สมภพ ภิรมย์

ศาสตราจารย์ พลเรือตรี สมภพ ภิรมย์ (26 กรกฎาคม พ.ศ. 2459 – 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550) สถาปนิกสาขาสถาปัตยกรรม สถาปัตยกรรมไทย ปูชนียบุคคลผู้อนุรักษ์มรดกด้านสถาปัตยกรรมไทย ปูชนียบุคคลด้านสถาปัตยกรรมไทย ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (สถาปัตยกรรม) ประจำปี 2529 และราชบัณฑิตสำนักศิลปกรรม ประเภทสถาปัตยศิลป์ อดีตคณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และมหาวิทยาลัยศรีปทุม อดีตอธิบดีกรมศิลปากร และอดีตนายกสมาคมสถาปนิกสยาม เป็นผู้มีผลงานทางด้านสถาปัตยกรรม และผลงานวิชาการงานเขียนมากมาย ผลงานชิ้นสำคัญ ได้แก่ "กุฎาคาร" "พระเมรุมาศ พระเมรุ และเมรุ สมัยรัตนโกสินทร์" และ "บ้านไทยภาคกลาง" โดยมักจะใช้คำนำหน้าหนังสือหรือบทความว่า "ปกิณกคดีหมายเลข 13"

 ประวัติ 
ศาสตราจารย์ พลเรือตรี สมภพ ภิรมย์ เกิดเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2459 เป็นบุตรชาย นาวาโทหลวงบรรเจิดเรขกรรม (ชม ภิรมย์) และนางใหญ่ ภิรมย์ สำเร็จการศึกษา สถาปัตยกรรมศาสตร์ จาก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยทุนกองทัพเรือ ผ่านการรับราชการที่ กองทัพเรือ และกองบัญชาการทหารสูงสุด ก่อนเข้าเป็น ข้าราชการพลเรือนในสังกัดทบวงมหาวิทยาลัย และกระทรวงศึกษาธิการ กระทั่งเกษียณอายุราชการในตำแหน่ง อธิบดีกรมศิลปากร หลังเกษียณอายุราชการแล้วหลายปี ศ.พล.ร.ต.สมภพ ในวัย 77 ปียังรับตำแหน่งเป็น คณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม อยู่ถึง 4 ปีอีกด้วย

ตลอดชีวิตการทำงาน ศ.พล.ร.ต. สมภพ ได้สร้างสรรค์ผลงานไว้มากมาย ทั้งในวิชาชีพสถาปัตยกรรมศาสตร์และผลงานด้านวรรณกรรรม, ประวัติศาสตร์ ตลอดจนศิลปวัฒนธรรม จนได้รับตำแหน่งและรางวัลเกียรติยศต่าง ๆ เช่น ปริญญาสถาปัตยกรรมศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จาก มหาวิทยาลัยศิลปากร ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ และราชบัณฑิต 

ศ.พล.ร.ต. สมภพ ภิรมย์ สมรสกับ นางจุนเจือ ภิรมย์ (สกุลเดิม "มุสิกะภุมมะ") มีบุตรชายคือ นายกษิต ภิรมย์ อดีตเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ประเทศสหรัฐอเมริกา และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ

ศ.พล.ร.ต. สมภพ ภิรมย์ ถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550 สิริอายุได้ 91 ปี ภายหลังจากนางจุนเจือ ภิรมย์ ถึงแก่กรรมด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2550 สิริอายุได้ 92 ปี 

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงศพ ศาสตราจารย์ พลเรือตรี สมภพ ภิรมย์ และนางจุนเจือ ภิรมย์ ณ เมรุ วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร เมื่อวันเสาร์ที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551

 การศึกษา 
พ.ศ. 2484 สำเร็จการศึกษาสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ต่อมา พ.ศ. 2504 ได้รับประกาศนียบัตรจากโรงเรียนเสนาธิการทหารอากาศ  และปี 2507 ได้รับประกาศนียบัตรหลักสูตรการจัดการชั้นสูง โรงเรียนส่งกำลังบำรุงทหารบก ใน พ.ศ. 2510 และได้รับปริญญาบัตรวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร (รุ่นที่ 9)

ได้รับปริญญาสถาปัตยกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากมหาวิทยาลัยศิลปากร พ.ศ. 2523 และจากมหาวิทยาลัยศรีปทุม พ.ศ. 2543

 การทำงาน 

 2485–2502: สถาปนิกประจำกองเทคนิค กรมอู่ทหารเรือ กองทัพเรือ 
 2503–2507: นายทหารเสนาธิการประจำกองนโยบายและแผน กองบัญชาการทหารสูงสุด 
 2507–2515: หัวหน้าภาควิชาสถาปัตยกรรมไทย คณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร  
 2510: นายกสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ 
 2515–2518: อธิบดีกรมศิลปากร 
 2516 ได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2516
 2536-2540: คณบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม

 ผลงาน 

 ด้านสถาปัตยกรรม
 อาคารกองบัญชาการกองทัพเรือ
 วังรื่นฤดี ของ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี กรมพระนครปฐมบรมขัตติยานี มหาธีรราชธิดา และพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี 
 โรงเรียนเตรียมทหาร
 โรงแรมเอราวัณ (เดิม)
 เจดีย์วัดอนาลโย จังหวัดพะเยา
 พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ อาคารรัฐสภา

 ด้านผลงานวิจัยและหนังสือ
 อาชีวะสัมพันธ์
 กุฎาคาร
 พระเมรุมาศ พระเมรุ และเมรุ สมัยรัตนโกสินทร์
 บ้านไทยภาคกลาง
 ประตูมุกไทย 
 เรือพระราชพิธีพยุหยาตราชลมารค 
 สถาปัตยกรรมกลาโหม 
 นารายณ์สิบปาง 
 สามก๊กฉบับเสนาธิการ

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า , เล่ม 118 ตอนที่ 8 ข หน้า 1, 4 พฤษภาคม 2544
ราชกิจจานุเบกษา ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม 108 ตอนที่ 208 ง ฉบับพิเศษ หน้า 3, 29 พฤศจิกายน 2534
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม 103 ตอนที่ 213 ง ฉบับพิเศษ หน้า 7, 3 ธันวาคม 2529
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม 114 ตอนที่ 29 ข หน้า 19, 16 ธันวาคม 2540
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญราชรุจิ, เล่ม 90 ตอนที่ 59 ง ฉบับพิเศษ หน้า 29, 24 พฤษภาคม 2516
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม 69 ตอนที่ 73 ง ฉบับพิเศษ หน้า 164, 12 ธันวาคม 2495

 เกียรติคุณที่ได้รับ 

 2523: สถาปัตยกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร 
 2529: ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (สถาปัตยกรรมศาสตร์) 
 2530: กิตติบัตรสถาปนิกผู้มีบทบาทอย่างสำคัญในการส่งเสริมงานศิลป สถาปัตยกรรม สมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์
 2537: สถาปนิกดีเด่น สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ 
 2538: ปูชนียบุคคลด้านสถาปัตยกรรมไทย กรมศิลปากร
 2543: สถาปัตยกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 ประวัติราชบัณฑิต สำนักศิลปกรรม. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา.
 สามก๊กฉบับเสนาธิการ ตอนยุทธนาวีซำกั๋ง. สามก๊กวิทยา. 27 กรกฎาคม 2555.

หมวดหมู่:ศิลปินแห่งชาติสาขาทัศนศิลป์
หมวดหมู่:ศาสตราจารย์
หมวดหมู่:ราชบัณฑิต
หมวดหมู่:สถาปนิกชาวไทย
หมวดหมู่:ข้าราชการพลเรือนชาวไทย
หมวดหมู่:สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
หมวดหมู่:อาจารย์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์
หมวดหมู่:นิสิตเก่าคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม
หมวดหมู่:ทหารเรือชาวไทย
หมวดหมู่:บุคคลจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ.ว. (ฝ่ายหน้า)
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยศิลปากร
หมวดหมู่:ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยศรีปทุม
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนเสนาธิการทหารอากาศ