ปัญญาสชาดก

ปัญญาสชาดก เป็นวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาเรื่องเอกที่พระเถระนักปราชญ์ชาวเชียงใหม่ได้รวบรวมเรื่องราวปรัมปราที่เป็นนิทานพื้นถิ่นแพร่หลายในยุคนั้น แล้วนำมารจนาเป็นชาดกขึ้นในระหว่างปี พ.ศ. 2000 - 2200 โดยเขียนไว้ด้วยภาษาบาลี มีทั้งคำประพันธ์ที่เป็นร้อยแก้วและบทคาถาหรือบทร้อยกรองทั้งสิ้น 50 ชาดก

โครงสร้างของปัญญาสชาดกมีลักษณะเลียนแบบนิบาตชาดกหรืออรรถกถาชาดกที่พระสงฆ์ชาวลังกาประพันธ์ไว้ อันประกอบด้วย ปัจจุบันวัตถุ อดีตนิทาน บทคาถาภาษิต และสโมธานหรือประชุมชาดก

 เนื้อเรื่อง 
เนื้อหาสาระของปัญญาสชาดกเป็นการพรรณนาถึงเรื่องราวเกี่ยวกับจริยวัตรของตัวละครเอกในเรื่อง คือ พระพุทธเจ้าเมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็นพระโพธิสัตว์ซึ่งได้มีปณิธานมุ่งมั่นในการบำเพ็ญบารมีในชาติต่าง ๆ อย่างมั่นคง ไม่ย่อท้อต่อความยากเข็ญและอุปสรรคนานาชนิด โดยปรารถนาสูงสุดเพียงได้บรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณเท่านั้น ซึ่งท้ายที่สุดของแต่ละชาติ พระโพธิสัตว์จะสามารถลุถึงสัมมาสัมโพธิญาณด้วยบารมีที่ถึงพร้อมตามแต่ละชาติ

 ชื่อชาดกของปัญญาสชาดก 
 ปฐมภาค  
มี 50 ชาดก
 สมุททโฆสชาดก
 สุธนชาดก
 สุธนุชาดก
 รัตนปโชตชาดก
 สิริวิบุลกิตติชาดก
 วิบุลราชชาดก
 สิริจุฑามณชาดก
 จันทราชชาด
 สุภมิตตชาดก
 สิริธรชาดก
 ทุลกบัณฑิตชาดก
 อาทิตชาดก
 ทุกัมมานิกชาดก
 มหาสุรเสนชาดก
 สุวรรณกุมารชาดก
 กนกวรรณราชชาดก
 วิริยบัณฑิตชาดก
 ธรรมโสณฑกชาดก
 สุทัสนชาดก
 วัฏฏังคุลีราชชาดก
 โปราณกบิลราชชาดก
 ธรรมิกบัณฑิตราชชาดก
 จาคทานชาดก
 ธรรมราชชาดก
 นรชีวชาดก
 สุรูปชาดก
 มหาปทุมชาดก
 ภัณฑาคารชาดก
 พหลาคาวีชาดก
 เสตบัณฑิตชาดก
 ปุปผชาดก
 พาราณสิราชชาดก
 พรหมโฆสราชชาดก
 เทวรุกขกุมารชาดก
 สลภชาดก
 สิทธิสารชาดก
 นรชีวกฐินทานชาดก
 อติเทวราชชาดก
 ปาจิตตกุมารชาดก
 สรรพสิทธิชาดก
 สังขปัตตชาดก
 จันทเสนชาดก
 สุวรรณกัจฉปชาดก
 สิโสรชาดก
 วรวงสชาดก
 อรินทมชาดก
 รถเสนชาดก
 สุวรรณสิรสาชาดก
 วนาวนชาดก
 พากุลชาดก

 ปัจฉิมภาค  
มี 11 ชาดก
 โสนันทชาดก
 สีหนาทชาดก
 สุวรรณสังขชาดก
 สุรัพภชาดก
 สุวรรณกัจฉปชาดก
 เทวันธชาดก
 สุบินชาดก
 สุวรรณวงศชาดก
 วรนุชชาดก
 สิรสาชาดก
 จันทคาธชาดก

 ชาดกแทรก  
มี 3 ชาดก
 ปัญจพุทธพยากรณ์
 ปัญจพุทธศักราชวรรณนา
 อานิสงส์ผ้าบังสุกุล

หมวดหมู่:วรรณคดีไทย
หมวดหมู่:วรรณคดีพุทธศาสนา
หมวดหมู่:วรรณกรรมศาสนาพุทธ
หมวดหมู่:คำศัพท์ศาสนาพุทธ