มหาเถรสมาคม

มหาเถรสมาคม () เป็นองค์กรสูงสุดในการปกครองคณะสงฆ์ไทย ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช 2505 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มีหน้าที่ในการบริหารกิจการคณะสงฆ์โดยรวม ซึ่งคล้ายคลึงกับบทบาทของคณะรัฐมนตรีไทยในการบริหารราชการแผ่นดิน

มหาเถรสมาคมมีสมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ซึ่งปัจจุบันคือสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร) ดำรงตำแหน่งประธานกรรมการโดยตำแหน่ง และมีกรรมการอื่นไม่เกิน 20 รูป ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งจากสมเด็จพระราชาคณะหรือพระภิกษุผู้มีพรรษาอันสมควร และมีจริยวัตรในพระธรรมวินัยที่เหมาะสมแก่การปกครองคณะสงฆ์

 ประวัติ 
 การจัดตั้งมหาเถรสมาคมครั้งแรก 
มหาเถรสมาคมเป็นถ้อยคำที่ใช้ครั้งแรกใน พระราชบัญญัติลักษณะปกครองคณะสงฆ์ (ร.ศ. 121) อันตราขึ้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว คำว่า "เถระ" หมายถึง "พระผู้ใหญ่, ตามพระวินัยกำหนดว่า พระมีพรรษาตั้งแต่สิบขึ้นไป เรียกว่า พระเถระ" โดยตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองคณะสงฆ์ (ร.ศ. 121) มาตรา 4 ให้เรียกสมเด็จเจ้าคณะใหญ่ และพระสงฆ์ชั้นผู้ใหญ่ตำแหน่งต่าง ๆ ว่า "มหาเถระ" และมหาเถระเหล่านี้จะประชุมกันเพื่อถวายความเห็นแก่พระมหากษัตริย์ในเรื่องพุทธศาสนาตามที่ทรงปรึกษา ที่ประชุมนี้เรียกว่า "มหาเถรสมาคม" โดยต้องมีมหาเถระอย่างน้อยห้ารูปมาประชุม จึงจะเป็นองค์ประชุมพระราชบัญญัติลักษณะปกครองคณะสงฆ์ (ร.ศ. 121) มาตรา 4:"สมเด็จเจ้าคณะใหญ่ทั้ง 4 ตำแหน่ง คือ เจ้าคณะใหญ่คณะเหนือ 1 เจ้าคณะใหญ่คณะใต้ 1 เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุติกา 1 เจ้าคณะใหญ่คณะกลาง 1 ทั้งพระราชาคณะเจ้าคณะรองในคณะเหนือ คณะใต้ คณะธรรมยุติกา คณะกลาง ทั้ง 4 ตำแหน่งนั้น ยกเป็นพระมหาเถระที่ทรงปรึกษาในการพระศาสนาและการปกครองบำรุงสังฆมณฑลทั่วไป ข้อภารธุระในพระศาสนาหรือในสังฆมณฑลซึ่งได้โปรดให้พระมหาเถระทั้งนี้ประชุมวินิจฉัยในที่มหาเถรสมาคมตั้งแต่ 5 พระองค์ขึ้นไป คำตัดสินของมหาเถรสมาคมนั้น ให้เป็นสิทธิ์ขาด ผู้ใดจะอุทธรณ์หรือโต้แย้งต่อไปอีกไม่ได้" พระราชบัญญัติลักษณะปกครองคณะสงฆ์ (ร.ศ. 121) ไม่ได้ใช้บังคับทันที แต่จะมีประกาศให้ใช้บังคับในมณฑลต่าง ๆ เป็นรายมณฑลเรื่อยไปจนทั่วประเทศสยาม (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น ประเทศไทย)

 ยุคสังฆสภา 
ต่อมาใน พ.ศ. 2484 สภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 3 ยกเลิก พระราชบัญญัติลักษณะปกครองคณะสงฆ์ (ร.ศ. 121) แล้วตรา พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช 2484 ขึ้นใช้แทน โดยมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 14 ตุลาคม 2484พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช 2484 ประกาศใน ราชกิจจานุเบกษา (เล่ม 58/14 ตุลาคม 2484/หน้า 1391) และมาตรา 2 ว่า:"ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป" พระราชบัญญัติใหม่นี้เปลี่ยนชื่อ "มหาเถรสมาคม" เป็น "สังฆสภา" โดยให้ประกอบด้วยกรรมการที่เรียก "สังฆสภาสมาชิก" จำนวนไม่เกินสี่สิบห้ารูป และประธานสังฆสภานั้นมาจากการแต่งตั้งของสมเด็จพระสังฆราชตามคำแนะนำของสังฆสภาพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช 2484: "มาตรา 11. สังฆสภาประกอบด้วยสมาชิก มีจำนวนรวมกันไม่เกินสี่สิบห้ารูป คือ (1) พระเถระชั้นธรรมขึ้นไป(2) พระคณาจารย์ชั้นเอก(3) พระเปรียญเอกมาตรา 12. ทุกคราวสมัยประชุมสามัญ สมเด็จพระสังฆราชทรงตั้งสมาชิกในสังฆสภาตามมติของสังฆสภา ให้เป็นประธานสภาหนึ่งรูป เป็นรองประธานหนึ่งรูปหรือหลายรูปก็ได้"ในการตั้งประธานและรองประธานสังฆสภา ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการลงนามรับสนอง"

พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช 2484 เป็นแนวคิดของจอมพลแปลก พิบูลสงคราม ที่จะเลียนการปกครองฝ่ายอาณาจักรมาใช้แก่ฝ่ายศาสนจักร โดยเรียก "สังฆสภา" ให้เป็นทำนองเดียวกับ "รัฐสภา" และมีอำนาจหน้าที่ทำนองเดียวกันด้วย คือ ตราสังฆาณัติ แล้วถวายให้สมเด็จพระสังฆราชลงพระนาม จะเห็นได้ว่าบทบัญญัติหลาย ๆ บทเลียนมาจากกฎหมายฝ่ายอาณาจักรหมวดหมู่กฎหมายปกครองและกฎหมายรัฐธรรมนูญ อาทิ ให้สังฆสภามีอำนาจตราสังฆาณัติได้ ถ้าสมเด็จพระสังฆราชไม่ทรงเห็นด้วยหรือไม่ทรงลงพระนามตามกำหนด และสังฆสภาลงมติเห็นชอบตามเดิม ทำนองเดียวกับรัฐสภามีอำนาจตราพระราชบัญญัติที่พระมหากษัตริย์ไม่ทรงเห็นด้วยหรือไม่ทรงลงพระปรมาภิไธยตามกำหนด และรัฐสภามีมติเห็นชอบตามเดิม

 พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 
 มหาเถรสมาคม มีอำนาจและหน้าที่ ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 

 พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 
 มหาเถรสมาคม มีอำนาจและหน้าที่ ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 แก้ไขเพิ่มเติมโดย พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 

 พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2560 
เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2560 ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๐พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๖๐ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๔ ตอนที่ ๒ ก หน้า ๑-๒ วันที่ ๖ มกราคม ๒๕๖๐ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมมาตรา 7 ว่าด้วยการแต่งตั้งสมเด็จพระสังฆราช จากเดิมเป็น "พระมหากษัตริย์ทรงสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชองค์หนึ่ง และให้นายกรัฐมนตรีลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ" โดยให้เหตุผลว่า โดยที่ตามโบราณราชประเพณีที่ได้ปฏิบัติสืบทอดกันมาเป็นเวลาช้านานนั้น เป็นพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ในการสถาปนาสมเด็จพระสังฆราช ซึ่งต่อมาได้เริ่มมีบัญญัติเป็นลายลักษณ์อักษรไว้ในมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช ๒๔๘๔ เป็นต้นมา สมควรบัญญัติกฎหมายให้สอดคล้องเพื่อเป็นการสืบทอดและธำรงรักษาไว้ซึ่งโบราณราชประเพณีดังกล่าวโดยให้นายกรัฐมนตรีเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ

 พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2561 
เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2561 ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๖๑พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๖๑ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๕ ตอนที่ ๕๐ ก หน้า ๑-๔ วันที่ ๑๗ กรกฎาคม ๒๕๖๑ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยส่วนใหญ่เป็นการมอบพระราชอำนาจให้พระมหากษัตริย์เกี่ยวกับการแต่งตั้งกรรมการมหาเถรสมาคมโดยทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจในการแต่งตั้งหรือให้ออก โดยจะทรงปรึกษาหารือกับสมเด็จพระสังฆราชก่อนก็ได้ เกี่ยวกับการแต่งตั้งผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราชโดยทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจในการที่จะทรงพระกรุณาโปรดหรือมีพระราชวินิจฉัยให้ปฏิบัติเป็นประการอื่นได้ตามพระราชอัธยาศัย โดยทั้งหมดให้นายกรัฐมนตรีเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ การกำหนดวาระของกรรมการมหาเถรสมาคม การแต่งตั้งกรรมการขึ้นแทนตำแหน่งที่ว่างลง การแต่งตั้งเจ้าคณะใหญ่หรือเจ้าคณะภาคและตำแหน่งอื่นตามพระราชดำริ

 กรรมการมหาเถรสมาคมชุดปัจจุบัน 
 ประธานกรรมการมหาเถรสมาคม 
 สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร) วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร

 กรรมการมหาเถรสมาคม 
 วาระการดำรงตำแหน่ง 10 ธันวาคม พ.ศ. 2568 - 9 ธันวาคม พ.ศ. 2570'ราชกิจจาฯ' ประกาศพระบรมราชโองการแต่งตั้งกรรมการมหาเถรสมาคมฯ

 สมเด็จพระธีรญาณมุนี (สมชาย วรชาโย) วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 สมเด็จพระพุฒาจารย์ (สนิท ชวนปญฺโญ) วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (สุชิน อคฺคชิโน) วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 สมเด็จพระมหารัชมงคลมุนี (ธงชัย ธมฺมธโช) วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมโมลี (สุชาติ ธมฺมรตโน) วัดปากน้ำ พระอารามหลวง กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมสิทธิ (ธงชัย สุขญาโณ) วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต) วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมวชิรมุนี (เชิด จิตฺตคุตฺโต) วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมมุนี (บุญเรือง ปุญฺญโชโต) วัดพระศรีมหาธาตุวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมวชิรากร (สุนทร สุนฺทราโภ) วัดราชผาติการามวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมวชิรเวที (อมร ญาโณทโย) วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมวัชรวิมลมุนี (บุญชิต ญาณสํวโร) วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมวชิรรังษี (จิรพล อธิจิตฺโต) วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระธรรมวชิรเมธาจารย์ (ยุทธศักดิ์ กิตฺติยุตฺโต) วัดโสมนัสราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมเสนาบดี (พิมพ์ ญาณวีโร) วัดปทุมคงคาราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร  
 พระพรหมวัชรเมธี (สมเกียรติ โกวิโท) วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมวชิรานุวัตร (อาทร อินุทปญฺโญ) วัดบพิตรพิมุขวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระพรหมวัชรสุทธาจารย์ (ทองดี ฐิตายุโก) วัดอาวุธวิกสิตาราม กรุงเทพมหานคร
 พระธรรมวชิรจินดาภรณ์ (สมคิด จินฺตามโย) วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 พระธรรมวัชรญาณวิศิษฏ์ (ชัยทวี คุตฺตจิตโต) วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร

 ผู้รับสนองงานมหาเถรสมาคม 
 นางอุดมพร เอกเอี่ยม เลขาธิการ
 รองศาสตราจารย์ ดร.ชัชพล ไชยพร รักษาราชการแทนผู้อำนวยการสำนักงานเลขาธิการมหาเถรสมาคม
 คณะกรรมการคุ้มครองพระพุทธศาสนาแห่งชาติ แต่งตั้งตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการคุ้มครองพระพุทธศาสนา พ.ศ. 2568 โดยมีองค์ประกอบดังนี้
3.1 ศาสตราจารย์พิเศษ ธงทอง จันทรางศุ ประธานกรรมการ

3.2 คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา กรรมการ

3.3 ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประพจน์ อัศววิรุฬหการ กรรมการ 

3.4 นายปรเมธี วิมลศิริ กรรมการ

3.5 นายสมชาย พฤฒิกัลป์ กรรมการ

3.6 พลตำรวจโท อรรถกฤษณ์ ธารีฉัตร กรรมการ

3.7 นายอาคม เติมพิทยาไพสิฐ กรรมการ

 หน่วยงาน 
 หน่วยงานในปกครองมหาเถรสมาคม 
 เจ้าคณะใหญ่คณะธรรมยุต สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร) วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร
 เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ สมเด็จพระมหาธีราจารย์ (ประสิทธิ์ เขมงฺกโร) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม 
 เจ้าคณะใหญ่หนกลาง สมเด็จพระมหารัชมงคลมุนี (ธงชัย ธมฺมธโช) วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 เจ้าคณะใหญ่หนตะวันออก สมเด็จพระพุฒาจารย์ (สนิท ชวนปญฺโญ) วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
 เจ้าคณะใหญ่หนใต้ สมเด็จพระมหาวชิรมังคลาจารย์ (สงัด ปญฺญาวุโธ) วัดกะพังสุรินทร์ จังหวัดตรัง
 เจ้าคณะภาค
 เจ้าคณะจังหวัด
 เจ้าคณะอำเภอ
 เจ้าคณะตำบล
 เจ้าอาวาส
 ทุกวัดธรรมยุตและมหานิกาย

หน่วยงานในการกำกับดูแลของสมเด็จพระสังฆราช คณะสงฆ์อื่น
  พระมหาคณาจารย์จีนธรรมวชิราจารย์ (เย็นอี่) เจ้าคณะใหญ่จีนนิกายและประธานกรรมการคณะสงฆ์จีนนิกาย เจ้าอาวาสวัดโพธิ์แมนคุณาราม  (普門報恩寺-โพวมึ้งป่ออึงยี่)
  พระมหาคณานัมธรรมวชิรานุวัตร (ณรงค์ ติ่นเรียน) เจ้าคณะใหญ่อนัมนิกายและประธานกรรมการคณะสงฆ์อนัมนิกาย เจ้าอาวาสวัดสมณานัมบริหาร (禛囯景福寺 เกี๋ยงเพื๊อกตื่อ)

หน่วยงานเผยแผ่พระธรรมทูตในต่างประเทศ
สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ
 ประธานสำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ
 พระพรหมโมลี (สุชาติ ธมฺมรตโน)  วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร
สมัชชาสงฆ์ไทยในสหรัฐอเมริกา
 ประธานสมัชชาสงฆ์ไทยในสหรัฐอเมริกา
 พระเทพวชิรวิเทศ (ประเสริฐ กวิสฺสโร) วัดพุทธานุสรณ์ สหรัฐอเมริกา
สำนักงานพระธรรมทูตไทยในอินเดีย-เนปาล
 หัวหน้าพระธรรมทูตไทยสายอินเดีย-เนปาล
 พระพรหมวชิรโพธิวงศ์ (วีรยุทธ์ วีรยุทฺโธ) วัดไทยพุทธคยา อินเดีย
สหภาพพระธรรมทูตไทยในทวีปยุโรป
 ประธานสหภาพพระธรรมทูตไทยในทวีปยุโรป
 พระราชวชิรศาสนวิเทศ (สำรวจ กมโล) วัดไทยนอร์เวย์ นอร์เวย์
องค์กรพระธรรมทูตไทยในสหราชอาณาจักรและไอร์แลนด์
 ประธานองค์กรพระธรรมทูตไทยในสหราชอาณาจักรและไอร์แลนด์ และหัวหน้าพระธรรมทูตสายสหราชอาณาจักร
 พระราชวิเทศปัญญาคุณ (เหลา ปญฺญาสิริ) วัดมหาธาตุ สหราชอาณาจักร สหราชอาณาจักร
สมัชชาสงฆ์ไทยในประเทศสิงคโปร์
 ประธานสมัชชาสงฆ์ไทยในประเทศสิงคโปร์
 พระครูโสภณพุทธิคุณ (เซ็ค กอง เฮียน) วัดพุทธคุณ สิงคโปร์
สหภาพพระธรรมทูตไทยในโอเชียเนีย
 หัวหน้าพระธรรมทูตไทยสายโอเชียเนีย
 พระราชวชิรธรรมวิเทศ (เศรษฐกิจ สมาหิโต) วัดนาคปรก กรุงเทพมหานคร
สมัชชาสงฆ์ไทยในญี่ปุ่น
 ประธานสมัชชาสงฆ์ไทยในญี่ปุ่น
 พระราชรัชวิเทศ (ผดุงพงษ์ สุวํโส) วัดปากน้ำญี่ปุ่น ญี่ปุ่น
สหภาพพระธรรมทูตไทยในแอฟริกา-ตะวันออกกลาง
 ประธานสหภาพพระธรรมทูตไทยในแอฟริกา-ตะวันออกกลาง
 พระราชวิเทศวชิรเวที (บัณฑิต วรปญฺโญ) วัดพระธรรมกายไทเป ได้หวัน
สมัชชาพระธรรมทูตไทยในสาธารณรัฐอินโดนีเซีย
 ประธานสมัชชาพระธรรมทูตไทยในสาธารณรัฐอินโดนีเซีย
 พระครูสุคนธ์คุณวิเทศ (สมชาย สุคนฺโธ) วัดพุทธจาการ์ต้า อินโดนีเซีย
สหภาพพระธรรมทูตไทยในเอเชียตะวันออก
 ประธานสหภาพพระธรรมทูตไทยในเอเชียตะวันออก
 พระศรีสิทธิวิเทศ (ธวัชชัย ธมฺมชโย) วัดมหาพฤฒารามวรวิหาร กรุงเทพมหานคร
สมัชชาสงฆ์ไทยในเขตบริหารพิเศษฮ่องกง
 ประธานสมัชชาสงฆ์ไทยในเขตบริหารพิเศษฮ่องกง
 พระภาวนามังคลาจารย์ (ธนมงคล ฐานสมฺ​ปนฺโน) วัดพระวรราชาธินัดดามาตุ จังหวัดเพชรบูรณ์
องค์การคณะสงฆ์สยามมาเลเซีย

 รายนามพระสังฆาธิการในประเทศมาเลเซีย
 พระ​พิศาล​สมณกิจ​ (บุญ สิริปญฺโญ) ประธานองค์การคณะสงฆ์สยามมาเลเซีย, เจ้าคณะ​​รัฐกลันตัน,​ เจ้าอาวาสวัดประชาจินาราม
 พระราชมงคลศีลคุณ (ช้อย อติพโล) ประธานที่ปรึกษาเจ้าคณะรัฐเคดาห์-รัฐปะลิส, เจ้าอาวาสวัดวิสุทธิประดิษฐาราม
 พระนิโครธธรรมธาดา (ลาภ โอภาโส) รองประธานองค์การคณะสงฆ์สยามมาเลเซีย, เจ้าคณะรัฐเคดาห์-รัฐปะลิส, เจ้าอาวาสวัดนิโครธาราม
 -ว่าง- ​เจ้าคณะ​​รัฐสลังงอร์
 พระครูปัญญาศาสนานุรักษ์ (เพียง) รองประธานองค์การคณะสงฆ์สยามมาเลเซีย, เจ้าคณะรัฐปีนัง, เจ้าอาวาสวัดปิ่นบังอร (นอก)
 พระครูวิศาลธรรมวิเทศ (ฐานะ วิสารโท) รองประธานองค์การคณะสงฆ์สยามมาเลเซีย, เจ้าคณะรัฐเประ, เจ้าอาวาสวัดสังฆาราม
 พระครูอุดมธรรมปฏิภาณ (บุญธรรม ปฏิภาโณ) เลขาธิการองค์การคณะสงฆ์สยามมาเลเซีย, เจ้าคณะรัฐตรังกานู-รัฐปะหัง, เจ้าอาวาสวัดอุตตมาราม

 หน่วยงานรับสนองงานของมหาเถรสมาคม 
 สำนักเลขาธิการมหาเถรสมาคม สังกัดสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ
 หน่วยงานเผยแพร่พระศาสนาในประเทศ 
 สำนักงานแม่กองงานพระธรรมทูต
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร) แม่กองงานพระธรรมทูต
 สำนักงานคณะพระธรรมจาริก
พระธรรมวชิราธิบดี (ฉ่ำ ปุญฺญชโย) ประธานคณะพระธรรมจาริก
 กองการวิปัสสนาธุระแห่งประเทศไทย ในพระสังฆราชูปถัมภ์ https://www.facebook.com/profile.php?id=100071207010333พระพรหมวชิราธิบดี (พีร์ สุชาโต) ผู้อำนวยการใหญ่ฝ่ายวิปัสสนาธุระแห่งประเทศไทย

 หน่วยงานด้านการศึกษาในความดูแลของมหาเถรสมาคม 
 คณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม ดูแลการศึกษาของคณะสงฆ์ไทย 4 แผนก แผนกบาลีสนามหลวง แผนกธรรมสนามหลวง แผนกสามัญศึกษา แผนกพระปริยัตินิเทศก์ มี สมเด็จพระธีรญาณมุนี (สมชาย วรชาโย) เป็นประธานคณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม
 แม่กองธรรมสนามหลวง สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (สุชิน อคฺคชิโน) วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร
 แม่กองบาลีสนามหลวง พระพรหมโมลี (สุชาติ ธมฺมรตโน) วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ
 อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พระพรหมวัชรธีราจารย์ (สมจินต์ สมฺมาปญฺโญ) วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ
 นายกสภามหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พระพรหมวชิราธิบดี (พีร์ สุชาโต) วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร
 อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย พระธรรมวชิรจินดาภรณ์ (สมคิด จินฺตามโย) วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร 
 นายกสภามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อัมพร อมฺพโร) วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร
 ประธานบริหารงาน สำนักงานการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา พระพรหมมุนี (บุญเรือง ปุญฺญโชโต) วัดพระศรีมหาธาตุ พระอารามหลวง
ประธานบริหารงาน ศูนย์พระปริยัตินิเทศก์แห่งคณะสงฆ์ พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต) วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร
  ประธานบริหารงาน สำนักงานวิปัสสนาธุระแห่งคณะสงฆ์

 แหล่งค้นคว้าเพิ่มเติม 

คนึงนิตย์ จันทบุตร. (2528). การเคลื่อนไหวของยุวสงฆ์ไทยรุ่นแรก พ.ศ. 2477-2484. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ร่วมกับมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
 พระทศพล มาบัณฑิตย์. (2553). การสถาปนา “สมเด็จพระราชาคณะ” ระหว่าง พ.ศ. 2490-2532. วิทยานิพนธ์ อ.ม. (ประวัติศาสตร์). กรุงเทพฯ: ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ออนไลน์. 
 ภิญญพันธุ์ พจนะลาวัณย์. (2562). ไทยปิฎก: ประวัติศาสตร์การเมืองสังคมร่วมสมัยของพุทธศาสนาไทย. กรุงเทพฯ: Illuminations Editions.

 อ้างอิง