ฆราวาสธรรม 4

ฆราวาสธรรม แปลว่า คุณสมบัติของผู้ประสบความสำเร็จในการดำเนินชีวิตทางโลก ประกอบด้วยธรรมะ 4 ประการ คือ
สัจจะ แปลว่า จริง ตรง แท้ มีความซื่อสัตย์เป็นพื้นฐาน เป็นคนจริงต่อความเป็นมนุษย์ของตน
ทมะ แปลว่า ฝึกตน ข่มจิต และรักษาใจ บังคับตัวเองเพื่อลดและละกิเลส และรักษาสัจจะ
ขันติ แปลว่า อดทน ไม่ใช่เราเพียงแต่อดทนกับคำพูดหรือการกระทำของผู้อื่นที่เราไม่พอใจ แต่หมายถึงการอดทนอดกลั้นต่อการบีบบังคับของกิเลส
จาคะ แปลว่า เสียสละ บริจาคสิ่งที่ไม่ควรมีอยู่ในตน โดยเฉพาะกิเลสเพราะนั้นคือสิ่งที่ไม่ควรมีอยู่กับตน ละนิสัยไม่ดีต่าง ๆ

ความสำคัญของหลักธรรม 4 ประการ ที่มีต่อการสร้างตัวนี้ พระพุทธองค์ถึงกับท้าให้ไปถามผู้รู้ท่านอื่น ๆ ว่า
มีสิ่งใดในโลกนี้ที่สร้างเกียรติยศ และความเคารพจากผู้อื่น ให้คนเราได้เท่ากับการมี "สัจจะ" หรือไม่
มีสิ่งใดในโลกนี้ที่สร้างปัญญาให้คนเราได้เท่ากับการมี "ทมะ" หรือไม่
มีสิ่งใดในโลกนี้ที่สร้างทรัพย์สมบัติให้คนเราได้เท่ากับการมี "ขันติ" หรือไม่
มีสิ่งใดในโลกนี้ที่สร้างหมู่มิตรให้คนเราได้เท่ากับการมี "จาคะ" หรือไม่

การที่พระพุทธองค์ทรงท้าให้ไปถามผู้รู้อื่น ๆ อย่างนี้ก็หมายความว่า ไม่มีธรรมะใด ๆ ที่จะใช้สร้างตัวให้ประสบความสำเร็จได้ยิ่งกว่าการสร้างสัจจะ ทมะ ขันติ จาคะให้เกิดขึ้นในตนอีกแล้ว หรืออีกนัยหนึ่งก็คือ คนที่จะยืนหยัดผ่านอุปสรรคต่าง ๆ ในโลกนี้ไปจนกระทั่งพบความสำเร็จได้นั้น เขาต้องสร้าง "ฆราวาสธรรม" ให้เป็นคุณสมบัติขั้นพื้นฐานประจำตนก่อนนั่นเอง
เพราะฉะนั้น ความหมายที่แท้จริงของ ฆราวาสธรรม คือ คุณสมบัติของผู้ที่สามารถสร้างเกียรติยศ สร้างปัญญา สร้างทรัพย์สมบัติ และสร้างหมู่ญาติมิตรให้เกิดขึ้นได้สำเร็จด้วยกำลังความเพียรของตน

 อานิสงส์ของการสร้างตัวให้มีฆราวาสธรรม 
อานิสงส์ของการมีสัจจะ
ปลูกนิสัยความรับผิดชอบให้เกิดขึ้นในตัว
เป็นคนหนักแน่นมั่นคง
มีความเจริญก้าวหน้าในการประกอบหน้าที่การงาน
ได้รับการเคารพยกย่อง
มีคนเชื่อถือ และยำเกรง
ครอบครัวมีความมั่นคง
ได้รับเกียรติยศชื่อเสียง

อานิสงส์ของการมีทมะ
ปลูกฝังนิสัยรักการฝึกฝนตนให้เกิดขึ้นในตัว
ทำให้เป็นคนมีความสามารถในการทำงาน
ไม่มีเวรกับใคร
ยับยั้งตนเองไม่ให้หลงไปทำผิดได้
สามารถตั้งตัวได้
มีปัญญาเป็นเลิศ

อานิสงส์ของการมีขันติ
ปลูกฝังนิสัยการอดทนต่ออุปสรรคและปัญหาต่าง ๆ
ทำงานได้ผลดี
สามารถเป็นหลักในครอบครัวได้
สามารถเป็นหลักให้กับบริวารได้
ไม่มีเรื่องวิวาทกับคนอื่น
ไม่หลงผิดไปทำความชั่วได้
ทำให้ได้ทรัพย์มา

อานิสงส์ของการมีจาคะ
ปลูกฝังการมีอารมณ์ผ่องใสและนิสัยเสียสละให้เกิดขึ้นในตัว
เป็นการสร้างความปลอดภัยแก่ตนเอง
เป็นที่นับหน้าถือตาของคนทั่วไป
ครอบครัวและสังคมเป็นสุข
มีกัลยาณมิตรรอบตัว

สรุปแล้วคุณของการมีฆราวาสธรรมโดยรวม ก็คือ เมื่อมีสัจจะย่อมมีเกียรติยศชื่อเสียง เมื่อมีทมะย่อมได้รับปัญญา เมื่อมีขันติย่อมเกิดทรัพย์ในบ้าน และเมื่อมีจาคะย่อมเกิดมิตรที่ดีไว้เป็นสมัครพรรคพวกในสังคม

 โทษของการไม่สร้างตัวให้มีฆราวาสธรรม 

โทษของการขาดสัจจะ
ปลูกนิสัยขาดความรับผิดชอบให้เกิดขึ้นในตัว
เป็นคนเหลาะแหละ
พบแต่ความตกต่ำ
มีแต่คนดูถูก
ไม่มีคนเชื่อถือ
ไม่สามารถรองรับความเจริญต่าง ๆ ได้
ไร้เกียรติยศชื่อเสียง

โทษของการขาดทมะ
ขาดนิสัยรักการฝึกฝนตนเอง
ทำให้ขาดความสามารถในการทำงาน
สามารถหลงผิดไปทำความชั่วได้ง่าย
จะเกิดการทะเลาะวิวาทได้ง่าย
จะจมอยู่กับอบายมุข
ครอบครัวเดือดร้อน
ไม่สามารถตั้งตัวได้
เป็นคนโง่เขลา

โทษของการขาดขันติ
ไม่สามารถอดทนต่อปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ ได้
เป็นคนจับจด ทำงานคั่งค้าง
ไม่สามารถเป็นหลักให้ครอบครัวได้
หลงผิดไปทำความชั่วได้ง่าย
ไม่ได้รับความไว้วางใจจากผู้อื่น
เต็มไปด้วยศัตรู
ขาดความเจริญก้าวหน้า
ทำให้เสื่อมจากทรัพย์

โทษของการขาดจาคะ
ปลูกฝังความตระหนี่ให้เกิดขึ้นในใจ
ได้รับคำครหาติเตียน
เป็นทุกข์ใจ
ไม่มีใครอยากเข้าใกล้

สรุปแล้วโทษของการขาดฆราวาสธรรมโดยรวมก็คือ เมื่อขาดสัจจะย่อมเกิดปัญหา ถูกหวาดระแวง เมื่อขาดทมะย่อมเกิดปัญหาความโง่เขลา เมื่อขาดขันติย่อมเกิดปัญหาความยากจน และเมื่อขาดจาคะย่อมเกิดปัญหาความเห็นแก่ตัวเกิดขึ้นในสังคม

หมวดหมู่:ธรรมหมวด 4
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ