาร์ ดาวบริวารเหล่านี้ได้รับการตั้งชื่อตามธรรมเนียมเดิม คือ ตามชื่อของบรรดายักษ์ไททันหรือบุคคลอื่น ๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกับเทพแซตเทิร์นของชาวโรมัน (หรือเทพโครนัสของกรีก)

ส่วนดาวบริวารที่เหลืออีก 122 ดวง ทั้งหมดมีขนาดเล็กและมีวงโคจรผิดปกติ คือ มีวงโคจรอยู่ห่างจากดาวเสาร์มากกว่า เอียงมากกว่า โดยมีทั้งไปทางเดียวกันและสวนทางกับทิศทางการหมุนรอบตัวเองของดาวเสาร์ ดาวบริวารเหล่านี้อาจเป็นดาวเคราะห์น้อยที่ถูกแรงโน้มถ่วงของดาวเสาร์ดึงมา หรืออาจเป็นเศษซากของวัตถุขนาดใหญ่ที่เข้าใกล้ดาวเสาร์มากเกินไปจนถูกแรงน้ำขึ้นน้ำลงของดาวเสาร์ฉีกออกเป็นเสี่ยง ๆ เราแบ่งกลุ่มของพวกมันตามลักษณะวงโคจรได้เป็นกลุ่มอินุอิต กลุ่มนอร์ส และกลุ่มแกลิก แต่ละดวงตั้งชื่อตามเทพปกรณัมที่สอดคล้องกับกลุ่มที่มันสังกัดอยู่

วงแหวนของดาวเสาร์ประกอบขึ้นจากก้อนน้ำแข็งที่มีขนาดตั้งแต่ 1 เซนติเมตรไปจนถึงหลายร้อยเมตร แต่ละก้อนโคจรรอบดาวเสาร์ไปตามเส้นทางของตนเอง ดังนั้น เราจึงไม่สามารถระบุจำนวนแน่นอนของดาวบริวารของดาวเสาร์ได้ เนื่องจากไม่มีเส้นแบ่งประเภทชัดเจนระหว่างวัตถุขนาดเล็กจำนวนมากที่ประกอบขึ้นเป็นแถบวงแหวนกับวัตถุขนาดใหญ่ที่ได้รับการตั้งชื่อและถือเป็นดาวบริวารแล้ว แม้เราจะค้นพบ "ดาวบริวารเล็ก ๆ" (moonlets) อย่างน้อย 150 ดวงจากการรบกวนที่มันก่อขึ้นกับวัตถุอื่นที่อยู่ข้างเคียงภายในวงแหวน แต่นั่นเป็นตัวอย่างเพียงน้อยนิดของจำนวนประชากรทั้งหมดของวัตถุเหล่านั้นเท่านั้น

ดาวบริวารที่ได้รับการยืนยันแล้วจะได้รับการตั้งชื่อถาวรจากสหภาพดาราศาสตร์สากล ประกอบด้วยชื่อและลำดับที่เป็นตัวเลขโรมัน ดาวบริวาร 9 ดวงที่ถูกค้นพบก่อน ค.ศ. 1900 (ซึ่งฟีบีเป็นดวงเดียวที่มีวงโคจรแบบผิดปกติ) มีหมายเลขเรียงตามระยะห่างจากดาวเสาร์ออกมา ส่วนดาวบริวารดวงอื่น ๆ มีหมายเลขเรียงตามลำดับที่ได้รับการตั้งชื่อถาวร อย่างไรก็ตาม ขณะนี้ยังมีดาวบริวารดวงเล็ก ๆ ในกลุ่มนอร์สอีก 8 ดวงที่ไม่มีชื่อเรียกถาวร

 ตารางรายชื่อดาวบริวาร 
 ลำดับ ชื่อ (ตัวหนาคือดาวบริวารที่มีลักษณะทรงกลม) ภาพ เส้นผ่านศูนย์กลาง(กม.) กึ่งแกนเอก(กม.) คาบดาราคติ(วัน) ความเอียงของวงโคจร(°) ตำแหน่ง ปีที่ค้นพบ0   (ดาวบริวารเล็ก ๆ) moonlets  50px|center  0.04 ถึง 0.5  ~130 000    ภายในวงแหวนเอ  20061  XVIII  แพน  Pan  50px|center   30 (35 × 35 × 23)   133 584  +0.575 05   0.001°  ในช่องแบ่งเองเคอ  19902 XXXV  แดฟนิส  Daphnis  50px|center   6 − 8  136 505   +0.594 08   ≈ 0° ในช่องว่างคีลเลอร์  2005 3 XV  แอตลัส  Atlas  50px|center   31 (46 × 38 × 19)   137 670   +0.601 69    0.003°  ควบคุมวงแหวนเอด้านนอก  1980 4 XVI  โพรมีเทียส  Prometheus  50px|center   86 (119 × 87 × 61)   139 380  +0.612 99   0.008°  ควบคุมวงแหวนเอฟด้านใน   1980 5 XVII  แพนดอรา  Pandora  30px|center   81 (103 × 80 × 64)   141 720   +0.628 50   0.050°  ควบคุมวงแหวนเอฟด้านนอก  1980 6 XI  เอพิมีเทียส  Epimetheus  50px   113 (135 × 108 × 105)   151 422   +0.694 33   0.335°  มีวงโคจรร่วมกัน  1980 7 X  เจนัส  Janus  50px|center   179 (193 × 173 × 137)   151 472   +0.694 66   0.165°  1966 8 I  ไมมัส  Mimas  50px|center   397 (415 × 394 × 381) Source: Thomas et al. 2006  185 404 Computed from the period using the IAU-MPC Natural Satellites Ephemeris Service µ value  +0.942 422 Source: NASA   1.566°     1789 9 XXXII  มีโทนี  Methone  50px|center   3  194 440   +1.009 57   0.007°  (แอลไคโอนีเดส)  2004 10 XLIX  แอนที  Anthe  50px|center  ~2  197 700  +1.036 50  0.1°  200711 XXXIII  พาลลีนี  Pallene  50px|center  4  212 280   +1.153 75   0.181°  2004 12 II  เอนเซลาดัส  Enceladus   504 (513 × 503 × 497)   237 950   +1.370 218   0.010°  ควบคุมวงแหวนอี  1789 13 III  ทีทิส  Tethys  50px|center  1066 (1081 × 1062 × 1055)   294 619   +1.887 802  0.168°     1684 13a XIII  เทเลสโต  Telesto  50px|center  24 (29 × 22 × 20)    1.158°  โทรจันที่โคจรนำหน้าทีทิส  1980 13b XIV  คาลิปโซ  Calypso  50px|center  21 (30 × 23 × 14)   1.473° โทรจันที่โคจรตามหลังทีทิส  1980 16 IV  ไดโอนี  Dione  50px|center  1123 (1128 × 1122 × 1121)   377 396   +2.736 915  0.002°     1684 16a XII  เฮเลนี  Helene  50px|center  33 (36 × 32 × 30)   0.212°  โทรจันที่โคจรนำหน้าไดโอนี  1980 16b XXXIV  พอลีดีวซีส  Polydeuces  50px|center  3.5 Source: Porco et al. 2005  0.177°  โทรจันที่โคจรตามหลังไดโอนี  2004 19 V  รีอา  Rhea  50px|center  1529 (1535 × 1525 × 1526)   527 108 Source: IAU-MPC Natural Satellites Ephemeris Service  +4.518 212   0.327°     1672 20 VI  ไททัน  Titan  55px|center  5151  1 221 930   +15.945 42  0.3485°     1655 21 VII  ไฮพีเรียน  Hyperion  50px|center  292 (360 × 280 × 225)  1 481 010   +21.276 61  0.568°     1848 22 VIII  ไอแอพิตัส  Iapetus    1472 (1494 × 1498 × 1425)   3 560 820  +79.321 5   7.570°     1671 23 XXIV  คีเวียก  Kiviuq   ~16  11 294 800   +448.16   49.087°  กลุ่มอินุอิต  200024 XXII  อีเยราก  Ijiraq   ~12  11 355 316   +451.77   50.212°  200025 IX  ฟีบี  Phoebe  50px|center  220 (230 × 220 × 210)  12 869 700  −545.09Computed from the semi-major axis using the IAU-MPC Natural Satellites Ephemeris Service µ valueคาบการโคจรที่เป็นลบ แสดงว่าดาวนั้นโคจรทวนกับดาวดวงอื่นที่มีคาบเป็นบวก  173.047°  กลุ่มนอร์ส  1899 26 XX  พอเลียก  Paaliaq   ~22  15 103 400   +692.98   46.151°  กลุ่มอินุอิต  200027 XXVII  สกาที  Skathi   ~8  15 672 500   −732.52   149.084°  กลุ่มนอร์ส(สกาที)  200028 XXVI  แอลบีออริกซ์  Albiorix   ~32  16 266 700   +774.58   38.042°  กลุ่มแกลิก  200029    S/2007 S 2  —   ~6  16 560 000  −792.96   176.68°  กลุ่มนอร์ส  200730 XXXVII  เบวีนน์  Bebhionn      ~6  17 153 520   +838.77   40.484°  กลุ่มแกลิก  200431 XXVIII  แอร์รีแอปัส  Erriapus   ~10  17 236 900   +844.89   38.109°  200032 XLVII  สกอลล์  Skoll   ~6  17 473 800   −862.37   155.624°  กลุ่มนอร์ส(สกาที)  200633 XXIX  ซีอาร์นาก  Siarnaq   ~40  17 776 600   +884.88   45.798°  กลุ่มอินุอิต  200034 LII  ทาร์เคก  Tarqeq    ~7  17 910 600 MPEC 2007-G38  +894.86   49.904°  200735    S/2004 S 13  —   ~6  18 056 300   −905.85   167.379°  กลุ่มนอร์ส  200436 LI  เกรป  Greip   ~6  18 065 700   −906.56   172.666°  200637 XLIV  ฮีร็อกคิน  Hyrrokkin   ~8  18 168 300   −914.29   153.272°  กลุ่มนอร์ส(สกาที)  200638 L  ยาร์นแซกซา Jarnsaxa  ~6  18 556 900   −943.78   162.861°  กลุ่มนอร์ส  200639 XXI  ทาร์วัส Tarvos   ~15  18 562 800   +944.23   34.679°  กลุ่มแกลิก  200040 XXV  มูนดิลแฟรี  Mundilfari   ~7  18 725 800   −956.70   169.378°  กลุ่มนอร์ส  200041    S/2006 S 1  —   ~6  18 930 200   −972.41   154.232°  กลุ่มนอร์ส(สกาที)  200642    S/2004 S 17  —   ~4  19 099 200   −985.45   166.881°  กลุ่มนอร์ส  200443 XXXVIII  แบร์เยลมีร์  Bergelmir   ~6  19 104 000   −985.83   157.384°  กลุ่มนอร์ส(สกาที)  200444 XXXI  นาร์วี  Narvi   ~7  19 395 200   −1008.45   137.292°  กลุ่มนอร์ส(นาร์วี)  200345 XXIII  ซูตทุงการ์  Suttungr   ~7  19 579 000   −1022.82   174.321°  กลุ่มนอร์ส  200046 XLIII  ฮาตี  Hati   ~6  19 709 300   −1033.05   163.131°  200447    S/2004 S 12  —   ~5  19 905 900   −1048.54   164.042°  200448 XL  ฟาร์เบาตี  Farbauti   ~5  19 984 800   −1054.78   158.361°  กลุ่มนอร์ส(สกาที)  200449 XXX  ทริมาร์  Thrymr   ~7  20 278 100   −1078.09   174.524° กลุ่มนอร์ส 200050 XXXVI  ไอเออร์  Aegir   ~6  20 482 900   −1094.46   167.425°  200451    S/2007 S 3  —   ~5  20 518 500  ~ −1100  177.22°  200752 XXXIX  เบสต์ลา  Bestla   ~7  20 570 000   −1101.45   147.395°  กลุ่มนอร์ส(นาร์วี)  200453    S/2004 S 7  —   ~6  20 576 700   −1101.99   165.596°  กลุ่มนอร์ส  200454    S/2006 S 3  —   ~6  21 076 300   −1142.37   150.817°  กลุ่มนอร์ส(สกาที)  200655 XLI  เฟนรีร์  Fenrir   ~4  21 930 644   −1212.53   162.832°  กลุ่มนอร์ส  200456 XLVIII  ซัวร์เตอร์  Surtur   ~6  22 288 916   −1242.36   166.918°  200657 XLV  คารี  Kari   ~7  22 321 200   −1245.06   148.384°  กลุ่มนอร์ส(สกาที)  200658 XIX  อีมีร์  Ymir   ~18  22 429 673   −1254.15   172.143°  กลุ่มนอร์ส  200059 XLVI  ลอยเอ Loge   ~6  22 984 322   −1300.95   166.539°  200660 XLII  ฟอร์นยอต  Fornjot   ~6  24 504 879   −1432.16   167.886°  2004

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น