รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง

โครงการระบบรถไฟชานเมือง (สายสีแดง) () หรือ รถไฟฟ้าสายสีแดง เป็นระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑลตลอดจนพื้นที่ต่อเนื่องคือ จังหวัดฉะเชิงเทรา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จังหวัดสมุทรสงคราม และจังหวัดราชบุรี ดำเนินการโดยการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ถือเป็นส่วนหนึ่งของโครงข่ายระบบขนส่งมวลชนทางรางในกรุงเทพมหานครและพื้นที่ต่อเนื่อง มีจุดมุ่งหมายเพื่อยกระดับคุณภาพในการให้บริการของรถไฟชานเมืองซึ่งทำหน้าที่ในการบริการขนส่งผู้โดยสารที่อยู่อาศัยในพื้นที่ชานเมืองตลอดจนพื้นที่ต่อเนื่องสามารถเข้าสู่ใจกลางกรุงเทพมหานครได้อย่างรวดเร็วด้วยระบบรางที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพ และยังเป็นการป้อนผู้โดยสารเข้าสู่โครงข่ายระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนอื่นในเขตกรุงเทพมหานครอันได้แก่ รถไฟฟ้ามหานคร ของการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) รถไฟฟ้าบีทีเอส ของ กรุงเทพมหานคร (กทม.) หรือแม้กระทั่งรถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงก์และรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน ของ รฟท. เองก็ตาม

โครงการประกอบด้วยสองเส้นทางหลักตามแกนกลางของกรุงเทพมหานคร คือสายธานีรัถยา (เหนือ-ใต้) วิ่งระหว่างสถานีธรรมศาสตร์รังสิต - สถานีหัวลำโพง และสายนครวิถี (ตะวันออก-ตะวันตก) วิ่งระหว่างสถานีศาลายา - สถานีหัวหมาก โดยมีสถานีตลิ่งชันทำหน้าที่เป็นสถานีชุมทางแยกสายระหว่างสายหลักกับสายแยกเพื่อมุ่งหน้าไปยังโรงพยาบาลศิริราช ทั้งสองสายมีจุดเชื่อมต่อซึ่งเป็นสถานีหลักของโครงการคือสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์

นาม นครวิถี และ ธานีรัถยา เป็นชื่อที่พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระราชทานเพื่อเป็นชื่ออย่างเป็นทางการของโครงการรถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดงในสองช่วงแรก คือช่วงบางซื่อ-รังสิต ให้นามว่า ธานีรัถยา และช่วงบางซื่อ-ตลิ่งชัน ให้นามว่า นครวิถี ทั้งสองนามมีความหมายว่า "เส้นทางของเมือง"

ปัจจุบัน รถไฟฟ้าสายสีแดงได้มีการก่อสร้างในส่วนแรก (สายนครวิถี ช่วงบางซื่อ-ตลิ่งชัน) แล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2554 และส่วนที่สอง (สายธานีรัถยา ช่วงบางซื่อ-รังสิต) รวมถึงอาคารสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2562 เริ่มเปิดให้บริการอย่างไม่เป็นทางการในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2564 โดยมี พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชานายกรัฐมนตรีในขณะนั้นเป็นประธานในพิธีเปิดการเดินรถ และเปิดให้บริการเชิงพาณิชย์เต็มรูปแบบเมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 โดยระหว่างรอความชัดเจนเรื่องผู้ให้บริการ การรถไฟแห่งประเทศไทยได้ว่าจ้างให้ บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด เป็นผู้ให้บริการชั่วคราวจนกว่าจะได้เอกชนเข้าร่วมลงทุนโครงการใน พ.ศ. 2567 และอยู่ในระหว่างการเตรียมการก่อสร้างโครงการในส่วนที่สาม (สายนครวิถี ช่วงตลิ่งชัน-ศาลายา และตลิ่งชัน-ศิริราช และสายธานีรัถยา ช่วงรังสิต-ธรรมศาสตร์รังสิต) เพิ่มเติมรวมถึงสถานีในอนาคตอีกสามแห่งเพื่อขยายเส้นทางให้ครอบคลุมมากยิ่งขึ้น

ประวัติ

รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง เป็นระบบรถไฟฟ้าที่ดำเนินการแยกต่างหากจากรถไฟฟ้ามหานคร และ รถไฟฟ้าบีทีเอส โดยมีจุดเริ่มต้นจากความล้มเหลวของโครงการโฮปเวลล์ที่ไม่ดำเนินการตามแผนจนนำไปสู่การบอกเลิกสัญญาสัมปทานกับ บริษัท โฮปเวลล์ (ประเทศไทย) ในเครือ โฮปเวลล์โฮลดิ้ง เมื่อ พ.ศ. 2541 รัฐบาลไทยได้นำเอาความล้มเหลวครั้งนี้ไปพัฒนาเป็นแผนแม่บทฉบับใหม่ (URMAP) และยกระดับโครงการโฮปเวลล์ขึ้นมาเป็นรถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง ในช่วงแรกประกอบไปด้วยสองเส้นทางคือ สายสีแดงอ่อน ตลิ่งชัน - หนองงูเห่า (ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ) และสายสีแดงเข้ม รังสิต - มหาชัย แต่จากความล่าช้าในการดำเนินงานรวมถึงการฟ้องร้องคดีความระหว่างโฮปเวลล์และการรถไฟแห่งประเทศไทย ทำให้รัฐบาลตัดสินใจดึงบางส่วนของโครงการสายสีแดงอ่อนอันได้แก่ ช่วงพญาไท-หนองงูเห่า ออกมาก่อสร้างแยกต่างหากก่อนจนกลายเป็นระบบรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิใน พ.ศ. 2553 และการรถไฟแห่งประเทศไทยได้ใช้โครงการนี้เป็นต้นแบบในการพัฒนาโครงการสายสีแดงในเวลาต่อมา

ต่อมาใน พ.ศ. 2552 ในสมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ได้รับเงินกู้สำหรับพัฒนาโครงการ 2.4 หมื่นล้านบาท จากรัฐบาลญี่ปุ่น สำหรับการก่อสร้างโครงการนี้ระยะทาง 67 กิโลเมตร จึงได้เริ่มการก่อสร้างรถไฟฟ้าสายสีแดงทั้งสองช่วง ได้แก่ ช่วงบางซื่อ-ตลิ่งชัน ที่ได้รับการอนุมัติก่อสร้างทันทีใน พ.ศ. 2552 และช่วงบางซื่อ-รังสิต รวมถึงตัวอาคารสถานีกลางได้รับการอนุมัติในปี พ.ศ. 2553 แต่เกิดการล่าช้าเนื่องจากข้อพิพาททางสัญญาที่ซับซ้อน 2.5 ปี ทำให้เริ่มต้นก่อสร้างในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2556 หลังจากเซ็นสัญญาใหม่ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2556 ใช้ระยะเวลาก่อสร้าง 3 ปี

แต่ในช่วงปลายปี พ.ศ. 2556 โครงการก่อสร้างแล้วเสร็จแค่ร้อยละ 3 เท่านั้นและล่าช้ากว่าแผนที่กำหนดไว้หลายเดือน เนื่องจากเกิดเหตุโครงสร้างโฮปเวลล์ถล่มในพื้นที่ จึงต้องใช้เวลาไปกับการรื้อถอนเสาตอม่อโฮปเวลล์ ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2557 รฟท. ได้ขอเงินเพิ่มอีก 8.14 พันล้านบาท เพื่อปรับเปลี่ยนโครงการรถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดงเข้มจาก 3 รางเป็น 4 รางแทน และออกแบบสถานีใหม่ทั้งหมด และออกแบบสถานีบางซื่อใหม่มีชานชาลาที่ยาวขึ้น เพื่อรองรับรถไฟความเร็วสูงในอนาคต โดยจำนวนเงิน 8.14 พันล้านบาทนั้น แบ่งเป็น สัญญาที่ 1 มูลค่า 4.32 พันล้านบาท (ปรับเปลี่ยนให้สถานีบางซื่อรองรับรถไฟความเร็วสูง), สัญญาที่ 2 มูลค่า 3.35 พันล้านบาท (รางที่ 4 และการออกแบบสถานีใหม่) และ สัญญาที่ 3 มูลค่า 473 ล้านบาท จึงทำให้เป็นที่น่าสังเกตว่างบประมาณสำหรับโครงการรถไฟฟ้าสายสีแดงเข้มระยะที่ 1 ได้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากความล่าช้าจำนวนมากและการออกแบบใหม่เพิ่มเติม จากเดิม 5.989 หมื่นล้านบาทในปี 2550 เป็น 7.555 หมื่นล้านบาทในปี 2552 และเป็น 8.038 หมื่นล้านบาทในปี 2555 ส่วนเงินที่ขอเพิ่มเติม 8.14 พันล้านบาท ทำให้งบประมาณปัจจุบันเพิ่มขึ้นเป็น 8.852 หมื่นล้านบาท

ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559 คณะรัฐมนตรีได้มีมติอนุมัติส่วนต่อขยายแรกทางด้านทิศใต้ของโครงการ ตั้งแต่ บางซื่อ ถึง หัวลำโพง อย่างไรก็ตามส่วนต่อขยายด้านเหนือ ระยะทาง 10 กม. จำนวน 4 สถานี จากรังสิตไปมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จะสร้างขึ้นก่อนและคาดว่าจะประมูลได้ภายในเดือนกันยายน พ.ศ. 2561 แต่เกิดการล่าช้า ทำให้การเสนอราคาเกิดขึ้นในช่วงครึ่งหลังของปี พ.ศ. 2562 อย่างไรก็ตาม การประกวดราคายังล่าช้าออกไปอีกจนถึงปี พ.ศ. 2564 เนื่องจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ได้ร้องขอให้กรมรางตรวจสอบการดำเนินการประกวดราคาแบบ PPP สำหรับส่วนต่อขยายนี้

ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2564 รฟท. ได้ยื่นแผนเปิดให้บริการรถไฟฟ้าสายสีแดงอย่างเป็นทางการในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2564 โดยกำหนดอัตราค่าโดยสารที่ 15-50 บาท สำหรับสายสีแดงเข้ม และ 15-38 บาท สำหรับสายสีแดงอ่อน โดยรวมค่าโดยสารสถานีในอนาคต 2 สถานีไว้ด้วย ก่อนได้รับการท้วงติงให้ปรับลดค่าโดยสารลงมาเหลือ 14-42 บาท เท่าโครงการรถไฟฟ้ามหานคร

 รูปแบบโครงการ 
เป็นระบบขนส่งมวลชนทางราง ที่มีจุดมุ่งหมายในการปรับรูปแบบการเดินรถของการรถไฟแห่งประเทศไทยในปัจจุบัน อันได้แก่ ขบวนรถไฟทางไกล และขบวนรถชานเมือง ที่ลากจูงด้วยหัวรถจักรดีเซล และระบบรถไฟฟ้า โดยติดตั้งระบบการป้องกันขบวนรถอัตโนมัติ (Automatic Train Protection – ATP) เพื่อให้ขบวนรถทั้งสองระบบเดินรถร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย ภายใต้โครงสร้างในรูปแบบยกระดับจากพื้นถนน และแบบอุโมงค์ใต้ดิน เพื่อลดการรอคอยการจัดการจราจรในบริเวณที่เป็นจุดตัดถนน อันเป็นสาเหตุเดิมที่ทำให้ขบวนรถไม่สามารถทำเวลาได้

 เส้นทาง 

โครงการระบบรถไฟชานเมือง ประกอบด้วย 2 สายตามแกนกลางกรุงเทพมหานคร คือ สายธานีรัถยา (สายสีแดงเข้ม) เป็นเส้นทางแนวเหนือ-ใต้ มีระยะทาง 26.0 กิโลเมตร และสายนครวิถี (สายสีแดงอ่อน) เป็นเส้นทางแนวตะวันตก-ตะวันออก มีระยะทาง 15.00 กิโลเมตร ในช่วงเริ่มแรกมีสถานีทั้งหมด 13 สถานี (นับรวมสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ที่เป็นสถานีร่วม 1 สถานี ไม่รวมสถานีในอนาคต 2 สถานี) รวมระยะทางทั้งสิ้น 41 กิโลเมตร 

 เส้นทาง  เปิดให้บริการ  ต่อขยายล่าสุด  สถานีปลายทาง  ระยะทาง (กิโลเมตร)  จำนวนสถานี     2564  -  สถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์  รังสิต     10     -  ตลิ่งชัน     4 รวม     13

 ส่วนต่อขยาย 
โครงการระบบรถไฟชานเมือง สายสีแดง เป็นโครงการที่ออกแบบเพื่อทดแทนระบบรถไฟชานเมืองเดิม และยังเป็นโครงการเสริมเพื่อยกระดับทางรถไฟปัจจุบันจากทางเดี่ยวเป็นทางคู่ ซึ่งเป็นการยกระดับทางรถไฟทั่วประเทศครั้งใหญ่ โดยอิงตามแผนแม่บทโครงการระบบรถไฟชานเมือง ทั้งสองเส้นทางมีแผนก่อสร้างส่วนต่อขยายเพิ่มเติมดังต่อไปนี้

 สายธานีรัถยา 

 ส่วนต่อขยายด้านเหนือ 
ส่วนต่อขยายด้านเหนือประกอบไปด้วยสองช่วง ดังนี้
 สถานีปลายทาง  ระยะทาง (กิโลเมตร)  จำนวนสถานี รังสิต  ธรรมศาสตร์รังสิต     4 ธรรมศาสตร์รังสิต  บ้านภาชี     9 รวม     13

 ส่วนต่อขยายด้านใต้ 
ส่วนต่อขยายด้านใต้ประกอบไปด้วยสามช่วง ดังนี้
 สถานีปลายทาง  ระยะทาง (กิโลเมตร)  จำนวนสถานี กรุงเทพอภิวัฒน์  หัวลำโพง    6 หัวลำโพง  มหาชัย     20 มหาชัย  ปากท่อ     22 รวม     48

 สายนครวิถี 

 ส่วนต่อขยายด้านตะวันตก  
ส่วนต่อขยายด้านตะวันตกประกอบไปด้วยสามช่วง สองเส้นทางแยก ดังนี้
 สถานีปลายทาง  ระยะทาง (กิโลเมตร)  จำนวนสถานี ตลิ่งชัน  ศาลายา    4 ศิริราช     3 ศาลายา  นครปฐม     6 รวม     13

 ส่วนต่อขยายด้านตะวันออก  
ส่วนต่อขยายด้านตะวันออกประกอบไปด้วยสี่ช่วง สองเส้นทางแยก โดยเป็นส่วนหนึ่งของโครงการรถไฟเชื่อม 3 ท่าเรือ และโครงการเพิ่มประสิทธิภาพและเพิ่มความจุทางรถไฟช่วง หัวหมาก - ฉะเชิงเทรา - ศรีราชา ดังนี้
 สถานีปลายทาง  ระยะทาง (กิโลเมตร)  จำนวนสถานี กรุงเทพอภิวัฒน์  หัวหมาก     8 พญาไท  แม่น้ำ      3 หัวหมาก   ฉะเชิงเทรา      10 รวม     21

 การเชื่อมต่อกับระบบขนส่งมวลชนอื่น 
รถไฟทางไกล 
 รหัสสถานี  สถานีรถไฟฟ้าชานเมือง  สถานีรถไฟทางไกล  หมายเหตุ  จุดเชื่อมต่อระหว่างสถานีที่เปิดให้บริการแล้ว    เชื่อมภายในอาคารผู้โดยสาร      

รถไฟฟ้ามหานคร 
 รหัสสถานี  สถานีรถไฟฟ้าชานเมือง  สถานีรถไฟฟ้ามหานคร  หมายเหตุ  จุดเชื่อมต่อระหว่างสถานีที่เปิดให้บริการแล้ว   : เชื่อมโดยตรงกับสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์    :  เชื่อมต่อโดยตรง  : เชื่อมโดยตรง จุดเชื่อมต่อระหว่างสถานีในอนาคต   : เชื่อมโดยตรง  :    :  :    :      :      :  

รถไฟฟ้าบีทีเอส
 รหัสสถานี  สถานีรถไฟฟ้าชานเมือง  สถานีรถไฟฟ้าบีทีเอส  หมายเหตุ  จุดเชื่อมต่อระหว่างสถานีในอนาคต   : เชื่อมโดยตรง  : เชื่อมด้วยทางเดินใต้ดินของรถไฟฟ้ามหานคร สายฉลองรัชธรรม ระยะทางประมาณ 210 เมตร  :    :     :     : 

ผู้โดยสาร
 สถิติผู้โดยสาร 
+จำนวนผู้โดยสารรายปี (ทุกสาย)ปีผู้โดยสารทั้งหมดผู้โดยสารเฉลี่ยต่อวัน 2567
+สถานีที่มีการใช้งานมากที่สุด (ทุกสาย)อันดับสถานีสายจำนวนผู้โดยสารทั้งปี 1
+สถานีที่มีการใช้งานน้อยที่สุด (ทุกสาย)อันดับสถานีสายจำนวนผู้โดยสารทั้งปี 

การให้บริการ

ผู้ให้บริการเดินรถไฟฟ้า
ในคราวการประชุมร่วมระหว่างการรถไฟแห่งประเทศไทย กระทรวงคมนาคม และคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ หรือ คนร. เพื่อขออนุมัติโครงการส่วนต่อขยายรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ช่วงพญาไท - บางซื่อ - ดอนเมือง เมื่อ พ.ศ. 2559 คนร. ได้มีการพิจารณาเรื่องบทบาทการให้บริการระบบขนส่งมวลชนของการรถไฟแห่งประเทศไทยใหม่ โดย คนร. ลงมติให้ ร.ฟ.ท. เปิดประมูลหาเอกชนเข้ามาร่วมลงทุนและดำเนินโครงการทั้งส่วนของรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิในขณะนั้น และโครงการรถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง ภายใต้กรอบการลงทุนแบบหุ้นส่วนมหาชน-เอกชน (Public-Private Partnership) ตามแต่เห็นสมควร อย่างไรก็ตาม ร.ฟ.ท. ได้ยื่นเรื่องขอทบทวนมติด้วยการขอรับโครงการรถไฟฟ้าสายสีแดงกลับมาบริหารเอง คนร. จึงมีมติให้ ร.ฟ.ท. จัดตั้งบริษัทเดินรถไฟฟ้าแห่งใหม่เพื่อขึ้นมาดำเนินการทดแทน โดยมีเงื่อนไขให้กระทรวงคมนาคมทำการประเมินตัวชี้วัดสมรรถนะหลัก (Key Performance Indicator: KPI) ของโครงการในระยะเวลา 5 ปี นับจากวันเปิดให้บริการ หากบริษัทดังกล่าวไม่สามารถดำเนินโครงการได้ตามแผน หรือเกิดกรณีแบบรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิขึ้น ร.ฟ.ท. จะต้องเปิดประมูลโครงการหาเอกชนเข้ามาดำเนินการทันทีโดยไม่มีข้อโต้แย้ง

โดย ร.ฟ.ท. ได้ยื่นเรื่องขอปรับสถานะของ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. ใหม่ โดยปรับสถานะให้เป็นรัฐวิสาหกิจที่ถือหุ้นโดยกระทรวงการคลัง เพิ่มทุนจดทะเบียนบริษัทจาก 140 ล้านบาทเป็น 3,000 ล้านบาท พร้อมทั้งของบประมาณในการส่งเจ้าหน้าที่เข้าฝึกอบรมการใช้เครื่องกล และการเดินรถไฟฟ้า ณ​ ประเทศญี่ปุ่น เนื่องจากระบบอาณัติสัญญาณและระบบรถไฟฟ้าที่นำมาใช้งานเป็นระบบใหม่ที่ไม่เคยใช้งานในประเทศไทยมาก่อน จึงต้องมีการเรียนรู้ระบบเพื่อเตรียมความพร้อมล่วงหน้าแอร์พอร์ตลิงก์ดึงงบ ร.ฟ.ท. เพิ่มทุน 3 พันล้าน!! และต่อมา ร.ฟ.ท. ได้อนุมัติสัญญาสัมปทานโครงการให้กับ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. เป็นระยะเวลา 30 ปี พร้อมทั้งโอนระบบรถไฟฟ้าที่เป็นผลสำเร็จจากสัญญาที่ 3 ให้เป็นทรัพย์สินของ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. โดยตรง ซึ่งการดำเนินการดังกล่าวจะช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการบริหารให้กับ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. อันจะส่งผลให้สามารถบริหารโครงการได้เต็มที่กว่าครั้งที่บริหารรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ เพราะ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. มีรายได้เป็นของตัวเอง และการดำเนินการไม่จำเป็นต้องเปิดประมูลตามกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง เสมือนว่า รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. มีสถานะบริษัทเทียบเท่า การบินไทย ที่สามารถดำเนินการต่าง ๆ ได้ด้วยตนเอง

อย่างไรก็ดีในสมัย ศักดิ์สยาม ชิดชอบ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม และ นิรุฒ มณีพันธ์ เป็นผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย ได้มีการทบทวนบทบาทการให้บริการของ ร.ฟ.ท.​ และรถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. ใหม่ โดยลงมติให้ ร.ฟ.ท. ต้องเปิดประมูลหาเอกชนเข้ามาดำเนินการแทน รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. เนื่องมาจากความล่าช้าในการก่อสร้างโครงการรถไฟฟ้าสายสีแดงเข้ม การก่อสร้างส่วนต่อขยายเพื่อขยายเส้นทาง และการขอเพิ่มงบประมาณในส่วนของ Variation Order (VO) ที่เกิดขึ้นจากการปรับรายละเอียดโครงการในสัญญาที่ 1 และสัญญาที่ 3 ประกอบกับวงเงินกู้ที่ใช้ก่อสร้างโครงการขององค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของญี่ปุ่นได้หมดลงและไม่สามารถกู้เพิ่มได้อีก และรัฐบาลไทยจำเป็นต้องดึงงบประมาณคืนส่วนหนึ่งเพื่อแก้ปัญหาการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ทำให้กระทรวงคมนาคมตัดสินใจทบทวนบทบาทของ ร.ฟ.ท. และขอให้เปิดประมูลโครงการโดยเร็วที่สุด

ทั้งนี้ ร.ฟ.ท. อยู่ในระหว่างการศึกษารายละเอียดการเปิดประมูลโครงการ และจัดทำรายละเอียดเพื่อเสนอต่อกระทรวงคมนาคมต่อไป คาดว่าการดำเนินการจะแล้วเสร็จและได้เอกชนเข้าร่วมลงทุนภายใน พ.ศ. 2570 อย่างไรก็ตามในระหว่างที่การศึกษาเพื่อเปิดประมูลหาเอกชนเข้ามาบริหารโครงการ ร.ฟ.ท. ได้ลงนามสัญญาว่าจ้างให้ รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. เข้ามาบริหารโครงการแทนชั่วคราวในรูปแบบสัญญาจ้างเดินรถแบบปีต่อปี นับตั้งแต่ พ.ศ. 2564 ไปจนกว่าการสรรหาเอกชนดำเนินการจะแล้วเสร็จ

การให้บริการปกติ
รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง เปิดให้บริการเดินรถ โดยเริ่มเดินรถเที่ยวแรกในเวลา 05.00 น. จากสถานีต้นทางสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ สถานีรังสิต และสถานีตลิ่งชัน มุ่งหน้ารังสิต โดยความถี่การเดินรถตามปกติอยู่ที่ 15 นาทีนอกช่วงเวลาเร่งด่วน และ 10 นาทีในช่วงเวลาเร่งด่วนเฉพาะสายธานีรัถยา ส่วนสายนครวิถีให้บริการที่ความที่ 20 นาทีตลอดเวลาให้บริการ และมีขบวนรถเที่ยวสุดท้ายให้บริการในเวลา 0.00 น. ก่อนปิดให้บริการ ทั้งนี้ผู้โดยสารต้องใช้งานบัตรโดยสารให้ถูกประเภท

 อัตราค่าโดยสาร 
รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง มีอัตราค่าโดยสารตามปกติที่เรียกเก็บเริ่มต้น 12 - 42 บาท คิดตามระยะทางจากสถานีต้นทางไปยังสถานีปลายทาง

เช่นเดียวกับรถไฟฟ้ามหานคร รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง จะมีอัตราค่าโดยสารตามระยะทางเพิ่มเติมสำหรับผู้ที่โดยสารมาจากสายนครวิถีข้ามไปสายธานีรัถยา หรือสายธานีรัถยาข้ามไปสายนครวิถี โดยคำนวณจากอัตราค่าโดยสารตามระยะทางของสายธานีรัถยา บวกกับอัตราค่าโดยสารของสายนครวิถี หักลบด้วยค่าธรรมเนียมแรกเข้าระบบ 1 ครั้ง ทำให้อัตราค่าโดยสารสูงสุดไม่เกิน 60 บาท เมื่อเดินทางข้ามสาย และเช่นกัน เมื่อเดินทางมาจาก สายฉลองรัชธรรม จะได้รับการยกเว้นค่าแรกเข้าระบบ 12 บาท เมื่อเดินทางต่อในสายสีแดง ตามนโยบายของกระทรวงคมนาคม โดยผู้โดยสารจะต้องใช้งานบัตรเครดิตตามมาตรฐาน EMV แตะออกระบบที่ สถานีบางซ่อน แล้วแตะกลับเข้าระบบใหม่อีกครั้งภายในเวลา 10 นาที ถึงจะได้รับการยกเว้นค่าแรกเข้าระบบ 12 บาท ทั้งนี้การเดินทางจากสายสีแดงไปสายเฉลิมรัชมงคล หรือสายสีชมพู จะต้องจ่ายอัตราค่าโดยสารเต็มจำนวน ตามเงื่อนไขในสัญญาสัมปทานของโครงการรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล และโครงการรถไฟฟ้ามหานคร สายสีชมพู

อย่างไรก็ตาม เพื่อเป็นแรงจูงใจในการดึงผู้โดยสารเข้ามาใช้บริการ รถไฟฟ้าชานเมือง สายสีแดง จะเก็บอัตราค่าโดยสารในรูปแบบอัตราค่าโดยสารคงที่แม้มีการเปลี่ยนสายทางเช่นเดียวกับรถไฟฟ้าบีทีเอสส่วนสัมปทาน กล่าวคือผู้โดยสารที่เดินทางจากสถานีรังสิต ไปยังสถานีตลิ่งชันโดยผ่านสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ จะเสียอัตราค่าโดยสารในอัตราสูงสุดเพียง 42 บาท และยังได้จำหน่ายตั๋วโดยสารแบบ 30 วัน 30 เที่ยว ราคา 800 บาท เฉลี่ยเที่ยวละ 26.67 บาท ทั้งนี้ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2564 เป็นระยะเวลา 3 ปี ในส่วนของอัตราค่าโดยสารร่วมระหว่างสายสีแดงกับสายฉลองรัชธรรม ผู้โดยสารจะต้องชำระค่าโดยสารโดยคำนวณจากอัตราค่าโดยสารของสายอื่น ๆ บวกกับอัตราค่าโดยสารของสายสีแดง (จากสถานีต้นทางและปลายทางจนถึงสถานีเปลี่ยนเส้นทาง) หักลบด้วยค่าธรรมเนียมแรกเข้า 12 บาท ทำให้อัตราค่าโดยสารสูงสุดอยู่ที่ 70 บาท เมื่อเดินทางข้ามไปยังหรือมาจากสายฉลองรัชธรรม

ตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2568 เป็นต้นไป รถไฟฟ้าสายสีแดงจะปรับรูปแบบการเก็บค่าโดยสารร่วมระหว่างสายสีแดงและสายสีม่วงจากเดิมเป็นเหมาจ่าย 40 บาทตลอดสายเมื่อใช้งานร่วมกับบัตรมาตรฐาน EMV กล่าวคือผู้โดยสารที่เดินทางภายในสายสีแดงและสายสีม่วง จะได้รับอัตราค่าโดยสารพิเศษ 40 บาทตลอดสาย โดยผู้โดยสารต้องชำระค่าโดยสารเต็มตามปกติทั้งสองระบบ และระบบหลังบ้านของ รฟม. จะดำเนินการคืนส่วนต่างค่าโดยสารทั้งหมดให้ภายใน 3 วันทำการ อย่างไรก็ตาม ค่าโดยสารเหมาจ่ายจะมีผลเฉพาะสายสีแดงและสายสีม่วงเท่านั้น กรณีเดินทางข้ามไปยังสายสีน้ำเงิน/สายสีเหลือง/สายสีชมพู จะถูกคิดค่าโดยสารตามอัตราปกติของแต่ละสาย รวมกับอัตราค่าโดยสารเหมาจ่าย 40 บาท และกรณีที่อัตราค่าโดยสารในแต่ละวันไม่ถึง 40 บาท ผู้โดยสารจะถูกคิดอัตราค่าโดยสารตามอัตราปกติของสายสีแดงตามเดิม

 สิ่งอำนวยความสะดวก 
มีจุดจอดรถประจำสถานีทุกสถานี รวมถึงมีจุดจอดรถบริเวณท่าอากาศยานดอนเมืองซึ่งเป็นพื้นที่ของบริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) 1 แห่ง และมีจุดจอดแล้วจร (park and ride) 1 แห่ง ที่ชั้นใต้ดินของอาคารสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์ ซึ่งเป็นพื้นที่ใช้ร่วมกันกับรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล สามารถจอดได้ 1,100 คัน

 การช่วยเหลือคนที่มีความต้องการพิเศษ 
พนักงานของรถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง รวมถึงพนักงานรักษาความปลอดภัยมีความเต็มใจที่จะช่วยเหลือผู้มีความพิการ อาทิการจูงผู้พิการทางสายตาไปยังสถานี การจัดที่นั่งเฉพาะสำหรับผู้ที่มีความต้องการพิเศษ เช่น การสนับสนุนสะพานเชื่อมชานชาลา สำหรับผู้โดยสารที่ใช้รถเข็น รวมถึงการติดตั้งอุปกรณ์รักษาความปลอดภัยสำหรับรถเข็น การนำพาผู้โดยสารไปยังที่นั่งสำรองพิเศษภายในขบวนรถ หรือผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นกรณีโดยให้พนักงานเดินทางไปด้วย เช่นผู้โดยสารที่เดินทางครั้งแรก ฯลฯ เพียงแจ้งให้เจ้าพนักงานที่สถานีทราบเท่านั้น

นอกจากนี้ รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง ยังอนุญาตให้ผู้โดยสารสามารถนำสุนัขที่ได้รับการฝึกสำหรับนำทางเข้าสู่ระบบรถไฟฟ้าได้ รวมถึงสามารถนำสัตว์เลี้ยงเข้าสู่ระบบรถไฟฟ้าได้โดยไม่ถือเป็นการขัดต่อกฎการให้บริการฯ และกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง โดยผู้โดยสารต้องแจ้งความประสงค์ให้เจ้าพนักงานที่สถานีรับทราบเพื่ออำนวยความสะดวกเป็นกรณีพิเศษ ทั้งนี้การนำสัตว์เลี้ยงหรือสุนัขนำทางเข้าสู่ระบบรถไฟฟ้า ผู้โดยสารจะได้รับอนุญาตให้เข้าได้เฉพาะตู้หมายเลข 1 ของแต่ละขบวนเท่านั้น กรณีสัตว์เลี้ยงจะต้องอยู่ภายในกระเป๋าหรือรถเข็นสัตว์เลี้ยงขนาดไม่เกินที่ รฟท. กำหนด และหากสัตว์เลี้ยงมีการขับถ่ายใด ๆ ในขบวนรถ ผู้โดยสารที่เป็นผู้นำพาเข้าสู่ระบบจะต้องรับผิดชอบด้วยตนเองทั้งหมด

อุบัติเหตุ
เมื่อเวลา 22.30 น. ของวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2565 เจ้าหน้าที่สถานีตำรวจนครบาลบางซื่อ และเจ้าหน้าที่สถานีตำรวจรถไฟนพวงศ์ ได้รับแจ้งจาก บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด (รฟฟท.) ผู้ให้บริการเดินรถชั่วคราวของโครงการ ว่าขบวนรถไฟฟ้าจากสถานีจตุจักรมุ่งหน้าสถานีวัดเสมียนนารี ได้เกิดเหตุชนชายไม่ทราบชื่อเสียชีวิตคาที่ โดยสภาพศพศีรษะขาดกระเด็น แขนกับขาขาดทั้งสองข้าง ลำตัวติดอยู่กับรางรถไฟฟ้า จากการสอบสวนเบื้องต้น พนักงานผู้ควบคุมรถระบุว่าขบวนรถเป็นขบวนมุ่งหน้าสถานีรังสิต เมื่อพ้นสถานีจตุจักร ตนได้ยินเสียงตึงดังมาจากใต้ท้องรถ จึงได้แจ้งให้เจ้าหน้าที่ควบคุมการเดินรถและศูนย์ควบคุมความปลอดภัยของโครงการทำการตรวจสอบพื้นที่ทันทีและพบว่ามีผู้เสียชีวิต รฟฟท. จึงสั่งหยุดการเดินรถทั้งระบบเพื่อให้เจ้าหน้าที่ทำการอพยพร่างผู้เสียชีวิต พร้อมทั้งตรวจสอบกล้องวงจรปิดทั้งหมดในพื้นที่ทันทีเศร้า! รถไฟฟ้าสายสีแดง ชนดับ ทับร่างชายปริศนา ช่วงวัดเสมียนฯ เร่งเช็กวงจรปิด ซึ่งจากการตรวจสอบ รฟฟท. ได้สันนิษฐานว่า ผู้เสียชีวิตอาจลักลอบปีนรั้วเข้ามาจากช่วงทางระดับดินที่เป็นทางเข้าศูนย์ซ่อมบำรุง และเดินขึ้นมาตามทางรถไฟฟ้า เพราะกล้องวงจรปิดพบแค่ว่าผู้เสียชีวิตอยู่บนทางรถไฟฟ้าอยู่แล้ว อีกทั้งรางรถไฟฟ้าสายสีแดง มีระบบกายภาพที่แตกต่างจากรถไฟฟ้าบีทีเอส หรือรถไฟฟ้ามหานคร เพราะไม่มีกระแสไฟฟ้าวิ่งผ่านบนราง จึงทำให้การเดินบนรางรถไฟฟ้าแทบไม่เป็นอันตรายจากไฟฟ้าแรงสูงเลย

ภายหลัง กรมการขนส่งทางราง ได้หารือร่วมกับ การรถไฟแห่งประเทศไทย และ รฟฟท. เพื่อลงทุนดำเนินการเปลี่ยนระบบกล้องวงจรปิดทั้งหมดของโครงการให้เป็นแบบ Motion Sensor ที่เชื่อมกับระบบการเดินรถ เพื่อให้กล้องวงจรปิดสามารถสั่งหยุดการเดินรถไฟฟ้าได้ทันทีเมื่อมีผู้บุกรุกเข้ามาในเขตทาง อันเป็นป้องกันการเกิดเหตุซ้ำ เนื่องจากเหตุรถไฟฟ้าชนผู้เสียชีวิตครั้งนี้ ถือเป็นครั้งที่สองของระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในประเทศไทย หลังจากเกิดเหตุครั้งแรกในโครงการรถไฟฟ้าแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ เมื่อ พ.ศ. 2560รฟฟท. ลุยติดตั้งกล้องซีซีทีวีแบบใหม่ แจ้งเตือนคนเข้าพื้นที่เดินรถไฟสีแดง!

เมื่อเวลา 22.45 น. ของวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2565 ขณะที่ขบวนรถไฟฟ้าสายสีแดงขาเข้าเมืองซึ่งออกจากสถานีหลักหก กำลังมุ่งหน้าไปทางสถานีดอนเมือง ได้เกิดเหตุมีบุคคลลักลอบเข้ามาในพื้นที่รางรถไฟฟ้าซึ่งเป็นพื้นที่หวงห้าม ส่งผลให้เกิดการเฉี่ยวชน โดยบริเวณจุดเกิดเหตุห่างจากสถานีหลักหกประมาณ 500 เมตร เจ้าหน้าที่ควบคุมรถไฟฟ้า จึงได้ดำเนินการแจ้งศูนย์ควบคุมการเดินรถ เมื่อศูนย์ควบคุมการเดินรถรับแจ้งจากเจ้าหน้าที่ควบคุมรถไฟฟ้าได้ดำเนินการเข้าตรวจสอบพื้นที่ช่วงเส้นทางขาเข้าเมืองระหว่าง สถานีหลักหก - สถานีดอนเมือง ฝั่งขาเข้าเมืองพบร่างผู้เสียชีวิตบริเวณกลางรางใต้ขบวนรถไฟฟ้า ศูนย์ควบคุมการเดินรถจึงดำเนินการแจ้งทุกสถานีในเส้นทางบางซื่อ - รังสิต และแจ้งให้บริการเดินรถไฟฟ้าแบบไม่เต็มรูปแบบและแจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจ และหน่วยกู้ภัย ทีมแพทย์ เพื่อเข้าพื้นที่ตรวจสอบโดยเมื่อเจ้าหน้าที่ตำรวจ หน่วยกู้ภัย และทีมแพทย์เข้าตรวจสอบพื้นที่พบผู้เสียชีวิตเป็นชาย แต่ไม่มีเอกสารใดติดตัว ทำให้ไม่สามารถระบุตัวตนได้ เจ้าหน้าที่กู้ภัยจึงได้เคลื่อนย้ายศพผู้เสียชีวิตออกจากพื้นที่ดังกล่าว ไปยังสถาบันนิติเวชโรงพยาบาลธรรมศาสตร์ รังสิต เพื่อดำเนินการตามขั้นตอนต่อไป"รถไฟฟ้าสายสีแดง" แถลงฯ ชนคนเสียชีวิตบนรางช่วงสถานีหลักหก - ดอนเมือง 
เหตุการณ์รถไฟฟ้าชนคนเสียชีวิตครั้งนี้ ถือเป็นครั้งที่สามของระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในประเทศไทย

เมื่อเวลา 23.22 น. ของวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2568 เจ้าหน้าที่สถานีตำรวจนครบาลตลิ่งชันได้รับแจ้งจาก บริษัท รถไฟฟ้า ร.ฟ.ท. จำกัด (รฟฟท.) ผู้ให้บริการเดินรถของโครงการว่า ขณะที่ขบวนรถไฟฟ้าสายสีแดงขาเข้าเมืองซึ่งออกจากสถานีตลิ่งชัน กำลังมุ่งหน้าไปทางสถานีบางบำหรุ ได้เกิดเหตุมีบุคคลลักลอบเข้ามาในพื้นที่รางรถไฟฟ้าซึ่งเป็นพื้นที่หวงห้าม เจ้าหน้าที่จึงได้สั่งเบรครถฉุกเฉินแต่ไม่พ้นระยะส่งผลให้เกิดการเฉี่ยวชนลากยาวเป็นระยะทาง 1 กิโลเมตร เจ้าหน้าที่ควบคุมรถไฟฟ้าจึงได้ดำเนินการแจ้งศูนย์ควบคุมการเดินรถและอยู่รอประสานงานกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ ต่อมาพบศพบุคคลดังกล่าวกระเด็นไปอยู่บริเวณพงหญ้าด้านข้างในสภาพศรีษะเปิด และแขนขาผิดรูปจากการถูกชน ทราบชื่อคือนายอภิชาติ พาณิชย์ อายุประมาณ 47 ปี เสียชีวิตในที่เกิดเหตุ จากการสอบสวนนายธีรยุตร์ ตันประภาภรณ์ เจ้าหน้าที่ รฟฟท. ผู้ควบคุมรถ พบว่าหลังจากเคลื่อนขบวนรถออกจากสถานีตลิ่งชันมุ่งหน้าสถานีบางบำหรุ เมื่อรถวิ่งมาได้ประมาณ 500 เมตร ตนสังเกตเห็นนายอภิชาติเดินโซเซอยู่บริเวณหมอนทางรถไฟด้านขวา (ทางรถไฟฟ้ามุ่งหน้าสถานีตลิ่งชัน) ตนจึงสั่งเบรครถฉุกเฉินเพื่อเตรียมเข้าช่วยเหลือและพาตัวออกไปดำเนินคดีฐานบุกรุกพื้นที่หวงห้าม แต่เนื่องจากเป็นเหตุกระชั้นชิด ระยะเบรครถไฟฟ้าไม่เพียงพอที่จะสั่งห้ามล้อหยุดรถได้ ขบวนรถจึงเฉี่ยวชนและลากตัวนายอภิชาติออกมาจากจุดเกิดเหตุประมาณ 1 กิโลเมตร เจ้าหน้าที่กู้ภัยจึงได้เคลื่อนย้ายศพดังกล่าวไปไว้ที่ศูนย์นิติเวชโรงพยาบาลศิริราช เพื่อดำเนินการตามขั้นตอน พร้อมทั้งสอบสวนการดำเนินงานของ รฟฟท. ว่าเกิดเหตุบุคคลลักลอบเข้าพื้นที่ได้อย่างไร เนื่องจากระบบรถไฟฟ้าสายสีแดงเป็นระบบปิด และมีรั้วกั้นตลอดทางสลดกลางดึก! รถไฟสายสีแดงชนชายวัย 47 ปีเสียชีวิตคืน 4 มี.ค. 68 พบเดินบนรางคนขับเบรกไม่ทัน

 อ้างอิง 

 โครงการระบบรถไฟฟ้าชานเมือง (สายสีแดง) การรถไฟแห่งประเทศไทย 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

คโรงการระบบรถไฟชานเมือง (สายสีแดง)
หมวดหมู่:ระบบขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานคร
หมวดหมู่:รถไฟฟ้าในจังหวัดนนทบุรี
หมวดหมู่:รถไฟฟ้าในจังหวัดปทุมธานี
หมวดหมู่:รถไฟฟ้าชานเมืองในประเทศไทย
หมวดหมู่:เส้นทางรถไฟที่เปิดทำการในปี พ.ศ. 2564