โจฮวน

โจฮวน (ค.ศ. 245/246 – ค.ศ. 302/303) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า เฉา ฮฺว่าน (; ) ชื่อรอง จิ่งหมิง  () เป็นจักรพรรดิลำดับที่ 5 และลำดับสุดท้ายของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน วันที่ 4 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 พระองค์สละราชบัลลังก์ให้กับผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์สุมาเอี๋ยน (ภายหลังขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิจิ้นอู่ตี้แห่งราชวงศ์จิ้น) เป็นการสิ้นสุดสมัยปกครองของวุยก๊ก หลังโจฮวนสละราชบัลลังก์ พระองค์ได้รับการตั้งให้มีฐานันดรศักดิ์เป็น "ตันลิวอ๋อง" และดำรงฐานันดรศักดิ์นี้จวบจนสิ้นพระชนม์ ภายหลังพระองค์ได้รับพระสมัญญานามว่า "จักรพรรดิเว่ย์-ยฺเหวียนตี้" (魏元帝)(太安元年崩，谥曰元皇帝。) อรรถาธิบายจากเว่ยชื่อผู่ในสามก๊กจี่ เล่มที่ 4.

 ภูมิหลังครอบครัวและการขึ้นครองราชย์ 
พระนามโดยกำเนิดของโจฮวนคือ "เฉา หฺวาง" () พระบิดาของโจฮวนคือโจฮูผู้เป็นเอียนอ๋อง / เอี๋ยนอ๋อง (燕王 เยียนหวาง) และเป็นบุตรชายของโจโฉ (บิดาของโจผีจักรพรรดิลำดับแรกของวุยก๊ก)(陳留王諱奐，字景明，武帝孫，燕王宇子也。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 4. 

ในปี ค.ศ. 258 ขณะเฉา หฺวางมีพระชนมายุ 12 พรรษา ตามกฎหมายของวุยก๊กที่ระบุว่าพระโอรสของอ๋อง (นอกเหนือจากพระโอรสองค์โตที่เกิดกับพระชายา ซึ่งโดยปกติได้รับการตั้งให้เป็นทายาทของอ๋อง) ต้องได้รับการแต่งตั้งให้มีฐานันดรศักดิ์ก๋ง (公 กง) เฉา หฺวางจึงได้รับการแต่งตั้งเป็น "ฉางเต้าเซียงกง" ()(甘露三年，封安次縣常道鄉公。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 4. 

ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 260 ภายหลังจักรพรรดิโจมอถูกปลงพระชนม์ระหว่างทรงพยายามจะชิงอำนาจรัฐคืนจากผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์สุมาเจียว เฉา หฺวางได้รับเลือกให้สืบราชบัลลังก์ถัดจากโจมอ(高貴鄉公卒，公卿議迎立公。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 04.

 รัชสมัย 
ในช่วงเวลาที่เฉา หฺวางขึ้นเป็นจักรพรรดิ พระนามของพระองค์ถูกเปลี่ยนเป็น "โจฮวน" (เฉา ฮฺว่าน) เนื่องจากข้อห้ามเรื่องการระบุชื่อของพระนาม "หฺวาง" (璜 ซึ่งพ้องเสียงกับคำทั่วไปจำนวนมาก เช่น "หฺวาง"  ที่มีความหมายว่า "สีเหลือง" และ "หฺวาง"  ที่มีความหมายว่า "จักรพรรดิ") ในรัชสมัยของโจฮวน ตระกูลสุมากุมอำนาจรัฐ ในขณะที่ราชตระกูลโจเป็นเพียงหุ่นเชิดและเป็นผู้นำรัฐแต่เพียงในนาม 

ในวันที่ 28 พฤศจิกายน ค.ศ. 263 โจฮวนทรงตั้งให้พระชายาเปี้ยนเป็นจักรพรรดินี

ช่วงต้นรัชสมัยของโจฮวน มีการโจมตีอย่างต่อเนื่องจากทัพของรัฐจ๊กก๊กที่เป็นรัฐอริภายใต้การบัญชาการของเกียงอุยขุนพลจ๊กก๊ก แม้ว่าโดยมากการโจมตีของเกียงอุยก็ถูกทัพวุยก๊กตีโต้จนล่าถอยไปอย่างง่ายดาย ในที่สุดสุมาเจียวก็มีคำสั่งให้บุกโจมตีจ๊กก๊กด้วยกำลังทหาร 180,000 นายภายใต้การบัญชาการของจงโฮยและเตงงาย

ในช่วงปลาย ค.ศ. 263 เล่าเสี้ยนจักรพรรดิจ๊กก๊กยอมจำนนต่อเตงงาย เป็นการสิ้นสุดของรัฐจ๊กก๊ก หลังการล่มสลายของจ๊กก๊ก เตงงายถูกจงโฮยกล่าวหาว่าคิดก่อกบฏจึงถูกปลดจากอำนาจบังคับบัญชา

ต้นปี ค.ศ. 264 จงโฮยวางแผนร่วมกับเกียงอุยเพื่อฟื้นฟูรัฐจ๊กก๊กและกำลังขุนพลวุยก๊กทุกคนที่อาจต่อต้านพวกตน แต่เหล่าขุนพลก็เริ่มก่อการต่อต้านจงโฮย สังหารจงโฮยและเกียงอุยลงได้ อาณาเขตที่เคยเป็นของจ๊กก๊ก (ครอบคลุมพื้นที่ของมณฑลเสฉวน, นครฉงชิ่ง, มณฑลยูนนาน, ทางใต้ของมณฑลฉ่านซี และทางตะวันออกเฉียงใต้ของมณฑลกานซู่ในปัจจุบัน) ได้ถูกผนวกเข้ากับวุยก๊กโดยสมบูรณ์

 การสละราชบัลลังก์และช่วงบั้นปลายพระชนมชีพ 
รัฐวุยก๊กเองก็คงอยู่ได้ไม่นานหลังการล่มสลายของจ๊กก๊ก ในปี ค.ศ. 263 สุมาเอียวบังคับให้โจฮวนพระราชทานเครื่องยศเก้าประการอีกครั้ง และที่สุดสุมาเจียวก็ยอมรับเครื่องยศในครั้งนี้ บ่งบอกถึงการชิงราชบัลลังก์ที่กำลังใกล้เข้ามา(甲寅，復命大將軍進爵晉公，加位相國，備禮崇錫，一如前詔；又固辭乃止。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 4. ในปี ค.ศ. 264 สุมาเจียวขึ้นมามีฐานันดรศักดิ์เป็น "จีนอ๋อง" (晉王 จิ้นหวาง) ซึ่งเป็นขั้นสุดท้ายก่อนการชิงราชบัลลังก์(己卯，進晉公爵為王，封十郡，并前二十。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 4. หลังสุมาเจียวเสียชีวิตในเดือนกันยายน ค.ศ. 265 สุมาเอี๋ยนบุตรชายสืบทอดตำแหน่งบิดา และในวันที่ 4 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 สุมาเอี๋ยนบังคับโจฮวนให้สละราชบัลลังก์ จากนั้นในอีก 4 วันต่อมา (8 กุมภาพันธ์) สุมาเอี๋ยนจึงก่อตั้งราชวงศ์จิ้น พระองค์ตั้งให้โจฮวนมีฐานันดรศักดิ์ "ตันลิวอ๋อง" (陳留王 เฉินหลิวหวาง) ซึ่งโจฮวนดำรงฐานันดรศักดิ์นี้จนกระทั่งสิ้นพระชนม์

ไม่มีข้อมูลมากนักเกี่ยวกับพระชนมชีพของโจฮวนในฐานะอ๋องภายใต้การปกครองของราชวงศ์จิ้น สุมาเอี๋ยน (ภายหลังเป็นที่รู้จักในพระนามว่าจักรพรรดิจิ้นอู่ตี้) ทรงอนุญาตให้โจฮวนยังคงใช้ธงและราชรถอย่างจักรพรรดิได้ และสักการะบรรพชนด้วยพิธีการอย่างจักรพรรดิได้(己巳，詔陳留王載天子旌旗，備五時副車，行魏正朔，郊祀天地，禮樂制度皆如魏舊，上書不稱臣。) จิ้นชู เล่มที่ 3. โจฮวนสิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 302 ในรัชสมัยของจักรพรรดิจิ้นฮุ่ยตี้พระโอรสของสุมาเอี๋ยน พระองค์ได้รับการฝังพระศพด้วยเกียรติอย่างจักรพรรดิและได้รับพระสมัญญานาม

ไม่ทราบแน่ชัดว่าใครเป็นผู้สืบทอดฐานันดรตันลิวอ๋องในลำดับถัดจากโจฮวน ทราบเพียงว่าในเดือนพฤศจิกายนหรือธันวาคม ค.ศ. 326 มีการตั้งฐานันดรศักดิ์ตันลิวอ๋องให้กับเฉา ม่าย (曹勱) ผู้เป็นลื่อชายของโจโฉ ดำรงฐานันดรศักดิ์นี้จนกระทั่งเสียชีวิตในวันที่ 1 ธันวาคม ค.ศ. 358 ฐานันดรศักดิ์สืบทอดต่อมาโดยบุตรชายคือเฉา ฮุย (曹恢) ซึ่งได้รับการแต่งตั้งในวันที่ 24 พฤศจิกายน ค.ศ. 363 ฐานันดรศักดิ์ตันลิวอ๋องยังคงอยู่ภายในตระกูลโจจนกระทั่งถูกยกเลิกในวันที่ 25 กันยายน ค.ศ. 479 ในรัชสมัยของเซียว เต้าเฉิง (蕭道成) จักรพรรดิผู้ก่อตั้งราชวงศ์ฉีใต้ ตันลิวอ๋องคนสุดท้ายคือเฉา ช่าน (曹粲)

 ชื่อศักราช 
จิ่ง-ยฺเหวียน () ค.ศ. 260–264
เสียนซี () ค.ศ. 264–266

 ฐานันดรศักดิ์ 
ตันลิวอ๋อง ( เฉินหลิวหวาง)
จักรพรรดิเว่ย์-ยฺเหวียนตี้ () (สมัญญานาม)

 พระราชวงศ์ 
พระมเหสี:
 จักรพรรดินีจากตระกูลเปี้ยน ( เปี้ยนหฺวางโฮ่ว)

 พงศาวลี 

 ดูเพิ่ม 
 พงศาวลีวุยก๊ก
 รายชื่อบุคคลในยุคสามก๊ก
 รายพระนามจักรพรรดิและพระมหากษัตริย์จีน

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 
 ตันซิ่ว (คริสต์ศตวรรษที่ 3). สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ).
 เผย์ ซงจือ (คริสต์ศตวรรษที่ 5). อรรถาธิบายสามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อจู้).
 ฝาน เสฺวียนหลิง (648). จิ้นชู.

หมวดหมู่:จักรพรรดิแห่งวุยก๊ก
หมวดหมู่:จักรพรรดิจีนผู้ทรงสละราชสมบัติ
หมวดหมู่:บุคคลจากหานตาน
หมวดหมู่:จักรพรรดิและพระมหากษัตริย์จีนในคริสต์ศตวรรษที่ 3