ราชวงศ์ญี่ปุ่น

ราชวงศ์ญี่ปุ่น (ญี่ปุ่น: 皇室; โรมาจิ: Kōshitsu; ทับศัพท์: โคชิตสึ; อังกฤษ: Imperial House of Japan) เป็นหนึ่งในราชวงศ์ที่มีอายุยืนยาวนานมากที่สุดในโลก และเป็นราชวงศ์ที่มีการสืบสันตติวงศ์มากที่สุดในโลก โดยนับตั้งแต่การขึ้นครองราชย์ของจักรพรรดิจิมมุ เมื่อ 11 กุมภาพันธ์ 660 ปีก่อนคริสตกาล (116 ปีก่อนพุทธศักราช) จนถึงปัจจุบัน ซึ่งเป็นการครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ รวมเป็นระยะเวลากว่า  ปี โดยมีจักรพรรดิ/จักรพรรดินีที่ปกครองรวมทั้งหมด 126 รัชกาล 

จักรพรรดิจิมมุ และจักรพรรดิในยุคแรกๆ จะถือว่าเป็นยุคตำนาน ซึ่งไม่ได้มีบันทึกทางประวัติศาสตร์ที่ชัดเจน มีแต่การเล่าขานเป็นส่วนใหญ่ จึงยังเป็นข้อถกเถียงกันว่าควรนับจุดเริ่มต้นของราชวงศ์ญี่ปุ่นจากจักรพรรดิจิมมุหรือไม่ นักวิชาการบางส่วนระบุว่ามีหลักฐานมากพอที่จะนับจุดเริ่มต้นของราชวงศ์ญี่ปุ่นจากจักรพรรดิจิมมุ แต่นักวิชาการบางส่วนก็ระบุว่าควรเริ่มนับจาก จักรพรรดิคิมเม มากกว่า ซึ่งพระองค์ครองราชย์เมื่อ พ.ศ. 1052 เนื่องจากมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สามารถพิสูจน์ได้Hoye, Timothy. (1999). Japanese Politics: Fixed and Floating Worlds, p. 78; excerpt, "According to legend, the first Japanese Emperor was Jimmu. Along with the next 13 Emperors, Jimmu is not considered an actual, historical figure. Historically verifiable Emperors of Japan date from the early sixth century with Kimmei. ถ้าหากนับตามทฤษฎีหลัง ราชวงศ์ญี่ปุ่นในปัจจุบันจะมีอายุ  ปี และมีจักรพรรดิ/จักรพรรดินีที่ปกครองรวมทั้งหมด 98 รัชกาล สัญลักษณ์ประจำราชวงศ์ญี่ปุ่น คือ ตราราชวงศ์ดอกเบญจมาศ (ญี่ปุ่น: 菊花紋章; โรมาจิ: Kiku-Ka-Mon-Shou; ทับศัพท์: คิกู-กา-มน-โช) ซึ่งเป็นหนึ่งในตราดอกเบญจมาศ (ญี่ปุ่น: 菊花紋; โรมาจิ: Kiku-Ka-Mon; ทับศัพท์: คิกู-กา-มน) สำหรับราชวงศ์ญี่ปุ่นนั้น จะมีการออกแบบตราดอกเบญจมาศออกเป็น 2 ลักษณะ ได้แก่  

 ตราดอกเบญมาศกลีบซ้อน 16 กลีบ จะใช้เป็นสัญลักษณ์ประจำพระองค์ของจักรพรรดิ หรือที่เรียกว่า "พระราชลัญจกรดอกเบญจมาศ"โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. จิรานุช โสภา มหาวิทยาลัยสวนดุสิตhttps://www.facebook.com/photo.php?fbid=4588972711141321&id=1116626141709346&set=a.1116652468373380
 ตราดอกเบญจมาศกลีบเดี่ยว 14 กลีบ จะใช้เป็นสัญลักษณ์ประจำพระองค์ของพระบรมวงศานุวงศ์ เช่น ตราประจำ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา)

 นิยามและขอบเขต 
"โคชิตสึ" (ราชวงศ์ญี่ปุ่น) โดยคำนิยามหมายถึง "จักรพรรดิและพระบรมวงศานุวงศ์" ซึ่งในอดีตเคยใช้เป็นคำว่า "คิวชิตสึ" (宮室) และ "เทชิตสึ" (帝室) มาก่อน

ขอบเขตของ "โคชิตสึ" (ราชวงศ์ญี่ปุ่น) จะมีความแตกต่างกันในแต่ละยุคสมัย สำหรับยุคปัจจุบันนั้น หลังจากที่จักรวรรดิญี่ปุ่นพ้ายแพ้ในสงครามโลกครั้งที่ 2 สหรัฐอเมริกาในฐานะผู้ชนะสงคราม ได้ทำการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ให้กับญี่ปุ่น โดยประกาศใช้เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2489 และมีผลบังคับใช้เป็นรัฐธรรมนูญในวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2490 เป็นต้นมาhttps://www.senate.go.th/assets/portals/93/fileups/272/files/Sub_Jun/13win/win59.pdf 

ซึ่งในมาตรา 2 และ มาตรา 5 ของรัฐธรรมนูญได้มีการระบุถึงกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น จึงทำให้ทางสภานิติบัญญัติแห่งจักรวรรดิญี่ปุ่น (帝国議会) ทำการร่างกฎมณเฑียรบาลขึ้นมาแทนฉบับเดิม โดยประกาศใช้เมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2490 และเป็นกฎหมายต้นฉบับที่ใช้มาจนถึงปัจจุบัน

กฎมณเฑียรบาลบัญญัติว่า "มาตรา 5 พระบรมวงศานุวงศ์ ได้แก่ จักรพรรดินี, จักรพรรดินีอัยยิกาเจ้า, จักรพรรดินีพันปีหลวง, ชินโน, ชินโนฮิ, ไนชินโน, โอ, โอฮิ และโจโอ" นอกจากการประกาศใช้รัฐธรรมนูญแล้ว ผลกระทบของการแพ้สงครามยังทำให้พระบรมวงศานุวงศ์จำนวน 51 พระองค์ (เป็นฝ่ายชาย 26 พระองค์ และฝ่ายหญิง 25 พระองค์) ของราชวงศ์สาขา จำนวน 11 สาขา ถูกลดฐานันดรศักดิ์ไปเป็นสามัญชน โดยให้เหลือเพียงแค่พระบรมวงศานุวงศ์ใกล้ชิดของสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะเท่านั้น จึงทำให้จำนวนพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์ญี่ปุ่นในปัจจุบันลดลงเป็นอย่างมาก

 จักรพรรดิ 
บทความหลัก: จักรพรรดิญี่ปุ่น
จักรพรรดิ (ญี่ปุ่น: 天皇; โรมาจิ: Tennō; ทับศัพท์: เท็นโน; อังกฤษ: Emperor) ทรงเป็นผู้นำราชวงศ์ญี่ปุ่นและประมุขแห่งรัฐของญี่ปุ่น โดยรัฐธรรมนูญญี่ปุ่น พ.ศ. 2490 มาตรา 1 บัญญัติไว้ว่า "จักรพรรดิทรงเป็นสัญลักษณ์แห่งญี่ปุ่นและสัญลักษณ์แห่งความสมัครสมานของชนชาวญี่ปุ่น ตำแหน่งนี้ย่อมขึ้นอยู่กับความยินยอมของชนชาวญี่ปุ่นผู้ทรงไว้ซึ่งอำนาจอธิปไตย อีกทั้งจะทรงกระทำเฉพาะกิจการของรัฐตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญเท่านั้น และจะทรงไม่มีพระราชอำนาจที่เกี่ยวข้องกับการปกครอง"

ปัจจุบัน ญี่ปุ่นเป็นประเทศเดียวในโลกที่ยังคงเรียกประมุขแห่งรัฐว่า "จักรพรรดิ" 

จักรพรรดิพระองค์ปัจจุบัน คือ สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ ซึ่งเป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 126 ของราชวงศ์ญี่ปุ่น โดยเสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562

 ลำดับการสืบสันตติวงศ์ 
บทความหลัก: ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ญี่ปุ่น

ลำดับการสืบสันตติวงศ์จะเป็นไปตามที่บัญญัติไว้ใน กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) หมวดที่ 1

 พระบรมวงศานุวงศ์ 

 พงศาวลีของราชวงศ์ญี่ปุ่น 
พงศาวลีของราชวงศ์ญี่ปุ่น โดยพระองค์ที่มีพระบรมฉายาลักษณ์/พระฉายาลักษณ์ คือพระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบัน

 650x650px|Japanese Imperial Family Tree December 2024 
 รายพระนามพระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบัน 
ปัจจุบันราชวงศ์ญี่ปุ่นมีพระบรมวงศานุวงศ์อยู่ทั้งหมด 16 พระองค์ ดังนี้
+ลำดับโปเจียมอ้างอิงจากลำดับการเสด็จและลำดับการประทับในงานต่างๆ

https://www.kunaicho.go.jp/about/gokomu/odemashi/activity/garden-party-haru20240423.html https://www.youtube.com/watch?v=9Wi8o9Gcpoo https://www.youtube.com/watch?v=sqDIK7cEMFM&t=8208sพระฉายาลักษณ์พระนามอิสริยยศ/ฐานันดรความสัมพันธ์กับจักรพรรดิ180pxสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะจักรพรรดิ -280pxสมเด็จพระจักรพรรดินีมาซาโกะจักรพรรดินีพระอัครมเหสี380pxสมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ โจโก (จักรพรรดิพระเจ้าหลวง)พระบรมราชชนก4 130x130px|Empress Michiko cropped 20140424สมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะโจโกโง (จักรพรรดินีพระพันปีหลวง)พระบรมราชชนนี580pxมกุฎราชกุมารอากิชิโนะชินโน (เจ้าชายชั้นเอก) / 
โคชิ (มกุฎราชกุมาร)พระราชอนุชา680pxมกุฎราชกุมารีอากิชิโนะชินโนฮิ (พระชายาในเจ้าชายชั้นเอก) / 
โคชิฮิ (พระวรชายาในมกุฎราชกุมาร)พระกนิษฐภคินี (น้องสะใภ้)780pxเจ้าหญิงไอโกะไนชินโน (เจ้าหญิงชั้นเอก)พระราชธิดา880pxเจ้าหญิงคาโกะไนชินโน (เจ้าหญิงชั้นเอก)พระราชภาติยะ9 107x107px|Prince Hisahito of Akishino 20201130เจ้าชายฮิซาฮิโตะชินโน (เจ้าชายชั้นเอก)พระราชภาติยะ1080pxเจ้าชายฮิตาจิชินโน (เจ้าชายชั้นเอก)พระราชปิตุลา1180pxเจ้าหญิงฮิตาจิชินโนฮิ (พระชายาในเจ้าชายชั้นเอก)พระราชปิตุจฉา (สะใภ้)1280pxเจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะชินโนฮิ (พระชายาในเจ้าชายชั้นเอก)พระญาติชั้นพระปิตุจฉา (สะใภ้)1380pxเจ้าหญิงอากิโกะโจโอ (เจ้าหญิงชั้นรอง)พระญาติชั้นพระภคินี1480pxเจ้าหญิงโยโกะโจโอ (เจ้าหญิงชั้นรอง)พระญาติชั้นพระภคินี1580pxเจ้าหญิงทากามาโดะชินโนฮิ (พระชายาในเจ้าชายชั้นเอก)พระญาติชั้นพระปิตุจฉา (สะใภ้)1680pxเจ้าหญิงสึงูโกะโจโอ (เจ้าหญิงชั้นรอง)พระญาติชั้นพระภคินี

 อดีตพระบรมวงศานุวงศ์ 
อดีตพระบรมวงศานุวงศ์ที่ยังมีชีวิตอยู่ โดยนับตั้งแต่หลังยุคสงครามเป็นต้นมา มีดังนี้
+ชื่อพระนามเดิมความสัมพันธ์กับจักรพรรดิสาเหตุการสิ้นฐานันดรศักดิ์ซายาโกะ คูโรดะเจ้าหญิงโนริ (ซายาโกะ)พระกนิษฐภคินีเสกสมรสมาโกะ โคมูโระเจ้าหญิงมาโกะพระราชภาติยะอัตสึโกะ อิเกดะเจ้าหญิงโยริ (อัตสึโกะ)พระราชปิตุจฉาทากาโกะ ชิมาซุเจ้าหญิงซูงะ (ทากาโกะ)ยาซูโกะ โคโนเอะเจ้าหญิงยาซูโกะพระญาติชั้นพระปิตุจฉามาซาโกะ เซ็งเจ้าหญิงมาซาโกะโนริโกะ เซ็งเงะเจ้าหญิงโนริโกะพระญาติชั้นพระภคินีอายาโกะ โมริยะเจ้าหญิงอายาโกะ

  อิสริยยศและฐานันดร  
กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ลงวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2562 ได้ระบุว่า มาตรา 5 พระบรมวงศานุวงศ์ ได้แก่

 โคโง (จักรพรรดินี)
 ไทโคไตโง (จักรพรรดินีอัยยิกาเจ้า)
 โคไตโง (จักรพรรดินีพันปีหลวง)
 ชินโน (เจ้าชายชั้นเอก)
 ชินโนฮิ (พระชายาในเจ้าชายชั้นเอก)
 ไนชินโน (เจ้าหญิงชั้นเอก)
 โอ (เจ้าชายชั้นรอง)
 โอฮิ (พระชายาในเจ้าชายชั้นรอง)
 โจโอ (เจ้าหญิงชั้นรอง)
นอกจากนี้ ตามกฎหมายพิเศษว่าด้วยการสละราชสมบัติของสมเด็จพระจักรพรรดิ มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2562 มีการสถาปนาอิสริยยศเพิ่มเติม ได้แก่

 โจโก (จักรพรรดิพระเจ้าหลวง)
 โจโกโง (จักรพรรดินีพระพันปีหลวง)

 จักรพรรดินี 
บทความหลัก: จักรพรรดินีญี่ปุ่น

จักรพรรดินี (ญี่ปุ่น: 皇后; โรมาจิ: Kōgō; ทับศัพท์: โคโง; อังกฤษ: Empress Consort) เป็นอิสริยยศสำหรับพระอัครมเหสีในจักรพรรดิ 

จักรพรรดินีพระองค์ปัจจุบันคือ สมเด็จพระจักรพรรดินีมาซาโกะ ทรงดำรงพระอิสริยยศนี้เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 หลังจากพระราชสวามี สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ ขึ้นครองราชย์

จักรพรรดินีในอีกความหมายหนึ่งคือ "สตรีผู้เป็นประมุขของจักรวรรดิ" โดยญี่ปุ่นจะใช้ศัพท์อีกคำว่า "โจเซเท็นโน" (ญี่ปุ่น: 女性天皇; โรมาจิ: Josei Tennō; อังกฤษ: Empress Regnent) ซึ่งกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่นในปัจจุบัน ไม่อนุญาตให้สตรีขึ้นครองราชย์เป็นประมุข อย่างไรก็ตามในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ญี่ปุ่น เคยมีสตรีผู้ที่เคยครองราชย์จำนวน 8 พระองค์

  โจโก  
โจโก (ญี่ปุ่น: 上皇; โรมาจิ: Jōkō; อังกฤษ: Emperor Emeritus) เป็นอิสริยยศสำหรับอดีตจักรพรรดิที่สละราชสมบัติ โดยสื่อไทยมีการระบุอิสริยยศ "โจโก" ว่าเป็น "จักรพรรดิพระเจ้าหลวง"

ตามกฎหมายพิเศษว่าด้วยการสละราชสมบัติของสมเด็จพระจักรพรรดิ มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2562 ได้ระบุเกี่ยวกับอิสริยยศ "โจโก" ดังนี้

 มาตรา 1: กฎหมายพิเศษนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดมาตรการที่จำเป็นอันเนื่องมาจากการสละราชสมบัติของจักรพรรดิ การขึ้นครองราชย์ของรัชทายาทในกรณีพิเศษ ที่ถือว่ามาตรา 4 ในกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น เป็นข้อยกเว้น (รัชทายาทจะครองราชย์ก็ต่อเมื่อจักรพรรดิสวรรคต) รวมถึงพระอิสริยยศของจักรพรรดิภายหลังการสละราชสมบัติ
 มาตรา 3: 
 วรรค 1: จักรพรรดิที่สละราชสมบัติ ให้เรียกว่า "โจโก"
 วรรค 2: เคโช (敬称) หรือคำยกย่องพระเกียรติ ให้ใช้คำว่า "เฮกะ" (陛下)
 วรรค 3: การขึ้นทะเบียนต่าง ๆ, ข้อกำหนดพระราชพิธีบรมศพ, และข้อกำหนดเกี่ยวกับสุสานหลวง ให้ปฏิบัติตามธรรมเนียมเหมือนกับจักรพรรดิ
 วรรค 4: นอกจากที่กล่าวไปในวรรค 1 - 3 แล้ว ให้ปฏิบัติตามที่ระบุในกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น เหมือนกับพระบรมวงศานุวงศ์อื่น ๆ  (ยกเว้นมาตรา 2, มาตรา 28 วรรค 2 และ 3, และมาตรา 30 วรรค 2)
พระบรมวงศานุวงศ์ในราชวงศ์ญี่ปุ่นที่ดำรงพระอิสริยยศ "โจโก" มีดังนี้
พระนามจักรพรรดิพระองค์ที่ครองราชย์วันเริ่มต้นพระชนมายุสมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ1257 มกราคม พ.ศ. 2532 - 30 เมษายน พ.ศ. 25621 พฤษภาคม พ.ศ. 2562ในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ญี่ปุ่นเคยมีจักรพรรดิที่สละราชสมบัติถึง 58 พระองค์ โดยพระองค์ล่าสุดคือ จักรพรรดิโคกากุ เมื่อ พ.ศ. 2360 ซึ่งในอดีต จักรพรรดิที่สละราชสมบัติจะดำรงพระอิสริยยศ "ไดโจเท็นโน" (ญี่ปุ่น: 太上天皇; โรมาจิ: Daijō Tennō) อย่างไรก็ตาม สมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ ถือว่าเป็นจักรพรรดิพระองค์แรกที่สละราชสมบัติภายใต้รัฐธรรมนูญญี่ปุ่น และดำรงพระอิสริยยศ "โจโก"

 ไทโคไตโง 
ไทโคไตโง (ญี่ปุ่น: 太皇太后; โรมาจิ: Tai-Kōtaigō; อังกฤษ: Grand Empress Dowager) เป็นอิสริยยศสำหรับพระราชอัยยิกา (ย่า) ในจักรพรรดิ ซึ่งตั้งแต่กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่นฉบับยุคหลังสงครามถูกประกาศใช้มา ยังไม่เคยมีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงพระอิสริยยศนี้

  โคไตโง 
โคไตโง (ญี่ปุ่น: 皇太后; โรมาจิ: Kōtaigō; อังกฤษ: Empress Dowager) เป็นอิสริยยศสำหรับอดีตจักรพรรดินีในจักรพรรดิที่สวรรคตแล้ว  ซึ่งในปัจจุบันไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงอิสริยยศนี้ 

พระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงพระอิสริยยศ "โคไตโง" โดยนับตั้งแต่ยุคหลังสงครามเป็นต้นมา มีดังนี้
พระอิสริยยศพระราชสวามีพระอิสริยยศก่อนหน้าพระบรมราชชนนีในเริ่มสิ้นสุดสาเหตุการสิ้นสุดพระราชสมัญญาสมเด็จพระจักรพรรดินีนางาโกะ พระพันปีหลวงจักรพรรดิโชวะสมเด็จพระจักรพรรดินีนางาโกะสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ7 มกราคม พ.ศ. 253216 มิถุนายน พ.ศ. 2543สวรรคต (97 พรรษา)จักรพรรดินีโคจุงสมเด็จพระจักรพรรดินีซาดาโกะ พระพันปีหลวงจักรพรรดิไทโชสมเด็จพระจักรพรรดินีซาดาโกะจักรพรรดิโชวะ25 ธันวาคม พ.ศ. 246917 พฤษภาคม พ.ศ. 2494สวรรคต (66 พรรษา)จักรพรรดินีเทเม
หลังจากที่สวรรคต จะมีการถวายพระสมัญญานามให้กับพระองค์ ควบคู่กับการใช้พระอิสริยยศว่า "โคโง" (จักรพรรดินี) เนื่องจากเป็นพระอิสริยยศสูงสุดที่พระองค์เคยได้รับ เช่น หลังการสวรรคตของสมเด็จพระจักรพรรดินีนางาโกะ พระพันปีหลวง ได้มีการถวายพระสมัญญานามของพระองค์เป็น "โคจุงโคโง" (香淳皇后) หรือ จักรพรรดินีโคจุง

ในยุคก่อนสงคราม เคยมีราชวงศ์หญิงที่ดำรงอิสริยยศนี้ โดยที่พระองค์ไม่เคยดำรงพระอิสริยยศ จักรพรรดินี มาก่อน ซึ่งในกรณีนี้จะเป็นการแต่งตั้งโดยจักรพรรดิ เช่น

 พระสนมที่เป็นพระราชมารดาในจักรพรรดิ เช่น จักรพรรดินีโคโนเอะ พระพันปีหลวง (พระราชมารดาในจักรพรรดิโคกากุ)
 พระสนมที่เป็นพระราชมารดาบุญธรรมในจักรพรรดิ เช่น จักรพรรดินีเอโช พระพันปีหลวง (พระราชมารดาบุญธรรมในจักรพรรดิเมจิ)

 โจโกโง 
โจโกโง (ญี่ปุ่น: 上皇后; โรมาจิ: Jōkogō; อังกฤษ: Empress Emerita) เป็นอิสริยยศสำหรับพระอัครมเหสีในอดีตจักรพรรดิที่สละราชสมบัติ โดยสื่อไทยได้มีการระบุอิสริยยศ "โจโกโง" ว่าเป็น "จักรพรรดินีพระพันปีหลวง"https://www.matichon.co.th/lifestyle/news_2404550

ตามกฎหมายพิเศษว่าด้วยการสละราชสมบัติของสมเด็จพระจักรพรรดิ มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2562 ได้ระบุเกี่ยวกับอิสริยยศ "โจโกโง" ดังนี้

 มาตรา 4
 วรรค 1: พระอัครมเหสีใน โจโก (จักรพรรดิที่สละราชสมบัติ) จะดำรงอิสริยยศ "โจโกโง"
 วรรค 2: สิ่งที่กำหนดไว้ในกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่นสำหรับ "โจโกโง" ให้ปฏิบัติตามอิสริยยศ โคไตโง
พระบรมวงศานุวงศ์ในราชวงศ์ญี่ปุ่นที่ดำรงพระอิสริยยศ "โจโกโง" มีดังนี้
พระนามพระราชสวามีวันเริ่มต้นพระชนมายุสมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะสมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562
ราชวงศ์ญี่ปุ่นไม่เคยมีพระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงอิสริยยศนี้มาก่อน โดยสมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะ ทรงดำรงพระอิสริยยศ "โจโกโง" เป็นพระองค์แรกในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ญี่ปุ่น และพระองค์ยังคงทรงดำรงพระอิสริยยศนี้ในปัจจุบัน

  ชินโน 
ชินโน (ญี่ปุ่น: 親王; โรมาจิ: Shinnō; อังกฤษ: Prince) เป็นฐานันดรสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ชายชั้นสูง (เจ้าชายชั้นเอก) ซึ่งทรงได้รับตั้งแต่แรกประสูติ อันได้แก่ พระราชโอรส และพระราชนัดดา (ชาย) ในจักรพรรดิ เมื่อ "ชินโน" บรรลุนิติภาวะ จะได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์เกียรติคุณและราชมิตราภรณ์อันสูงส่งยิ่งดอกเบญจมาศ ชั้นมหาปรมาภรณ์

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับฐานันดร "ชินโน" ดังนี้

 มาตรา 6: พระราชโอรสที่ถูกต้องตามกฎหมายในจักรพรรดิ รวมถึงพระราชนัดดา (ชาย) ที่สืบเชื้อสายจากพระราชโอรสในจักรพรรดิและถูกต้องตามกฎหมาย หากเป็นชายจะดำรงฐานันดร "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) ส่วนพระราชทายาทลำดับที่ 3 เป็นต้นไปในจักรพรรดิ หากเป็นชายจะดำรงฐานันดร "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง)

 มาตรา 7: หาก "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) ได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ พระอนุชาของพระองค์จะได้รับการสถาปนาอิสริยยศเป็น "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก)

 มาตรา 11 วรรค 2: "ชินโน" (ยกเว้นรัชทายาท) สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ หากมีเหตุผลสำคัญ และต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
 มาตรา 13: หาก "ชินโน" สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "ชินโนฮิ" (พระชายา), พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของพระองค์ (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

 "ชินโน" ในปัจจุบัน 
พระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบันที่ยังคงดำรงฐานันดร "ชินโน" มีดังนี้
พระนามแรกประสูติที่มาของการดำรงฐานันดรวันประสูติพระชนมายุเจ้าชายโยชิ (มาซาฮิโตะ)พระราชโอรสในจักรพรรดิโชวะ28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2478เจ้าชายอายะ (ฟูมิฮิโตะ)พระราชนัดดาในจักรพรรดิโชวะ (ณ วันประสูติ)30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2508เจ้าชายฮิซาฮิโตะพระราชนัดดาในสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ6 กันยายน พ.ศ. 2549

 "ชินโน" ในอดีต 
พระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงฐานันดร "ชินโน" (โดยนับตั้งแต่ยุคเมจิเป็นต้นมา) มีดังนี้
พระนามแรกประสูติที่มาของการดำรงฐานันดรวันประสูติวันสิ้นสุดสาเหตุการสิ้นสุดฐานันดรเจ้าชายฮิโระ (นารูฮิโตะ)พระราชนัดดาในจักรพรรดิโชวะ  (ณ วันประสูติ)23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 25031 พฤษภาคม พ.ศ. 2562ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 126เจ้าชายซูมิ (ทากาฮิโตะ)พระราชโอรสในจักรพรรดิไทโช2 ธันวาคม พ.ศ. 245827 ตุลาคม พ.ศ. 2559สิ้นพระชนม์ (100 ชันษา)เจ้าชายโยชิฮิโตะพระราชนัดดาในจักรพรรดิไทโช11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 24918 มิถุนายน พ.ศ. 2557สิ้นพระชนม์ (66 ชันษา)เจ้าชายโทโมฮิโตะพระราชนัดดาในจักรพรรดิไทโช5 มกราคม พ.ศ. 24896 มิถุนายน พ.ศ. 2555สิ้นพระชนม์ (66 ชันษา)เจ้าชายโนริฮิโตะพระราชนัดดาในจักรพรรดิไทโช29 ธันวาคม พ.ศ. 249721 พฤศจิกายน พ.ศ. 2545สิ้นพระชนม์ (47 ชันษา)เจ้าชายสึงุ (อากิฮิโตะ)พระราชโอรสในจักรพรรดิโชวะ23 ธันวาคม พ.ศ. 24767 มกราคม พ.ศ. 2532ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 125เจ้าชายเทรุ (โนบูฮิโตะ)พระราชโอรสในจักรพรรดิไทโช3 มกราคม พ.ศ. 24483 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2530สิ้นพระชนม์ (82 ชันษา)เจ้าชายอัตสึ (ยาซูฮิโตะ)พระราชโอรสในจักรพรรดิไทโช25 มิถุนายน พ.ศ. 24454 มกราคม พ.ศ. 2496สิ้นพระชนม์ (52 ชันษา)เจ้าชายมิจิ (ฮิโรฮิโตะ)พระราชโอรสในจักรพรรดิไทโช29 เมษายน พ.ศ. 244425 ธันวาคม พ.ศ. 2469ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 124เจ้าชายฮารุ (โยชิฮิโตะ)พระราชโอรสในจักรพรรดิเมจิ31 สิงหาคม พ.ศ. 242230 กรกฎาคม พ.ศ. 2455ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 123เจ้าชายมิตสึ (เทรุฮิโตะ) (満宮輝仁親王)พระราชโอรสในจักรพรรดิเมจิ30 พฤศจิกายน พ.ศ. 243617 สิงหาคม พ.ศ. 2437สิ้นพระชนม์ (8 เดือน)เจ้าชายอากิ (มีจิฮิโตะ) (昭宮猷仁親王)พระราชโอรสในจักรพรรดิเมจิ22 สิงหาคม พ.ศ. 243012 พฤศจิกายน พ.ศ. 2431สิ้นพระชนม์ (1 ชันษา)เจ้าชายทาเตะ (ยูกิฮิโตะ) (建宮敬仁親王)พระราชโอรสในจักรพรรดิเมจิ23 กันยายน พ.ศ. 242026 กรกฎาคม พ.ศ. 2421สิ้นพระชนม์ (10 เดือน)

  ชินโนฮิ 
ชินโนฮิ (ญี่ปุ่น: 親王妃; โรมาจิ: Shinnō-Hi; อังกฤษ: Princess) เป็นอิสริยยศสำหรับพระชายาใน "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) ซึ่งจะได้รับการสถาปนาเมื่ออภิเษกสมรส และจะได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์รัตนมงกุฎ ชั้นประถมาภรณ์ (มงกุฎดอกพอโลเนีย)

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับอิสริยยศ "ชินโนฮิ" ดังนี้

 มาตรา 13: หาก "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "ชินโนฮิ" (พระชายา), พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของเจ้าชาย (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
 มาตรา 14:
 หาก "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) สิ้นพระชนม์แล้วนั้น "ชินโนฮิ" (พระชายา) สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ตามพระประสงค์
 นอกเหนือจากกรณีในวรรค 1 หากมีเหตุผลสำคัญที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ "ชินโนฮิ" (พระชายา) สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ แต่ต้องได้รับการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
 หาก "ชินโนฮิ" (พระชายา) หย่าร้างกับพระสวามี จะต้องสละฐานันดรศักดิ์
 วรรค 1 และ วรรค 3 สามารถอนุโลมใช้ได้กับ "ชินโนฮิ" (พระชายา) ในสมาชิกราชวงศ์สาขาอื่นๆ

 "ชินโนฮิ" ในปัจจุบัน 
พระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบันที่ยังดำรงอิสริยยศ "ชินโนฮิ" มีดังนี้
พระนามเดิมพระสวามีราชวงศ์สาขาวันอภิเษกสมรสพระชนมายุฮานาโกะ สึงารุเจ้าชายโยชิ (มาซาฮิโตะ)ฮิตาจิ30 กันยายน พ.ศ. 2507โนบูโกะ อาโซเจ้าชายโทโมฮิโตะมิกาซะ7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2523ฮิซาโกะ ทตโตริเจ้าชายโนริฮิโตะทากามาโดะ6 ธันวาคม พ.ศ. 2527คิโกะ คาวาชิมะเจ้าชายอายะ (ฟูมิฮิโตะ)อากิชิโนะ29 มิถุนายน พ.ศ. 2533

 "ชินโนฮิ" ในอดีต 
พระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงอิสริยยศ "ชินโนฮิ" (โดยนับตั้งแต่ยุคเมจิเป็นต้นมา) มีดังนี้
พระนามเดิมพระสวามีราชวงศ์สาขาวันอภิเษกสมรสวันสิ้นสุดสาเหตุการสิ้นสุดอิสริยยศยูริโกะ ทากางิเจ้าชายซูมิ (ทากาฮิโตะ)มิกาซะ22 ตุลาคม พ.ศ. 248415 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567สิ้นพระชนม์ (101 ชันษา)มาซาโกะ โอวาดะมกุฎราชกุมารนารูฮิโตะ -9 มิถุนายน พ.ศ. 25361 พฤษภาคม พ.ศ. 2562พระสวามีขึ้นครองราชย์
เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 126คิกูโกะ โทกูงาวะเจ้าชายเทรุ (โนบูฮิโตะ)ทากามัตสึ4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 247318 ธันวาคม พ.ศ. 2547สิ้นพระชนม์ (92 ชันษา)เซ็ตสึโกะ มัตสึไดระเจ้าชายอัตสึ (ยาซูฮิโตะ)ชิจิบุ28 กันยายน พ.ศ. 247125 สิงหาคม พ.ศ. 2538สิ้นพระชนม์ (85 ชันษา)มิจิโกะ โชดะมกุฎราชกุมารอากิฮิโตะ -10 เมษายน พ.ศ. 25027 มกราคม พ.ศ. 2532พระสวามีขึ้นครองราชย์
เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 125เจ้าหญิงนางาโกะมกุฎราชกุมารฮิโรฮิโตะ -26 มกราคม พ.ศ. 246725 ธันวาคม พ.ศ. 2469พระสวามีขึ้นครองราชย์
เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 124ซาดาโกะ คูโจมกุฎราชกุมารโยชิฮิโตะ -25 พฤษภาคม พ.ศ. 244330 กรกฎาคม พ.ศ. 2455พระสวามีขึ้นครองราชย์
เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 123

 ไนชินโน 
ไนชินโน (ญี่ปุ่น: 内親王; โรมาจิ: Nai-Shinnō; อังกฤษ: Princess) เป็นฐานันดรสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์หญิงชั้นสูง (เจ้าหญิงชั้นเอก) ซึ่งทรงได้รับตั้งแต่แรกประสูติ อันได้แก่ พระราชธิดา และพระราชนัดดา (หญิง) ในจักรพรรดิ เมื่อ "ไนชินโน" บรรลุนิติภาวะ จะได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์รัตนมงกุฎ ชั้นประถมาภรณ์ (มงกุฎดอกพอโลเนีย)

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับฐานันดร "ไนชินโน" ดังนี้

 มาตรา 6: พระราชธิดาที่ถูกต้องตามกฎหมายในจักรพรรดิ รวมถึงพระราชนัดดา (หญิง) ที่สืบเชื้อสายจากพระราชโอรสในจักรพรรดิและถูกต้องตามกฎหมาย หากเป็นหญิงจะดำรงฐานันดร "ไนชินโน" (เจ้าหญิงชั้นเอก) ส่วนพระราชทายาทลำดับที่ 3 เป็นต้นไปในจักรพรรดิ หากเป็นหญิงจะดำรงฐานันดร "โจโอ" (เจ้าหญิงชั้นรอง)

 มาตรา 7: หาก "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) ได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ พระเชษฐภคณี/พระขณิษฐาของพระองค์ จะได้รับการสถาปนาอิสริยยศขึ้นเป็น "ไนชินโน" (เจ้าหญิงชั้นเอก)

 มาตรา 11
 วรรค 1: "ไนชินโน" ที่พระชนมายุ 15 ชันษาขึ้นไป สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ตามพระประสงค์ แต่ต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
 วรรค 2: นอกจากกรณีในวรรคแรกแล้วนั้น "ไนชินโน" สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ หากมีเหตุผลสำคัญซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ และต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

 มาตรา 12: หากพระบรมวงศานุวงศ์หญิงเสกสมรสกับบุคคลอื่นที่ไม่ใช่จักรพรรดิหรือพระบรมวงศานุวงศ์ชาย พระองค์จะต้องลาออกจากฐานันดรศักดิ์
 มาตรา 13: หาก "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "ชินโนฮิ" (พระชายา), พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของพระองค์ (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

 "ไนชินโน" ในปัจจุบัน 
พระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบันที่ยังคงดำรงฐานันดร "ไนชินโน" มีดังนี้
พระนามแรกประสูติที่มาของการดำรงฐานันดรวันประสูติพระชนมายุเจ้าหญิงคาโกะพระราชนัดดาในสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ29 ธันวาคม พ.ศ. 2537 เจ้าหญิงโทชิ (ไอโกะ)พระราชนัดดาในสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ  (ณ วันประสูติ)1 ธันวาคม พ.ศ. 2544

 "ไนชินโน" ในอดีต 
พระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงฐานันดร "ไนชินโน" (โดยนับตั้งแต่ยุคเมจิเป็นต้นมา) มีดังนี้
พระนามแรกประสูติที่มาของการดำรงฐานันดรวันประสูติวันสิ้นสุดสาเหตุการสิ้นสุดฐานันดรเจ้าหญิงมาโกะพระราชนัดดาใน
สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ23 ตุลาคม พ.ศ. 253426 ตุลาคม พ.ศ. 2564เสกสมรสกับนายเค โคมูโระเจ้าหญิงโนริ (ซายาโกะ)พระราชนัดดาในจักรพรรดิโชวะ  (ณ วันประสูติ)18 เมษายน พ.ศ. 251215 พฤศจิกายน พ.ศ. 2548เสกสมรสกับนายโยชิกิ คูโรดะเจ้าหญิงมาซาโกะพระราชนัดดาในจักรพรรดิไทโช23 ตุลาคม พ.ศ. 249414 ตุลาคม พ.ศ. 2526เสกสมรสกับนายโซชิตสึ เซ็งเจ้าหญิงยาซูโกะพระราชนัดดาในจักรพรรดิไทโช26 เมษายน พ.ศ. 248716 ธันวาคม พ.ศ. 2509เสกสมรสกับนายทาดาเตรุ โคโนเอะเจ้าหญิงซูงะ (ทากาโกะ)พระราชธิดาในจักรพรรดิโชวะ2 มีนาคม พ.ศ. 2482พ.ศ. 2503เสกสมรสกับนายฮิซานางะ ชิมาซุเจ้าหญิงโยริ (อัตสึโกะ)พระราชธิดาในจักรพรรดิโชวะ7 มีนาคม พ.ศ. 247410 ตุลาคม พ.ศ. 2495เสกสมรสกับนายทากามาซะ อิเกดะเจ้าหญิงทากะ (คาซูโกะ)พระราชธิดาในจักรพรรดิโชวะ30 กันยายน พ.ศ. 2472พ.ศ. 2493เสกสมรสกับนายโทชิมิจิ ทากัตสึกาซะเจ้าหญิงเทรุ (ชิเงโกะ)พระราชธิดาในจักรพรรดิโชวะ6 ธันวาคม พ.ศ. 2468พ.ศ. 2484เสกสมรสกับเจ้าชายโมริฮิโระเจ้าหญิงฮิซะ (ซาจิโกะ)พระราชธิดาในจักรพรรดิโชวะ10 กันยายน พ.ศ. 24708 มีนาคม พ.ศ. 2471สิ้นพระชนม์ (5 เดือน)เจ้าหญิงยาซุ (โทชิโกะ)พระราชธิดาในจักรพรรดิเมจิ11 พฤษภาคม พ.ศ. 243918 พฤษภาคม พ.ศ. 2458เสกสมรสกับเจ้าชายนารูฮิโกะเจ้าหญิงฟูมิ (โนบูโกะ)พระราชธิดาในจักรพรรดิเมจิ7 สิงหาคม พ.ศ. 24346 พฤษภาคม พ.ศ. 2452เสกสมรสกับเจ้าชายยาซูฮิโกะเจ้าหญิงคาเนะ (ฟูซาโกะ)พระราชธิดาในจักรพรรดิเมจิ28 มกราคม พ.ศ. 243329 เมษายน พ.ศ. 2452เสกสมรสกับเจ้าชายนารูฮิซะเจ้าหญิงสึเนะ (มาซาโกะ)พระราชธิดาในจักรพรรดิเมจิ30 กันยายน พ.ศ. 243130 เมษายน พ.ศ. 2451เสกสมรสกับเจ้าชายสึเนฮิซะเจ้าหญิงคิดะ (ทากิโกะ) (貞宮多喜子内親王)พระราชธิดาในจักรพรรดิเมจิ24 กันยายน พ.ศ. 244011 มกราคม พ.ศ. 2442สิ้นพระชนม์ (1 ชันษา)เจ้าหญิงฮิซะ (ชิซูโกะ) (久宮静子内親王)พระราชธิดาในจักรพรรดิเมจิ10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 24294 เมษายน พ.ศ. 2430สิ้นพระชนม์ (1 ชันษา)เจ้าหญิงมาซุ (ฟูมิโกะ) (増宮章子内親王)พระราชธิดาในจักรพรรดิเมจิ16 มกราคม พ.ศ. 24268 กันยายน พ.ศ. 2426สิ้นพระชนม์ (8 เดือน)เจ้าหญิงชิเงะ (อาซาโกะ) (滋宮韶子内親王)พระราชธิดาในจักรพรรดิเมจิ3 สิงหาคม พ.ศ. 24246 กันยายน พ.ศ. 2426สิ้นพระชนม์ (2 ชันษา)เจ้าหญิงอูเมะ (ชิเงโกะ) (梅宮薫子内親王)พระราชธิดาในจักรพรรดิเมจิ21 มกราคม พ.ศ. 24188 มิถุนายน พ.ศ. 2419สิ้นพระชนม์ (1 ชันษา)

 โอ 
โอ (ญี่ปุ่น: 王; โรมาจิ: Ō; อังกฤษ: Prince) เป็นฐานันดรสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ชาย ที่สืบเชื้อสายจากจักรพรรดิในลำดับที่ 3 เป็นต้นไป ซึ่งทรงได้รับตั้งแต่แรกประสูติ เมื่อ "โอ" บรรลุนิติภาวะ จะได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ดอกคิริ ชั้นมหาปรมาภรณ์

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับฐานันดรศักดิ์ "โอ" ดังนี้
 มาตรา 6: พระราชโอรสที่ถูกต้องตามกฎหมายในจักรพรรดิ รวมถึงพระราชนัดดา (ชาย) ที่สืบเชื้อสายจากพระราชโอรสในจักรพรรดิและถูกต้องตามกฎหมาย หากเป็นชายจะดำรงฐานันดร "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) ส่วนพระราชทายาทลำดับที่ 3 เป็นต้นไปในจักรพรรดิ หากเป็นชายจะดำรงฐานันดร "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) 

 มาตรา 7: หาก "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) ได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ จะทำให้พระอนุชาของพระองค์ ได้รับการสถาปนาอิสริยยศขึ้นเป็น "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) รวมถึงพระเชษฐภคณี/พระขณิษฐาของพระองค์ ก็จะได้รับการสถาปนาอิสริยยศขึ้นเป็น "ไนชินโน" (เจ้าหญิงชั้นเอก)

 มาตรา 11
 วรรค 1: "โอ" ที่พระชนมายุ 15 ชันษาขึ้นไป สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ตามพระประสงค์ แต่ต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
 วรรค 2: นอกจากกรณีในวรรคแรกแล้วนั้น "โอ" สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ หากมีเหตุผลสำคัญซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ และต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

 มาตรา 13: หาก "โอ" สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "โอฮิ" (พระชายา), พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของพระองค์ (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงพระฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

จากเหตุการณ์การลดจำนวนพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์ญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2490 จึงทำให้ไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงฐานันดร "โอ" อยู่เลยจนถึงปัจจุบัน

 โอฮิ 
โอฮิ (ญี่ปุ่น: 王妃; โรมาจิ: Ō-Hi; อังกฤษ: Princess) เป็นอิสริยยศสำหรับพระชายาใน "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) ซึ่งจะได้รับการสถาปนาเมื่ออภิเษกสมรส

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับอิสริยยศ "โอฮิ" ดังนี้

 มาตรา 13: หาก "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) / "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "ชินโนฮิ" / "โอฮิ" (พระชายา), พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของเจ้าชาย (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
 มาตรา 14:
 หาก "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) สิ้นพระชนม์แล้วนั้น "โอฮิ" (พระชายา) สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ตามพระประสงค์
 นอกเหนือจากกรณีในวรรค 1 หากมีเหตุผลสำคัญที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ "โอฮิ" สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ แต่ต้องได้รับการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
 หาก "โอฮิ" หย่าร้างกับพระสวามี จะต้องสละฐานันดรศักดิ์
 วรรค 1 และ วรรค 3 สามารถอนุโลมใช้ได้กับ "โอฮิ" ในสมาชิกราชวงศ์สาขาอื่นๆ
จากเหตุการณ์การลดจำนวนพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์ญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2490 จึงทำให้ไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงฐานันดร "โอฮิ" อยู่เลยจนถึงปัจจุบัน

 โจโอ 
โจโอ (ญี่ปุ่น: 女王; โรมาจิ: Jo-Ō; อังกฤษ: Princess) เป็นฐานันดรสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์หญิง ที่สืบเชื้อสายจากจักรพรรดิในลำดับที่ 3 เป็นต้นไป ซึ่งทรงได้รับตั้งแต่แรกประสูติ เมื่อ "โจโอ" บรรลุนิติภาวะ จะได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์รัตนมงกุฎ ชั้นทวีติยาภรณ์ (มงกุฎดอกโบตั๋น)

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับฐานันดร "โจโอ" ดังนี้

 มาตรา 6: พระราชธิดาที่ถูกต้องตามกฎหมายในจักรพรรดิ รวมถึงพระราชนัดดา (หญิง) ที่สืบเชื้อสายจากพระราชโอรสในจักรพรรดิและถูกต้องตามกฎหมาย หากเป็นหญิงจะดำรงฐานันดร "ไนชินโน" (เจ้าหญิงชั้นเอก) ส่วนพระราชทายาทลำดับที่ 3 เป็นต้นไปในจักรพรรดิ หากเป็นหญิงจะดำรงฐานันดร "โจโอ" (เจ้าหญิงชั้นรอง) 

 มาตรา 7: หาก "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) ได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ จะทำให้พระเชษฐภคณี/พระขณิษฐาของพระองค์ ได้รับการสถาปนาพระอิสริยยศขึ้นเป็น "ไนชินโน" (เจ้าหญิงชั้นเอก)

 มาตรา 11
 วรรค 1: "โจโอ" ที่พระชนมายุ 15 ชันษาขึ้นไป สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ตามพระประสงค์ แต่ต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
 วรรค 2: นอกจากกรณีในวรรคแรกแล้วนั้น "โจโอ" สามารถสละฐานันดรศักดิ์ได้ หากมีเหตุผลสำคัญซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ และต้องผ่านการอนุมัติของสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น

 มาตรา 12: หากพระบรมวงศานุวงศ์หญิงเสกสมรสกับบุคคลอื่นที่ไม่ใช่จักรพรรดิหรือพระบรมวงศานุวงศ์ชาย พระองค์จะต้องลาออกจากฐานันดรศักดิ์

 มาตรา 13: หาก "ชินโน" (เจ้าชายชั้นเอก) / "โอ" (เจ้าชายชั้นรอง) สละฐานันดรศักดิ์แล้วนั้น "ชินโนฮิ" / "โอฮิ" (พระชายา), พระทายาททั้งหมด รวมถึงคู่สมรสของพระทายาท ต้องสละฐานันดรศักดิ์ด้วย (ยกเว้นทายาทหญิงที่ไปสมรสกับ "มิยาเกะ" (ราชวงศ์สาขา) อื่นแล้ว) อย่างไรก็ตามทายาทสายตรงของพระองค์ (เช่น พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาชายพระองค์โต) สามารถคงฐานันดรศักดิ์อยู่ได้ แต่ต้องมีการอนุมัติจากสภาราชวงศ์ญี่ปุ่น
จากเหตุการณ์การลดจำนวนพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์ญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2490 จึงทำให้ไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงฐานันดร "โจโอ" อยู่เลยเป็นเวลา 34 ปี จนกระทั่งการประสูติของเจ้าหญิงอากิโกะ เมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2524

 "โจโอ" ในปัจจุบัน 
พระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบันที่ยังดำรงฐานันดร "โจโอ" มีดังนี้
พระนามสืบเชื้อสายจากเชื้อสายรุ่นที่วันประสูติพระชนมายุเจ้าหญิงอากิโกะจักรพรรดิไทโช320 ธันวาคม พ.ศ. 2524เจ้าหญิงโยโกะจักรพรรดิไทโช325 ตุลาคม พ.ศ. 2526เจ้าหญิงสึงูโกะจักรพรรดิไทโช38 มีนาคม พ.ศ. 2529

 "โจโอ" ในอดีต 
พระบรมวงศานุวงศ์ที่เคยดำรงฐานันดรศักดิ์ "โจโอ" โดยนับตั้งแต่ภายหลังยุคสงครามเป็นต้นมา มีดังนี้
พระนามสืบเชื้อสายจากเชื้อสายรุ่นที่วันประสูติวันสิ้นสุดสาเหตุการสิ้นสุดฐานันดรเจ้าหญิงอายาโกะจักรพรรดิไทโช315 กันยายน พ.ศ. 253329 ตุลาคม พ.ศ. 2561เสกสมรสกับนายเค โมริยะเจ้าหญิงโนริโกะจักรพรรดิไทโช322 กรกฎาคม พ.ศ. 25315 ตุลาคม พ.ศ. 2557เสกสมรสกับนายคูนิมาโระ เซ็งเงะ

 รัชทายาท 
โคชิ (ญี่ปุ่น: 皇嗣; โรมาจิ: Kōshi) หมายถึง ผู้มีสิทธิ์สืบราชสันตติวงศ์ในลำดับแรก

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) ระบุเกี่ยวกับโคชิ ดังนี้

 มาตรา 3: หากโคชิ (รัชทายาท) มีอาการป่วยทางจิตหรือทางร่างกายที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ สภาราชวงศ์ญี่ปุ่นสามารถพิจารณาให้มีการเปลี่ยนแปลงการสืบราชสันตติวงศ์ ตามลำดับในมาตรา 2
 มาตรา 4: หากจักรพรรดิสวรรคต โคชิ (รัชทายาท) จะขึ้นครองราชสมบัติทันที
 มาตรา 8: พระราชโอรสที่มีสถานะเป็นโคชิ (รัชทายาท) ให้เรียกว่า "โคไตชิ" ในกรณีที่ไม่มีโคไตชิ พระราชนัดดาที่มีสถานะเป็นโคชิ (รัชทายาท) ให้เรียกว่า "โคไตซน"

ดังนั้น "โคชิ" จึงเป็นคำนิยามที่ใช้เรียกรัชทายาทของจักรพรรดิ ส่วน "โคไตชิ" และ "โคไตซน" เป็นคำที่ใช้เพื่อระบุว่ารัชทายาทนั้นเป็นพระราชโอรสหรือพระราชนัดดาในจักรพรรดิ ตามมาตรา 8 ในกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น 

 โคไตชิ/โคไตชิฮิ 
บทความหลัก: โคไตชิ และ โคไตชิฮิ

โคไตชิ (ญี่ปุ่น: 皇太子; อังกฤษ: Crown Prince) เป็นอิสริยยศสำหรับพระราชโอรสในจักรพรรดิที่มีสถานะเป็นรัชทายาท (โคชิ) ตามกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น มาตรา 8 โดยสำนักพระราชวังระบุอิสริยยศนี้ในภาษาอังกฤษว่า "Crown Prince" ซึ่งศัพท์บัญญัติ คือ "มกุฎราชกุมาร"จากการบัญญัติศัพท์ภาษาอังกฤษ-ไทย โดยราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554

ปัจจุบันไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงอิสริยยศนี้ โดยผู้ที่ดำรงอิสริยยศนี้ล่าสุดคือ มกุฎราชกุมารนารูฮิโตะ ซึ่งพระองค์ได้ขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ จักรพรรดิพระองค์ที่ 126 ของราชวงศ์ญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562

โคไตชิฮิ (ญี่ปุ่น: 皇太子妃; อังกฤษ: Crown Princess) เป็นอิสริยยศสำหรับพระชายาในโคไตชิ โดยสำนักพระราชวังระบุอิสริยยศนี้ในภาษาอังกฤษว่า "Crown Princess" ซึ่งศัพท์บัญญัติ คือ "มกุฎราชกุมารี"พจนานุกรมแปล อังกฤษ-ไทย โดย สอ. เสถบุตร

ปัจจุบันไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงอิสริยยศนี้ ผู้ที่ดำรงอิสริยยศนี้ล่าสุดคือ มกุฎราชกุมารีมาซาโกะ ซึ่งปัจจุบันพระองค์ดำรงอิสริยยศเป็นจักรพรรดินี หลังจากที่พระราชสวามีของพระองค์ขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562

 โคไตซน 
โคไตซน (皇太孫) เป็นอิสริยยศสำหรับพระราชนัดดาในจักรพรรดิที่มีสถานะเป็นรัชทายาท (โคชิ) ตามกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น มาตรา 8 

ปัจจุบันไม่มีพระบรมวงศานุวงศ์ที่ดำรงอิสริยยศนี้ และในอดีตก็ไม่ปรากฏการใช้อิสริยยศ "โคไตซน" เช่นเดียวกัน 

อย่างไรก็ตามในประวัติศาสตร์มีกรณีที่ใกล้เคียง เช่น เจ้าชายโยชิโยริ (慶頼王) ซึ่งเป็นพระราชนัดดาในจักรพรรดิไดโงะ (จักรพรรดิพระองค์ที่ 60) พระองค์ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นรัชทายาท (แหล่งอ้างอิงใช้คำว่า "โคไตชิ") เมื่อวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 1466 หลังจากเจ้าชายยาซูอากิระ (保明親王) พระบิดา (พระราชโอรสพระองค์โตในจักรพรรดิไดโงะ) สิ้นพระชนม์ อย่างไรก็ตาม เจ้าชายโยชิโยริ (慶頼王) ไม่ได้เสด็จขึ้นครองราชย์ขึ้นเป็นจักรพรรดิ เนื่องจากพระองค์สิ้นพระชนม์ในอีก 2 ปีต่อมาหลังจากการสถาปนา

 โคชิ/โคชิฮิ 

โคชิ (ญี่ปุ่น: 皇嗣; อังกฤษ: Crown Prince) นอกจากเป็นคำนิยามที่ใช้เรียกรัชทายาทของจักรพรรดิแล้วนั้น ปัจจุบันมีการใช้คำว่า "โคชิ" เป็นอิสริยยศสำหรับรัชทายาทอีกด้วย โดยสำนักพระราชวังระบุอิสริยยศนี้ในภาษาอังกฤษว่า "Crown Prince" ซึ่งศัพท์บัญญัติ คือ "มกุฎราชกุมาร" 

ตามกฎหมายพิเศษว่าด้วยการสละราชสมบัติของสมเด็จพระจักรพรรดิ มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2562 ได้ระบุเกี่ยวกับอิสริยยศ "โคชิ" ในมาตรา 5 ว่า สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ที่มีสถานะเป็น "โคชิ" (รัชทายาท) ตามลำดับการสืบสันตติวงศ์ในมาตรา 2 ของกฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น ให้ปฏิบัติตามแบบอย่างของอิสริยยศ "โคไตชิ"

ปัจจุบันผู้ที่ดำรงอิสริยยศนี้คือ "秋篠宮皇嗣殿下" (Akishino-no-Miya Koshi Denka) หรือมกุฎราชกุมารอากิชิโนะ ซึ่งทรงได้รับการสถาปนาอิสริยยศ "โคชิ" อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563

โคชิฮิ (ญี่ปุ่น: 皇嗣妃; อังกฤษ: Crown Princess) เป็นอิสริยยศสำหรับของพระชายาในโคชิ โดยสำนักพระราชวังระบุอิสริยยศนี้ในภาษาอังกฤษว่า "Crown Princess" ซึ่งศัพท์บัญญัติ คือ "มกุฎราชกุมารี"

ปัจจุบันผู้ที่ดำรงอิสริยยศนี้คือ "秋篠宮皇嗣妃殿下" (Akishino-no-Miya Koshi-Hi Denka) หรือมกุฎราชกุมารีอากิชิโนะ ซึ่งทรงได้รับการสถาปนาอิสริยยศ "โคชิฮิ" ตามพระราชสวามี เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563

  มิยาเกะ 
มิยาเกะ (ญี่ปุ่น: 宮家; โรมาจิ: Miya-Ke) เป็นตระกูลหรือราชวงศ์ที่ก่อตั้งขึ้นใหม่โดยพระบรมวงศานุวงศ์ในราชวงศ์ญี่ปุ่น ราชวงศ์ใหม่นี้ถือว่าอยู่ภายใต้ราชวงศ์หลักหรือเรียกได้ว่าเป็นราชวงศ์สาขาที่แตกออกมาจากราชวงศ์ญี่ปุ่น 

มิยาโง (ญี่ปุ่น: 宮号; โรมาจิ: Miya-Gou) เป็นพระนามพระราชทานจากจักรพรรดิ เพื่อใช้เป็นพระนามของมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) ใหม่ที่ก่อตั้งโดยเจ้าชาย อย่างไรก็ตามมิยาเกะที่ก่อตั้งขึ้นใหม่ไม่จำเป็นต้องได้รับพระราชทานพระนามมิยาโงเสมอไป 

 การก่อตั้ง 

 มิยาเกะที่ก่อตั้งโดยเจ้าชาย 
การก่อตั้งมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) โดยส่วนใหญ่นั้นจะก่อตั้งโดยเจ้าชายในราชวงศ์ญี่ปุ่นและจะก่อตั้งขึนหลังการอภิเษกสมรส อย่างไรก็ตามการก่อตั้งนั้นจะมีกรณีที่แตกต่างกันออกไปรวมถึงกรณีการได้รับพระราชทานพระนามมิยาโงเช่นกัน โดยมีกรณีดังต่อไปนี้

 เจ้าชายผู้ที่เป็นทายาทสายตรงของจักรพรรดิ (มกุฎราชกุมาร, เจ้าชายพระองค์โตในมกุฎราชกุมาร) จะไม่ได้ก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เอง เนื่องจากทรงมีสถานะเป็นรัชทายาทของจักรพรรดิ เช่น เจ้าชายฮิโระ (นารูฮิโตะ) ทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์โตในสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ หลังจากที่พระราชบิดาขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ พระองค์ก็ได้รับการสถาปนาอิสริยยศขึ้นเป็นมกุฎราชกุมาร ซึ่งจะไม่ได้ก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เองขึ้น
 เจ้าชายพระองค์รองในจักรพรรดิ จะทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เองขึ้นและได้รับพระราชทานมิยาโง เช่น เจ้าชายอายะ (ฟูมิฮิโตะ) ทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์รองในสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ หลังจากที่พระองค์อภิเษกสมรสแล้ว พระองค์ทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์ขึ้น และได้รับพระราชทานพระนามมิยาโงจากสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะว่า "ราชวงศ์สาขาอากิชิโนะ"
 เจ้าชายผู้ที่เป็นทายาทสายตรงในเจ้าชาย (พระโอรสพระองค์โต, พระนัดดาพระองค์โต) จะทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เองขึ้น แต่จะไม่ได้รับพระราชทานพระนามมิยาโง เนื่องจากทรงมีสถานะเป็นทายาทในการสืบทอดมิยาโงต่อจากพระบิดา เช่น เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ ทรงเป็นพระโอรสพระองค์โตในเจ้าชายทากาฮิโตะหรือเจ้าชายมิกาซะ หลังจากที่พระองค์อภิเษกสมรสแล้ว ทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์ขึ้นแต่ไม่ได้รับพระราชทานพระนามมิยาโง โดยมิยาเกะของพระองค์มีการใช้ชื่อว่า "ราชวงศ์สาขาเจ้าชายโทโมฮิโตะ" (寛仁親王家) ซึ่งถ้าหากพระบิดาของพระองค์สิ้นพระชนม์ เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะจะทำการสืบทอดมิยาโงเป็นเจ้าชายมิกาซะพระองค์ถัดไป อย่างไรก็ตามกรณีการสืบทอดมิยาโงไม่ได้เกิดขึ้นเนื่องจากพระองค์สิ้นพระชนม์ก่อนพระบิดา
 เจ้าชายพระองค์รองในเจ้าชาย จะทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เองขึ้นและได้รับพระราชทานมิยาโง เช่น เจ้าชายโนริฮิโตะ ทรงเป็นพระโอรสพระองค์เล็กในเจ้าชายทากาฮิโตะ (เจ้าชายมิกาซะ) หลังจากที่พระองค์อภิเษกสมรสแล้ว พระองค์ทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์ขึ้น และได้รับพระราชทานพระนามมิยาโงจากจักรพรรดิโชวะว่า "ราชวงศ์สาขาทากามาโดะ"ประกาศสำนักพระราชวัง (宮内庁告示) ฉบับที่ 11 ลงวันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2527 (ปีโชวะที่ 59), เจ้าชายโยชิฮิโตะ ทรงเป็นพระโอรสพระองค์รองในเจ้าชายทากาฮิโตะ (เจ้าชายมิกาซะ) พระองค์ไม่ได้อภิเษกสมรสแต่ทรงก่อตั้งมิยาเกะของพระองค์เองขึ้นและได้รับพระราชทานพระนามมิยาโงจากจักรพรรดิโชวะว่า "ราชวงศ์สาขาคัตสึระ"https://www.jiji.com/jc/d4?p=ktm406-jpp01085000&d=d4_jj

 มิยาเกะที่ก่อตั้งโดยพระบรมวงศานุวงศ์ที่ไม่ใช่เจ้าชาย 
นอกจากนี้ยังมีกรณีที่มิยาเกะ  (ราชวงศ์สาขา) ไม่ได้ถูกก่อตั้งโดยเจ้าชายเช่นเดียวกัน ได้แก่ "ราชวงศ์สาขาพระชายาในเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ" ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2568 โดยมีเจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะเป็นผู้ก่อตั้งและเป็นผู้นำมิยาเกะนี้ ซึ่งถือเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ญี่ปุ่นที่มิยาเกะถูกก่อตั้งโดยพระบรมวงศานุวงศ์ที่ไม่ใช่เจ้าชาย อย่างไรก็ตามกรณีนี้ไม่ได้รับพระราชทานพระนามมิยาโง

 การออกพระนามในภาษาอังกฤษ 

 เจ้าชายผู้ก่อตั้ง 

 สำหรับเจ้าชายที่ทรงก่อตั้งมิยาเกะและได้รับพระนามมิยาโง สำนักพระราชวังจะออกพระนามในภาษาอังกฤษโดยใช้มิยาโงแทนการออกพระนามจริง ด้วยรูปแบบว่า "Prince ○○"  เช่น Prince Akishino (เจ้าชายอากิชิโนะ), Prince Hitachi (เจ้าชายฮิตาจิ)

 สำหรับเจ้าชายที่ทรงก่อตั้งมิยาเกะแต่ไม่ได้รับพระนามมิยาโง สำนักพระราชวังจะออกพระนามในภาษาอังกฤษโดยใช้พระนามจริงและมีการระบุมิยาโงที่จะสืบทอดควบคู่ด้วย ในรูปแบบว่า "Prince xx of ○○" เช่น เจ้าชายโทโมฮิโตะทรงมีสถานะเป็นผู้สืบทอดมิยาโง "มิกาซะ" ต่อจากพระบิดา (เจ้าชายมิกาซะ) จึงมีการออกพระนามเป็น "Prince Tomohito of Mikasa" (เจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ)

 พระชายา 

 สำนักพระราชวังจะออกพระนามของพระชายาในภาษาอังกฤษตามพระสวามีแทนการออกพระนามจริง ด้วยรูปแบบว่า "Princess ○○"  เช่น Princess Akishino (เจ้าหญิงอากิชิโนะ), Princess Hitachi (เจ้าหญิงฮิตาจิ), "Princess Tomohito of Mikasa" (เจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ)

 สมาชิก 
สำหรับเจ้าชาย/เจ้าหญิง ผู้ที่เป็นสมาชิกในมิยาเกะ สำนักพระราชวังจะออกพระนามในภาษาอังกฤษโดยใช้เพียงแค่พระนามจริง โดยไม่ระบุว่าพระองค์อยู่ในมิยาเกะ ใด เช่น "Princess Kako" (เจ้าหญิงคาโกะ), "Prince Hisahito" (เจ้าชายฮิซาฮิโตะ), "Princess Akiko" (เจ้าหญิงอากิโกะ)

 การใช้ "มิยาโง" แทนนามสกุล 
เนื่องด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ไม่มีนามสกุลเหมือนประชาชนทั่วไปในญี่ปุ่น จึงทำให้มีการใช้พระนามมิยาโงแทนนามสกุล ซึ่งส่วนใหญ่จะใช้ในบริบททางวิชาการ เช่น Fumihito Akishinonomiya, Hisahito Akishinonomiya

 การสืบทอดและการสิ้นสุดของมิยาเกะ 
หากเจ้าชายผู้ก่อตั้งมิยาเกะสิ้นพระชนม์ ปกติแล้วตำแหน่งผู้นำมิยาเกะจะตกแก่พระโอรสพระองค์โตและพระองค์จะสืบทอดมิยาโงต่อจากพระบิดาด้วยเช่นกัน อย่างไรก็ตามในยุคหลังสงครามเป็นต้นมา ยังไม่มีกรณีการสืบทอดมิยาโง โดยมีกรณีใกล้เคียง คือกรณีของเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ แต่พระองค์สิ้นพระชนม์ก่อนพระบิดา (เจ้าชายมิกาซะ) จึงยังไม่เกิดการสืบทอดมิยาโง "มิกาซะ" เกิดขึ้น

แต่ถ้าหากมิยาเกะใด ไม่มีพระโอรสผู้เป็นทายาทให้สืบต่อแล้ว ตามธรรมเนียมแล้วตำแหน่งผู้นำของมิยาเกะจะตกเป็นของพระชายาก่อน แล้วค่อยตามด้วยสมาชิกพระองค์อื่น ๆ ที่เหลืออยู่ แต่จะไม่มีการสืบทอดมิยาโงเกิดขึ้น ซึ่งในปัจจุบันการสืบทอดเหล่านี้เป็นเพียงแค่ธรรมเนียม ไม่ได้มีกฎหมายฉบับใดที่ระบุว่าตำแหน่งของผู้นำคนถัดไปจะต้องเป็นพระองค์ใด แต่ตำแหน่งผู้นำจะต้องผ่านการรับรองจากคณะกรรมการเศรษฐกิจราชวงศ์เสมอ 

หากสมาชิกในมิยาเกะทุกพระองค์สิ้นพระชนม์แล้ว จึงจะถือว่ามิยาเกะนั้นสิ้นสุดลง

 มิยาเกะในปัจจุบัน 
รายชื่อมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) ที่ยังคงอยู่ในปัจจุบัน มีดังนี้
+ราชวงศ์สาขาผู้ก่อตั้งวันก่อตั้งสืบเชื้อสายจากผู้นำปัจจุบันผู้นำคนที่มิกาซะเจ้าชายมิกาซะ22 ตุลาคม 2484จักรพรรดิไทโชเจ้าหญิงอากิโกะ3ฮิตาจิเจ้าชายฮิตาจิ30 กันยายน 2507จักรพรรดิโชวะเจ้าชายฮิตาจิ1ทากามาโดะเจ้าชายทากามาโดะ6 ธันวาคม 2527จักรพรรดิไทโชเจ้าหญิงทากามาโดะ2อากิชิโนะเจ้าชายอากิชิโนะ29 มิถุนายน 2533จักรพรรดิอากิฮิโตะมกุฎราชกุมารอากิชิโนะ1พระชายาในเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะเจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ30 กันยายน 2568 -เจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ1

 มิยาเกะในอดีต 
รายชื่อมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) ที่ไม่โดนปลดฐานันดรศักดิ์หลังจากที่จักรวรรดิญี่ปุ่นแพ้สงครามโลกครั้งที่ 2 หรือมิยาเกะที่ก่อตั้งใหม่ในยุคหลังสงคราม แต่สิ้นสุดไปแล้วในปัจจุบัน มีดังนี้ 
ราชวงศ์สาขาผู้ก่อตั้งวันก่อตั้งสืบเชื้อสายจากผู้นำคนสุดท้ายวันสิ้นสุดชิจิบุเจ้าชายชิจิบุ28 กันยายน 2471จักรพรรดิไทโชเจ้าหญิงชิจิบุ25 สิงหาคม 2538ทากามัตสึเจ้าชายทากามัตสึ4 กุมภาพันธ์ 2473จักรพรรดิไทโชเจ้าหญิงทากามัตสึ18 ธันวาคม 2547เจ้าชายโทโมฮิโตะเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ7 พฤศจิกายน 2523จักรพรรดิไทโชเจ้าชายโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะ6 มิถุนายน 2555คัตสึระเจ้าชายคัตสึระ1 มกราคม 2531จักรพรรดิไทโชเจ้าชายคัตสึระ8 มิถุนายน 2557
รายชื่อมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) จำนวน 11 ราชวงศ์ ที่โดนปลดฐานันดรศักดิ์หลังจากที่จักรวรรดิญี่ปุ่นแพ้สงครามโลกครั้งที่ 2 มีดังนี้ 
+ราชวงศ์สาขาผู้ก่อตั้งวันก่อตั้งสืบเชื้อสายจากผู้นำคนสุดท้ายผู้นำรุ่นที่ฟูชิมิเจ้าชายฟูชิมิ โยชิฮิโตะพ.ศ. 1952จักรพรรดิซูโก (จักรพรรดิแห่งราชสำนักเหนือองค์ที่ 3)เจ้าชายฟูชิมิ ฮิโรอากิ(伏見宮博明王)24คันอิน  (閑院宮)เจ้าชายคันอิน นาโอฮิโตะ  (閑院宮直仁親王)พ.ศ. 2253จักรพรรดิฮิงาชิยามะ (จักรพรรดิพระองค์ที่ 113)เจ้าชายคันอิน ฮารุฮิโตะ  (閑院宮春仁王)7ยามาชินะ  (山階宮)เจ้าชายยามาชินะ อากิระ  (山階宮晃親王)พ.ศ. 2407จักรพรรดิซูโก (จักรพรรดิแห่งราชสำนักเหนือองค์ที่ 3)เจ้าชายยามาชินะ ทาเกฮิโกะ  (山階宮武彦王)3คิตะชิรากาวะ  (北白川宮)เจ้าชายคิตะชิรากาวะ ซาโตโนริ  (北白川宮智成親王)พ.ศ. 2411จักรพรรดิซูโก (จักรพรรดิแห่งราชสำนักเหนือองค์ที่ 3)เจ้าชายคิตะชิรากาวะ มิจิฮิซะ  (北白川道久)5นาชิโมโตะ  (梨本宮)เจ้าชายนาชิโมโตะ โมริอากิ  (梨本宮守脩親王)พ.ศ. 2414จักรพรรดิซูโก (จักรพรรดิแห่งราชสำนักเหนือองค์ที่ 3)เจ้าชายนาชิโมโตะ โนริฮิโกะ  (梨本徳彦)4คูนิ  (久邇宮)เจ้าชายคูนิ อาซาฮิโกะ  (久邇宮朝彦親王)พ.ศ. 2418จักรพรรดิซูโก (จักรพรรดิแห่งราชสำนักเหนือองค์ที่ 3)เจ้าชายคูนิ คูนิอากิ  (久邇邦昭)4คายะ  (賀陽宮)เจ้าชายคายะ คูนิโนริ  (賀陽宮邦憲王)พ.ศ. 2443จักรพรรดิซูโก (จักรพรรดิแห่งราชสำนักเหนือองค์ที่ 3)เจ้าชายคายะ มาซาโนริ  (賀陽正憲)5ฮิงาชิฟูชิมิ  (東伏見宮)เจ้าชายฮิงาชิฟูชิมิ โยริฮิโตะ  (東伏見宮依仁親王)พ.ศ. 2446จักรพรรดิซูโก (จักรพรรดิแห่งราชสำนักเหนือองค์ที่ 3)เจ้าชายฮิงาชิฟูชิมิ คูนิฮิเดะ  (東伏見慈洽)2อาซากะ  (朝香宮)เจ้าชายอาซากะ ยาซูฮิโกะพ.ศ. 2449จักรพรรดิซูโก (จักรพรรดิแห่งราชสำนักเหนือองค์ที่ 3)เจ้าชายอาซากะ โทโมฮิโกะ  (朝香誠彦)3ทาเกดะ  (竹田宮)เจ้าชายทาเกดะ สึเนฮิซะ  (竹田宮恒久王)พ.ศ. 2449จักรพรรดิซูโก (จักรพรรดิแห่งราชสำนักเหนือองค์ที่ 3)เจ้าชายทาเกดะ สึเนตาดะ  (竹田恒正)3ฮิงาชิกูนิ  (東久邇宮)เจ้าชายฮิงาชิกูนิ นารูฮิโกะพ.ศ. 2449จักรพรรดิซูโก (จักรพรรดิแห่งราชสำนักเหนือองค์ที่ 3)เจ้าชายฮิงาชิกูนิ มาซาฮิโกะ  (東久邇征彦)3

 ธรรมเนียมพระยศ 

  เคโช 
เคโช (ญี่ปุ่น: 敬称; โรมาจิ: Kei-Shō; อังกฤษ: Title of Honor) เป็นคำเรียกชื่อ หรือต่อท้ายชื่อเพื่อเป็นการให้เกียรติ อย่างคำว่า 様 (ซามะ) หรือ さん (ซัง) เช่น "โยโกะซามะ" (瑶子様) แปลว่า "ท่านโยโกะ" หรือ "โคมูโระซัง" (小室さん) แปลว่า "คุณโคมูโระ" เป็นต้น

กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น (皇室典範) มาตรา 23 ได้ระบุเกี่ยว "เคโช" ดังนี้

 วรรค 1: สำหรับ จักรพรรดิ, จักรพรรดินี, ไทโคไตโง (พระราชอัยยิกา), โคไตโง (จักรพรรดินีพระพันปีหลวง) ให้ใช้ "เคโช" ว่า "เฮกะ" (ญี่ปุ่น: 陛下; โรมาจิ: Heka)
 วรรค 2: พระบรมวงศานุวงศ์ที่นอกเหนือจากการระบุในวรรค 1 ให้ใช้ "เคโช" ว่า "เด็งกะ" (ญี่ปุ่น: 殿下; โรมาจิ: Denka)

 ตัวอย่างการใช้งาน 
 ใช้ต่อท้ายพระนามหรือพระอิสริยยศ เช่น
 "เท็นโนเฮกะ" (天皇陛下) หมายถึงสมเด็จพระจักรพรรดิ, "โคโงเฮกะ" (皇后陛下) หมายถึงสมเด็จพระจักรพรรดินี, "โจโกเฮกะ" (上皇陛下) หมายถึงสมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวง, "โจโกโงเฮกะ" (上皇后陛下) หมายถึงสมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวง
 "คาโกะ ไนชินโน เด็งกะ" (佳子内親王殿下)หมายถึงเจ้าหญิงคาโกะ, "อากิโกะ โจโอ เด็งกะ" (彬子女王殿下) หมายถึงเจ้าหญิงอากิโกะ
 ประชาชนใช้ขานเรียกแทนพระนามเต็มของพระองค์ เช่น ประชาชนที่เข้าเฝ้ารับเสด็จจะพูดคำว่า "เฮกะ" ขณะที่จักรพรรดิเสด็จผ่านhttps://www.youtube.com/watch?v=X24qJmDhIHU&t=298s
 ใช้เป็นสรรพนามแทนพระองค์ในบทความ เปรียบได้กับคำว่า "ฝ่าพระบาท", "ฝ่าบาท" หรือ "พระองค์ท่าน"

 โอชีรูชิ 
โอชีรูชิ (ญี่ปุ่น: お印; โรมาจิ: Ō-Shi-ru-shi) เป็นสัญลักษณ์ประจำพระองค์ของพระบรมวงศานุวงศ์ ซึ่งในอดีตจะใช้ประทับบนสิ่งของส่วนพระองค์ เนื่องจากข้าราชบริพารไม่สามารถเขียนพระนามของพระองค์โดยตรงลงไปบนสิ่งของได้ จึงมีการใช้สัญลักษณ์ประจำพระองค์ประทับลงบนสิ่งของแทน

แต่ในปัจจุบันการกำหนดสัญลักษณ์ประจำพระองค์นั้นเป็นเพียงธรรมเนียมปฏิบัติที่สืบทอดกันมาเท่านั้น ไม่ได้มีการระบุเป็นกฎหมายของราชวงศ์ว่าทุกพระองค์ต้องมีแต่อย่างใดหนังสือพิมพ์ชูโงกุ (中国新聞) ฉบับวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2549 ทั้งนี้การใช้งานที่เห็นได้ชัดในปัจจุบัน มีตัวอย่างเช่น

 หลังจากอภิเษกสมรสของเจ้าชาย จะมีการนำสัญลักษณ์ประจำพระองค์ของเจ้าชายผู้ก่อตั้งไปออกแบบเป็นส่วนหนึ่งของตราประจำมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) เช่น เจ้าชายอายะ (ฟูมิฮิโตะ) ทรงมีสัญลักษณ์ประจำพระองค์ คือ "ต้นสนสึงะ" (栂) หลังจากที่พระองค์อภิเษกสมรสแล้ว พระองค์ทรงเป็นผู้ก่อตั้งมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) "อากิชิโนะ" ดังนั้น ตราประจำมิยาเกะ (ราชวงศ์สาขา) "อากิชิโนะ" คือ ดอกเบญจมาศกลีบเดี่ยว 14 กลีบ ที่ล้อมรอบด้วยต้นสนสึงะ
 ใช้ประทับในกล่องของชำร่วยที่เรียกว่า Bonbonnière (บง-บง-นิแอร์) เช่น ของชำร่วยในงานเฉลิมฉลองวันครบรอบ 25 ปีการอภิเษกสมรสของสมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะและสมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะ, ของชำร่วยในงานอภิเษกสมรสของเจ้าหญิงโนริ (ซายาโกะ) เป็นต้น

 สัญลักษณ์ประจำพระองค์ของพระบรมวงศานุวงศ์ 
ลำดับพระนามสัญลักษณ์ประจำพระองค์1สมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะต้นอาซึสะ (梓)2สมเด็จพระจักรพรรดินีมาซาโกะกุหลาบญี่ปุ่น (ハマナス)3สมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ ตัวอักษร "榮"4สมเด็จพระจักรพรรดินีพระพันปีหลวงมิจิโกะต้นเบิร์ชขาวญี่ปุ่น (白樺)5มกุฎราชกุมารอากิชิโนะต้นสนสึงะ (栂)6มกุฎราชกุมารีอากิชิโนะดอกไอริสเซโตซ่า (檜扇菖蒲)7เจ้าหญิงไอโกะดอกโกโยสึสึจิ (ゴヨウツツジ)8เจ้าหญิงคาโกะดอกปอทะเล9เจ้าชายฮิซาฮิโตะต้นสนร่ม (高野槙)10เจ้าชายฮิตาจิต้นโอกาทามะ (黄心樹)11เจ้าหญิงฮิตาจิดอกชะขุนาเงะ (石南花)12เจ้าหญิงโทโมฮิโตะแห่งมิกาซะดอกท้อ (花桃)13เจ้าหญิงอากิโกะหิมะ14เจ้าหญิงโยโกะดวงดาว15เจ้าหญิงทากามาโดะพัดญี่ปุ่น (おうぎ)16เจ้าหญิงสึงูโกะดอกฮากิ (ハギ)

  โกโชโง  
โกโชโง (ญี่ปุ่น: 御称号; โรมาจิ: Gō-Shogō; อังกฤษ: Personal Titleสำนักพระราชวังแปลคำว่า "โกโชโง" ในภาษาอังกฤษว่า "The personal Title" (https://www.kunaicho.go.jp/e-about/history/history03.html)) เป็นพระนามส่วนพระองค์ ที่จักพรรดิทรงพระราชทานให้กับพระบรมวงศานุวงศ์ที่เป็นทายาทสายตรงของพระองค์ ได้แก่ พระราชโอรส, พระราชธิดา, รวมถึงพระโอรส/พระธิดาในมกุฎราชกุมาร 

"โกโชโง" จะถูกตั้งเป็นตัวอักษรคันจิที่อ่านออกเสียงเป็น 2 พยางค์ ในรูปแบบ "○○โนะ มิยะ" (○○宮) ซึ่งจะแตกต่างกับมิยาโง ซึ่งมีคำลงท้ายว่า "○○○โนะ มิยะ" (○○○宮) เช่นเดียวกัน แต่จำนวนพยางค์จะมากกว่า โดยสำนักพระราชวังมีการระบุรูปแบบของ "โกโชโง" ในภาษาอังกฤษว่า "Prince ○○" หรือ "Princess ○○" เช่น Prince Hiro (เจ้าชายฮิโระ), Prince Aya (เจ้าชายอายะ), Princess Toshi (เจ้าหญิงโทชิ)

"โกโชโง" มักจะถูกใช้ในช่วงวัยพระเยาว์ หากเป็นเจ้าชาย พระองค์จะได้รับมิยาโงแทนหลังการอภิเษกสมรส ส่วนเจ้าหญิงจะลาออกจากฐานันดร และใช้นามสกุลของสามีแทนหลังการอภิเษกสมรส

เนื่องจากพระบรมวงศานุวงศ์ของราชวงศ์ญี่ปุ่นไม่มีนามสกุล ดังนั้นพระองค์อาจจะใช้ "โกโชโง" แทนนามสกุล โดยเฉพาะในบริบทที่เกี่ยวข้องกับงานวิชาการ เช่น ในเรียงความของเจ้าหญิงไอโกะ พระองค์ทรงใช้พระนามว่า "敬宮愛子" (Toshinomiya Aiko), ผลงานทางวิชาการของเจ้าชายอากิชิโนะก่อนที่จะทรงอภิเษกสมรส พระองค์ทรงใช้พระนามว่า "Ayanomiya Fumihito"

รายชื่อพระบรมวงศานุวงศ์ในปัจจุบันที่เคยได้รับพระราชทาน "โกโชโง" มีดังนี้
พระนามในปัจจุบันโกโชโงญี่ปุ่นทับศัพท์สาเหตุที่ทรงได้รับสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะเจ้าชายฮิโระ浩宮ฮิโระ-โนะ-มิยะพระโอรสในมกุฎราชกุมารอากิฮิโตะสมเด็จพระจักรพรรดิพระเจ้าหลวงอากิฮิโตะ เจ้าชายสึงุ継宮สึงุ-โนะ-มิยะพระราชโอรสในสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะมกุฎราชกุมารอากิชิโนะเจ้าชายอายะ礼宮อายะ-โนะ-มิยะพระโอรสในมกุฎราชกุมารอากิฮิโตะเจ้าหญิงไอโกะเจ้าหญิงโทชิ敬宮โทชิ-โนะ-มิยะพระธิดาในมกุฎราชกุมารนารูฮิโตะเจ้าชายฮิตาจิเจ้าชายโยชิ義宮โยชิ-โนะ-มิยะพระราชโอรสในสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ

 ธงประจำพระองค์ 

 ดูเพิ่ม 
 จักรพรรดิแห่งญี่ปุ่น
 จักรพรรดินีแห่งญี่ปุ่น
 โคไตชิ (มกุฎราชกุมาร)
 โคไตชิฮิ (มกุฎราชกุมารี)
 โคชิ (มกุฎราชกุมาร)
 ลำดับการสืบราชสันตติวงศ์ญี่ปุ่น
 ตราแผ่นดินของญี่ปุ่น
 รัฐธรรมนูญญี่ปุ่น
 กฎมณเฑียรบาลญี่ปุ่น
 สภาขุนนางญี่ปุ่น
 ประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Japan Zone | The Imperial Family
 The Imperial Family of Japan (unofficial site)

 เว็บไซต์สำนักพระราชวังอิมพีเรียล (Imperial Household Agency) ภาษาอังกฤษ https://www.kunaicho.go.jp/eindex.html
 เว็บไซต์สำนักพระราชวังอิมพีเรียล (Imperial Household Agency) ภาษาญี่ปุ่น https://www.kunaicho.go.jp/
 ประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี เรื่อง หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาเยอรมัน สเปน ญี่ปุ่น และมลายู ลงวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2561