ท่าอากาศยานนานาชาติแม่สอด

ท่าอากาศยานนานาชาติแม่สอด หรือ สนามบินแม่สอด  ตั้งอยู่ที่ตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก โดยตั้งอยู่ห่างจากอำเภอแม่สอดประมาณ 3 กิโลเมตร และห่างจากอำเภอเมืองตากประมาณ 87 กิโลเมตร เป็นท่าอากาศยานในสังกัดกรมท่าอากาศยาน กระทรวงคมนาคม และได้ประกาศเป็นท่าอากาศยานศุลกากรเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2547 และเป็นท่าอากาศยานที่มีประวัติยาวนานตั้งแต่สมัยหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 แต่ได้มีการสร้างอาคารผู้โดยสารหลังใหม่ มีพื้นที่ทั้งหมด 12,000 ตารางเมตร สามารถรองรับผู้โดยสารได้ 600 คนต่อชั่วโมงและขยายทางวิ่งเป็น 2,100 เมตรในปีพ.ศ. 2556-2563

 ประวัติ 
 การบินในช่วงแรก 
ท่าอากาศยานแม่สอดเดิมเป็นท่าอากาศยานเล็ก ๆ อยู่ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศไทย สร้างขึ้นมาหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ตั้งอยู่ที่ตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ใช้ในกิจการทหารอยู่ในความดูแลของกองทัพอากาศ ต่อมามีการดำเนินการขนส่งพัสดุภัณฑ์ และผู้โดยสารในกิจการการบินพลเรือนขึ้น ซึ่งในระยะเริ่มแรกนั้นการดำเนินกิจการอยู่ในความรับผิดชอบของทหาร และใช้ท่าอากาศยานแม่สอดเป็นครั้งคราว

ในปี พ.ศ. 2473 กิจการการบินพลเรือนของประเทศได้แยกตัวออกจากกิจการบินทหาร โดยมีบริษัท เดินอากาศ จำกัด เป็นผู้ดำเนินการการขนส่งทางอากาศ โดยได้รับสัมปทานการขนส่งทางอากาศเมื่อ พฤษภาคม พ.ศ. 2475 ได้เปิดขยายดำเนินการขนส่งทางอากาศในทาง พิษณุโลก-อำเภอเมืองตาก-แม่สอด ขึ้น จนเมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 บริษัทฯ จึงได้งดบินและยุบเลิกกิจการเนื่องจากมีอุปสรรคบางประการ โดยเฉพาะเครื่องบินของบริษัทฯ ถูกเครื่องบินฝ่ายตรงข้ามยิงตก บริษัทฯ จึงงดทำการบินเมื่อ วันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2488 และยุบเลิกกิจการด้านการบินในปี พ.ศ. 2489

ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศญี่ปุ่น ได้ใช้สนามบินแห่งนี้เป็นหน่วยบินในการปฏิบัติการทางอากาศ โจมตีฝ่ายสัมพันธมิตรในประเทศพม่า ซึ่งในขณะนั้นพื้นผิวทางวิ่ง ยังเป็นดินลูกรัง ทางวิ่งเป็น 05 - 23 ขนาดประมาณ 30 x 1,100 เมตร บริเวณโดยรอบเป็นป่าโปร่งและหนองน้ำ ยังไม่มีเครื่องช่วยในการเดินอากาศใดๆ ทั้งสิ้น แต่เมื่อสงครามโลกครั้งที่สอง สงบลงในปี พ.ศ. 2489 กองทัพอากาศ ได้ริเริ่มดำเนินการบินขึ้นใหม่

ต่อมาในปี พ.ศ. 2503-2504 สำนักงานการบินพลเรือนได้เห็นความสำคัญในการขนส่งทางอากาศในขณะนั้น จึงได้ปรับปรุงสภาพท่าอากาศยานโดยทำการเสริมพื้นผิวบดอัดดินลูกรังให้แน่นและเรียบขึ้น และทำการสร้างอาคารท่าอากาศยานและหอบังคับการบิน โดยเป็นอาคารไม้สองชั้นครึ่ง สำหรับให้บริการควบคุมจราจรทางอากาศ สร้างสถานีเครื่องช่วยการเดินอากาศ และได้ทำการติดตั้งอุปกรณ์เครื่องช่วยการเดินอากาศ NDB (NONDIRECTIONAL BEACON) ขึ้นในปีต่อมา ซึงในช่วงเวลาดัวกล่าวนี้ บริษัทเดินอากาศไทยได้นำเครื่อง DC-3 หรือ DAKOTA มาใช้บริการรับ-ส่งผู้โดยสาร สินค้า และพัสดุภัณฑ์

 ช่วงพัฒนาท่าอากาศยาน 
ในปี พ.ศ. 2506 สำนักงานการบินพลเรือน กรมการขนส่ง ได้รับการยกฐานะเป็นกรม ชื่อว่ากรมการบินพาณิชย์ ในระหว่างนี้ท่าอากาศยานแม่สอดก็ได้เปิดให้บริการเรื่อยมา จนกระทั่ง บริษัทเดินอากาศไทย ได้ทำการงดบินในปี พ.ศ. 2513 เพื่อให้กรมการบินพาณิชย์ดำเนินการพัฒนาปรับปรุงท่าอากาศยานแม่สอดอีกครั้งเพื่อให้เป็นมาตรฐาน คือการสร้างทางวิ่งใหม่ กำหนดทางวิ่ง 09 - 27 พื้นผิวลาดยางแอสฟัลส์ ขนาด 30x1500 เมตร สร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2515 และสร้างหอควบคุมจราจรทางอากาศขึ้นใหม่แล้วเสร็จในปี  พ.ศ. 2517 แต่เมื่อสร้างเสร็จ บริษัท เดินอากาศไทย จำกัด ก็ยังไม่เปิดบินที่ท่าอากาศยานแม่สอดทันที คงเปิดบริการ ขึ้น-ลง เฉพาะเครื่องบินของทางราชการ ทั้งทางราชการ หน่วยบินตำรวจและเกษตร เท่านั้น

ในปี พ.ศ. 2526 บริษัทเดินอากาศไทย ได้ส่งเจ้าหน้าที่มาสำรวจข้อมูลที่จะเปิดบินใหม่ และกรมการบินพาณิชย์ ได้ส่งเจ้าหน้าที่มาสำรวจทางวิ่ง อาคารผู้โดยสาร และสิ่งอำนวยความสะดวกอื่นๆ โดยได้ซ่อมแซมปรับแต่งอาคารที่ทำการท่าอากาศยานอีกครั้งหนึ่ง แล้วเสร็จเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2527 จากนั้นจึงได้เปิดเส้นทางบิน พิษณุโลก-อำเภอเมืองตาก–แม่สอด-เชียงใหม่ ในเดือนพฤศจิกายน 2528 กรมการบินพาณิชย์ได้ทำการซ่อมผิวทางวิ่ง ลานจอด ถนนต่างๆ ภายในท่าอากาศยาน แล้วเสร็จในเดือน กุมภาพันธ์ 2529

จากนั้นเดือน กรกฎาคม 2530 กรมการบินพาณิชย์ทำการขยายและต่อเติมอาคารที่ทำการท่าอากาศยาน ดำเนินการแล้วเสร็จในเดือน มิถุนายน 2531 ด้วยงบประมาณ 4,347,000 บาท โดยสร้างเป็นอาคารชั้นครึ่ง

ชั้นบนจัดเป็นห้องทำงานของฝ่ายบริหารและห้องประชุม ส่วนชั้นล่างเป็นส่วนที่ใช้บริการและอำนวยความสะดวกแก่ผู้โดยสาร โดยได้ขยายเนื้อที่ใช้สอยมากขึ้นจากเดิมอีกประมาณ 734 ตารางเมตร ประกอบด้วยบริเวณที่ทำการของบริษัทการบิน ห้องพักผู้โดยสารขาออก ห้องรับรองพิเศษ ห้องโถงสำหรับผู้โดยสารขาเข้าและผู้ รับ-ส่ง ผู้โดยสาร บริเวณที่รับกระเป๋า ร้านจำหน่ายของที่ระลึก รวมถึงห้องสุขา

ในพื้นที่ของอาคารที่ทำการเดิมนั้น จัดเป็นห้องทำงานของฝ่ายควบคุมจราจรทางอากาศ ห้องทำงานของฝ่ายช่างสื่อสารและเครื่องช่วยการเดินอากาศ ห้องทำงานของฝ่ายสื่อสารการบิน ห้องเก็บพัสดุและงานรักษาความสะอาด สถานที่ของฝ่ายบริหาร ห้องทำงานของตำรวจ และหน่วยรักษาความปลอดภัยท่าอากาศยาน

 การปรับปรุงพัฒนาหลังจากเป็นท่าอากาศยานนานาชาติ 
เมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2547 ท่าอากาศยานแม่สอดได้ประกาศเป็นท่าอากาศยานศุลกากร ทำให้สามารถรับเที่ยวบินจากต่างประเทศได้ และต่อมาได้ต่อเติมและปรับปรุงอาคารที่พักผู้โดยสาร พื้นที่ศุลกากร ด่านตรวจคนเข้าเมือง และด่านควบคุมโรคพร้อมสายพานลำเลียงกระเป๋า งบประมาณทั้งสิ้น 1,980,000 บาท

ในปีพ.ศ. 2556 ท่าอากาศยานแม่สอดได้ซ่อมปรับปรุงอาคารที่พักผู้โดยสาร งบประมาณ 2,975,000 บาท โดยได้ปรับปรุงขยายทางวิ่ง (รันเวย์) ให้มีความยาวมากขึ้น จากเดิม 1,500 เมตร เป็น 2,100 เมตร เพื่อให้สามารถรองรับเครื่องบินขนาดโบอิง 737 และแอร์บัส เอ320 และขยายพื้นที่จอดเครื่องบิน ให้สามารถจอดเครื่องบินขนาดดังกล่าวได้ 3 ลำในเวลาเดียวกัน รวมถึงการก่อสร้างอาคารผู้โดยสารหลังใหม่ โดยแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2562 และกรมท่าอากาศยานมีแผนที่จะใช้ท่าอากาศยานแม่สอดเป็นฐานการบินในการเชื่อมต่อไปยังประเทศเพื่อนบ้าน อาทิ จีน เวียดนาม และลาว

 อาคารสถานที่ 
 อาคารผู้โดยสาร 
อาคารผู้โดยสารหลังใหม่ มีพื้นที่ทั้งหมด 16,750 ตารางเมตร สามารถรองรับผู้โดยสารได้ 600 คนต่อชั่วโมง หรือ 1,700,000 คนต่อปี มีทั้งหมด 2 ชั้น โดยมีรายละเอียดดังนี้
 ชั้น 1 - บริเวณขายตั๋ว บริเวณตรวจบัตรโดยสาร ห้องอาหาร โถงผู้โดยสารขาเข้าและสายพานรับกระเป๋า และบริการรถเช่า
 ชั้น 2 - โถงผู้โดยสารขาออก และสำนักงานท่าอากาศยาน

ลานจอดอากาศยานมีขนาด 60x180 เมตร และ 85x180 เมตร สามารถรองรับเครื่องบินขนาดโบอิง 737 จำนวน 3 ลำ และ เอทีอาร์ 72 จำนวน 2 ลำ

ท่าอากาศยานแม่สอด มีลานจอดรถยนต์รองรับได้ 165 คัน ข้อมูลแสดงลักษณะกายภาพของท่าอากาศยานที่อยู่ในความรับผิดชอบของกรมท่าอากาศยานจากเว็บไซต์ กรมท่าอากาศยาน

 ทางวิ่ง (รันเวย์) และทางขับ (แท็กซี่เวย์) 
ทางวิ่งของท่าอากาศยานนานาชาติแม่สอดมี 1 เส้น ความกว้าง 45 เมตร พร้อมไหล่ทางวิ่งข้างละ 7.5 เมตร และความยาว 1,500 เมตร (อยู่ระหว่างการขยายเป็น 2,100 เมตร) พร้อมพื้นที่ปลอดภัยปลายทางวิ่ง (blastpads) ขนาดกว้างข้างละ 60 และ 90 เมตร และความยาวข้างละ 60 เมตร

ทางขับของท่าอากาศยานนานาชาติแม่สอดมี 3 เส้น ขนาด 23x150 เมตร 1 เส้น และ ขนาด 23x178 เมตร 2 เส้น

 รายชื่อสายการบิน 
 รายชื่อสายการบินที่ให้บริการ 

 สายการบิน จุดหมายปลายทาง หมายเหตุ นกแอร์ กรุงเทพ-ดอนเมือง  ภายในประเทศ

 รายชื่อสายการบินที่เคยให้บริการ 

 สายการบิน จุดหมายปลายทาง ปีที่ให้บริการ หมายเหตุ เดินอากาศไทย อำเภอเมืองตาก (ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง)  พ.ศ. 2473-2484  ภายในประเทศ เดินอากาศไทย  อำเภอเมืองตาก, เชียงใหม่  พ.ศ. 2505-2513, พ.ศ. 2527-2531  ภายในประเทศ การบินไทย  กรุงเทพฯ-ดอนเมือง,  อำเภอเมืองตาก,  เชียงใหม่  ภายในประเทศ แอร์อันดามัน  กรุงเทพฯ-ดอนเมือง  พ.ศ. 2545  ภายในประเทศ ภูเก็ตแอร์ไลน์ กรุงเทพฯ-ดอนเมือง  พ.ศ. 2548  ภายในประเทศ แอร์ฟินิกซ์ กรุงเทพฯ-ดอนเมือง  พ.ศ. 2551  ภายในประเทศ พีบีแอร์   กรุงเทพฯ-สุวรรณภูมิ  พ.ศ. 2552  ภายในประเทศ กานต์แอร์  กรุงเทพฯ-ดอนเมือง, เชียงใหม่  ภายในประเทศ นกมินิ  เชียงใหม่  ภายในประเทศ ย่างกุ้ง, มะละแหม่ง  ระหว่างประเทศ นกแอร์  ย่างกุ้ง  ระหว่างประเทศ วิสดอมแอร์เวย์ ท่าอากาศยานเชียงใหม่  ภายในประเทศแอร์เคบีแซดย่างกุ้ง  ระหว่างประเทศ

 สถิติ 
 ข้อมูลสถิติการขนส่งทางอากาศ 
+ ข้อมูลสถิติการขนส่งทางอากาศในแต่ละปีปฏิทิน ปี (พ.ศ.) ผู้โดยสาร ความเปลี่ยนแปลง  จำนวนเที่ยวบิน คาร์โก้ (ตัน)2544 31,686    868  60.682545 24,151   32.78%  1,065  20.732546 16,225   32.82%  627  11.162547 19,975   23.11%  779  5.572548 16,225   18.77%  626  6.332549 18   99.89%  4  0.002550 71   294.44%  13  0.002551 479   574.65%  23  0.002552 1,827   281.42%  106  0.002553 1,853   1.42%  172  0.002554 12,854   593.69%  794  0.002555 34,212   166.16%  1,451  0.002556 87,454   155.62%  3,620  0.002557 96,330   10.15%  2,285  0.002558 144,598   50.11%  2,664  3.342559 174,612   20.76%  2,769  22.482560 180,094   3.14%  3,056  0.0682561 193,329   7.35%  3,038  0.002562 197,132   1.97%  2,863  0.0032563 77,503   60.68%  1,532  0.133

 การเดินทางสู่ท่าอากาศยาน 
ท่าอากาศยานนานาชาติแม่สอดตั้งอยู่ริมทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12 (เขตแดนไทย/พม่า–มุกดาหาร) ในบริเวณ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก และมีลานจอดรถยนต์ความจุประมาณ 165 คันหน้าอาคารผู้โดยสารหลังใหม่

ที่ท่าอากาศยานมีบริการรถเช่าอยู่หลายบริษัท

 อ้างอิง 

แม่สอด
แม่สอด
แม่สอด
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอแม่สอด
หมวดหมู่:โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดตาก
หมวดหมู่:ท่าอากาศยานที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2473