กะท่าง

กะท่าง (; ) เป็นสิ่งมีชีวิตที่จัดอยู่ในไฟลัมสัตว์มีแกนสันหลัง ชั้นสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก เป็นสัตว์จำพวกนิวต์ หรือ ซาลาแมนเดอร์ขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ได้ทั้งบนบกและในน้ำ เพียงไม่กี่ชนิดที่พบได้ในประเทศไทย

 ลักษณะ 

มีรูปร่างสีน้ำตาลคล้ำ มีแต้มสีส้มเหลืองบนส่วนปากและปุ่มบนแผ่นหลังและหางสีส้ม ด้านใต้ท้องสีออกส้มจนถึงสีน้ำตาลเหลือง ความยาวประมาณ 13–15 เซนติเมตร นิ้วเท้าหน้ามี 4 นิ้ว นิ้วเท้าหลังมี 5 นิ้ว มีลักษณะพิเศษคือ เมื่อขาหรือหางขาดไป สามารถงอกใหม่ได้ โดยจะอาศัยในลำธารตามเชิงเขา มีอาณาบริเวณแคบ ๆ มีต้นไม้ใหญ่ เช่น ยาง, ไทร, กระบาก, มะไฟ, มะกอก และเถาวัลย์ขึ้นปกคลุม

ในฤดูผสมพันธุ์ตกอยู่ในราวเดือนกันยายนจนถึงตุลาคม กะท่างโตเต็มวัยเมื่ออายุได้ 2 ปี จะมารวมกลุ่มเพื่อการผสมพันธุ์กันตามแอ่งน้ำนิ่งตามลำธาร ตัวเมียจะวางไข่ติดอยู่กับพืชน้ำ ไข่มีสีเทาดำห่อหุ้มด้วยวุ้นใส เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 5.5 มิลลิเมตร ใช้เวลาฟักเป็นตัวประมาณ 16–20 วัน ที่อุณหภูมิประมาณ 19–20 องศาเซลเซียส และตัวอ่อนที่อาศัยอยู่ในน้ำจะมีเหงือกเป็นพู่เห็นได้ภายนอกจำนวน 3 คู่ ตัวอ่อนกินลูกอ๊อดและแมลงน้ำเป็นอาหาร ใช้เวลาประมาณ 60 วัน จึงมีสภาพเหมือนตัวเต็มวัย 

 การกระจายพันธุ์ 
พบได้ในเทือกเขาของมณฑลยูนนาน, เทือกเขาคาเกียน, สิกขิม, มณีปุระ และตอนเหนือของพม่าThe Myanmar Herpetological Survey Project  มีความพยายามในการอนุรักษ์ถิ่นที่อยู่อาศัยในดาร์จีลิง ในอินเดีย ซึ่งพบแพร่พันธุ์ในจำนวนมาก ในประเทศไทย พบเฉพาะที่ดอยช้างในจังหวัดเชียงราย  ประชากรอื่น ๆ ในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย รวมถึงประชากรในลาวและเวียดนาม ได้รับการอธิบายในปี 2013 และ 2015 ว่าเป็นชนิดใหม่ ได้แก่ T. anguliceps, T. panhai และ T. uyenoi

 สถานะ 
กะท่างได้รับการประกาศให้เป็นสัตว์ป่าคุ้มครองประเภทที่ 1 และกรมประมงได้ทำการวิจัยเพาะขยายพันธุ์กะท่างในที่เลี้ยงเป็นที่สำเร็จได้แล้ว แต่ถึงอย่างไรก็ตาม กะท่างยังต้องถูกเพาะเลี้ยงในสภาพแวดล้อมที่เป็นภูเขาสูง  

มีชื่อสามัญเรียกในภาษาเหนือว่า "จั๊กกิ้มน้ำ" หรือ "จั๊กคาก" ซึ่งแปลว่า "จิ้งจกน้ำ" 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

หมวดหมู่:นิวต์
หมวดหมู่:สัตว์ป่าคุ้มครอง
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในประเทศอินเดีย
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในประเทศไทย
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในประเทศพม่า
หมวดหมู่:สัตว์ที่พบในประเทศจีน