อักษรบาตัก

อักษรบาตัก (; มีชื่อในภาษาแม่ว่า ซูรัตบาตัก (surat Batak), surat na sampulu sia ("ตัวอักษร 19 ตัว") หรือ si-sia-sia) เป็นระบบการเขียนในอดีตของกลุ่มภาษาบาตักที่มีผู้พูดหลายล้านคนที่เกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย ตัวอักษรอาจพัฒนามาจากอักษรกวิและอักษรปัลลวะ ซึ่งมีที่มาจากอักษรพราหมีในอินเดีย หรือจากข้อสันนิษฐานอักษรสุมาตราดั้งเดิมที่ได้รับอิทธิพลจากอักษรปัลลวะ

 การใช้ 
อักษรบาตักถูกนำมาใช้ในภาษาต่าง ๆ ดังนี้
 ภาษากาโร บาตัก เป็นภาษาตระกูลออสตีนีเซียน มีผู้พูด 600,000 คน ในภาคกลางและภาคเหนือของเกาะสุมาตรา 
 ภาษาโตบา บาตัก (Toba Batak syllabic alphabet) เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียน มีผู้พูด 2 ล้านคนทางเหนือของเกาะสุมาตรา  
 ภาษาไดรี บาตัก (Dairi Batak syllabic alphabet) เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียน มีผู้พูด 1.2 ล้านคน ทางเหนือของเกาะสุมาตรา  
 ภาษาซิมาลูงัน/ตีมูร์ (Simalungun/Timur syllabic alphabet) เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซีย มีผู้พูด 800,000 คน ทางเหนือของสุมาตรา 
 ภาษามันดาลิง บาตัก (Mandaling Batak syllabic alphabet) เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียน มีผุ้พูด  400,000 คน ทางเหนือของเกาะสุมาตรา 
 บางโอกาสใช้เขียนภาษามลายูด้วย
 ประวัติ 

ชาวบาตัดส่วนใหญ่ โดยเฉพาะชนชั้นปกครองสามารถใช้อักษรบาตักได้ ส่วนใหญ่ใช้เขียนคาถาอาคมและปฏิทิน หลังจากที่ชาวยุโรปมาถึงบาตัก เริ่มจากมิชชันนารีชาวเยอรมัน และชาวดัทช์ใน พ.ศ. 2421 ได้นำอักษรละตินมาใช้คู่กับอักษรบาตัก โดยใช้สอนในโรงเรียน และใช้ในเอกสารทางศาสนาคริสต์

 จุดกำเนิด 
คาดว่าอักษรบาตักพัฒนามาจากอักษรปัลลวะและอักษรกวิโบราณ ที่เป็นลูกหลานของอักษรพราหมี 

 ลักษณะอักษร 
อักษรบาตักเขียนจากบนลงล่างและจากซ้ายไปขวา พยัญชนะมีพื้นเสียงเป็น /a/ และมีเครื่องหมายกำกับถ้าไม่มีเสียงสระ เสียงสระอื่น เสียงตัวสะกด เสียงตัวสะกด ŋ และ[x] แสดงด้วยเครื่องหมายบน ล่าง หรือหลังพยัญชนะ เช่น ba เขียนด้วยอักษร ba ตัวเดียว bi เขียนเป็น ba.i bang เขียนเป็น baŋ bing เขียนเป็น baŋ.i อักษรที่เป็นตัวสะกดจะมีเครื่องหมายต่อท้าย เช่น bam เขียนเป็น ba.ma.# bim เขียนเป็น ba.ma.i.# อักษรบาตักต่างจากอักษรในตระกูลอักษรพราหมีคือไม่มีการเชื่อมพยัญชนะเมื่อเขียนเป็นกลุ่ม

 อักษร 
ตัวอักษรพื้นฐานมีชื่อว่า ซูรัต แต่ละพยัญชนะจะมีเสียงสระโดยธรรมชาติเป็น  ตัวอักษรมีหลายแบบตามภูมิภาคและภาษา โดยรูปแบบหลัก ๆ คือ
กาโร,
มันไดลิง,
ปักปัก/ไดรี,
ซีมาลูงุน/ตีมูร์ และ
โตบา:

ซูรัต (อักษรพื้นฐาน)สัทอักษรสากล a ha ka ba pa na wa ga dʒa da ra ma ta sa ja ŋa la ɲa tʃa nda mba i uถอดเป็นอักษรละติน a ha ka ba pa na wa ga ja da ra ma ta sa ya nga la nya ca nda mba i uกาโร30px|link=|alt=A30px|link=|alt=Ha 30px|link=|alt=Ka 30px|link=|alt=Ba30px|link=|alt=Pa 30px|link=|alt=Na30px|link=|alt=Wa30px|link=|alt=Ga30px|link=|alt=Ja30px|link=|alt=Da 30px|link=|alt=Ra30px|link=|alt=Ma 30px|link=|alt=Ta 30px|link=|alt=Sa30px|link=|alt=Ya30px|link=|alt=Nga 30px|link=|alt=La 30px|link=|alt=Ca30px|link=|alt=I30px|link=|alt=Iมันไดลิง30px|link=|alt=A 30px|link=|alt=Ha 30px|link=|alt=Ka 30px|link=|alt=Ba30px|link=|alt=Pa30px|link=|alt=Wa30px|link=|alt=Ga30px|link=|alt=Ra30px|link=|alt=Ma 30px|link=|alt=Ta30px|link=|alt=Sa30px|link=|alt=Ya30px|link=|alt=La30px|link=|alt=Nya30px|link=|alt=Ca ปักปัก30px|link=|alt=A30px|link=|alt=Ha 30px|link=|alt=Ka 30px|link=|alt=Ba30px|link=|alt=Pa30px|link=|alt=Wa30px|link=|alt=Ga30px|link=|alt=Ra30px|link=|alt=Ma 30px|link=|alt=Ta30px|link=|alt=Sa 30px|link=|alt=Ya30px|link=|alt=La  30px|link=|alt=Caโตบา30px|link=|alt=A 30px|link=|alt=Ha  30px|link=|alt=Ka30px|link=|alt=Ba30px|link=|alt=Pa30px|link=|alt=Wa30px|link=|alt=Ga30px|link=|alt=Ra30px|link=|alt=Ma 30px|link=|alt=Ta30px|link=|alt=Sa 30px|link=|alt=Ya30px|link=|alt=La 30px|link=|alt=Nyaซีมาลูงุน30px|link=|alt=A 30px|link=|alt=Ha30px|link=|alt=Ka30px|link=|alt=Ba30px|link=|alt=Pa30px|link=|alt=Wa30px|link=|alt=Ga30px|link=|alt=Ra30px|link=|alt=Ma30px|link=|alt=Ta30px|link=|alt=Sa30px|link=|alt=Ya30px|link=|alt=La30px|link=|alt=Nya30px|link=|alt=Nda30px|link=|alt=Mba

รูปอื่น:

 20px|link=|alt=Na (ใช้ในแบบมันไดลิง)
 20px|link=|alt=Wa
 20px|link=|alt=Ta
 20px|link=|alt=Sa
 20px|link=|alt=Ca
 20px|link=|alt=Mba

 เครื่องหมายสระ 
 ถอดเป็นอักษรละติน เครื่องหมายอักษรบาตัก      ถอดเป็นอักษรละติน เกาะอักษร กาโร มันไดฯ ไดรี ซิมาฯ โตบา กาโร มันไดฯ ไดรี ซิมาฯ โตบา -a ka 33px|link=|alt=Ka 33px|link=|alt=Ka 33px|link=|alt=Ka 30px|link=|alt=Ka 30px|link=|alt=Ka -e 40px|link=|alt=-E40px|link=|alt=-E 40px|link=|alt=-E 40px|link=|alt=-E40px|link=|alt=-E 40px|link=|alt=-E 40px|link=|alt=-E ke 40px|link=|alt=Ke40px|link=|alt=Ke 40px|link=|alt=Ke 40px|link=|alt=Ke40px|link=|alt=Ke 40px|link=|alt=Ke 40px|link=|alt=Ke -i 40px|link=|alt=-I40px|link=|alt=-I 40px|link=|alt=-I 40px|link=|alt=-I 40px|link=|alt=-I 40px|link=|alt=-I ki 40px|link=|alt=Ki40px|link=|alt=Ki 40px|link=|alt=Ki 40px|link=|alt=Ki 40px|link=|alt=Ki 40px|link=|alt=Ki -o 40px|link=|alt=-O40px|link=|alt=-O 40px|link=|alt=-O 40px|link=|alt=-O 40px|link=|alt=-O 40px|link=|alt=-O ko 40px|link=|alt=Ko40px|link=|alt=Ko 40px|link=|alt=Ko 40px|link=|alt=Ko 40px|link=|alt=Ko 40px|link=|alt=Ko -ou 40px|link=|alt=-Ou kou 40px|link=|alt=Kou -u 40px|link=|alt=-U 40px|link=|alt=-U 40px|link=|alt=-U 40px|link=|alt=-U 40px|link=|alt=-U ku 40px|link=|alt=Ku 40px|link=|alt=Ku 40px|link=|alt=Ku 40px|link=|alt=Ku 40px|link=|alt=Ku -ng 40px|link=|alt=-Ng 40px|link=|alt=-Ng 40px|link=|alt=-Ng 40px|link=|alt=-Ng 40px|link=|alt=-Ng kang 40px|link=|alt=Kang 40px|link=|alt=Kang 40px|link=|alt=Kang 40px|link=|alt=Kang 40px|link=|alt=Kang -h 40px|link=|alt=-H 40px|link=|alt=-H 40px|link=|alt=-H kah 40px|link=|alt=Kah 40px|link=|alt=Kah 40px|link=|alt=Kah – 40px|link=|alt=- 40px|link=|alt=- 40px|link=|alt=- 40px|link=|alt=- 40px|link=|alt=- k 33px|link=|alt=K 48px|link=|alt=K 36px|link=|alt=K 36px|link=|alt=K 36px|link=|alt=K

การเชื่อมต่อกับเครื่องหมายเสียงสระอู

 อักษรบาตัก อธิบาย 30px|link=|alt=A  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=A  a + -u = u 30px|link=|alt=A  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=U a + -u = u (ซีมาลูงุน) 30px|link=|alt=Ha  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Hu  ha + -u = hu (มันไดลิง) 30px|link=|alt=Ha  + 30px|link=|alt=-U =  35px|link=|alt=Hu  ha + -u = hu (ซีมาลูงุน) 30px|link=|alt=Ha  + 30px|link=|alt=-U =  35px|link=|alt=Hu  ha + -u = hu 30px|link=|alt=Ka  + 30px|link=|alt=-U =  40px|link=|alt=Ku  ka + -u = ku (มันไดลิง) 30px|link=|alt=Ba  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Bu  ba + -u = bu 30px|link=|alt=P  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Pu  pa + -u = pu (มันไดลิง) 30px|link=|alt=Pa  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Pu  pa + -u = pu (ปักปัก, โตบา) 30px|link=|alt=Pa  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Pu  pa + -u = pu (ซีมาลูงุน) 30px|link=|alt=Na  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Nu  na + -u = nu 30px|link=|alt=Na  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Nu  na + -u = nu (มันไดลิง) 30px|link=|alt=Wa  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Wu  wa + -u = wu (มันไดลิง, โตบา) 30px|link=|alt=Wa  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Wu  wa + -u = wu (ปักปัก, โตบา) 30px|link=|alt=Wa  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Wu  wa + -u = wu (ซีมาลูงุน) 30px|link=|alt=Ga  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Gu  ga + -u = gu 30px|link=|alt=Ga  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Gu  ga + -u = gu (ซีมาลูงุน) 30px|link=|alt=Ja  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Ju  ja + -u = ju อักษรบาตัก อธิบาย 30px|link=|alt=Da  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Du  da + -u = du 30px|link=|alt=Ra  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Ru  ra + -u = ru 30px|link=|alt=Ra  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Ru  ra + -u = ru (ซีมาลูงุน) 30px|link=|alt=Ma  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Mu  ma + -u = mu 30px|link=|alt=Ma  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Mu  ma + -u = mu (ซีมาลูงุน) 30px|link=|alt=Ta  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Tu  ta + -u = tu 30px|link=|alt=Ta  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Tu  ta + -u = tu 30px|link=|alt=Sa  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Su  sa + -u = su (Pakpak) 30px|link=|alt=Sa  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Su  sa + -u = su (มันไดลิง) 30px|link=|alt=Sa  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Su  sa + -u = su (มันไดลิง) 30px|link=|alt=Sa  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Su  sa + -u = su (ซีมาลูงุน) 30px|link=|alt=Ya  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Yu  ya + -u = yu 30px|link=|alt=Ya  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Yu  ya + -u = yu (ซีมาลูงุน) 30px|link=|alt=Nga  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Ngu  nga + -u = ngu 30px|link=|alt=La  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Lu  la + -u = lu 30px|link=|alt=La  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Lu  la + -u = lu (ซีมาลูงุน) 30px|link=|alt=Nya  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Nyu  nya + -u = nyu 30px|link=|alt=Ca  + 30px|link=|alt=-U =  30px|link=|alt=Cu  ca + -u = cu (มันไดลิง)

ตมปี

เครื่องหมายตมปีใช้เปลี่ยนเสียงของอักษรบางตัว 

 ha  + tompi =  ka sa  + tompi =  ca 30px|link=|alt=Ha  + 33px|link=|alt=tompi =  30px|link=|alt=A  30px|link=|alt=Ha  + 33px|link=|alt=tompi =  30px|link=|alt=A  30px|link=|alt=Ha  + 33px|link=|alt=tompi =  30px|link=|alt=A  30px|link=|alt=Ha  + 33px|link=|alt=tompi =  30px|link=|alt=A  30px|link=|alt=Ha  + 33px|link=|alt=tompi =  30px|link=|alt=A  30px|link=|alt=Ha  + 33px|link=|alt=tompi =  30px|link=|alt=A 

เครื่องหมายสำหรับ Ng และ H
เครื่องหมายสำหรับ Ng (30px|link=|alt=-Ng) และ H (30px|link=|alt=-H) ใช้เขียนเหนือเครื่องหมายแทนที่จะเขียนบนอักษรหลัก
ตัวอย่าง: baseline|30px|link=|alt=Ping ping, baseline|30px|link=|alt=Pong pong, baseline|30px|link=|alt=Peh peh, และ baseline|30px|link=|alt=Pih pih.

เครื่องหมายสำหรับพยางค์ปิด

ในพยางค์ปิดเครื่องหมายสระเขียนไว้ท้ายสุด

 ta  +  vowel  +  pa  +  pangolat  =  syllable 30px|link=|alt=Ta   + 30px|link=|alt=Pa + 30px|link=|alt=pangolat = 70px|link=|alt=Tap ta   + pa + pangolat = tap 30px|link=|alt=Ta + 30px|link=|alt=-E + 30px|link=|alt=Pa + 30px|link=|alt=pangolat = 70px|link=|alt=Tep ta + e + pa + pangolat = tep 30px|link=|alt=Ta + 30px|link=|alt=-E + 30px|link=|alt=Pa + 30px|link=|alt=pangolat = 80px|link=|alt=Tep ta + e + pa + pangolat = tep 30px|link=|alt=Ta + 30px|link=|alt=-I + 30px|link=|alt=Pa + 30px|link=|alt=pangolat = 84px|link=|alt=Tip ta + i + pa + pangolat = tip 30px|link=|alt=Ta + 30px|link=|alt=-O + 30px|link=|alt=Pa + 30px|link=|alt=pangolat = 86px|link=|alt=Top ta + o + pa + pangolat = top 30px|link=|alt=Ta + 30px|link=|alt=-U + 30px|link=|alt=Pa + 30px|link=|alt=pangolat = 70px|link=|alt=Tup ta + u + pa + pangolat = tup

 ยูนิโคด 

อ้างอิง

ข้อมูล






แหล่งข้อมูลอื่น

 Entry on Batak at Omniglot.com – A guide to writing systems
 Transtoba2 – Roman to Toba Batak script transliteration software by Uli Kozok and Leander Seige (GNU GPL)
 Uli Kozok's Batak Script website with free Batak fonts.
https://symbl.cc/en/unicode/blocks/batak/
Full Batak manuscript  at SOAS University of London.

บาตัก
บาตัก