อำเภอสนามชัยเขต

สนามชัยเขต [สะ-หฺนาม-ไช-เขด]ราชบัณฑิตยสถาน. อ่านอย่างไร และ เขียนอย่างไร ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พิมพ์ครั้งที่ 16. กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน, 2546. เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดฉะเชิงเทรา เป็นอำเภอที่มีพื้นที่มากที่สุดอันดับ2ของจังหวัด

 ประวัติ 
อำเภอสนามชัยเขตในสมัยโบราณมีฐานะเป็นหัวเมือง เรียกว่า เมืองสนามไชยเขต ขึ้นต่อมณฑลปราจีนบุรี เป็นหัวเมืองสมัยเดียวกันกับเมืองพนัสนิคม และเมืองพนมสารคาม จนมากระทั่งทุกวันนี้เมืองสนามไชยเขต ขึ้นตรงต่อจังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อปี พ.ศ. 2448 ในสมัยรัชกาลที่ 5 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีหลักฐานว่าท้องที่อำเภอสนามชัยเขต มีฐานะเป็น "แขวงเมืองสนามไชยเขต" และยุบแขวงเมืองสนามไชยเขตลงเป็น อำเภอสนามไชยเขต ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2460 มีหลักฐานว่าท้องที่อำเภอสนามชัยเขตได้ยกเลิกและยุบเป็นกิ่งอำเภอ และใช้ชื่อว่า "กิ่งอำเภอสนามไชย" ขึ้นกับอำเภอพนมสารคาม มีเขตการปกครองได้แก่ ตำบลท่าตะเกียบ ตำบลคู้ยายหมี ตำบลท่ากระดาน และตำบลเกาะขนุน

ต่อมากิ่งอำเภอสนามไชยก็ยุบลงเหลือฐานะเป็นตำบลหนึ่งในอำเภอพนมสารคาม เนื่องจากเป็นกิ่งอำเภอเล็ก มีปริมาณการงานไม่มากและจำนวนพลเมืองมีน้อย นอกจากนี้กระทรวงมหาดไทยให้โอนพื้นที่ตำบลเกาะขนุน กลับเข้าไปในเขตการปกครองของอำเภอพนมสารคามดังเดิมอีกด้วย ก่อนที่ต่อมาในปี พ.ศ. 2509 ได้แยกพื้นที่บางส่วนออกมาตั้งเป็น "กิ่งอำเภอสนามไชย" อีกครั้ง และเปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอสนามไชยเป็น "กิ่งอำเภอสนามชัยเขต" ในปีพ.ศ. 2515 เพื่อให้ถูกต้องและเหมาะสมกับสภาพพื้นที่ปัจจุบัน เป็นชื่อที่ราษฎรรู้จักเรียกชื่อกันอยู่อย่างแพร่หลาย และเพื่อรักษาไว้ซึ่งประวัติศาสตร์แห่งท้องที่ของ "แขวงเมืองสนามไชยเขต" เดิม ก่อนที่ต่อมาในพ.ศ. 2516 จึงได้ยกฐานะเป็น "อำเภอสนามชัยเขต"

 วันที่ 30 กันยายน 2490 ตั้งตำบลท่าตะเกียบ แยกออกจากตำบลเกาะขนุน ตั้งตำบลท่ากระดาน แยกออกจากตำบลคู้ยายหมี
 วันที่ 18 มกราคม 2509 แยกพื้นที่ตำบลคู้ยายหมี ตำบลท่ากระดาน และตำบลท่าตะเกียบ จากอำเภอพนมสารคาม มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอสนามไชย และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอพนมสารคาม
 วันที่ 19 ธันวาคม 2515 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอสนามไชย อำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็น กิ่งอำเภอสนามชัยเขต
 วันที่ 28 มิถุนายน 2516 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสนามชัยเขต อำเภอพนมสารคาม ขึ้นเป็น อำเภอสนามชัยเขต
 วันที่ 28 พฤษภาคม 2517 ตั้งตำบลทุ่งพระยา แยกออกจากตำบลท่ากระดาน
 วันที่ 10 พฤษภาคม 2520 จัดตั้งสุขาภิบาลสนามชัยเขต ในท้องที่บางส่วนของตำบลคู้ยายหมี
 วันที่ 23 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลลาดกระทิง แยกออกจากตำบลคู้ยายหมี
 วันที่ 9 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลคลองตะเกรา แยกออกจากตำบลท่าตะเกียบ
 วันที่ 31 มกราคม 2534 แยกพื้นที่ตำบลท่าตะเกียบ และตำบลคลองตะเกรา จากอำเภอสนามชัยเขต ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอท่าตะเกียบ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอสนามชัยเขต
 วันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอท่าตะเกียบ อำเภอสนามชัยเขต เป็น อำเภอท่าตะเกียบ
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลสนามชัยเขต เป็นเทศบาลตำบลสนามชัยเขต ด้วยผลของกฎหมาย

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอสนามชัยเขตมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอศรีมหาโพธิและอำเภอกบินทร์บุรี (จังหวัดปราจีนบุรี) 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอกบินทร์บุรี (จังหวัดปราจีนบุรี) และอำเภอเขาฉกรรจ์ (จังหวัดสระแก้ว)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอท่าตะเกียบและอำเภอแปลงยาว
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอแปลงยาวและอำเภอพนมสารคาม

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอสนามชัยเขตแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 4 ตำบล 70 หมู่บ้านกรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. ศูนย์บริการข้อมูลอำเภอ. ได้แก่

1.คู้ยายหมี  (Khu Yai Mi)   17 หมู่บ้าน 2.ท่ากระดาน  (Tha Kradan)    23 หมู่บ้าน 3.ทุ่งพระยา   (Thung Phraya)  19 หมู่บ้าน4.ลาดกระทิง  (Lat Krathing)  11 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอสนามชัยเขตประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลสนามชัยเขต ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลคู้ยายหมี
 องค์การบริหารส่วนตำบลคู้ยายหมี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคู้ยายหมี (นอกเขตเทศบาลตำบลสนามชัยเขต)
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่ากระดาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ากระดานทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งพระยา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งพระยาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลลาดกระทิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลาดกระทิงทั้งตำบล

 อ้างอิง 


สนามชัยเขต