กฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา

ศาสตราจารย์กิตติคุณ ร้อยเอก กฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา (9 มกราคม พ.ศ. 2476 – 12 มกราคม พ.ศ. 2553) เป็นสถาปนิกชาวไทย นักธุรกิจ ผู้ก่อตั้งสำนักงานออกแบบคาซ่า อาจารย์และอดีตคณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (คนที่ 4 พ.ศ. 2517–2521), นักแสดง นักบินสมัครเล่น อดีตนักกีฬายิงปืนทีมชาติในกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนปี พ.ศ. 2503 และปี พ.ศ. 2507 อดีตผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร คนที่ 11 และศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (สถาปัตยกรรมร่วมสมัย) ปี พ.ศ. 2550

กฤษฎา เป็นสถาปนิกผู้บุกเบิกงานสถาปัตยกรรมสมัยใหม่คนสำคัญของไทย ด้วยผลงานออกแบบที่เป็นที่รู้จักกันดีเช่น เอ็มบีเคเซ็นเตอร์ อาคารศูนย์การค้าริเวอร์ซิตี้ อาคารสำนักงานใหญ่ บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) โบสถ์เซเวียร์ เป็นต้น ผลงานของกฤษฎา มักเป็นอาคารเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่และส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร

 ประวัติ 
กฤษฎา เกิดเมื่อวันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2475 (นับแบบปัจจุบันคือปี พ.ศ. 2476) เป็นบุตรของหม่อมหลวงวงศ์อรุณ อรุณวงษ์ จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาจากโรงเรียนอัสสัมชัญ (อสช 12977) ปริญญาตรีและโททางสถาปัตยกรรมศาสตร์ จากสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) ประเทศสหรัฐอเมริกา ในปี พ.ศ. 2498, 2499 ได้รับทุนจากรัฐบาลฝรั่งเศส ไปศึกษาด้านสถาปัตยกรรมที่ โรงเรียนวิจิตรศิลป์เอกอลเดโบซาร์ และดูงานสถาปัตยกรรม เป็นเวลา 6 เดือน ในปี พ.ศ. 2503 กฤษฎา สมรสกับ สุชาดา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา มีบุตรด้วยกัน 3 คน เป็นชาย 2 คน หญิง 1 คน

 การทำงาน 
กฤษฎา เคยรับราชการที่กรมยุทธโยธาทหารบกหลังสำเร็จการศึกษา จนถึงยศร้อยเอก แล้วจึงโอนมาเป็นอาจารย์สอนวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2503–2532) และมหาวิทยาลัยศิลปากร เป็นอดีตนายกสมาคมสถาปนิกสยาม (อาษา) , อดีตอุปนายกของสภาสถาปนิกเอเซีย (ARCASIA) , อดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ฝ่ายโยธา (พ.ศ. 2533–2535) และผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร (19 เมษายน 2535 – 18 เมษายน 2539) โดยการสนับสนุนของ พล.ต.จำลอง ศรีเมือง อดีตผู้ว่าฯ คนก่อน ได้รับมอบปริญญา สถาปัตยกรรมศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้รับการเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (สถาปัตยกรรมร่วมสมัย) ประจำปี พ.ศ. 2550 เมื่อวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2551 จากการเสนอของคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ (กวช.)

กฤษฎา เป็นผู้ก่อตั้งบริษัท คาซา (CASA) มีผลงานออกแบบอาคารหลายแห่ง ที่มีชื่อเสียง เช่น อาคารใหม่สวนอัมพร อาคารสินธร ถนนวิทยุ อาคารห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัล สาขาชิดลม สาขาสีลม และสาขาหัวหมาก สำนักงานใหญ่ธนาคารกรุงเทพ สาขาสีลม ตึกไอบีเอ็ม ถนนพหลโยธิน สำนักงานใหญ่การบินไทย และเมื่อปี 2539 ได้รับเลือกให้เป็นสถาปนิกดีเด่นของสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์

ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งร้อยเอก กฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา เป็นราชบัณฑิตประเภทวิชาสถาปัตยศิลป์ สาขาวิชาสถาปัตยกรรม สํานักศิลปกรรม ตั้งแต่วันที่ 11 มิถุนายน พ.ศ. 2551ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี เรื่องแต่งตั้งราชบัณฑิต. เล่ม 125 ตอนพิเศษ 163 ง หน้า 45. วันที่ 10 ตุลาคม 2551. 

 ถึงแก่กรรม 
กฤษฎา ถึงแก่กรรมด้วยโรคเส้นเลือดหัวใจโป่งพอง เมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2553 ที่โรงพยาบาลศิริราช รวมอายุได้ 77 ปี มีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 25 เมษายน พ.ศ. 2553 ณ วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร

 ผลงานออกแบบ 
230px|thumb|right|อาคารใหม่สวนอัมพร
230px|thumb|right|อาคารศูนย์การค้าริเวอร์ซิตี้ (ฝั่งซ้าย; สิ่งตกแต่งด้านหน้าอาคารเดิม) 
230px|thumb|right|เอ็มบีเคเซ็นเตอร์

 อาสนถานแม่พระนิรมล จังหวัดอุบลราชธานี (พ.ศ. 2503)
 โรงแรมมโนราห์ (พ.ศ. 2506)
 อาคารกรุงเทพสหกล (พ.ศ. 2510)
 อาคารสมาคมนักข่าวไทย (พ.ศ. 2510)
 อาคารเรียนคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล (พ.ศ. 2510)
 อาคารบรรยายรวมคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล (พ.ศ. 2510)
 อาคารสารสิน (พ.ศ. 2511)
 อาคารสวนใหม่อัมพร (พ.ศ. 2511)
 โบสถ์เซเวียร์ (พ.ศ. 2513)
 อาคารเซเวียร์ฮอลล์ (พ.ศ. 2513)
 ห้องสมุด เอ.ยู.เอ. (พ.ศ. 2513)
 ธนาคารไทยทนุ สาขาสีลม (พ.ศ. 2513)
 บ้านศาสตราจารย์กิตติคุณ ร้อยเอก กฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา (พ.ศ. 2514)
 โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ หาดใหญ่ (พ.ศ. 2516)
 ธนาคารกรุงเทพสำนักงานใหญ่ (พ.ศ. 2517)
 โรงแรมเพลสซิเดนท์ (พ.ศ. 2517)
 ห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลซิดลม (พ.ศ. 2517)
 อาคารสินเอเซีย (พ.ศ. 2517)
 อาคารสินธร (พ.ศ. 2521)
 อาคารศรีวิกรม (พ.ศ. 2522)
 อาคารอมารีแอร์พอร์ต (พ.ศ. 2523)
 ริเวอร์ เฮาส์ คอนโดมิเนียม (พ.ศ. 2524)
 อาคารชาญอิสระ (พ.ศ. 2525)
 อาคารเอส.พี.อินเตอร์ชันแนล (พ.ศ. 2525)
 ศูนย์การค้ามาบุญครองเซ็นเตอร์ (พ.ศ. 2525)
 อาคารเซ็นทรัลชิดลม ทาวเวอร์ (พ.ศ. 2526)
 อาคารสาธรธานี (พ.ศ. 2526)
 อาคารบ้านโป่ง (พ.ศ. 2526)
 อาคารสำนักงานใหญ่ บริษัท การบินไทย จำกัด (พ.ศ. 2527)
 อาคารเอส.พี. (ไอ.บี.เอ็ม.) (พ.ศ. 2528)
 อาคารสกล (พ.ศ. 2529)
 อาคารบิวตี้ เจมส์ (พ.ศ. 2530)
 ส่วนต่อขยายอาคารสำนักงานใหญ่ บริษัท การบินไทย จำกัด (พ.ศ. 2531)
 อาคารซี.ที.ไอ.ทาวเวอร์ (พ.ศ. 2531)
 อาคารอาร์.เอส.ทาวเวอร์ (พ.ศ. 2532)
 อาคารหะรินทร (พ.ศ. 2532)

 วงการบันเทิง 
กฤษฎา เป็นนักบินสมัครเล่น เคยมีผลงานเป็นนักแสดงรับเชิญ ในภาพยนตร์เรื่อง เสือ โจรพันธุ์เสือ (2541) โดยรับบทเป็น พระยาบริรักษ์ประชาราษฎร์ บิดาของ เสือใบ (อำพล ลำพูน) ตัวเอกในเรื่อง และ เรื่องพรางชมพู (2545) แสดงละครโทรทัศน์เทิดพระเกียรติเรื่อง พ่อ ตอน ชีวิตที่พอเพียง (2542) และแสดงละครเวที

 การแข่งขันกีฬาโอลิมปิก 
กฤษฎา ได้เข้ารับราชการในกองทัพไทยในปี พ.ศ. 2500 – 2503 และได้เป็นนักกีฬายิงปืนทีมชาติในกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนปี พ.ศ. 2503 ณ กรุงโรม ประเทศอิตาลี และปี พ.ศ. 2507 ณ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น

 ยศกองอาสารักษาดินแดน 
กฤษฎา ได้รับพระราชทานยศนายกองเอกแห่งกองอาสารักษาดินแดนราชกิจจานุเบกษา. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศกองอาสารักษาดินแดน. เล่ม 110 ตอนที่ 19 ฉบับพิเศษ หน้า 3. วันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2536.

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า, เล่ม ๘๕ ตอนที่ ๔๔ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๓๐, ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๑๑
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๐๘ ตอนที่ ๒๐๘ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑, ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๓๔
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๐๓ ตอนที่ ๒๑๓ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๕, ๓ ธันวาคม ๒๕๒๙
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณภรณ์ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ประจำปี ๒๕๕๑, เล่ม ๑๒๖ ตอนที่ ๒ ข หน้า ๑๒๒, ๒๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒
ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ และเหรียญราชรุจิ, เล่ม ๑๑๓ ตอนที่ ๑๒ ข หน้า ๖๔, ๒๑ มิถุนายน ๒๕๓๙
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา, เล่ม ๙๙ ตอนที่ ๑๘๔ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๓๒๔๑, ๑๗ ธันวาคม ๒๕๒๕
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญลูกเสือสดุดี, เล่ม ๑๑๑ ตอนที่ ๑๕ ข หน้า ๙๐, ๑๗ สิงหาคม ๒๕๓๗

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 เว็บไซต์บริษัท CASA 

หมวดหมู่:ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:สถาปนิกชาวไทย
หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาทัศนศิลป์
หมวดหมู่:ราชสกุลอรุณวงษ์
หมวดหมู่:ณ อยุธยา
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
หมวดหมู่:อาจารย์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์
หมวดหมู่:ศาสตราจารย์กิตติคุณ
หมวดหมู่:ราชบัณฑิต
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนอัสสัมชัญ
หมวดหมู่:เสียชีวิตจากโรคระบบหัวใจหลอดเลือด
หมวดหมู่:พรรคพลังธรรม
หมวดหมู่:พรรคประชากรไทย
หมวดหมู่:นักบินทหารชาวไทย
หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.อ.จ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญ ร.ด.ม.(ศ)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ภ.ป.ร.3
หมวดหมู่:นักการเมืองไทย
หมวดหมู่:ทหารบกชาวไทย
หมวดหมู่:ผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน

หมวดหมู่:นักกีฬายิงปืนชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากจังหวัดพระนคร
หมวดหมู่:ผู้เข้าแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อน 1960
หมวดหมู่:ผู้เข้าแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อน 1964
หมวดหมู่:นักกีฬาโอลิมปิกทีมชาติไทย
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์ไทย พ.ศ. 2516–2544