อำเภอชนแดน

ชนแดน เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเพชรบูรณ์ เดิมเป็นพื้นที่ของอำเภอภูมิ (อำเภอบางมูลนาก) จังหวัดพิจิตร วันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2452 ทั้งหมด และย้ายมาขึ้นการปกครองกับจังหวัดเพชรบูรณ์ในปี พ.ศ. 2460 ประวัติความเป็นมาของอำเภอชนแดน

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอชนแดนมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอวังโป่ง มีสันเขาไผ่ สันเขาช้าง สันเขาปอ และคลองลำหมีตาย เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองเพชรบูรณ์และอำเภอหนองไผ่ มีสันเขาวังอ่าง สันเขาวังเหว สันเขาผาหยวก และสันเขาแอ่นหาด สันเขาทองดี สันเขาวังโรง และสันเขารัง เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอหนองไผ่ อำเภอบึงสามพัน (จังหวัดเพชรบูรณ์) อำเภอหนองบัว (จังหวัดนครสวรรค์) และอำเภอดงเจริญ (จังหวัดพิจิตร) มีคลองศาลาลาย  แนวแปลงที่ดิน ถนนด้านทิศเหนือเขาฝาง คลองบอระเพ็ด คลองทราย ห้วยทุ่งแฝก สันเขาเหล็ก สันเขาซับยาง สันเขาซับตะเคียน และสันเขาเจดีย์ เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอดงเจริญและอำเภอทับคล้อ (จังหวัดพิจิตร) มีแนวแปลงที่ดิน สันเขานกยูง และคลองเนินมะกอก เป็นเส้นแบ่งเขต

 ประวัติ 
อำเภอชนแดน เดิมเป็นท้องที่ส่วนหนึ่งของอำเภอบางมูลนาก จังหวัดพิจิตร เมื่อมีราษฎรอพยพมาตั้งบ้านเรือนในระหว่างเขตแดนมากขึ้นจึงเรียกว่าหมู่บ้านชนแดน 

ต่อมาทางราชการได้พิจารณาจัดตั้งเป็นตำบลในเขตปกครองของอำเภอเมืองเพชรบูรณ์ เนื่องจากท้องที่ตำบลชนแดนอยู่ห่างไกลจากตัวอำเภอมาก ยากแก่การดูแลทุกข์สุขของราษฎร กระทรวงมหาดไทยจึงยกฐานะเป็นกิ่งอำเภอเมื่อ พ.ศ. 2460 ประกอบด้วยตำบลชนแดน ตำบลท่าข้าม และตำบลดงขุย รวมถึงได้โอนท้องที่ตำบลวังโป่ง อำเภอนครป่าหมาก (อำเภอบางกระทุ่ม) จังหวัดพิษณุโลก มารวมขึ้นกับกิ่งอำเภอชนแดน รวม 4 ตำบล เมื่อมีราษฎรหนาแน่นมากขึ้นทางราชการจึงได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอชนแดน ตามพระราชกฤษฎีกา ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2499 โดยเป็นอำเภอหนึ่งขึ้นอยู่กับจังหวัดเพชรบูรณ์  ประวัติความเป็นมาของอำเภอชนแดน

 วันที่ 5 มิถุนายน 2499 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอชนแดน อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ เป็น อำเภอชนแดน พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งอำเภอนาทวี อำเภอสะบ้าย้อย อำเภอคำชะอี อำเภอย่านตาขาว อำเภอวัดโบสถ์ อำเภอหนองบัว อำเภอวัฒนานคร อำเภอแสวงหา อำเภอท่าชนะ อำเภอพระพุทธบาท อำเภอโนนสัง อำเภอบำเหน็จณรงค์ อำเภอคอนสวรรค์ อำเภอบ้านโฮ่ง อำเภอคีรีมาศ อำเภอชนแดน อำเภอแม่แจ่ม อำเภอไทรน้อย และอำเภอบ้านแพง พ.ศ. ๒๔๙๙
 วันที่ 20 กันยายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลชนแดน ในท้องที่บางส่วนของตำบลชนแดนประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลชนแดน อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 7 กรกฎาคม 2507 จัดตั้งสุขาภิบาลดงขุย ในท้องที่บางส่วนของตำบลดงขุยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลดงขุย อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
วันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2511 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดพิจิตร และจังหวัดเพชรบูรณ์  โดยโอนพื้นที่ตำบลท้ายดง อำเภอเมืองพิจิตร จังหวัดพิจิตร มาขึ้นกับอำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์พระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดพิจิตรและจังหวัดเพชรบูรณ์ พ.ศ. ๒๕๑๑
 วันที่ 20 พฤศจิกายน 2516 จัดตั้งสุขาภิบาลท่าข้าม ในท้องที่บางส่วนของหมู่ที่ 1 ตำบลท่าข้ามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลท่าข้าม อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 21 เมษายน 2524 ตั้งตำบลพุทธบาท แยกออกจากตำบลชนแดนประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 30 มีนาคม 2525 ตั้งตำบลบ้านกล้วย แยกออกจากตำบลดงขุยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 5 ตุลาคม 2525 โอนพื้นที่หมู่ 1 บ้านชนแดน (ในขณะนั้น) ของตำบลพุทธบาท ไปตั้งเป็นหมู่ 4 บ้านชนแดน ของตำบลชนแดนประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์ ดังเดิม
 วันที่ 5 กรกฎาคม 2526 ตั้งตำบลซับเปิบ แยกออกจากตำบลวังโป่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 15 พฤศจิกายน 2526  แยกพื้นที่ตำบลวังโป่ง ตำบลท้ายดง และตำบลซับเปิบ อำเภอชนแดน มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอวังโป่ง ขึ้นกับอำเภอชนแดน ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์ ตั้งเป็นกิ่งอำเภอวังโป่ง
 วันที่ 5 พฤศจิกายน 2528 ตั้งตำบลวังหิน แยกออกจากตำบลท้ายดงประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอวังโป่ง อำเภอชนแดน อำเภอวิเชียรบุรี กิ่งอำเภอเขาค้อ อำเภอหล่มสัก และอำเภอหนองไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 8 มีนาคม 2531 จัดตั้งสุขาภิบาลวังโป่ง ในท้องที่บางส่วนของตำบลวังโป่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลวังโป่ง กิ่งอำเภอวังโป่ง อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 21 พฤษภาคม 2533 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอวังโป่ง อำเภอชนแดน เป็น อำเภอวังโป่ง พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอห้วยผึ้ง อำเภอวังวิเศษ อำเภอคลองหาด อำเภอป่าบอน อำเภอหนองหญ้าปล้อง อำเภอวังโป่ง อำเภอควนเนียง อำเภอหนองหญ้าไซ อำเภอหนองนาเดิม อำเภอทุ่งฝน อำเภอสร้างคอม และอำเภอทองแสนขัน พ.ศ. ๒๕๓๓
 วันที่ 17 สิงหาคม 2533 ตั้งตำบลวังศาล  แยกออกจากตำบลท้ายดงและตำบลวังโป่ง รวมทั้งโอนพื้นที่ให้ขึ้นกับการปกครองของอำเภอวังโป่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอน้ำหนาว และกิ่งอำเภอวังโป่ง อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 1 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลซับพุทรา แยกออกจากตำบลชนแดนประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 9 ตุลาคม 2535 ตั้งตำบลตะกุดไร แยกออกจากตำบลดงขุยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 26 มกราคม 2536 ตั้งตำบลศาลาลาย แยกออกจากตำบลท่าข้ามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลชนแดน สุขาภิบาลดงขุย และสุขาภิบาลท่าข้าม เป็นเทศบาลตำบลชนแดน เทศบาลตำบลดงขุย และเทศบาลตำบลท่าข้าม ตามลำดับ

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอชนแดนแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 ตำบล 125 หมู่บ้าน ได้แก่

1.ชนแดน     (Chon Daen)   14 หมู่บ้าน         6.บ้านกล้วย     (Ban Kluai)   17 หมู่บ้าน 2.ดงขุย     (Dong Khui)   17 หมู่บ้าน         7.ซับพุทรา     (Sap Phutsa)  9 หมู่บ้าน 3.ท่าข้าม     (Tha Kham)  11 หมู่บ้าน         8.ตะกุดไร     (Takut Rai)  11 หมู่บ้าน 4.พุทธบาท     (Phutthabat)  29 หมู่บ้าน          9.ศาลาลาย     (Sala Lai)  10 หมู่บ้าน 5.ลาดแค     (Lat Khae)  22 หมู่บ้าน 

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอชนแดนประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 12 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลชนแดน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลชนแดน
 เทศบาลตำบลดงขุย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลดงขุยและตำบลตะกุดไร
 เทศบาลตำบลท่าข้าม ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลท่าข้าม
 เทศบาลตำบลศาลาลาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศาลาลายทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลชนแดน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชนแดน (นอกเขตเทศบาลตำบลชนแดน)
 องค์การบริหารส่วนตำบลดงขุย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงขุย (นอกเขตเทศบาลตำบลดงขุย)
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าข้าม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าข้าม (นอกเขตเทศบาลตำบลท่าข้าม)
 องค์การบริหารส่วนตำบลพุทธบาท ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพุทธบาททั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลลาดแค ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลาดแคทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกล้วย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกล้วยทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลซับพุทรา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลซับพุทราทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลตะกุดไร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะกุดไร (นอกเขตเทศบาลตำบลดงขุย)

 อ้างอิง 

ชนแดน