หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์

หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี  สวัสดิวัตน์ (28 พฤษภาคม พ.ศ. 2469 – 27 สิงหาคม พ.ศ. 2562) เป็นศิลปินแห่งชาติ นักแสดง นักร้อง นักเขียน และนักจัดรายการวิทยุโทรทัศน์ มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักจากการแนะนำและจัดระดับความอร่อยของร้านอาหาร ในชื่อ "เชลล์ชวนชิม" (สัญลักษณ์ชามลายผักกาด) ทางหนังสือพิมพ์สยามรัฐม.ร.ว.ถนัดศรี  สวัสดิวัตน์ ผู้สร้างตำนาน "นักชิมอาหาร" โดยดัดแปลงมาจาก "มิชลินไกด์" ของผลิตภัณฑ์มิชลิน

  ประวัติ 
หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ มีชื่อเล่นว่า คุณชายหมึก เป็นโอรสคนใหญ่ในหม่อมเจ้าเฉลิมศรีสวัสดิวัตน์ สวัสดิวัตน์ กับ หม่อมเจริญ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม เศวตะทัต) เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2469 ที่วังเพชรบูรณ์ กรุงเทพมหานคร  และเติบโตอยู่ภายในวังสระปทุมชีวิตที่เกินคำบรรยายภายใต้พระราชูปถัมภ์ในสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า มีพี่สาวและน้องชาย คือ
 เภสัชกรหญิง หม่อมราชวงศ์สนองศรี สวัสดิวัตน์
 หม่อมราชวงศ์เพิ่มศรี สวัสดิวัตน์

เริ่มเข้ารับการศึกษาที่โรงเรียนราชินี พ.ศ. 2481 และโรงเรียนเทพศิรินทร์  พ.ศ. 2485 มีเลขประจำตัวนักเรียน ท.ศ.5444 จนจบชั้นมัธยมในปีต่อมา แล้วศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง พร้อมกับเริ่มเข้าวงการบันเทิง เป็นนักแสดงและร้องเพลงหารายได้ และช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ได้เดินทางไปศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษ

 งานบันเทิง 
 นักร้อง 
หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ ได้รับสายเลือดศิลปินการขับร้องเพลงไทยเดิมจากหม่อมมารดา และ คุณตา หลวงกล่อมโกศลศัพท์ (จอน สุนทรเกศ) ซึ่งเป็นน้าของหม่อมมารดา  พรสวรรค์จากสายเลือดนี้เองทำให้คุณชายได้มีโอกาสเข้าร่วมเป็นนักร้องวงดนตรีสุนทราภรณ์รุ่นแรก แต่ในช่วงนั้นไม่ได้มีโอกาสบันทึกเสียงเพราะเป็นช่วงสงครามโลกครั้งที่สองจนเมื่อสงครามสงบจึงกลับไปเรียนต่อเมื่อสำเร็จการศึกษาจึงกลับมาร้องเพลงและออกแผ่นเสียง โด่งดังอย่างต่อเนื่องยาวนาน มีเพลงโด่งดังระดับตำนานมากมาย เช่น ยามรัก หวงรัก สีชัง ตราบสิ้นลม แล้งในอก วนาสวาท(คู่รวงทอง ทองลั่นธม) รัก(คู่พิทยา บุณยรัตพันธุ์) 

หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ เป็นผู้ที่มีความสามารถเฉพาะตัวที่สูงยิ่งทั้งด้านการขับร้องเพลง ศิลปะการแสดง การพูด และการเขียนบทความ โดยเฉพาะการขับร้องเพลงไทยสากล มีเทคนิคการร้องเพลงที่เป็นเอกลักษณ์ของตัวเองจนได้รับคัดเลือกเป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยสากล-ขับร้อง) พ.ศ. 2551

 นักแสดง 
ร่วมงานกับโทรทัศน์ช่อง 4 บางขุนพรหม ด้านละครและขับเสภา/ร้องเพลงไทย เคยรับบทเด่น เป็น "ตั๋งโต๊ะ" ในงิ้วไทย "สามก๊ก" บทพระนิพนธ์ในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ซึ่งมี อารีย์ นักดนตรี และเทิ่ง สติเฟื่อง ร่วมแสดง พ.ศ. 2499อารีย์ นักดนตรี, โลกมายาของอารีย์, กาย มารุต 2546 ISBN 974-91018-4-7 หน้า 124-132 รวมถึงแสดงนำใน "สุริยานีไม่ยอมแต่งงาน" ซึ่งเป็นละครโทรทัศน์เรื่องแรกของไทย พ.ศ. 2499 ในปีเดียวกันด้วย

ด้านภาพยนตร์เคยร่วมแสดงภาพยนตร์ไทย เรื่อง "วนาลี" พ.ศ. 2502  และ "นางแมวผี" พ.ศ. 2503 www.thaifilm.com อีกทั้งยังมีเพลงร้องประกอบภาพยนตร์ไว้มากมาย และในช่วงหลังคุณชายถนัดศรีมักได้รับเชิญให้เป็นนักแสดงกิตติศักดิ์ในละครการกุศลเรื่องต่าง ๆ อาทิ

นักแสดงรับเชิญ ร่วมกับ คุณหญิงจินตนา ยศสุนทร, อิงอร ฯลฯ ในรายการ "สัมนานักสืบ" ดำเนินรายการโดย พ.อ.ถาวร ช่วยประสิทธิ์ (ยศขณะนั้น) ทางทีวีกองทัพบก ช่อง 7 ขาวดำ (ททบ.ช่อง 5 ปัจจุบัน) พ.ศ. 2508
ปรากฏตัวพิเศษฉากเพลง "ยามรัก" ในภาพยนตร์ไทยซาวด์ออนฟิล์ม เรื่อง "กลัวเมีย" ของ ศรีกรุงภาพยนตร์ (ภาพยนตร์เสียงศรีกรุง) พ.ศ. 2514 กำกับการแสดงโดยขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธุ์) นำแสดงโดยสมบัติ เมทะนี และอรัญญา นามวงศ์

 งานด้านสื่อสารมวลชน 
ช่วงหลังสงครามได้ไปศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษได้เป็นนักจัดรายการวิทยุ บีบีซี ภาคภาษาไทย เมื่อกลับประเทศไทยได้เป็นผู้จัดและดำเนินรายการวิทยุและโทรทัศน์มากมาย เช่น

"ครอบจักรวาล" รายการสารคดีปกิณกะ ว่าด้วยการท่องเที่ยวและแนะนำอาหาร ทั้งในและต่างประเทศ ออกอากาศทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบก
"การบินไทยไขจักรวาล" (พ.ศ. 2521-พ.ศ. 2546) 
รายการตอบปัญหาสำหรับนักเรียนมัธยมศึกษา โดมีการบินไทยเป็นผู้สนับสนุน 
" พ่อบ้านเข้าครัว" ช่วงทศวรรษ 2520-2530

นอกจากนี้หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ ยังเขียนบทความประจำคอลัมน์ "ถนัดศรีชวนชิม" ให้กับหนังสือพิมพ์มติชนรายสัปดาห์ และหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ รวมถึงผลิตและจัดรายการโทรทัศน์ "พ่อลูกเข้าครัว" ร่วมกับบุตรชาย หม่อมหลวงศิริเฉลิม สวัสดิวัตน์ (คุณหมึกแดง) เมื่อพ.ศ. 2551

 งานนักชิม และการทำอาหาร 
เป็นเจ้าของคอลัมน์ "เชลล์ชวนชิม" อันโด่งดังทั่วประเทศ และบุกเบิกรายการทำอาหารในประเทศไทย เช่น "พ่อบ้านเข้าครัว" , " พ่อลูกเข้าครัว"

โดย ม.ร.ว.ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ ได้รับการถ่ายทอดความเชี่ยวชาญในการทำอาหารมาจากหม่อมมารดา หม่อมเจริญ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา ผู้เคยปรุงพระกระยาหารถวายสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และจากหม่อมย่า หม่อมลมุล สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา ผู้กำกับห้องเครื่องหวานวังสระปทุมในสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า

งานประวัติศาสตร์ สังคม และศิลปวัฒนธรรมของไทย 
เป็นผู้เชี่ยวชาญ รอบรู้ ในงานประวัติศาสตร์ สังคม และศิลปวัฒนธรรมของไทย ที่ถ่ายทอดความรู้ผ่านรายการวิทยุ และโทรทัศน์ "ครอบจักรวาล" มาอย่างยาวนาน และคุณชายยังมีความสามารถในทางจิตรกรรม โดยได้รับเชิญเป็น อาจารย์พิเศษ คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

 งานการเมือง 
หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี  สวัสดิวัตน์ เคยได้รับการแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2516 ของรัฐบาล นายสัญญา ธรรมศักดิ์

 รางวัลที่ได้รับ  
 รางวัลแผ่นเสียงทองคำพระราชทาน นักร้องชายรองชนะเลิศ ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2506 จากเพลงสีชัง 
รางวัลเมขลา พ.ศ. 2524-2525 (สาขาผู้ดำเนินรายการดีเด่น จากรายการ การบินไทยไขจักรวาล,ผู้มีผลงานดีเด่นทางด้านวิทยุและโทรทัศน์) 
รางวัลเกียรติคุณสังข์เงิน สาขาวิทยุโทรทัศน์ พ.ศ. 2526 
รางวัลเทพทอง ในฐานะบุคคลดีเด่นด้านวิทยุและโทรทัศน์ พ.ศ. 2538 
รางวัลโทรทัศน์ทองคำ สาขารายการโทรทัศน์ดีเด่น พ.ศ. 2539 
รางวัลผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่น พ.ศ. 2550 
 ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยสากล-ขับร้อง) พ.ศ. 2551

รางวัลนราธิป "นักเขียนอาวุโส" พ.ศ. 2551

 รางวัลเกียรติยศคนทีวี ในงานประกาศผลรางวัลโทรทัศน์ทองคำ ครั้งที่ 25 ประจำปี พ.ศ. 2551
ปริญญาวารสารศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ปริญญานิเทศศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขานิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต

 ชีวิตครอบครัว 
สมรสครั้งที่ 1 (2495 - 2501) กับหม่อมหลวงประอร มาลากุล มีบุตร 2 คน คือ
 หม่อมหลวงศิริเฉลิม สวัสดิวัตน์ (หมึกแดง)
 พลตรี หม่อมหลวงเพิ่มวุทธ์  สวัสดิวัตน์ (จิ๋ว)  มีบุตรธิดา 4 คนคือ
 จรสพรรณ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา
 กรรณ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา
 กุณฑลทิพย์ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา
 จิรวุฒิ สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา

สมรสครั้งที่ 2 (2505 - 2562) กับนางโรจนา สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม สวนรัตน์) มีบุตร 1 คน คือ 
 หม่อมหลวงภาสันต์  สวัสดิวัตน์ (อิงค์, ปิ่นโตเถาเล็ก) มีธิดา 2 คน
 อรดา สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา
 ภิรดา สวัสดิวัตน์ ณ อยุธยา

 ถึงแก่กรรม 
หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ ได้ถึงแก่กรรมด้วยโรคมะเร็งท่อนํ้าดีระยะสุดท้าย ที่โรงพยาบาลเปาโล กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2562 เวลา 11.35 น. สิริอายุ 93 ปีปิดตำนานเชลล์ชวนชิม "หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี" ถึงแก่กรรม สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า ฯ เสด็จพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2562 ณ เมรุ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา ฉบับพิเศษ หน้า 1056 วันที่ 31 ธันวาคม 2517
ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ประจำปี 2552

 ลำดับสาแหรก 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เปิดประวัติ "ม.ร.ว.ถนัดศรี สวัสดิวัตน์" ตำนานนักชิมของเมืองไทย

หมวดหมู่:พุทธศาสนิกชนชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนเทพศิรินทร์
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนราชินี
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
หมวดหมู่:หม่อมราชวงศ์
หมวดหมู่:ราชสกุลสวัสดิวัตน์
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
หมวดหมู่:นักร้องเพลงลูกกรุง
หมวดหมู่:นักแสดงชายชาวไทย
หมวดหมู่:พิธีกรชาวไทย
หมวดหมู่:นักโภชนาการ
หมวดหมู่:คอลัมนิสต์
หมวดหมู่:นักพูด
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
หมวดหมู่:บุคคลจากเขตปทุมวัน
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากมะเร็งท่อน้ำดี
หมวดหมู่:ผู้ได้รับรางวัลโทรทัศน์ทองคำ รางวัลเกียรติยศคนทีวี