ความสัมพันธ์ไทย–พม่า

ความสัมพันธ์ไทย–พม่า หมายถึงความสัมพันธ์ของสองประเทศตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน พม่ามีสถานทูตประจำประเทศไทยที่กรุงเทพมหานคร ส่วนประเทศไทยมีสถานทูตประจำประเทศพม่าที่ย่างกุ้งBurmese embassy in Bangkok Thai embassy in Burma  ความสัมพันธ์พม่า–ไทยมักดำเนินไปในเรื่องของเศรษฐกิจและการค้า นอกจากนี้ก็มีความขัดแย้งเป็นระยะ ๆ เช่นกรณีพิพาทเกาะหลาม เกาะคัน และเกาะขี้นก

 การเปรียบเทียบ 
  สาธารณรัฐแห่งสหภาพพม่า  ราชอาณาจักรไทย ตราแผ่นดิน 100px 100px ธงชาติ   ประชากร 57,526,449 (ประมาณการปี 2565) 65,846,560 คน (เดือนกันยายน 2568) พื้นที่ 676,578 ตร.กม. (261,228 ตร.ไมล์) 513,115 ตร.กม. (198,115 ตร.ไมล์) ความหนาแน่น 76 คน/ตร.กม. (196.8 คน/ตร.ไมล์) 184.13 คน/ตร.กม. - 3,477.33 คน/ตน.กม. (แบ่งตามภูมิภาคปี 2567) เมืองหลวง เนปยีดอ กรุงเทพมหานคร เมืองที่ใหญ่ที่สุด ย่างกุ้ง​ – 5,160,512 คน (เขตปริมณฑล 7,360,703 คน) กรุงเทพมหานคร – 8,305,218 คน (เขตปริมณฑล 10,624,700 คน) การปกครอง เผด็จการทหาร ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ประมุขแห่งรัฐ ประธานาธิบดี: มหยิ่นซเว (รักษาการ) พระมหากษัตริย์: พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว​ หัวหน้ารัฐบาล นายกรัฐมนตรี: มี่นอองไลง์​ นายกรัฐมนตรี: อนุทิน ชาญวีรกูล ภาษาราชการ ภาษาพม่า ภาษาไทย ศาสนาหลัก 
 พุทธ​ 87.9%, 
 คริสต์​ 6.2%, 
 อิสลาม ​4.3%, 
 อื่น ๆ 1.6% 
 พุทธ 94.6%, 
 อิสลาม​ 4.2%, 
 คริสต์ ​1.1%, 
 อื่น ๆ 0.1% กลุ่มชาติพันธุ์ 
 พม่า 68%, 
 ไทใหญ่ 9%, 
 อื่น ๆ 23% 
 ไทย 76.4%, 
 จีน 14%, 
 อื่น ๆ 12% จีดีพี (ราคาตลาด) 71.543 พันล้านดอลลาร์ (ต่อหัว 1,354 ดอลลาร์) 516 พันล้านดอลลาร์ (ต่อหัว 7,607 ดอลลาร์) ค่าใช้จ่ายทางทหาร 2.43 พันล้านดอลลาร์ 5.69 พันล้านดอลลาร์

 ประวัติศาสตร์ 
 สมัยอยุธยา 

สมัยอยุธยาการความสัมพันธ์เต็มไปด้วยความขัดแย้งจากสงครามนับแต่ครั้งอดีต โดยทั้งไทยและพม่าต่างชิงความเป็นใหญ่ในภูมิภาคเพื่อยายอำนาจทางการเมือง การปกครอง และเป็นการควบคุมจุดยุทธศาสตร์ทางการค้าภายในแผ่นดินใหญ่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หลังพม่าได้เป็นใหญ่เหนือดินแดนมอญและไทใหญ่แล้ว พยายามขยายอำนาจเข้ามายังอาณาจักรอยุธยา โดยเดินทัพผ่านดินแดนมอญทางด้านตะวันตกหรือผ่านลงมาทางล้านนาทางด้านเหนือ และพม่าต้องการสร้างความเป็นเอกภาพในดินแดนพม่าโดยการรวบรวมชนกลุ่มน้อยให้เป็นหนึ่งอันเดียวกัน แต่อุปสรรคสำคัญของพม่าคืออาณาจักรอยุธยาซึ่งมักสนับสนุนชนกลุ่มน้อยให้ต่อต้านอำนาจของพม่าเสมอ การยึดครองอยุธยาจึงเป็นส่วนสำคัญในการสร้างความเป็นเอกภาพของพม่าด้วย ซึ่ง นำไปสู้การสูญเสียเอกราชของอยุธยา 2 ครั้ง ในปี พ.ศ. 2112 และปี พ.ศ. 2310 ซึ่งอาณาจักรอยุธยาก็สามารถกอบกู้เอกราชได้ทั้งสองครั้ง

 สมัยธนบุรี 

ส่วนใหญ่ไทยกับพม่าจะทำสงครามกันเกือบตลอดรัชกาลในสมัยกรุงธนบุรี ทั้งในด้านการต่อสู้เพื่อกอบกู้เอกราชจากพม่าของพระเจ้าตากสินมหาราช โดยไทยเป็นฝ่ายตั้งรับการรุกรานของพม่า หลังจากได้รับเอกราช ไทยต้องทำสงครามกับพม่าถึง 9 ครั้ง และแย่งชิงความเป็นใหญ่ในอาณาจักรล้านนา บริเวณภาคเหนือของประเทศไทยในปัจจุบัน

 สมัยรัตนโกสินทร์ 
 สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น 
อยู่ในลักษณะทำสงครามสู้รบกัน โดยไทยทำสงครามกับพม่ารวมทั้งสิ้น 10 ครั้ง สงครามครั้งที่มีความสำคัญที่สุดคือ สงครามเก้าทัพ ใน พ.ศ. 2328 แต่เมื่อพม่าเผชิญหน้ากับการคุกคามของลัทธิจักรวรรดินิยมตะวันตก คือ สหราชอาณาจักร ในเวลาต่อมาก็ไม่ได้ยกทัพมาสู้รบกับไทยอีก

 สมัยใหม่ 
ในปี พ.ศ. 2415 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงได้เสด็จเยือนประเทศอาณานิคมอังกฤษ 2 ประเทศ คือประเทศอินเดีย และประเทศพม่า (บริติชราช) ทำให้ทรงได้ทอดพระเนตรความเจริญที่อังกฤษนำมาพัฒนาอาณานิคมทั้งสอง สิ่งเหล่านี้พระองค์ท่านได้นำมาพัฒนาบ้านเมืองให้เกิดความเจริญขึ้น  

ในปี พ.ศ. 2478 หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เมื่อครั้งที่ทรงลี้ภัยการเมืองไปประทับอยู่ที่ปีนัง ได้ทรงเสด็จไปเยือนพม่าและได้ทรงบันทึกเรื่องราวขณะเสด็จเยือน ได้ทรงนำมานิพนธ์เป็นหนังสือเรื่องเที่ยวเมืองพม่า

วันที่ 2-5 มีนาคม พ.ศ. 2503 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินเยือนสหภาพพม่า เพิ่มพูนสัมพันธไมตรีกับพม่า การเสด็จเยือนครั้งดังกล่าวทำให้ความสัมพันธ์ไทยกับพม่าดีขึ้นอย่างมาก

ปัญหาความไม่สงบด้านชายแดน
วันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553 ทหารพม่ารบกับกะเหรี่ยงดีเคบีเอโดยได้มีระเบิดจากพม่าตกที่จังหวัดตากจำนวน 2 ลูก ส่งผลให้คนไทยได้รับบาดเจ็บจำนวน 8 ราย

วันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2554 ทหารหน่วยเฉพาะกิจกรมทหารราบที่ 4 อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ได้ปิดเส้นทางถนนบ้านห้วยน้ำนัก , บ้านห้วยแห้ง ตำบลช่องแคบ อำเภอพบพระ ไปยังบ้านช่องแคบ เนื่องจากการสู้รบระหว่างทหารรัฐบาลพม่ากับฝ่ายกะเหรี่ยงดีเคบีเอและกะเหรี่ยงเคเอ็นยู เกิดขึ้นบริเวณตรงข้ามบ้านห้วยน้ำนัก และก่อนหน้านี้มีลูกกระสุนปืนล้ำเข้ามาตกในเขตไทย

วันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2555 ถึง 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2558 พลตรีนะคะมวย ผู้บัญชาการทหารกองกำลังติดอาวุธชาวกะเหรี่ยงกองพลน้อยโกะทูบลอ สั่งทหารปิดช่องทางเข้าออกตามแนวชายแดนไทย-พม่า เพื่อตอบโต้ทางการไทยที่ขึ้นบัญชีดำเป็นพ่อค้ายาเสพติด และตอบโต้ที่ถูก ร.ต.อ.เฉลิม อยู่บำรุง รองนายกรัฐมนตรี ประกาศว่าเป็นหนึ่งใน 25 คนที่มีหมายจับคดีค้ายาเสพติดมีค่าหัว 1 ล้านบาท

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 ประเทศไทยกองกำลังบูรพาและทหารบกมีการปะทะกับชาวเมียนมาร์ที่ลักลอบค้ายาเสพติดทุกปี เกิดการวิสามัญฆาตกรรมจำนวนมากในพื้นที่จังหวัดเชียงรายและจังหวัดเชียงใหม่

ด้านการค้า


มูลค่าการค้ารวม ด้านอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ประจำเดือนกุมภาพันธ์ 2568 มีมูลค่าการค้ารวมทั้งสิ้น 7,461.39 ล้านบาท ลดลงจากเดือนที่แล้ว 1,334.66 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 15.17 (มกราคม 2568 มูลค่า 8,796.05 ล้านบาท) เมื่อเทียบกับเดือนเดียวกันของปีที่แล้วลดลง 610.03 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 7.56 (กุมภาพันธ์ 2567 มูลค่า 8,071.42 ล้านบาท) การส่งออก เดือนกุมภาพันธ์ 2568 มีมูลค่าการส่งออก 5,657.15 ล้านบาท ลดลงจากเดือนที่แล้ว 1,036.17ล้านบาท  คิดเป็นร้อยละ 15.48 (มกราคม 2568 มูลค่า 6,693.32 ล้านบาท) เมื่อเทียบกับ เดือนเดียวกันของปีที่แล้วลดลง 1,440.41 ล้านบาท  คิดเป็นร้อยละ 20.29 (กุมภาพันธ์ 2567 มูลค่า7,097.56 ล้านบาท) 
เป็นการส่งออก ณ ช่องทางอนุมัติของด่านศุลกากรแม่สอด เดือนกุมภาพันธ์2568 มีสินค้าส่งออกสูงสุด 10 อันดับ
คือโทรศัพท์มือถือพร้อมอุปกรณ์ นํ้ามันปาล์ม รถจักรยานยนต์ เครื่องดื่มชูกำลัง กากถั่วหลือง ผ้า, ผ้าทอ ยารักษาโรค รถยนต์เก่าใช้แล้วนำเข้ามาปรับสภาพและส่งออก ปูนผง, ปูนซีเมนต์, คอนกรีตผสมเสร็จ และเครื่องดื่มที่ไม่ผสมแอลกอฮอล์

การนำเข้าเดือนกุมภาพันธ์ 2568 มีมูลค่าการนำเข้า 1,804.25 ล้านบาท ลดลงจากเดือนที่แล้ว 298.48 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 14.19 (มกราคม 2568 มูลค่า 2,102.73 ล้านบาท) และเมื่อเทียบกับเดือนเดียวกนัของปีที่แล้วเพิ่มขึ้น 830.39 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 85.27 (กุมภาพันธ์ 2567 มูลค่า 973.86 ล้านบาท) 
เป็นการนำเข้า ณ ช่องทางอนุมัติของด่านศุลกากรแม่สอด เดือนกุมภาพันธ์2568 มีสินค้านำเข้าสูงสุด 10 อันดับคือ แร่พลวง (ใช้สิทธิ์คลังทัณฑ์บน) เศษอลูมิเนียมเก่าใช้แล้ว พริกสด (From D) พริกแห้ง (From D) รถยนต์เก่าใช้แล้วนำเข้ามาเพื่อปรับสภาพและส่งออก ถั่วลิสงมีเปลือก (From D) มะขามเปียก (From D) ปลาเบญจพรรณ รถขุดดิน 
เก่าใช้แล้ว และขมิ้นแห้ง ขมิ้นผง (From D)

 ความร่วมมือด้านต่าง ๆ 
ด้านการลงทุน
ไทยมีการลงทุนสะสมตั้งแต่ปี พ.ศ. 2532  – มกราคม พ.ศ. 2559 มูลค่า 114,804.37 ล้านบาท หรือ 1,345.623 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นร้อยละ 6.54 ของการลงทุนจากต่างชาติ เป็นอันดับ 6 รองจากจีน สิงคโปร์ ฮ่องกง สหราชอาณาจักร และเกาหลีใต้ สาขาการลงทุนที่สำคัญ ได้แก่ พลังงาน การผลิต ประมง และปศุสัตว์ ผู้ลงทุนรายใหญ่ อาทิ ปตท.สผ. การไฟฟ้าฝ่ายผลิต แห่งประเทศไทย (กฟผ.) อิตาเลียนไทย ซีพี และเครือซิเมนต์ไทย ทั้งนี้ รัฐบาลไทยส่งเสริมการลงทุนและกิจกรรมทางเศรษฐกิจของภาคเอกชนไทยในพม่าอย่างมีความรับผิดชอบ นอกจากนี้ยังมีบริษัทไทยที่ทำสัญญาจัดซื้อ-จัดจ้าง กับหน่วยงานรัฐของพม่าตามเงื่อนไขของเงินกู้ 4,000 ล้านบาท ซึ่งเงินกู้ดังกล่าวจะนำไปใช้สำหรับโครงการต่างๆ โดยมีเงื่อนไขว่า ต้องซื้อสินค้าและอุปกรณ์ต่างๆจากบริษัทสัญชาติไทยที่กำหนดไว้เท่านั้น นอกจากนั้นกลุ่มบริษัทเอ็มดีเอ็กซ์กรุ๊ปของไทยยังได้ลงนามในสัญญามูลค่า 6 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 22.8 ล้านบาท)

 การท่องเที่ยว 
ในปี 2566 คาดการณ์ว่ามีนักท่องเที่ยวไทยไปเมียนมาประมาณ 50,000 คน ซึ่งเป็นอันดับหนึ่งในบรรดานักท่องเที่ยวต่างชาติที่เดินทางไปย่างกุ้ง แม้ตัวเลขจะเพิ่มขึ้น 3% จากปีก่อน แต่ยังน้อยกว่าสถิติเดิมของปี 2562 ที่มีนักท่องเที่ยวไทยไปย่างกุ้งกว่า 150,000 คน

จำนวนนักท่องเที่ยวพม่าที่มาไทยในปี 2565 มีจำนวน 394,134 คน

ดูเพิ่ม
 ชาวไทยในพม่า
 ชาวพม่าในไทย

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
ศูนย์ข้อมูลธุรกิจไทยในพม่า 


หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์ไทย
หมวดหมู่:ประวัติศาสตร์พม่า
ไทย
พม่า