อำเภอดงหลวง

ดงหลวง  เป็นอำเภอในจังหวัดมุกดาหาร

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอดงหลวงตั้งอยู่ทางตอนเหนือสุดของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเต่างอย  (จังหวัดสกลนคร) และ อำเภอนาแก  (จังหวัดนครพนม)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอธาตุพนม (จังหวัดนครพนม) และอำเภอเมืองมุกดาหาร 
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองมุกดาหารและอำเภอคำชะอี
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเขาวงและอำเภอนาคู (จังหวัดกาฬสินธุ์)

 ประวัติ 
พื้นที่อำเภอดงหลวงเดิมอยู่ในเขตของเมืองมุกดาหาร โอนไปขึ้นกับอำเภอนาแกในปี พ.ศ. 2450 สืบค้นเมื่อวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2567 จึงมีฐานะเป็นตำบลในอำเภอนาแก จังหวัดนครพนม โดยมีชาวผู้ไทยเป็นส่วนใหญ่กระจายอยู่ใน 13 หมู่บ้าน คือ บ้านก้านเหลืองดง บ้านหนองแคน บ้านหนองบัว บ้านหนองหนาว บ้านชะโนด บ้านกกตูม บ้านนาโคกกุง บ้านขัวสูง บ้านแก่งนาง บ้านกกกอก บ้านส้านแว้ บ้านคำผักกูด และบ้านนาหินกอง ต่อมาในปี พ.ศ. 2519 ทางราชการพิจารณาสภาพพื้นที่ทางด้านใต้ของอำเภอนาแกห่างไกลคมนาคม เจ้าหน้าที่ของรัฐออกตรวจตราและเยี่ยมเยียนราษฎรไม่ทั่วถึง พื้นที่ด้านใต้ 3 ตำบลมีพื้นที่มากกว่า 1,071.1 ตารางกิโลเมตรซึ่งมีพื้นที่มากกว่าสังกัดอำเภอเดิม ปี พ.ศ. 2520 จึงแยกตำบลดงหลวง ตำบลกกตูม และตำบลหนองบัว ของอำเภอนาแก ตั้งขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ 1 แห่ง เรียกว่า กิ่งอำเภอดงหลวง วันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2520 ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2520 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน ปีเดียวกัน 

รวมทั้งปี พ.ศ. 2523 ได้ตั้งตำบลหนองแคน โดยแยก 11 หมู่บ้านออกจากตำบลดงหลวง วันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2523 ก่อนที่ปี พ.ศ. 2524 เขตหมู่ 7 บ้านมะนาว ตำบลคำพี้ ของอำเภอนาแกได้แจ้งแก่ทางราชการว่าไปติดต่อราชการกับกิ่งอำเภอดงหลวงซึ่งมีระยะทางเพียง 36 กิโลเมตร สะดวกกว่าไปติดต่อกับอำเภอนาแกที่มีระยะทางถึง 56 กิโลเมตร จึงแยกพื้นที่หมู่ 7 บ้านมะนาว ของตำบลคำพี้ อำเภอนาแก มาขึ้นกับตำบลหนองแคน กิ่งอำเภอดงหลวง วันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2524 ในปี พ.ศ. 2525 รัฐบาลได้ออกพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดมุกดาหาร ยกฐานะอำเภอมุกดาหารเป็นจังหวัด รวมกับอำเภอคำชะอี อำเภอดอนตาล อำเภอนิคมคำสร้อย กิ่งอำเภอดงหลวง และกิ่งอำเภอหว้านใหญ่ ตั้งแต่วันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2525 โดยการโอนกิ่งอำเภอดงหลวง อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม มาขึ้นกับอำเภอเมืองมุกดาหาร วันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2525แทน

กิ่งอำเภอดงหลวงได้ดำเนินการจัดตั้งตำบลเพิ่ม โดยในปี พ.ศ. 2526 ได้แยก 7 หมู่บ้านของตำบลหนองบัว ตั้งเป็น ตำบลชะโนดน้อย วันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2526 เนื่องจากหลักเกณฑ์การจัดตั้งอำเภอต้องมีตำบลไม่น้อยกว่า 5 ตำบล ก่อนที่จะยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอดงหลวง วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2527 พร้อมกับอำเภอลานกระบือ จังหวัดกำแพงเพชร อำเภอบัวเชด จังหวัดสุรินทร์ อำเภอทรายมูล จังหวัดยโสธร และอำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง โดยพระราชกฤษฎีกาเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2527 และตั้งตำบลลำดับที่ 6 ของทางอำเภอ โดยแยก 8 หมู่บ้านในเขตตำบลหนองแคน ตั้งเป็น ตำบลพังแดง ในปี พ.ศ. 2527 วันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2527 จนถึงปัจจุบัน

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอดงหลวงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 6 ตำบล 60 หมู่บ้าน ได้แก่

1.ดงหลวง   (Dong Luang)   12 หมู่บ้าน 2.หนองบัว   (Nong Bua)    8 หมู่บ้าน 3.กกตูม   (Kok Tum)  16 หมู่บ้าน 4.หนองแคน   (Nong Khaen)  7 หมู่บ้าน 5.ชะโนดน้อย   (Chanot Noi)  9 หมู่บ้าน6.พังแดง   (Phang Daeng)  8 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอดงหลวงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลดงหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงหลวงทั้งตำบล 
 เทศบาลตำบลหนองแคน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองแคนทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลกกตูม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกกตูมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลชะโนดน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชะโนดน้อยทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลพังแดง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพังแดงทั้งตำบล

 อ้างอิง 

ดงหลวง