จักรพรรดินีญี่ปุ่น

จักรพรรดินีญี่ปุ่น คือพระอิสริยยศของอิสตรีผู้ครองราชย์เป็นจักรพรรดิญี่ปุ่น () และอาจหมายถึงจักรพรรดินีอัครมเหสีในจักรพรรดิญี่ปุ่น () โดยจักรพรรดินีอัครมเหสีในรัชกาลปัจจุบันคือจักรพรรดินีมาซาโกะในจักรพรรดินารูฮิโตะ

 จักรพรรดินีผู้ครองราชย์ 
ตามประวัติศาสตร์ ญี่ปุ่นเคยมีจักรพรรดินีขึ้นเสวยราชสมบัติแปดพระองค์ (หากนับจักรพรรดินีจิงงุ จะมีทั้งหมดเก้าพระองค์ ในจำนวนนี้มีสองพระองค์ครองราชย์สองครั้ง) ซึ่งทั้งหมดจะถูกคัดเลือกมาจากผู้ที่สืบสันดานจากพระราชวงศ์เมื่อนับจากฝ่ายบิดา ทั้งนี้นักวิชาการบางส่วนมองว่าการครองราชย์ของจักรพรรดินีของญี่ปุ่นนั้นเป็นการครองราชย์อย่างชั่วคราวเท่านั้น และสงวนพระราชบัลลังก์เอาไว้เฉพาะแก่เจ้านายบุรุษเพศเท่านั้น"Life in the Cloudy Imperial Fishbowl", Japan Times. March 27, 2007. ครั้นหลายศตวรรษต่อมาได้มีกฎมณเฑียรบาล พ.ศ. 2432 ซึ่งออกมาพร้อมกับรัฐธรรมนูญเมจิระบุว่ามิให้เจ้านายเพศหญิงขึ้นครองราชสมบัติ แม้จะเคยมีความพยายามที่แก้ไขกฎมณเฑียรบาลเพื่อปูทางให้เจ้านายที่เป็นหญิงขึ้นเสวยราชย์ แต่ไม่เคยประสบความสำเร็จ
 จักรพรรดินีจิงงุ (ครองราชย์ พ.ศ. 744–812) ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ยังเป็นที่ถกเถียง)
 จักรพรรดินีซุอิโกะ (ครองราชย์ พ.ศ. 1136–1171) จักรพรรดินีผู้เสวยราชย์พระองค์แรก
 จักรพรรดินีโคเงียวกุ (ครองราชย์ครั้งแรก พ.ศ. 1185–1188) หรือจักรพรรดินีไซเม (ครองราชย์ที่สอง พ.ศ. 1198–1204)
 จักรพรรดินีจิโต (ครองราชย์ พ.ศ. 1233–1240)
 จักรพรรดินีเก็มเม (ครองราชย์ พ.ศ. 1250–1258)
 จักรพรรดินีเก็นโช (ครองราชย์ พ.ศ. 1258–1267)
 จักรพรรดินีโคเก็ง (ครองราชย์ครั้งแรก พ.ศ. 1292–1301) หรือจักรพรรดินีโชตะกุ (ครองราชย์ที่สอง พ.ศ. 1307–1313)
 จักรพรรดินีเมโช (ครองราชย์ พ.ศ. 2172–2186)
 จักรพรรดินีโกะ-ซะกุระมะชิ (ครองราชย์ พ.ศ. 2305–2314) จักรพรรดินีผู้เสวยราชย์พระองค์ล่าสุด

 จักรพรรดินีอัครมเหสี 
แต่เดิมตำแหน่งพระชายาในองค์จักรพรรดิญี่ปุ่นจะถูกเรียกว่าเจ้าหญิง เช่น เจ้าหญิงอิวะพระชายาในจักรพรรดินิมเมียว จนกระทั่งในรัชกาลจักรพรรดิโชมุได้สถาปนาพระอัครมเหสีคือโคเมียวผู้มาจากตระกูลฟูจิวาระเป็น โคโง () พระองค์แรก แต่เดิมจะแบ่งพระอิสริยยศไว้ได้แก่ ชูงู () สำหรับพระชายา, โคโง () หรือ โคไตโง () สำหรับพระราชชนนีหรือจักรพรรดินีวิธวา และ ไทโคไตโง () สำหรับพระอัยยิกาเจ้า กระทั่งกลางยุคเฮอัง มีพระราชธรรมเนียมมีพระชายาเพียงพระองค์เดียว เรียกว่าชูงู ครั้นในรัชสมัยจักรพรรดิอิจิโจมีพระราชธรรมเนียมมีพระชายาสองพระองค์ องค์แรกเรียกโคโงอีกองค์เรียกชูงู มีกรณีหนึ่งในรัชกาลจักรพรรดิโฮริกาวะ ได้สถาปนาเจ้าหญิงยะซุโกะหรือเทชิพระวิมาดา (; พระมารดาเลี้ยง) ขึ้นเป็นโคโง

 พระนามาภิไธย  พระชนม์ชีพ  ดำรงตำแหน่ง  รัชกาล  หมายเหตุ โอโตโมะ โนะ โคเตโกะ()    1130–1135  จักรพรรดิซุชุง  ยะมะโตะฮิเมะ โนะ โอกิมิ()    1204–1214  จักรพรรดิเท็นจิ  เจ้าหญิงโทชิ() 1191–1221  1214–1215  จักรพรรดิโคบุง  จักรพรรดินีโคเมียว()  1244–1303  1273–1292  จักรพรรดิโชมุ  เจ้าหญิงอิโนะเอะ (อิงะมิ)()  1260–1318  1313–1315  จักรพรรดิโคนิง  ถูกถอดจากพระราชอิสริยยศ ฟุจิวะระ โนะ โอะโตะมุโระ()  1303–1333  1326–1333  จักรพรรดิคัมมุ  ุฟุจิวะระ โนะ ไทชิ (ทะระชิโกะ)()  ?–1337  —  จักรพรรดิเฮเซ (อาเตะ)  สถาปนาเป็นจักรพรรดินีหลังสวรรคต เมื่อ พ.ศ. 1349 ทะชิบะนะ โนะ คะชิโกะ()  1329–1393  1358–1366  จักรพรรดิซะงะ  เจ้าหญิงโคชิ ()  1332–1352  —  จักรพรรดิจุนนะ  สถาปนาเป็นจักรพรรดินีหลังสวรรคต เมื่อ พ.ศ. 1366 เจ้าหญิงเซชิ (มะซะโกะ) ()  1353–1422  1370–1376  ฟุจิวะระ โนะ องชิ (ยะซุโกะ)()  1428–1497  1466–1473  จักรพรรดิไดโงะ  ฟุจิวะระ โนะ อังชิ (ยะซุโกะ)()  1470–1507  1501–1507  จักรพรรดิมุระกะมิ  เจ้าหญิงโชชิ (มะซะโกะ)() 1493–1543  1510–1516  จักรพรรดิเรเซ  ฟุจิวะระ โนะ โคชิ (เทะรุโกะ)()  1490–1522  1516–1522  จักรพรรดิเอ็งยู  ฟุจิวะระ โนะ จุนชิ (โนะบุโกะ)()  1500–1560  1525–1543 (ชูงู)  ฟุจิวะระ โนะ เทชิ (ซะดะโกะ)()  1520–1544  1533–1543 (ชูงู)1543–1544 (โคโง)  จักรพรรดิอิจิโจ  ฟุจิวะระ โนะ โชชิ (อะกิโกะ)()  1431–1517  1543–1555 (ชูงู)  ฟุจิวะระ โนะ เค็นชิ (คิโยะโกะ)()  1537–1570  1555–1561 (ชูงู)  จักรพรรดิซันโจ  ฟุจิวะระ โนะ เซชิ (ซุเกะโกะ)()  1515–1568  1555–1568 (โคโง)   ฟุจิวะระ โนะ อิชิ (ทะเกะโกะ)()  1543–1579  1561–1579 (ชูงู)  จักรพรรดิโกะ-อิจิโจ  เจ้าหญิงเทชิ()  1556–1637  1580 (ชูงู)1580–1594 (โคโง)  จักรพรรดิโกะ-ซุซะกุ  ฟุจิวะระ โนะ เก็นชิ (โมะโตะโกะ)()  1559–1582  1580–1582 (ชูงู)  เจ้าหญิงโชชิ (อะกิโกะ)()  1570–1648  1589–1611 (ชูงู)  จักรพรรดิโกะ-เรเซ  ฟุจิวะระ โนะ ฮิโระโกะ()  1579–1670  1594–1611 (โคโง)1611–1611 (ชูงู)  ฟุจิวะระ โนะ คังชิ()  1564–1645  1611–1617 (โคโง)  เจ้าหญิงคะโอะรุโกะ (เคชิ)()  1572–1636  1612–1617 (ชูงู)1617–1636 (โคโง)  จักรพรรดิโกะ-ซังโจ  ฟุจิวะระ โนะ เค็นชิ (คะไตโกะ)()  1600–1627  1617–1627 (ชูงู)  จักรพรรดิชิระกะวะ  เจ้าหญิงยะซุโกะ (เทชิ)()  1619–1639  1614–1636 (ชูงู)  จักรพรรดิโฮะริกะวะ  พระวิมาดา เจ้าหญิงโทะกุชิ()  1603–1657  1636–1657 (ชูงู)  เจ้าหญิงเรชิ()  1621–1687  1651–1677 (โคโง)  จักรพรรดิโทะบะ   พระวิมาดา ฟุจิวะระ โนะ ทะมะโกะ (โชชิ)()  1644–1688  1661–1667 (ชูงู)  ฟุจิวะระ โนะ คิโยะโกะ()  1665–1725  1673–1684 (ชูงู)  จักรพรรดิซุโตะกุ  ฟุจิวะระ โนะ ยะซุโกะ (ไทชิ)()  1638– 1699  1677–1682 (โคโง)  จักรพรรดิโทะบะ  ฟุจิวะระ โนะ นะริโกะ()  1660–1703  1685–1692 (โคโง) ฟุจิวะระ โนะ ทะชิ (มะซะรุโกะ) ()  1683–1745  1693–1699 (โคโง)  จักรพรรดิโคะโนะเอะ  ฟุจิวะระ โนะ ชิเมะโกะ (เทชิ)()  1674–1719  1693–1699 (ชูงู)1699–1701 (โคโง)   ฟุจิวะระ โนะ โยะชิโกะ (คินชิ)()  1677–1752  1699–1702 (ชูงู)1702–1715 (โคโง)  จักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ  เจ้าหญิงมุเนะโกะ()  1669–1732  1701–1702 (โคโง)  สถาปนาเป็นกรณีพิเศษโดยที่มิได้เป็นพระชายา เจ้าหญิงชิยุชิ (โยะชิโกะ)()  1684–1719  1702–1705 (โคโง)   จักรพรรดินิโจ  พระวิมาดา ฟุจิวะระ โนะ อิกุชิ (มุเนะโกะ)()  1689–1716  1715–1716 (ชูงู)  ไทระ โนะ โทะกุชิ (โนะริโกะ)()  1698–1757  1715–1723 (ชูงู)  จักรพรรดิทะกะกุระ  เจ้าหญิงเรียวชิ (อะกิโกะ)()  1690–1759  1725–1730 (โคโง)  จักรพรรดิอันโตะกุ  พระวิมาดา คุโจ นินชิ (ทะเอะโกะ)()  1716–1782  1733–1743 (ชูงู)  จักรพรรดิโกะ-โทะบะ  เจ้าหญิงฮันชิ (โนะริโกะ)()  1720–1753  1741–1749 (โคโง)  จักรพรรดิสึชิมิกะโดะ  พระวิมาดา โออิ โนะ มิกะโดะ()  1728–1786  1748–1753 (ชูงู)  เจ้าหญิงโชชิ (โนะโบะรุโกะ)()  1738–1754  1751–1752 (โคโง)  จักรพรรดิจุนโตะกุ  พระวิมาดา คุโจ ริชิ (ทะสึโกะ)()  1735–1791  1754–1765 (ชูงู)   เจ้าหญิงคุนิโกะ()  1752–1826  1764–1767 (โคโง)  จักรพรรดิโกะ-โฮะริกะวะ   พระวิมาดา ซันโจ ยูชิ()  1750–1829  1766–1769 (ชูงู)1769–1770 (โคโง)  โคะโนะเอะ นะงะโกะ()  1761–1818  1769–1772 (ชูงู)   คุโจ ชุนชิ (โยะชิโกะ)()  1752–1776  1773–1776 (ชูงู)   เจ้าหญิงโทะชิโกะ()  1740–1794  1776–1794 (โคโง)  จักรพรรดิชิโจ  พระวิมาดา ไซอนจิ คิสึชิ()  1768–1835  1785–1791 (ชูงู)  จักรพรรดิโกะ-ซะงะ  เจ้าหญิงกิชิ (อะกิโกะ)()  1767–1805  1791–1794 (โคโง)   จักรพรรดิโกะ-ฟุกะกุซะ  สถาปนาเป็นกรณีพิเศษโดยที่มิได้เป็นพระชายา ไซอนจิ คิมิโกะ()  1775–1847  1800–1802 (ชูงู)  ฟุจิวะระ โนะ คิตสึชิ()  1788–1815  1804 (ชูงู)1804–1815 (โคโง)  จักรพรรดิคะเมะยะมะ  ฟุจิวะระ โนะ คิชิ()  1795–1861  1804–1811 (ชูงู)   เจ้าหญิงเรชิ()  1813–1850  1828–1834 (โคโง)  จักรพรรดิโกะ-อุดะ  สถาปนาเป็นกรณีพิเศษโดยที่มิได้เป็นพระชายา ไซอนจิ โชชิ()  1814–1885  1831–1841 (ชูงู)  จักรพรรดิฟุชิมิ  โทะกุไดจิ คินชิ()  1826–1895  1846–1853 (ชูงู)  จักรพรรดิโกะ-นิโจ  เจ้าหญิงโชชิ (มะซะโกะ)()  1829–1891  1862 (โคโง)  จักรพรรดิโกะ-ฟุชิมิ   สถาปนาเป็นกรณีพิเศษโดยที่มิได้เป็นพระชายา ไซอนจิ คิชิ()  1846–1876  1862–1861 (ชูงู)  เจ้าหญิงจุนชิ()  1854–1880  1861–1882 (ชูงู)    ไม่ปรากฏพระนาม  —  ไม่ทราบ (ชูงู)  จักรพรรดิโชเก  โทะกุงะวะ มะซะโกะ()  2150–2221  2163–2172 (ชูงู)  จักรพรรดิโกะ-โยเซ  ทะกะสึกะซะ ฟุซะโกะ()  2196–2255  2226–2230 (ชูงู)  จักรพรรดิเรเง็ง  เจ้าหญิงยุกิโกะแห่งอะริซุงะวะ()  2223–2263  2251–2253 (ชูงู)  จักรพรรดิฮิงะชิยะมะ  เจ้าหญิงโยะชิโกะ()  2322–2389  2323–2360 (ชูงู)  จักรพรรดิโคกะกุ  ฟุจิวะระ โนะ สึนะโกะ()  2341–2366  — จักรพรรดินินโก สถาปนาเป็นโคโงหลังสวรรคตเมื่อปี พ.ศ. 2367 พระพันปีเอโช()  2376–2441  2389–2410 (เนียวโง) จักรพรรดิโคเม จักรพรรดินีโชเก็ง()  2392–2457  2412–2455 (โคโง)  จักรพรรดิเมจิ  จักรพรรดินีเทเม()   2427–2494  2455–2469 (โคโง)  จักรพรรดิไทโช  จักรพรรดินีโคจุง()   2446–2543  2469–2532 (โคโง)  จักรพรรดิโชวะ  จักรพรรดินีมิชิโกะ()  2477–ปัจจุบัน  2532–2562 (โคโง)  จักรพรรดิอะกิฮิโตะ  จักรพรรดินีมาซาโกะ()  2506–ปัจจุบัน  2562–ปัจจุบัน (โคโง)  จักรพรรดินารูฮิโตะ 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:จักรพรรดินีญี่ปุ่น
หมวดหมู่:สมเด็จพระจักรพรรดินี
ญี่ปุ่น
ญี่ปุ่น