เทศบาลนครหัวหิน

เทศบาลนครหัวหิน เป็นเทศบาลนครในอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เดิมจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2480 ก่อนขยายพื้นที่เมื่อวันที่ 10 สิงหาคม พ.ศ. 2538 จากนั้นเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นเทศบาลเมืองเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547 และได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นเทศบาลนครในวันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2568 จนถึงปัจจุบันนี้

เขตเทศบาลนครหัวหินเป็นที่ตั้งของวังไกลกังวล ศูนย์ราชการอำเภอหรือที่ว่าการอำเภอ ย่านธุรกิจประจำอำเภอหัวหิน และเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวตากอากาศที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศไทยและระดับโลก เช่นเดียวกับเมืองพัทยา จังหวัดชลบุรี ในภาคตะวันออกของประเทศไทย เทศบาลนครหัวหินเป็น 1 ใน 2 เทศบาลนครในภาคตะวันตก (อีกแห่งคือ เทศบาลนครแม่สอด) นอกจากนี้ เทศบาลนครหัวหินยังเป็นเทศบาลที่มีประชากรมากที่สุดในภาคตะวันตกของประเทศไทยอีกด้วย

 ประวัติ 
ในอดีตหัวหินเป็นพื้นที่ขึ้นตรงกับแขวงปราณบุรี (หลังจากได้ย้ายศาลากลางจังหวัดไปที่ตำบลเกาะหลัก จึงได้เปลี่ยนเป็นจังหวัดประจวบคีรีขันธ์) บางช่วงสมัยแขวงเมืองปราณบุรีถูกยุบรวมกับเมืองเพชรบุรี หัวหินจึงอยู่ในความดูแลของจังหวัดเพชรบุรี ภายหลังจึงได้มีการยกฐานะหัวหินขึ้นเป็นกิ่งอำเภอหัวหินขึ้นตรงกับอำเภอปราณบุรี และเป็นอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อ พ.ศ. 2492 เทศบาลตำบลหัวหินจึงอยู่ในเขตพื้นที่อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 

วันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2480 มีพระราชกฤษฎีกาจัดตั้ง เทศบาลตำบลหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ดูแลพื้นที่ตำบลหัวหินและตำบลหนองแก ในกิ่งอำเภอหัวหิน อำเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีพื้นที่รับผิดชอบ 72 ตารางกิโลเมตร โดยประกาศลงในราชกิจจานุเบกษาในวันถัดมา (1 ตุลาคม) และมีผลในวันเดียวกัน ต่อมาเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2538 ได้มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ พ.ศ. 2538 โดยขยายเขตเพิ่มเติมลงไปในเขตทะเลอ่าวไทยอีก 500 เมตร ทำให้มีพื้นที่เพิ่มขึ้นเป็น 86.36 ตารางกิโลเมตร โดยประกาศลงในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน แต่มีผลหลังผ่านไป 45 วัน คือตั้งแต่วันที่ 10 สิงหาคม พ.ศ. 2538 มาจนถึงปัจจุบัน 

ระยะแรก การจัดตั้งเทศบาลตำบลหัวหินมีราษฎรประมาณ 4,000 คน มีบ้านเรือนประมาณ 500 หลัง และมีรายได้ประมาณ 30,000–40,000 บาท และเมื่อ พ.ศ. 2492 กิ่งอำเภอหัวหินยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอหัวหิน และต่อมาเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547 มีประกาศกระทรวงมหาดไทยเปลี่ยนแปลงฐานะจากเทศบาลตำบลเป็นเทศบาลเมืองจำนวน 4 แห่ง ซึ่งรวมถึงเทศบาลตำบลหัวหินด้วย เทศบาลตำบลหัวหินจึงได้รับการยกฐานะเป็น เทศบาลเมืองหัวหิน โดยมีผลทันที ก่อนประกาศลงในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์

ต่อมาเมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2567 มีประกาศกระทรวงมหาดไทยเปลี่ยนแปลงฐานะอีกครั้ง จากเทศบาลเมืองหัวหิน เป็น เทศบาลนครหัวหิน โดยประกาศลงในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม ปีเดียวกัน และมีผลตั้งแต่วันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2568 ทำให้เป็นเทศบาลนครแห่งที่ 2 ในภาคตะวันตก ต่อจากเทศบาลนครแม่สอดในจังหวัดตาก และเป็นเทศบาลนครแห่งแรกในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เนื่องจากตรงตามหลักเกณฑ์ในเรื่องของจำนวนประชากร รายได้ ตามที่กระทรวงมหาดไทยกำหนด ประกอบกับศักยภาพด้านการท่องเที่ยวของหัวหินอีกด้วย

 อาณาเขต 
เทศบาลนครหัวหินมีพื้นที่ครอบคลุม 2 ตำบล คือ ตำบลหัวหินและตำบลหนองแก มีพื้นที่รวม 86.36 ตารางกิโลเมตรหรือ 53,975 ไร่ 
 ทิศเหนือ ติดเขตเทศบาลเมืองชะอำ (อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี)
 ทิศตะวันออก ติดอ่าวไทย
 ทิศใต้ ติดอำเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
 ทิศตะวันตก ติดตำบลทับใต้และตำบลหินเหล็กไฟ อำเภอหัวหิน

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์เทศบาลนครหัวหิน

หัวหิน
หัวหิน
เทศบาลนครหัวหิน