อำเภอม่วงสามสิบ

ม่วงสามสิบ  เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุบลราชธานี   เดิมคือ "บ้านที" พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯให้ยกฐานะขึ้นเป็นเมือง "เกษมสีมา" ขึ้นตรงต่อเมืองอุบลราชธานี ตั้งแต่ปี พ.ศ.2425 จนถึงคราวปรับปรุงการปกครองครั้งใหญ่ระหว่างปี พ.ศ.2443-2445 เมืองเกษมสีมาถูกลดฐานะลงเป็นอำเภอ ต่อมาปี พ.ศ.2452 ทางราชการได้รวมอำเภอเกษมสีมากับอำเภออุตรูปลนิคม (ซึ่งอยู่ใกล้เคียง) เข้าด้วยกัน เรียกชื่อใหม่ว่า "อำเภออุตรอุบล" แต่ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอ "ม่วงสามสิบ" ตามชื่อของหมู่บ้านดั้งเดิมจนถึงปัจจุบัน   ที่มาของคำว่า "ม่วงสามสิบ" มีเรื่องเล่าขานกันมา 3-4 ประการ คือ 

1. พ่อค้าวัวได้ต้อนวัวมาพักอยู่ที่หมู่บ้านที่มีต้นมะม่วงและผลมะม่วงสุกหล่นเกลื่อนอยู่ใต้ต้น วัวจึงอาศัยมะม่วงสุกกินแทนหญ้าหมดไป 30 ผล บ้านนี้จึงได้ชื่อว่า "บ้านม่วงสามสิบ" 

2. ที่หมู่บ้านนี้เคยมีการจัดการแข่งขันกินมะม่วงคนที่ชนะเลิศกินได้ถึง 30 ผล จึงได้ตั้งชื่อบ้านนี้ว่า "ม่วงสามสิบ" 

3. พ่อค้าวัวต้อนวัวมาค้างแรมที่หมู่บ้านนี้แล้วได้ถ่ายมูลไว้ ต่อมามูลวัวได้งอกออกเป็นต้นมะม่วง 30 ต้น บ้านนี้จึงได้ชื่อว่า "ม่วงสามสิบ" 

4. ในปี พ.ศ.2459 นายอำเภอเกษมสีมา ได้อพยพหาแหล่งที่ตั้งอำเภอใหม่ และได้มาพบบริเวณที่ร่มรื่นอุดมสมบูรณ์ โดยเฉพาะมีต้นมะม่วงขึ้นรวมอยู่ถึง 30 ต้น จึงได้ตั้งชื่อหมู่บ้านขึ้นโดยให้ชื่อว่า "บ้านม่วงสามสิบ"

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอม่วงสามสิบตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอหัวตะพาน อำเภอลืออำนาจ และอำเภอพนา (จังหวัดอำนาจเจริญ)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอพนา (จังหวัดอำนาจเจริญ) และอำเภอเหล่าเสือโก้ก  
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองอุบลราชธานีและอำเภอเขื่องใน 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอหัวตะพาน (จังหวัดอำนาจเจริญ) และอำเภอเขื่องใน 

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอม่วงสามสิบแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 14 ตำบล 158 หมู่บ้าน ได้แก่

1.ม่วงสามสิบ(Muang Sam Sip)12 หมู่บ้าน8.หนองไข่นก(Nong Khai Nok)8 หมู่บ้าน 2.เหล่าบก(Lao Bok)12 หมู่บ้าน9.หนองเหล่า (Nong Lao)15 หมู่บ้าน3.ดุมใหญ่(Dum Yai)13 หมู่บ้าน10.หนองฮาง(Nong Hang)9 หมู่บ้าน 4.หนองช้างใหญ่(Nong Chang Yai)8 หมู่บ้าน11.ยางโยภาพ(Yang Yo Phap)13 หมู่บ้าน5.หนองเมือง(Nong Mueang)14 หมู่บ้าน12.ไผ่ใหญ่(Phai Yai)12 หมู่บ้าน 6.เตย(Toei)12 หมู่บ้าน13.นาเลิง(Na Loeng)9 หมู่บ้าน7.ยางสักกระโพหลุ่ม(Yang Sak Krapho Lum)11 หมู่บ้าน14.โพนแพง(Phon Phaeng)10 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอม่วงสามสิบประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 15 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลม่วงสามสิบ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลม่วงสามสิบ
 องค์การบริหารส่วนตำบลม่วงสามสิบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่วงสามสิบ (นอกเขตเทศบาลตำบลม่วงสามสิบ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลเหล่าบก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเหล่าบกทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลดุมใหญ่  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดุมใหญ่ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองช้างใหญ่  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองช้างใหญ่ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเมือง  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเมืองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเตย  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเตยทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลยางสักกระโพหลุ่ม  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยางสักกระโพหลุ่มทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองไข่นก  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองไข่นกทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเหล่า  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเหล่าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองฮาง  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองฮางทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลยางโยภาพ  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยางโยภาพทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ใหญ่  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่ใหญ่ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาเลิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาเลิงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโพนแพง  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนแพงทั้งตำบล

 โรงเรียนในอำเภอ 
 วิทยาลัยเทคโนโลยีธัญลักษณ์
 โรงเรียนเบญจธัญพิทยา
 โรงเรียนกวดวิชาลีนวัฒน์วิทยา
 โรงเรียนม่วงสามสิบ (อำนวยปัญญา)
 โรงเรียนดงยางวิทยาคม
 โรงเรียนไผ่ใหญ่ศึกษา
โรงเรียนม่วงสามสิบอัมพวันวิทยา
 โรงเรียนบ้านพิณโท
 โรงเรียนพิมพ์ประภาสงเคราะห์
 โรงเรียนชุมชนบ้านหนองขุ่น
 โรงเรียนบ้านน้ำอ้อมผักระย่า
 โรงเรียนบ้านสองห้อง คุรุราษฎร์สามัคคี
 โรงเรียนบ้านสร้างมิ่ง


ม่วงสามสิบ