ญะราญ

ญะราญ ในคติไทยถือเป็นผีป่าประจำช้าง บ้างเรียก มะเรงมรดกความทรงจำแห่งนพบุรีศรีลโวทัยปุระ : ว่าด้วยโคลงเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนารายณ์ฯ และจารึกโบราณแห่งเมืองละโว้. ดร. วินัย ศรีพงศ์เพียร และ ดร. ตรงใจ หุตางกูร (บรรณาธิการ). กรุงเทพฯ : ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), 2558, หน้า 107. . มาจากคำเขมรว่า มฺริญ (, เมฺรญ) แปลว่าผีป่าจำพวกหนึ่ง รูปร่างเหมือนเด็กเล็ก เชื่อกันว่าเป็นผู้ดูแลสัตว์ป่า ในคติชนกัมพูชาเชื่อว่าญะราญหรือมะเรงนี้เป็นเจ้าป่าและเจ้าแห่งสรรพสัตว์ทั้งปวง มีตัวตนจริงแต่ไม่เคยมีใครพบเห็น แต่ได้ยินเสียงญะราญตามป่า ชาวเขมรที่เป็นหมอช้างหรือทำอาชีพโพนช้างจะใช้ภาษาเมฺรญสำหรับสื่อสารระหว่างจับช้างป่าทำนองเดียวกับภาษาผีของไทยจิตร ภูมิศักดิ์. ความเป็นมาของคำสยาม, ไทย ลาว และขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ : ชนนิยม, 2556, หน้า 252. .

จิตร ภูมิศักดิ์ สันนิษฐานว่าแต่เดิมเมฺรญนี้อาจเป็นชาติพันธุ์หนึ่งในตระกูลภาษามอญ-เขมร ซึ่งชำนาญป่าและมิใคร่คบค้ากับชนกลุ่มอื่นจึงถูกเรียกเป็นผี แต่เมฺรญได้ถ่ายทอดวิชาการจับช้างแก่ชาวเขมร ด้วยเหตุนี้ชาวเขมรจึงใช้ภาษาเมฺรญเป็นภาษาในวงการการจับช้าง

ทั้งนี้ญะราญหรือมะเรงได้รับการบูชาในฐานะผีป่า ปรากฏในโคลงเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนารายณ์ฯ ความว่า

มีความหมายว่า เมื่อสมเด็จพระนารายณ์มหาราชทรงทอดเชือกปะกำ (บ่วงบาศคล้องคอช้าง) เสร็จแล้ว ก็ยกเอาดาลประตูขึ้น มีคนชูคบเพลิงสีแดงฉานคอยอยู่ แล้วถวายข้าวเพื่อบวงสรวงเทพยดาผู้ใหญ่ ฝูงผีป่า (คือญะราญ) และปู่เจ้าผู้เป็นใหญ่ในภูเขา

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ผีไทย