ภาษาญัฮกุร

ภาษาญัฮกุร (ญัฮกุร: ) เป็นภาษาตระกูลออสโตรเอเชียติก กลุ่มมอญ-เขมร กลุ่มย่อยมอญ ถือว่าใกล้เคียงกับภาษามอญโบราณในสมัยทวารวดี มีผู้พูดคือชาวญัฮกุรในจังหวัดนครราชสีมา เพชรบูรณ์ และชัยภูมิ บางส่วนเริ่มเปลี่ยนมาพูดภาษาไทย

ภาษาญัฮกุรเดิมเป็นเพียงภาษาพูดไม่มีตัวเขียน ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2548 ได้มีการสร้างระบบตัวเขียนขึ้นใหม่โดยใช้อักษรไทย และเพิ่มสัทอักษรสากล ʔ และรวบรวมคำศัพท์เอาไว้เป็นลายลักษณ์อักษรเพื่อไม่ให้สูญหาย มีพยัญชนะ 26 เสียง เป็นตัวสะกดได้ 15 เสียง มีสระ 21 เสียง เป็นสระเดี่ยว 18 เสียง สระประสม 3 เสียง ไม่มีเสียงวรรณยุกต์ ใช้ระบบน้ำเสียงแทน มีระบบการเติมหน่วยคำเติมแต่ปัจจุบันเหลือใช้ไม่มากนัก เรียงประโยคแบบประธาน–กริยา–กรรม

 สัทวิทยา 
 พยัญชนะ 
 หน่วยเสียงพยัญชนะภาษาญัฮกุรถิ่นบ้านไร่ จังหวัดชัยภูมิสำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2559). คู่มือระบบเขียนภาษาญัฮกุรอักษรไทย ฉบับราชบัณฑิตยสภา. กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, หน้า 24.ลักษณะการออกเสียงตำแหน่งเกิดเสียงริมฝีปากปุ่มเหงือกเพดานแข็งเพดานอ่อนเส้นเสียงเสียงนาสิกก้อง     ไม่ก้อง     เสียงหยุดก้อง     ไม่ก้อง ไม่พ่นลม      พ่นลม    เสียงเสียดแทรก  () ()   เสียงรัวก้อง     ไม่ก้อง     เสียงข้างลิ้นก้อง     ไม่ก้อง     เสียงกึ่งสระก้อง    ไม่ก้อง     

 หน่วยเสียงที่เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นและพยัญชนะท้ายมี 14 หน่วยเสียง ได้แก่ , , , , , , , , , , , ,  และ 
 หน่วยเสียงพยัญชนะควบมี 16 หน่วยเสียง ได้แก่ , , , , , , , , , , , , , ,  และ  เกิดในตำแหน่งต้นพยางค์เท่านั้น นอกเหนือจากนี้จะกลายเป็น 2 พยางค์โดยมี  คั่นกลาง
 พยางค์นาสิกจะตามด้วยพยัญชนะในฐานเดียวกัน เช่น ,  ฯลฯ (ดูหมายเหตุท้ายตารางด้านล่าง)
 ผู้พูดรุ่นใหม่อาจออกเสียง  เป็น 
 หน่วยเสียง  และ  พบในคำยืมจากภาษาไทย โดยผู้พูดรุ่นเก่าจะออกเสียง  เป็น  เช่น  >  'ไฟฟ้า, ไฟฉาย'
 หน่วยเสียง  เกิดในตำแหน่งท้ายพยางค์เท่านั้น

 สระ 
 สระเดี่ยว 
 หน่วยเสียงสระเดี่ยวภาษาญัฮกุรถิ่นบ้านไร่ จังหวัดชัยภูมิสำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2559). คู่มือระบบเขียนภาษาญัฮกุรอักษรไทย ฉบับราชบัณฑิตยสภา. กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, หน้า 28.ระดับลิ้นตำแหน่งลิ้นหน้ากลางหลัง สูง      กึ่งสูง      กึ่งต่ำ      ต่ำ    

 สระประสม 
หน่วยเสียงสระประสมภาษาญัฮกุรถิ่นบ้านไร่มี 3 หน่วยเสียง ได้แก่ ,  และ 

 ลักษณะน้ำเสียง 
ภาษาญัฮกุรถิ่นบ้านไร่มีลักษณะน้ำเสียงที่ทำให้ความหมายของคำต่างกัน 2 ลักษณะ ได้แก่ ลักษณะน้ำเสียงที่ 1 ซึ่งเป็นลักษณะน้ำเสียงปกติโดยมักออกเป็นเสียงสูง และลักษณะน้ำเสียงที่ 2 ซึ่งมักออกเป็นเสียงต่ำสำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2559). คู่มือระบบเขียนภาษาญัฮกุรอักษรไทย ฉบับราชบัณฑิตยสภา. กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, หน้า 31. ในการถอดเสียงเป็นสัทอักษรใช้เครื่องหมาย  หรือ 

 ระบบการเขียน 
ตัวเขียนภาษาญัฮกุรอักษรไทยตามที่คณะกรรมการจัดทำระบบเขียนภาษาท้องถิ่นของกลุ่มชาติพันธุ์ด้วยอักษรไทย สำนักงานราชบัณฑิตยสภา ได้กำหนดไว้ มีดังนี้
+ พยัญชนะ อักษรไทย/สัญลักษณ์  เสียง  ตัวอย่างคำ  ความหมาย       ปลา   แขวน       กุ้ง       ฟัน   ขวาน       ช้าง   หมู       หมา       ส้ม     ผลิใบ       ใกล้   นอน       กระบอกไม้ไผ่  (เมื่อเป็นพยัญชนะท้าย)    นัยน์ตา    (เมื่อเป็นพยัญชนะต้น)    หวาน       เต่า       ผ้า   ลูก      มีด  (เมื่อเป็นพยัญชนะท้าย)    โง่    (เมื่อเป็นพยัญชนะต้น)    ข้าวสุก       ไข่       ไฟฟ้า, ไฟฉาย       แมว   จิ้งหรีด       ชะนี   แย้       แมลงวัน   หลังคา       พระสงฆ์   แก้ม       กระด้ง   ดอกไม้    (เมื่อเป็นพยัญชนะต้น)    อึ่งอ่าง       ต่อ (แมลง)   รากไม้       กระบะไฟ       ลิง       หมี       เกี่ยว (ข้าว)       ข้าวโพด       ก้าว ไม่มีรูป   (เมื่อเป็นพยัญชนะท้ายและตามหลังสระเสียงสั้น)    นั้น   อาย    (เมื่อเป็นพยัญชนะท้ายและตามหลังสระเสียงยาว)    หอย   ทำไม
 , , , ,  และ  เป็นทวิอักษร
 พยางค์นาสิกเขียนแทนด้วยรูป  เช่น   'เสือ',  'ปู',   'นก',   'ฟ้า'+ สระ อักษรไทย  เสียง  ตัวอย่างคำ  ความหมาย    (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้ายและอยู่ในคำหลายพยางค์หรือเมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น )    หัวเราะ   หกคะเมนตีลังกา   พ่อ    (เมื่อมีพยัญชนะท้ายที่ไม่ใช่ , )    คน, กลุ่มชน    ดี       กระแต       รากไม้       หวี       แตงโม       แมงป่องช้าง       ผักหวาน       ห้า    (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น )    นั้น    (เมื่อมีพยัญชนะท้ายอื่น)    เธอ, คุณ       เสือ    (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น )    เละ    (เมื่อมีพยัญชนะท้ายอื่น)    ม้า       นาเปียก    (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น )    ฟัง    (เมื่อมีพยัญชนะท้ายอื่น)    เห่า       กระรอก    (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น )    สวย    (เมื่อมีพยัญชนะท้ายอื่น)    เปิดทางน้ำ       บอก    (เมื่อมีพยัญชนะท้ายเป็น )    ข้นคลั่ก    (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้าย)    ใน    (เมื่อมีพยัญชนะท้าย)    ข้อง       ถือ       มดแดง       ควาย       เลื่อย    (เมื่อไม่มีพยัญชนะท้าย)    เข้มข้น (มีเนื้อมาก)    (เมื่อมีพยัญชนะท้าย)    ผิวปาก
 ในกรณีที่รูปสระสั้นมีวิสรรชนีย์ประกอบ เช่น  เมื่อมีพยัญชนะท้าย(นอกเหนือจาก ) ให้เปลี่ยนวิสรรชนีย์เป็นไม้ไต่คู้ เช่น 
 ในกรณีที่พยัญชนะต้นควบปรากฏร่วมกับรูปสระหน้า , , ในคำบางคำจะเลื่อนพยัญชนะตัวแรกไปไว้หน้ารูปสระนั้น เพื่อไม่ให้เข้าใจผิดว่าพยัญชนะตัวที่สองเป็นพยัญชนะท้าย เช่น 
 ไม่ใช้รูปสระ –ำ หรือ ไ– แต่ใช้รูป  และ  แทน+ ลักษณะน้ำเสียง อักษรไทย  ลักษณะน้ำเสียง  ตัวอย่างคำ  ความหมาย ไม่มีรูป  ปกติ    หมา   หนู   ร้อนจัด   ต่ำ    แมลง   มาก   ข้นคลั่ก
 เครื่องหมายแสดงลักษณะน้ำเสียงต่ำจะปรากฏเหนือรูปพยัญชนะหรือรูปสระท้ายพยางค์
 พยัญชนะ  เติมเครื่องหมายแสดงลักษณะน้ำเสียงไว้ข้างบนไม่ได้ ให้ใส่บนตัวอักษรก่อนหน้านั้นแทน

 อ้างอิง 

 อภิญญา บัวสรวง และสุวิไล เปรมศรีรัตน์. (2541). สารานุกรมกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย : ญัฮกุ้ร. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล.

ญัฮกุร
หมวดหมู่:กลุ่มภาษามอญ
ญัฮกุร