อำเภอโชคชัย

โชคชัย เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครราชสีมา อยู่ทางตอนใต้ของอำเภอเมืองนครราชสีมา ห่างจากตัวจังหวัด 30 กิโลเมตร

ประวัติศาสตร์
ตามการสืบสวนถึงความเป็นมาที่ปรากฏหลักฐานในหนังสือศิลปกร ปีที่ 1 เล่ม 4 พ.ศ. 2480 อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ จังหวัดนครราชสีมา ว่า อำเภอโชคชัยนี้ เดิมเป็นด่านที่มีกองคาราวานซึ่งมีเกวียนเป็นพาหนะ ที่เดินผ่านไปมาระหว่างประเทศไทยกับประเทศเขมรในสมัยโบราณ กล่าวคือ เมื่อเดินทางมาถึงที่บ้านด่านเกวียนที่จะพักแรมที่นี้เป็นด่านที่หนึ่ง แล้วก็จะเดินทางต่อมาพักที่ด่านกระโทกเป็นด่านที่สอง แล้วก็เดินทางต่อไปเรื่อย ๆ จนถึงประเทศเขมรอยู่เป็นประจำ จึงเรียกด่านนี้ว่า "ด่านกระโทก"คำว่า"กระโทก"นี้ มีผู้สันนิษฐานว่า ในบริเวณนี้ มีป่าไม้ชนิดหนึ่งซึ่งประกอบด้วยต้นไม้ชื่อว่า "ต้นกระโทกโรก" มาก จึงได้ตั้งชื่อว่า "ด่านกระโทกโรก" ต่อมาคำนี้อาจจะไม่เหมาะสมหรือาจเรียกผิดเพี้ยนไป จึงเปลี่ยนมาเป็น "ด่านกระโทก"และตั้งชื่อว่า บ้านกระโทก มาจนถึงปันจจุบันนี้ 
เมื่อครั้งสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ยกทัพมาต่อสู้กับกองทัพของหมื่นเทพพิพิธ และได้รับชัยชนะ ณ ที่แห่งนี้ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 พระองค์ทรงจัดระเบียบการปกครองออกเป็นมณฑล ภาค จังหวัด และอำเภอได้ยกฐานะด่านกระโทก ขึ้นเป็นอำเภอกระโทก เมื่อ พ.ศ. 2449 จวบจนถึงปี 2488 ทางราชการ พิจารณาเห็นว่า คำว่า “กระโทก” มีสำเนียงและภาษาที่ไม่เหมาะสมและเพื่อให้เป็นไปตามความหมายเชิงประวัติศาสตร์ในอันที่จะให้อนุชนรุ่นหลังได้รำลึกถึงความเป็นมาของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ผู้ประกอบคุณงามความดี ให้กับประเทศชาติ และทำการรบได้ชัยชนะ ณ ที่แห่งนี้ (บริเวณบึงกระโทก และสนามหน้าเทศบาลตำบลโชคชัย )จึงได้เปลี่ยนนามอำเภอใหม่ว่า “อำเภอโชคชัย” มาตราบจนทุกวันนี้
 พ.ศ. 2449 ตั้งอำเภอมีชื่อว่า อำเภอกระโทก 
 วันที่ 29 ธันวาคม 2486 เปลี่ยนชื่ออำเภอเป็น อำเภอโชคชัย 
 วันที่ 30 สิงหาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลโชคชัย ในท้องที่บางส่วนของตำบลกระโทก 
 วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2510 ตั้งตำบลทุ่งอรุณ แยกออกจากตำบลท่าลาดขาว 
 วันที่ 30 กันยายน 2512 ตั้งตำบลหนองบุนนาก แยกออกจากตำบลสารภี 
 วันที่ 1 สิงหาคม 2522 ตั้งตำบลไทยเจริญ แยกออกจากตำบลสารภี 
 วันที่ 1 กรกฎาคม 2526 ได้แยกพื้นที่ตำบลหนองบุนนาก ตำบลสารภี และตำบลไทยเจริญ ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองบุนนาก ขึ้นกับอำเภอโชคชัย 
 วันที่ 15 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลท่าเยี่ยม แยกออกจากตำบลกระโทก 
 วันที่ 30 สิงหาคม 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลด่านเกวียน ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าอ่าง 
 วันที่ 1 สิงหาคม 2527 ตั้งตำบลโชคชัย แยกออกจากตำบลกระโทก 
 วันที่ 1 สิงหาคม 2529 ตั้งตำบลละลมใหม่พัฒนา แยกออกจากตำบลท่าจะหลุง และ ตำบลท่าอ่าง 
 วันที่ 12 ตุลาคม 2531 ตั้งตำบลด่านเกวียน แยกออกจากตำบลท่าอ่าง 
 วันที่ 26 พฤษภาคม 2532 ยกฐานะเป็น อำเภอหนองบุนนาก 
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลโชคชัย และ สุขาภิบาลด่านเกวียน เป็น เทศบาลตำบลโชคชัย และ เทศบาลตำบลด่านเกวียน

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอโชคชัยตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมืองนครราชสีมาและอำเภอเฉลิมพระเกียรติ
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหนองบุญมาก
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอครบุรี
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอปักธงชัย

 ภูมิศาสตร์ 
 อำเภอโชคชัยอยู่ทางใต้ของจังหวัดนครราชสีมา ระยะทางห่างจากจังหวัด ประมาณ 30 กิโลเมตร มีสภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบสูงลักษณะลูกคลื่น บริเวณตอนใต้เป็นที่ราบสูงลาดมาตอนกลางซึ่งเป็นที่ราบลุ่ม 
มีแม่น้ำมูลไหลผ่านกลางอำเภอ ระยะทางประมาณ 96 กิโลเมตร
 มีเนื้อที่ทั้งหมด 424.410 ตารางกิโลเมตร หรือ 265,255 ไร่ หรือเท่ากับร้อยละ 2.065ของพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา
 สภาพพื้นที่เป็นที่ราบสูง มีความสูงประมาณ 175-271 เมตร เหนือระดับน้ำทะเล ลำน้ำที่สำคัญไหลผ่าน 2 สายคือลำน้ำมูลและลำพระเพลิง
 ลักษณะภูมิอากาศ แบ่งเป็น 3 ฤดู คือ
 -ฤดูร้อน ช่วงระยะเดือนกุมภาพันธ์ถึง พฤษภาคม โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุดในเดือนเมษายน
 -ฤดูฝน ช่วงระยะเดือนพฤษภาคม ถึง เดือนตุลาคม ฝนตกชุกระหว่างเดือนสิงหาคมถึงเดือนตุลาคม
 -ฤดูหนาว ช่วงระยะเดือนตุลาคม ถึง เดือนกุมภาพันธ์ เดือนธันวาคม เป็นช่วงอุณหภูมิต่ำ

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอโชคชัยแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 133 หมู่บ้าน

 1.  กระโทก  (Krathok)   14 หมู่บ้าน 2.  พลับพลา  (Phlapphla)  18 หมู่บ้าน 3.  ท่าอ่าง  (Tha Ang)  10 หมู่บ้าน 4.  ทุ่งอรุณ  (Thung Arun)  17 หมู่บ้าน 5.  ท่าลาดขาว  (Tha Lat Khao)  11 หมู่บ้าน 6.  ท่าจะหลุง  (Tha Chalung) 10 หมู่บ้าน 7.  ท่าเยี่ยม  (Tha Yiam)  16 หมู่บ้าน 8.  โชคชัย  (Chok Chai)  15 หมู่บ้าน 9.  ละลมใหม่พัฒนา  (Lalom Mai Phatthana)  12 หมู่บ้าน 10.  ด่านเกวียน  (Dan Kwian)  10 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอโชคชัยประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลโชคชัย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลกระโทกและตำบลโชคชัย
 เทศบาลตำบลด่านเกวียน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าอ่างและตำบลด่านเกวียน
 เทศบาลตำบลท่าเยี่ยม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าเยี่ยมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลกระโทก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกระโทก (นอกเขตเทศบาลตำบลโชคชัย)
 องค์การบริหารส่วนตำบลพลับพลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพลับพลาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าอ่าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าอ่าง (นอกเขตเทศบาลตำบลด่านเกวียน)
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งอรุณ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งอรุณทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าลาดขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าลาดขาวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าจะหลุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าจะหลุงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโชคชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโชคชัย (นอกเขตเทศบาลตำบลโชคชัย)
 องค์การบริหารส่วนตำบลละลมใหม่พัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลละลมใหม่พัฒนาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลด่านเกวียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลด่านเกวียน (นอกเขตเทศบาลตำบลด่านเกวียน)

 ทรัพยากรธรรมชาติ 
 ทรัพยากรดิน สภาพดินโดยส่วนใหญ่ เป็นดินปนทราย มีธาตุอาหารที่พืชต้องการน้อย
 ทรัพยากรน้ำ ลำมูล ลำพระเพลิง และสระเก็บน้ำ คลองธรรมชาติ คลองชลประทาน และฝายน้ำล้นจำนวน 206 แห่ง
 ทรัพยากรป่าไม้อำเภอโชคชัยมีพื้นที่ป่าไม้ที่สำคัญ ได้แก่
 ป่าสงวนแห่งชาติดงอีจานใหญ่ เนื้อที่ 605,187 ไร่ อยู่ในเขตอำเภอโชคชัย 50,312.50 ไร่ในท้องที่ตำบลท่าเยี่ยม ตำบลละลมใหม่พัฒนา และตำบลทุ่งอรุณ
 ป่าสงวนแห่งชาติ ป่านครราชสีมา ป่าปักธงชัย และป่าโชคชัย เนื้อที่ 78,750 ไร่ อยู่ในเขตอำเภอโชคชัย 26,250 ไร่ ในเขตท้องที่ตำบลด่านเกวียน ตำบลโชคชัย และตำบลพลับพลา
 ป่าสงวนแห่งชาติ ป่านครราชสีมา ป่าโชคชัย เนื้อที่ 18,365 ไร่ อยู่ในเขตอำเภอโชคชัย 9,262.5 ไร่ อยู่ในพื้นที่ตำบลด่านเกวียน ตำบลโชคชัย
 ป่าสงวนแห่งชาติทั้ง 3 แห่ง กรมป่าไม้ได้มอบให้สำนักงานปฏิรูปที่ดินรับไปดำเนินการปฏิรูปที่ดินให้เกษตรกรเข้าทำกินแล้ว

การคมนาคม
 การคมนาคมติดต่อระหว่างอำเภอและจังหวัด รวมทั้งการคมนาคมภายในตำบล และหมู่บ้าน ดังนี้
 1.ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 224 ติดต่ออำเภอเมืองนครราชสีมา
 2.ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 24 ติดต่ออำเภอเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี
 3.ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 2074 ติดต่ออำเภอครบุรี
 4.ทางหลวงชนบท สายบ้านด่านเกวียน ตำบลด่านเกวียน ถึงบ้านขี้ตุ่น ตำบลท่าจะหลุง
 5.ทางหลวงชนบทสายหนองหญ้าปล้อง ตำบลท่าจะหลุง ถึงบ้านหนองผักหวาน ตำบลละลมใหม่พัฒนา
 6.ทางหลวงชนบทสายบ้านดอนไพล ตำบลท่าเยี่ยม ถึงบ้านดอนเกตุ ตำบลทุ่งอรุณ
 สำหรับเส้นทางที่เชื่อมระหว่างตำบล หมู่บ้าน เป็นสภาพถนนจำแนก ตามชนิด ดังนี้
 -ถนนลูกรัง จำนวน 196 สาย ระยะทาง 350 กิโลเมตร
 -ถนนลาดยาง จำนวน 45 สาย ระยะทาง 95.34 กิโลเมตร
 -ถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก จำนวน 124 สาย ระยะทาง 90 กิโลเมตร

ส่วนราชการในการบริหารราชการส่วนกลางและส่วนภูมิภาคในอำเภอ 
 ที่ว่าการอำเภอโชคชัย			
 สถานีตำรวจภูธรโชคชัย				 
 สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอโชคชัย
 สำนักงานท้องถิ่นอำเภอโชคชัย	
 สำนักงานเกษตรอำเภอโชคชัย
 สำนักงานสาธารณสุขอำเภอโชคชัย
 ศูนย์บริการการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอโชคชัย
 ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรม ภาค 6
 หน่วยสัสดีอำเภอโชคชัย
 สำนักงานที่ดินจังหวัดนครราชสีมา สาขาโชคชัย
 โรงพยาบาลโชคชัย
 สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาอำเภอโชคชัย
 สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่สาขาอำเภอโชคชัย
 สำนักงานขนส่งจังหวัดนครราชสีมา สาขาอำเภอโชคชัย
 สำนักงานอุตุนิยมวิทยา อำเภอโชคชัย
 สำนักงานการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค โชคชัย
 สำนักงานการประปาส่วนภูมิภาค โชคชัย
 สำนักงานไปรษณีย์ โชคชัย
 ศูนย์ประสานงานสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษา นครราชสีมา เขต 2
 สำนักงานเทศบาลตำบลโชคชัย
 กองกำกับการตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดนครราชสีมา
 ศูนย์วิจัยหม่อนไหมนครราชสีมา

ทำเนียบนายอำเภอ 

 1.	ขุนอภัยอนุรักษ์เขต	2446-2450
 2.	หลวงตุลาโกศล	 2450-2452
 3.	หลวงนครจันทึก	 2452-2453
 4.	ขุนอภัยโยธา	 2453-2456
 5.	หลวงบริบาลนิคมเขต	2456-2460
 6.	หลวงสมรรถบริหาร	2461-2470
 7.	พระวารินวีระศักด์	 2470-2471
 8.	หลวงระงับประจันตคาม	2471-2471
 9.	ขุนอำนาจอำนวยกิจ	2471-2478
 10	ขุนนัยประศาสน์	 2478-2481
 11	นายชำนาย กระบวน	2481-2481
 12.	ขุนปาลรัตน์ภิรมย์	 2481-2481
 13.	นายแม้น ศรีรัฐ	2481-2481
 14.	ขุนอำนาจ	 2481-2483
 15.	นายชม วัลลิภากร	2483-2491
 16.	นายชาญ นิธิประภา	2491-2492
 17.	ร.ต.ท.จารึก จตุรภุช	2492-2493
 18.	นายไสว ไชยครุฑ	2493-2497
 19.	นายเลิศ พุกะนิดต์	2497-2499
 20.	นายพยุง อิ่มสุวรรณ์	2499-2501
 21.	นายเลิศ พุกะนิดต์	2501-2502
 22.	นายสนอง สุนทรเนตร	2502-2504
 23.	นายอนันต์ อนันตกูล	2504-2505
 24.	ร.ต.ต.คลี่ วัลลิภากร	2505-2512
 25.	นายมนูญ สุวรรณสัมฤทธิ์	2512-2514
 26.	นายสำรวย อภิบาลศรี	2514-2519
 27.	นายประจวบ นิยมทอง	2519-2521
 28.	นายทัศน์ ครณรัมย์	2521-2522
 29.	นายสงวน เกิดโมลี	2523-2527
 30.	นายโยธิน เมธชนัน	2527-2531
 31.	นายปราโมทย์ สุวรรณศรี	2531-2533
 32.	นายอาทร กรึงไกร	2533-2537
 33.	นายวันชัย ฤกษ์อร่าม	2537-2540
 34.	นายปองชัย จุลเนตร	2540-2544
 35.	นายธีรวุฒิ ศิริวรรณ	2544-15 ธ.ค.2545
 36.	นายประหยัด เจริญศรี	7 ก.ค.2546-25 ธ.ค.2548
 37.	นายชนสิทธิ์ ธนาสนะ	26 ธ.ค.2548-7 ม.ค.2550
 38.	นายสุวิทย์ คำดี	8 ม.ค.2550-23 พ.ย.2551
 39.	นายศักดิ์สิทธิ์ สกุลลิขเรศสีมา	24 พ.ย.2551- 21 ก.พ.2553
 40.	นายชูศักดิ์ ชุนเกาะ	22 ก.พ.2553 - 12 ธ.ค.2554
 41.	นายอภิสิทธิ์ ธีรภูวฤทธิ์	13 ธ.ค.2554 - 11 มี.ค.2556
 42.	นายโชติพัฒน์ สิชฌรังษี	11 มี.ค.2556 - 25 ม.ค.2558
 43.	นายกำพล สิริรัตตนนท์	26 ม.ค.2558 - 24 ม.ค.2559
 44.	นายยงยุทธ จรเสมอ	25 ม.ค.2559 - 30 ก.ย.2560
 45.	นายบัลลังก์ ไวทย์ศิริ	16 ต.ค.2560 - ปัจจุบัน

การสาธารณสุข
โรงพยาบาลชุมชน ขนาด 60 เตียง จำนวน 1	แห่ง
ศูนย์สุขภาพชุมชนดอนไพล (ศสช.) จำนวน 1 แห่ง

สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ จำนวน 1 แห่ง
สถานีอนามัย/โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.)จำนวน 11 แห่ง

สถานพยาบาลของเอกชน จำนวน	25 แห่ง

ร้านขายยาแผนปัจจุบัน จำนวน 7 แห่ง

การอาชีพและธุรกิจ
จากสภาพภูมิศาสตร์ของอำเภอโชคชัยเป็นที่ราบลุ่มและลาดเอียงสู่ลำน้ำมูลที่ไหลผ่านกลางพื้นที่จากทิศใต้ – เหนือ ทำให้อำเภอโชคชัยมีพื้นที่เหมาะแก่การเกษตรกรรม ทำนาข้าว ประกอบกับมีเขื่อนระบายน้ำเข้ามาในพื้นที่ 3 เขื่อน จึงสามารถทำนาได้ 2 ครั้ง/ปี เพิ่มรายได้และฐานะทางเศรษฐกิจความเป็นอยู่เป็นอย่างดี นอกจากนี้พื้นที่เป็นจุดเชื่อมต่อภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง มีโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่หลายแห่งมาตั้งในพื้นที่ ทำให้ประชาชนมีอาชีพ มีรายได้ ไม่อพยพย้ายถิ่นฐาน

 อำเภอโชคชัยมีพื้นที่การเกษตรทั้งสิ้น 166,350 ไร่ ครอบครัวเกษตรกร จำนวน 9,444 ครอบครัว 

 ที่  พืชเศรษฐกิจ  พื้นที่ปลูก(ไร่)  ผลผลิตเฉลี่ย(ไร่)  จำนวนครัวเรือนที่ปลูก 1  ข้าว  94,510  450 กก.  7,474 2  มันสำปะหลัง  63,349  2,500 กก.  6,880 3  อ้อยโรงงาน  23,835  8,500 กก.  1,400 4  ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์  920  490 กก.  70 5  ถั่วเขียวผิวมัน  1,250  90 กก.  410 6  ถั่วลิสง  815  375 กก.  280 7  ไม้ผล  7,886  -  2,250

การปศุสัตว์
 สัตว์เลี้ยง  จำนวน(ตัว)  จำนวนเกษตรกร(ราย) โคเนื้อ  4,311  436 กระบือ  1,476  149 สุกร  12,501  1,167 เป็ด  15,096  189 ไก่  754,036  4,784

การอุตสาหกรรม
ตำบล  จำนวน โชคชัย  3 ทุ่งอรุณ  4 กระโทก  1 ท่าอ่าง  5 ท่าลาดขาว  1 ด่านเกวียน  3 ท่าเยี่ยม  1

สถานที่น่าสนใจ
 ตลาดเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน
 หมู่บ้านเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน
 สวนมะนาวด่านเกวียน
 ศูนย์หัตถกรรมทองเหลืองบ้านบิง
 ปราสาทพะโค
 ปราสาทสระเพลง
 ปราสาทบ้านปรางค์ ตำบลพลับพลา
 ปราสาทบึงไทย(เศษชิ้นส่วนปราสาทที่วัดบึงไทย) 
 วัดด่านเกวียน
 วัดโบสถ์คงคาล้อม
 วัดนอก
 วัดใหม่สระปทุม
 วัดศีพุทราราม
 วัดบิง
 บึงกระโทก
 บึงพระ
 ไทรทองเทพนิมิตร
 หมู่บ้านหินทราย บ้านหนองโสน
 ตลาดไนท์พาซ่า
 บริษัท สยามโกลบอลเฮ้าส์ จำกัดสาขาโชคชัย

โรงเรียนมัธยมศึกษา
 โรงเรียนโชคชัยสามัคคี
 โรงเรียนด่านเกวียนวิทยา
 โรงเรียนดอนไพลพิทยาคม

สถาบันอุดมศึกษา
 มหาวิทยาลัยรามคำแหง (วิทยบริการเฉลิมพระเกียรติจังหวัดนครราชสีมา)
 วิทยาลัยพิชญบัณฑิต นครราชสีมา

สถาบันอาชีวะศึกษา
 วิทยาลัยเทคนิคสุรนารี

อ้างอิง

ชโคชัย