อำเภอสวนผึ้ง

สวนผึ้ง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดราชบุรี มีชายแดนติดต่อกับประเทศเพื่อนบ้านใกล้ที่สุดจากระยะทางจากเมืองหลวง เป็นอำเภอที่มีแนวเขตติดต่อกับประเทศพม่ายาวที่สุดในจังหวัด และเป็นอำเภอศูนย์กลางการท่องเที่ยวและแหล่งวัฒนธรรมสำคัญของจังหวัด มีแม่น้ำสายสำคัญคือแม่น้ำภาชีตัดผ่านอำเภอยาวประมาณ 70 กิโลเมตรไหลจากทิศใต้ไปทิศเหนือ ประชากรส่วนใหญ่ราวร้อยละ 90 เป็นชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงและชาวมอญที่อยู่ตามแนวตะเข็บชายแดน อำเภอสวนผึ้งมีสถานที่พักตากอากาศและสถานที่ท่องเที่ยวหลายแห่ง ตลอดจนมีป่านานาพรรณที่ให้เข้าไปศึกษาหาความรู้ได้ แนวเทือกเขาตะนาวศรีแถบนี้ บนพื้นดินไม่เพียงมีป่าไม้อุดมสมบูรณ์เท่านั้น ใต้พื้นดินยังเป็นแหล่งแร่ดีบุกและวุลแฟรมอันสมบูรณ์อีกด้วย ในอดีตยังมีอุตสาหกรรมเหมืองแร่กระจายไปทั่วพื้นที่บริเวณนี้อย่างมากพันธุ์ แก้วนุ้ย. 'อ.สวนผึ้ง' บนความคาดหวัง... เปิดด่านชายแดนภาคตะวันตก. มติชนรายวัน. ปีที่ 35 ฉบับที่ 12420. วันอาทิตย์ที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2555. ISSN 1686-8188. หน้า 8

 ประชากร 

ข้อมูลต่อไปนี้เป็นจำนวนประชากรของแต่ละตำบลและหมู่บ้านในอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี (ข้อมูล ณ พฤศจิกายน พ.ศ. 2568)

 จำนวนประชากรจำแนกตามตำบล ตำบล จำนวนหมู่บ้าน ประชากร (คน) สวนผึ้ง  8  21,927 ตะนาวศรี  7  16,905 ท่าเคย  13  10,792 ป่าหวาย  9  7,705 รวมทั้งอำเภอ 37 57,329

 จำนวนประชากรตามหมู่บ้าน ใน 4 ตำบล อำเภอสวนผึ้ง (พฤศจิกายน 2568) ตำบล หมู่บ้าน จำนวนประชากร (คน) สวนผึ้ง หมู่ 1 บ้านบ่อ  3,302 หมู่ 2 ทุ่งแฝก  1,831 หมู่ 3 ผาปก  3,924 หมู่ 4 นาขุนแสน  1,112 หมู่ 5 ถ้ำหิน  3,121 หมู่ 6 ห้วยคลุม  945 หมู่ 7 ห้วยผาก  3,232 หมู่ 8 ตะโกล่าง  4,460 ตะนาวศรี หมู่ 1 บ้านสวนผึ้ง  3,332 หมู่ 2 ท่ามะขาม  2,268 หมู่ 3 ห้วยม่วง  2,757 หมู่ 4 บ่อหวี  2,022 หมู่ 5 ห้วยแห้ง  2,316 หมู่ 6 ห้วยน้ำหนัก  3,926 หมู่ 7 บ่อเก่าบน  284 ท่าเคย หมู่ 1 ชัฎป่าหวาย  1,411 หมู่ 2 วังน้ำเขียว  594 หมู่ 3 โป่งนกกระทา  707 หมู่ 4 ชัฎหนองหมี  722 หมู่ 5 จัดสรร  1,000 หมู่ 6 ท่าเคย  568 หมู่ 7 มะขามเอน  584 หมู่ 8 ทุ่งหินสี  518 หมู่ 9 หนองมะค่า  785 หมู่ 10 หนองหิน  873 หมู่ 11 นาไร่เดียว  1,031 หมู่ 12 โป่งเก้ง  297 หมู่ 13 หนองปลัก  302 ป่าหวาย หมู่ 1 ห้วยทรายทอง  1,470 หมู่ 2 บ้านกล้วย  792 หมู่ 3 ทุ่งแหลม  1,181 หมู่ 4 ทุ่งศาลา  804 หมู่ 5 หนองหม้อข้าว  820 หมู่ 6 โป่งยอ  459 หมู่ 7 ห้วยลาดปลาเค้า  471 หมู่ 8 หนองต้นไทร  484 หมู่ 9 หนองขาม  684

ที่ตั้งและอาณาเขต
อำเภอสวนผึ้งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่การปกครองข้างเคียงต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอด่านมะขามเตี้ย (จังหวัดกาญจนบุรี)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอจอมบึงและอำเภอบ้านคา
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอบ้านคา
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับภาคตะนาวศรี (ประเทศพม่า)

ประวัติ
อำเภอสวนผึ้ง เดิมเป็นตำบลสวนผึ้ง ขึ้นอยู่กับอำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี ได้อนุมัติให้ตั้งกิ่งอำเภอสวนผึ้งขึ้นเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2517 และได้เปิดบริการประชาชนเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2517

ที่มาของคำว่า "สวนผึ้ง" มาจากพื้นที่โดยทั่วไปของอำเภอซึ่งมีสภาพแวดล้อมประกอบด้วยธรรมชาติ ป่าไม้ เทือกเขา และมีต้นไม้ชนิดหนึ่ง เป็นต้นไม้ที่มีสีขาวนวล ไม่มีเปลือกกะเทาะหรือลอกให้เห็น ที่สำคัญคือจะมีผึ้งจำนวนมากมาอาศัยทำรังบนต้นไม้ชนิดนี้เท่านั้น ชาวบ้านจึงเรียกต้นไม้ต้นนั้นว่า "ต้นผึ้ง" และได้กลายเป็นชื่ออำเภอในปัจจุบัน

 วันที่ 6 มิถุนายน 2515 ตั้งตำบลป่าหวาย และตำบลบ้านบึง แยกออกจากตำบลสวนผึ้งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบล ในท้องที่อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี
 วันที่ 5 พฤศจิกายน 2517 แยกพื้นที่ตำบลสวนผึ้ง ตำบลป่าหวาย และตำบลบ้านบึง อำเภอจอมบึง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอสวนผึ้ง ขึ้นกับอำเภอจอมบึง ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี ตั้งเป็นกิ่งอำเภอสวนผึ้ง
 วันที่ 6 พฤศจิกายน 2522 ตั้งตำบลท่าเคย แยกออกจากตำบลป่าหวายประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอสวนผึ้ง อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี
 วันที่ 23 กันยายน 2523 ตั้งตำบลบ้านคา แยกออกจากตำบลบ้านบึงประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอสวนผึ้ง อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี
 วันที่ 31 มีนาคม 2526 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสวนผึ้ง อำเภอจอมบึง เป็น อำเภอสวนผึ้ง พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอเทพสถิต อำเภอวังน้ำเย็น อำเภอเนินมะปราง อำเภอสวนผึ้ง และอำเภอเสนางคนิคม พ.ศ. ๒๕๒๖
 วันที่ 25 กันยายน 2527 ตั้งตำบลหนองพันจันทร์ แยกออกจากตำบลบ้านคาประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี
 วันที่ 11 มีนาคม 2529 จัดตั้งสุขาภิบาลสวนผึ้ง ในท้องที่บางส่วนของตำบลสวนผึ้งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลสวนผึ้ง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี และจัดตั้งสุขาภิบาลบ้านชัฎป่าหวาย ในท้องที่บางส่วนของตำบลป่าหวาย และตำบลท่าเคยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านชัฏป่าหวาย อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี
 วันที่ 1 สิงหาคม 2531 ตั้งตำบลตะนาวศรี แยกออกจากตำบลสวนผึ้งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี
 วันที่ 1 กรกฎาคม 2540 แยกพื้นที่ตำบลบ้านคา ตำบลบ้านบึง และตำบลหนองพันจันทร์ อำเภอสวนผึ้ง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอบ้านคา ขึ้นกับอำเภอสวนผึ้ง
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลสวนผึ้ง และสุขาภิบาลบ้านชัฎป่าหวาย เป็นเทศบาลตำบลสวนผึ้ง และเทศบาลตำบลบ้านชัฎป่าหวาย
 วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอบ้านคา อำเภอสวนผึ้ง เป็น อำเภอบ้านคา พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอฆ้องชัย อำเภอดอนจาน อำเภอนาคู อำเภอสามชัย อำเภอโกสัมพีนคร อำเภอบึงสามัคคี อำเภอโคกโพธิ์ไชย อำเภอซำสูง อำเภอโนนศิลา อำเภอบ้านแฮด อำเภอเวียงเก่า อำเภอหนองนาคำ อำเภอเขาคิชฌกูฏ อำเภอคลองเขื่อน อำเภอเกาะจันทร์ อำเภอเนินขาม อำเภอหนองมะโมง อำเภอซับใหญ่ อำเภอดอยหลวง อำเภอเวียงเชียงรุ้ง อำเภอดอยหล่อ อำเภอแม่ออน อำเภอหาดสำราญ อำเภอเกาะกูด อำเภอเกาะช้าง อำเภอวังเจ้า อำเภอวังยาง อำเภอเทพารักษ์ อำเภอบัวลาย อำเภอพระทองคำ อำเภอเมืองยาง อำเภอลำทะเมนชัย อำเภอสีดา อำเภอช้างกลาง อำเภอนบพิตำ อำเภอชุมตาบง อำเภอแม่เปิน อำเภอภูเพียง อำเภอแคนดง อำเภอบ้านด่าน อำเภอสามร้อยยอด อำเภอภูกามยาว อำเภอภูซาง อำเภอศรีนครินทร์ อำเภอดงเจริญ อำเภอบึงนาราง อำเภอสากเหล็ก อำเภอกุดรัง อำเภอชื่นชม อำเภอเชียงขวัญ อำเภอทุ่งเขาหลวง อำเภอหนองฮี อำเภอสุขสำราญ อำเภอเขาชะเมา อำเภอนิคมพัฒนา อำเภอบ้านคา อำเภอเวียงหนองล่อง อำเภอหนองหิน อำเภอเอราวัณ อำเภอโพธิ์ศรีสุวรรณ อำเภอศิลาลาด อำเภอมะนัง อำเภอบางเสาธง อำเภอโคกสูง อำเภอวังสมบูรณ์ อำเภอวิภาวดี อำเภอเขวาสินรินทร์ อำเภอโนนนารายณ์ อำเภอพนมดงรัก อำเภอศรีณรงค์ อำเภอเฝ้าไร่ อำเภอโพธิ์ตาก อำเภอรัตนวาปี อำเภอสระใคร อำเภอกู่แก้ว อำเภอประจักษ์ศิลปาคม อำเภอนาตาล อำเภอนาเยีย อำเภอน้ำขุ่น อำเภอสว่างวีระวงศ์ และอำเภอเหล่าเสือโก้ก พ.ศ. ๒๕๕๐

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอสวนผึ้งแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 4 ตำบล 37 หมู่บ้าน
1.สวนผึ้ง (Suan Phueng)2.ป่าหวาย (Pa Wai)3.ท่าเคย (Tha Khoei)4.ตะนาวศรี (Tanao Si)

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอสวนผึ้งประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลบ้านชัฏป่าหวาย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลป่าหวายและตำบลท่าเคย
 เทศบาลตำบลสวนผึ้ง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสวนผึ้ง
 องค์การบริหารส่วนตำบลสวนผึ้ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสวนผึ้ง (นอกเขตเทศบาลตำบลสวนผึ้ง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลป่าหวาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าหวาย (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านชัฏป่าหวาย)
 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าเคย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าเคย (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านชัฏป่าหวาย)
 องค์การบริหารส่วนตำบลตะนาวศรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะนาวศรีทั้งตำบล

สถานที่ท่องเที่ยว

 โป่งยุบ
 ธารน้ำร้อนบ่อคลึง 
 อุทยานธรรมชาติวิทยา
 น้ำตกเก้าโจนหรือน้ำตกเก้าชั้น
 น้ำตกบ้านบ่อหวี
 น้ำตกผาแดง (เขากระโจม)
 แก่งส้มแมว (สวนป่าสิริกิติ์) 
 พิพิธภัณฑ์ภโวทัยหรือสวนภูมิปัญญาชาวบ้าน 
 สำนักสงฆ์หินสูง
 ตลาดโอ๊ะป่อย
 ตลาดเฌอซี๊ญ่า (ตลาดไกวเปล)
 ตลาดบ้านมอญห้วยน้ำใส
 ตลาดหินหล่น
 ตลาดทุ่งเจดีย์
 จุดชมวิวเขากระโจม
 จุดชมวิวห้วยคอกหมู
 จุดชมวิวเขาแหลม
 จุดชมวิวเขาสวรรค์ สวนผึ้ง
 จุดชมวิวผาเก้าอี้ (เขากลิ้ง)
 เดอะ ซีนเนอรี่ วินเทจ ฟาร์ม
 อัลปาก้าฮิลล์
 บ้านหอมเทียน
 เวเนโต้ สวนผึ้ง
 ถนนหมายเลข 3 (รบ.4020)
 เดอะรีสอร์ท วอเทอร์พาร์ก @สวนผึ้ง

 อ้างอิง 


สวนผึ้ง
หมวดหมู่:เขตแดนไทย–พม่า