สามก๊ก (ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2537)

สามก๊ก  () เป็นละครโทรทัศน์จีนดัดแปลงจากนวนิยายคลาสสิกในชื่อเดียวกันโดยล่อกวนตง ผลิตโดยสถานีวิทยุโทรทัศน์กลางแห่งประเทศจีน (ซีซีทีวี) ออกอากาศครั้งแรกในปี พ.ศ. 2537 จำนวน 84 ตอน ความยาวประมาณตอนละ 45 นาที เป็นหนึ่งในละครโทรทัศน์ที่มีทุนสร้างสูงที่สุดในเวลานั้น ใช้เวลาถ่ายทำมากกว่า 4 ปี โดยเริ่มถ่ายทำตั้งแต่ปี พ.ศ. 2533 มีทีมงานและนักแสดงรวมกันมากกว่า 400,000 คน รวมถึงทหารจากกองทัพปลดปล่อยประชาชนในกองทัพภาคปักกิ่ง, หนานจิงและเฉิงตู บทสนทนาบางส่วนที่พูดโดยตัวละครถูกดัดแปลงจากนวนิยายโดยตรง มีฉากแสดงการสู้รบขนาดใหญ่ เช่น ยุทธการที่กัวต๋อ, ผาแดงและอิเหลง เมื่อออกอากาศในจีน สามารถทำเรตติ้งในจีนได้ 47%

 เนื้อเรื่องย่อ 

 รายชื่อตอน 
ละครโทรทัศน์แบ่งออกเป็นห้าภาค โดยแต่ละภาคมีผู้อำนวยการสร้างและผู้กำกับที่แตกต่างกัน
ภาคหนึ่ง
 ชื่อ: ภาคหนึ่ง: เหล่าวีรบุรุษแย่งชิงอำนาจ (第一部：群雄逐鹿)
 หัวหน้าผู้อำนวยการสร้าง: ยู ฉีจุย
 ผู้กำกับ: เชง เห่าฟาง, ไช่ เสี่ยวฉิง
 ตัวละครหลัก: เล่าปี่, กวนอู, เตียวหุย
 #  ชื่อภาษาไทย  ชื่อดั้งเดิม (ภาษาจีน)  คำแปลจากชื่อภาษาจีน 1  สามวีรบุรุษสาบานในสวนท้อ  桃园三结义  สามสาบานเป็นพี่น้องในสวนท้อ 2  ศึกสิบขันที  十常侍乱政  สิบเสียงสี (สือฉางชื่อ) ก่อความวุ่นวายทางการเมือง 3  ตั๋งโต๊ะครองเมือง  董卓霸京师  ตั๋งโต๊ะ (ต่ง จั๋ว) ยึดครองนครหลวง 4  โจโฉมอบดาบ  孟德献刀  เมิ่งเต๋อ (ชื่อรองของโจโฉ) มอบดาบ 5  สามวีรบุรุษรบลิโป้  三英战吕布  สามผู้กล้ารบลิโป้ 6  อุบายห่วงสัมพันธ์  连环计  กลห่วงโซ่ 7  ศึกชิงนาง  凤仪亭  ศาลาเฟิ่งอี๋ (ศาลาหงส์พิธี) 8  เล่าปี่ครองซีจิ๋ว  三让徐州  มอบชีจิ๋ว (สฺวีโจว) สามครั้ง 9  ซุนเซ็กคิดการใหญ่  孙策立业  ซุนเซ็ก (ซุน เช่อ) ก่อการใหญ่ 10  ลิโป้เสี่ยงทายเกาทัณฑ์  辕门射戟  ยิงเกาทัณฑ์ที่ประตูค่าย 11  ศึกเมืองอ้วนเซีย  宛城之战  ยุทธการที่อ้วนเซีย (หวั่นเฉิง) 12  ยุทธการปราบลิโป้  白门楼 (上)  เบ๊กบุนเหลา (ไป๋เหมินโหลว - หอประตูขาว) (ตอนต้น) 13  อวสานลิโป้  白门楼 (下)  เบ๊กบุนเหลา (ตอนปลาย) 14  โจโฉเล่าปี่วิจารณ์วีรบุรุษ  煮酒论英雄  ต้มสุราถกเรื่องผู้กล้า 15  อ้วนเสี้ยวเคลื่อนพล  袁曹起兵  อ้วน (ยฺเหวียน) โจ (เฉา) เคลื่อนพล 16  กวนอูทำสัญญาสามข้อ  关羽约三事  กวนอู (กวัน ยฺหวี) ทำข้อตกลงสามข้อ 17  กวนอูคืนตราตั้ง  挂印封金  แขวนตราตั้ง ผนึกเงินทอง 18  บุกเดี่ยวพันลี้  千里走单骑  โผนม้าลำพังพันลี้ 19  พี่น้องพร้อมหน้า  古城相会  พบกันที่เก๋าเซีย (กู่เฉิง) 20  ซุนเซ็กสิ้นชีพ  孙策之死  การเสียชีวิตของซุนเซ็ก 21  ยุทธการกัวต๋อ  官渡之战 (上)  ยุทธการที่กัวต๋อ (กวันตู้) (ตอนต้น) 22  อ้วนเสี้ยวแตกทัพ 官渡之战 (下)  ยุทธการที่กัวต๋อ (ตอนปลาย) 23  อวสานอ้วนเสี้ยว  大破袁绍  อ้วนเสี้ยว (ยฺเหวียน เช่า) แตกพ่ายยับเยิน

ภาคสอง
 ชื่อ: ภาคสอง: ยุทธการที่ผาแดง (第二部：赤壁鏖战)
 หัวหน้าผู้อำนวยการสร้าง: จัง กวงเจียน
 ผู้กำกับ: ไช่ เสี่ยวฉิง
 ตัวละครหลัก: จูกัดเหลียง (ขงเบ้ง), โจโฉ, จิวยี่
 #  ชื่อภาษาไทย  ชื่อดั้งเดิม (ภาษาจีน)  คำแปลจากชื่อภาษาจีน 24  โผนม้าหนีภัย  跃马檀溪  โจนม้าข้ามตันเข (ถันซี) 25  เล่าปี่แสวงปราชญ์  刘备求贤  เล่าปี่ (หลิว เป้ย์) หาผู้มีความสามารถ 26  ชีซีเสนอตัวขงเบ้ง  回马荐诸葛  กลับม้ามาแนะนำจูกัด (จูเก่อ) 27  ยุทธศาสตร์สามก๊ก  三顾茅庐  สามเยี่ยมกระท่อมหญ้า 28  เผาทัพแฮหัวตุ้น   火烧博望坡  ไฟเผาเนินพกบ๋อง (ปั๋ววั่ง) 29  อพยพข้ามน้ำ  携民渡江  นำราษฎรข้ามแม่น้ำ 30  สงครามลิ้น  舌战群儒  โต้วาทะกับเหล่าบัณฑิต 31  ยั่วจิวยี่ให้รบ  智激周瑜  ปัญญายั่วยุจิวยี่ (โจว ยฺหวี) 32  จิวยี่ลวงฆ่าเล่าปี่  周瑜空设计  แผนของจิวยี่สูญเสียเปล่า 33  งานเลี้ยงชุมนุมวีรชน  群英会  งานชุมนุมเหล่าผู้กล้า 34  ขงเบ้งยืมลูกเกาทัณฑ์  草船借箭  เรือฟางยืมเกาทัณฑ์ 35  อุบายเจ็บกาย  苦肉计  แผนเจ็บกาย 36  บังทองวางกลห่วงโซ่  庞统献连环  บังทอง (ผัง ถ่ง) เสนอห่วงโซ่ 37  โจโฉลำพอง  横槊赋诗  ชูทวนร่ายลำนำ 38  ขงเบ้งเรียกลม   诸葛祭风  จูกัดทำพิธีเรียกลม 39  เผาทัพโจโฉ  火烧赤壁  ไฟเผาเซ็กเพ็ก (ชื่อปี้ - ผาแดง) 40  อุบายยึดลำกุ๋น  智取南郡  ใช้ปัญญาชิงลำกุ๋น (หนานจวิ้น) 41  เล่าปี่ขยายอำนาจ  力夺四郡  เคลื่อนทัพยึดสี่เมือง 42  อุบายนางงาม  美人计  แผนคนงาม 43  ดูตัวว่าที่บุตรเขย  甘露寺  วัดกำลอ (กันลู่) 44  หนีกลับเกงจิ๋ว  回荆州  กลับเกงจิ๋ว (จิงโจว) 45  จิวยี่กระอักเลือด  三气周瑜  จิวยี่โกรธเป็นครั้งที่สาม 46  ขงเบ้งไว้อาลัยจิวยี่  卧龙吊孝  ฮกหลง (วั่วหลง - มังกงซุ่ม) เยี่ยมไว้อาลัย 47  โจโฉตัดหนวดหนีตาย  割须弃袍  ตัดเคราทิ้งเสื้อตลุม

ภาคสาม
 ชื่อ: ภาคสาม: ก่อตั้งสามก๊ก (第三部：三国鼎立)
 หัวหน้าผู้อำนวยการสร้าง: ชาน ยูฉาง
 ผู้กำกับ: ซุน กวั่งหมิง
 ตัวละครหลัก: โจโฉ, เล่าปี่, ขงเบ้ง , ซุนกวน
 #  ชื่อภาษาไทย  ชื่อดั้งเดิม (ภาษาจีน)  คำแปลจากชื่อภาษาจีน 48  เตียวสงมอบแผนที่  张松献图  เตียวสง (จาง ซง) เสนอแผนที่ 49  เล่าปี่เข้าเสฉวน  刘备入川  เล่าปีเข้าฉวน (ชฺวัน) 50  บังทองสิ้นบุญ  凤雏落坡  ฮองซู (เฟิ่งฉู - ลูกหงส์) ร่วงที่เนิน 51  เตียวหุยรบเงียมหงัน  义释严颜  ปล่อยเงียมหงัน (เหยียน เหยียน) ด้วยคุณธรรม 52  ยึดได้เสฉวน  夺战西川  ทำศึกยึดเสฉวน (ซีชฺวัน) 53  กวนอูบุกเดี่ยวข้ามฟาก  单刀赴会  พกง้าวเดียวไปพบปะ 54  ยุทธการหับป๋า  合肥会战  ยุทธการที่หับป๋า (เหอเฝย์) 55  ชิงตำแหน่งรัชทายาท  立嗣之争  การแข่งเพื่อขึ้นเป็นทายาท 56  ยุทธการที่เขาเตงกุนสัน  定军山  เขาเตงกุนสัน (ติ้งจวินชาน) 57  เล่าปี่ยึดฮันต๋ง  巧取汉中  ชิงฮันต๋ง (ฮั่นจง) ด้วยความสามารถ 58  น้ำทำลายทัพ  水淹七军  น้ำท่วมเจ็ดทัพ 59  กวนอูสิ้นบุญ  走麦城  ไปเป๊กเสีย (ไม่เฉิง) 60  อวสานโจโฉ  曹操之死  การเสียชีวิตของโจโฉ (เฉา เชา) 61  โจผีชิงราชบัลลังก์  曹丕篡汉  โจผี (เฉา พี) ล้มล้างฮั่น 62  ยกทัพล้างแค้นกวนอู  兴兵伐吴  ส่งทัพโจมตีง่อ (อู๋) 63  ลกซุนเผาค่ายเล่าปี่  火烧连营  ไฟเผาค่ายต่อเนื่อง 64  ฟื้นสัมพันธไมตรี  安居平五路  รับมือสยบห้าสาย

ภาคสี่
 ชื่อ: ภาคสี่: ล่องใต้บุกเหนือ (第四部：南征北战)
 หัวหน้าผู้อำนวยการสร้าง: จาง ฉีฉง
 ผู้กำกับ: จาง เช่าหลิน
 ตัวละครหลัก: สุมาอี้,ขงเบ้ง
 #  ชื่อภาษาไทย  ชื่อดั้งเดิม (ภาษาจีน)  คำแปลจากชื่อภาษาจีน 65  ยกทัพปราบเบ้งเฮ็ก  兵渡泸水  ยกทัพข้ามแม่น้ำลกซุย (หลูฉุ่ย) 66  นักพรตชี้ทางรอด  绝路问津  ถามหาทางในแดนกันดาร 67  ชนะใจเบ้งเฮ็ก  七擒孟获  จับเบ้งเฮ็ก (เมิ่ง ฮั่ว) เจ็ดครั้ง 68  บุกวุยก๊ก  出师北伐  เคลื่อนทัพบุกเหนือ 69  เกียงอุยสวามิภักดิ์  收姜维  รับเกียงอุย (เจียง เหวย์) 70  สุมาอี้ฟื้นตำแหน่ง  司马复出  สุมา (ซือหม่า) กลับสู่ตำแหน่ง 71  ประหารม้าเจ๊ก  空城退敌  เมืองว่างไล่ข้าศึกถอย 72  สุมาอี้รับตราตั้ง  司马取印  สุมารับตราตั้ง 73  ประลองปัญญาที่เขากิสาน  祁山斗智  ศึกประลองปัญญาที่เขากิสาน (ฉีชาน) 74  เทวดาขงเบ้งหลอกสุมาอี้  诸葛妆神  จูกัดแต่งกายเป็นเทพ 75  บุกกิสานครั้งที่หก  六出祁山  ออกกิสานครั้งที่หก 76  เพลิงเผาสุมาอี้  火熄上方谷  ไฟดับที่เซียมก๊ก (ช่างฟางกู่) 77  ขงเบ้งสิ้นบุญ  秋风五丈原  ลมฤดูใบไม้ร่วงที่ทุ่งราบอู่จั้ง

ภาคห้า
 ชื่อ: ภาคห้า: สามรวมเป็นหนึ่ง (第五部：三分归一)
 หัวหน้าผู้อำนวยการสร้าง: เหา เฮงมิง
 ผู้กำกับ: จาง จงอี
 ตัวละครหลัก: สุมาเจียว, สุมาเอี๋ยน
 #  ชื่อภาษาไทย  ชื่อดั้งเดิม (ภาษาจีน)  คำแปลจากชื่อภาษาจีน 78  สุมาอี้รัฐประหาร  诈病赚曹爽  แสร้งป่วยหลอกโจซอง (เฉา สฺวั่ง) 79  ศึกภายในง่อก๊ก  吴宫干戈  ศึกในราชวังง่อ 80  ล้อมเขาเทียดลองสัน  兵困铁笼山  ทัพล้อมเขาเทียดลองสัน (เถี่ยหลงชาน) 81  สุมาเจียวปลงพระชนม์  司马昭弑君  สุมาเจียว (ซือหม่า เจา) ปลงพระชนม์ 82  เล่าเสี้ยนหลงขันที  九伐中原  โจมตีที่ราบภาคกลาง (จงยฺเหวียน) ครั้งที่เก้า 83  จ๊กก๊กล่มสลาย  偷渡阴平  ลักลอบทางอิมเป๋ง (อินผิง) 84  อวสานสามก๊ก  三分归晋  สามส่วนกลายเป็นของจิ้น

 นักแสดง 
เนื่องจากละครโทรทัศน์ใช้เวลาถ่ายทำนานถึงสี่ปี จึงมีหลายกรณีที่ (1) นักแสดงหลายคนแสดงเป็นตัวละครตัวเดียวกัน หรือ (2) นักแสดงคนเดียวแสดงเป็นตัวละครหลายตัว ตัวอย่างของกรณี (1) ตัวละคร เตียวเลี้ยว แสดงโดย ชู เชาหัว ในตอนที่ 12, จาง ยาคุน ในตอนที่ 39 และ หวัง เว่ยกั๋ว ในตอนที่ 54 เฉิน จื่อฮุย เป็นตัวอย่างที่เด่นชัดของกรณี (2) เพราะเขาแสดงเป็นตัวละครสี่ตัว โดยนายพลจากวุยก๊ก, จ๊กก๊กและง่อก๊ก (เคาทู, เลียวฮัว และ ไทสูจู้) และขุนพลเปาสิ้น อีกสองตัวอย่างที่เด่นชัดของกรณี (2) คือ วู เสี่ยวตงและหง ยูโจว โดยวูแสดงเป็น ซุนเกี๋ยน ในตอนที่ 5 และ ซุนกวน ตั้งแต่ตอนที่ 30 เป็นต้นไป ส่วนฮ่องแสดงเป็น อ้วนเสี้ยว ในตอนที่ 5 และ จิวยี่ ตั้งแต่ตอนที่ 9 เป็นต้นไป

นักแสดงหลัก

 ซุน ยั่นจุน เป็น เล่าปี่
 ถัง กั๋วเฉียง เป็น จูกัดเหลียง
 เปา กั๋วอัน เป็น โจโฉ
 ลู่ ซุ่หมิง เป็น กวนอู
 หลี่ จิงเฟย เป็น เตียวหุย
 วู เสี่ยวตง เป็น ซุนกวน / ซุนเกี๋ยน
 หง ยูโจว เป็น จิวยี่ / อ้วนเสี้ยว (ตอนอายุน้อย)

นักแสดงอื่น

 Du Wenlu เป็น ห้วยหลำ
 Xue Wencheng เป็น เปาหลง
 เฉิน จื่อฮุย เป็น เปาสิ้น
 Liu Shaochun เป็น เปาต๋ง
 Li Fengying เป็น เปียนซี
 Liu Xiaomei เป็น ชัวฮูหยิน (ภรรยาของเล่าเปียว)
 Li Hua เป็น ชัวโฮ
 Me Yue เป็น ชัวมอ
 Qin Zhao เป็น ซัวหยง
 Li Xiaozhou เป็น ชัวต๋ง
 An Zhiyi เป็น โจฮอง
 Huoercha / Bala Zhu'er / Wang Jie เป็น โจหอง
 Wang Han เป็น โจฮวน
 Li Ming เป็น โจเฮา
 Ji Chenmu เป็น โจมอ
 Yang Junyong เป็น โจผี
 Tai Zuhui / Xu Deshan เป็น โจหยิน
 Wang Guanghui เป็น โจยอย
 Kang Ming เป็น โจซอง
 Chi Chonggen เป็น โจอี้
 Sun Zhencai เป็น โจหุ้น
 Zheng Qiang เป็น โจจิ๋น
 Wang Liangbo เป็น โจสิด
 Wang Changli เป็น ตันเต๋ง
 Li Jianyi เป็น ตันก๋ง (ตอนอายุน้อย)
 Xiu Zongdi เป็น ตันก๋ง (ตอนอายุมาก)
 Niu Chaliang เป็น ตันกุ๋ย
 Wang Tao เป็น ตันหลิม
 Chen Debao / Zhang Shijun เป็น ตันเซ็ก
 Zhang Shijun เป็น ตันกุ๋น
 Liu Yinglu เป็น ต้านท่าย
 Dong Jiuru เป็น เทียเป๋ง
 Zhang Ping เป็น เซงเจ
 Yan Huaili / Chen Zhuanliang เป็น เทียเภา
 Dai Jingguo / Yu Lianzeng เป็น เทียหยก
 Ren Meng เป็น เทียจู๋
 Zhou Wanhong เป็น อิเขง
 Zhuang Li เป็น ซุยฮูหยิน
 Li Songqiao เป็น ซุยเหลียง
 Zhao Xiaochuan เป็น ซุยเป๋ง
 Wang Hongguang เป็น เตงงาย
 Li Zhiyi เป็น เตงจี๋
 Wu Wenqing เป็น เตงต๋ง
 Zhang Jiatian เป็น เตียนอุย
 Liu Shaochun / Wang Yi / Yang Baohe เป็น เตงฮอง
 Rui Lirong เป็น เต๊งหงวน
 เฉิน หง เป็น เตียวเสี้ยน
 ลี โพ เป็น ตั๋งโต๊ะ
 Lü Zhong เป็น ตังไทฮอ
 Liu Long เป็น ตังสิน
 Qin Baolin เป็น สุนา
 Wei Yingming เป็น ต๋วนกุย
 Liu He เป็น โต้สู้
 Zhang Xuting เป็น โงโหเสียวกั้ว
 Shi Laiqun / Zhang Minfu เป็น หวดเจ้ง
 Wei Deshan เป็น ฮอมเกียง
 Qi Wenqiang เป็น ปีเอียว
 Li Hong เป็น บิฮุย
 Yi Shufen / Guo Shuping เป็น กำฮูหยิน
 Han Dong / Zhang Yuhai เป็น กำเหลง
 Yuan Lijian เป็น โกเสียง
 Yang Fan เป็น กองซุนจ้าน
 Li Yanping เป็น โกะหยง
 Ding Zhiyong เป็น กวนเป๋ง (ตอนอายุน้อย)
 Chen Bing เป็น กวนเป๋ง (ตอนอายุมาก)
 Li Wei เป็น กวนหิน
 Chang Yuping / Sun Qicheng เป็น กุยห้วย
 Jiang Kai เป็น กุยแก
 Guo Shouyang เป็น กัวเต๋า
 Zhu Jun เป็น ฮันต๋ง
 Yu Rongguang เป็น ฮันฮก
 Yang Zibin เป็น ฮันโฮ
 Sude Siqin เป็น ฮันเบ๋ง
 Huang Xiaoli เป็น ฮันเหียน
 Li Shicai เป็น เฮกเจียว
 Zheng Tianwei เป็น โฮเฮา
 Zhang Fuyuan เป็น โฮจิ๋น
 Ye Jinsen เป็น งอปั้น
 Jiang Chongxia เป็น เฮาเหลก
 Qi Jianbo เป็น เฮาเกียน
 Yu Weijie เป็น เอาซกยี
 Wang Zhongxin เป็น ฮัวโต๋
 Song Ge เป็น ฮัวหิม
 Wen Hao เป็น ฮวนห้อม
 Wang Hongwu เป็น ฮองแสงหงัน
 Wu Guicen / Xu Fuyin เป็น อุยกาย
 Zeng Ge เป็น ฮุยโฮ
 Wang Hongtao เป็น ฮองตง
 Qiao Chen เป็น ภรรยาของฮองตง
 Wang Hongtao เป็น กิเหลง
 Ding Zhicheng เป็น เกียดเป๋ง
 Han Xinmin เป็น กาอุ้น
 Xu Yongliang / Li Xuliang เป็น กาเซี่ยง
 Su Jianyu เป็น เกียนสิด
 An Ji เป็น กันหยง
 Zhou Zhou เป็น เจียวก้าน
 Liu Xi เป็น เจียวเจ้
 Liu Hongkun เป็น เจียวอ้วน
 Zhang Tianshu เป็น เกียงอุย (ตอนอายุน้อย)
 Fan Zhiqi เป็น เกียงอุย (ตอนอายุมาก)
 Zhang Dengqiao เป็น มารดาของเกียงอุย
 Wang Zhiqiang เป็น ชีสิว
 Zhang Xiqian เป็น งำเต๊ก
 Zheng Rong เป็น ขงหยง
 Ma Jichun เป็น เกงอวด
 Zhang Yingwu / Sang Bao / Zhang Jinghai เป็น ลิเตียน
 Wang Qiang / Zhang Jimin เป็น ลิหลวง (ลูกชายของลิเงียม)
 Li Bao'an เป็น ลิฮก
 Wang Zhiqiang เป็น ลิอิ๋น
 Bi Yanjun เป็น ลิยู
 Yang Aifu เป็น หลีซิน
 Yan Yansheng เป็น ลิซก
 จาง กั๋วเบ เป็น ลิโป้
 Mang Lai / Chen Zhihui / Du Wenlu เป็น เลียวหัว
 Wang Gang / Han Zengxiang เป็น เล่งทอง
 Ma Zijun เป็น พิธีกรงานแต่งงานของเล่าปี่
 Zhu Feng เป็น หองจูเปียน
 Zhang Da เป็น เล่าเปียว
 Chen Xu เป็น เล่าขำ
 Liang Chi เป็น เล่าจ๋อง
 Huo Ercha เป็น เล่าต้าย
 Zhao Zhenping เป็น เล่าฮอง
 Liu Zongren เป็น เล่ากุ๋ย
 Yin Li เป็น เล่ากี๋
 Li Tie เป็น เล่าเสี้ยน (ตอนอายุน้อย)
 Lu Jixian เป็น เล่าเสี้ยน (ตอนอายุมาก)
 Bao Dazhi เป็น หองจูเหียบ (ตอนอายุน้อย)
 Yin Shen / Su Ke เป็น หองจูเหียบ (ตอนอายุมาก)
 Xiao Lu / Ma Yusen / Wei Xian เป็น เล่าหัว
 Liang Zhenya เป็น เล่าเจี้ยง
 Zhao Piyu เป็น ลกเจ๊ก
 Cao Li / Song Banggui / Ma Yuliang เป็น โลซก
 Gao Fei เป็น ลกซุน
 Yang Zhaoquan เป็น โลติด
 Cao Shixiang เป็น หลีแปะเฉีย
 Liu Yan เป็น ลูกสาวของลิโป้
 Suo Eryong เป็น ลิห้อม
 Chu Guoliang / Guo Molang เป็น ลิบอง
 An Yaping เป็น ม้าเฉียว
 Li Jianping / Chen Guanxin เป็น ม้าต้าย
 Wang Xianhe / Li Ping เป็น ม้าเลี้ยง
 Zhang Zhizhong เป็น ม้าเจ็ก
 Huang Wenjun เป็น ม้าเท้ง
 Zhang Hao เป็น ม้าต๋ง
 Qin Baolin เป็น ม้าจุ้น
 Zhou Huilin เป็น มอกาย
 ฮู เชินลี เป็น เบ้งเฮ็ก
 Zhang Nan เป็น เบ้งตัด
 Yan Fengqi เป็น เบงคงอุย
 Li Yankui เป็น เบ้งเจียด
 Sude Siqin เป็น เบงทัน
 Li Dongguo เป็น เบ้งฮิว
 Xu Di / Wang Luyao เป็น บิฮูหยิน
 Kui Heguo เป็น บิฮอง
 Zhu Bingqian / Yang Naihuang / Ren Dongsheng เป็น บิต๊ก
 Zhang Xuting เป็น ปีต๋อง
 Pang Daxin เป็น พัวอิ๋น
 Hei Shuikuan / Sun Qicheng เป็น พัวเจี้ยง
 Zhang Yuanpeng เป็น บังเต๊ก
 Jin Shugui / Zhu Shibin เป็น บังทอง
 Guo Jiaqing เป็น เภาเจ๋ง
 Jiang Jin เป็น บิดาของไต้เกี้ยวและเสียวเกี้ยว
 Wang Fengwen เป็น เจียวจิ๋ว
 Chen Changlong เป็น จิ๋นเหลียง
 Wang Zhongxin เป็น จิ๋นปี
 Liu Liwei เป็น จินกี๋
 Zhao Piyu เป็น คูเกี๋ยน
 Wang Ying เป็น เส้าทิ
 Wang Xian เป็น สิมโพย
 Ma Shuliang เป็น โจ๊ะก๋งหงวน
 Ji Chonggong เป็น Shi Xu
 Zheng Xu เป็น สุเมา
 Su Min เป็น สุมาเต็กโช
 Pan Yinlai เป็น สุมาสู (ตอนอายุน้อย)
 Lei Tieliu เป็น สุมาสู (ตอนอายุมาก)
 Lü Suosen เป็น สุมาปอง
 Han Qing เป็น สุมาเอี๋ยน
 Tang Zhenhuan เป็น สุมาอี้ (ตอนอายุน้อย)
 เว่ย ซงเหวิน เป็น สุมาอี้ (ตอนอายุมาก)
 Li Chiyou เป็น สุมาเจียว (ตอนอายุน้อย)
 Gao Lancun เป็น สุมาเจียว (ตอนอายุมาก)
 Xu Hongda เป็น เชาอวด
 Yang Jun เป็น ซุนเล้
 พู คังซิน เป็น ซุนเซ็ก
 Guo Jiaqiang / Xia Junyin เป็น ซุนเขียน
 Zhao Yue เป็น ซุนฮูหยิน
 Pan Yueming เป็น ซุนฮิว
 Li Hongtao / Chen Zhihui เป็น ไทสูจู้
 Zhang Tong เป็น โตเกี๋ยม
 Gao Baobao เป็น Lady Tian
 Zhang Lianzhong เป็น เตียนห้อง
 Wang Tiejun เป็น Tian Si
 Chi Chonggen เป็น อองฮู
 Zhang Hongying เป็น อองเก๋ง
 Dong Ji เป็น อองลอง
 Cui Dai เป็น อองเป๋ง
 Yan Yansheng เป็น อองซก
 Zheng Dapeng เป็น อองโถ
 Xu Yun เป็น Wang Youtong
 Tan Zongyao เป็น อ้องอุ้น
 Mo Qi เป็น อองเซ็ก
 Shi Changjin เป็น จูฮก
 Liu Wei / Wang Xiaoying / Wang Shaowen / Wang Xinhai เป็น อุยเอี๋ยน
 Mang Lai / Bi Lige เป็น บุนเพ่ง
 Lin Moyu / Yu Ruojuan เป็น งอก๊กไถ้
 Li Shicai เป็น Wu Ban
 Liu Jianwei เป็น เงาฮู
 Hong Zongxi เป็น Wu Yayu
 Hong Ximai เป็น ขับเจ้ง
 ฮี จิง เป็น เสียวเกี้ยว
 Shi Tiansheng / Shen Shuangcun เป็น แฮหัวป๋า
 Bala Zhu'er เป็น แฮหัวตุ้น
 Yang Lixin เป็น แฮหัวเจี๋ย
 Wang Jiming เป็น แฮหัวหลิม
 Jiao Yucheng เป็น แฮหัวซง
 Hao Yueguo เป็น แฮเฮาเหียน
 Qian Yulin เป็น แฮหัวเอี๋ยน
 Ma Xingyue / Qin Baolin เป็น ซินผี
 Wang Jianguo / Lu Ying / Chen Zhihui / Han Dong เป็น เคาทู
 Huoercha / Nige Mutu / Li Dongguo / Liu Honglin / Xie Dong เป็น ซิหลง
 Zhang Qin เป็น เคาเจ้ง
 Zhang Xiaoming เป็น ชีเซ่ง
 Zhai Wanchen เป็น ชีซี
 Tai Renhui เป็น มารดาของชีซี
 Shi Xiaoman เป็น เขาฮิว
 Wang Ying เป็น ซีหอง
 Yu Jianai เป็น ซุนฮิว
 Gu Lan เป็น ซุนฮก
 Gao Baobao เป็น เหงียมซี (ภรรยาของลิโป้)
 Li Tan เป็น เหยียมจุ้น
 Xie Jiaqi เป็น งันเหลียง
 Li Zhongbi / Wang Wenyou เป็น เงียมหงัน
 Si Gengtian เป็น เอียวฮอง
 Gao Xiaobao เป็น เอียวเหลง
 Liu Jianwei เป็น เอียวสง
 Meng Xianli เป็น เอียวหงี
 Liu Longbin / Wang Hui เป็น อีเจี้ย
 Chu Jianfu เป็น ยีหวน
 Siqin Bilige / Qi Kejian เป็น อิกิ๋ม
 Zhou Wanhong เป็น Yu Qiong
 ลี ชิงชาง เป็น อ้วนเสี้ยว (ตอนอายุมาก)
 Chen Youwang / Wang Fusheng เป็น อ้วนสุด
 Deng Xiaoguang เป็น อ้วนถำ
 Shen Long เป็น งักจิ้น
 Ma Jingwu เป็น เตียวเปา (โจรโพกผ้าเหลือง)
 Chi Guodong เป็น เตียวเปา (ลูกชายของเตียวหุย)
 Zhu Decang เป็น เตียวต๋อง
 Wang Huanan / Xing Guozhou เป็น เตียวคับ
 Tian Ye เป็น เตียวฮอ
 Yin Huasheng เป็น เตียวเจ
 Yuan Zhiguang เป็น เตียวก๊ก
 You Shijun เป็น เตียวเหลียง
 Xu Shaohua / Zhang Yakun / Wang Weiguo เป็น เตียวเลี้ยว
 Ma Yuliang เป็น เตียวล่อ
 Xie Zhijian เป็น เตียวเหยียง
 Zhou Zhonghe เป็น เตียวหยิม
 Zhang Ju เป็น เตียวสง
 Wang Mianzhi เป็น เตียวอุ๋น
 Han Shanxu เป็น เตียวสิ้ว
 Qi Wenqiang เป็น เตียวเอ๊ก
 Zhou Jiwei เป็น เตียวเจียว
 Li Baohua เป็น เตียวหอม
 Gai Ke เป็น น้องสะใภ้ของเตียวหอม
 Han Xinmin เป็น เตียวลุย
 จาง ฉาน เป็น จูล่ง (ตอนอายุน้อย)
 Hou Yongsheng เป็น จูล่ง (ตอนอายุมาก)
 Han Xinmin เป็น แตะถ้าย
 Guan Yue เป็น จงโฮย
 Liu Geng เป็น จงฮิว
 Liu Runcheng เป็น จิวฉอง
 Yin Wei / Zhang Ying เป็น จิวท่าย
 ลี ยุนจวน เป็น จกหยง
 Zhong Yujie / Wang Zhaogui เป็น จูกัดกิ๋น
 Shi Ni เป็น จูกัดจุ้น
 He Bing เป็น จูกัดเก๊ก
 Su Chongshan เป็น จูกัดเจี๋ยม

 เพลงประกอบละครโทรทัศน์ 
เพลงประกอบละครโทรทัศน์แต่งโดย กู่ เจี้ยนเฟิง () และ ลี่ ยี้ติ้ง () เนื้อร้องของบางเพลงนั้นนำมาจากบทประพันธ์จีนโบราณยุคต่างๆ ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นบทประพันธ์ที่อยู่ในนิยายต้นฉบับ และอีกส่วนหนึ่งก็เป็นบทกวีของบุคคลในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊กจริงๆ
 #  ชื่อเพลง  เครดิต  หมายเหตุ 1  滚滚长江东逝水()(แปล: น้ำแยงซีรี่ไหลไปบูรพา)  บทกวีโดย หยางเฉิน;ขับร้องโดย หยาง ฮงจี้  เพลงเปิดละครโทรทัศน์และเพลงปิดในตอนที่ 84 2  这一拜()(แปล: คำสาบานนี้)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน;ขับร้องโดย หลิว หวน  ใช้ในฉากคำสาบานที่สวนท้อในตอนที่ 1, ฉากสามพี่น้องกลับมารวมตัวกันในตอนที่ 19 และใช้เป็นเพลงปิดในตอนเดียวกัน 3  烈火雄风()(แปล: ดุจเพลิงโหมและสายลมองอาจ)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน;ขับร้องโดย Lü Jianhong  ใช้ในฉากที่ลิโป้ได้ม้าเซ็กเธาว์ในตอนที่ 3 4  貂蝉已随清风去()(แปล: เตียวเสี้ยนหายไปกับสายลม)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน;ขับร้องโดย Wan Shanhong  ใช้ในฉากสุดท้ายที่เตียวเสี้ยนออกเดินทางในตอนที่ 7 และใช้เป็นเพลงปิดในตอนเดียวกัน 5  淯水吟()(แปล: ลำนำแม่น้ำหยกซุย)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน;ขับร้องโดย เหมา อาหมิ่น  ใช้ในฉากยุทธการที่อ้วนเซีย ในตอนที่ 11 และฉากโจโฉไว้อาลัยแก่ผู้เสียชีวิตที่อ้วนเซียในตอนที่ 12 6  明主求贤兮却不知吾()(แปล: ผู้ปกครองฉลาดแสวงหาปราชญ์ แต่หาใช่ข้าไม่)  คำร้องโดย ล่อกวนตง  ใช้ในฉากเล่าปี่พบชีซีในตอนที่ 25 7  壮士功名尚未成()(แปล: วีรบุรุษที่ยังไม่ประสบความสำเร็จ)  คำร้องโดย Zhu Xiaoping  ใช้ในฉากเพื่อนของขงเบ้งขับร้องเพลงในตอนที่ 26 8  谁肯论英雄()(แปล: ใครจะพูดถึงวีรบุรุษ)  คำร้องโดย Zhu Xiaoping  ใช้ในฉากเพื่อนของขงเบ้งขับร้องเพลงในตอนที่ 26 9  一夜北风寨()(แปล: คืนหนึ่งในค่ายลมทิศเหนือ)  บทกวีโดย ล่อกวนตง  ใช้ในฉากของอุยสิง่านในตอนที่ 27 10  有为歌()(แปล: เพลงแห่งความหวัง)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน;ขับร้องโดย Dai Jianming  ใช้ในฉากที่ขงเบ้งตัดสินใจเดินทางออกจากหุบเขาโงลังกั๋งในตอนที่ 27 และถือเป็นทำนองเพลงประจำตัว (theme song) ของขงเบ้งตลอดทั้งเรื่อง 11  民得平安天下安()(แปล: โลกสงบสุขเมื่อผู้คนสงบสุข)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน;ขับร้องโดย Cui Jinghao  ใช้ในฉากที่เล่าปี่พาประชาชนข้ามแม่น้ำในตอนที่ 29 12  当阳常志此心丹()(แปล: หัวใจอันกล้าหาญที่ตงหยง)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน;ขับร้องโดย Cui Jinghao  ใช้ในฉากจูล่งฝ่าทัพโจโฉในตอนที่ 30 13  豹头环眼好兄弟()(แปล: น้องชายหัวเสือดาวตาพอง)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน; ขับร้องโดย Yin Xiangjie  ใช้ในฉากของเตียวหุยในตอนที่ 30 14  丈夫歌()(แปล: บทเพลงลูกผู้ชาย)  บทกวีโดย ล่อกวนตง;ขับร้องโดย Lü Jianhong  ใช้ในฉากระบำดาบของจิวยี่ในตอนที่ 33 15  短歌行()(แปล: เพลงขนาดสั้น)  บทกวีโดย โจโฉ;ขับร้องโดย Yang Hongji  ใช้ในฉากที่โจโฉขับลำนำในงานเลี้ยงระหว่างการชุมนุมทัพที่เซ็กเพ็กในตอนที่ 37 16  子夜四时歌()(แปล: เพลงเที่ยงคืน)  คำร้องดัดแปลงจากบทกวีในยุคราชวงศ์ใต้;ขับร้องในภาษาอู๋  ใช้ในฉากการแต่งงานของเล่าปี่กับซุนฮูหยินในตอนที่ 43 17  江上行()(แปล: ล่องเรือไปตามแม่น้ำ)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน;ขับร้องโดย Cui Jinghao  ใช้ในฉากที่กวนอูล่องเรือข้ามแม่น้ำแยงซีเกียงในตอนที่ 53 18  七步诗()(แปล: บทกวีเจ็ดก้าว)  บทกวีโดย โจสิด;ขับร้องโดย หลิว หวน  ใช้ในฉากการร่ายบทกวีสดของโจสิดในตอนที่ 61 19  哭诸葛()(แปล: อาลัยจูกัด)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน;ขับร้องโดย หลิว หวน  ใช้ในฉากงานศพของขงเบ้งในตอนที่ 77 20  历史的天空()(แปล: ท้องฟ้าแห่งประวัติศาสตร์)  คำร้องโดย หวัง เจี้ยน;ขับร้องโดย เหมา อาหมิ่น  เพลงปิดละครโทรทัศน์ตั้งแต่ตอนที่ 1 ถึงตอนที่ 6, ตอนที่ 8 ถึงตอนที่ 18 และตอนที่ 20 ถึงตอนที่ 83 
เรตติ้ง
เมื่อออกอากาศครั้งแรกในจีน ทำเรตติ้งได้ 47%

 การออกอากาศในประเทศไทย 
ละครโทรทัศน์ชุดนี้ออกอากาศในประเทศไทยครั้งแรกเมื่อกลางปี พ.ศ. 2537 ทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 9 อ.ส.ม.ท. โดยบริษัทมีเดีย ออฟ มีเดียส์ ต่อมาออกอากาศทางวาไรตี้ แชนแนล ของเอ็มวีทีวี, ไทยพีบีเอส, สถานีวิทยุโทรทัศน์เพื่อการศึกษา (ใช้ชื่อว่า สามก๊ก ฉบับนักบริหาร) เมื่อปี พ.ศ. 2551 และสถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย เมื่อปี พ.ศ. 2562 ลิขสิทธิ์การจัดจำหน่ายวีดิทัศน์ของละครโทรทัศน์ชุดนี้ในประเทศไทย คือบริษัท มูฟวี่โฮมวิดีโอ จำกัด

 ปี เครือข่าย วันเวลาที่ออกอากาศ หมายเหตุ อ้างอิง พ.ศ. 2537 ช่อง 9 อ.ส.ม.ท. 15 สิงหาคม ทุกวันจันทร์-พุธ เวลา 22.00 น. ถึง 23.00 น. ลิขสิทธิ์โดยมีเดีย ออฟ มีเดียส์ พ.ศ. 2551 วาไรตี้ แชนแนล (เอ็มวีทีวี)   ไทยพีบีเอส  15 กุมภาพันธ์ ถึง 24 เมษายน ทุกวันจันทร์-อาทิตย์ เวลา 22.30 น. ถึง 23.23 น. และ  22.00 น. ถึง 22.53 น. สถานีวิทยุโทรทัศน์เพื่อการศึกษา  15 มีนาคม ทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 22.00 น. ถึง 23.00 น.  ใช้ชื่อว่า สามก๊ก ฉบับนักบริหาร พ.ศ. 2562 สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย  1 กรกฎาคม ทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 20.30 น. ถึง 21.30 น.

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 รวมเพลงประกอบภาพยนตร์โทรทัศน์ 'สามก๊ก' 1994 
สามก๊ก1994 (ละครโทรทัศน์)
 เว็บไซต์สถานีโทรทัศน์ซีซีทีวี (หน้าภาษาอังกฤษ) 

หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์ภาษาจีน
หมวดหมู่:สามก๊ก
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์จีนในปี พ.ศ. 2537
หมวดหมู่:ผลงานที่สร้างจากสามก๊ก
หมวดหมู่:ละครโทรทัศน์จีนในคริสต์ทศวรรษ 1990