การอักเสบ

การอักเสบ () เป็นการตอบสนองทางชีวภาพที่ซับซ้อนของเนื้อเยื่อหลอดเลือดต่อสิ่งกระตุ้นที่เป็นอันตราย เช่นเชื้อโรค เซลล์ที่เสื่อมสภาพ หรือการระคายเคือง ซึ่งเป็นความพยายามของสิ่งมีชีวิตที่จะนำสิ่งกระตุ้นดังกล่าวออกไปและซ่อมแซมเนื้อเยื่อที่ถูกทำลาย การอักเสบไม่ใช่อาการของการติดเชื้อ แม้ว่าการอักเสบหลาย ๆ ครั้งก็เกิดขึ้นจากการติดเชื้อ เพราะว่าการติดเชื้อนั้นเกิดจากจุลชีพก่อโรคภายนอกร่างกาย แต่การอักเสบคือการตอบสนองของร่างกายเพื่อต่อต้านจุลชีพก่อโรคหรือต่อปัจจัยอื่น ๆ เช่น การบาดเจ็บ สารเคมี สิ่งแปลกปลอม หรือภูมิคุ้มกันต่อต้านตนเอง

หากไม่มีการอักเสบเกิดขึ้น เชื้อโรคจะไม่ถูกกำจัดออกไปและแผลจะไม่ถูกรักษาให้หาย ซึ่งอาจเกิดความเสียหายของเนื้อเยื่อมากขึ้นจนอันตรายถึงชีวิตได้ แต่ทั้งนี้อาการอักเสบที่มีมากเกินไปก็สามารถเกิดโรคต่าง ๆ ได้ เช่นไข้ละอองฟาง โรคท่อเลือดแดงและหลอดเลือดแดงแข็ง และข้ออักเสบรูมาทอยด์ ด้วยเหตุผลนี้เอง ร่างกายจึงต้องมีกระบวนการควบคุมการอักเสบอย่างใกล้ชิด

การอักเสบอาจถูกแบ่งออกเป็นแบบ เฉียบพลัน หรือ เรื้อรัง การอักเสบเฉียบพลัน (acute inflammation) เป็นการต่อต้านวัตถุอันตรายของร่ายกายในระยะเริ่มแรก โดยเกิดการเคลื่อนที่ของพลาสมาและเม็ดเลือดขาวจากเลือดไปยังเนื้อเยื่อที่อักเสบ กระบวนการทางชีวเคมีที่เกิดขึ้นเป็นขั้นเป็นตอนนี้เองที่ทำให้เกิดการอักเสบ ซึ่งต้องอาศัยส่วนร่วมของระบบไหลเวียนโลหิต ระบบภูมิคุ้มกัน และเซลล์ต่าง ๆ ในเนื้อเยื่อที่เสียหาย การอักเสบเรื้อรัง (chronic inflammation) นำไปสู่การเปลี่ยนชนิดของเซลล์ที่นำเสนอในบริเวณอักเสบ และมีลักษณะพิเศษของการทำลายที่เกิดขึ้นพร้อมกับการรักษาเนื้อเยื่อจากกระบวนการอักเสบ

 สาเหตุ 
 แผลไหม้ (Burns)
 การระคายเคืองจากสารเคมี (Irritation)
 โรคความเย็นกัด (Frostbite)
 สารพิษ (Toxins)
 การติดเชื้อจากจุลชีพก่อโรค (Infection by pathogens)
 การตายเฉพาะส่วน (Necrosis)
 การบาดเจ็บทางกายภาพ การช้ำ หรือบาดแผล (Physical injury, blunt or penetrating)
 การตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันแบบภาวะภูมิไวเกิน (hypersensitivity)
 รังสีแตกตัว (Ionizing radiation)
 สิ่งแปลกปลอม (Foreign bodies) เช่น เศษดิน

 ชนิดของการอักเสบ 
ตารางเปรียบเทียบการอักเสบฉับพลันและเรื้อรัง
  เฉียบพลัน  เรื้อรัง สิ่งที่เป็นสาเหตุ  จุลชีพก่อโรค เนื้อเยื่อที่รับบาดเจ็บ  การอักเสบแบบเฉียบพลันที่ยังไม่หาย เนื่องจากกำจัดเชื้อจุลชีพไม่ได้ ยังมีสิ่งแปลกปลอมอยู่ หรือปฏิกิริยาภูมิต้านตัวเอง เซลล์หลักที่เกี่ยวข้อง  นิวโตรฟิล, เซลล์โมโนนิวเคลียร์ (โมโนไซต์, แมโครฟาจ)   เซลล์โมโนนิวเคลียร์ (โมโนไซต์, แมโครฟาจ, ลิมโฟไซต์, พลาสมาเซลล์) , ไฟโบรบลาสต์ สารตัวกลางหลัก  วาโซแอคทีฟเอมีน, ไอโคซานอยด์  อินเตอร์เฟียรอน-แกมมา และไซโตไคน์อื่น ๆ, โกรท แฟคเตอร์, อนุพันธ์ออกซิเจนที่ว่องไว, เอนไซม์ไฮโดรไลติก ระยะเริ่มมีอาการ  ทันที  ช้านาน ระยะเวลา  ไม่กี่วัน  นานหลายเดือนหรือเป็นปี ผลหลังการอักเสบ  หายเป็นปกติ, เกิดฝี, ดำเนินเป็นการอักเสบชนิดเรื้อรัง  การทำลายเนื้อเยื่อ, ภาวะเกิดพังผืด
</small>

 ดูเพิ่ม 

 ยาแก้อักเสบ
 การสมานแผล
 แอนาฟิแลทอกซิน
 อินเตอร์ลิวคิน
 ไลปอกซิน
 ซับสแตนส์ พี

หมวดหมู่:การอักเสบ
หมวดหมู่:พยาธิวิทยา
หมวดหมู่:ระบบภูมิคุ้มกัน