ภาษาซำเร

ภาษาซำเร ภาษาซัมเร หรือ ภาษาสำเร เป็นภาษาใกล้สูญภาษาหนึ่งในกลุ่มภาษาปอร์ของตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก งานวิจัยฉบับหนึ่งใน พ.ศ. 2544 รายงานว่ามีผู้พูดภาษานี้ประมาณ 20 คนในตำบลนนทรีย์ อำเภอบ่อไร่ จังหวัดตราด ประเทศไทย

 สัทวิทยา 
ระบบเสียงภาษาซำเรมีลักษณะตามแบบฉบับของภาษากลุ่มมอญ-เขมรสมัยใหม่และแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลทางสัทวิทยาบางประการจากภาษาเขมรสมัยกลางในคริสต์ศตวรรษที่ 17 เช่นเดียวภาษากลุ่มปอร์ภาษาอื่น ๆ นอกจากนี้ระบบเสียงภาษาซำเรยังแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของภาษาไทยในแง่การพัฒนาระบบวรรณยุกต์ขึ้นมาใช้เพื่อจำแนกความหมายของคำ เช่นเดียวกับภาษาตระกูลออสโตรเอเชียติกอื่น ๆ โดยทั่วไป และภาษากลุ่มปอร์โดยเฉพาะ ผู้พูดภาษาซำเรอาจเปล่งเสียงสระออกมาด้วยคุณภาพเสียงที่แตกต่างกันได้ ซึ่งเป็นระบบที่เรียกว่า "ลักษณะน้ำเสียง" หรือ "ลักษณะเสียงพูด" อย่างไรก็ตาม ความแตกต่างระหว่างเสียงพูดลมแทรกกับเสียงพูดปกตินั้นไม่มีลักษณะเปรียบต่างอีกต่อไป และมีความสำคัญรองลงมาจากเสียงวรรณยุกต์ของคำคำหนึ่ง

 พยัญชนะ 
 หน่วยเสียงพยัญชนะภาษาซำเรลักษณะการออกเสียงตำแหน่งเกิดเสียงริมฝีปากปุ่มเหงือกเพดานแข็งเพดานอ่อนเส้นเสียงเสียงนาสิก     เสียงหยุด ก้อง     ไม่ก้อง ไม่พ่นลม      พ่นลม    เสียงเสียดแทรก     เสียงเปิด     เสียงเปิดข้างลิ้น     
 หน่วยเสียงที่เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นและพยัญชนะท้ายมี 13 หน่วยเสียง ได้แก่ , , , , , , , , , , ,  และ 
 หน่วยเสียงพยัญชนะต้นควบมี 15 หน่วยเสียง ได้แก่ , , , , , , , , , , , , ,  และ 
หน่วยเสียง  เมื่อตามด้วย  และสระสั้น อาจออกเสียงเป็น  หรือ  เช่น   'เสา'
หน่วยเสียง  เมื่อเกิดในตำแหน่งต้นพยางค์ อาจออกเสียงเป็นเสียงเปิด ริมฝีปาก-เพดานอ่อน  หรือเสียงเปิด ริมฝีปาก-ฟัน  เช่น   'ตี'
หน่วยเสียง  เมื่อเกิดในตำแหน่งท้ายพยางค์และตามหลังสระ  หรือสระ  ออกเสียงเป็นเสียงกึ่งสระตำแหน่งลิ้นอยู่ตรงกลาง  เช่น   'เสื้อผ้า' แต่เมื่อเกิดในตำแหน่งอื่น ๆ อาจออกเสียงเป็นเสียงเปิด ปุ่มเหงือก  หรือเสียงเสียดแทรก เพดานอ่อน ก้อง  เช่น   'จุ่ม, แช่' ทั้งนี้ การออกเสียงเป็น  มักได้ยินในหมู่ผู้พูดรุ่นเก่าซึ่งถือว่าการออกเสียงเช่นนี้เป็นการออกเสียงที่ "ถูกต้อง" แต่ในขณะเดียวกันยังถือว่าเป็นการออกเสียงแบบ "กระด้าง" บางครั้งพวกเขาจึงออกเสียงเป็น  แทนเพื่อให้ฟังดู "นุ่มนวล" หรือ "รื่นหู" ยิ่งขึ้น นอกจากนี้ การออกเสียงเป็น  ยังพบไม่บ่อยนักในหมู่ผู้พูดอายุน้อยหรือผู้พูดภาษาไม่คล่องซึ่งจะออกเสียงเป็น  หรือออกเสียงเป็นเสียงลิ้นกระทบหรือเสียงรัว ปุ่มเหงือก  เนื่องจากได้รับอิทธิพลจากภาษาไทยมาตรฐาน

 สระ 
 สระเดี่ยว 
<center>
{| class="wikitable" border="1" style="margin:auto:; margin:auto;"
|+caption | หน่วยเสียงสระเดี่ยวภาษาซำเร
|-
! rowspan="2" width="180px"|ระดับลิ้น
! colspan="3" width="100px"|ตำแหน่งลิ้น
|-style="text-align:center;"
! width="100px"|หน้า
! width="100px"|กลาง
! width="100px"|หลัง
|-style="text-align:center;"
! สูง
|  ||  || 
|-style="text-align:center;"
! กลาง
|  ||  || 
|-style="text-align:center;"
! ต่ำ
|  ||  || 
|}
</center>

 สระประสม 
ภาษาซำเรมีหน่วยเสียงสระประสม 3 หน่วยเสียง ได้แก่ ,  และ  ไม่มีความแตกต่างระหว่างเสียงสั้นกับเสียงยาวของสระประสมทั้งสาม

 ลักษณ์เหนือหน่วยแยกส่วน 
ในปัจจุบันระบบลักษณะน้ำเสียงของภาษาซำเรได้เปลี่ยนแปลงมาเป็นระบบเสียงวรรณยุกต์ที่มีหน่วยเสียง 3 หน่วยเสียง ได้แก่
 วรรณยุกต์กลาง เมื่อเกิดในคำเป็นจะมีระดับเสียงเป็น  เมื่อเกิดในคำตายเสียงยาว (รวมทั้งคำที่ลงท้ายด้วย ) จะมีระดับเสียงเป็น  และเมื่อเกิดในคำตายเสียงสั้น (รวมทั้งคำที่ลงท้ายด้วย ) จะมีระดับเสียงเป็น 
 วรรณยุกต์ต่ำ เมื่อเกิดในคำเป็นจะมีระดับเสียงเป็น  และเมื่อเกิดในคำตาย (รวมทั้งคำที่ลงท้ายด้วย ) จะมีระดับเสียงเป็น 
 วรรณยุกต์กลาง-ตก''' เมื่อเกิดในคำเป็นจะมีระดับเสียงเป็น  และเมื่อเกิดในคำตายเสียงยาว (รวมทั้งคำที่ลงท้ายด้วย ) จะมีระดับเสียงเป็น 

อย่างไรก็ตาม ยังปรากฏร่องรอยการใช้ลักษณะน้ำเสียงลมแทรกควบคู่ไปกับเสียงวรรณยุกต์อยู่บ้างในบางคำหรือบางสัทบริบท แม้ว่าจะไม่มีนัยสำคัญในการจำแนกความหมายของคำก็ตาม

 สถานการณ์ในปัจจุบัน 
ภาษาซำเรเป็นภาษาหนึ่งที่อยู่ในภาวะวิกฤตใกล้สูญ การใช้ภาษาในปัจจุบันแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของภาษาไทยอย่างชัดเจน เช่น การยืมคำศัพท์พื้นฐานจำนวนมากจากภาษาไทย การใช้เสียงวรรณยุกต์ในการจำแนกความหมายของคำ เป็นต้น นอกจากนี้ยังพบว่ามีผู้พูดภาษาซำเรได้เพียงประมาณ 20 คน ในจำนวนนี้มักใช้ภาษาซำเรสลับกับภาษาไทยแต่ส่วนใหญ่ใช้ภาษาไทยมากกว่า ส่วนเด็กชาวซำเรเรียนภาษาไทยและใช้เพียงภาษาไทยเท่านั้น ทัศนคติต่อภาษาดั้งเดิมของกลุ่มตนเองเป็นไปในทางค่อนข้างลบ

กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ประกาศขึ้นทะเบียนภาษาซำเรเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติไทย สาขาภาษา เมื่อ พ.ศ. 2557

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 




ซำเร
ซำเร
หมวดหมู่:วัฒนธรรมของจังหวัดตราด