พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ (8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2334 - 27 เมษายน พ.ศ. 2373) มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าฉัตร ประสูติเมื่อวันอังคาร เดือน 3 ขึ้น 5 ค่ำ ปีจอ โทศก จุลศักราช 1152 ตรงกับวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2333 (ปัจจุบันคือ พ.ศ. 2334) เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาตานี และเป็นองค์ต้นราชสกุล ฉัตรกุล
ราชสกุลฉัตรกุล

ในปี พ.ศ. 2359 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ และโปรดให้กำกับกรมพระนครบาล ต่อมาพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงกำกับกรมท่า และกรมมหาดไทย จนกระทั่งต่อมาได้เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน 

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์สิ้นพระชนม์เมื่อวันอังคาร เดือน 6 ขึ้น 6 ค่ำ ปีขาล โทศก จุลศักราช 1192 ตรงกับวันที่ 27 เมษายน พ.ศ. 2373 สิริพระชันษา 39 ปี ด้วยพระโรคเถาดาน ได้รับพระราชทาน พระโกศทองใหญ่ทรงพระศพ และ พระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุ ท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2373

 พระโอรส-พระธิดา 
หม่อมเจ้าชายสิริย ฉัตรกุล (พ.ศ. 2354 - ไม่มีข้อมูล)
หม่อมเจ้าหญิงดาว ฉัตรกุล (พ.ศ. 2357 - 11 มีนาคม พ.ศ. 2420)
หม่อมเจ้าหญิงแห ฉัตรกุล (พ.ศ. 2359 - 30 ธันวาคม พ.ศ. 2428)
หม่อมเจ้าหญิงเป้า ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 31 สิงหาคม พ.ศ. 2443)
หม่อมเจ้าหญิงกลิ่น ฉัตรกุล (พ.ศ. 2360 - ไม่มีข้อมูล)
หม่อมเจ้าหญิงสาลี ฉัตรกุล (พ.ศ. 2362 - 17 สิงหาคม พ.ศ. 2438)
หม่อมเจ้าหญิงพลับ ฉัตรกุล (พ.ศ. 2363 - ไม่มีข้อมูล)
หม่อมเจ้าหญิงเรไร ฉัตรกุล (พ.ศ. 2365 - 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2445)
หม่อมเจ้าหญิงพนม ฉัตรกุล (พ.ศ. 2366 - ไม่มีข้อมูล)
หม่อมเจ้าหญิงสังวาล ฉัตรกุล (พ.ศ. 2367 - ไม่มีข้อมูล)
หม่อมเจ้าหญิงขจร ฉัตรกุล (พ.ศ. 2369 - ไม่มีข้อมูล)
หม่อมเจ้าชายนิล ฉัตรกุล (พ.ศ. 2370 - 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2429) เสกสมรสกับหม่อมราชวงศ์หญิงสุ่น (ราชสกุลเดิม ปาลกะวงศ์) มีโอรส คือ 
หม่อมราชวงศ์ลม้าย ฉัตรกุล
พันตรี หลวงอาสาภูธร (หม่อมราชวงศ์รัศมี ฉัตรกุล) มีธิดา คือ
หม่อมหลวงบุญนาค วิเศษแพทย์ สมรสกับ นายยงค์ วิเศษแพทย์ มีบุตรธิดา คือ
ประนอมนิตย์ ศรีแสง
ประโนตย์ วิเศษแพทย์ (1 กรกฎาคม พ.ศ. 2481 - 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2510)https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%82%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B8%A2%E0%B9%8C_%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B9%80%E0%B8%A8%E0%B8%A9%E0%B9%81%E0%B8%9E%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B9%8C_%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A2_%E0%B9%81%E0%B8%81%E0%B9%89%E0%B8%A7%E0%B8%88%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%94%E0%B8%B2https://mgronline.com/entertainment/detail/9660000010573
ปราณี คชสุนทร สมรสกับ ปราโมทย์ คชสุนทร มีบุตรธิดา คือ
บงกช เหมือนแสง

ครรชิต คชสุนทร
ธนพจน์ คชสุนทร
นิยมพร วิเศษแพทย์
จันทราทิพย์ วิเศษแพทย์
หม่อมราชวงศ์เจริญ ฉัตรกุล
หม่อมราชวงศ์แฉ่ง ฉัตรกุล
เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล) สมรสกับท่านผู้หญิงวร บดินทรเดชานุชิตและหม่อมราชวงศ์หญิงประหวั่นฤทัย (ราชสกุลเดิม : กล้วยไม้) มีบุตรธิดา คือ 
หม่อมหลวงเริ่ม ฉัตรกุล 
หม่อมหลวงแวว ฉัตรกุล มีหม่อมราชวงศ์หญิงประหวั่นฤทัยเป็นมารดา
หม่อมหลวงโรจน์ ฉัตรกุล มีหม่อมราชวงศ์หญิงประหวั่นฤทัยเป็นมารดา
หม่อมหลวงวงศ์ ฉัตรกุล มีท่านผู้หญิงวรเป็นมารดา
หม่อมหลวงสฤษฏิ์ ฉัตรกุล มีท่านผู้หญิงวรเป็นมารดา
หม่อมหลวงประวัติ ฉัตรกุล มีท่านผู้หญิงวรเป็นมารดา
พันโท หลวงศรีโยธา (หม่อมราชวงศ์ปริก ฉัตรกุล)
หม่อมราชวงศ์เปลี่ยน ฉัตรกุล
หม่อมราชวงศ์เพิ่ม ฉัตรกุล  
หม่อมเจ้าหญิงบรรจง ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 31 มกราคม พ.ศ. 2439)
หม่อมเจ้าชายศิลป ฉัตรกุล (พ.ศ. 2372 - 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2421)
หม่อมเจ้าหญิงมลิวัน ฉัตรกุล (พ.ศ. 2372 - 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2428)
หม่อมเจ้าหญิงมะเดื่อ ฉัตรกุล (พ.ศ. 2372 - พ.ศ. 2415)
หม่อมเจ้าชายมหาหงส์ ฉัตรกุล (ต่อมาคือ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามหาหงสโสภาค; พ.ศ. 2375 - พ.ศ. 2428)
หม่อมเจ้าหญิงพนม ฉัตรกุล (พ.ศ. 2384 - 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2429)
หม่อมเจ้าชายสุบรรณ ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 12 กันยายน พ.ศ. 2445)
หม่อมเจ้าชายกลาง ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 21 มกราคม พ.ศ. 2445) ประสูติแต่หม่อมพลับ ฉัตรกุล ณ อยุธยา หม่อมเจ้าชายกลางมีหม่อม 7 คน คือ หม่อมพริ้ง หม่อมทองอยู่  หม่อมเข็ม หม่อมชุ่ม หม่อมมาลัย หม่อมเพ็ง หม่อมพลอย มีโอรสธิดา 20 คน ดังนี้ 
หม่อมราชวงศ์หญิงทิ้ง ฉัตรกุล มีหม่อมพริ้งเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงเจียน ฉัตรกุล มีหม่อมทองอยู่เป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์วร ฉัตรกุล มีหม่อมเข็มเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงวัน ฉัตรกุล มีหม่อมเข็มเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงหวาด ฉัตรกุล มีหม่อมเข็มเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงเวก ฉัตรกุล มีหม่อมเข็มเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงวาด ฉัตรกุล มีหม่อมเข็มเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงสอางค์ ฉัตรกุล มีหม่อมชุ่มเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงสอาด ฉัตรกุล มีหม่อมชุ่มเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์ชาย ฉัตรกุล มีหม่อมชุ่มเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงริ้ว ฉัตรกุล มีหม่อมชุ่มเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงเล็ก ฉัตรกุล มีหม่อมชุ่มเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์บุศ ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์ลพ ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงวิง ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงแม้น ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์เล็ก ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์จิ๋ว ฉัตรกุล มีหม่อมมาลัยเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงถนอม ฉัตรกุล มีหม่อมเพ็งเป็นมารดา
หม่อมราชวงศ์หญิงพร้อม ฉัตรกุล(ประสูติ วันพุธ เดือน3 ปีจอ เดือน กุมภาพันธ์ 2417-2491 อายุ 73ปี8เดือน (หม่อมราชวงศ์หญิงพร้อม วรวุฒิ หม่อมในพระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวุฒิอาภรณ์ราชกุมาร) มีหม่อมพลอยเป็นมารดา
หม่อมเจ้าชายจินดา ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2439)
หม่อมเจ้าชายประทุมเสพ ฉัตรกุล (ไม่มีข้อมูล - 23 ธันวาคม พ.ศ. 2429) มีธิดา คือ 
หม่อมราชวงศ์หญิงเผื่อน ฉัตรกุล
หม่อมเจ้าชายวายุภักษ ฉัตรกุล
หม่อมเจ้าหญิงเล็ก ฉัตรกุล
หม่อมเจ้าหญิงสุธารส ฉัตรกุล

 พระเกียรติยศ 

 พระอิสริยยศ 

 พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าฉัตร (8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2333 - 7 กันยายน พ.ศ. 2352)
 พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าฉัตร (7 กันยายน พ.ศ. 2352 - พ.ศ. 2359)
 พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ (พ.ศ. 2359 - 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367)
 พระเจ้าไอยกาเธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ (พ.ศ. 2411 - 2453)
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ (21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 - ปัจจุบัน)

 ในวัฒนธรรมสมัยนิยม 
มีนักแสดงผู้รับบท พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ ได้แก่

 ดุลย์ทัศน์ วศินะจินดาแก้ว จากละครเรื่อง คุณพี่เจ้าขาดิฉันเป็นห่านมิใช่หงส์ (2568)

 พงศาวลี 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:พระราชโอรสในรัชกาลที่ 1
หมวดหมู่:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 1
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าชาย
หมวดหมู่:กรมหมื่น