ภาวะเงินฝืด

ในด้านเศรษฐศาสตร์ ภาวะเงินฝืด () เป็นการลดลงของระดับราคาทั่วไปในสินค้าและบริการRobert J. Barro and Vittorio Grilli (1994), European Macroeconomics, chap. 8, p. 142.  ภาวะเงินฝืดเกิดขึ้นเมื่ออัตราเงินเฟ้อลดลงต่ำกว่า 0% (อัตราเงินเฟ้อติดลบ) ภาวะเงินเฟ้อลดค่าของสกุลเงินเรื่อย ๆ แต่ภาวะเงินฝืดฉับพลันทำให้มันเพิ่มขึ้น นั่นทำให้สินค้าและบริการถูกซื้อมากขึ้นด้วยเงินจำนวนเท่าเดิม ภาวะเงินฝืดมีความแตกต่างจากภาวะเงินเฟ้อลดลง ซึ่งคือการที่อัตราเงินเฟ้อลดค่าลง อธิบายคือ เมื่อเงินเฟ้อลดลงถึงจุดต่ำกว่าเดิมแต่ยังมีค่าเป็นบวก

นักเศรษฐศาสตร์โดยทั่วไปเชื่อว่าภาวะเงินฝืดอย่างกะทันหันเป็นปัญหาในเศรษฐกิจสมัยใหม่ เพราะมันเพิ่มค่าจริงของหนี้ โดยเฉพาะถ้าภาวะเงินฝืดเกิดขึ้นโดยไม่ทันตั้งตัว ภาวะเงินฝืดอาจทำให้ภาวะถดถอยรุนแรงและนำไปสู่วงจรอุบาทว์เงินฝืด (deflationary spiral)Hummel, Jeffrey Rogers. "Death and Taxes, Including Inflation: the Public versus Economists" (January 2007). 

นักเศรษฐศาสตร์บางคนโต้แย้งว่าภาวะเงินฝืดที่ยืดเยื้อมีความเกี่ยวพันกับความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีพื้นฐานในระบบเศรษฐกิจเพราะว่าเมื่อผลิตภาพการผลิตรวมเพิ่มขึ้นต้นทุนสินค้าก็จะลดลง

ภาวะเงินฝืดมักเกิดขึ้นเมื่อมีอุปทานสูง (มีส่วนเกินของผลผลิต) ความต้องการต่ำ (การบริโภคลดลง) หรืออุปทานเงินลดลง (บางครั้งเป็นผลจากภาวะเศรษฐกิจถดถอย ซึ่งเกิดจากการลงทุนอย่างประมาทหรือเครดิตครันช์) หรือเป็นเพราะเงินทุนไหลออกสุทธิทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้ ภาวะนี้ยังสามารถเกิดจากการแข่งขันที่มากเกินไปและการกระจุกตัวของตลาดที่น้อยเกินไป

 สาเหตุและประเภทที่เกี่ยวข้อง 
จากแบบจำลอง IS-LM (ดุลยภาพในตลาดผลผลิตและดุลยภาพในตลาดเงิน) ภาวะเงินฝืดเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของเส้นอุปทานและอุปสงค์ของสินค้าและบริการ ภาวะเช่นนี้อาจเกิดขึ้นได้จากอุปทานพิ่มขึ้นแต่อุปสงค์ลดลง

เมื่อราคาสินค้าปรับต่อเนื่องลงผู้บริโภคก็อาจชะลอการซื้อสินค้าและบริการเนื่องจากกังวลว่าราคาสินค้าจะลดลงอีก ส่งผลให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจโดยรวมลดลง เมื่อแรงซื้อลดลงกำลังการผลิตและการลงทุนก็ลดลงส่งผลให้อุปสงค์มวลรวมลดลง สภาวะเช่นนี้เรียกว่า "วงจรเงินฝืด" หากจะแก้ไขสถานการณ์นี้อย่างรวดเร็วต้องมาจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐบาลเพื่อเพิ่มการจับจ่ายใช้สอยเพื่อกระตุ้นการผลิต เช่น การสร้างโครงสร้างพื้นฐาน หรือธนาคารกลางเริ่มปรับนโยบายการเงินให้สอดคล้องกับสถานภาพทางเศรษฐกิจ 

ภาวะเงินฝืดยังสามารถเกี่ยวข้องกับนักลงทุนที่ไม่ชอบความเสี่ยงได้หมายความว่า นักลงทุนและผู้มีกำลังซื้อจะเริ่มกักตุนเงินไว้เนื่องจากมูลค่าของเงินเพิ่มขึ้นเมื่อเวลาผ่านไปผลมาจากราคาสินค้าลดลงทำให้เงินมีอำนาจซื้อมากขึ้นซึ่งอาจทำให้เกิดปรากฏการณ์กับดักสภาพคล่องจะนำไปสู่การขาดแคลนเงินในระบบเศรษฐกิจไม่เกิดการจ้างงานและการผลิตสินค้าโภคภัณฑ์จะลดลงตามลำดับ ทั่วไปแล้วธนาคารกลางจะไม่สามารถดำเนินนโยบายการเงินแบบผ่อนคลายดอกเบี้ยติดลบได้ หรือหากจะดำเนินนโยบายการเงินแบบดอกเบี้ยติดลบนั้นก็ไม่ได้ส่งผลให้เกิดการกระตุ้นเศรษฐกิจมากไปกว่าอัตราดอกเบี้ยที่สูงกว่าเพียงเล็กน้อย เนื่องจากการดำเนินนโยบายการเงินแบบดอกเบี้ยติดลบเท่ากับว่าผลตอบแทนจากตราสารหนี้ของรัฐบาลหรือผลตอบแทนเชิงลบจากตราสารหนี้ระยะสั้นก็เป็นศูนย์ ในระบบเศรษฐกิจเปิดการดำเนินนโยบายลักษณะนี้จะทำให้ค่าเงินอ่อนลง ค่าเงินที่อ่อนลงหมายความว่าจะทำให้ราคาสินค้านำเข้าสูงขึ้นโดยไม่จำเป็นต้องกระตุ้นภาคการส่งออก 

 ผลกระทบ 
 การใช้จ่ายและการกู้ยืม 
บางส่วนเชื่อว่าภาวะเงินฝืดจะส่งผลดีก็ต่อเมื่อหากไม่มีหนี้สินจำนวนมากเพราะะราคาสินค้าที่ลดลงจะเพิ่มอำนาจซื้อ แต่กระนั้นในขณะที่อำนาจซื้อของเงินของคนใดคนหนึ่งเพิ่มขึ้นก็จะส่งผลกระทบต่อคนบางกลุ่ม กลับกันภาวะเงินฝืดทำให้คนมีอำนาจซื้อมากขึ้นแต่ก็ทำให้คนอื่นต้องแบกรับภาระหนี้เพิ่มขึ้นเช่นกัน ในช่วงภาวะเงินฝืดมูลค่าของหนี้จะเพิ่มขึ้นมากกว่าตอนนี้ก่อหนี้ครั้งแรก ภาวะเงินฝืดถือได้ว่าเป็นการเพิ่มดอกเบี้ยเงินกู้อย่างมีประสิทธิภาพอย่างหนึ่ง ยกตัวอย่างว่าหากภาวะเงินฝืดเฉลี่ยอยู่ที่ 10% ต่อปีเทียบได้กับช่วงภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ในสหรัฐอเมริกา แม้แต่เงินกู้ที่ไร้ซึ่งดอกเบี้ยก็ไม่มีผู้ใดสนใจ เนื่องจากหากกู้มาแล้วต้องชำระคืนด้วยเงินที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้น 10% ทุกปี 

 การออมและการลงทุน 
ภาวะเงินฝืดอาจทำให้การลงทุนภาคเอกชนลดลง เนื่องจากนักลงทุนคาดหวังว่าเมื่อราคาในอนาคตลดลงผลกำไรในอนาคตก็จะลดลงเช่นกัน ดังนั้นภาคเอกชนที่พากันลดการลงทุนลงจะทำให้ภาวะเงินฝืดรุนแรงขึ้นจนทำให้อุปสงค์มวลรวมลดลง สถาบันโดยทั่วไปจะระมัดระะวังในการใช้จ่ายมากขึ้น ดังนั้นจึงได้รับผลตอบแทนจากการออมเป็นอำนาจซื้อที่มากขึ้น นักเศรษฐศาสตร์โดยทั่วไปมองว่าพฤติกรรมการสะสมเก็บออมเป็นสิ่งที่ไม่พึงปรารถนา ฟรีดริช ฮาเยกซึ่งเป็นนักเศรษฐศาสตร์ฝ่ายอิสรนิยมแบบออสเตรียเขียนไว้ว่า: 

อ้างอิง

บรรณานุกรม
 Nicola Acocella, The deflationary bias of exit strategies in the EMU countries, in: Review of economic conditions in Italy, 2-3: 471–93, (2011).
 Ben S. Bernanke. Deflation: Making Sure "It" Doesn't Happen Here. USA Federal Reserve Board. 2002-11-21. Accessed: 2008-10-17. (Archived by WebCite at 
 Michael Bordo & Andrew Filardo, Deflation and monetary policy in a historical perspective: Remembering the past or being condemned to repeat it?, In: Economic Policy, October 2005, pp. 799–844.
 Georg Erber, The Risk of Deflation in Germany and the Monetary Policy of the ECB. In: Cesifo Forum 4 (2003), 3, pp. 24–29
 Charles Goodhart and Boris Hofmann, Deflation, credit and asset prices, In: Deflation - Current and Historical Perspectives, eds. Richard C. K. Burdekin & Pierre L. Siklos, Cambridge University Press, Cambridge, 2004.
 International Monetary Fund, Deflation: Determinants, Risks, and Policy Options - Findings of an Independent Task Force, Washington D. C., April 30, 2003.
 International Monetary Fund, World Economic Outlook 2006 – Globalization and Inflation,  Washington D. C., April 2006.
 Otmar Issing, The euro after four years: is there a risk of deflation?, 16th European Finance Convention, 2 December 2002, London, Europäische Zentralbank, Frankfurt am Main
 Steven B. Kamin, Mario Marazzi & John W. Schindler, Is China "Exporting Deflation"?, International Finance Discussion Papers No. 791, Board of Governors of the Federal Reserve System, Washington D. C. January 2004.


แหล่งข้อมูลอื่น

 Cato Policy Report – A Plea for (Mild) Deflation
 Deflation (EH.Net economic history encyclopedia)
 What is deflation and how can it be prevented? (About.com)
 Deflation, Free or Compulsory from Making Economic Sense by Murray N. Rothbard

  Why Are Japanese Wages So Sluggish? IMF Working paper

หมวดหมู่:ภาวะเงินเฟ้อ
หมวดหมู่:นโยบายการเงิน
หมวดหมู่:คำศัพท์เศรษฐศาสตร์
หมวดหมู่:ปัญหาเศรษฐกิจ