พระที่นั่งราเชนทรยาน

พระที่นั่งราเชนทรยาน เป็นพระราชยานที่สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เป็นพระที่นั่งที่สร้างขึ้นโดยช่างหลวง เป็นทรงบุษบกย่อมุมไม้สิบสอง หลังคาซ้อน 5 ชั้น สร้างจากไม้แกะสลักลงรักปิดทองประดับกระจก  พนักพิงและกระจังปฏิญาณแกะสลักเป็นภาพเทพพนมไว้ตรงกลาง ครุฑยุดนาคซึ่งประดับที่ฐานที่ 14 ตัว มีคานสำหรับหาม 4 คาน แต่เวลาปกติจะคงคานประจำไว้ 2 คาน การประทับจะต้องนั่งห้อยพระบาท ความสูงจากฐานถึงยอดสูง ราว 4.15 เมตร กว้าง 103 ซม. ยาว 191 ซม. พระที่นั่งราเชนทรยานนี้สร้างคู่กับพระราชยานกงและพระวอสีวิกากาญจน์

พระที่นั่งราเชนทรยานใช้เวลาเสด็จพระราชดำเนินโดยขบวนแห่ อย่างใหญ่ที่เรียกว่า ขบวนสี่สาย เช่น ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก จะเสด็จพระราชดำเนินจากพระราชมณเฑียร ไปถวายสักการะพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม นอกจากนั้นแล้วยังใช้ในการเชิญพระโกศพระบรมอัฐิพระมหากษัตริย์  และสมเด็จพระบรมราชินี จากพระเมรุมาศท้องสนามหลวง เข้าสู่พระบรมมหาราชวังด้วย

ปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ที่พระที่นั่งภิมุขมณเฑียร พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ในความดูแลของกรมศิลปากร โดยตั้งแต่สมัยพุทธศตวรรษที่ 25 มีการอัญเชิญออกมาใช้อัญเชิญพระโกศพระบรมอัฐิและพระอัฐิของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศ์จากพระเมรุมาศหรือพระเมรุ ท้องสนามหลวง กลับเข้าสู่พระบรมมหาราชวัง ทั้งหมด 5 ครั้ง ดังนี้
 พ.ศ. 2527 สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ 7
 พ.ศ. 2539 สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
 พ.ศ. 2551 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมพระนราธิวาสราชนครินทร์ บดินทรเชษฐภคินีhttp://thainews.prd.go.th/hrhprince/index.php?option=com_content&task=view&id=10&Itemid=8
 พ.ศ. 2555 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา
 พ.ศ. 2560 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

ในอนาคต ในปี พ.ศ. 2569 จะใช้อัญเชิญพระบรมอัฐิของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงอีกด้วย 

อนึ่ง ในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพของพระมหากษัตริย์นั้น จะมีการจัดสร้าง "พระที่นั่งราเชนทรยานน้อย" เพิ่มอีกองค์หนึ่ง ซึ่งมีลักษณะคล้ายพระที่นั่งราเชนทรยานแต่ขนาดเล็กกว่า ใช้อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารของพระมหากษัตริย์แทนพระวอสีวิกากาญจน์ ส่วนองค์ที่ใช้อัญเชิญพระบรมอัฐิจะยังคงเรียกว่า "พระที่นั่งราเชนทรยาน" ตามเดิม

 ส่วนประกอบต่าง ๆ ของพระที่นั่งราเชนทรยาน 
เม็ดน้ำค้าง
ปลียอด
ลูกแก้ว
บัวกลุ่ม
เหม
บัวคอเสื้อ
องค์ระฆัง
บราลี
บันแถลง
เฟื่อง
อุบะ
ประจำยามรัดอก
เสาไม้สิบสอง
พนักพิง
กง
กาบพรหมศร
กระจังปฏิญาณ
หัวท้องไม้เชิงบาตร
หน้ากระดาน
บัวหงาย
ครุฑยุดนาค
ฐานสิงห์

 ดูเพิ่ม 
 พระที่นั่งราเชนทรยานน้อย

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

ราเชนทรยาน
หมวดหมู่:งานสะสมของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร