อำเภอเมืองเชียงราย

เมืองเชียงราย ( <ᩮᨾᩥᩬᨦᨩ᩠ᨿᨦᩁᩣ᩠ᨿ>) เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเชียงราย ที่มีศูนย์กลางการบริหาร ศูนย์กลางคมนาคม ศูนย์กลางธุรกิจ และศูนย์กลางทางศาสนาและวัฒนธรรมล้านนาของจังหวัดเชียงราย นับเป็นหนึ่งในอำเภอเมืองที่มีความเจริญมากในภาคเหนือตอนบนรองจากอำเภอเมืองเชียงใหม่ ในด้านภูมิศาสตร์มีขนาดพื้นที่เป็นอันดับที่สามของจังหวัด รองจากอำเภอแม่สรวยและอำเภอเวียงป่าเป้า (เดิมเป็นอำเภอที่มีพื้นที่มากที่สุดของจังหวัด แต่ทั้งนี้ได้แบ่งพื้นที่บางส่วนเพื่อจัดตั้งเป็นอำเภอแม่ลาว จึงมีพื้นที่เป็นอันดับที่สามในปัจจุบัน) ทั้งนี้พื้นที่อำเภอเมืองเชียงรายเดิมครอบคลุมอำเภอเวียงชัย อำเภอเวียงเชียงรุ้ง และอำเภอแม่ลาวจวบจนปัจจุบัน

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอเมืองเชียงรายตั้งอยู่ทางตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอแม่จันและอำเภอแม่ฟ้าหลวง
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเวียงเชียงรุ้งและอำเภอเวียงชัย
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเทิง อำเภอป่าแดด อำเภอพาน และอำเภอแม่ลาว 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอแม่สรวย และอำเภอแม่อาย (จังหวัดเชียงใหม่)

ประวัติ
กษัตริย์ในราชวงศ์ลวจังกราช (บางตำนานเรียกว่า ลาวจักรราช) ได้สืบสันติวงศ์ต่อจากปฐมกษัตริย์ผู้สร้างหิรัญนครเงินยางจนถึงเชื้อพระวงศ์นามว่า ลาวเมง หรือลาวเมือง ได้อภิเษกสมรสกับนางอั้งมิ่ง หรือนางเทพคำขยาย (หรือนางเทพคำข่าย) และมีพระโอรสประสูติใน พ.ศ. 1781 พระนามว่าพญามังราย ซึ่งได้ขึ้นครองราชย์ต่อจากพระบิดาเมื่อปี พ.ศ. 1804 และได้มีดำริที่จะรวมเมืองใหญ่ในแคว้นล้านนา (ภาคเหนือตอนบน) ให้เป็นหนึ่งเดียว จึงได้ยกทัพไปเจริญสัมพันธไมตรีและปราบปรามหัวเมืองต่างๆ และในช่วงที่ไปหัวเมืองฝ่ายใต้ เมื่อไปถึงดอยจอมทอง ริมน้ำกก เห็นเป็นชัยภูมิดีเหมาะแก่การรุกรานของกองทัพมองโกลที่กำลังแผ่อำนาจมายัง ยูนนาน พม่า และตังเกี๋ย จึงทรงสร้างเมืองใหม่เป็นศูนย์กลางหิรัญนครเงินยางแทนเมืองยาง และตั้งเมืองใหม่ว่า "เมืองเชียงราย"

และในปี พ.ศ. 2385 เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ ลำปาง และลำพูน ได้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตต่อพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวให้ตั้งเมืองใหม่และฟื้นฟูเมืองเชียงรายขึ้นใหม่ เนื่องจากว่าเมืองเชียงรายถูกทิ้งร้างไปเมื่อพระเจ้ากาวิละทำสงครามกับพม่า จึงทำให้ในปี พ.ศ. 2386 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระบรมราชานุญาตให้เจ้าหลวงเชียงใหม่ฟื้นฟูเมืองเชียงรายขึ้นใหม่ แต่ทั้งนี้เมืองเชียงรายก็ขึ้นเป็นเมืองบริวารของเมืองเชียงใหม่อยู่ ภายหลังเมืองเชียงรายได้เป็นส่วนหนึ่งของมณฑลพายัพ กระทั่งปี พ.ศ. 2453 ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงมีประกาศกระทรวงมหาดไทย ยกฐานะเมืองเชียงรายเป็นเมืองจัตวามณฑลพายัพ ใน พ.ศ. 2453 เมืองเชียงแสน เมืองเชียงราย เมืองฝาง เวียงป่าเป้า เมืองพะเยา อำเภอแม่ใจ อำเภอดอกคำใต้ อำเภอแม่สรวย อำเภอเชียงคำ อำเภอเชียงของ ตั้งเป็นเมืองจัตวาเรียกว่าเมืองเชียงราย อยู่ในมณฑลพายัพ และจัดแบ่งการปกครองออกเป็น 10 อำเภอ คือ อำเภอเมืองเชียงราย (รวมทั้งกิ่งอำเภอเมืองพาน) อำเภอเมืองเชียงแสน (รวมทั้งกิ่งอำเภอเชียงแสน) อำเภอเมืองฝาง อำเภอเวียงป่าเป้า อำเภอเมืองพะเยา อำเภอแม่ใจ อำเภอดอกคำใต้ อำเภอแม่สรวย อำเภอเชียงคำ และอำเภอเชียงของ เหมือนอย่างหัวเมืองชั้นในที่ขึ้นกับกรุงเทพมหานครทั้งปวง ประกาศกระทรวงมหาดไทย ประกาศยกเมืองเชียงรายเป็นเมืองจัตวามณฑลพายัพ, ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 27 หน้า 426.http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2453/D/426_2.PDF ภายหลังเมืองเชียงรายได้เปลี่ยนเป็นจังหวัดเชียงรายและได้ยกฐานะกิ่งอำเภอเมืองพานขึ้นเป็นอำเภอเมืองพานในปี พ.ศ. 2455 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้เปลี่ยนคำว่าเมืองเรียกว่าจังหวัด, ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 33 หน้า 51.http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2459/A/51.PDF หลังจากนั้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ก็ได้ยกเลิกระบบการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล และมีการประกาศตั้งเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย นับแต่นั้นเป็นต้นมาจนถึงปัจจุบันศูนย์วัฒนธรรมนิทัศน์และพิพิธภัณฑ์เมืองเชียงราย 750 ปี สืบค้นเมื่อ 12 สิงหาคม พ.ศ.2567

วิวัฒนาการของอำเภอเมืองเชียงราย หลังปี พ.ศ.2460
ในอดีตอำเภอเมืองเชียงราย มีอาณาเขตที่กว้างขวางมาก บางพื้นที่ไม่สามารถเข้าไปติดต่อราชการยังตัวอำเภอเมืองได้สะดวก จึงได้มีการแบ่งพื้นที่เป็นตำบล และอำเภอใหม่ดังนี้

 วันที่ 25 มีนาคม 2478 จัดตั้งเทศบาลเมืองเชียงราย ในท้องที่ตำบลเวียงพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย พุทธศักราช ๒๔๗๘
 วันที่ 23 สิงหาคม 2498 มีการขยายเขตท้องที่เทศบาลเมืองเชียงราย ครั้งที่ 1 เนื่องจากในเขตเทศบาลมีประชากรหนาแน่น ประกอบกับการขยายตัวของเทศบาลออกไปยังบริเวณโดยรอบมีมากขึ้น สมควรขยายเขตเทศบาลเพื่อรองรับการขยายตัวพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย พ.ศ. ๒๔๙๘ 
 วันที่ 25 พฤศจิกายน 2501 ตั้งตำบลเวียงชัย แยกจากตำบลรอบเวียง ตำบลสันทราย และตำบลทุ่งก่อประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย อำเภอเชียงคำ และอำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย กิ่งอำเภอคลองใหญ่ อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง กับอำเภอเมืองร้อยเอ็ด อำเภออาจสามารถ อำเภอเสลภูมิ อำเภอโพนทอง และอำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด 
 วันที่ 30 พฤษภาคม 2504 ตั้งตำบลป่าก่อดำ แยกจากตำบลบัวสลีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย 
 วันที่ 12 กันยายน 2504 โอนพื้นที่หมู่ที่ 22 ตำบลบัวสลี ให้ไปขึ้นกับหมู่ที่ 10 ตำบลป่าก่อดำประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง โอนเขตท้องที่หมู่บ้านและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลบัวสลีและตำบลป่าก่อดำ ในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย 
 วันที่ 22 มกราคม 2506 ตั้งตำบลนางแล แยกจากตำบลบ้านดู่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย 
 วันที่ 16 มีนาคม 2508 ตั้งตำบลผางาม แยกจากตำบลทุ่งก่อและตำบลห้วยสักประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองเชียงรายและอำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย
 วันที่ 26 ธันวาคม 2510 จัดตั้งสุขาภิบาลแม่ลาว ในพื้นที่บางส่วนของตำบลดงมะดะประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แต่งตั้งสุขาภิบาลแม่ลาว อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย
 วันที่ 26 ตุลาคม 2514 ตั้งตำบลห้วยชมภู แยกจากตำบลแม่กรณ์ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอพะเยา อำเภอแม่จัน อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย
 วันที่ 11 มิถุนายน 2517 แยกพื้นที่ตำบลเวียงชัย ตำบลทุ่งก่อ และตำบลผางาม จัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอเวียงชัย โดยขึ้นต่ออำเภอเมืองเชียงรายประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอเชียงราย จังหวัดเชียงราย ตั้งเป็นกิ่งอำเภอเวียงชัย
 วันที่ 28 กันยายน 2519 ได้มีการขยายเขตเทศบาลเมืองเชียงราย ครั้งที่ 2 เนื่องจากชุมชนนอกเขตเทศบาลมีจำนวนมาก และหนาแน่นมากยิ่งขึ้น สมควรขยายเขตเทศบาลออกใหม่พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๑๙ 
 วันที่ 12 กันยายน 2521 ตั้งตำบลเวียงเหนือ แยกจากตำบลเวียงชัยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอเวียงชัย อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย
 วันที่ 25 มีนาคม 2522 ยกฐานะกิ่งอำเภอเวียงชัย อำเภอเมืองเชียงราย เป็น อำเภอเวียงชัยพระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอหนองกุงศรี อำเภอไทรงาม อำเภอบ้านฝาง อำเภออุบลรัตน์ อำเภอเวียงชัย อำเภอดอยเต่า อำเภอนิคมคำสร้อย อำเภอนาหว้า อำเภอเสิงสาง อำเภอศรีสาคร อำเภอบึงสามพัน อำเภอนาดูน อำเภอค้อวัง อำเภอโพธิ์ชัย อำเภอเมืองสรวง อำเภอปลวกแดง อำเภอยางชุมน้อย อำเภอกาบเชิง อำเภอสุวรรณคูหา และอำเภอกุดข้าวปุ้น พ.ศ. ๒๕๒๒
 วันที่ 5 สิงหาคม 2523 ตั้งตำบลดอยลาน แยกจากตำบลห้วยสักประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย อำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย 
 วันที่ 25 สิงหาคม 2524 ตั้งตำบลริมกก แยกจากตำบลรอบเวียง ตำบลบ้านดู่ และตำบลแม่ข้าวต้มประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย
 วันที่ 26 กรกฎาคม 2526 ตั้งตำบลป่าอ้อดอนชัย แยกจากตำบลบัวสลีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย 
 วันที่ 5 พฤศจิกายน 2528 ตั้งตำบลจอมหมอกแก้ว แยกจากตำบลดงมะดะ และตั้งตำบลท่าสาย แยกจากตำบลสันทรายประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย และอำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย 
 วันที่ 18 ตุลาคม 2532 ตั้งตำบลโป่งแพร่ แยกจากตำบลแม่กรณ์ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบล ในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย และอำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย
 วันที่ 28 มกราคม 2536 ตั้งตำบลดอยฮาง แยกจากตำบลแม่ยาวและตำบลแม่กรณ์ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบล ในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย
 วันที่ 26 เมษายน 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลป่าก่อดำ ในพื้นที่บางส่วนของตำบลป่าก่อดำและตำบลจอมหมอกแก้วประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลป่าก่อดำ อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย 
 วันที่ 8 มิถุนายน 2536 แยกพื้นที่ตำบลดงมะดะ ตำบลจอมหมอกแก้ว ตำบลบัวสลี ตำบลป่าก่อดำ และตำบลโป่งแพร่ จัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอแม่ลาว โดยขึ้นต่ออำเภอเมืองเชียงรายประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งเขตท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย ตั้งเป็นกิ่งอำเภอแม่ลาว
 วันที่ 24 กันยายน 2538 ได้มีการขยายเขตเทศบาลเมืองเชียงราย ครั้งที่ 3 โดยขยายครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลริมกก และตำบลรอบเวียงพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๓๘
 วันที่ 4 มกราคม 2539 ตั้งตำบลท่าสุด แยกจากตำบลนางแลประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย และกิ่งอำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย 
 วันที่ 20 พฤศจิกายน 2539 ยกฐานะกิ่งอำเภอแม่ลาว อำเภอเมืองเชียงราย เป็น อำเภอแม่ลาวพระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอเหนือคลอง อำเภอนายายอาม อำเภอท่าตะเกียบ อำเภอขุนตาล อำเภอแม่ฟ้าหลวง อำเภอแม่ลาว อำเภอรัษฎา อำเภอพุทธมณฑล อำเภอวังน้ำเขียว อำเภอเจาะไอร้อง อำเภอชำนิ อำเภอโนนดินแดง อำเภอปางมะผ้า อำเภอสนธิ อำเภอหนองม่วง อำเภอเบญจลักษ์ อำเภอโพนนาแก้ว อำเภอบุ่งคล้า อำเภอดอนมดแดง และอำเภอลืออำนาจ พ.ศ. ๒๕๓๙ 
 วันที่ 2 ธันวาคม 2541 กำหนดให้มีการแบ่งเขตหมู่บ้านใหม่ให้ชัดเจน ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย 
 วันที่ 25 กันยายน 2546 ได้มีการจัดตั้งหมู่บ้านใหม่ในอำเภอเมือง ดังนี้
 (1) แยกบ้านห้วยสัก หมู่ที่ 5 ตำบลห้วยสัก จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 27 บ้านห้วยสักใหม่
 (2) แยกบ้านหัวดอย หมู่ที่ 6 ตำบลท่าสาย จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 12 บ้านหัวดอยสันติ
 (3) แยกบ้านสวนดอก หมู่ที่ 3 ตำบลแม่กรณ์ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 13 บ้านป่าสักทอง
 (4) แยกบ้านหนองยาว หมู่ที่ 5 ตำบลท่าสาย จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 13 บ้านเวียงกลาง
 (5) แยกบ้านสันต้นเปา หมู่ที่ 14 ตำบลห้วยสัก จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 28 บ้านใหม่สันต้นเปา
 (6) แยกบ้านร้องเบ้อ หมู่ที่ 12 ตำบลห้วยสัก จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 29 บ้านร่องเบ้อ
 (7) แยกบ้านสันป่ายาง หมู่ที่ 6 ตำบลแม่ยาว จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 17 บ้านดงเจริญ
 (8) แยกบ้านป่าก้อ หมู่ที่ 4 ตำบลห้วยสัก จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 30 บ้านป่าก้อ
 (9) แยกบ้านต้นลุง หมู่ที่ 11 ตำบลบ้านดู่ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 19 บ้านหนองปึ๋ง
 (10) แยกบ้านร่องขุ่น หมู่ที่ 5 ตำบลดอยลาน จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 21 บ้านใหม่ดอยลาน
 วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2547 ยกฐานะเทศบาลเมืองเชียงราย เป็นเทศบาลนครเชียงรายประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองเป็นเทศบาลนคร [เทศบาลนครภูเก็ต, เทศบาลนครเชียงราย]
 วันที่ 27 กันยายน 2547 ได้จัดตั้งหมู่บ้านใหม่อีกครั้ง ดังนี้
 (1) แยกบ้านรวมมิตร หมู่ที่ 2 ตำบลแม่ยาว จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 18 บ้านโป่งผำพัฒนา
 (2) แยกบ้านห้วยหมากเหลี่ยม หมู่ที่ 3 ตำบลห้วยชมภู จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 11 บ้านร่มเย็น
 (3) แยกบ้านป่ากล้วย หมู่ที่ 6 ตำบลสันทราย จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 11 บ้านป่ากล้วยเหนือ
 วันที่ 26 ธันวาคม 2548 ได้จัดตั้งหมู่บ้านใหม่อีกเป็นครั้งที่ 3 ดังนี้
 (1) แยกบ้านดอยสมบูรณ์ หมู่ที่ 12 ตำบลดอยลาน จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 23 บ้านใหม่สามัคคี
 (2) แยกบ้านม่วงคำ หมู่ที่ 4 ตำบลนางแล จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 15 บ้านใหม่ม่วงคำ
 (3) แยกบ้านป่าห้า หมู่ที่ 1 ตำบลนางแล จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 16 บ้านสันต้นขาม
 วันที่ 9 ตุลาคม 2552 ได้มีการกำหนดเขตหมู่บ้านใหม่ในตำบลแม่ยาว ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง กำหนดเขตตำบลในท้องที่จังหวัดเชียงราย (ฉบับที่ 2) โดยให้ตำบลแม่ยาวมีทั้งหมด 18 หมู่บ้าน
 วันที่ 31 ตุลาคม 2562 ได้มีการจัดตั้งหมู่บ้านใหม่เป็นครั้งที่ 4 โดยแยกบ้านร่องเบ้อ หมู่ที่ 19 ตำบลห้วยสัก จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 31 บ้านเนินสะดวก
 วันที่ 7 ธันวาคม 2566 ได้มีการจัดตั้งหมู่บ้านใหม่อีกเป็นครั้งที่ 5 ดังนี้
 (1) แยกบ้านผาลั้ง หมู่ที่ 4 ตำบลห้วยชมภู จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 12 บ้านแสนต่อ
 (2) แยกบ้านห้วยแม่ซ้าย หมู่ที่ 11 ตำบลแม่ยาว จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 19 บ้านห้วยน้ำตก
 (3) แยกบ้านพนาสวรรค์ หมู่ที่ 13 ตำบลแม่ยาว จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 20 บ้านผาสุข
 (4) แยกบ้านห้วยแก้ว หมู่ที่ 8 ตำบลห้วยชมภู จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 13 บ้านภูฟ้า
 (5) แยกบ้านใหม่ทรายทอง หมู่ที่ 9 ตำบลสันทราย จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 12 บ้านสันทรายเหนือ
 (6) แยกบ้านสันต้นก๊อ หมู่ที่ 16 ตำบลบ้านดู่ จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 20 บ้านสันปอแตง
 (7) แยกบ้านนางแลใน หมู่ที่ 7 ตำบลนางแล จัดตั้งเป็นหมู่ที่ 17 บ้านใหม่นางแล

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอเมืองเชียงรายแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 16 ตำบล 258 หมู่บ้าน ได้แก่

 ที่   ชื่อตำบล  ตัวเมือง  อักษรโรมัน  จำนวนหมู่บ้าน  จำนวนครัวเรือนจำนวนประชากร จำนวนประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล จังหวัดเชียงราย ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2553, สำนักบริหารทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย1.เวียง23pxWiang-8,01511,3712.รอบเวียง43pxRop Wiang725,30048,9303.บ้านดู่43pxBan Du208,64916,0624.นางแล40pxNang Lae174,30910,2715.แม่ข้าวต้ม63pxMae Khao Tom234,59611,9166.แม่ยาว43pxMae Yao187,63417,7467.สันทราย35pxSan Sai114,8639,4698.แม่กรณ์43pxMae Kon132,7326,2079.ห้วยชมภู45pxHuai Chomphu113,98610,56710.ห้วยสัก40pxHuai Sak31ประกาศจังหวัดเชียงราย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตหมู่บ้าน [อำเภอเมืองเชียงราย แยกหมู่บ้าน บ้านร่องเบ้อ หมู่ที่ ๑๙ ตำบลห้วยสัก จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ อีก ๑ หมู่บ้าน ชื่อหมู่บ้าน เนินสะดวก โดยตั้งเป็นหมู่ที่ ๓๑ ตำบลห้วยสัก อำเภอพาน แยกหมู่บ้าน บ้านสันนคร หมู่ที่ ๓ ตำบลสันมะเค็ด จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่อีก ๑ หมู่บ้าน ชื่อ หมู่บ้านศรีนคร โดยตั้งเป็นหมู่ที่ ๒๐ ตำบลสันมะเค็ด ให้บ้านสันนคร หมู่ที่ ๓ ตำบลสันมะเค็ด แยกหมู่บ้าน บ้านกล้วยทรายทอง หมู่ที่ ๑๖ ตำบลสันมะเค็ด จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ อีก ๑ หมู่บ้าน ชื่อหมู่บ้านกล้วยทรายเงิน หมู่ที่ ๒๑ ตำบลสันมะเค็ด ให้บ้านกล้วยทรายทอง หมู่ที่ ๑๖ ตำบลสันมะเค็ด อำเภอแม่สรวย แยกหมู่บ้าน บ้านดอยช้าง หมู่ที่ ๓ จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่อีก ๒ หมู่บ้าน หมู่บ้านที่หนึ่ง ชื่อหมู่บ้าน ดอยช้างลีซู โดยจัดตั้งเป็นหมู่ที่ ๒๖ ตำบลวาวี หมู่บ้านที่สอง ชื่อหมู่บ้านดอยช้างใหม่ โดยจัดตั้งเป็นหมู่ที่ ๒๗ ตำบลวาวี ให้หมู่บ้านดอยช้าง หมู่ที่ ๓ ตำบลวาวี แยกหมู่บ้าน บ้านห้วยน้ำขุ่น หมู่ที่ ๑๖ ตำบลท่าก๊อ จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่อีก ๑ หมู่บ้าน ชื่อหมู่บ้านใหม่จะคะ โดยตั้งเป็นหมู่ที่ ๒๘ ตำบลท่าก๊อ ให้หมู่บ้านห้วยน้ำขุ่น หมู่ที่ ๑๖ ตำบลท่าก๊อ อำเภอเชียงแสน แยกหมู่บ้าน บ้านสันธาตุ หมู่ที่ ๔ ตำบลโยนก จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่อีก ๑ หมู่บ้าน ชื่อหมู่บ้าน สันธาตุใหม่พัฒนา โดยตั้งเป็นหมู่ที่ ๙ ตำบลโยนก ให้หมู่บ้านสันธาตุหมู่ที่ ๔ ตำบลโยนก อำเภอพญาเม็งราย แยกหมู่บ้าน บ้านเย้าแม่ต๋ำ หมู่ที่ ๔ ตำบลตาดควัน จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่อีก ๑ หมู่บ้าน ชื่อหมู่บ้าน รักษ์พนา โดยตั้งเป็นหมู่ที่ ๙ ตำบลตาดควัน ให้หมู่บ้าน เย้าแม่ต๋ำ หมู่ที่ ๔ ตำบลตาดควัน อำเภอป่าแดด แยกหมู่บ้าน บ้านวังน้อย หมู่ที่ ๕ ตำบลสันมะค่า จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่อีก ๑ หมู่บ้าน ชื่อหมู่บ้าน วังแสงทอง โดยตั้งเป็นหมู่ที่ ๙ ตำบลสันมะค่า ให้หมู่บ้านวังน้อย หมู่ที่ ๕ ตำบลสันมะค่า อำเภอแม่ฟ้าหลวง แยกหมู่บ้าน บ้านห้วยอื้น หมู่ที่ ๑๐ ตำบลเทอดไทย จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่อีก ๑ หมู่บ้าน ตามหนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท ๐๓๑๐.๑/ว ๔๑๓๙ ลงวันที่ ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๒ ชื่อหมู่บ้าน จะป่า หมู่ที่ ๒๐ ตำบลเทอดไทย แต่เนื่องจากตำบลเทอดไทยมีหมู่บ้านเดิมอยู่จำนวน ๑๘ หมู่บ้าน เมื่อได้รับการอนุมัติจากกระทรวงมหาดไทยให้จัดตั้งหมู่บ้าน ใหม่เพิ่มขึ้นอีก ๑ หมู่บ้าน จึงทำให้มีจำนวนหมู่บ้านทั้งสิ้น ๑๙ หมู่บ้าน ดังนั้น เพื่อให้การจัดเรียงลำดับหมู่บ้านใหม่เป็นตามลำดับและเป็นไปตามหนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท ๐๓๑๑.๑/ว ๓๒๘๔ ลงวันที่ ๒ พฤศจิกายน ๒๕๓๗ จึงขอเรียงลำดับหมู่บ้านที่ได้รับจัดตั้งใหม่ ชื่อหมู่บ้านจะป่า โดยตั้งเป็นหมู่ที่ ๑๙ ตำบลเทอดไทย ให้หมู่บ้านห้วยอื้น หมู่ที่ ๑๐ ตำบลเทอดไทย ]6,84417,23511.ริมกก23pxRim Kok118,13217,38312.ดอยลาน40pxDoi Lan223,7611045213.ป่าอ้อดอนชัย63pxPa O Don Chai214,10710,04914.ท่าสาย45pxTha Sai134,0178,73615.ดอยฮาง30pxDoi Hang81,8744,40116.ท่าสุด43pxTha Sut114,61612,930

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอเมืองเชียงรายประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 16 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลนครเชียงราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงทั้งตำบล บางส่วนของตำบลรอบเวียง ตำบลสันทราย และตำบลริมกก
 เทศบาลตำบลบ้านดู่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านดู่ทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลนางแล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนางแลทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลป่าอ้อดอนชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าอ้อดอนชัยทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลแม่ยาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ยาวทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลสันทราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันทราย (นอกเขตเทศบาลนครเชียงราย)
 เทศบาลตำบลท่าสุด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าสุดทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลท่าสาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าสายทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลห้วยสัก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยสักทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลดอยลาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอยลานทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลดอยฮาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอยฮางทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลแม่กรณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่กรณ์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลรอบเวียง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลรอบเวียง (นอกเขตเทศบาลนครเชียงราย)
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ข้าวต้ม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ข้าวต้มทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยชมภู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยชมภูทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลริมกก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลริมกก (นอกเขตเทศบาลนครเชียงราย)

 ระยะทางไปยังอำเภอต่าง ๆ 
 อำเภอ  ระยะทาง (กิโลเมตร) เวียงชัย  14 แม่ลาว  24 แม่จัน  28 เวียงเชียงรุ้ง  35 พญาเม็งราย  46 พาน  46 ดอยหลวง 46 แม่สรวย  48 แม่ฟ้าหลวง  49ป่าแดด  56 ขุนตาล  60 เชียงแสน  61  แม่สาย  63 เทิง  64 เวียงป่าเป้า  88 เชียงของ  105 เวียงแก่น  114

 สถานที่สำคัญ 
 สถานที่ท่องเที่ยว 
 อนุสาวรีย์พญามังรายมหาราช
 วัดพระสิงห์
 วัดพระแก้ว
 วัดพระธาตุดอยทอง
 วนอุทยานน้ำตกขุนกรณ์
 น้ำแม่กก
 พิพิธภัณฑ์อูบคำ
 ศูนย์วิปัสสนาไร่เชิญตะวัน ว.วชิรเมธี
 วัดร่องขุ่น อ.เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์
 พิพิธภัณฑ์บ้านดำ อ.ถวัลย์ ดัชนี
 วัดห้วยปลากั้ง พระไพศาลประชาทร (พระอาจารย์พบโชค ติสฺสวํโส)

 สถานที่พัก

 วัด 
 พระอารามหลวงมหานิกาย 
 วัดเจ็ดยอด (พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ) ตำบลเวียง  อำเภอเมืองเชียงราย
 วัดพระแก้ว (พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ) ตำบลเวียง  อำเภอเมืองเชียงราย
 วัดพระสิงห์ (พระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ) ตำบลเวียง  อำเภอเมืองเชียงราย

 วัดราษฏร์มหานิกาย 

 วัดจำบอน ตำบลดอยลาน
 วัดดอนเจริญ ตำบลดอยลาน
 วัดดอนเรือง ตำบลดอยลาน
 วัดปงอ้อ ตำบลดอยลาน
 วัดรุ่งเรือง ตำบลดอยลาน
 วัดศรีบุญเรือง ตำบลดอยลาน
 วัดสันทรายงาม ตำบลดอยลาน
 วัดหัตถีวนาราม ตำบลดอยลาน
 วัดอินทราราม ตำบลดอยลาน
 วัดดอยฮางใน ตำบลดอยฮาง
 วัดดอยฮางใหม่ ตำบลดอยฮาง
 วัดโป่งนาคำ ตำบลดอยฮาง
 วัดฮ่องอ้อ ตำบลดอยฮาง
 วัดร่องธาร ตำบลท่าสาย
 วัดศรีดอนชัย ตำบลท่าสาย
 วัดศรีสุพรรณ ตำบลท่าสาย
 วัดสถาน ตำบลท่าสาย
 วัดถ้ำผาตอง ตำบลท่าสุด
 วัดบ่อทอง ตำบลท่าสุด
 วัดภูมิพาราราม ตำบลท่าสุด
 วัดสันต้นกอก ตำบลท่าสุด
 วัดนางแล ตำบลนางแล
 วัดป่ารวก ตำบลนางแล
 วัดป่าห้า ตำบลนางแล
 วัดม่วงคำ ตำบลนางแล
 วัดแม่ข้าวต้มท่าสุด ตำบลนางแล
 วัดลำเปิง ตำบลนางแล
 วัดห้วยพลู ตำบลนางแล
 วัดอุทกวนาราม ตำบลนางแล
 วัดขัวแคร่ ตำบลบ้านดู่
 วัดบ้านดู่ ตำบลบ้านดู่
 วัดปางลาว ตำบลบ้านดู่
 วัดป่าซาง ตำบลบ้านดู่
 วัดป่าอ้อ ตำบลบ้านดู่
 วัดโป่งพระบาท ตำบลบ้านดู่
 วัดพระธาตุจอมสัก ตำบลบ้านดู่
 วัดดงเทพนิมิต ตำบลป่าอ้อดอนชัย
 วัดป่าไผ่ ตำบลป่าอ้อดอนชัย
 วัดป่าอ้อดอนชัย ตำบลป่าอ้อดอนชัย
 วัดปุยคำ ตำบลป่าอ้อดอนชัย
 วัดร่องขุ่น ตำบลป่าอ้อดอนชัย
 วัดศรีชุม ตำบลป่าอ้อดอนชัย
 วัดศรีมงคล ตำบลป่าอ้อดอนชัย
 วัดสันทรายน้อย ตำบลป่าอ้อดอนชัย
 วัดสันมะนะ ตำบลป่าอ้อดอนชัย
 วัดหนองหม้อ ตำบลป่าอ้อดอนชัย
 วัดเวียงหวาย ตำบลแม่กรณ์
 วัดท่าไคร้ ตำบลแม่กรณ์
 วัดปางกอก ตำบลแม่กรณ์
 วัดปางริมกรณ์ ตำบลแม่กรณ์
 วัดปางสนุก ตำบลแม่กรณ์
 วัดฝั่งหมิ่น ตำบลแม่กรณ์
 วัดแม่กรณ์ ตำบลแม่กรณ์
 วัดแม่สาด ตำบลแม่กรณ์
 วัดสวนดอก ตำบลแม่กรณ์
 วัดใหม่เจดีย์ทอง ตำบลแม่กรณ์
 วัดเกษแก้ว ตำบลแม่ข้าวต้ม
 วัดทรายมูล ตำบลแม่ข้าวต้ม
 วัดทุ่งต้อม ตำบลแม่ข้าวต้ม
 วัดเทวานิมิต ตำบลแม่ข้าวต้ม
 วัดประชาร่วมมิตร ตำบลแม่ข้าวต้ม
 วัดโล๊ะป่าห้า ตำบลแม่ข้าวต้ม
 วัดศรีส้มสุก ตำบลแม่ข้าวต้ม
 วัดสันต้นแฟน ตำบลแม่ข้าวต้ม
 วัดแสงพระธาตุ ตำบลแม่ข้าวต้ม
 วัดห้วยอ้ม ตำบลแม่ข้าวต้ม
 วัดห้วยอ้มใหม่ ตำบลแม่ข้าวต้ม

 วัดจอมคีรี ตำบลแม่ยาว
 วัดทรายขาว (ห้วยทรายขาว) ตำบลแม่ยาว
 วัดทุ่งหลวง ตำบลแม่ยาว
 วัดเทพบุญยืน ตำบลแม่ยาว
 วัดพนาลัย ตำบลแม่ยาว
 วัดริมกก ตำบลแม่ยาว
 วัดสันป่ายาง ตำบลแม่ยาว
 วัดห้วยขม ตำบลแม่ยาว
 วัดคีรีชัย ตำบลรอบเวียง
 วัดเชตุพน ตำบลรอบเวียง
 วัดดงหนองเป็ด ตำบลรอบเวียง
 วัดดอยเขาควาย ตำบลรอบเวียง
 วัดดอยพระบาท ตำบลรอบเวียง
 วัดป่ายางมน ตำบลรอบเวียง
 วัดวรกิจตาราม ตำบลรอบเวียง
 วัดศรีทรายมูล ตำบลรอบเวียง
 วัดศรีมิ่งแก้ว ตำบลรอบเวียง
 วัดสันต้นผึ้ง ตำบลรอบเวียง
 วัดสันป่าก่อ ตำบลรอบเวียง
 วัดหนองป่าอั้น ตำบลรอบเวียง
 วัดเม็งรายมหาราช(ฮ่องลี่) ตำบลรอบเวียง
 วัดเชียงยืน ตำบลรอบเวียง
 วัดห้วยปลากั้ง ตำบลริมกก
 วัดน้ำลัด ตำบลริมกก
 วัดปางม่วน ตำบลริมกก
 วัดป่ายางหลวง ตำบลริมกก
 วัดฝั่งหมิ่น ตำบลริมกก
 วัดสักกวัน ตำบลริมกก
 วัดสันทรายใหม่ ตำบลริมกก
 วัดเชตวัน ตำบลเวียง
 วัดเชียงยืน ตำบลเวียง
 วัดดอยงำเมือง ตำบลเวียง
 วัดดอยทอง ตำบลเวียง
 วัดมิ่งเมือง ตำบลเวียง
 วัดมุงเมือง ตำบลเวียง
 วัดศรีเกิด ตำบลเวียง
 วัดศรีบุญเรือง ตำบลเวียง
 วัดป่ากล้วย ตำบลสันทราย
 วัดป่าตึง ตำบลสันทราย
 วัดโป่งสลี ตำบลสันทราย
 วัดศรีปูคา ตำบลสันทราย
 วัดสันทรายหลวง ตำบลสันทราย
 วัดเกษมสุข ตำบลห้วยสัก
 วัดเขาแก้วดับภัย ตำบลห้วยสัก
 วัดดงป่าเหมี้ยง ตำบลห้วยสัก
 วัดดงมะผาง ตำบลห้วยสัก
 วัดต้นก๊อ ตำบลห้วยสัก
 วัดบ้านร้อง ตำบลห้วยสัก
 วัดโป่งขาม ตำบลห้วยสัก
 วัดร่องเบ้อใน ตำบลห้วยสัก
 วัดร่องปลาขาว ตำบลห้วยสัก
 วัดร่องเผียว ตำบลห้วยสัก
 วัดศรีดงชัย ตำบลห้วยสัก
 วัดศรีดอนชุม ตำบลห้วยสัก
 วัดศรีพิงชัย ตำบลห้วยสัก
 วัดศรีศักดาราม ตำบลห้วยสัก
 วัดสันต้นเปา ตำบลห้วยสัก

 วัดราษฏร์ธรรมยุติกนิกาย 
 วัดป่าหัวดอย ตำบลท่าสาย
 วัดเม็งรายมหาราช ตำบลรอบเวียง

 โรงเรียน 
 โรงเรียนมัธยม สพฐ. 
 โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย เชียงราย
 โรงเรียนดอนชัยวิทยาคม
 โรงเรียนดำรงราษฎร์สงเคราะห์ 
 โรงเรียนเม็งรายมหาราชวิทยาคม
 โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ เชียงราย
 โรงเรียนสามัคคีวิทยาคม 
 โรงเรียนสามัคคีวิทยาคม 2 
 โรงเรียนห้วยสักวิทยาคม

 โรงเรียนประถม สพฐ. 
 โรงเรียนอนุบาลเชียงราย 
 โรงเรียนบ้านสันโค้ง (เชียงรายจรูญราษฎร์) 
 โรงเรียนอนุบาลเมืองเชียงราย(สันทรายราษฎร์ดรุณานุเคราะห์) 

 โรงเรียนอนุบาล 
 โรงเรียนอนุบาลเชียงราย
 โรงเรียนกองทัพบกอุปถัมภ์บริบูรณ์ธนวัฒน์

 โรงเรียนสาธิต 
 โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย

 โรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครเชียงราย 
 โรงเรียนเทศบาล 1 ศรีเกิด
 โรงเรียนเทศบาล 2 หนองบัว
 โรงเรียนเทศบาล 3 ศรีทรายมูล
 โรงเรียนเทศบาล 4 สันป่าก้อ
 โรงเรียนเทศบาล 5 เด่นห้า
 โรงเรียนเทศบาล 6 นครเชียงราย
 โรงเรียนเทศบาล 7 ฝั่งหมิ่น
 โรงเรียนเทศบาล 8 บ้านใหม่

 โรงเรียนในสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย 
 โรงเรียนองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย 

 โรงเรียนเอกชน 
 โรงเรียนเชียงรายวิทยาคม
 โรงเรียนสันติวิทยา
 โรงเรียนมารีย์รักษ์เชียงราย
 Chiang Rai International School

 มหาวิทยาลัย 
 มหาวิทยาลัยในสังกัดรัฐบาล 
มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

 โรงพยาบาล 
 โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์
 โรงพยาบาลโอเวอร์บรู๊ค
 โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ ศรีบุรินทร์
 โรงพยาบาลค่ายเม็งรายมหาราช
 โรงพยาบาลเชียงรายราม
 โรงพยาบาลกรุงเทพ-เชียงราย

 ท่าอากาศยาน 
 ท่าอากาศยานนานาชาติแม่ฟ้าหลวงเชียงราย

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์เทศบาลนครเชียงราย
 เว็บไซต์เทศบาลตำบลบ้านดู่

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:อำเภอในจังหวัดเชียงราย

หมวดหมู่:เชียง