หลวงวิจารณ์ภัณฑกิจ (แจ๋ว บุนนาค)

รองเสวกโท นายหมวดเอก หลวงวิจารณ์ภัณฑกิจ (แจ๋ว บุนนาค) เกิดในราชินิกุลบุนนาค เป็นบุตรเจ้าพระยาสุรพันธ์พิสุทธิ์ (เทศ บุนนาค) มารดาชื่อ มอญเว็บไซต์ชมรมสายสกุลบุนนาค http://www.bunnag.in.th/prarajpannuang032.html สาแหรกสกุลบุนนาค http://www.bunnag.in.th/pdf/a064.pdf  นับเป็นราชินิกุลบุนนาค ชั้นที่ 4อธิบายราชินิกุลบางช้าง พ.ศ. 2471 หน้า 75  https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/55/อธิบายราชินิกุลบางช้าง_-_ดำรง_-_๒๔๗๑.pdf และวงศ์เฉกอะหมัด ชั้นที่ 9 (สืบเชื้อสายจากออกญาบวรราชนายก (เฉกอะหมัด)) เกิดเมื่อปี 2432 ถึงแก่กรรมเมื่อปี 2490

 การรับราชการ 
มหาดเล็กวิเศษ แจ๋ว บุนนาค เริ่มรับราชการในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว  โดยเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม 2461 ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นที่ ขุนวิจารณ์ภัณฑกิจ สังกัดกรมชาวที่ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 35 หน้า 2689 วันที่ 5 มกราคม 2461  http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2461/D/2639.PDF ขึ้นกับกรมมหาดเล็ก ก่อนได้เลื่อนยศเป็น รองหุ้มแพรราชกิจจานุเบกษา เล่ม 38 หน้า 2396 วันที่ 20 พฤศจิกายน 2464  http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2464/D/2395.PDF และเลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นหลวง ในราชทินนามเดิมราชกิจจานุเบกษา เล่ม 39 หน้า 2892 วันที่ 10 มกราคม 2465  http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2465/D/2851.PDF มีตำแหน่งเป็น ผู้ช่วยหัวหน้าแผนกรักษาวังปารุสกวัน ท่าวาสุกรี สวนจิตรลดา สวนกุหลาบ และสนามหญ้านอกกำแพงพระราชวังดุสิตเว็บไซต์ชมรมสายสกุลบุนนาค http://www.bunnag.in.th/prarajpannuang032.html 

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เป็น รองเสวกโทราชกิจจานุเบกษา เล่ม 43 หน้า 38 วันที่ 4 เมษายน 2469 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2469/D/38_1.PDF หัวหน้าแผนกรักษาสวนและสนามนอกกำแพงวังประกาศกรมมหาดเล็กหลวง  ลงวันที่  1  เมษายน  พระพุทธศักราช 2469  http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2469/D/131.PDF สังกัดกองรักษาพระราชวังดุสิต (กรมมหาดเล็ก รวมเข้าในสังกัดกระทรวงวัง เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2469ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 43 หน้า 240 วันที่ 25 กรกฎาคม 2469 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2469/A/240.PDF)  ต่อมา ได้เป็น หัวหน้าแผนกรักษาพื้นที่ในบริเวณกำแพงพระราชวังดุสิตในหนังสือ พิพิธภัณฑ์สัพพะสยามกิจ ศักราช 2474 หน้า 1250  อักขรานุกรมขุนนาง อักษร ว. ว่า "วิจารณ์ภัณฑกิจ, หลวง (แจ๋ว บุนนาค) รองเสวกโท หัวหน้าแผนกรักษาพื้นที่ในบริเวณกำแพงพระราชวังดุสิต" http://www.reurnthai.com/index.php?topic=3581.0  แล้วเป็น ผู้รักษาพระราชวังบางปะอินประวัติโรงเรียนบางปะอิน "ราชานุเคราะห์ 1" http://www.racha1.ac.th/2010-06-25-15-13-23   (แผนกรักษาพระราชวังบางปะอิน สังกัดกองมหาดเล็กชาวที่พระราชกฤษฎีกาจัดวางระเบียบราชการสำนักงานและกรมในกระทรวงวัง พุทธศักราช 2476 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2476/A/902.PDF) ก่อนจะออกจากราชการในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร

 กองเสือป่า 
 27 กุมภาพันธ์ 2459 ว่าที่นายหมู่ตรี (นายหมู่เอกชั่วคราว) แจ๋ว บุนนาค เป็นนายหมู่เอก กรมเสือป่าปืนใหญ่หลวงรักษาพระองค์ กองกำลังของกองเสนาหลวงรักษาพระองค์ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 33 หน้า 3656 วันที่ 18 มีนาคม 2459 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2459/D/3599_1.PDF
  13 มีนาคม 2460 นายหมู่เอก (ว่าที่นายหมวดตรีชั่วคราว) แจ๋ว บุนนาค รองผู้บังคับกองร้อยที่ 2 เป็นว่าที่นายหมวดตรี กรมเสือป่าปืนใหญ่หลวง ร.อ. กองกำลังของกองเสนาหลวง ร.อ.ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 34 หน้า 3805 วันที่ 31 มีนาคม 2460 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2460/D/3787.PDF
 4 มีนาคม 2461 ว่าที่นายหมวดตรี ขุนวิจารณ์ภัณฑกิจ (แจ๋ว บุนนาค) เป็นนายหมวดตรี แผนกยกกระบัตรกรม กรมเสือป่าปืนใหญ่หลวง ร.อ. กองกำลังของกองเสนาหลวง ร.อ.ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 35 หน้า 3735 วันที่ 30 มีนาคม 2461 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2461/D/3693.PDF
 20 กุมภาพันธ์ 2462 นายหมวดตรี ขุนวิจารณ์ภัณฑกิจ (แจ๋ว บุนนาค) เป็นนายหมวดโท แผนกยกกระบัตรกรม กรมเสือป่าปืนใหญ่หลวง ร.อ.ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 36 หน้า 4085 วันที่ 21 มีนาคม 2462 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2462/D/4042.PDF
 21 กุมภาพันธ์ 2463 นายหมวดโท ขุนวิจารณ์ภัณฑกิจ (แจ๋ว บุนนาค) เป็นนายหมวดเอก แผนกยกกระบัตรกรม กรมเสือป่าปืนใหญ่หลวง ร.อ.ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 37 หน้า 4175 วันที่ 20 มีนาคม 2463 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2463/D/4135.PDF

 ราชการพิเศษ 
 การพระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุท้องสนามหลวง พ.ศ. 2471 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 45 หน้า 783 วันที่ 3 มิถุนายน 2471 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2471/D/774.PDF
 การพระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุวัดเทพศิรินทราวาส พ.ศ. 2475 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 49 หน้า 4267 และ 4279 วันที่ 12 มีนาคม 2475 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2475/D/4254.PDF
 การพระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุวัดเทพศิรินทราวาส พ.ศ. 2479 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 53 หน้า 2644 วันที่ 17 มกราคม 2479 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2479/D/2640.PDF
 การพระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุวัดเทพศิรินทราวาส พ.ศ. 2481 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 55 หน้า 3910 วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2481 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2481/D/3901.PDF

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 28 หน้า 713 วันที่ 9 กรกฎาคม 2454 https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2454/D/707.PDF
 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 41 หน้า 3495 วันที่ 25 มกราคม 2462 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2462/D/3292.PDF
 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 36 หน้า 3309 วันที่ 1 มกราคม 2467 https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/1072288.pdf
 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 43 หน้า 452 วันที่ 2 พฤษภาคม 2469 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2469/D/438.PDF
 พ.ศ. 2469 – เสมาบรมราชาภิเษก ชั้นเงิน เนื่องในการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวราชกิจจานุเบกษา เล่ม 43 หน้า 3728 วันที่ 16 มกราคม 2469 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2469/D/3718.PDF
 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 54 หน้า 1968 วันที่ 12 พฤศจิกายน 2480 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2480/D/1672.PDF
 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 55 หน้า 3612 วันที่ 23 มกราคม 2481 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2481/D/3607.PDF

 ครอบครัว 
หลวงวิจารณ์ภัณฑกิจ (แจ๋ว บุนนาค) มีภรรยาที่มีบุตรด้วยกัน 5 คน คือ
1. นางแวว (บุญเย็น)
2. นางทองม้วน
3. นางเอิบ (ศุภวงศ์)
4. นางเล็ก (โหมดหิรัญ)
5. นางธารี (เทศรักษ์) ธิดานายพุก และ นางสาย เทศรักษ์หนังสือที่ระลึกในการพระราชทานเพลิงศพ นางธารี บุนนาค  เป็นญาติกับพระยาศรีวิกรมาทิตย์ (สงวน สิงคะเนติ) ต้นสกุล ศรีวิกรม์ 

มีบุตร 13 คน (นับว่าเป็นราชินิกุลบุนนาค ชั้นที่ 5 วงศ์เฉกอะหมัด ชั้นที่ 10) คือ 

1. (หญิง) เจรง (นางแวว เป็นมารดา) เป็นภรรยานายโชค บุนนาค บุตรพระยามนตรีสุริยวงศ์ (ชื่น บุนนาค)เว็บไซต์ชมรมสายสกุลบุนนาค http://www.bunnag.in.th/prarajpannuang032.html 

2. (ชาย) จรรย์   3. (หญิง) ไข่มุกต์   4. (หญิง) จอกมุกต์   5. (หญิง) จินตนา (4 คนนี้ นางทองม้วน เป็นมารดา)

6. (ชาย) ร้อยตรี จำลอง (นางเอิบ เป็นมารดา)

7. (ชาย) อำรุง (นางเล็ก เป็นมารดา)

8. (ชาย) ปรีชา   9. (หญิง) ปราณี   10. (ชาย) ศรีสุข   11. (ชาย) สมศักดิ์   12. (ชาย) จวบณรงค์   13. (หญิง) จงกลณีสาแหรกสกุลบุนนาค http://www.bunnag.in.th/pdf/a064.pdf  (6 คนนี้ นางธารี เป็นมารดา)

 อ้างอิง 

ว
ว
ว

หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2432
หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2490