อำเภอจักราช

จักราช [จัก-กะ-หฺราด]ราชบัณฑิตยสถาน. อ่านอย่างไร และ เขียนอย่างไร ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พิมพ์ครั้งที่ 16. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, 2546. เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครราชสีมา และเป็นหนึ่งในหลายอำเภอของจังหวัดที่มีทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือพาดผ่าน อำเภอนี้มีแหล่งน้ำที่สำคัญคือลำน้ำจักราช ซึ่งลอดใต้สะพานรถไฟบริเวณทิศตะวันตกของสถานีรถไฟจักราช

 ประวัติศาสตร์ 
 วันที่ 29  ตุลาคม  2457  ตั้ง กิ่งอำเภอท่าช้าง   ขึ้นกับอำเภอเมืองนครราชสีมา
วันที่ 29 สิงหาคม 2481 โอนพื้นที่ตำบลหนองงูเหลือม กิ่งอำเภอจอหอ อำเภอเมืองนครราชสีมา มาขึ้นกับกิ่งอำเภอท่าช้าง อำเภอเมืองนครราชสีมาประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในจังหวัดนครราชสีมา
 วันที่  1   มกราคม   2496   ยกฐานะจากกิ่งอำเภอจักราช อำเภอเมืองนครราชสีมา เป็น   อำเภอจักราช    
 วันที่ 14  พฤษภาคม  2499  จัดตั้งสุขาภิบาลจักราช ในท้องที่บางส่วนของตำบลจักราช 
 วันที่   1   ธันวาคม  2501  ตั้งตำบลทองหลาง  แยกออกจากตำบลจักราช 
 วันที่  30  มกราคม  2507   ตั้งตำบลหนองขาม   แยกออกจากตำบลสีสุก    
 วันที่  1  สิงหาคม  2507    ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอจากบ้านท่าช้าง    ตำบลท่าช้าง   มาอยู่ที่บ้านจักราช   ตำบลจักราช  (ที่ทำการปัจจุบัน)    
 วันที่   25  ธันวาคม  2511  โอนพื้นที่ตำบลหนองพลวง อำเภอพิมาย  มาขึ้นกับอำเภอจักราช  
 วันที่   6  กันยายน  2528  ตั้งตำบลพระพุทธ  แยกออกจากตำบลท่าช้าง และตำบลหนองยาง  ตั้งตำบลศรีละกอ  แยกออกจากตำบลสีสุก   
 วันที่  6   กรกฎาคม  2530   ตั้งตำบลคลองเมือง  แยกออกจากตำบลหนองขาม   
 วันที่  13  ธันวาคม  2533   จัดตั้งสุขาภิบาลท่าช้าง    ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าช้าง    
 วันที่  10   กันยายน   2535    ตั้งตำบลช้างทอง   แยกออกจากตำบลท่าช้าง  และตำบลทองหลาง  ตั้งตำบลหินโคน  แยกออกจากตำบลจักราช   
  วันที่   5   ธันวาคม   2539    แยกพื้นที่ตำบลช้างทอง  ตำบลท่าช้าง  ตำบลพระพุทธ  ตำบลหนองงูเหลือม  และตำบลหนองยาง  อำเภอจักราช  ไปตั้ง อำเภอเฉลิมพระเกียรติ  พร้อมทั้งโอนสุขาภิบาลท่าช้าง  ไปขึ้นกับอำเภอเฉลิมพระเกียรติ   อีกด้วย 
  วันที่  25   พฤษภาคม   2542   ยกฐานะจากสุขาภิบาลจักราช  เป็น  เทศบาลตำบลจักราช

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอจักราชตั้งอยู่ทางทิศของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอโนนสูงและอำเภอพิมาย
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอห้วยแถลง และอำเภอหนองหงส์ (จังหวัดบุรีรัมย์)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอหนองกี่ (จังหวัดบุรีรัมย์) อำเภอหนองบุญมาก และอำเภอโชคชัย
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเฉลิมพระเกียรติ

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอจักราชแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 109 หมู่บ้าน

 1.  จักราช  (Chakkarat)  14 หมู่บ้าน 2.  ทองหลาง  (Thonglang)  10 หมู่บ้าน 3.  สีสุก  (Si Suk)  15 หมู่บ้าน 4.  หนองขาม  (Nong Kham)  15 หมู่บ้าน

 5.  หนองพลวง  (Nong Phluang)  16 หมู่บ้าน 6.  ศรีละกอ  (Si Lako)  17 หมู่บ้าน 7.  คลองเมือง  (Khlong Mueang)  11 หมู่บ้าน 8.  หินโคน  (Hin Khon)  11 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอจักราชประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลจักราช ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลจักราช
 องค์การบริหารส่วนตำบลจักราช ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจักราช (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลจักราช)
 องค์การบริหารส่วนตำบลทองหลาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทองหลางทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสีสุก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสีสุกทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองขาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองขามทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองพลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองพลวงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลศรีละกอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีละกอทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองเมืองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหินโคน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินโคนทั้งตำบล

 การศึกษา 
โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 31
 โรงเรียนจักราชวิทยา ตำบลจักราช 

โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครราชสีมา
 โรงเรียนหนองขามพิทยาคม ตำบลหนองขาม
 โรงเรียนคลองเมืองพิทยาคม ตำบลคลองเมือง

โรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมาเขต 2
 โรงเรียนจักราชราษฎร์สามัคคี ตำบลจักราช
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอจักราช  สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ( กศน.) กระทรวงศึกษาธิการ

 การขนส่ง 
อำเภอจักราชมีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 226 พาดผ่าน และมีสถานีรถไฟจักราชเป็นสถานีประจำอำเภอ มีขบวนรถด่วนและรถเร็วหยุดรับ–ส่งผู้โดยสารพอสมควร นอกจากนี้ยังมีสถานีรถไฟบ้านหินโคนซึ่งเป็นย่านสถานีขนาดใหญ่

 อ้างอิง 

จักราช