พระเสื้อเมือง

พระเสื้อเมือง บ้างเรียก ผีเสื้อเมือง หรือ ผีเสื้อ เป็นเทพารักษ์ประจำเมือง และเป็นอมนุษย์จำพวกหนึ่ง ทำหน้าที่คุ้มครองและป้องกันภัยทางบกและทางน้ำ ดูแลไพร่พล รักษาบ้านเมืองเมืองให้เป็นสุข ปราศจากอริราชศัตรูเข้ามารุกราน

 ประวัติ 
คติพระเสื้อเมืองถูกพัฒนามาจากคติความเชื่อเรื่อง "ผีเสื้อ" ในศาสนาผี ซึ่งเป็นศาสนาพื้นเมืองดั้งเดิมของกลุ่มชาติพันธุ์ที่ใช้ภาษากลุ่มไท ทั้งไทยสยาม ลาว ไทลื้อ ไทใหญ่ ไทคำตี้ และไทเขินเสมอชัย พูลสุวรรณ. รัฐฉาน (เมืองไต) : พลวัติของชาติพันธุ์ในบริบทประวัติศาสตร์และการเมืองร่วมสมัย. กรุงเทพฯ : ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), 2552, หน้า 28 

ผีเสื้อในที่นี้คือคำเดียวกับคำว่า "ผีเชื้อ"เสฐียรโกเศศ. ผีสางเทวดา. กรุงเทพฯ : เอเธนส์บุ๊คส์ (1997), 2549, หน้า 47 แปลว่า "ผีรักษาท้องถิ่น" หรือ "ผีเจ้าที่" จัดเป็นผีบรรพบุรุษอย่างหนึ่ง เพราะเป็นบรรพบุรุษที่อพยพเข้ามาตั้งแต่ยุคสร้างบ้านแปงเมือง ลูกหลานจึงสร้างศาลไว้บูชาประดุจศาลประจำตระกูล ตามชนบทจะมี "ผีเสื้อบ้าน" คือผีรักษาหมู่บ้าน และ "ผีเสื้อเมือง" หรือ "ผีหลวง" คือผีรักษาเมืองเป็นต้นจิตร ภูมิศักดิ์. ความเป็นมาของคำสยาม, ไทย ลาว และขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : ชนนิยม, 2556, หน้า 365 ส่วนผีเสื้อที่อยู่ในเมืองหลวงจะถูกเรียกว่า "พระเสื้อเมือง" เพื่อลดกลิ่นอายของความเป็นผีลง ในอดีตศาลของผีเสื้อในชาวไททุกกลุ่มจะไม่มีการประดิษฐานรูปเคารพใด ๆ ไว้ในศาลเลย มีแต่ศาลเปล่าโล่ง ๆ เท่านั้นเสมอชัย พูลสุวรรณ. รัฐฉาน (เมืองไต) : พลวัติของชาติพันธุ์ในบริบทประวัติศาสตร์และการเมืองร่วมสมัย. กรุงเทพฯ : ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), 2552, หน้า 30 ในวัฒนธรรมของชาวไทดำจะเรียกว่า ผีเมือง คือผีของอดีตเจ้าเมืองที่คอยปกปักรักษาเมืองให้สงบสุขและอุดมสมบูรณ์ สิงสถิตอยู่ตามเนินเขา ต้นไม้ใหญ่ หลักเมือง หรือศาล ชาวไทดำจะประกอบพิธีเสนเมืองหรือเลี้ยงผีเมืองอย่างใหญ่โต บรรดาหัวเมืองบริวารจะต้องส่งวัวและควายเพื่อเซ่นสังเวย การสังเวยวัวควายจะจำนวนมากน้อย ขึ้นอยู่กับขนาดของเมือง หากเป็นเมืองใหญ่ก็จะสังเวยวัวควายจำนวนมาก หากเป็นเมืองเล็กก็จะสังเวยวัวควายน้อยลง

พระเสื้อเมืองที่ประดิษฐานในศาลหลักเมือง กรุงเทพมหานคร หล่อด้วยสัมฤทธิ์ปิดทอง สูง 93 เซนติเมตร ยืนบนฐานสิงห์ พระหัตถ์ซ้ายถือคทา พระหัตถ์ขวาชูขึ้นพร้อมกับถือจักร

 อ้างอิง 


 แหล่งข้อมูลอื่น 
 The Grand Palace 

หมวดหมู่:เทวดาตามความเชื่อของไทย