การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป มีนาคม พ.ศ. 2535

การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป มีนาคม พ.ศ. 2535 หรือที่นิยมเรียกสั้น ๆ ว่า 35/1 จัดขึ้นในวันอาทิตย์ที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2535 เป็นครั้งแรกหลังจากที่คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติได้ล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ จากพรรคชาติไทยด้วยการรัฐประหารเมื่อวันเสาร์ที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534 มีทั้งหมด 15 พรรค และผู้สมัคร 2,185 คน ที่นั่งทั้งหมด 360 ที่นั่ง  ผลที่ตามมาคือชัยชนะของพรรคสามัคคีธรรมซึ่งเป็นพรรคที่เพิ่งก่อตั้ง โดยได้ 79 ที่นั่ง แม้จะได้คะแนนเสียงน้อยกว่าพรรคความหวังใหม่ที่นำโดยพลเอกชวลิต ยงใจยุทธ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งคิดเป็น 59.2%Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume II, p286 

 การตั้งพรรคสามัคคีธรรม 
พรรคสามัคคีธรรม เป็นพรรคการเมืองที่รวบรวมนักการเมืองมาจากหลายพรรค และมีบุคคลใกล้ชิดกับคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.) ดำรงตำแหน่งสำคัญคือ นาวาอากาศตรีฐิติ นาครทรรพ ที่เป็นเลขาธิการพรรค

หัวหน้าพรรคสามัคคีธรรม คือ นายณรงค์ วงศ์วรรณ อดีตหัวหน้าพรรครวมไทย และอดีตหัวหน้าพรรคเอกภาพ พรรคสามัคคีธรรมถูกตั้งขึ้น เพื่อสนับสนุนแกนนำของคณะ รสช. และอาจจะกล่าวได้ว่าแกนนำของ คณะ รสช. บางคน มีส่วนสนับสนุนพรรคนี้ เพื่อเป็นเครื่องมือในการสืบทอดอำนาจ หลังการเลือกตั้ง พรรคสามัคคีธรรม จึงเป็นพรรคที่มาคล้ายกับ พรรคเสรีมนังคศิลา ที่เคยสนับสนุน จอมพล ป.พิบูลสงคราม และ พรรคสหประชาไทย ที่เคยสนับสนุน จอมพลถนอม กิตติขจร ในการรักษาอำนาจหลังการรัฐประหาร นอกจากนี้นักการเมืองบางคนในสังกัด พรรคสามัคคีธรรม ยังเคยสังกัดใน พรรคเสรีนังคศิลา และพรรคสหประชาไทย อีกด้วย

 ผลการเลือกตั้ง 
ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากพรรคที่สังกัด ณ วันที่ได้รับเลือกตั้ง

ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป มีนาคม พ.ศ. 2535
|- bgcolor="#E9E9E9"
! colspan=2 |<center>พรรค
! <center>หัวหน้าพรรค
! คะแนนเสียง
! <center>%
! <center>ที่นั่ง
|-
| bgcolor= |
| align="left" |สามัคคีธรรม
| align="left" |ณรงค์ วงศ์วรรณ
|8,578,529
|19.27 
| 
|-
|bgcolor= |
|align=left|ชาติไทย
| align="left" |พลอากาศเอก สมบุญ ระหงษ์
|7,305,674
|16.41 
| 
|-
| bgcolor= |
| align="left" |ความหวังใหม่
| align="left" |พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ
|9,980,150
|22.42 
| 
|-
| bgcolor= |
| align="left" |ประชาธิปัตย์
| align="left" |ชวน หลีกภัย
| 4,705,376
|10.57 
| 
|-
|bgcolor=Navy |
|align=left|พลังธรรม
| align="left" |พลตรี จำลอง ศรีเมือง
|5,104,849
|11.47 
| 
|-
| bgcolor=|
| align="left" |กิจสังคม
| align="left" |มนตรี พงษ์พานิช
|3,586,714
|8.06 
| 
|-
| bgcolor= |
| align="left" |ประชากรไทย
| align="left" |สมัคร สุนทรเวช
| 
|
| 
|-
| bgcolor= |
| align="left" |เอกภาพ
| align="left" |บุญชู โรจนเสถียร
|
|
| 
|-
| bgcolor= |
| align="left" |ราษฎร
| align="left" |พลเอก มานะ รัตนโกเศศ
|
|
| 
|-
| bgcolor= |
| align="left" |มวลชน
| align="left" |ร้อยตำรวจเอก เฉลิม อยู่บำรุง
|
|
| 
|-
| bgcolor= |
| align="left" |ปวงชนชาวไทย
| align="left" |พันเอก พล เริงประเสริฐวิทย์
|
|
| 
|-
|align=left colspan=3|คะแนนสมบูรณ์
|
|100
|360
|-

| colspan="6" bgcolor="#E9E9E9"|
|-
|align=left colspan=3|คะแนนเสีย
|
| bgcolor="#E9E9E9" colspan="3" rowspan="5"|
|-
|align=left colspan=3|ไม่ประสงค์ลงคะแนน
|-
| align=left colspan=3|จำนวนผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้ง
| 
|-
|a lign=left colspan=3|จำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
| 
|-
| colspan="6" bgcolor="#E9E9E9"|
|-
|align=left colspan=6 |ที่มา: 
|}

การเลือกตั้งครั้งนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตกรุงเทพมหานคร พรรคพลังธรรมประสบความสำเร็จอย่างมากในการเลือกตั้งครั้งนั้น โดยคว้าชัยชนะถึง 32 จาก 35 ที่นั่ง ส่งผลให้นักการเมืองที่มีชื่อเสียงหลายคนไม่ได้รับเลือกตั้ง รวมไปถึงร้อยตำรวจเอกเฉลิม อยู่บำรุง หัวหน้าพรรคมวลชน (ปัจจุบันสังกัดพรรคเพื่อไทย), นายมารุต บุนนาค, นายปราโมทย์ สุขุม, นายพิชัย รัตตกุล, นายเจริญ คันธวงศ์ จากพรรคประชาธิปัตย์ และยังเป็นการเลือกตั้งครั้งแรกของนักการเมืองหน้าใหม่ที่ต่อมาได้กลายเป็นบุคคลสำคัญบนเวทีการเมือง ได้แก่นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ต่อมาเป็นหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์และนายกรัฐมนตรีคนที่ 27 ซึ่งเป็น ส.ส. เพียงคนเดียวของพรรคในกรุงเทพมหานคร และคุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ จากพรรคพลังธรรมปัจจุบันเป็นหัวหน้าพรรคไทยสร้างไทย

 การจัดตั้งรัฐบาล 
ในชั้นแรกพรรคสามัคคีธรรม ประสบความสำเร็จ ในการสนับสนุน ดร.อาทิตย์ อุไรรัตน์ ส.ส.ของพรรคขึ้นเป็น ประธานสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งเป็นตำแหน่งสำคัญเพราะมีสถานะเป็น ประธานรัฐสภาโดยตำแหน่งซึ่งก็คือเป็นผู้นำรายชื่อนายกรัฐมนตรีขึ้นทูลเกล้าและเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรี แต่ตามบทเฉพาะกาลของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 มาตรา 216รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 (มาตรา 216) ซึ่งผู้มีหน้าที่นำรายชื่อนายกรัฐมนตรีขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมทรงลงพระปรมาภิไธยและเป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีหลังการเลือกตั้งครั้งนี้ คือ ประธานสภารักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ซึ่งคือ พลเอกสุนทร คงสมพงษ์
พระบรมราชโองการ ประกาศตั้งนายกรัฐมนตรี (พลเอกสุจินดา คราประยูร) ราชกิจจานุเบกษา,เล่ม 109 ตอน 41 7 เมษายน พ.ศ. 2535 หน้า 1 
บทเฉพาะกาล มาตรา 216 แห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534 โดยนำมาตรา 18 ถึงมาตรา 23 แห่ง ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พุทธศักราช 2534
ซึ่งเป็นรัฐธรรมนูญฉบับรสช. มาประกอบใช้กับรัฐธรรมนูญฉบับนี้ด้วย โดยเฉพาะมาตรา 21 พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีคนหนึ่งตามคำกราบบังคมทูลของประธานสภารักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ และมาตรา 23 วรรคหนึ่ง ซึ่งให้อำนาจประธานสภารักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีหรือให้นายกรัฐมนตรีพ้นจากตำแหน่ง 

ทั้งก่อนและหลังการเลือกตั้งครั้งนี้ มีสื่อมวลชนไปสัมภาษณ์ พล.อ.สุจินดา คราประยูร ผู้บัญชาการทหารสูงสุด และ ผู้บัญชาการทหารบก รองหัวหน้าคณะ รสช. หลายครั้งว่าจะเป็น นายกรัฐมนตรีหรือไม่ ซึ่ง พล.อ.สุจินดา ได้ตอบปฏิเสธอย่างชัดเจนว่าจะไม่รับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีพล.ต.จำลอง ศรีเมือง, 2535: หน้า 31 ซึ่งทำให้นายณรงค์ วงศ์วรรณ หัวหน้าพรรคสามัคคีธรรมที่ได้คะแนนเสียงสูงสุดมีโอกาสที่จะขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีแต่ปรากฏข่าวว่าสหรัฐอเมริกาเคยปฏิเสธที่จะออกวีซ่า ให้กับนายณรงค์ เนื่องจากสงสัยมีการพัวพันกับขบวนการค้ายาเสพติดพล.ต.จำลอง ศรีเมือง, 2535: หน้า 3ซึ่งกรณีดังกล่าว นายณรงค์ วงศ์วรรณ ได้ปฏิเสธอย่างสิ้นเชิง และว่าข่าวนี้เป็นการจงใจสร้างเรื่องขึ้นเพื่อกีดกันไม่ให้ตนขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีชนะคดีหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา ขอปรึกษาฟ้องแพ่งค่ะ และสื่อมวลชนสัมภาษณ์ พลเอกสุนทร คงสมพงษ์ ประธานสภารักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ซึ่งจะต้องเป็นผู้ลงนามโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งนายกรัฐมนตรีว่า ใครเหมาะสมที่จะรับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีภายหลังการเลือกตั้ง พลเอกสุนทรตอบว่า “ถ้าสุไม่เป็น ก็ให้เต้เป็น” ซึ่งหมายถึงพลเอกสุจินดา คราประยูร และ พลอากาศเอกเกษตร โรจนนิล คำให้สัมภาษณ์ของพลเอกสุนทรจึงถูกโจมตีอย่างหนัก33 ปี รัฐประหาร รสช. ศึกชิงอำนาจที่นำไปสู่ "พฤษภาทมิฬ" 

พรรคสามัคคีธรรมได้ที่นั่งมากที่สุด คือ 79 ที่นั่ง จากจำนวนที่นั่งทั้งหมด 360 ที่นั่ง ทำให้ต้องจัดตั้งรัฐบาลผสม โดยได้รับการสนับสนุนจากอีก 4 พรรค รวมเป็น 5 พรรคร่วมรัฐบาล คือ พรรคสามัคคีธรรม (ส.ส. 79 คน) พรรคชาติไทย (ส.ส. 74 คน) พรรคกิจสังคม (ส.ส. 31 คน) พรรคประชากรไทย (ส.ส. 7 คน) และพรรคราษฎร (ส.ส. 4 คน) รวมเป็น ส.ส.ฝ่ายรัฐบาล 195 คน

ขณะที่พรรคฝ่ายค้านประกอบด้วย 6 พรรค คือ พรรคความหวังใหม่ (ส.ส. 72 คน) พรรคประชาธิปัตย์ (ส.ส. 44 คน) พรรคพลังธรรม (ส.ส. 41 คน) พรรคเอกภาพ (ส.ส. 6 คน) พรรคปวงชนชาวไทย (ส.ส. 1 คน) และพรรคมวลชน (ส.ส. 1 คน) รวม 165 คน

ต่อมามีการยืนยันจากนางมาร์กาเร็ต แท็ตไวเลอร์ โฆษกกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกา ว่าเป็นผู้หนึ่งที่ “ต้องห้าม” ไม่สามารถขอวีซ่าเดินทางเข้าสหรัฐอเมริกา เพราะมีความใกล้ชิดกับนักค้ายาเสพติดพล.ต.จำลอง ศรีเมือง, 2535: หน้า 3 ทำให้แกนนำพรรคร่วมรัฐบาลได้เลือกเสนอชื่อ พล.อ.สุจินดา คราประยูร ขึ้นทูลเกล้าฯ และมีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ พล.อ.สุจินดา คราประยูร เป็นนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2535 ท่ามกลางกระแสเรียกร้อง "นายกฯ ต้องมาจากการเลือกตั้ง" ที่เป็นกระแสหลักของสังคมในขณะนั้น ต่อเนื่องมาจากยุคของ พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ และทำให้พรรคร่วมรัฐบาลทั้ง 5 ถูกขนานนามจากสื่อมวลชนยุคนั้นว่า พรรคมาร

เมื่อขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีแล้ว พล.อ.สุจินดา ก็ลาออกจากตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบกและผู้บัญชาการทหารสูงสุดโดยมี พล.อ.อิสระพงศ์ หนุนภักดี รองผู้บัญชาการทหารบกซึ่งเป็นพี่ภรรยาของพลเอกสุจินดาได้เข้าดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบก และ พล.อ.อ.เกษตร โรจนนิล ผู้บัญชาการทหารอากาศได้เข้าดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดอีกตำแหน่งหนึ่ง

หลังจากมีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯแต่งตั้ง พล.อ.สุจินดา เป็นนายกรัฐมนตรี เกิดกระแสต่อต้านจากสังคมมากมาย ถึงขั้นมีประชาชนชุมนุมประท้วงจำนวนมาก และในที่สุดนำไปสู่ เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ ซึ่งทำให้ในปีนี้ต้องจัดเลือกตั้งทั่วไปอีกครั้งคือ การเลือกตั้ง 13 กันยายน พ.ศ. 2535 (35/2) ซี่งขณะนั้นที่การเมืองสูญญากาศ พรรคร่วมรัฐบาลได้มีการเสนอนายกไว้หลายคน อาทิ สมบุญ ระหงษ์ หัวหน้าพรรคชาติไทย แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ จึงได้เสนอ ชวลิต ยงใจยุทธ หัวหน้าพรรค พรรคความหวังใหม่ ซี่งไม่ประสบ จึงได้เสนอ ชวน หลีกภัย หัวหน้าพรรค พรรคประชาธิปัตย์ที่สุดประธานสภา อาทิตย์ อุไรรัตน์ ได้นำชื่อ อานันท์ ปันยารชุน ขี้นทูลเกล้า เพื่อเป็นนายกมายุบสภา

 เชิงอรรถ 

 ดูเพิ่ม 
 รัฐประหาร 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534
 สภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 17
 เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ

 อ้างอิง 

บรรณานุกรม

มีนาคม 2535
หมวดหมู่:การเลือกตั้งใน พ.ศ. 2535
หมวดหมู่:การเลือกตั้งในประเทศไทยในปี พ.ศ. 2535