วรรณกรรมเยาวชน

วรรณกรรมเยาวชน (; บางครั้งเรียกย่อว่า YA fiction หรือ YA) เป็นนวนิยาย หรือ เรื่องสั้น ที่เขียนขึ้นสำหรับกลุ่มผู้อ่านที่มีอายุโดยประมาณระหว่าง 12-18 ปี ซึ่งมีลักษณะเฉพาะตัวที่แตกต่างจากวรรณกรรมสำหรับวัยอื่น คือวรรณกรรมสำหรับผู้ใหญ่ วรรณกรรมยุวชน และวรรณกรรมเด็ก ตัวละครหลักของวรรณกรรมเยาวชนมักเป็นวัยรุ่น มีส่วนน้อยที่ใช้ตัวเอกเป็นผู้ใหญ่หรือเด็ก เนื้อหามักเกี่ยวข้องกับสิ่งที่พึงประสบด้วยวัยและประสบการณ์ของตัวเอกของนวนิยายนั้น ๆ  ส่วนเนื้อหาของเรื่องอาจครอบคลุมลักษณะของนวนิยายหลากหลายประเภท แต่มักเน้นไปที่ประเด็นซึ่งท้าทายความเป็นวัยรุ่น รวมไปถึงนวนิยายประเภทการเปลี่ยนผ่านของวัย (coming of age) นอกเหนือจากนี้แล้ว วรรณกรรมเยาวชนก็มีลักษณะพื้นฐานเช่นเดียวกับนวนิยายประเภทอื่น ๆ ทั้งเรื่องของตัวละคร พล็อต ฉาก แนวทางของเรื่อง และวิธีการเล่าเรื่อง

 ประวัติ 
ผู้ให้ความสำคัญแก่กลุ่ม "วัยรุ่น" เป็นคนแรก เห็นจะได้แก่ ซาราห์ ทริมเมอร์ ซึ่งเขียนอธิบายความถึง "ผู้ใหญ่ในวัยเยาว์" (Young Adulthood) อันเป็นกลุ่มคนที่มีอายุระหว่าง 14 ถึง 21 ปี แต่วงการวรรณกรรมในยุคคริสต์ศตวรรษที่ 19 ยังไม่ได้ให้ความสำคัญแก่กลุ่มผู้อ่านในวัยนี้มากนัก ถึงกระนั้นก็มีหนังสือหลายเล่มที่เขียนขึ้นในยุคคริสต์ศตวรรษที่ 19 ที่ดึงดูดผู้อ่านกลุ่มนี้ เช่น ครอบครัวโรบินสัน โอลิเวอร์ ทวิสต์ อลิซท่องแดนมหัศจรรย์ สี่ดรุณี ทอม ซอเยอร์ เกาะมหาสมบัติ และ เมาคลีลูกหมาป่า เป็นต้น 

การจัดกลุ่มผู้อ่านวรรณกรรมยุคใหม่เริ่มเห็นความสำคัญของกลุ่มเยาวชน ในราวคริสต์ทศวรรษที่ 1950 ซึ่งบรรดาสำนักพิมพ์และนักเขียนเริ่มผลิตงานเพื่อกลุ่มผู้อ่านกลุ่มนี้ ขณะเดียวกันก็มีการแบ่งแยกวรรณกรรมสำหรับผู้ใหญ่ และสำหรับเด็ก ชัดเจนขึ้น

รางวัลด้านวรรณกรรมเยาวชน
มีการมอบรางวัลสำหรับวรรณกรรมเยาวชนเป็นการเฉพาะหลายรายการ เช่น Michael L. Printz Award ซึ่งเริ่มตั้งแต่ปี ค.ศ. 1930 ดำเนินการโดย Young Adult Library Services Association (YALSA), รางวัล Margaret A. Edwards Award โดย YALSA เช่นกัน แต่เป็นรางวัลสำหรับนักเขียนวรรณกรรมเยาวชนยอดเยี่ยม เริ่มตั้งแต่ปี ค.ศ. 1988 , รางวัล William C. Morris YA Debut Award และ Boston Globe-Horn Book Award ที่ถือว่าเป็นรางวัลที่ทรงเกียรติที่สุดสำหรับผลงานในสหรัฐอเมริกา

นอกจากนี้มีการประกวดรายการอื่นๆ ที่มีสาขาวรรณกรรมเยาวชนด้วย ได้แก่
 National Book Award สำหรับสาขาวรรณกรรมเยาวชน (Young People’s Literature)
 Los Angeles Times Book Prize สำหรับสาขานวนิยายเยาวชน (Young Adult Fiction)
 Edgar Allan Poe Award สำหรับสาขานวนิยายเยาวชนยอดเยี่ยม (Best Young Adult Novel)
 Royal Society Prize สำหรับสาขาหนังสือวิทยาศาสตร์เยาวชน (Junior Science Book)


หมวดหมู่:วรรณกรรมแบ่งตามประเภท