อักษรอึนโก

อักษรอึนโก () เป็นอักษรที่ประดิษฐ์โดยโซโลมานา กันเตใน ค.ศ. 1949 ใช้เป็นระบบอักษรสำหรับกลุ่มภาษามันเดในแอฟริกาตะวันตก

ประวัติ
กันเตเกิดเมื่อ พ.ศ. 2465 ในวัยหนุ่ม เขาไม่พอใจมากเมื่ออ่านพบว่าชาวต่างชาติดูถูกชาวแอฟริกันว่าไร้วัฒนธรรมเพราะไม่มีระบบการเขียนเป็นของตนเอง เขาจึงพัฒนาอักษรอึนโกขึ้นมาเพื่อให้ชาวแอฟริกันใช้อักษรนี้บันทึกวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ด้วยภาษาแม่ของตนเอง เขาเขียนสื่อการสอนนับร้อยชิ้นในภาษามาลินเกด้วยอักษรอึนโก ปัจจุบันงานเขียนของเขาหาอ่านได้จากสมาคม ICRA-N'KO

 ลักษณะ 
เขียนจากขวาไปซ้าย แนวนอน เครื่องหมายใต้สระบอกเสียงนาสิก เครื่องหมายบนสระบอกความยาวของเสียงหรือวรรณยุกต์ 

อักษร
อักษรอึนโกเขียนจากขวาไปซ้ายด้วยตัวอักษรที่เชื่อมต่อถึงกัน เครื่องหมายใต้สระบอกเสียงนาสิก เครื่องหมายบนสระบอกความยาวของเสียงหรือวรรณยุกต์

สระ
                           File:NKo Aw.svg  File:NKo O.svg  File:NKo Uh.svg  File:NKo Eh.svg  File:NKo E.svg  File:NKo A.svg  File:NKo Ah.svg

พยัญชนะ
 r  t  d  t͡ʃ  d͡ʒ  p  b              File:NKo R.svg  File:NKo T.svg  File:NKo D.svg  File:NKo Ch.svg  File:NKo J.svg  File:NKo P.svg  File:NKo B.svg m  gb  l  k  f  s  rr              File:NKo M.svg  File:NKo Gb.svg  File:NKo L.svg  File:NKo K.svg  File:NKo F.svg  File:NKo S.svg  File:NKo Rr.svg ŋ  h   j  w  n  ɲ             File:NKo Ng.svg  File:NKo H.svg   File:NKo Y.svg  File:NKo W.svg  File:NKo N.svg  File:NKo Ny.svg

วรรณยุกต์
อักษรอึนโกมีเครื่องหมายเสริมสัทอักษรเพื่อระบุวรรณยุกต์และความยาวสระ 7 แบบ

  สูง  ต่ำ  สูงขึ้น  ตกลง สั้น         ยาว        

ตัวเลข
 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9                   

 ยูนิโคด 

 อ้างอิง 

 ข้อมูลทั่วไป 
 Condé, Ibrahima Sory 2. Soulemana Kanté entre Linguistique et Grammaire : Le cas de la langue littéraire utilisée dans les textes en N'Ko  (in French)
 Conrad, David C. (2001). Reconstructing Oral Tradition: Souleymane Kanté's Approach to Writing Mande History. Mande Studies 3, 147–200.
 Dalby, David (1969) 'Further indigenous scripts of West Africa: Mandin, Wolof and Fula alphabets and Yoruba 'Holy' writing', African Language Studies, 10, pp. 161–181.
 Davydov, Artem. On Souleymane Kanté's "Nko Grammar" 
 Everson, Michael, Mamady Doumbouya, Baba Mamadi Diané, & Karamo Jammeh. 2004. Proposal to add the N'Ko script to the BMP of the UCS Donaldson, Coleman (2017) Clear Language: Script, Register and the N'ko Movement of Mandé-Speaking West Africa. Doctoral Dissertation, Philadelphia, PA: University of Pennsylvania. 

 Donaldson, Coleman (2017) "Orthography, Standardization and Register: The Case of Mandé." In Standardizing Minority Languages: Competing Ideologies of Authority and Authenticity in the Global Periphery, edited by Pia Lane, James Costa, and Haley De Korne, 175–199. Routledge Critical Studies in Multilingualism. New York, NY: Routledge.

 Oyler, Dianne White (1994) Mande identity through literacy, the N'ko writing system as an agent of cultural nationalism. Toronto : African Studies Association.
 Oyler, Dianne (1995). For "All Those Who Say N'ko": N'ko Literacy and Mande Cultural Nationalism in the Republic of Guinea. Unpublished PhD dissertation, University of Florida.
 Oyler, Dianne White (1997) 'The N'ko alphabet as a vehicle of indigenist historiography', History in Africa, 24, pp. 239–256.
 Rovenchak, Andrij. (2015) Quantitative Studies in the Corpus of Nko Periodicals, Recent Contributions to Quantitative Linguistics, Arjuna Tuzzi, Martina Benešová, Ján Macutek (eds.), 125–138. Berlin: Walter de Gruyter.
 Singler, John Victor (1996) 'Scripts of West Africa', in Daniels, Peter T., & Bright, William (eds) The World's Writing Systems, New York, NY: Oxford University Press, Inc. pp. 593–598.
Vydrine, Valentin F. (2001) 'Souleymane Kanté, un philosophe-innovateur traditionnaliste maninka vu à travers ses écrits en nko', Mande Studies, 3, pp. 99–131.
 Wyrod, Christopher. 2003. The light on the horizon: N'Ko literacy and formal schooling in Guinea. MA thesis, George Washington University.
 Wyrod, Christopher. 2008. A social orthography of identity: the N'Ko literacy movement in West Africa. International Journal of the Sociology of Language 192:27–44.
 B@bel and Script Encoding Initiative Supporting Linguistic Diversity in Cyberspace 12-11-2004 (UNESCO)

แหล่งข้อมูลอื่น

N'Ko Institute
Kanjamadi 
Observations on the use of N'ko
Omniglot page on N'ko, with more links
Nkohome, N'ko tutorial site with information on N'ko publications and contacts
Virtual N'Ko keyboard by KeymanWeb
 How to write the N'ko alphabet (ߒߞߏ) of West Africa: A tutorial!, tutorial video on writing basic letters from An Ka Taa, an online Mandé language resource
Information about Mandé languages
An introduction to N'Ko 
"Casablanca Statement" (on localization of ICT) translated & written in N'Ko
PanAfriL10n page on N'Ko
Translation of the Meaning of the Holy Quran in N'ko
Everyone Speaks Text Message (Tina Rosenberg, The New York Times Magazine'', Dec. 11, 2011)
some link to ߒߞߏ

อเนโก