วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

วัดเทพศิรินทราวาส เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหารราชกิจจานุเบกษา, ประกาศกระทรวงธรรมการ แผนกกรมสังฆการี เรื่อง จัดระเบียบพระอารามหลวง , เล่ม 32, ตอน 0 ก, 3 ตุลาคม พ.ศ. 2458, หน้า 290 อยู่ในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย ใกล้สะพานกษัตริย์ศึกและสถานีรถไฟกรุงเทพ (หัวลำโพง) อยู่รวมกับ "โรงเรียนเทพศิรินทร์"

 ประวัติ 
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างวัดเทพศิรินทราวาส เมื่อ พ.ศ. 2419 ขณะมีพระชนมพรรษาครบ 25 พรรษาพอดี เพื่อทรงเฉลิมพระเกียรติและอุทิศพระราชกุศลสนองพระเดชพระคุณสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ซึ่งได้เสด็จสวรรคตตั้งแต่รัชกาลที่ 5 ยังทรงพระเยาว์ โดยให้พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนเจริญผลภูลสวัสดิ์ เป็นแม่กองก่อสร้าง พระศิริสมบัติ (กร) และพระวิจิตรรจนา เป็นนายงาน เริ่มก่อสร้าง พ.ศ. 2419 

200px|thumb|สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เสด็จทอดกฐินที่วัดเทพศิรินทราวาส
วันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2421 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ อาราธนาพระอริยมุนีมาจากวัดบวรนิเวศ พร้อมด้วยพระฐานานุกรม 3 รูป พระอันดับ 16 รูป สามเณร 3 รูป รวม 23 รูป มาอยู่วัดนี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงบำเพ็ญพระราชกุศล แล้วประกาศพระราชทานวิสุงคามสีมาและพระราชทานนามอารามแห่งนี้ว่าวัดเทพศิรินทราวาส ตามพระนามแห่งองค์พระราชชนนี

สถาปัตยกรรมสำคัญได้แก่ พระอุโบสถของวัดเทพศิรินทราวาส มีขนาดใหญ่และตกแต่งอย่างงดงาม ด้วยลายรดน้ำและซุ้มประตูหน้าต่าง เพดานสลักรูปเครื่องราชอิสริยาภรณ์ พระอุโบสถเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปสำคัญหลายองค์ เช่น พระนิรันตรายซึ่งเป็นพระพุทธรูปประจำรัชกาลที่ 4 ซึ่งอัญเชิญมาเมื่อ พ.ศ. 2421 ตามพระราชประสงค์รัชกาลที่ 4

การวางแผนผังวัดเทพศิรินทราวาสนี้ ถือว่าเป็นแปลนที่เหมาะสม ที่โรงเรียนอยู่ทางด้านตะวันออก หน้าวัดและเขตพุทธาวาสอยู่ส่วนกลาง และสุสานอยู่ด้านตะวันตก ดุจชีวิตคนซึ่งเดินตามดวงตะวัน เริ่มด้วยวัยเด็ก วัยกลางคน และปัจฉิมวัยซึ่งไปสุดสิ้นที่สุสาน สิ่งก่อสร้างที่เป็นที่รู้จักกันดี คือ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์

และใน พ.ศ. 2439 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างสุสานหลวงไว้ในวัด ด้วยมีพระราชประสงค์ให้เป็นฌาปนสถานสำหรับพระราชวงศ์ซึ่งไม่ได้สร้างพระเมรุฯ ที่ท้องสนามหลวงและสำหรับชนทุกชั้น นับเป็นเรื่องพิเศษ เนื่องจากโดยปกติแล้วจะไม่มีฌาปนสถานในพระอารามหลวง

ลำดับเจ้าอาวาส
ลำดับเจ้าอาวาส และผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร เท่าที่พบข้อมูล ดังนี้คณะสงฆ์วัดเขาบางทราย (นามแฝง). (2521). ลำดับเจ้าอาวาสวัดเทพศิรินทราวาส ใน อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพพระสาสนโสภณ. พระนคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
 ลำดับที่  รายนาม เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระหมายเหตุ 1  พระอริยมุนี (เอม อายุวฑฺฒโน)  พ.ศ. 2421 พ.ศ. 2426มาจากวัดบวรนิเวศราชวรวิหาร 2  พระธรรมไตรโลกาจารย์ (เดช ฐานจาโร) ป.ธ. 5  พ.ศ. 2427  พ.ศ. 2437มาจากวัดโสมนัสราชวรวิหาร, มรณภาพ 3  พระวินัยรักขิต (นาม กาฬนาโม)  พ.ศ. 2437  พ.ศ. 2437 มาจากวัดบวรนิเวศราชวรวิหาร, ปกครองวัด 3 เดือนเศษ มรณภาพ 4  หม่อมเจ้าพระศรีสุคตคัตยานุวัตร (พร้อม ธมฺมรโต) ป.ธ. 7  พ.ศ. 2437  พ.ศ. 2441มาจากวัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร, ลาสิกขา 5  สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) เทียบเท่า ป.ธ. 7  พ.ศ. 2441  พ.ศ. 2494มาจากวัดกันมาตุยาราม, มรณภาพ 6  พระสาสนโสภณ (เอื้อน ชินทตฺโต) ป.ธ. 7  พ.ศ. 2498  พ.ศ. 2521อยู่วัดเทพศิรินทราวาสฯ ตลอดมา, มรณภาพ  7  สมเด็จพระวันรัต (นิรันตร์ นิรนฺตโร) ป.ธ. 9  พ.ศ. 2521  พ.ศ. 2546อยู่วัดเทพศิรินทราวาสฯ ตลอดมา, มรณภาพ  8  สมเด็จพระญาณวโรดม (ประยูร สนฺตงฺกุโร) ป.ธ. 9  พ.ศ. 2546  พ.ศ. 2552อยู่วัดเทพศิรินทราวาสฯ ตลอดมา, มรณภาพ  9  สมเด็จพระธีรญาณมุนี (สมชาย วรชาโย) ป.ธ. 8  พ.ศ. 2553  -เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน

 สถานที่ใกล้เคียง 
 วัดพลับพลาชัย (กรุงเทพมหานคร)
 โรงเรียนเทพศิรินทร์

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของวัด 

หมวดหมู่:พระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร
หมวดหมู่:วัดไทยในสังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย
หมวดหมู่:วัดในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย
หมวดหมู่:โบราณสถานในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย
หมวดหมู่:สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของพระบรมวงศานุวงศ์ไทย