หัวเมืองเหนือ

เมืองเหนือ หรือ หัวเมืองเหนือ มีความหมายต่างกันในด้านเงื่อนไขเวลา ดังนี้

 ในสมัยอาณาจักรอยุธยา และรัตนโกสินทร์ตอนต้น หัวเมืองเหนือ หมายถึงพื้นที่อันเป็นที่ตั้งของอาณาจักรสุโขทัย อันประกอบด้วย เมืองพิษณุโลก (เมืองสรลวงสองแคว) เมืองสุโขทัย เมืองศรีสัชนาลัย (เมืองสวรรคโลก หรือเมืองเชลียง หรือเมืองเชียงชื่น) เมืองกำแพงเพชร (รวมเมืองนครชุม) เมืองพิจิตร (รวมเมืองปากยม) เมืองพระบาง (นครสวรรค์) และเมืองทุ่งยั้ง (เมืองพิชัย) 
 ตั้งแต่รัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ลงมา หมายถึงพื้นที่อันเป็นที่ตั้งของอาณาจักรสุโขทัย และ อาณาจักรล้านนา
 ปัจจุบัน ใช้หมายถึงทุกจังหวัดใน ภาคเหนือ ในวงแคบจะใช้หมายถึง ภาคเหนือตอนบน หรือจังหวัดในเขตอาณาจักรล้านนา เดิม

อ้างอิง