อำเภอลำปลายมาศ

ลำปลายมาศ เป็นอำเภอหนึ่งทางทิศตะวันตกของจังหวัดบุรีรัมย์ มีแหล่งน้ำสำคัญคือ ลำน้ำมาศ        สินค้าสำคัญได้แก่ ผ้าไหมมัดหมี่, จักสานไม้, ไข่เค็มพอกดิน และแคนตาลูป 


 ที่มาของชื่อ 
มาจากการนำชื่อของลำน้ำสายหนึ่งที่มีชื่อว่า “ลำมาศ” ซึ่งมีต้นน้ำจากบริเวณเขาใหญ่ไหลมารวมกันบริเวณเขื่อนลำมาศ เขตอำเภอเสิงสาง จังหวัดนครราชสีมา มาตั้งเป็นชื่ออำเภอเนื่องจากลำน้ำมาศไหลผ่านพื้นที่ส่วนใหญ่ของอำเภอ โดยความหมายของชื่อ "ลำปลายมาศ" แยกได้เป็นสามคำ ดังนี้ 
  ลำ หมายถึง เส้นทางหรือสายน้ำ
  ปลาย หมายถึง ส่วนยอด ส่วนสุด ส่วนตอนท้ายของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
  มาศ เป็นคำสันสกฤต แปลว่า ทอง
เมื่อรวมความแล้ว ลำปลายมาศจึงแปลว่า "ปลายทางของสายน้ำแห่งทอง"       

 ประวัติ 
เดิมบริเวณอำเภอลำปลายมาศเป็นเพียงหมู่บ้านเล็ก ชุมชนกลุ่มน้อย มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ไม่มากนัก จนกระทั่งทางราชการได้สร้างทางรถไฟจากนครราชสีมา ผ่านมาทางหมู่บ้านแห่งนี้ ผู้คนจับจองที่ดิน สร้างบ้านเรือนจำนวนมากขึ้น 

เมื่อเส้นทางรถไฟผ่านจนไปสิ้นสุดลงที่อุบลราชธานีแล้ว จึงมีคนตั้งชื่อหมู่บ้านบริเวณนี้ขึ้น เรียกกันมาตลอดว่า "บ้านหนองยาง" ช่วงเวลานั้นเมื่อมีสถานีรถไฟแล้ว ชาวบ้านก็เรียกชื่อสถานีว่า "สถานีหนองยาง" หรือ "สะเตหนองยาง" โดยในตอนนั้น บ้านหนองยางยังขึ้นกับอำเภอนางรอง 

ต่อมาได้มีการตั้งเป็น กิ่งอำเภอลำปลายมาศ ขึ้นกับอำเภอเมืองบุรีรัมย์ (วันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2478) และ ยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ (วันที่ 21 ตุลาคม 2490) 

 ประวัติการตั้งตำบลต่าง ๆ 
 วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2478 แยกพื้นที่ตำบลทะเมนชัย ตำบลตลาดโพธิ์ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ และตำบลยางลาว (ตำบลโคกกลางในปัจจุบัน) อำเภอนางรอง มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอลำปลายมาศ ขึ้นกับอำเภอเมืองบุรีรัมย์ลูกเจ้าพ่อลำมาศ
 วันที่ 3 เมษายน 2482 โอนพื้นที่หมู่ 19 (ในขณะนั้น) ของตำบลบ้านบัว อำเภอเมืองบุรีรัมย์ มาขึ้นกับตำบลทะเมนชัย กิ่งอำเภอลำปลายมาศ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ และตั้งตำบลลำปลายมาศ แยกออกจากตำบลทะเมนชัยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในจังหวัดบุรีรัมย์
วันที่ 30 กรกฎาคม 2483 เปลี่ยนแปลงชื่อตำบลยางลาว กิ่งอำเภอลำปลายมาศ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ เป็น ตำบลโคกกลาง พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนนามอำเภอและตำบลบางแห่ง พุทธศักราช ๒๔๘๓
 วันที่ 31 ธันวาคม 2483 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดนครราชสีมากับจังหวัดบุรีรีมย์ โดยโอนพื้นที่ตำบลโคกสะอาด อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ไปขึ้นกับ กิ่งอำเภอลำปลายมาศ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์พระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดนครราชสีมาและจังหวัดบุรีรัมย์ พุทธศักราช ๒๔๘๓
 วันที่ 21 ตุลาคม 2490 ยกฐานะกิ่งอำเภอลำปลายมาศ อำเภอเมืองบุรีรัมย์ เป็น อำเภอลำปลายมาศ ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ยกฐานะกิ่งอำเภอขึ้นเป็นอำเภอ
 วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลลำปลายมาศ ในท้องที่บางส่วนของตำบลลำปลายมาศประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลลำปลายมาศ อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 17 ธันวาคม 2500 ตั้งตำบลหนองคู แยกออกจากตำบลลำปลายมาศ และตั้งตำบลห้วยหิน แยกออกจากตำบลหนองกะทิงประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์, อำเภอเมืองขอนแก่น และกิ่งอำเภอกระนวน อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น, อำเภอเมืองชัยภูมิ และอำเภอบำเหน็จณรงค์ จังหวัดชัยภูมิ, อำเภอเชียงคำ จังหวัดเชียงราย, อำเภอตลิ่งชัน จังหวัดธนบุรี, อำเภอศรีสงคราม จังหวัดนครพนม, อำเภอกบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์, อำเภอลำปลายมาศ และกิ่งอำเภอกระสัง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์, อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก, อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ จังหวัดเพชรบูรณ์,อำเภอเมืองร้อยเอ็ด อำเภอพนมไพร และอำเภอาจสามารถ จังหวัดร้อยเอ็ด อำเภอสังขะ และอำเภอศรีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์, อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี, อำเภอพิบูลย์มังสาหาร และอำเภอเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี
 วันที่ 23 กันยายน 2501 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่ของอำเภอลำปลายมาศ (1,2,3,4,5)ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ 
 (1) โอนพื้นที่หมู่ 13 (ในขณะนั้น) ของตำบลลำปลายมาศ ไปตั้งเป็นหมู่ 14 ของตำบลหนองคู 
 (2) โอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลห้วยหิน ไปตั้งเป็นหมู่ 7 ของตำบลหนองกะทิง 
 (3) โอนพื้นที่หมู่ 5 (ในขณะนั้น) ของตำบลห้วยหิน ไปตั้งเป็นหมู่ 16 ของตำบลหนองกะทิง 
 (4) โอนพื้นที่หมู่ 8 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองกะทิง ไปตั้งเป็นหมู่ 3 ของตำบลห้วยหิน 
 (5) โอนพื้นที่หมู่ 17 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองกะทิง ไปตั้งเป็นหมู่ 5 ของตำบลห้วยหิน 
 วันที่ 21 มีนาคม 2510 ตั้งตำบลแสลงพัน แยกออกจากตำบลทะเมนชัยประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 14 ตุลาคม 2512 ตั้งตำบลไทยสามัคคี แยกออกจากตำบลหนองกะทิง และตั้งตำบลสระแก้ว แยกออกจากตำบลห้วยหินประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอพุทไธสง อำเภอนางรองและอำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 19 ตุลาคม 2514 ตั้งตำบลเมืองแฝก แยกออกจากตำบลตลาดโพธิ์ และตั้งตำบลบ้านยาง แยกออกจากตำบลโคกกลางประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอลำปลายมาศ และกิ่งอำเภอคูเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 24 มิถุนายน 2518 ตั้งตำบลไผทรินทร์ แยกออกจากตำบลหนองกะทิงประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอบ้านกรวด อำเภอลำปลายมาศ และกิ่งอำเภอหนองกี่ อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 4 ธันวาคม 2522 ตั้งตำบลโคกล่าม แยกออกจากตำบลโคกสะอาดประกาศกระทรวงคมนาคม เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอพุทไธสง อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 23 กันยายน 2523 ตั้งตำบลหินโคน แยกออกจากตำบลหนองคูประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองบุรีรัมย์ อำเภอนางรอง อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 21 เมษายน 2524 แยกพื้นที่ตำบลสระแก้ว ตำบลห้วยหิน และตำบลไทยสามัคคี อำเภอลำปลายมาศ มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอหนองหงส์ ขึ้นกับอำเภอลำปลายมาศ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ ตั้งเป็นกิ่งอำเภอหนองหงส์
 วันที่ 5 เมษายน 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองหงส์ ในท้องที่บางส่วนของตำบลสระแก้วประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลหนองหงส์ กิ่งอำเภอหนองหงส์ อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 7 มิถุนายน 2526 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลลำปลายมาศ เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่นประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลลำปลายมาศ อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 27 กันยายน 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลทะเมนชัย ในท้องที่บางส่วนของตำบลทะเมนชัย และตำบลแสลงพันประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลทะเมนชัย อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 2 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลหนองชัยศรี แยกออกจากตำบลสระแก้วประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่มีอำเภอเมืองบุรีรัมย์ อำเภอนางรอง อำเภอประโคนชัย กิ่งอำเภอปะคำ อำเภอละหานทราย กิ่งอำเภอหนองหงส์ อำเภอลำปลายมาศ และอำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 25 พฤศจิกายน 2528 ตั้งตำบลหนองบัวโคก แยกออกจากตำบลแสลงพันประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอลำปลายมาศ อำเภอนางรอง กิ่งอำเภอหนองหงส์ อำเภอลำปลายมาศ อำเภอสตึก และอำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 11 ธันวาคม 2529 ตั้งตำบลเมืองฝ้าย แยกออกจากตำบลไทยสามัคคีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอหนองหงส์ อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 6 สิงหาคม 2530 ตั้งตำบลบุโพธิ์ แยกออกจากตำบลตลาดโพธิ์ และตั้งตำบลสระทอง แยกออกจากตำบลสระแก้วประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองบุรีรัมย์ ประโคนชัย พุทไธสง ลำปลายมาศ บ้านกรวด และกิ่งอำเภอหนองหงส์ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 31 ธันวาคม 2530 ยกฐานะกิ่งอำเภอหนองหงส์ อำเภอลำปลายมาศ เป็น อำเภอหนองหงส์พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอนามน อำเภอพระยืน อำเภอหนองบัวระเหว อำเภอบ้านเหลื่อม อำเภอจะแนะ อำเภอหนองหงส์ อำเภอนาโพธิ์ อำเภอเกาะยาว อำเภอแกดำ อำเภอสระโบสถ์ อำเภอโนนคูณ อำเภอควนโดน อำเภอไชยวาน อำเภอหนองแสง และอำเภอตาลสุม พ.ศ. ๒๕๓๐
 วันที่ 22 ธันวาคม 2536 ตั้งตำบลหนองโดน แยกออกจากตำบลบ้านยางประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลลำปลายมาศ และสุขาภิบาลทะเมนชัย เป็นเทศบาลตำบลลำปลายมาศ และเทศบาลตำบลทะเมนชัย ตามลำดับ

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอตั้งอยู่อยู่ห่างจากตัวจังหวัดไปทางทิศตะวันตกระยะทางประมาณ 31 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอชุมพวง อำเภอลำทะเมนชัย (จังหวัดนครราชสีมา) และอำเภอคูเมือง
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอคูเมืองและอำเภอเมืองบุรีรัมย์
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอชำนิและอำเภอหนองหงส์
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอห้วยแถลงและอำเภอชุมพวง (จังหวัดนครราชสีมา)

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอลำปลายมาศแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 16 ตำบล 216 หมู่บ้าน
1.ลำปลายมาศ(Lam Plai Mat) -9.เมืองแฝก(Mueang Faek)17 หมู่บ้าน2.หนองคู(Nong Khu) 14 หมู่บ้าน10.บ้านยาง(Ban Yang)13 หมู่บ้าน3.แสลงพัน(Salaeng Phan) 17 หมู่บ้าน11.ผไทรินทร์(Phathairin)19 หมู่บ้าน4.ทะเมนชัย(Thamen Chai) 17 หมู่บ้าน12.โคกล่าม(Khok Lam)12 หมู่บ้าน5.ตลาดโพธิ์(Talat Pho) 9 หมู่บ้าน13.หินโคน(Hin Khon)16 หมู่บ้าน6.หนองกะทิง(Nong Kathing) 11 หมู่บ้าน14.หนองบัวโคก(Nong Bua Khok)13 หมู่บ้าน7.โคกกลาง(Khok Klang) 16 หมู่บ้าน15.บุโพธิ์(Bu Pho)8 หมู่บ้าน8.โคกสะอาด(Khok Sa-at) 16 หมู่บ้าน16.หนองโดน(Nong Don)8 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอลำปลายมาศประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 16 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลเมืองลำปลายมาศ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำปลายมาศ ตำบลหนองคูทั้งตำบล และบางส่วนของตำบลหินโคน
 เทศบาลตำบลทะเมนชัย ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลทะเมนชัยและตำบลหนองบัวโคก
 องค์การบริหารส่วนตำบลแสลงพัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแสลงพันทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทะเมนชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทะเมนชัย (นอกเขตเทศบาลตำบลทะเมนชัย)
 องค์การบริหารส่วนตำบลตลาดโพธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตลาดโพธิ์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกะทิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกะทิงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโคกกลาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกกลางทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสะอาด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสะอาดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเมืองแฝก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเมืองแฝกทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านยาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านยางทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลผไทรินทร์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผไทรินทร์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโคกล่าม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกล่ามทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหินโคน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินโคน (นอกเขตเทศบาลเมืองลำปลายมาศ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัวโคก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวโคก (นอกเขตเทศบาลตำบลทะเมนชัย)
 องค์การบริหารส่วนตำบลบุโพธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบุโพธิ์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองโดน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองโดนทั้งตำบล

 โครงสร้างพื้นฐาน 
 การขนส่ง 
 รถยนต์: กรุงเทพฯ–สระบุรี–ปากช่อง–นครราชสีมา–ห้วยแถลง–ลำปลายมาศ ระยะทางประมาณ 355 กิโลเมตร
 รถไฟ ( การรถไฟแห่งประเทศไทย): 
 สถานี: หนองกระทิง – ลำปลายมาศ – ทะเมนชัย – บ้านแสลงพัน
 รถโดยสาร (กิจการทัวร์): กรุงเทพฯ-ลำปลายมาศ
 เครื่องบิน (นกแอร์และไทยแอร์เอเชีย): กรุงเทพฯ–บุรีรัมย์ (อำเภอสตึก) ต่อจากนั้นเดินทางโดยรถประจำทางสายสตึก–บุรีรัมย์ ต่อด้วยสายบุรีรัมย์–ลำปลายมาศ หรือบุรีรัมย์–นครราชสีมา

 การศึกษา 
ประถมศึกษา
 โรงเรียนอนุบาลลำปลายมาศ
 โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา

มัธยมศึกษา
 โรงเรียนลำปลายมาศ 
 โรงเรียนธารทองพิทยาคม 
 โรงเรียนเมืองแฝกพิทยาคม
 โรงเรียนทะเมนชัยพิทยาคม
 โรงเรียนตลาดโพธิ์พิทยาคม
 โรงเรียนจตุราษฎร์พิทยาคม

อาชีวศึกษา
 วิทยาลัยเทคนิคบุรีรัมย์ (ศูนย์การเรียนรู้ลำปลายมาศ)
 โรงเรียนรัตนะเทคโนโลยี

 วัฒนธรรม  
อำเภอลำปลายมาศมีเทศกาลท้องถิ่นที่สำคัญ คือ เทศกาลงานงิ้ว ซึ่งจัดขึ้นในเดือนธันวาคมของทุกปี

 อ้างอิง 


ลำปลายมาศ