ภาษาการากัลปัก

ภาษาการากัลปัก () เป็นภาษาเตอร์กิกที่พูดโดยชาวการากัลปักในสาธารณรัฐการากัลปักสถาน แบ่งออกเป็นสองสำเนียง คือ การากัลปักตะวันออกเฉียงเหนือ และการากัลปักตะวันตกเฉียงใต้ ภาษานี้พัฒนาร่วมกับภาษาโนไกและภาษาคาซัคใกล้เคียง โดยได้อิทธิพลจากสองภาษา ภาษาภาษาการากัลปักอยู่ในกลุ่มภาษาเตอร์กิก สาขาเคียปชัก ทำให้มีความใกล้ชิดและสามารถเข้าใจร่วมกันได้มากกับภาษาคาซัคและโนไก

การจัดอันดับ
ภาษาการากัลปักเป็นภาษารูปคำติดต่อที่มีการเปลี่ยนเสียงสระเช่นเดียวกับภาษาฮังการีและภาษาตุรกี ไม่มีการแบ่งเพศทางไวยากรณ์ เรียงประโยคแบบประธาน-กรรม-กริยา

 การกระจายตามเขตภูมิศาสตร์ 
ภาษาการากัลปักนี้พูดเป็นส่วนใหญ่ในสาธารณรัฐปกครองตนเองการากัลปักสถานของอุซเบกิสถาน ผู้คนประมาณ 2,000 คนในอัฟกานิสถานและผู้พลัดถิ่นกลุ่มเล็ก ๆ ผู้คนในในพื้นที่ของรัสเซีย คาซัคสถาน ตุรกี และส่วนอื่น ๆ ของโลกสามารถพูดภาษาคารากัลปักได้

 สถานะทางการ 
ภาษาการากัลปักมีสถานะเป็นทางการในสาธารณรัฐปกครองตนเองการากัลปักสถาน

คำศัพท์

สรรพนาม
เอกพจน์พหุพจน์บุรุษที่ 1мен/men 'ฉัน/ผม'бизлер/bizler 'เรา'บุรุษที่ 2сен/sen 'คุณ'сизлер/sizler 'คุณ (พหุ.)'บุรุษที่ 3ол/ol 'เขา/เธอ/มัน'олар/olar 'พวกเขา'

ตัวเลข
 бир – bir – 1
 еки – eki – 2
 үш – úsh – 3
 төрт – tórt – 4
 бес – bes – 5
 алты – altı – 6
 жети – jeti – 7
 сегиз – segiz – 8
 тоғыз – toǵız – 9
 он – on – 10
 жүз – júz – 100
 мың – mıń – 1000
миллион – million – 1000000

อักขรวิธี

ประวัติ
ภาษาการากัลปักเคยเขียนด้วยอักษรเปอร์เซีย-อาหรับจนถึง ค.ศ. 1932 เปลี่ยนเป็นอักษรละตินใน ค.ศ. 1928 ถึง 1940 หลังจากนั้นจึงเปลี่ยนมาใช้อักษรซีริลลิก หลังอุซเบกิสถานเป็นเอกราชใน ค.ศ. 1991 มีการตัดสินใจยกเลิกอักษรซีริลลิกและกลับมาใช้อักษรละติน แม้ว่าปัจจุบันการใช้อักษรละตินจะแพร่หลายในทาชเคนต์แล้ว แต่การนำมาใช้ในการากัลปักสถานยังคงเป็นไปอย่างค่อยเป็นค่อยไป

อักษรอาหรับ
ชุดตัวอักษรอาหรับมี 28 ตัว:

ابپتجچخدرزسشعفقکگڭلمنھەوۇۋىُی  ٴ
อักษรอาหรับเดิมนั้นมีข้อบกพร่องที่สำคัญหลายประการ ได้แก่: ขาดตัวอักษรที่ใช้แสดงเสียงเฉพาะบางเสียงในภาษาการากัลปัก อย่างไรก็ตาม ตามพัฒนาการในชุมชนที่พูดภาษาเตอร์กิกอื่น ๆ ของสหภาพโซเวียต—โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพัฒนาอักษรยางาอิมแลในตาตาร์สถานและบัชคอร์โตสตาน และกระบวนการกำหนดมาตรฐานของอักษรอาหรับในสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคาซัคและสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคีร์กีซ—ชุดตัวอักษรอาหรับการากัลปักก็ได้รับการแก้ไขและนำตัวอักษรกับแบบแผนมาใช้เพื่อแทนภาษาให้สอดคล้องกันมากขึ้น

มีการใช้อักษรฮัมซะฮ์ตัวพิมพ์ใหญ่ขนาดเล็กเพื่อแสดงสระหน้าเมื่อไม่สามารถแยกเสียงสระออกจากสระหรือพยัญชนะอื่น ๆ ในคำได้ คล้ายกับการใช้ฮัมซะฮ์ในอักษรอาหรับคาซัคมาก

ยางาลิฟ

ตารางเทียบ
ชุดตัวอักษรซีริลลิก ละติน และอาหรับข้างล่างนำไปเทียบกับเสียงในสัทอักษรสากล อักษรซีริลลิกที่ไม่มีตัวเทียบเท่ากับอักษรละตินอยู่ในสีเทา

ละตินซีริลลิกอาหรับสัทอักษรสากล2016–2009–20161995–20091994–1995ÇaꞑəlipA aA aА а آ / ‍ـا  Á áAʻ aʻÄ äƏ əӘ ә اە / ـە  B bB bB вБ б ب  D dD dД д د  E eE e, Ye yeE eЕ е ٴیىُـ / ٴىُـ / ٴىُ  F fF fФ ф ف ‌G gG gГ г گ ‌ Ǵ ǵGʻ gʻĞ ğƢ ƣҒ ғ ع  H hH hҲ ҳ ھ ‌ X xX xХ х خ ‌Í ıIʻ iʻI ıЬ ь Ы ы اىُـ / ىُـ / ىُ  I iI iİ iI iИ и ایـ / یـ / ی  J jJ jÇ çЖ ж ج  K kK kК к ك  Q qQ qҚ қ ق  L lL lЛ л ل  M mM mМ м م  N nN nН н ن  Ń ńNʻ nʻÑ ñꞐ ꞑҢ ң ڭ  O oO o, Wo woO oО о او / و  Ó óOʻ oʻ, Woʻ woʻOʻ oʻÖ öƟ ɵӨ ө ٴاو / ٴو ‌P pP pП п پ ‌R rR rР р ر ‌S sS sС с س  T tT tТ т ت  U uU uУ у اۇ / ۇ Ú úUʻ uʻÜ üY yҮ ү ٴاۇ / ٴۇ ‌ V vV vВ в ۋ  W wW wV vЎ ў ۋ  Y yY yJ jЙ й ی / یـ  Z zZ zЗ з ز  Sh shSh shŞ şШ ш ش  C cC cTs tsЦ ц تس  Ch chCh chSh shŞ şЧ ч چ  yoyojoЁ ё یو  Sh shSh shŞ şЩ щ شش  ——Ъ ъ————Ь ь——E eE eЭ э  ٴاىُ   yuyujuЮ ю يۇ  yayajaЯ я يا ‌

ก่อน ค.ศ. 2009 อักษร C เขียนเป็น TS; I และ Í เขียนเป็น I มีจุด และ I ไร้จุด และอักษรที่มีอะพอสทรอฟีในตอนนี้เป็นอักษรกับ acuteKarakalpak Cyrillic – (Old / New) Latin transliterator

 ตัวอย่างข้อความ 
ข้อแรกของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ข้อที่ 1

อักษรซีริลลิกอักษรละตินคำแปลBarlıq adamlar óz qádir-qımbatı jáne huqıqlarında erkin hám teń bolıp tuwıladı. Olarǵa aqıl hám hújdan berilgen bolıp, bir-birine tuwısqanlıq ruwxındaǵı qatnasta bolıwı tiyis.มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรีและสิทธิ ต่างในตนมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งภราดรภาพ

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 




หมวดหมู่:ตระกูลภาษาเตอร์กิก
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศอุซเบกิสถาน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศคาซัคสถาน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศคาซัคสถาน