อำเภอเทพา

เทพา (มลายูปัตตานี: ڤوكول بولا, ตีบอ) เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดสงขลา และเป็นหนึ่งในสี่อำเภอจังหวัดสงขลาที่ถูกจัดอยู่ในกลุ่มพื้นที่ที่ยังมีเหตุการณ์ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย

 ประวัติ 
ความเป็นมา ในสมัยโบราณ อำเภอเทพา มีฐานะเป็นเมืองเทพา จัดอยู่ในระดับ “เมืองจัตวา” และมีเมืองจะนะต่างเป็นเมืองจัตวา ขึ้นตรงต่อเมืองพัทลุง ทุกๆ ปี เจ้าเมืองจะต้องนำต้นไม้เงินต้นไม้ทองไปถวายเจ้าเมืองพัทลุงเป็นประจำ

ปี พ.ศ. 2339 ในรัชสมัยรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช แห่งราชวงศ์จักรี ได้ทรงโปรดให้ยกเมืองเทพาและเมืองจะนะ ขึ้นกับเมืองสงขลา ซึ่งเป็นเมืองตรี

ปี พ.ศ. 2444 สมัยรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ปรับปรุงบ้านเมือง การปกครองหัวเมืองต่าง ๆ และได้ทรงจัดตั้งมณฑลเทศาภิบาลขึ้น โดยแยกเมืองเทพาและเมืองจะนะออกจากเมืองสงขลา ตั้งขึ้นเป็นอำเภอเรียกว่า “อำเภอเทพา” (ไม่รวมอำเภอจะนะ) ขึ้นกับจังหวัดสงขลา โดยตั้งที่ว่าการอำเภอที่บ้านพระพุทธ ซึ่งเป็นปากแม่น้ำเทพา ไหลออกสู่ทะเลหลวงด้านตะวันออก(อ่าวไทย) เนื่องจากการคมนาคมทางบกยังไม่สะดวก ต้องอาศัยทางเรือเป็นส่วนใหญ่ จึงได้ยึดบ้านพระพุทธ หมู่ที่ 2 บ้านพระพุทธ ตำบลเทพา ปัจจุบันเป็นที่ตั้งอำเภอในสมัยนั้น

ปี พ.ศ. 2475 บ้านเมืองเจริญขึ้น การคมนาคมสะดวก มีรถไฟผ่านท้องที่อำเภอเทพา ทางราชการได้ย้ายที่ว่าการอำเภอเทพาจากบ้านพระพุทธ หมู่ที่ 2 ตำบลเทพา มาตั้งที่บ้านท่าพรุ หมู่ที่ 1 ตำบลเทพา ซึ่งใกล้กับสถานีรถไฟ “ท่าม่วง“ ต่อมาการรถไฟแห่งประเทศไทยได้เปลี่ยนชื่อสถานี ”ท่าม่วง” เป็น ”สถานีรถไฟเทพา” ให้ตรงกับคำว่า “อำเภอเทพา” ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอเทพา ประมาณ 1 กิโลเมตร

ที่ว่าการอำเภอเทพา เดิมตัวอาคารก่อสร้างไม้มาตั้งแต่ พ.ศ. 2475 ต่อมาในปี พ.ศ. 2515 กรมการปกครองได้อนุมัติเงินงบประมาณทำการก่อสร้างเป็นอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้สองชั้น ตามแบบแปลนของกรมโยธาธิการ ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2516 และ ปี พ.ศ. 2548 กรมการปกครองได้อนุมัติเงินงบประมาณ เป็นเงิน 8,029,718.- บาท ทำการก่อสร้าง ตามแบบแปลนมาตรฐานกรมโยธาธิการ เลขที่ ม.18155

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอเทพาตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ จรดอ่าวไทย
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหนองจิกและอำเภอโคกโพธิ์ (จังหวัดปัตตานี)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอสะบ้าย้อย
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอนาทวีและอำเภอจะนะ

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอเทพาแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 67 หมู่บ้าน
1.เทพา(Thepha)8 หมู่บ้าน2.ปากบาง(Pak Bang)8 หมู่บ้าน3.เกาะสะบ้า(Ko Saba)8 หมู่บ้าน4.ลำไพล(Lam Phlai)13 หมู่บ้าน5.ท่าม่วง(Tha Muang)14 หมู่บ้าน6.วังใหญ่(Wang Yai)8 หมู่บ้าน7.สะกอม(Sakom)8 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอเทพาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลเทพา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางส่วนของตำบลเทพา
 เทศบาลตำบลลำไพล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำไพลทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเทพา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเทพา (นอกเขตเทศบาลตำบลเทพา)
 องค์การบริหารส่วนตำบลปากบาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากบางทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะสะบ้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะสะบ้าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าม่วงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังใหญ่ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสะกอม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะกอมทั้งตำบล

 สถาบันอุดมศึกษา 
อำเภอเทพา มีสถาบันอุดมศึกษาตั้งอยู่ จำนวน 1 แห่ง คือ วิทยาลัยชุมชนสงขลา

 เหตุการณ์สำคัญ 
เฮลิคอปเตอร์กองทัพบก เครื่องขัดข้องลงจอดฉุกเฉินบริเวณลำคลองบ้านบ่อน้ำส้ม หมู่ 4 ตำบลเทพา มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 10 ราย

วันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2566 นาย อดุลย์ คาน นายกองค์การบริหารส่วนตำบลท่าม่วงถูกฆาตกรรมเร่งล่ามือยิง "นายกมิง" สงขลา ตำรวจตั้ง 3 ปมสังหาร

 อ้างอิง 

เทพา