อำเภอโพนทอง

โพนทอง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดร้อยเอ็ด เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอธวัชบุรี  อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด และอำเภอกมลาไสย อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ตั้งขึ้นเป็นอำเภอเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน 2462

 ประวัติ 
พื้นที่อำเภอโพนทอง เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอธวัชบุรี  อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด และอำเภอกมลาไสย อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ตั้งตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2462 โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 23 พฤศจิกายน ปีเดียวกัน โดยยุบอำเภอดินแดง ไปรวมกับอำเภอแซงบาดาล (อำเภอธวัชบุรี) แล้วยกตำบล 1 ตำบลจากอำเภอแซงบาดาล กับอีก 2 ตำบลจากอำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด และพื้นที่ตำบลอีก 2 ตำบลจากอำเภอกมลาไสย กับพื้นที่ 2 ตำบลจากอำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ รวมทั้งหมด 7 ตำบล รวมขึ้นเป็นอำเภอใหม่ และตั้งที่ว่าการอำเภอที่บ้านแวง เรียกว่า "อำเภอโพนทอง" ตามชื่อบ้านโพนทอง ที่ตั้งอยู่ติดต่อกัน และขึ้นตรงกับจังหวัดร้อยเอ็ด

ตำบลทั้ง 7 ตำบลในอำเภอโพนทองตั้งแต่แรกเริ่มตั้งอำเภอ ปรากฏหลักฐานในราชกิจจานุเบกษา ปี 2464 ประกอบด้วยตำบลโพนทอง ตำบลท่าม่วง ตำบลขามเปี้ย ตำบลกกโพธิ์ ตำบลกุดนาแซง ตำบลเชียงใหม่ และตำบลชุมพร ตามประกาศกระทรวงศึกษาธิการ ใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษา พ.ศ. 2464 ในท้องที่มณฑลร้อยเอ็ด

พื้นที่อำเภอโพนทองนั้นสังกัดจังหวัดร้อยเอ็ด มณฑลร้อยเอ็ด ได้ 5 ปี ในปี พ.ศ. 2468 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก รัชกาลที่ 7 ได้ประกาศให้ยกเลิกมณฑลร้อยเอ็ด และมณฑลอุบลราชธานี ยกจังหวัดร้อยเอ็ด, มหาสารคาม, กาฬสินธุ์, อุบลราชธานี, ขุขันธ์, สุรินทร์ รวม 6 จังหวัดมารวมกับจังหวัดนครราชสีมา, ไชยภูมิ และบุรีรัมย์ เรียกว่า "มณฑลนครราชสีมา" อำเภอโพนทองจึงได้ย้ายมาสังกัดกับมณฑลนครราชสีมา ก่อนที่จะมีการยกเลิกมณฑลเทศาภิบาลในเวลาต่อมา

 วันที่ 23 พฤศจิกายน 2462 ยุบอำเภอดินแดง และโอนพื้นที่ 3 ตำบล รวมเข้ากับอำเภอแซงบาดาล และนำตำบลที่เหลืออีก 1 ตำบล ไปรวมกับอีก 2 ตำบลจากอำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด, 2 ตำบลจากอำเภอกมลาไสย และ 2 ตำบลจากอำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ มาตั้งเป็น อำเภอโพนทอง ขึ้นกับจังหวัดร้อยเอ็ด
 วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลโพนทอง เป็นตำบลแวง และเปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอโพนทอง เป็น อำเภอแวง
 วันที่ 31 พฤษภาคม 2492 ตั้งตำบลโนนชัยศรี แยกออกจากตำบลแวง และตำบลเชียงใหม่ ตั้งตำบลหนองใหญ่ แยกออกจากตำบลแวง ตั้งตำบลสว่าง แยกออกจากตำบลกกโพธิ์
 วันที่ 29 พฤศจิกายน 2492 โอนพื้นที่หมู่ 42 บ้านดอนหวาย (ในขณะนั้น) ของตำบลแวง ไปตั้งเป็นหมู่ 17 ของตำบลโนนชัยศรี
 วันที่ 11 พฤศจิกายน 2495 ตั้งตำบลอุ่มเม่า แยกออกจากตำบลแวง ตำบลขามเปี้ย และตำบลเชียงใหม่ ตั้งตำบลบึงงาม แยกออกจากตำบลชุมพร
 วันที่ 14 เมษายน 2496 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอแวง จังหวัดร้อยเอ็ด เป็น อำเภอโพนทอง
 วันที่ 3 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลแวง ในท้องที่บางส่วนของตำบลแวง
 วันที่ 25 พฤศจิกายน 2501 ตั้งตำบลสะอาด แยกออกจากตำบลเชียงใหม่
 วันที่ 23 มีนาคม 2508 ตั้งตำบลเมยวดี แยกออกจากตำบลชุมพร
 วันที่ 15 มิถุนายน 2508 แยกพื้นที่ตำบลกกโพธิ์ และตำบลบึงงาม อำเภอโพนทอง ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองพอก และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอโพนทอง
 วันที่ 11 เมษายน 2510 ตั้งตำบลโพธิ์ศรีสว่าง แยกออกจากตำบลโนนชัยศรี ตั้งตำบลหนองพอก แยกออกจากตำบลกกโพธิ์ และตำบลบึงงาม ตั้งตำบลโคกสว่าง แยกออกจากตำบลกกโพธิ์ และตำบลบึงงาม
 วันที่ 8 สิงหาคม 2510 ยุบพื้นที่ตำบลบึงงาม กิ่งอำเภอหนองพอก อำเภอโพนทอง เนื่องจากโอนหมู่ที่ 11 ตำบลบึงงาม ไปขึ้นกับตำบลหนองพอกที่ตั้งขึ้นใหม่ ผู้ที่มีตำแหน่งเป็นกำนันตำบลบึงงาม มีฐานะเป็นผู้ใหญ่บ้านที่โอนไปด้วย จึงจำเป็นที่จะต้องดำเนินการให้กำนันตำบลบึงงาม กิ่งอำเภอหนองพอก อำเภอโพนทอง หมดสภาพการเป็นกำนัน เพื่อจะได้ทำการเลือกตั้งขึ้นใหม่ และตั้งตำบลบึงงาม แยกออกจากตำบลบึงงาม (เดิม)
 วันที่ 30 มกราคม 2511 ตั้งตำบลโพธิ์ทอง แยกออกจากตำบลแวง
 วันที่ 17 ธันวาคม 2511 โอนพื้นที่หมู่ 10 (ในตอนนั้น) จากตำบลกกโพธิ์ กิ่งอำเภอหนองพอก อำเภอโพนทอง ไปตั้งเป็นหมู่ 20 ของตำบลสว่าง อำเภอโพนทอง และโอนพื้นที่หมู่ 4,8 (ในขณะนั้น) ของตำบลชุมพร อำเภอโพนทอง ไปตั้งเป็นหมู่ 10,11 ของตำบลกกโพธิ์ กิ่งอำเภอหนองพอก อำเภอโพนทอง
 วันที่ 1 กันยายน 2513 ตั้งตำบลคำพอุง แยกออกจากตำบลขามเปี้ย ตั้งตำบลโคกกกม่วง แยกออกจากตำบลสว่าง ตั้งตำบลหนองขุ่นใหญ่ แยกออกจากตำบลกกโพธิ์ และตำบลโคกสว่าง ตั้งตำบลภูเขาทอง แยกออกจากตำบลบึงงาม
 วันที่ 28 มิถุนายน 2516 ยกฐานะกิ่งอำเภอหนองพอก อำเภอโพนทอง เป็น อำเภอหนองพอก
 วันที่ 14 สิงหาคม 2516 ตั้งตำบลนาอุดม แยกออกจากตำบลอุ่มเม่า และตำบลคำพอุง
 วันที่ 2 เมษายน 2517 แยกพื้นที่ตำบลเชียงใหม่ ตำบลขามเปี้ย ตำบลสะอาด และตำบลคำพอุง อำเภอโพนทอง ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอโพธิ์ชัย และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอโพนทอง
 วันที่ 1 สิงหาคม 2518 โอนพื้นที่หมู่ 15 บ้านท่าสี (ในตอนนั้น) จากตำบลเชียงใหม่ กิ่งอำเภอโพธิ์ชัย อำเภอโพนทอง ไปขึ้นกับตำบลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ
 วันที่ 21 กันยายน 2519 ตั้งตำบลอัคคะคำ แยกออกจากตำบลขามเปี้ย
 วันที่ 9 พฤศจิกายน 2519 ตั้งตำบลคำนาดี แยกออกจากตำบลหนองใหญ่
 วันที่ 18 เมษายน 2521 แยกพื้นที่ตำบลเมยวดี และตำบลชุมพร อำเภอโพนทอง ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอเมยวดี และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอโพนทอง
 วันที่ 24 ตุลาคม 2521 ตั้งตำบลบัวคำ แยกออกจากตำบลเชียงใหม่
 วันที่ 25 มีนาคม 2522 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอโพธิ์ชัย อำเภอโพนทอง เป็น อำเภอโพธิ์ชัย
 วันที่ 2 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลพรมสวรรค์ แยกออกจากตำบลโคกกกม่วง
 วันที่ 17 มีนาคม 2524 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลแวง เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น
 วันที่ 16 มิถุนายน 2524 ตั้งตำบลสระนกแก้ว แยกออกจากตำบลแวง
 วันที่ 4 พฤษภาคม 2525 ตั้งตำบลบุ่งเลิศ แยกออกจากตำบลเมยวดี
 วันที่ 9 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลวังสามัคคี แยกออกจากตำบลสว่าง ตั้งตำบลชมสะอาด แยกออกจากตำบลเมยวดี และตำบลชุมพร
 วันที่ 3 พฤศจิกายน 2536 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอเมยวดี อำเภอโพนทอง เป็น อำเภอเมยวดี
 วันที่ 12 กันยายน 2538 ตั้งตำบลโคกสูง แยกออกจากตำบลโพธิ์ศรีสว่าง
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลแวง เป็นเทศบาลตำบลแวง ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2553 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลตำบลแวง อำเภอโพนทอง เป็น เทศบาลตำบลโพนทอง

 ที่ตั้งและอาณาเขต  
อำเภอโพนทองตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอกุฉินารายณ์ (จังหวัดกาฬสินธุ์)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมยวดีและอำเภอหนองพอก
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเสลภูมิ
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอโพธิ์ชัย

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอโพนทองแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 14 ตำบล 196 หมู่บ้าน


ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันหมู่บ้านประชากร  1แวงWaeng1210,6352โคกกกม่วงKhok Kok Muang125,8143นาอุดมNa Udom176,6824สว่างSawang127,5615หนองใหญ่Nong Yai1511,3366โพธิ์ทองPho Thong1710,0627โนนชัยศรีNon Chai Si189,2378โพธิ์ศรีสว่างPho Si Sawang135,3029อุ่มเม่าUm Mao125,44010คำนาดีKham Na Di139,28411พรมสวรรค์Phrom Sawan115,40812สระนกแก้วSa Nok Kaeo168,42813วังสามัคคีWang Samakkhi117,45214โคกสูงKhok Sung135,720รวม196108,361

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอโพนทองประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 15 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลโพนทอง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลแวงและบางส่วนของตำบลสระนกแก้ว
 เทศบาลตำบลโคกสูง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสูงทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลโคกกกม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกกกม่วงทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลโนนชัยศรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโนนชัยศรีทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลโพธิ์ทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพธิ์ทองทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลแวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแวง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลโพนทอง)
 เทศบาลตำบลโพธิ์ศรีสว่าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพธิ์ศรีสว่างทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาอุดม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาอุดมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสว่าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสว่างทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองใหญ่ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลอุ่มเม่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลอุ่มเม่าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคำนาดี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคำนาดีทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลพรมสวรรค์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพรมสวรรค์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสระนกแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสระนกแก้ว (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลโพนทอง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังสามัคคี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังสามัคคีทั้งตำบล

 อ้างอิง 

 อำเภอโพนทอง จากเว็บไซต์อำเภอดอตคอม

พโนทอง
หมวดหมู่:อำเภอโพนทอง