เวียงโบราณเวียงลอ

เวียงโบราณเวียงลอ ตั้งอยู่ที่ตำบลลอ อำเภอจุน จังหวัดพะเยา สันนิษฐานว่าเคยเป็นเมืองโบราณขนาดใหญ่ มีอายุราว 1500-1600 ปีตามหลักฐานศิลาจารึกและพระพุทธรูปหินทราย ที่ขุดพบในตัวเมืองโบราณเวียงลอภายในคูเมือง กำแพงเมือง พบโบราณสถาน ประมาณ 10 แห่ง และพบซากโบราณสถาน นอกคูเมือง-กำแพงเมืองอีกประมาณ 40 แห่งที่สำคัญ คือ มีวัดร้างอยู่มากมาย พระธาตุและวัดเก่าแก่ คือวัดศรีปิงเมือง และใกล้เวียงลอยังเป็นจุดที่ลำน้ำจนไหลลงน้ำแม่อิง  ด้วยเหตุนี้จึงเรียกบริเวณนี้เรียกว่า "สบอิง"

โบราณสถาน
เวียงลอ ได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์โดยกรมศิลปากร พบโบราณสถานภายในเวียงกว่า 10 แห่ง นอกเวียง 33 แห่ง ปัจจุบันโบราณสถานเวียงลอที่ได้ดำเนินการขุดแต่งและบูรณะไปแล้วทั้งสิ้น 16 แห่ง คือ
วัดศรีปิงเมือง
 วัดพระเจ้าเข้ากาด
 วัดมะม่วงแก้มแดง
 วัดพระธาตุหนองห้า
 กู่พระแก้ว
 วัดพระธาตุบุนนาค
 วัดเวียงป่าสัก
 วัดท่าแฉะ
 กู่ล้อมธาตุ
 วัดกู่บวกกู่
 กู่หนองผำ
 วัดศรีชุม
 กู่เกือกม้า
 วัดสารภี
 กู่ขะจ้าว
 โบราณสถานใกล้วัดศรีปิงเมือง
กำแพงเมือง
เวียงลอ พบกำแพงเมืองสองชั้น

 กำแพงเมืองชั้นใน สร้างขึ้นในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19-20 สร้างขึ้นโดยขุดดินจากคูเมืองไปสร้างเป็นคันดิน แล้วก่ออิฐล้อมรอบ พบพร้อมกับภาชนะดินเผาจากเตาต่างๆของล้านนา อายุราวพุทธศตวรรษที่ 19-20
 กำแพงเมืองชั้นนอก สร้างขึ้นในช่วงหลังพุทธศตวรรษที่ 20-21 เป็นการก่อสร้างเฉพาะจุด พบภาชนะดินเผาจากเตาต่างๆของล้านนาภายในท้องคู อายุราวพุทธศตวรรษที่ 20-21
โครงกระดูกมนุษย์
สำนักศิลปากรที่ 7 น่าน(ปัจจุบันคือ สำนักศิลปากรที่ 7 เชียงใหม่) ได้ดำเนินทางโบราณคดี ขุดแต่งโบราณสถานทางแนวกำแพงเมืองพื้นที่ทิศตะวันตกเฉียงใต้ ทำให้พบโครงกระดูกมนุษย์ 3 โครง กะโหลก 1 กะโหลก ภายหลังได้ทำการขุดค้นเพิ่มเติม พบหลุมฝังศพเพิ่มอีก 6 หลุม รวมเป็น 10 หลุม

ลักษณะการฝังศพ จะฝังศพแบบนอนหงาย เหยียดยาว หันศรีษะไปทางทิศตะวันออก พบพร้อม ภาชนะดินเผา  เครื่องมือหิน เครื่องมือเหล็ก (เช่น มีด หอก ขวานหรือสิ่ว เป็นต้น) แวดินเผา เครื่องประดับ (เช่น กำไลสำริด  ลูกปัดหินคาร์เนเลี่ยน, ลูกปัดแก้วที่รู้จักกันในชื่อ “ลูกปัดลมสินค้า  (Trade-Wind Breads)”หรือลูกปัดทวาราวดี) อยู่ภายในแต่ละหลุม โดยมีปริมาณสิ่งของเครื่องใช้ฝังร่วมกับร่างผู้ตายต่างกัน ในทั้งปริมาณและความหลากหลาย อาจแสดงถึงความแตกต่างทางสถานะสังคมรือเศรษฐกิจ

สำนักศิลปากรที่ 7 เชียงใหม่ได้ส่งตัวอย่างเครื่องใช้ฝังร่วมกับร่างผู้ตายไปหาค่าอายุทางวิทยาศาสตร์ ในปี 2560 ด้วยวิธีกำหนดอายุด้วยวิธีเรืองแสงความร้อน (Thermoluminescence)10 ตัวอย่าง ได้อายุระหว่าง 600-1050 ปีมาแล้ว เทียบเท่ากับ ประมาณพุทธศตวรรษที่ 16 – 20 เรียงตามอายุได้ดังนี้
+บริเวณที่พบชั้นดินอายุ(ปีก่อนปัจจุบัน)อายุ(พุทธศักราช)ตรงกับอาณาจักรตรงกับรัชสมัยหลุม 7 บริเวณกำแพงเมืองโบราณ4A1029 1531นครรัฐพะเยา(สักกะวันราชธานี)หลุม 7 บริเวณกำแพงเมืองโบราณ49151645นครรัฐพะเยาขุนเจืองหลุม 9 บริเวณกำแพงเมืองโบราณ3ฺฺB7951765นครรัฐพะเยาหลุม 9 บริเวณกำแพงเมืองโบราณ3B7901770นครรัฐพะเยาหลุม 7 บริเวณกำแพงเมืองโบราณ3A7881772นครรัฐพะเยาหลุม 7 บริเวณกำแพงเมืองโบราณ27861774นครรัฐพะเยาพระธาตุกูตนเดือ7781782นครรัฐพะเยาหลุม 7 บริเวณกำแพงเมืองโบราณ17651795นครรัฐพะเยาหลุม 7 บริเวณกำแพงเมืองโบราณ7601800นครรัฐพะเยาพญามิ่งเมืองหลุม 7 บริเวณกำแพงเมืองโบราณ5911969อาณาจักรล้านนาพญาสามฝั่งแกน
(ไม่ทราบชื่อผู้ครองเมืองพะเยา)

อ้างอิง
หมวดหมู่:โบราณสถานในจังหวัดพะเยา
หมวดหมู่:เวียงโบราณ
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในอำเภอจุน