อักษรรูนส์ ฮังการี

อักษรฮังการีเก่า หรือ อักษรรูนส์ฮังการี ( หรือ ) เป็นระบบการเขียนอักษรในภาษาฮังการี ภาษาฮังการีสมัยใหม่เขียนด้วยชุดตัวอักษรฮังการีทีมีฐานจากอักษรละติน ส่วนคำว่า "เก่า" สื่อถึงลำดับความสำคัญทางประวัติศาสตร์ของอักษรเมื่อเปรียบเทียบกับอักษรฐานละติน อักษรฮังการีเก่าเป็นอักษรรุ่นลูกของอักษรเตอร์กิกเก่า 

ชาวฮังการีเริ่มตั้งถิ่นฐานในแอ่งคาร์เพเทียนเมื่อ ค.ศ. 895 หลังจัดตั้งราชอาณาจักรฮังการี ก็มีการยกเลิกใช้อักษรบางส่วนและใช้อักษรละตินแทน

ชื่อภาษาอังกฤษในมาตรฐาน ISO 15924 คือ Old Hungarian (Hungarian Runic)Code request for the Rovas script in ISO 15924 (2012-10-20)

 ชื่อ 
ในภาษาฮังการีสมัยใหม่ อักษรนี้มีชื่อทางการว่า  ('อักษร Szekler') โดยทั่วไป ระบบการเขียนนี้มีชื่อว่า ,  และ  (หรือสั้น ๆ ว่า  'รอยบาก, รอย')by the public. From the verb  'to carve', 'to score' since the letters were usually carved on wood or sticks.

 อักษร 
อักษรรูนนี้มี 42 ตัว เนื่องจากเป็นอักษรเตอร์กิกเก่า ทำให้บางพยัญชนะมีสองรูป รูปหนึ่งใช้ร่วมกับสระหลัง (a, á, o, ó, u, ú) ส่วนอีกรูปหนึ่งใช้กับสระหน้า (e, é, i, í, ö, ő, ü, ű) ชื่อพยัญชนะต้องออกเสียงพร้อมสระ ในชุดพยัญชนะเก่า ลำดับพยัญชนะ-สระอยู่ตรงข้ามกับแบบสมัยใหม่ (ep แทน pé) ชุดตัวอักษรนี้ๆม่มีอักษรสำหรับหน่วยเสียง dz และ dzs ในภาษาฮังการีสมัยใหม่ และไม่มีอักษรสำหรับ q, w, x และ y ในอักษรละติน
 อักษร ชื่อ หน่วยเสียง (สัทอักษรสากล) ฮังการีเก่า (ภาพ) ฮังการีเก่า (ยูนิโคด) A a  14px  Á á  14px  B eb  14px  C ec  14px  Cs ecs  14px  D ed  14px  (Dz) dzé  14px ตัวแฝดของ  กับ  (Dzs) dzsé  14px ตัวแฝดของ  กับ  E e  14px  É é  12px  F ef  14px  G eg  14px  Gy egy  14px  H eh  14px  I i  12px  Í í  12px  J ej  12px  K ek  14px  K ak  14px  L el  14px  Ly elly, el-ipszilon  14px  M em  14px  N en  12px  Ny eny  14px  O o  14px  Ó ó  14px  Ö ö  14px  Ő ő  14px  P ep  14px  (Q) eq () 14px ตัวแฝดของ  กับ  R er  14px  S es  14px  Sz esz  6px  T et  14px  Ty ety  14px  U u  14px  Ú ú  14px  Ü ü  14px 14px  Ű ű  14px 14px  V ev  14px  (W) dupla vé  14px ตัวแฝดของ  กับ  (X) iksz () 14px ตัวแฝดของ  กับ  (Y) ipszilon  12px ตัวแฝดของ  กับ  Z ez  14px  Zs ezs  14px 

อักษรรูนฮังการีเก่ายังมีอักษรรูนที่ไม่ใช่อักษร แต่เป็นสัญลักษณ์ต่างหาก บางข้อมูลระบุเป็น "" (น่าจะเป็นรูปสะกดผิดจาก ) ตัวอย่างที่พบได้ทั่วไป มีดังนี้:
TPRUS: 14px
ENT: 14px 
TPRU: 16px
NAP: 16px
EMP: 16px 
UNK: 16px 
US: 14px 
AMB: 16px 

ตัวเลข

 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 50 100 500 1000 8px 12px 14px 16px 12px 17px 18px 20px 22px 14px 12px 12px 12px 12px              

 ตัวอย่างข้อความ 
ข้อความจาก Csíkszentmárton, ค.ศ. 1501
อักษรรูนที่มีเส้นใต้เดิมเขียนเป็นตัวแฝด

ถอดอักขระในยูนิโคด: 

ตีความในภาษาฮังการีเก่า : "ÚRNaK SZÜLeTéSéTÜL FOGVÁN ÍRNaK eZeRÖTSZÁZeGY eSZTeNDŐBE MÁTYáS
JÁNOS eSTYTáN KOVÁCS CSINÁLTáK MÁTYáSMeSTeR GeRGeLYMeSTeRCSINÁLTÁK
G IJ A aS I LY LY LT A" (อักษรนี้ในจารึกเขียนด้วยอักษรรูนแบบตัวพิมพ์ใหญ่)

ตีความในภาษาฮังการีสมัยใหม่: "(Ezt) az Úr születése utáni 1501. évben írták. Mátyás, János, István kovácsok csinálták. Mátyás mester (és) Gergely mester csinálták gijas ily ly lta"

แปลภาษาอังกฤษ: "(This) was written in the 1501st year of our Lord. The smiths Matthias, John (and) Stephen did (this). Master Matthias (and) Master Gregory did (ตีความไม่ได้)"

อ้างอิง

 ข้อมูล 
 อังกฤษ 
 Gábor Hosszú (2011): Heritage of Scribes. The Relation of Rovas Scripts to Eurasian Writing Systems. First edition. Budapest: Rovas Foundation, , fully available from Google Books
 Edward D. Rockstein: "The Mystery of the Székely Runes", Epigraphic Society Occasional Papers, Vol. 19, 1990, pp. 176–183

 ฮังการี 
  (New Hungarian Encyclopaedia) – Akadémiai Kiadó, Budapest, 1962 (Volume 5) 
 Gyula Sebestyén: , Budapest, 1915

 ละติน 
 J. Thelegdi: , Batavia, 1598

 แหล่งข้อมูอื่น 

 Hungarian Runes / Rovás on Omniglot
  Rovásírás (Gábor Hosszú)
  Kiszely István: A magyar nép őstörténete
  Learning Rovas 
  The Living Rovas
  Hungarian Rovas Portal
  Szekely-Hungarian Rovas
 Szekely-Hungarian Rovas on RovasPedia
 ฟอนต์ยูนิโคดอักษรฮังการีเก่า
 ALPHABETUM  by Juan José Marcos (commercial font)
 Noto Sans Old Hungarian
 Old Hungarian by Zsolt Sz. Sztupák 
 OptimaModoki by Dare-demo Iie
 TWB01x SMP fonts by Thomas Buchleither (archived on 2019-07-17)

รูนส์ ฮังการี
หมวดหมู่:ภาษาฮังการี
หมวดหมู่:ระบบการเขียนในอดีต
หมวดหมู่:ระบบการเขียนจากขวาไปซ้าย