อำเภอแกลง

แกลง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดระยอง เดิมมีฐานะเป็นหัวเมืองจัตวา ตั้งอยู่บริเวณแหลมยาง เคยเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดจันทบุรี เปลี่ยนฐานะเป็นอำเภอเมื่อปี พ.ศ. 2451

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอแกลงตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอวังจันทร์และอำเภอเขาชะเมา
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอแก่งหางแมวและอำเภอนายายอาม (จังหวัดจันทบุรี)
 ทิศใต้ จรดอ่าวไทย
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองระยอง

 ประวัติ 
อำเภอแกลงหรือสามย่านในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  รัชกาลที่ 5  อำเภอแกลงมีฐานะเป็นหัวเมืองชั้นจัตวาชื่อ เมืองแกลง ตั้งอยู่บริเวณแหลมเมือง ปากน้ำกระแส (ประแส) อยู่ในความปกครองของมณฑลจันทบุรี เนื่องจากเป็นหัวเมืองสำคัญชายทะเลภาคตะวันออก มีกองทหารเรือตั้งประจำ ต่อมามีการย้ายกองทหารเรือไปตั้งที่อื่น ทางราชการจึงได้ย้ายตัวเมืองมาตั้งที่บ้านโพธิ์ทอง ตำบลทางเกวียน 

อำเภอแกลง หรือชื่อเดิม "อำเภอเมืองแกลง" เคยเป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดจันทบุรี ต่อมาเมื่อเห็นว่าเมื่อติดต่อราชการกับจังหวัดจันทบุรี เป็นท้องที่ที่ห่างไกลมากเกินไป และมีระยะทางที่ใกล้กับเมืองระยองมากกว่า จึงยกอำเภอเมืองแกลง มาขึ้นกับจังหวัดระยอง ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2451 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 28 มิถุนายน ปีเดียวกัน 

 วันที่ 22 สิงหาคม 2481 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในอำเภอแกลง (1,2,3)ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในอำเภอแกลง จังหวัดระยอง โอนพื้นที่หมู่ 13,14,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลทุ่งควายกิน ไปขึ้นกับตำบลปากน้ำกระแส โอนพื้นที่หมู่ 11 (ในขณะนั้น) ของตำบลคลองปูน ไปขึ้นกับตำบลปากน้ำกระแส และโอนพื้นที่หมู่ 13,14,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลวังหว้า ไปขึ้นกับตำบลทางเกวียน
 วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลในพื้นที่อำเภอแกลง (1,2,3,4,5) ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลในจังหวัดต่าง ๆ ตั้งตำบลวังหว้า แยกออกจากตำบลทางเกวียน ตั้งตำบลบ้านนา แยกออกจากตำบลกระแสบน ตั้งตำบลพังราด แยกออกจากตำบลกองดิน ตั้งตำบลชากพง แยกออกจากตำบลกร่ำ และตั้งตำบลทุ่งควายกิน แยกออกจากตำบลคลองปูน
 วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2498 โอนพื้นที่หมู่ 6 บ้านไร่ (ในขณะนั้น) ของตำบลชากโดน ไปขึ้นและรวมกับพื้นที่หมู่ที่ 2 ของตำบลกร่ำประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลทางเกวียน ในท้องที่บางส่วนของตำบลทางเกวียนประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลทางเกวียน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 1 ธันวาคม 2507 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลทางเกวียน เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่นประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลทางเกวียน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 24 กรกฎาคม 2516 ตั้งตำบลวังจันทร์ แยกออกจากตำบลกระแสบน และตั้งตำบลชุมแสง แยกออกจากตำบลกระแสบนประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 22 พฤศจิกายน 2520 แยกพื้นที่ตำบลชุมแสง และตำบลวังจันทร์ อำเภอแกลง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอวังจันทร์ ขึ้นกับอำเภอแกลง ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอแกลง จังหวัดระยอง ตั้งเป็นกิ่งอำเภอวังจันทร์
 วันที่ 24 มิถุนายน 2524 ยกฐานะสุขาภิบาลทางเกวียน เป็นเทศบาลตำบลทางเกวียนพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลตำบลทางเกวียน จังหวัดระยอง พ.ศ. ๒๕๒๔ [จัดตั้งสุขาภิบาลทางเกวียน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง ขึ้นเป็นเทศบาลตำบล]
 วันที่ 28 สิงหาคม 2522 ตั้งตำบลป่ายุบใน แยกออกจากตำบลชุมแสงประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอวังจันทร์ อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2523 จัดตั้งสุขาภิบาลปากน้ำประแส ในท้องที่บางส่วนของตำบลปากน้ำกระแสประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลปากน้ำประแส อำเภอแกลง จังหวัดระยอง และจัดตั้งสุขาภิบาลทุ่งควายกิน ในท้องที่บางส่วนของตำบลทุ่งควายกิน บางส่วนของตำบลคลองปูนประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลทุ่งควายกิน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 21 มิถุนายน 2526 ตั้งตำบลน้ำเป็น แยกออกจากตำบลทุ่งควายกินประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 28 สิงหาคม 2527 ตั้งตำบลชำฆ้อ แยกออกจากตำบลบ้านนาประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2528 จัดตั้งสุขาภิบาลสุนทรภู่ ในท้องที่บางส่วนของตำบลกร่ำ และตำบลชากพงประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลสุนทรภู่ อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 26 กันยายน 2529 ตั้งตำบลห้วยยาง แยกออกจากตำบลเนินฆ้อประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลห้วยทับมอญ แยกออกจากตำบลน้ำเป็นประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลภายในท้องที่อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 11 มิถุนายน 2530 จัดตั้งสุขาภิบาลชุมแสง ในท้องที่บางส่วนของตำบลชุมแสง และตำบลวังจันทร์ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลชุมแสง กิ่งอำเภอวังจันทร์ อำเภอแถลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลสองสลึง แยกออกจากตำบลชากโดนประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบล ในท้องที่อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 19 มิถุนายน 2534 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอวังจันทร์ อำเภอแกลง เป็น อำเภอวังจันทร์ พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอทุ่งตะโก อำเภอพะโต๊ะ อำเภอเขาค้อ อำเภอน้ำหนาว อำเภอวังจันทร์ อำเภอนาด้วง อำเภอเต่างอย อำเภอสิงหนคร อำเภอพระสมุทรเจดีย์ และอำเภอลำดวน พ.ศ. ๒๕๓๔
 วันที่ 1 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลพลงตาเอี่ยม แยกออกจากตำบลวังจันทร์ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองระยองและกิ่งอำเภอวังจันทร์ อำเภอแกลง จังหวัดระยอง และรับพื้นที่เขตสุขาภิบาลชุมแสงมาแทนที่ตำบลวังจันทร์ 
 วันที่ 28 เมษายน 2535 ตั้งตำบลเขาน้อย แยกออกจากตำบลชำฆ้อประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 9 เมษายน 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลกองดิน ในท้องที่บางส่วนของตำบลกองดินประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลกองดิน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
 วันที่ 8 มิถุนายน 2536 แยกพื้นที่ตำบลน้ำเป็น ตำบลห้วยทับมอญ ตำบลชำฆ้อ และตำบลเขาน้อย อำเภอแกลง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอเขาชะเมา ขึ้นกับอำเภอแกลง ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งเขตท้องที่อำเภอแกลง จังหวัดระยอง ตั้งเป็นกิ่งอำเภอเขาชะเมา
 วันที่ 22 เมษายน 2541 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลตำบลทางเกวียน จังหวัดระยอง เป็น เทศบาลตำบลเมืองแกลงพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนชื่อเทศบาลตำบลทางเกวียน จังหวัดระยอง เป็นเทศบาลตำบลเมืองแกลง อำเภอแกลง จังหวัดระยอง พ.ศ. ๒๕๔๑
วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลปากน้ำประแส สุขาภิบาลทุ่งควายกิน สุขาภิบาลสุนทรภู่ และสุขาภิบาลกองดิน เป็นเทศบาลตำบลปากน้ำประแส เทศบาลตำบลทุ่งควายกิน เทศบาลตำบลสุนทรภู่ และเทศบาลตำบลกองดิน ตามลำดับ
 วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลกร่ำ และองค์การบริหารส่วนตำบลชากพง รวมกับเทศบาลตำบลสุนทรภู่ จังหวัดระยองประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การยุบรวมองค์การบริหารส่วนตำบลกับเทศบาลตำบล
 วันที่ 1 ตุลาคม 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลปากน้ำกระแส รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลคลองปูน จังหวัดระยองประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การยุบรวมองค์การบริหารส่วนตำบลกับองค์การบริหารส่วนตำบล
 วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอเขาชะเมา อำเภอแกลง เป็น อำเภอเขาชะเมา พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอฆ้องชัย อำเภอดอนจาน อำเภอนาคู อำเภอสามชัย อำเภอโกสัมพีนคร อำเภอบึงสามัคคี อำเภอโคกโพธิ์ไชย อำเภอซำสูง อำเภอโนนศิลา อำเภอบ้านแฮด อำเภอเวียงเก่า อำเภอหนองนาคำ อำเภอเขาคิชฌกูฏ อำเภอคลองเขื่อน อำเภอเกาะจันทร์ อำเภอเนินขาม อำเภอหนองมะโมง อำเภอซับใหญ่ อำเภอดอยหลวง อำเภอเวียงเชียงรุ้ง อำเภอดอยหล่อ อำเภอแม่ออน อำเภอหาดสำราญ อำเภอเกาะกูด อำเภอเกาะช้าง อำเภอวังเจ้า อำเภอวังยาง อำเภอเทพารักษ์ อำเภอบัวลาย อำเภอพระทองคำ อำเภอเมืองยาง อำเภอลำทะเมนชัย อำเภอสีดา อำเภอช้างกลาง อำเภอนบพิตำ อำเภอชุมตาบง อำเภอแม่เปิน อำเภอภูเพียง อำเภอแคนดง อำเภอบ้านด่าน อำเภอสามร้อยยอด อำเภอภูกามยาว อำเภอภูซาง อำเภอศรีนครินทร์ อำเภอดงเจริญ อำเภอบึงนาราง อำเภอสากเหล็ก อำเภอกุดรัง อำเภอชื่นชม อำเภอเชียงขวัญ อำเภอทุ่งเขาหลวง อำเภอหนองฮี อำเภอสุขสำราญ อำเภอเขาชะเมา อำเภอนิคมพัฒนา อำเภอบ้านคา อำเภอเวียงหนองล่อง อำเภอหนองหิน อำเภอเอราวัณ อำเภอโพธิ์ศรีสุวรรณ อำเภอศิลาลาด อำเภอมะนัง อำเภอบางเสาธง อำเภอโคกสูง อำเภอวังสมบูรณ์ อำเภอวิภาวดี อำเภอเขวาสินรินทร์ อำเภอโนนนารายณ์ อำเภอพนมดงรัก อำเภอศรีณรงค์ อำเภอเฝ้าไร่ อำเภอโพธิ์ตาก อำเภอรัตนวาปี อำเภอสระใคร อำเภอกู่แก้ว อำเภอประจักษ์ศิลปาคม อำเภอนาตาล อำเภอนาเยีย อำเภอน้ำขุ่น อำเภอสว่างวีระวงศ์ และอำเภอเหล่าเสือโก้ก พ.ศ. ๒๕๕๐

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอแกลงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 15 ตำบล 148 หมู่บ้าน ได้แก่
1.ทางเกวียน (Thang Kwian)11 หมู่บ้าน9.ทุ่งควายกิน (Thung Khwai Kin)13 หมู่บ้าน2.วังหว้า (Wang Wa)14 หมู่บ้าน 10.กองดิน (Kong Din)11 หมู่บ้าน3.ชากโดน (Chak Don)8 หมู่บ้าน11.คลองปูน (Khlong Pun)9 หมู่บ้าน4.เนินฆ้อ (Neun Kho)9 หมู่บ้าน12.พังราด (Phang Rat)8 หมู่บ้าน5.กร่ำ (Kram)6 หมู่บ้าน13.ปากน้ำกระแส  (Pak Nam Krasae) 8 หมู่บ้าน6.ชากพง (Chak Phong)7 หมู่บ้าน14.ห้วยยาง (Huai Yang)9 หมู่บ้าน7.กระแสบน (Krasae Bon)14 หมู่บ้าน15.สองสลึง (Song Salueng)8 หมู่บ้าน8.บ้านนา (Ban Na)13 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอแกลงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 17 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลเมืองแกลง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลทางเกวียนและตำบลวังหว้า 
 เทศบาลตำบลทุ่งควายกิน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลทุ่งควายกินและตำบลคลองปูน
เทศบาลตำบลปากน้ำประแส ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลปากน้ำกระแส
 เทศบาลตำบลสุนทรภู่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกร่ำและตำบลชากพงทั้งตำบล
เทศบาลตำบลกองดิน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกองดิน
เทศบาลตำบลเนินฆ้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเนินฆ้อทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลบ้านนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านนาทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลสองสลึง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสองสลึงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทางเกวียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทางเกวียน (นอกเขตเทศบาลตำบลเมืองแกลง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังหว้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังหว้า (นอกเขตเทศบาลตำบลเมืองแกลง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลชากโดน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชากโดนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลกระแสบน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระแสบนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งควายกิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งควายกิน (นอกเขตเทศบาลตำบลทุ่งควายกิน)
 องค์การบริหารส่วนตำบลกองดิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกองดิน (นอกเขตเทศบาลตำบลกองดิน)
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองปูน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองปูน (นอกเขตเทศบาลตำบลทุ่งควายกิน) และตำบลปากน้ำกระแส (นอกเขตเทศบาลตำบลปากน้ำประแส)
 องค์การบริหารส่วนตำบลพังราด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพังราดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยยาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยยางทั้งตำบล

 หน่วยกู้ภัย 
 สมาคมพุทธศาสตร์สงเคราะห์ (กู้ภัยพุทธศาสตร์)
 มูลนิธิพุทธประชานุเคราะห์(หน่วยกู้ภัยพ่งไล้กุยอิงเกาะ)

 สถานศึกษา 

สถาบันอุดมศึกษา
 มหาวิทยาลัยเฉลิมกาญจนา ระยอง

สถาบันอาชีวศึกษา
 วิทยาลัยเทคโนโลยีอาเซียนบริหารธุรกิจ 
 วิทยาลัยการอาชีพแกลง 

โรงเรียนมัธยม
 โรงเรียนแกลง "วิทยสถาวร" 
 โรงเรียนมกุฎเมืองราชวิทยาลัย 
 โรงเรียนสุนทรภู่พิทยา 
 โรงเรียนชำนาญสามัคคีวิทยา 
 โรงเรียนห้วยยางศึกษา
 โรงเรียนวัดสุขไพรวัน
 โรงเรียนบ้านสองสลึง(ตั้งตรงจิตร ๙)

โรงเรียนเอกชน
 โรงเรียนรุ่งนภาพิทยา 
 โรงเรียนอนุบาลหลานรัก

โรงเรียนเทศบาล
 โรงเรียนอยู่เมืองแกลงวิทยา 

 สถานที่ท่องเที่ยวและพักผ่อน 
 วัดสมมติเทพฐาปนาราม
 วัดตะเคียนงาม
 วัดราชบัลลังก์ประดิษฐาราม
 วัดสารนารถธรรมาราม
 วัดวังหว้า (หลวงปู่คร่ำ)
วัดบ้านนา (หลวงปู่บุญ)
 วัดเขาถ้ำระฆังทอง
 ค่ายกองดินปืน วัดกองดิน
 ศาลพลเรือเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ปากน้ำประแส
 ศาลจ้าวพ่อกื้ออี่ไทรย้อย (เจ้าพ่อ 108 - ไหหลำ) ปากน้ำประแส
 อนุสาวรีย์สุนทรภู่ 
 อนุสรณ์เรือรบหลวงประแส
 ทุ่งโปร่งทอง ปากน้ำประแส
 สวนวังแก้ว
 แหลมแม่พิมพ์
 หาดแหลมสน ปากน้ำประแส
 หมู่เกาะมัน 
 ชุมชนบ้านเก่าริมน้ำประแส
 บ้านพิพิธภัณฑ์ปากน้ำประแส
 พิพิธภัณฑ์วัดเขากระโดน
 พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาพืชและสัตว์ทะเลจังหวัดระยอง 
พิพิธภัณฑ์บ้านครูกัง
บ้านจำรุงมหาวิทยาลัยบ้านนอก
ชุมชนต้นแบบด้านสิ่งแวดล้อม บ้านเอื้ออาทรระยอง วังหว้า
แพล่องแม่น้ำประแส
สะพานประแสสิน
สะพานรักษ์แสม บ้านเนินทราย ต.เนินฆ้อ
 สนามกีฬากลางเมืองแกลง
 อ่างเก็บน้ำเขาจุก
 วัดท่ามะกอก

 อ้างอิง 


แกลง