อำเภอเขาค้อ

เขาค้อ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นอำเภอที่มีแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติที่สวยงามและยังเป็นที่ตั้งของอุทยานแห่งชาติเขาค้อ

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอเขาค้อมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอนครไทย (จังหวัดพิษณุโลก) อำเภอด่านซ้าย (จังหวัดเลย) และอำเภอหล่มเก่า มีสันเขาตั๋วกอง สันเขาตั๋วเพ่ง และสันเขาผาตัด เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหล่มสักและอำเภอเมืองเพชรบูรณ์  มีสันเขาปกหล่น สันเขาถ้ำ สันเขาโคกหางกลอย สันภูกระท้อน สันภูขมิ้น และสันภูกระบัง ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาค้อ เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองเพชรบูรณ์ มีสันเขาย่า สันเขาใหญ่ ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาค้อ เป็นเส้นแบ่งเขต
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอนครไทย อำเภอเนินมะปรางและอำเภอวังทอง (จังหวัดพิษณุโลก) มีห้วยเข็กน้อย ลำน้ำเข็ก และสันเขาแค ในเขตอุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง เป็นเส้นแบ่งเขต

 ประวัติ 
พื้นที่ "เขาค้อ" มีความขัดแย้งทางอุดมการทำให้เกิดสงครามก่อการร้ายขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2508 โดยเฉพาะในพื้นที่รอยต่อ 3 จังหวัดคือ จังหวัดเพชรบูรณ์ จังหวัดพิษณุโลก และจังหวัดเลย ฝ่ายต่อต้านรัฐบาลได้ยึดเอาพื้นที่ที่มีสภาพเป็นป่าเขา ยากที่ฝ่ายรัฐบาลจะปราบปรามได้ โดยใช้เขาค้อเป็นศูนย์กลางกองทัพบกได้มอบหมายให้กองทัพภาคที่ 3 รับผิดชอบในการต่อสู้กับผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ โดยจัดตั้งกองบัญชาการผสม 394 ขึ้นที่สนามบินอำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์ เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2511 ปัจจุบันเป็นที่ตั้งกองบัญชาการผสมพลเรือน ตำรวจ ทหาร ที่ 33 (พตท.33) ได้ดำเนินการต่อสู้อย่างต่อเนื่องโดยผ่านยุทธการที่สำคัญรวม 12 ครั้ง เช่น ยุทธการภูขี้เถ้า ยุทธการรามสูร ยุทธการผาเมืองเผด็จศึก 1-3 ยุทธการผาเมืองเกรียงไกร ฯลฯ เป็นต้น เมื่อ ประมาณปี พ.ศ. 2514 - 2515 ได้เริ่มสร้างถนนแยกจากถนนพิษณุโลก - หล่มสัก ตรงบริเวณกิโลเมตรที่ 100 บ้านแคมป์สนไปยังบ้านเล่าลือ

ในปี พ.ศ. 2517 ได้มีแนวความคิดที่จะลดความกดดันการขัดขวางงานของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย โดยการสร้างถนนอีกสายหนึ่งจากบ้านนางั่วถึงบ้านสะเดาะพง เพื่อเชื่อมกับถนนสายแรกที่บ้านสะเดาะพง ซึ่งได้รับการขัดขวางต่อต้านอย่างรุนแรงจนก่อให้เกิดความเสียหายอย่างหนัก ทั้งสองฝ่าย ขณะนั้นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เสด็จฯเยี่ยมกองรบพิเศษค่ายสฤษด์เสนา จังหวัดพิษณุโลก ทรงมีพระราชดำริที่จะให้พื้นที่สองข้างทาง เป็นประโยชน์กับราษฎรทั่วๆ ไปมิใช่เฉพาะทหารกองทัพภาคที่3 จึงได้จัดตั้งหมู่บ้านยุทธศาสตร์พัฒนาขึ้น โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ได้พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์จำนวนหนึ่งเป็นทุนในการ ดำเนินงานครั้งแรก โดยตั้งเป็น "กองอำนวยการโครงการพัฒนาลุ่มน้ำเข็ก" โดยมีงานหลักในการสร้างเส้นทาง ทุ่งสมอ - เขาค้อ ลาดยางตลอดสายฝึกอบรมและติดอาวุธราษฎรอาสาสมัครจัดที่ดินทำกินให้ราษฎรจัดหา แหล่งน้ำ เพื่อการเกษตร และเรียกโครงการนี้ว่า "โครงการพัฒนาลุ่มน้ำเข็ก"และเริ่มดำเนินการเมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2520 กระทรวงมหาดไทยได้เล็งเห็นความสำคัญของพื้นที่ดังกล่าว จึงได้ออกประกาศกระทรวงมหาดไทย ลงวันที่ 20 สิงหาคม 2527 จัดตั้งกิ่งอำเภอเขาค้อ โดยให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 21 สิงหาคม 2527 เป็นต้นไป

อำเภอเขาค้อ รวมเอาพื้นที่ตำบลแคมป์สน จำนวน 12 หมู่บ้าน ตำบลทุ่งสมอ จำนวน 8 หมู่บ้าน ทั้งสองตำบลอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอหล่มสัก และพื้นที่ตำบลนางั่วจำนวน 3 หมู่บ้าน ในเขตการปกครองของอำเภอเมืองเพชรบูรณ์ ซึ่งพื้นที่ทั้งหมดเป็นพื้นที่ตามโครงการพระราชดำริในโครงการพัฒนาลุ่มน้ำเข็กเดิม จัดตั้งขึ้นเป็นกิ่งอำเภอเขาค้อ ขึ้นการปกครองกับอำเภอหล่มสักจังหวัดเพชรบูรณ์ สำหรับเหตุผลในการตั้งชื่ออำเภอเขาค้อมีอยู่ว่า เนื่องจาก เป็นสถานที่ตั้งอำเภอ ตั้งอยู่ในบริเวณเขาค้อ สภาพพื้นที่ทางธรรมชาติเป็นภูเขาและมีต้นค้อมาก และเหตุผล อีกประการหนึ่งคือชื่อ "เขาค้อ" เป็นที่รู้จักของประชาชนทั่วประเทศ ในฐานะเป็นพื้นที่ซึ่งพลเรือนตำรวจทหารได้พลีชีพเพื่อชาติในการกวาดล้างผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ อันเป็นวีรกรรมที่ทราบโดยทั่วกัน ภูมิศาสตร์ที่ว่าการอำเภอเขาค้อตั้งอยู่ในบริเวณบ้านกนกงาม (บ้านเขาค้อ) ติดถนนสายแคมป์สน - สะเดาะพง ตรงบริเวณหลักกิโลเมตรที่ 21
 วันที่ 24 กันยายน 2517 ตั้งตำบลแคมป์สน แยกออกจากตำบลน้ำชุน
 วันที่ 25 สิงหาคม 2524 ตั้งตำบลทุ่งสมอ แยกออกจากตำบลแคมป์สน
 วันที่ 16 สิงหาคม 2527 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอเมืองเพชรบูรณ์ และอำเภอหล่มสัก โดยโอนพื้นที่หมู่ 11 บ้านจะวะสิต, หมู่ 12 บ้านธนิตคำเที่ยง และหมู่ที่ 14 บ้านริมสีม่วง ตำบลนางั่ว อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ มาขึ้นกับตำบลทุ่งสมอ อำเภอหล่มสัก เพื่อประโยชน์แก่การปกครอง การพัฒนาตามโครงการพัฒนาลุ่มน้ำเข็กและความมั่นคงของประเทศ
 วันที่ 14 กันยายน 2527 แยกพื้นที่ตำบลทุ่งสมอ และตำบลแคมป์สน อำเภอหล่มสัก มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอเขาค้อ ขึ้นกับอำเภอหล่มสัก
 วันที่ 5 พฤศจิกายน 2528 ตั้งตำบลริมสีม่วง ตั้งตำบลสะเดาะพง ตั้งตำบลหนองแม่นา และตั้งตำบลเขาค้อ แยกออกจากตำบลทุ่งสมอ
 วันที่ 29 พฤศจิกายน 2528 ตั้งที่ทำการไปรษณีย์โทรเลขเขาค้อ กิ่งอำเภอเขาค้อ อำเภอหล่มสัก
 วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลเข็กน้อย แยกออกจากตำบลแคมป์สน
 วันที่ 19 มิถุนายน 2534 ยกฐานะกิ่งอำเภอเขาค้อ อำเภอหล่มสัก เป็น อำเภอเขาค้อ
วันที่ 30 มกราคม 2539  ยกฐานะจากสภาตำบลทุ่งสมอ สภาตำบลเขาค้อ และสภาตำบลแคมป์สน เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งสมอ องค์การบริหารส่วนตำบลเขาค้อ และองค์การบริหารส่วนตำบลแคมป์สน ตามลำดับ ในท้องที่อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์
วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลเข็กน้อย และสภาตำบลหนองแม่นา เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลเข็กน้อย และองค์การบริหารส่วนตำบลหนองแม่นา ตามลำดับ ในท้องที่อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบูรณ์
 วันที่ 24 กันยายน 2547 ยุบสภาตำบลริมสีม่วง และสภาตำบลสะเดาะพง รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลเขาค้อ
วันที่ 18 กรกฎาคม 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลแคมป์สน ขึ้นเป็นเทศบาลตำบลแคมป์สน
 การแบ่งเขตการปกครอง 

 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอเขาค้อแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 72 หมู่บ้าน ได้แก่

1.เขาค้อ    (Khao Kho)    14 หมู่บ้าน    5.สะเดาะพง    (Sado Phong)    5 หมู่บ้าน2.แคมป์สน    (Khaem Son)     14 หมู่บ้าน    6.หนองแม่นา    (Nong Mae Na)   10 หมู่บ้าน3.ทุ่งสมอ    (Thung Samo)   11 หมู่บ้าน    7.เข็กน้อย    (Khek Noi)   12 หมู่บ้าน4.ริมสีม่วง    (Rim Si Muang)   6 หมู่บ้าน 

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอเขาค้อประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลแคมป์สน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแคมป์สนทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลเขาค้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาค้อ ตำบลริมสีม่วง และตำบลสะเดาะพงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งสมอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งสมอทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองแม่นา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองแม่นาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเข็กน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเข็กน้อยทั้งตำบล

 อ้างอิง 


เขาค้อ