พาเรงคิมา

พาเรงคิมา (; ) หรือ เนื้อแท้อวัยวะ คือเนื้อเยื่อที่มีหน้าที่เฉพาะ ซึ่งเป็นส่วนหลักของอวัยวะในสัตว์ เช่น สมองหรือปอด หรือเป็นส่วนของโครงสร้าง เช่น เนื้องอก ในทางสัตววิทยา คำนี้หมายถึงเนื้อเยื่อที่เติมเต็มภายในของหนอนตัวแบน ส่วนในทางพฤกษศาสตร์ หมายถึงเนื้อเยื่อบางชั้นที่พบในภาพตัดขวางของใบไม้

 นิรุกติศาสตร์ 
คำว่า parenchyma เป็นภาษาละตินใหม่ (Neo-Latin) มาจากภาษากรีกโบราณ  () หมายถึง 'เนื้อของอวัยวะภายใน' และจากคำว่า  () ซึ่งแปลว่า 'เทเข้าไป' โดยประกอบจากคำว่า  ( แปลว่า 'ข้าง') +  ( แปลว่า 'ใน') +  ( แปลว่า 'เท')

ในระยะแรก แพทย์ในยุคโบราณอย่างเอราซิสตราตัส (Erasistratus) และนักกายวิภาคศาสตร์คนอื่น ๆ ใช้คำนี้กับเนื้อเยื่อมนุษย์บางชนิดVirchow, R.L.K. (1863). Cellular pathology as based upon physiological and pathological histology [...] by Rudolf Virchow. Translated from the 2nd ed. of the original by Frank Chance. With notes and numerous emendations, principally from MS. notes of the author. 1–562. [Cf. p. 339.] link . ต่อมา นีเออไมอาห์ กรูว์ (Nehemiah Grew) ได้นำไปใช้กับเนื้อเยื่อของพืชด้วยGager, C. S. 1915. The ballot for names for the exterior of the laboratory building, Brooklyn Botanic Garden. Rec. Brooklyn Bot. Gard. IV, pp. 105–123. link .

 โครงสร้าง 
พาเรงคิมาคือเนื้อเยื่อที่ทำหน้าที่เฉพาะในอวัยวะ หรือโครงสร้าง เช่น เนื้องอก ซึ่งตรงข้ามกับสโตรมา (stroma) ซึ่งหมายถึงเนื้อเยื่อโครงสร้างของอวัยวะหรือของโครงสร้างนั้น ๆ โดยเฉพาะเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน

 สมอง 
พาเรงคิมาของสมอง หมายถึงเนื้อเยื่อที่ทำหน้าที่ของสมอง ซึ่งประกอบด้วยเซลล์สมองสองชนิด ได้แก่ เซลล์ประสาท และเซลล์เกลีย ทั้งนี้ยังพบว่ามีโปรตีนคอลลาเจนอยู่ด้วย การบาดเจ็บหรือการกระทบกระเทือนต่อพาเรงคิมาของสมอง มักนำไปสู่การสูญเสียความสามารถในการรับรู้หรือถึงขั้นเสียชีวิต การมีเลือดออกในพาเรงคิมานี้เรียกว่า ภาวะเลือดออกภายในเนื้อเยื่อสมอง (intraparenchymal hemorrhage) 

 ปอด 
พาเรงคิมาของปอด หมายถึงเนื้อเยื่อในปอดที่ทำหน้าที่แลกเปลี่ยนก๊าซ ซึ่งรวมถึงถุงลมปอด

 ตับ 
พาเรงคิมาของตับ คือเนื้อเยื่อที่ทำหน้าที่ของตับ โดยมีปริมาตรราวร้อยละ 80 ของตับ ประกอบด้วย เซลล์ตับ (hepatocytes) ส่วนเซลล์อีกกลุ่มหนึ่งที่ไม่ใช่เซลล์ตับจะเป็นเซลล์ที่ไม่ใช่พาเรงคิมา (non-parenchymal cells) ซึ่งแม้จะคิดเป็นร้อยละ 40 ของจำนวนเซลล์ในตับทั้งหมด แต่มีปริมาตรเพียงร้อยละ 6.5 เท่านั้น

 ไต 
พาเรงคิมาของไตแบ่งออกเป็นสองส่วนหลัก ได้แก่ ไตส่วนนอก (renal cortex) และไตส่วนใน (renal medulla) ในมหกายวิภาคศาสตร์ ไตมีลักษณะเป็นกลีบรูปกรวยจำนวน 7 ถึง 18 กลีบ โดยแต่ละกลีบประกอบด้วยไตส่วนนอกที่ล้อมรอบส่วนของไตส่วนใน ซึ่งเรียกว่า พีระมิดไต (renal pyramid)

 เนื้องอก 
พาเรงคิมาของเนื้องอกชนิดก้อน (solid tumour) เป็นหนึ่งในสององค์ประกอบหลักของเนื้องอก โดยพาเรงคิมาประกอบด้วย เซลล์เนื้องอก (neoplastic cells) ส่วนองค์ประกอบอีกส่วนหนึ่งคือสโตรมา ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อโครงสร้างที่เซลล์เนื้องอกกระตุ้นให้เกิดขึ้น เพื่อใช้ในการลำเลียงสารอาหารและกำจัดของเสีย ในเนื้องอกหลายชนิด กลุ่มของเซลล์พาเรงคิมาจะถูกแบ่งแยกออกจากกันด้วย เบซัลลามินา (basal lamina) ซึ่งบางครั้งอาจไม่สมบูรณ์

 หนอนตัวแบน 
พาเรงคิมาในหนอนตัวแบน หมายถึงเนื้อเยื่อที่ประกอบด้วยเซลล์และช่องว่างระหว่างเซลล์ซึ่งเติมเต็มภายในลำตัวของสัตว์กลุ่มนี้ ซึ่งเป็นสัตว์ที่ไม่มีช่องว่างในลำตัว (acoelomate) โดยเป็นเนื้อเยื่อเนื้อฟู (spongy tissue) หรือเรียกอีกชื่อว่า เนื้อเยื่อมีเซนไคม์ (mesenchymal tissue) ซึ่งมีเซลล์หลายชนิดฝังตัวอยู่ในเมทริกซ์นอกเซลล์ (extracellular matrix) เซลล์พาเรงคิมา ได้แก่ เซลล์กล้ามเนื้อ (myocytes) และเซลล์ที่ทำหน้าที่เฉพาะอีกหลายชนิด โดยเซลล์มักยึดติดกันเองและยึดติดกับเซลล์เยื่อบุผิวข้างเคียงผ่านทางแกปจังก์ชัน (gap junctions) และเฮมิเดสโมโซม (hemidesmosomes) ความหลากหลายของเซลล์ในพาเรงคิมาจะแตกต่างกันไปตามชนิดของสัตว์และตำแหน่งในร่างกาย หน้าที่ของพาเรงคิมาอาจได้แก่ การค้ำจุนโครงสร้าง การสะสมสารอาหาร การเคลื่อนไหว และหน้าที่อื่น ๆ อีกมากมาย

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:เนื้อเยื่อ