ทางพิเศษเฉลิมมหานคร

ทางพิเศษเฉลิมมหานคร หรือ ระบบทางด่วนขั้นที่ 1 เป็นทางพิเศษสายแรกของประเทศไทย ก่อสร้างและเปิดให้บริการเมื่อวันที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2524 โดยการทางพิเศษแห่งประเทศไทย เป็นทางพิเศษที่เชื่อมการคมนาคมขนส่งระหว่างภาคต่าง ๆ ของประเทศเข้าด้วยกัน โดยไม่ต้องเดินทางผ่านการจราจรหนาแน่นในใจกลางกรุงเทพมหานคร ช่วยลดปริมาณการจราจรที่คับคั่งบนถนนระดับดิน รวมทั้งช่วยให้การขนส่งสินค้าระหว่างท่าเรือคลองเตยกับภาคต่าง ๆ ให้เป็นไปด้วยความสะดวกและรวดเร็ว มีระยะทางทั้งสิ้น 27.1 กิโลเมตร

 รายละเอียดของเส้นทาง 
ทางพิเศษเฉลิมมหานครมีจำนวน 3 เส้นทาง มีจุดเริ่มต้นทางฝั่งทิศเหนือ ทิศตะวันออก และทิศตะวันตก เชื่อมต่อกันที่ทางแยกต่างระดับท่าเรือ ระยะทางรวม 27.1 กิโลเมตร ประกอบด้วย สายดินแดง–ท่าเรือ สายบางนา–ท่าเรือ และสายดาวคะนอง–ท่าเรือ

 สายดินแดง–ท่าเรือ 

ทางพิเศษสายดินแดง–ท่าเรือ เปิดให้บริการ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2524 ระยะทาง 8.9 กิโลเมตร แนวสายทางเริ่มจากปลายถนนวิภาวดีรังสิต มุ่งไปทางทิศใต้ ผ่านทางแยกต่างระดับมักกะสัน ผ่านถนนสุขุมวิท ช่วงนี้เป็นทางยกระดับขนาด 6 ช่องจราจร และเป็นทางระดับดินตั้งแต่ถนนสุขุมวิทถึงถนนพระรามที่ 4 และเป็นทางยกระดับอีกครั้งในช่วงถนนพระรามที่ 4 ถึงทางแยกต่างระดับท่าเรือ เชื่อมต่อกับทางพิเศษสายดาวคะนอง–ท่าเรือ ทางพิเศษสายนี้ประกอบด้วยด่านเก็บค่าผ่านทางจำนวน 7 ด่านคือ ด่านดินแดง, เพชรบุรี, สุขุมวิท, ลุมพินี, พระรามสี่ 1, เลียบแม่น้ำ และท่าเรือ 1 โดยด่านลุมพินีเชื่อมต่อโดยตรงกับโครงการวัน แบงค็อก

 สายท่าเรือ–บางนา
แนวสายทางเริ่มจากทางแยกต่างระดับท่าเรือ แล้วมุ่งไปทางทิศตะวันออก ช่วงนี้จะเป็นทางยกระดับ ผ่านจุดตัดทางพิเศษฉลองรัชที่ทางแยกต่างระดับอาจณรงค์  จากนั้นจะเป็นทางระดับดินขนาด 6 ช่องจราจรและมีทางพิเศษสาย S1 ยกระดับ จนสิ้นสุดที่สี่แยกบางนา เชื่อมต่อกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 34 (ถนนเทพรัตน หรือ ถนนบางนาตราด) มุ่งหน้าไปบางปะกง , ชลบุรี ทางพิเศษสายนี้ประกอบด้วยด่านเก็บค่าผ่านทางจำนวน 4 ด่านคือ ด่านท่าเรือ 2, ด่านอาจณรงค์, ด่านสุขุมวิท 62 และด่านบางนา

 สายท่าเรือ–ดาวคะนอง 
ทางพิเศษสายท่าเรือ–ดาวคะนอง เปิดให้บริการ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2530 ระยะทาง 10.3 กิโลเมตร แนวสายทางเริ่มจากทางแยกต่างระดับท่าเรือ มีถนนรัชดาภิเษก กับ ถนนพระรามที่ 3 คู่ขนานไปตามทางด่วน ผ่านทางแยกต่างระดับบางโคล่ ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาที่สะพานพระราม 9 ช่วงนี้เป็นทางยกระดับขนาด 6 ช่องจราจร และลดช่องจราจรเหลือ 4 ช่อง ตั้งแต่สะพานพระราม 9 และสิ้นสุดที่ถนนพระรามที่ 2 ทางพิเศษสายนี้ประกอบด้วยด่านเก็บค่าผ่านทางจำนวน 5 ด่านคือ ด่านสาธุประดิษฐ์ 1, ด่านสาธุประดิษฐ์ 2, ด่านพระราม 3, ด่านสุขสวัสดิ์ และด่านดาวคะนอง

 รายชื่อทางแยกและทางต่างระดับ 

 ทางเข้า-ออก 
ทางพิเศษเฉลิมมหานคร











 การก่อสร้าง 
เมื่อเปิดใช้ทางพิเศษเฉลิมมหานครแล้ว ได้มีการปรับจุดขึ้น-ลง และด่านเก็บเงินเพิ่มเติมในภายหลังดังนี้
 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2531 — เพิ่มทางขึ้น-ลงถนนพระรามที่ 4 ให้สามารถขึ้นจากจุดนี้ไปลงที่ดินแดงได้ โดยมีด่านเก็บเงินที่เพิ่มขึ้นมาคือ ด่านพระราม 4 (2)
 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2536 — คณะกรรมการการทางพิเศษแห่งประเทศไทยมีมติให้เร่งดำเนินการปรับปรุงทางขึ้น-ลง ทางด่วนขั้นที่ 1 และคณะรัฐมนตรีชวน 1 ได้มีมติเห็นชอบให้การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ดำเนินการปรับปรุงแก้ไขทางขึ้น - ลง เพิ่มเติมสำหรับทางด่วนขั้นที่ 1 บริเวณถนนเพชรบุรี ถนนสุขุมวิท และบริเวณแยกต่างระดับคลองเตย
 2 กันยายน พ.ศ. 2536 — เพิ่มทางต่างระดับมักกะสัน เพื่อเชื่อมต่อกับทางพิเศษศรีรัช
15 สิงหาคม พ.ศ. 2538 — ยกเลิกด่านพระราม 3 เนื่องจากมีการก่อสร้างทางพิเศษศรีรัช ช่วงพญาไท-บางโคล่ ภายหลังเมื่อทางพิเศษศรีรัชช่วงนี้เปิดให้บริการแล้ว ด่านพระราม 3 ได้เปิดบริการตามปกติ แต่ปรับเส้นทางขึ้น จากเดิมขึ้นแล้วไปบางนา-ดินแดงได้ เปลี่ยนเป็นขึ้นแล้วไปแจ้งวัฒนะ ด่านพระราม 3 จึงขึ้นกับทางพิเศษศรีรัชตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
6 ตุลาคม พ.ศ. 2539 — เพิ่มด่านอาจณรงค์ 1 สำหรับรับรถที่มาจากทางพิเศษฉลองรัช ที่จะเข้าทางพิเศษเฉลิมมหานคร เพื่อไปบางนา-ดาวคะนอง-ดินแดง
 29 มิถุนายน พ.ศ. 2542 — เพิ่มทางเชื่อมต่อระหว่างทางยกระดับอุตราภิมุข กับทางพิเศษศรีรัช บริเวณดินแดง - มักกะสัน โดยมีด่านเก็บเงินที่เพิ่มขึ้นมาคือ ด่านดินแดง 1
 15 มิถุนายน พ.ศ. 2548 — เพิ่มทางเชื่อมระหว่างทางพิเศษสาย S1 กับทางพิเศษเฉลิมมหานคร โดยมีด่านเก็บเงินที่เพิ่มขึ้นมาคือ ด่านบางจาก
 8 ตุลาคม พ.ศ. 2557 — เพิ่มทางขึ้น รับรถที่มาจากถนนทางรถไฟสายเก่าปากน้ำ และทางลงซอยสุขุมวิท 50 โดยมีด่านเก็บเงินที่เพิ่มขึ้นมาคือ ด่านอาจณรงค์ 3
11 กรกฎาคม พ.ศ. 2567 — เพิ่มทางขึ้น-ลงถนนวิทยุ และเชื่อมต่อกับโครงการ วัน แบงค็อก โดยมีด่านเก็บเงินที่เพิ่มขึ้นมาคือ ด่านลุมพินี ซึ่งเริ่มแรกเปิดเฉพาะทางเข้าออกเชื่อมกับซอยปลูกจิตและซอยสนามคลี ก่อนจะเปิดเพิ่มในอุโมงค์เชื่อมต่อ วัน แบงค็อก ในวันที่ 25 ตุลาคม

 ตารางค่าธรรมเนียมผ่านทาง 
นี่คืออัตราค่าผ่านทางของทางพิเศษเฉลิมมหานคร อัตราค่าผ่านทางเป็นสกุลเงินบาท
  บางนา - ดินแดงด่านเก็บค่าผ่านทางพิเศษ4 ล้อ (บาท/คัน)  6-10 ล้อ (บาท/คัน)   10 ล้อขึ้นไป (บาท/คัน) บางนา (Bangna)5075110บางจาก (Bangchak) (S1) 51020สุขุมวิท 62 (Sukhumvit 62)5075110อาจณรงค์ (บางนา) (At Narong (Bangna))255085อาจณรงค์ (At Narong)5075110ท่าเรือ (Port)พระรามที่ 4 (Rama IV)ลุมพินี (Lumphini)สุขุมวิท (Sukhumvit)เพชรบุรี (Petchburi)ดินแดง (Dindeang)  ท่าเรือ - ดาวคะนองด่านเก็บค่าผ่านทางพิเศษ4 ล้อ (บาท/คัน)  6-10 ล้อ (บาท/คัน)   10 ล้อขึ้นไป (บาท/คัน) เลียบแม่น้ำ (River Side)5075110สาธุประดิษฐ์ (Sathupradit)พระรามที่ 3 (Rama III)สุขสวัสดิ์ (Suksawat)ดาวคะนอง (Dao Khanong)

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 การทางพิเศษแห่งประเทศไทย 

หมวดหมู่:ทางพิเศษในกรุงเทพมหานคร