อำเภอโพธิ์ชัย

โพธิ์ชัย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดร้อยเอ็ด

 ประวัติ 
บ้านโพธิ์ชัยเดิมรวมขึ้นกับบ้านขามเปี้ย อยู่ในเขตการปกครองของอำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ ระยะต่อมาบ้านขามเปี้ยมีประชาชนอพยพมาอยู่หนาแน่น จนในปี พ.ศ. 2504 นายชา มนตรี จึงได้พาผู้คนจำนวนหนึ่งแยกมาตั้งหมู่บ้านใหม่ขึ้นในบริเวณโคกกระโดน ซึ่งเป็นที่รกร้างว่างเปล่า อยู่ห่างจากบ้านขามเปี้ยไปทางทิศตะวันออก ระยะทางประมาณ 1.5 กิโลเมตร ตั้งชื่อว่า "บ้านโคกกระโดน" ตามชื่อสถานที่ พร้อมกันนั้นชาวบ้านได้ตั้งนายชา มนตรี ขึ้นเป็นผู้ใหญ่บ้านคนแรก ต่อมาราษฎรตำบลขามเปี้ยได้พิจารณาเห็นว่า การขึ้นอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์ นี้ ราษฎรประสบควาามยากลำบากในการติดต่อราชการ ประกอบกับการดูแลของเจ้าหน้าที่ไม่ทั่วถึง เพราะการคมนาคมติดต่อไม่สะดวก ระยะทางไกลประมาณ 30 กิโลเมตรเศษ จึงได้ขอแยกมาขึ้นอยู่ในเขตการปกครองของจังหวัดร้อยเอ็ด มีคราวหนึ่งที่เจ้าคุณเทศา(โพธิ์) เจ้าเมืองร้อยเอ็ดมาตรวจราชการพักอยู่ที่วัดบ้านโคกกระโดน พิจารณาเห็นว่า ชื่อบ้านโคกกระโดนนี้ไม่เพราะเท่าที่ควร ขณะประชุมราษฎรอยู่ที่ศาลาวัดก็ปรารภถึงเรื่องชื่อหมู่บ้าน ต้องการจะเปลี่ยนเสียใหม่ บังเอิญมองไปเห็นต้นโพธิ์อยู่ในบริเวณวัด จึงได้เปลี่ยนชื่อใหม่ว่า "บ้านโพธิ์ชัย" ชาวบ้านจึงเปลี่ยนมาเรียกว่า "บ้านโพธิ์ชัย" ตั้งแต่นั้นมา  ผู้ใหญ่บ้านที่ปกครองบ้านโพธิ์ชัยต่อจากนายชา มนตรี คือ นายเข็ม ชูศรีทอง นายสุข สายโรจน์ นายเวน โพธิ์ชัยแสน และนายหนู แสนโบราณ แต่ละคนได้นำราษฎรปรับปรุงหมู่บ้านและได้สร้างสิ่งสาธารณประโยชน์ไว้หลายแห่ง ซึ่งเป็นการนำความเจริญมาสู่ท้องถิ่นในโอกาสต่อมา เช่น ร่วมกันสร้างบึงศรีจำรูญ(อยู่ทางทิศตะวันออกของสถานีตำรวจ) เพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ในการเกษตร พัฒนาหมู่บ้าน ติดถนนให้เป็นระเบียบเรียบร้อย จนมีประชาชนจากที่อื่นอพยพมาอยู่ในหมู่บ้านโพธิ์ชัยเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ กลายเป็๋นชุมชนหนาแน่นขึ้น  ในปี พ.ศ. 2507 ขณะที่นายหนู แสนโบราณ เป็นผู้ใหญ่บ้านโพธิ์ชัย และนายบุญ  ขามช่วง เป็นกำนันตำบลขามเปี้ย คณะกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ครูประชาบาล ตลอดจนผู้นำท้องถิ่นในเขตตำบลขามเปี้ย ตำบลเชียงใหม่ และตำบลสะอาด ได้ประชุมปรึกษาหารือกันที่วัดโคกหนองบัว ตำบลเชียงใหม่ พิจารณาเห็นว่า ท้องที่ตำบลขามเปี้ย ตำบลเชียงใหม่ และตำบลสะอาด มีอาณาเขตติดต่อกันและอยู่ห่างไกลจากอำเภอโพนทองมาก  การเดินทางไปติดต่อราชการที่อำเภอไม่สะดวก ประกอบกับสภาพท้องที่ทั่ว ๆ ไปเป็นที่เชื่อได้ว่าจะเจริญต่อไปภายหน้า  สมาชิกที่ได้มาประชุมกันได้มีมติร่วมกันเป็นเอกฉันท์ว่า  ควรขอแยกทั้ง 3 ตำบลนี้ ออกจากอำเภอโพนทอง  ขอตั้งเป็นกิ่งอำเภอขึ้น  สำหรับสถานที่จะตั้งเป็นกิ่งอำเภอ  ทุกตำบลต่างก็ต้องการให้ตั้งในเขตตำบลของตน  แต่ตำบลเชียงใหม่กับตำบลสะอาดมีปัญหาเรื่องไม่มีที่ดินสำหรับจัดสรรเป็นศูนย์ราชการของกิ่งอำเภอตำบลขามเปี้ยจึงขอรับไปดำเนินการ  เพราะมีที่ดินระหว่างบ้านโพธิ์ชัยกับบ้านขามเปี้ย  เนื้อที่ประมาณ 740 ไร่  แบ่งที่ดินจัดสรรบางส่วนเป็นสถานที่สร้างศูนย์ราชการและบ้านพัก  อีกส่วนหนึ่งเปิดให้ราษฏรจับจองอยู่อาศัยมีราษฏรหมู่บ้านใกล้เคียงอพยพมาอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก เรียกว่า "บ้านโนนกิ่ง" และแยกเป็นหมู่บ้านใหม่เมื่อเดือนเมษายน 2517 ว่า "บ้านชัยวารี"

เมื่อปี พ.ศ. 2516 ทางราชการกระทรวงมหาดไทยได้อนุมัติงบประมาณเป็นเงิน 40,000 บาท  สำหรับการสร้างที่ว่าการอำเภอหนึ่งหลัง  และบ้านพักข้าราชการสามหลัง  ครั้นเมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2517  กระทรวงมหาดไทยได้มีประกาศแบ่งท้องที่อำเภอโพนทอง  จังหวัดร้อยเอ็ด  ตั้งเป็นกิ่งอำเภอโพธิ์ชัย  มีเขตการปกครองเป็น 4 ตำบล คือ  ตำบลขามเปื้ย  ตำบลสะอาด  ตำบลเชียงใหม่  และตำบลคำพอุง  ตั้งที่ว่าการอำเภอที่ตำบลขามเปี้ย  ให้อยู่ในเขตการปกครองของอำเภอโพนทอง  จังหวัดร้อยเอ็ด  ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2517 เป็นต้นไป โดยมี นายนพพร จันทรถง เป็นหัวหน้ากิ่งอำเภอคนแรก  และต่อมาในปี พ.ศ. 2522  ได้มีพระราชกษฎีกายกฐานะกิ่งอำเภอโพธิ์ชัย  เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2522  และมีนายพุฒิชัย จรัณยานันท์  เป็นผู้ดำรงตำแหน่งนายอำเภอโพธิ์ชัยเป็นคนแรก

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอโพธิ์ชัยตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอดอนจานและอำเภอกุฉินารายณ์ (จังหวัดกาฬสินธุ์)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอโพนทอง
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเสลภูมิ อำเภอเชียงขวัญ 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอร่องคำและอำเภอกมลาไสย (จังหวัดกาฬสินธุ์)

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอโพธิ์ชัยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 ตำบล 112 หมู่บ้าน


ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันหมู่บ้านประชากร  1ขามเปี้ยKham Pia2010,7782เชียงใหม่Chiang Mai128,2733บัวคำBua Kham115,3454อัคคะคำAkkha Kham148,1315สะอาดSa-at144,5686คำพอุงKham Pha-ung139,3467หนองตาไก้Nong Ta Kai103,5568ดอนโองDon Ong104,3879โพธิ์ศรีPho Si83,838รวม11258,222

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอโพธิ์ชัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลชัยวารี ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลขามเปี้ย
 เทศบาลตำบลเชียงใหม่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงใหม่ทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลคำพอุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคำพอุงทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลอัคคะคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอัคคะคำทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลหนองตาไก้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองตาไก้ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลขามเปี้ย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลขามเปี้ย (นอกเขตเทศบาลตำบลชัยวารี)
 องค์การบริหารส่วนตำบลบัวคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบัวคำทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสะอาด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะอาดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลดอนโอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนโองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโพธิ์ศรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพธิ์ศรีทั้งตำบล

 สถานที่ท่องเที่ยว 
 ถ้ำภูมวย  ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านนางาม  หมู่ที่  11  ตำบลคำพอุง  เป็นถ้ำที่เกิดจากธรรมชาติ  อยู่เนินเขา  สามารถมองเห็นทิวทัศน์บริเวณด้านล่าง  ซึ่งสวยงาม
 ถ้ำสินชัย  ตั้งอยู่ในพื้นที่บ้านเกษตรสมบูรณ์  หมู่ที่  10  ตำบลคำพอุง  เป็นถ้ำที่เกิดจากธรรมชาติเช่นเดียวกับถ้ำภูมวย  และมีทิวทัศน์สวยงาม
 อุทยานศาลเจ้าปู่ขามเปี้ย  ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของที่ว่าการอำเภอบริเวณด้านหลังโรงพยาบาลโพธิ์ชัย  สถานที่ดังกล่าวเป็นที่สิงสถิตของเจ้าปู่ ซึ่งเป็นที่เคารพสักการะของคนทั่วไปและเป็นป่าทึบ  เนื้อที่ประมาณ  50  ไร่  ซึ่งเหมาะสำหรับศึกษาหาความรู้ทางธรรมชาติวิทยา  และเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชนในท้องที่
 ป่าดงแม่เผด ตั้งอยู่ในตำบลคำพอุง เป็นเขตภูเขาที่ทอดตัวของทิวเขาภูพาน รอยต่อจังหวัดกาฬสินธุ์

 ธนาคาร 
 ธนาคารออมสิน (สาขาย่อยโพธิ์ชัย)
 ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (สาขาโพธิ์ชัย)

 อ้างอิง 

โพธิ์ชัย