หลวงรัถยาภิบาลบัญชา (กัปตัน เอส.เย.เอมส์)

หลวงรัถยาภิบาลบัญชาในคำประกาศแต่งตั้งขุนนางเมื่อ พ.ศ. 2414 สะกดว่า "หลวงรัฐยาธิบาลบัญชา" มีนามเดิมว่า ซามูเอล โจเซฟ เบิร์ด เอมส์ (; 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2375 – 29 ตุลาคม พ.ศ. 2444) หรือเป็นที่รู้จักในนาม กัปตันเอม () เป็นชาวอังกฤษ เกิดที่เมืองเคนต์ เคยเป็นกัปตันเรือสินค้า  เดินทางเข้ามาประเทศสยามในสมัยรัชกาลที่ 4 เมื่อ พ.ศ. 2396 พร้อมกับภรรยาและบุตรชาย 2 คน

กัปตัน เอส.เย.เอมส์ รับราชการเมื่อ พ.ศ. 2403 เมื่อมีการจัดตั้งกิจการตำรวจ เรียกว่า กองโปลิศ ทำหน้าที่แทนข้าหลวงกองจับและกองตระเวนซ้ายขวา  โดยกัปตัน เอส.เย.เอมส์ เป็นผู้บังคับกองโปลิศคนแรก ตั้งแต่ พ.ศ. 2403 เป็นเวลา 32 ปี จนปลดเกษียณเมื่อ พ.ศ. 2435 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น "หลวงรัฐยาธิบาลบัญชา" ถือศักดินา 600 เมื่อ พ.ศ. 2414

หลังจากภรรยาชาวอังกฤษของกัปตัน เอส.เย.เอมส์ เสียชีวิตเมื่อ พ.ศ. 2405 ก็ได้แต่งงานใหม่กับหญิงไทยเชื้อสายมอญชื่อ นางหยา มีบุตรด้วยกัน 6 คน และเป็นต้นตระกูล "เอมซบุตร" ได้แก่
 โนรี เอมซ์บุตร
 เสน่ห์ เอมซ์บุตร
 หลวงอนุสรณ์หิรัญการ (อั้น เอมซ์บุตร)
 ขุนสารสำรวจลักษณ์ (สุดใจ เอมซ์บุตร)
 เขียน กล้าณรงค์ราญ สมรสกับพลจัตวา นายกล้าณรงค์ราญ (ปาน  เกสะรานนท์)
 วาศ์น จารุวัสตร์ สมรสกับพันเอก หลวงชัยรณฤทธ์ (ชิต จารุวัสตร์)

กัปตัน เอส.เย.เอมส์ เสียชีวิตเมื่อ พ.ศ. 2444 อายุรวม 69 ปี

อ้างอิง

 ธีรบุล จัดตารีส์, พล.ต.ต., โปลิสคนแรกของประเทศไทย, นิตยสารตำรวจ, ตุลาคม พ.ศ. 2509


หมวดหมู่:บุคคลจากเทศมณฑลเคนต์
หมวดหมู่:ชาวอังกฤษในประเทศไทย
หมวดหมู่:ตำรวจชาวไทย
หมวดหมู่:อธิบดีกรมตำรวจและผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
ร
รัถยาภิบาลบัญชา