แม่น้ำอามูดาร์ยา

อามูดาร์ยา ในอดีตมีชื่อเรียกในภาษาละตินว่า ออกซุส (; ) เป็นแม่น้ำสายหลักในเอเชียกลางและอัฟกานิสถาน เกิดจากธารน้ำแข็งบนเทือกเขาปามีร์ทางตอนเหนือของฮินดูกูช ในบริเวณที่แม่น้ำ Vakhsh กับปันจ์บรรจบกันในเขตสงวนธรรมชาติ Tigrovaya Balka บนชายแดนระหว่างอัฟกานิสถานกับทาจิกิสถาน และไหลไปทางตะวันตกเฉียงเหนือไปยังส่วนหลงเหลือของทะเลอารัลตอนใต้ ส่วนแม่น้ำสายเหนือเป็นชายแดนทางตอนเหนือของอัฟกานิสถานกับทาจิกิสถาน อุซเบกิสถาน และเติร์กเมนิสถาน ในประวัติศาสตร์สมัยโบราณ แม่น้ำนี้ถือเป็นของเขตของเกรตเตอร์อิหร่านกับ "Turan" ซึ่งเทียบได้กับเอเชียกลางในปัจจุบันB. Spuler, Āmū Daryā, in Encyclopædia Iranica, online ed., 2009 อามูดาร์ยามีน้ำไหลเฉลี่ยประมาณ 70 ลูกบาศก์กิโลเมตรต่อปี

ชื่อ
150px|left|thumb|สามเหลี่ยมปากแม่น้ำอามูดาร์ยามองจากอวกาศ
ในสมัยคลาสสิก แม่น้ำนี้มีชื่อเรียกในภาษาละตินว่า  และในภาษากรีกโบราณว่า  () ซึ่งมีที่มาจากชื่อ Vakhsh ลำน้ำสาขาที่ใหญ่ที่สุดของแม่น้ำนี้ ข้อมูลภาษาเปอร์เซียสมัยกลางจากสมัยซาเซเนียนเรียกแม่น้ำนี้ว่า  () 

ชื่อ Amu กล่าวกันว่ามาจากนครสมัยกลาง Āmul (ภายหลังกลายเป็น Chahar Joy/Charjunow และปัจจุบันคือตืร์กเมนาบัต) ในบริเวณที่ปัจจุบันคือเติร์กเมนิสถาน ส่วน Darya แปลว่า "ทะเลสาบ" ในภาษาเปอร์เซีย ข้อมูลภาษาอาหรับและอิสลามสมัยกลางเรียกแม่น้ำนี้ว่า ญัยฮูน () ซึ่งมาจากคำว่า กิโฮน หนึ่งใน 4 แม่น้ำของสวนเอเดนจากคัมภีร์ไบเบิลWilliam C. Brice. 1981. Historical Atlas of Islam (Hardcover). Leiden with support and patronage from Encyclopaedia of Islam. . แม่น้ำอามูดาร์ยาไหลผ่านหนึ่งในทะเลทรายที่สูงที่สุดในโลก

หมายเหตุ

 อ้างอิง 

อ่านเพิ่ม
 Curzon, George Nathaniel. 1896. The Pamirs and the Source of the Oxus. Royal Geographical Society, London. Reprint: Elibron Classics Series, Adamant Media Corporation. 2005.  (pbk;  (hbk).
 Gordon, T. E. 1876. The Roof of the World: Being the Narrative of a Journey over the high plateau of Tibet to the Russian Frontier and the Oxus sources on Pamir. Edinburgh. Edmonston and Douglas. Reprint by Ch'eng Wen Publishing Company. Taipei. 1971.
 Toynbee, Arnold J. 1961. Between Oxus and Jumna. London. Oxford University Press.
 Wood, John, 1872. A Journey to the Source of the River Oxus. With an essay on the Geography of the Valley of the Oxus by Colonel Henry Yule. London: John Murray.

แหล่งข้อมูลอื่น

อามูดาร์ยา
อามูดาร์ยา
อามูดาร์ยา
อามูดาร์ยา
อามูดาร์ยา