รางวัลอิกโนเบล

อิก โนเบล () ย่อมาจากรางวัลอิกโนเบล (Ignoble Nobel prizes) เป็นรางวัลที่มอบให้แก่ผลงานทางวิทยาศาสตร์หรืองานวิจัยที่ไม่น่าจะเป็นไปได้ เช่น ระหว่างน้ำเชื่อมกับน้ำธรรมดามนุษย์จะว่ายในน้ำไหนได้ไวกว่ากัน ก่อตั้งโดย มาร์ก อับราฮัมส์ ตั้งแต่ ค.ศ. 1991 มีการมอบรางวัลทุกปีโดยมอบปีละ 10 รางวัลในแต่ละสาขาที่ต่างกันไป อับราฮัมส์ตั้งรางวัลนี้ขึ้นมาเพื่อฉายแสงให้กับโครงการวิทยาศาสตร์แปลก ๆ ที่ไม่ได้รับความสนใจจากกองบรรณาธิการนิตยสารวิทยาศาสตร์ ซึ่งงานวิจัยแปลก ๆ เหล่านี้อาจสูญหายไปในอนาคต  

ผู้ชนะจะได้รับถ้วยรางวัลทำจากกระดาษ โดยต้องพิมพ์ออกมาประกอบเองจากไฟล์พีดีเอฟที่ส่งไปให้ รวมทั้งจะได้รับธนบัตรมูลค่า 10 ล้านล้านดอลลาร์ซิมบับเวอีกด้วย  

 ประวัติ 
รางวัล Ig Nobel ก่อตั้งขึ้นในปี 1991 โดย มาร์ค อับราฮัมส์ บรรณาธิการและผู้ร่วมก่อตั้ง Annals of Improbable Research อดีตบรรณาธิการบริหารของ Journal of Irreproducible Results ซึ่งเป็นพิธีกรในงานประกาศรางวัลทุกงาน รางวัลดังกล่าวจะมอบให้กับการค้นพบ "ที่ไม่สามารถหรือไม่ควรทำซ้ำ" รางวัลสิบรางวัลจะมอบให้ทุกปีในหมวดหมู่ต่างๆ รวมถึงหมวดหมู่รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ เคมี สรีรวิทยา/การแพทย์ วรรณกรรม เศรษฐศาสตร์ และสันติภาพ แต่ยังมีหมวดหมู่อื่นๆ เช่น สาธารณสุข วิศวกรรมศาสตร์ ชีววิทยา และการวิจัยสหวิทยาการ รางวัลอิกโนเบล มอบให้กับผู้ที่ประสบความสำเร็จอย่างแท้จริง ยกเว้นรางวัลสามรางวัลที่มอบให้ในปีแรกแก่ Josiah S. Carberry, Paul DeFanti,และ Thomas Kyle นักวิทยาศาสตร์สมมติ รางวัลเหล่านี้มักถูกวิพากษ์วิจารณ์ผ่านเสียดสี เช่น รางวัลสองรางวัลที่มอบให้แก่การวิจัยโฮมีโอพาธี รางวัลด้าน "การศึกษาวิทยาศาสตร์" มอบให้แก่กรมศึกษาธิการแห่งรัฐแคนซัสและคณะกรรมการศึกษาธิการแห่งรัฐโคโลราโดสำหรับจุดยืนของพวกเขาเกี่ยวกับการสอนวิวัฒนาการ และรางวัลที่มอบให้แก่ Social Text หลังจากเหตุการณ์ Sokal อย่างไรก็ตาม รางวัลเหล่านี้มักจะดึงดูดความสนใจไปที่บทความทางวิทยาศาสตร์ที่มีเนื้อหาตลกขบขันหรือคาดไม่ถึง ตัวอย่างเช่น การค้นพบว่าการมีอยู่ของมนุษย์มีแนวโน้มที่จะกระตุ้นอารมณ์ทางเพศของนกกระจอกเทศ ไปจนถึงคำกล่าวที่ว่าหลุมดำเป็นไปตามข้อกำหนดทางเทคนิคทั้งหมดสำหรับการเป็นที่ตั้งของนรก ไปจนถึงการวิจัยเกี่ยวกับ "กฎห้าวินาที" ซึ่งเป็นความเชื่อที่เสียดสีว่าอาหารที่ตกลงบนพื้นจะไม่ปนเปื้อนหากเก็บขึ้นมาภายในห้าวินาที

เซอร์ อังเดร ไกม์ ผู้ได้รับรางวัลอิกโนเบลในปี 2000 จากการทำให้กบลอยขึ้นด้วยพลังแม่เหล็ก ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ในปี 2010 จากผลงานของเขาเกี่ยวกับคุณสมบัติทางแม่เหล็กไฟฟ้าของกราฟีน เขาเป็นบุคคลเดียวเท่านั้น ณ ปี 2024 ที่ได้รับรางวัลทั้งโนเบลและอิกโนเบล

 การประกาศรางวัล 
รางวัลส่วนใหญ่มอบให้โดยผู้ได้รับรางวัลโนเบล ซึ่งเดิมจัดขึ้นที่ห้องบรรยายของสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ แต่ในปี 1994 ได้ย้ายไปที่โรงละครแซนเดอร์สในมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดเป็นเวลาหลายปี และเนื่องจากการระบาดของโควิด-19 งานจึงจัดขึ้นทางออนไลน์ทั้งหมดในช่วงปี 2020 ถึง 2023 พิธีการกลับมาจัดขึ้นที่สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์อีกครั้งในเดือนกันยายน 2024 พิธีนี้ได้รับการสนับสนุนร่วมกันโดย สมาคมคอมพิวเตอร์ฮาร์วาร์ด, สมาคมนิยายวิทยาศาสตร์ฮาร์วาร์ด–แรดคลิฟฟ์ และ สมาคมนักศึกษาฟิสิกส์ฮาร์วาร์ด–แรดคลิฟฟ์

งานนี้มีเรื่องตลกอยู่หลายเรื่อง เช่น Miss Sweetie Poo เด็กผู้หญิงที่ร้องซ้ำๆ ว่า "หยุดเถอะ ฉันเบื่อแล้ว (Please stop, I'm bored)" ด้วยเสียงแหลมสูงหากผู้พูดพูดนานเกินไป พิธีมอบรางวัลจะปิดท้ายด้วยคำพูดว่า "ถ้าคุณไม่ได้รับรางวัล—และโดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าคุณได้รับรางวัล—ขอให้โชคดีในปีหน้า!" 

การโยนเครื่องบินกระดาษขึ้นบนเวทีเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมายาวนาน เป็นเวลาหลายปีที่ศาสตราจารย์รอย เจ. กลอเบอร์ (Roy J. Glauber) ทำหน้าที่กวาดเครื่องบินออกจากเวทีในฐานะ "ผู้ดูแลไม้กวาด" อย่างเป็นทางการ Glauber ไม่สามารถเข้าร่วมพิธีมอบรางวัลในปี 2005 ได้เนื่องจากเขากำลังเดินทางไปสตอกโฮล์มเพื่อรับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์

"ขบวนพาเหรดของผู้มีชื่อเสียง" ที่เข้ามาในห้องโถงมีกลุ่มสนับสนุนเข้าร่วมด้วย ในพิธีเมื่อปี 1997 ทีม "นักวิจัยเรื่องเซ็กส์แบบไครโอเจนิก" ได้แจกแผ่นพับที่มีชื่อว่า "เซ็กส์ปลอดภัยที่อุณหภูมิ 4 เคลวิน" ผู้แทนจากพิพิธภัณฑ์ศิลปะแย่ ๆ (Museum of Bad Art) มักจะมาแสดงผลงานบางชิ้นจากคอลเลกชันของตน

 การเผยแพร่ 
พิธีดังกล่าวได้รับการบันทึกและออกอากาศทางสถานีวิทยุสาธารณะแห่งชาติในสหรัฐอเมริกา และถ่ายทอดสดทางอินเทอร์เน็ต การบันทึกดังกล่าวจะออกอากาศทุกปีในวันศุกร์หลังวันขอบคุณพระเจ้าของสหรัฐอเมริกา ในรายการวิทยุสาธารณะ Science Friday เพื่อเป็นการยกย่องเหตุการณ์นี้ ผู้ชมจะตะโกนชื่อของไอรา แฟลโทว์ พิธีกรรายการวิทยุ

หนังสือ 2 เล่มได้รับการตีพิมพ์พร้อมคำอธิบายเกี่ยวกับผู้ได้รับรางวัล ได้แก่ รางวัลอิกโนเบลและรางวัลอิกโนเบล 2 ซึ่งภายหลังได้เปลี่ยนชื่อเป็น The Man Who Tried to Clone Himself

การทัวร์ Ig Nobel เป็นส่วนหนึ่งของสัปดาห์วิทยาศาสตร์แห่งชาติในสหราชอาณาจักรมาตั้งแต่ปี 2546ทัวร์นี้ยังได้เดินทางไปออสเตรเลียหลายครั้ง มหาวิทยาลัยอาร์ฮุสในเดนมาร์กในเดือนเมษายน 2009 อิตาลี และเนเธอร์แลนด์

 ผลสืบเนื่อง 
บทความใน The National เมื่อเดือนกันยายน 2009 ชื่อว่า "A noble side to Ig Nobels" ระบุว่า แม้ว่ารางวัล Ig Nobel จะเป็นเพียงการวิพากษ์วิจารณ์งานวิจัยเล็ก ๆ น้อย ๆ แต่ประวัติศาสตร์ก็แสดงให้เห็นว่างานวิจัยเล็ก ๆ น้อย ๆ บางครั้งก็นำไปสู่ความก้าวหน้าที่สำคัญ ตัวอย่างเช่น 

ในปี 2006 การศึกษาวิจัยที่แสดงให้เห็นว่ายุงมาลาเรียชนิดหนึ่ง (Anopheles gambiae) ชอบกลิ่นของชีส Limburger และกลิ่นเท้ามนุษย์เท่า ๆ กัน ได้รับรางวัลอิกโนเบล ในสาขาชีววิทยา จากผลการวิจัยโดยตรงเหล่านี้ กับดักที่ใส่ชีสชนิดนี้จึงถูกวางไว้ในตำแหน่งที่สำคัญเพื่อต่อสู้กับการแพร่ระบาดของมาเลเรียในแอฟริกา 

และก่อนที่อังเดร ไกม์ (Andre Geim) จะได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ในปี 2010 จากผลงานวิจัยเกี่ยวกับแกรฟีน เขาก็ได้เคยได้รับรางวัลอิกโนเบล สาขาฟิสิกส์ร่วมกับไมเคิล เบอร์รี่ (Michael Berry) จากผลงานการลอยตัวของกบโดยใช้แม่เหล็กในปี 2000 ซึ่งต่อมาในปี 2022 ได้มีการรายงานว่าผลงานดังกล่าวเป็นแรงบันดาลใจให้กับศูนย์วิจัยแรงโน้มถ่วงบนดวงจันทร์ของจีน

 ชาวไทยได้ที่ได้รับรางวัลอิกโนเบล 
ในปี 2013 คณะแพทย์ชาวไทยได้รับรางวัลในสาขาสาธารณสุข จากผลงานเรื่องการต่ออวัยวะเพศที่ถูกตัดขาด ในงานวิจัยเรื่อง "การจัดการทางศัลยกรรมในการระบาดของการตัดอวัยวะเพศในสยาม (Surgical management of an epidemic of penile amputations in siam)" ซึ่งเป็นเทคนิคที่พวกเขาแนะนำ ยกเว้นในกรณีที่อวัยวะเพศที่ถูกตัดถูกเป็ดกินบางส่วน

และในปี 2015 ในสาขาเศรษฐศาสตร์ สำหรับตำรวจนครบาลกรุงเทพ เสนอจ่ายเงินพิเศษให้เจ้าพนักงานตำรวจ หากไม่รับสินบนThailand Wins 'Ig Nobel' Distinction for Bribing Cops not to Take Bribes

 ดูเพิ่ม 

 รายชื่อผู้ได้รับรางวัลอิกโนเบล

 อ้างอิง 

 สุดยอดไอเดียบรรเจิด (ที่ไม่น่าจะเกิดได้) ตบเท้าคว้า “อิกโนเบล 2005”  

หมวดหมู่:รางวัลด้านวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์
หมวดหมู่:อารมณ์ขันในวิทยาศาสตร์
หมวดหมู่:รางวัลอิกโนเบล