กลุ่มภาษาเตอร์กิก

กลุ่มภาษาเตอร์กิกเป็นกลุ่มของภาษาที่แพร่กระจายจากยุโรปตะวันออก ผ่านทะเลเมดิเตอร์เรเนียนไปถึงไซบีเรียและจีนตะวันตก และจัดเป็นส่วนหนึ่งของสมมติฐานตระกูลภาษาอัลไต กลุ่มภาษานี้มีผู้พูดเป็นภาษาแม่ราว 180 ล้านคน ถ้ารวมผู้ที่พูดเป็นภาษาที่สองด้วยมีราว 200 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นผู้พูดภาษาตุรกี ซึ่งคิดเป็น 40%ของผู้พูดกลุ่มภาษานี้ทั้งหมด

 การจัดจำแนก 
ลักษณะที่สำคัญของกลุ่มภาษาเตอร์กิกคือการเปลี่ยนเสียงสระ การเชื่อมคำแบบรูปคำติดต่อโดยใช้ปัจจัย ไม่มีการแบ่งเพศของคำนาม การเรียงประโยคโดยทั่วไปเป็นแบบประธาน-กรรม-กริยา ลักษณะของภาษาแบบนี้พบในกลุ่มภาษามองโกเลีย กลุ่มภาษาตังกูสิตและภาษาเกาหลีด้วย

 ประวัติ 
การแพร่กระจายของผู้พูดกลุ่มภาษาเตอร์กิกแพร่กระจายในบริเวณยูเรเชียจากตุรกีทางตะวันตกไปจนถึงไซบีเรียทางตะวันออกเฉียงเหนือTurkic Language tree entries provide the information on the Turkic-speaking regions.
 การบันทึกในยุคแรก 
บันทึกของกลุ่มภาษาเตอร์กิกเริ่มพบเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 13 โดยเป็นจารึกอักษรออร์คอนของชาวกอกเติร์กเขียนด้วยภาษาเตอร์กิกโบราณ ซึ่งค้นพบครั้งแรกเมือ พ.ศ. 2432 ที่หุบเขาออร์คอนในมองโกเลีย หนังสือ Compendium of the Turkic Dialects ( Divânü Lügati't-Türk) เขียนเมื่อพุทธศตวรรษที่ 16 โดย Kaşgarlı Mahmud ของดินแดนการา-คานิดข่านเป็นเอกสารภาษาศาสตร์ชุดแรกของกลุ่มภาษานี้ซึ่งเน้นที่กลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงใต้ หนังสือ Cordex Cumanicus ได้กล่าวถึงสาขาตะวันตกเฉียงเหนือเทียบระหว่างภาษาคิปชาก กับภาษาละตินที่ใช้โดยมิชชันนารีนิกายโรมันคาทอลิกซึ่งส่งไปยังคูมานที่อยู่ในฮังการีและโรมาเนีย บันทึกรุ่นแรกของภาษาของชาวโวลกา บุลกาชิที่กลายมาเป็นภาษาชูวาสในปัจจุบัน เริ่มพบในช่วงพุทธศตวรรษที่ 18-19

 การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์และพัฒนาการ 
จากการแพร่กระจายของชาวเตอร์กในยุคกลางตอนต้น กลุ่มภาษาเตอร์กิกได้แพร่หลายไปทั่วเอเชียกลาง เริ่มจากไซบีเรีย (สาธารณรัฐซาคา) ไปถึงทะเลเมดิเตอร์เรเนียน (เซลจุกเตอร์ก) หน่วยของกลุ่มภาษาเตอร์กิก ได้แพร่หลายไปเป็นส่วนหนึ่งของภาษาฮังการี ภาษาเปอร์เซีย ภาษาอูรดู ภาษารัสเซีย ภาษาจีน และภาษาอาหรับ

 การจัดจำแนก 

เป็นเวลาหลายศตวรรษที่ผู้พูดกลุ่มภาษาเตอร์กิกได้เคลื่อนย้ายอย่างต่อเนื่อง และได้ติดต่อกับภาษาที่อยู่ใกล้เคียง ทั้งกลุ่มภาษาอิหร่าน กลุ่มภาษาสลาฟ และกลุ่มภาษามองโกเลีย โดยทั่วไป กลุ่มภาษาเตอร์กิกแบ่งได้เป็น 6 สาขา คือ
 กลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงใต้ หรือกลุ่มภาษาโอคุซ
 กลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงเหนือ หรือกลุ่มภาษาคิปชาก
 กลุ่มภาษาตะวันออกเฉียงใต้ หรือกลุ่มภาษาอุยกูร์
 กลุ่มภาษาตะวันออกเฉียงเหนือ หรือกลุ่มภาษาไซบีเรีย
 กลุ่มภาษาโอคูร์
อาจรวมกลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงใต้ กลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงเหนือ กลุ่มภาษาตะวันออกเฉียงใต้ และกลุ่มภาษาโอคูร์เข้าเป็นกลุ่มภาษาเตอร์กิกตะวันตก ที่เหลือจัดเป็นกลุ่มภาษาเตอร์กิกตะวันออก ทางด้านภูมิศาสตร์และภาษาศาสตร์ จัดให้ กลุ่มภาษาตะวันตกเฉียงเหนือ กลุ่มภาษาตะวันออกเฉียงใต้รวมเป็นกลุ่มภาษาเตอร์กิกกลาง ส่วนกลุ่มภาษาตะวันออกเฉียงเหนือ และภาษาแฆแลจจัดเป็นภาษาที่อยู่ที่ราบ

 สมาชิก 
ต่อไปนี้เป็นสมาชิกของกลุ่มภาษาเตอร์กิกที่จัดจำแนกโดย Lars Johanson (1998)Lars Johanson (1998) The History of Turkic. In Lars Johanson & Éva Ágnes Csató (eds) The Turkic Languages. London, New York: Routledge, 81-125.  
 ภาษาเตอร์กิกดั้งเดิม กลุ่มภาษาโอคุซ
100px   
 ภาษาเปเชเนก (ตายแล้ว) กลุ่มภาษาโอคุซตะวันตก 
 ภาษาตุรกีออตโตมาน (ตายแล้ว), ภาษาตุรกี
 ภาษากากาอุซ
 ภาษาอาเซอร์ไบจาน
 ภาษาตุรกีกากาอุซบอลข่าน กลุ่มภาษาโอคุซตะวันออก 
 ภาษาเติร์กเมน
 ภาษาเติร์กโคราซานี กลุ่มภาษาโอคุซใต้ 
 ภาษาอัฟซาร์
 สำเนียงของกลุ่มภาษานี้ในอิหร่าน เช่น ภาษาควาซไคว, ภาษาซอนโกรี, ภาษาอายนัลลู กลุ่มภาษาคิปชาก
100px   
 ภาษาคิปชาก (ตายแล้ว) กลุ่มภาษาคิปชากตะวันตก 
 ภาษาคูมึก
 ภาษาการาเชย์-บัลกา
 ภาษาตาตาร์ไครเมีย, ภาษาอูรุมCrimean Tatar and Urum are historically Kipchak languages, but have been heavily influenced by Oghuz languages.
 ภาษาเครียมชาก
 ภาษาคูมาน (ตายแล้ว)
 ภาษาคาไรม์กลุ่มภาษาคิปชากเหนือ 
 ภาษาตาตาร์ (ตาตาร์คาซาน)
 ภาษามิซาร์
 ภาษาบัชกอร์ต
 ภาษาบาราบาTura, Baraba, Tomsk, Tümen, Ishim, Irtysh, Tobol, Tara, etc. are partly of different origin (Johanson 1998)   กลุ่มภาษาคิปชากใต้ 
 ภาษาคาซัค
 ภาษาการากัลปัก
 ภาษาคีร์กิซ
 ภาษาอุซเบก คัพชัก (ภาษาเฟอร์กานา คัพชัก)
 ภาษาโนไก กลุ่มภาษาเตอร์กิกตะวันออกเฉียงใต้
100px ตะวันตก 
 ภาษาอุซเบก ตะวันออก 
 ภาษาอุยกูร์
 ภาษาตารันชิ
 ภาษายูกูร์ตะวันตก (อุยกูร์เหลือง)
 ภาษาซาลาร์Deviating. Historically developed from Southwestern (Oghuz) (Johanson 1998)  
 ภาษาเตอร์กิกโบราณ (ตายแล้ว)
 ภาษาชะกะไต (ตายแล้ว)
 ภาษาอายนีAini contains a very large Persian vocabulary component, and is spoken exclusively by adult men, almost as a cryptolect.
 ภาษาอิลี เตอร์กี กลุ่มภาษาเตอร์กิกตะวันออกเฉียงเหนือ กลุ่มภาษาไซบีเรียเหนือ 
 ภาษาซาคา (ยากุต)
 ภาษาโดลกัน กลุ่มภาษาไซบีเรียใต้ ภาษาเตอร์กซายัน 
 ภาษาตูวัน
 ภาษาโตฟา ภาษาเตอร์กเยนิเซย์ 
 ภาษาคากัส
 ภาษาฟุยุ-คีร์กิซ
 ภาษาซอร์ ภาษาเตอร์กชูเลียม 
 ภาษาชูเลียม ภาษาเตอร์กอัลไต  
 ภาษาอัลไต และสำเนียงต่างๆ ภาษาโอคูร์   
 ภาษาชูวาส
 ภาษาคาซาร์ (ตายแล้ว)
 ภาษาอวาร์ (ตายแล้ว)
 ภาษาบุลการ์ (ตายแล้ว)
 ภาษาฮั่น (ตายแล้ว) ภาษาอาร์คู   
 ภาษาแฆแลจKhalaj is surrounded by Oghuz languages, but exhibits a number of features that classify it as non-Oghuz.

 การเปรียบเทียบคำศัพท์ 
 ความหมายทั่วไปภาษาเตอร์กิกโบราณภาษาตุรกีภาษาอาเซอร์ไบจานภาษาเติร์กเมนภาษาตาตาร์ภาษาคาซัคภาษาคีร์กิซภาษาอุซเบกภาษาอุยกูร์ภาษาซาคาภาษาชูวาสบุคคล บรรพบุรุษAtaAtaAtaAtaAtaAtaAtaOtaAtaAtte แม่AnaAnne, AnaAnaEneAnaAnaEneOnaAnaAnne ลูกชายO'gulOğulOğulOğulUl, uğılUlUulO'gilOghulUolYvăl, Ul ผู้ชายEr(kek)ErkekEr /KişiErkekİrEr(kek)ErkekErkakErErAr เด็กหญิงKyzKızQızGyzQızQızKızQizQizKy:sHĕr บุคคลKişiKişiKişiKeşeKisiKishiKishiKishiKihi BrideKelinGelinGəlinGelinKilenKelinKelinKelinKelinKylynKin Mother-in-lawKaynanaQaynanaGayın eneQayın anaQayın eneKayneneQayın onaQeyinanaHun'amaBody parts HeartYürekYürekÜrəkÝürekYöräkJürekJürökYurakYürekSüreqČĕre BloodQanKanQanGa:nQanQanKanQonQanQa:nJun HeadBašBaşBaşBaşBaşBasBashBoshBaşBasPuś HairQılKılQılQylQılQılKılQilQilKıl EyeKözGözGözGözKüzKözKözKo'zKözKosKuś EyelashKirpikKirpikKiprikKirpikKerfekKirpikKirpikKiprikKirpikKirbi:Hărpăk EarQulqaqKulakQulaqGulakQolaqQulaqKulakQuloqQulaqGulka:kHălha NoseBurunBurunBurunBurunBorınMurınMurunBurunBurunMurun ArmQolKolQolGolQulQolKolQo'lQolHul, Hol HandEl(ig)ElƏlElAlaqanAlakanIli:Ală FingerBarmakParmakBarmaqBarmakBarmaqBarmaqBarmakBarmoqBarmaqPürne, Porn'a FingernailTyrnaqTırnakDırnaqDyrnaqTırnaqTırnaqTyrmakTirnoqTirnaqTynyraqČĕrne KneeTizDizDizDy:zTezTizeTizeTizzaTizTüsäχČĕrpuśśi CalfBaltyrBaldırBaldırBaldyrBaltırBaldırBaltyrBoldyrBaldirBallyr FootAdaqAyakAyaqAýakAyaqAyaqAyakOyoqAyaqAtaqUra BellyQarynKarınQarınGarynQarınQarınKarynQorinQerinQarynHyrămAnimals HorseAtAtAtAtAtAtAtOtAtAtUt CattleSiyirSığırInekSygyrSıyırSïırSıyırSigirSiyir DogYtİt/KöpekİtItEtÏtItItItYtJytă FishBalyqBalıkBalıqBalykBalıqBalıqBalıkBaliqBeliqBalykPulă LouseBitBitBitBitBetBïtBitBitPitBytPyjtă, Put'ăOther nouns HouseUyEvEvÖýÖyÜyÜyUyUyAv* TentOtagOtağ/ÇadırOtagOtawOtaqOtu: WayYolYolYolYo:lYulJolJolYo'lYolSuolŚul BridgeKöprüqKöprüKörpüKöpriKüperKöpirKöpüröKo'prikKövrükKürpeKĕper ArrowOqOkOxOkUqOqOkO'qOqOχUhă FireOtOdOdOtUtOtOtO'tOtUotVut, Vot AshKülKülKülKülKölKülKülKulKülKülKĕl WaterSuvSuSuSuwSuSwSuuSuvSuUiŠyv, Šu Ship, boatKemiGemiGəmiGämiKöymäKemeKemeKemaKemeKimĕ LakeKölGölGölKölKülKölKölKo'lKölKüölKülĕ Sun/DayKünešGün(eş)Gün(əş)GünKönKünKünKunKünKünKun CloudBulutBulutBuludBulutBolıtBultBulutBulutBulutBylytPĕlĕt StarYulduzYıldızUlduzÝyldyzYoldızJuldızJıldızYulduzYultuzSulusŚăltăr EarthTopraqToprakTorpaqToprakTufraqTopıraqTopurakTuproqTupraqToburaχTăpra HilltopTöpüTepeTəpəDepeTübäTöbeTöböTepaTöpeTöböTüpĕ Tree/WoodYağacAğaçAğacAgaçAğaçAğaşJygachYog'ochJyvăś God (Tengri)TengriTanrıTanrıTaňryTäñreTäñiriTeñirTangriTengriTanaraTură, Toră Sky, BlueKökGökGöyGökKükKökKökKo'kKökKüöqKăvak, KoakAdjectives LongUzunUzunUzunUzynOzınUzınUzunUzunUzunUhunVărăm NewYanyYeniYeniYanyYañaJañaJañıYangiYengiSanaŚĕnĕ FatSemizSemiz/ŞişmanSemizSimezSemizSemizSemizSemizEmisSamăr FullToluDoluDoluDo:lyTulıTolıToloTo'laToluqToloruTulli WhiteAqAkAğAkAqAqAkOqAq BlackQaraKaraQaraGaraQaraQaraKaraQoraQaraXaraHura RedQyzylKızılQızılGyzylQızılQızılKızılQizilQizilKyhylHĕrlĕNumbers 1BirBirBirBirBerBirBirBirBirBi:rPĕrre 2EkiİkiİkiIkiİkeEkiEkiIkkiIkkiIkkiIkkĕ 4TörtDörtDördDö:rtDürtTörtTörtTo'rtTörtTüörtTăvattă 7YetiYediYeddiYediCideJetiJetiYettiYettiSetteŚiččĕ 10OnOnOnO:nUnOnOnO'nOnUonVunnă, Vonnă 100YüzYüzYüzYüzYözJüzJüzYuzYüzSü:sŚĕr
 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Turkic Languages: Resources - University of Michigan
 Map of Turkic languages
 Classification of Turkic Languages 
 Online Uyghur-English Dictionary
 Turkic language vocabulary comparison tool / dictionary 


หมวดหมู่:ตระกูลภาษาอัลไต