พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช (15 ตุลาคม พ.ศ. 2436 – 20 กันยายน พ.ศ. 2452) เป็นพระราชบุตรพระองค์ที่ 95 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเลื่อน

 พระประวัติ 
 ประสูติ 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช ประสูติเมื่อวันอาทิตย์ เดือน 11 ขึ้น 4 ค่ำ ปีมะเส็ง เบญจศก จ.ศ. 1255  ตรงกับวันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2436 เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเลื่อน (สกุลเดิม นิยะวานนท์) โปรดเกล้าฯ ให้พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภชตามเสด็จรับใช้ใกล้ชิดมาตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ เช่นเมื่อคราวเสด็จประพาสต้นครั้งที่ 2 ปี พ.ศ. 2449 และเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 2 ปี พ.ศ. 2450 พระองค์ก็ได้ตามเสด็จสมเด็จพระบรมชนกนาถด้วยทั้ง 2 ครั้ง เมื่อทรงเจริญถึงวัยที่จะเสด็จไปทรงศึกษาต่อต่างประเทศเช่นเดียวกับพระราชโอรสพระองค์อื่น ก็ทรงให้เว้นเสีย และให้จ้างครูชาวต่างชาติเข้ามาสอนหนังสือถึงในพระตำหนัก แทนที่จะต้องเสด็จไปศึกษาในต่างประเทศ นอกจากนี้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างตำหนักขึ้นภายในพระราชวังดุสิตและพระราชทานนามว่า "ตำหนักราชฤทธิ์รุ่งโรจน์" เพื่อพระราชทานให้ประทับอยู่ใกล้ ๆราชกิจจานุเบกษา, ข่าวพระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภชมีมงคลการเสด็จขึ้นตำหนัก, เล่ม 24, ตอน 52, 29 มีนาคม พ.ศ. 2450, หน้า 1409

 สิ้นพระชนม์ 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช ประชวรด้วยโรคไส้ตัน สิ้นพระชนม์ด้วยวัยเพียงไม่ถึง 16 พรรษา เมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 12 ขึ้น 8 ค่ำ ปีมะเส็งเบญจศก จ.ศ. 1255 ตรงกับวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2452 ข่าวสิ้นพระชนม์ พระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโทมนัสยิ่งนักที่พระราชโอรสสิ้นพระชนม์ ในวันคล้ายวันพระราชสมภพของพระองค์ โปรดเกล้าฯ ให้สร้างสะพานข้ามคลอง เพื่อให้ประชาชนใช้ประโยชน์เป็นสาธารณกุศล ที่เชิงสะพานทั้งสองฝั่งมีพระรูปปั้นหินอ่อนของพระองค์เจ้าอุรุพงศ์รัชสมโภช พระราชทานชื่อสะพานว่า สะพานอุรุพงษ์ เป็นสะพานข้ามแม่น้ำเพชรบุรี, อาคารอุรุพงษ์ ภายในวิทยาลัยอาชีวศึกษาเพชรบุรี, ถนนอุรุพงษ์ และ สี่แยกอุรุพงษ์ ถนนในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งก่อนหน้านี้เคยเป็นที่ตั้งของสะพานอุรุพงษ์ อันเป็นสะพานข้ามคลอง แต่ถูกรื้อถอนไปแล้ว

วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2568 ท่านผู้หญิงอรอนงค์ ปิยนาฏวชิรพัทธ์ จากพระตำหนักราชฤทธิ์รุ่งโรจน์ พระราชวังดุสิต บำเพ็ญกุศลตักบาตรและถวายสังฆทานเป็นพระกุศลแก่พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช เนื่องในวันคล้ายวันสิ้นพระชนม์ ณ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร

 พระกรณียกิจ 
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระองค์เจ้าอรุพงษ์รัชสมโภชทรงกำกับบัญชาการกรมมหาดเล็ก โดยมีสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ เป็นผู้ดูแล และโปรดเกล้าฯ ให้พระยาวรพงษ์พิพัฒน์ และพระยาบุรุษรัตนราชพัลลภ เป็นผู้ช่วย เมื่อวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2453

 พระเกียรติยศ 

 พระอิสริยยศ 
 15 ตุลาคม พ.ศ. 2436 – 20 กันยายน พ.ศ. 2452 : พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช
 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช
 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 : พระเจ้าพี่ยาเธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช
 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2478 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช ประกาศ คำนำพระนามพระบรมวงศานุวงศ์

 ตำแหน่ง 
 22 เมษายน พ.ศ. 2452 กำกับราชการกรมมหาดเล็ก แจ้งความกรมมหาดเล็ก 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 

 พงศาวลี 

 อ้างอิง 






 แหล่งข้อมูลอื่น 

 เกร็ดกระทู้ – ตอน พระองค์เจ้าชายอุรุพงศ์รัชสมโภช ลูกรักที่สุด สุดท้ายของ ร.5 

หมวดหมู่:พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 5
หมวดหมู่:พระองค์เจ้าชาย
หมวดหมู่:พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:เจ้านายไทยที่สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ทรงพระเยาว์
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์
หมวดหมู่:บุคคลในยุครัชกาลที่ 5