พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอัจฉรพรรณีรัชกัญญา

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอัจฉรพรรณีรัชกัญญา (7 กรกฎาคม พ.ศ. 2415 – 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2453) เป็นพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาตลับ ในรัชกาลที่ 5

 พระประวัติ 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอัจฉรพรรณีรัชกัญญา เป็นพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาตลับ ในรัชกาลที่ 5 เมื่อวันอาทิตย์ ขึ้น 2 ค่ำ เดือน 88 ปีวอก จัตวาศก จ.ศ. 1234 ตรงกับวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2415 มีพระโสทรานุชาหนึ่งพระองค์ คือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอัจฉรพรรณีรัชกัญญา ประชวรพระวัณโรคภายในมาช้านาน แพทย์ได้ประกอบพระโอสถถวาย พระอาการหาคลายไม่ มีแต่ทรงบ้างแล้วกลับทรุดหนักเป็นลำดับมา เหลือกำลังของแพทย์ที่จะประกอบโอสถถวายให้หายจากพระโรคได้ต่อไป ครั้นวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2453 เวลา 20.00 น. พระโรคกำเริบหนักขึ้น พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงบันทึกไว้ปรากฏในหนังสือ ประวัติต้นรัชกาลที่ 6 (ภายใต้พระนาม ราม วชิราวุธ) ว่า "วันที่ 16 พฤศจิกายน พระเจ้าพี่นางเธอ พระองค์เจ้าอัจฉรพรรณีรัชกัญญา สิ้นพระชนม์เวลา 2 นาฬิกาเศษก่อนเที่ยง" ราม วชิราวุธ, ประวัติต้นรัชกาลที่ ๖, จัดพิมพ์โดยศิลปวัฒนธรรม (ฉบับพิเศษ) หน้า 132 สิ้นพระชนม์ที่ตำหนักวังพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ซึ่งเสด็จไปทรงพักรักษาพระองค์ที่นั้นราชกิจจานุเบกษา, ข่าวสิ้นพระชนม์ เล่ม 27 ตอน ง หน้า 2001 วันที่ 26 พฤศจิกายน 2453 สิริพระชันษา 38 ปี 

วันที่ 16 พฤศจิกายน เจ้าพนักงานจัดการที่จะสรงน้ำพระศพ เวลา 22.00 น. พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเครื่องครึ่งยศขาวทหารบก เสด็จพระราชดำเนินโดยรถม้าพระที่นั่งออกจากพระบรมมหาราชวังไปประทับ ณ วังพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ พระราชทานน้ำสรงพระศพแล้ว พระบรมวงศานุวงศ์และเสนาบดีสรงน้ำพระศพต่อไป ชาวประโคมประโคมแตรสังข์กลองชนะ มีแตรงอน 2 แตร ฝรั่ง 2 สังข์ 1 จ่าปี่ 1 จ่ากลอง 1 กลองชนะ 20 เสร็จการสรงพระศพแล้ว กรมพระภูษามาทรงเครื่องพระศพเชิญลงในพระลอง พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสวมพระชฎาแล้ว กรมพระตำรวจเชิญขึ้นประดิษฐานเหนือชั้นแว่นฟ้า 2 ชั้น ในตำหนักที่สิ้นพระชนม์นั้น แวดล้อมด้วยเครื่องสูง 5 ชั้น เสร็จแล้ว พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทอดไตร 30 ไตร และโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิตทรงทอดผ้าขาวพับ 60 พับ พระสงฆ์สดับปกรณ์ มีพระธรรมปาโมกข์เป็นประธาน สดับปกรณ์แล้ว ถวายยถาอนุโมทนา ถวายอดิเรกแล้ว พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินกลับเวลาตี 2 เศษ เจ้าพนักงานประกอบพระโกศมณฑปใหญ่และตั้งเครื่องที่ชั้นแว่นฟ้าต่อไป ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระสงฆ์สวดพระอภิธรรมทั้งกลางวันกลางคืน และรับพระราชทานฉันเช้าวันละ 8 รูป เพล 8 รูป พระราชทานเครื่องประโคมพระศพตามพระเกียรติยศ มีกำหนด 3 เดือน

พระเกียรติยศ

 พระอิสริยยศ 
 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2415 – 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าอัจฉรพรรณีรัชกัญญา
 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 – 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2453 : พระเจ้าพี่นางเธอ พระองค์เจ้าอัจฉรพรรณีรัชกัญญา
 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2478 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอัจฉรพรรณีรัชกัญญา

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, การพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์สำหรับตระกูลจุลจอมเกล้า และถวายบังคมพระบรมรูป เนื่องในวันคล้ายกับวันพระบรมราชาภิเษกครั้งหลัง ตามสุริยตคติ , เล่ม 16, ตอน 34, 19 พฤศจิกายน ร.ศ. 118, หน้า 499
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลปัจจุบันฝ่ายใน , เล่ม 25, ตอน 39, 27 ธันวาคม พ.ศ. 2451, หน้า 1153

 พงศาวลี 

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:พระราชธิดาในรัชกาลที่ 5
หมวดหมู่:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 5
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าหญิง
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว. (ฝ่ายใน)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ จ.ป.ร.2‎