อำเภอหว้านใหญ่

หว้านใหญ่  เป็นอำเภอในจังหวัดมุกดาหาร เป็นอำเภอสำคัญด้านแหล่งท่องเที่ยวของจังหวัด ทั้งแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมอย่างวัดมโนภิรมย์ วัดพระศรีมหาโพธิ์ วัดลัฎฐิกวัน สักการสถานพระมารดาแห่งมรณสักขี พิพิธภัณฑ์ท่านหนูฮัก พูมสะหวัน วัดป่าวิเวก แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติอย่างหาดมโนภิรมย์ แก่งกะเบา ปัจจุบันพื้นที่ตั้งอยู่ในเส้นทางรถไฟสายบ้านไผ่ - นครพนม ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถานีรถไฟหว้านใหญ่

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอหว้านใหญ่ มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอธาตุพนม (จังหวัดนครพนม)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับแขวงสุวรรณเขต (ประเทศลาว)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองมุกดาหาร 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองมุกดาหาร

 ประวัติ 
พื้นที่เดิมมีฐานะเป็นเมืองนาม "พาลุกากรภูมิ" ตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2409 ขึ้นกับเมืองมุกดาหาร คำว่า "พาลุกา" แปลว่า "ทรายชายโขง" มีเขตเมืองทิศเหนือตั้งแต่ลำน้ำก่ำและทิศใต้ถึงห้วยบางทราย ก่อนจะยุบเป็นหมู่บ้านขึ้นกับตำบลบ้านหว้าน อำเภอมุกดาหาร จังหวัดนครพนม ส่วนพื้นที่ปัจจุบันท้าวสีหานามและท้าวมหาคำ ได้นำราษฏรจากเมืองมหาชัย ประเทศลาวอพยพตั้งถิ่นฐานในพื้นที่สวนว่าน และเรียกกันว่า บ้าน"ว่านใหญ่" ก่อนที่สำนักนายกรัฐมนตรีได้กำหนดการเขียนชื่อตำบลและหมู่บ้านโดยปรับเป็น "หว้านใหญ่" วันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2510 ตามหลักสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

นายสวัสดิ มีเพียร ผู้ว่าราชการจังหวัดนครพนมได้พิจารณาพื้นที่ตำบลหว้านใหญ่มีการพัฒนาขึ้นอย่างต่อเนื่อง อยู่ไกลจากอำเภอต้นสังกัด จึงมีโครงการจัดตั้งกิ่งอำเภอขึ้น ประชาชนบางส่วนยังสะดวกไปติดต่อราชการกับอำเภอมุกดาหาร จึงแยกพื้นที่ตำบลหว้านใหญ่ ตั้งเป็นตำบลคำป่าหลาย วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2509 แยกตำบลหว้านใหญ่ ตั้งเป็นตำบลป่งขาม วันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2520 โดยปี พ.ศ. 2520 ได้ประกาศเขตท้องที่ตำบลหว้านใหญ่ ตำบลป่งขาม ตำบลบางทรายน้อย ตั้งขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ วันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2520 และย้ายขึ้นการปกครองกับทางจังหวัดมุกดาหาร วันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2525 

ปี พ.ศ. 2526 ได้แยกตำบลหว้านใหญ่ ตั้งเป็นตำบลชะโนด วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2526 แยกตำบลป่งขาม ตั้งเป็นตำบลดงหมู วันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2531 นอกจากนี้ในปี พ.ศ. 2532 ได้โอนพื้นที่หมู่ 9 บ้านนาแพง ของตำบลคำป่าหลาย มาขึ้นกับตำบลหว้านใหญ่ วันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2532 เนื่องจากมีระยะทางที่ใกล้กับทางกิ่งอำเภอ ก่อนที่ต่อมาในวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2535 ได้ยกฐานะเป็น อำเภอหว้านใหญ่ วันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2535 รวมระยะเวลาการเป็นกิ่งอำเภอทั้งหมด 14 ปี

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอหว้านใหญ่แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 43 หมู่บ้าน ได้แก่
1.หว้านใหญ่(Wan Yai)11 หมู่บ้าน2.ป่งขาม(Pong Kham)11 หมู่บ้าน3.บางทรายน้อย(Bang Sai Noi)11 หมู่บ้าน4.ชะโนด(Chanot)5 หมู่บ้าน5.ดงหมู(Dong Mu)5 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอหว้านใหญ่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลหว้านใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหว้านใหญ่ทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลชะโนด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชะโนดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลป่งขามดงหมู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่งขามและตำบลดงหมูทั้งตำบล วันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2547
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางทรายน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางทรายน้อยทั้งตำบล

 อ้างอิง 

หว้านใหญ่