อำเภอบ้านหมี่

บ้านหมี่  เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอบ้านหมี่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอตาคลี (จังหวัดนครสวรรค์) และอำเภอหนองม่วง
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอโคกสำโรง
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองลพบุรีและอำเภอท่าวุ้ง 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองสิงห์บุรี อำเภออินทร์บุรี (จังหวัดสิงห์บุรี) และอำเภอตาคลี (จังหวัดนครสวรรค์)

 ประวัติ 
ชาวพวน หรือ ไทพวน ที่อพยพมาจากเชียงขวางในประเทศลาวมาตั้งภูมิลำเนาในท้องที่อำเภอนี้ได้นำเอาชื่อบ้าน คือ "บ้านหมี่" หรือ "เซ่า" ติดมาด้วย แล้วนำเอาชื่อบ้านมาตั้งหลักแหล่ง คำว่า เซ่า หรือ เซา เป็นภาษาพวนเดิม หมายถึง หยุดหรือพัก ส่วนคำว่า หมี่ นั้นหมายถึง การมัดเส้นไหมเป็นเปลาะ เพื่อให้มีหลากสีสัน เนื่องจากราษฎรในละแวกนั้นมีความถนัดในการทอผ้าชนิดต่าง ๆ เมื่อมาตั้งหลักแหล่งจึงตั้งชื่อบ้านเป็นเครื่องหมายในการประกอบอาชีพว่า "บ้านหมี่" อำเภอบ้านหมี่ตั้งเป็นอำเภอเมื่อ พ.ศ. 2426 ชื่อเรียกตั้งครั้งแรกว่า อำเภอสนามแจง เนื่องจากตั้งอยู่ที่ริมเขาสนามแจง ต่อมาย้ายไปตั้งอยู่บ้านห้วยแก้ว ตำบลมหาสอน ได้เปลี่ยนชื่อใหม่ตามที่ตั้งว่า อำเภอห้วยแก้ว พ.ศ. 2441 มีการสร้างทางรถไฟสายเหนือผ่าน ทางราชการจึงย้ายอำเภอมาที่ตำบลบ้านเซ่า (ตำบลบ้านหมี่ในปัจจุบัน) ได้เปลี่ยนชื่อเรียกอำเภอกลับไปเป็นอำเภอสนามแจงอีก 

 วันที่ 17 มกราคม 2451 โอนพื้นที่ตำบลพุคา และตำบลหนองเลา อำเภอสระโบสถ์ (อำเภอโคกสำโรง) มาขึ้นกับอำเภอสนามแจง
วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอสนามแจง จังหวัดลพบุรี เป็น อำเภอบ้านเซ่า
วันที่ 19 เมษายน 2474 ยกฐานะท้องถิ่นตลาดบ้านหมี่ ตำบลบ้านเซ่า และตำบลโพนทอง ให้เป็น "สุขาภิบาลท้องที่บ้านเซ่า"
วันที่ 10 ธันวาคม 2478 ยกฐานะท้องถิ่นสุขาภิบาลท้องที่บ้านเซ่า ให้เป็น "เทศบาลเมืองบ้านเซ่า"
วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดลพบุรี กับจังหวัดสิงห์บุรี โดยโอนพื้นที่ตำบลโพธิ์ชัย อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี ไปขึ้นกับอำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี และโอนพื้นที่ตำบลหัวไผ่ อำเภอบ้านหมี่ ไปขึ้นกับอำเภอบางพุทรา (อำเภอเมืองสิงห์บุรี) จังหวัดสิงห์บุรี
วันที่ 25 กันยายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลบ้านเซ่า เป็นตำบลบ้านหมี่ และชื่ออำเภอบ้านเซ่า จังหวัดลพบุรี เป็น อำเภอบ้านหมี่
วันที่ 27 พฤศจิกายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลเมืองบ้านเซ่า อำเภอบ้านหมี่ เป็น "เทศบาลเมืองบ้านหมี่"
 วันที่ 5 ธันวาคม 2487 โอนพื้นที่หมู่ 8,9 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองเมือง ไปขึ้นกับตำบลสายห้วยแก้ว และโอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลดงพลับ ไปขึ้นกับตำบลหนองเมือง
 วันที่ 10 กันยายน 2489 ตั้งตำบลหนองทรายขาว แยกออกจากตำบลโพนทอง และตำบลพุคา ตั้งตำบลไผ่ใหญ่ แยกออกจากตำบลสายห้วยแก้ว ตั้งตำบลสนามแจง แยกออกจากตำบลเชียงงา ตำบลโพนทอง และตำบลบางพึ่ง กับโอนพื้นที่หมู่ 13,14,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลเชียงงา และพื้นที่หมู่ 5,6,7 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองเมือง ไปขึ้นกับตำบลสายห้วยแก้ว
วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลบ้านทราย แยกออกจากตำบลบ้านกล้วย ตั้งตำบลพุคา แยกออกจากตำบลหนองเต่า ตั้งตำบลบางกะพี้ แยกออกจากตำบลดงพลับ
 วันที่ 31 พฤษภาคม 2492 ตั้งตำบลดอนดึง แยกออกจากตำบลหนองเมือง และตำบลบางกะพี้
วันที่ 24 สิงหาคม 2516 จัดตั้งสภาตำบลไผ่ใหญ่ สภาตำบลบ้านทราย สภาตำบลบ้านกล้วย สภาตำบลดงพลับ สภาตำบลบ้านชี สภาตำบลพุคา สภาตำบลหินปัก สภาตำบลบางพึ่ง สภาตำบลหนองทรายขาว สภาตำบลบางกะพี้ สภาตำบลหนองเต่า สภาตำบลโพนทอง สภาตำบลบางขาม สภาตำบลดอนดึง สภาตำบลสายห้วยแก้ว สภาตำบลมหาสอน สภาตำบลเชียงงา สภาตำบลหนองเมือง และสภาตำบลสนามแจง ตามลำดับ ในท้องที่อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
 วันที่ 14 ตุลาคม 2518 ตั้งตำบลหนองกระเบียน แยกออกจากตำบลสายห้วยแก้ว และตั้งตำบลชอนม่วง แยกออกจากตำบลดอนดึง
วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลไผ่ใหญ่ สภาตำบลบ้านชี สภาตำบลบางพึ่ง สภาตำบลหนองเต่า สภาตำบลโพนทอง สภาตำบลสายห้วยแก้ว สภาตำบลมหาสอน สภาตำบลหนองเมือง สภาตำบลสนามแจง เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ใหญ่ องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชี องค์การบริหารส่วนตำบลบางพึ่ง องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเต่า องค์การบริหารส่วนตำบลโพนทอง องค์การบริหารส่วนตำบลสายห้วยแก้ว องค์การบริหารส่วนตำบลมหาสอน องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเมือง องค์การบริหารส่วนตำบลสนามแจง ตามลำดับ
วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลดอนดึง สภาตำบลพุคา สภาตำบลบ้านทราย สภาตำบลหินปัก สภาตำบลบางกะพี้ สภาตำบลหนองกระเบียน สภาตำบลบางขาม สภาตำบลเชียงงา สภาตำบลบ้านกล้วย และสภาตำบลหนองทรายขาว เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลดอนดึง องค์การบริหารส่วนตำบลพุคา องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านทราย องค์การบริหารส่วนตำบลหินปัก องค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้ องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกระเบียน องค์การบริหารส่วนตำบลบางขาม องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงงา องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกล้วย และองค์การบริหารส่วนตำบลหนองทรายขาว ตามลำดับ
วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลดงพลับ รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้
วันที่ 27 สิงหาคม 2558 เปลี่ยนแปลงชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้ เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้ดงพลับ

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอบ้านหมี่แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 22 ตำบล 157 หมู่บ้าน ได้แก่

1.ไผ่ใหญ่   (Phai Yai)   6 หมู่บ้าน     12.โพนทอง   (Phon Thong)   7 หมู่บ้าน2.บ้านทราย   (Ban Sai)    6 หมู่บ้าน     13.บางขาม   (Bang Kham)  7 หมู่บ้าน3.บ้านกล้วย   (Ban Kluai)  5 หมู่บ้าน     14.ดอนดึง   (Don Dueng)  8 หมู่บ้าน4.ดงพลับ   (Dong Phlap)  5 หมู่บ้าน    15.ชอนม่วง   (Chon Muang)  6 หมู่บ้าน5.บ้านชี   (Ban Chi)    12 หมู่บ้าน     16.หนองกระเบียน   (Nong Krabian)  9 หมู่บ้าน6.พุคา   (Phu Kha)  4 หมู่บ้าน     17.สายห้วยแก้ว   (Sai Huai Kaeo)  7 หมู่บ้าน7.หินปัก   (Hin Pak)  10 หมู่บ้าน     18.มหาสอน   (Maha Son)  8 หมู่บ้าน8.บางพึ่ง   (Bang Phueng)    9 หมู่บ้าน     19.บ้านหมี่   (Ban Mi)  ยกเลิกระบบหมู่9.หนองทรายขาว  (Nong Sai Khao)  7 หมู่บ้าน    20.เชียงงา (Chiang Nga)  10 หมู่บ้าน10.บางกะพี้   (Bang Kaphi)  7 หมู่บ้าน     21.หนองเมือง   (Nong Mueang)  7 หมู่บ้าน11.หนองเต่า   (Nong Tao)  8 หมู่บ้าน    22.สนามแจง   (Sanam Chaeng)  9 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอบ้านหมี่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 21 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลเมืองบ้านหมี่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านหมี่ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่ใหญ่ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านทราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านทรายทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกล้วย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกล้วยทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านชีทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลพุคา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพุคาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหินปัก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินปักทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางพึ่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางพึ่งทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองทรายขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองทรายขาวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้ดงพลับ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางกะพี้และตำบลดงพลับทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเต่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเต่าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโพนทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนทองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางขาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางขามทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลดอนดึง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนดึงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลชอนม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชอนม่วงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกระเบียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกระเบียนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสายห้วยแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสายห้วยแก้วทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลมหาสอน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมหาสอนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงงา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงงาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเมืองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสนามแจง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสนามแจงทั้งตำบล

 สถานศึกษา 
  โรงเรียนบ้านหมี่วิทยา โรงเรียนต้นแบบ โรงเรียนในฝัน(โครงการ 1 อำเภอ 1 โรงเรียนในฝัน)
  โรงเรียนปิยะบุตร์ โรงเรียนต้นแบบ โรงเรียนในฝัน และ โรงเรียนดีประจำอำเภอ
  โรงเรียนบ้านชีวิทยา
 วิทยาลัยสารพัดช่างลพบุรี (ศูนย์การเรียนเทศบาลเมืองบ้านหมี่)

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:อำเภอในจังหวัดลพบุรี
หมวดหมู่:อำเภอบ้านหมี่