ภาษาบัลติ

บัลติ (, อักษรแนสแทอ์ลีก: , อักษรทิเบต: སྦལ་ཏི།, ) เป็นภาษากลุ่มทิเบตที่พูดโดยชาวบัลติในภูมิภาคบัลติสถานที่กิลกิต-บัลติสถาน ประเทศปากีสถาน, หุบเขานุบราในอำเภอเลฮ์ และอำเภอคาร์กิล ลาดัก ประเทศอินเดีย ภาษานี้มีความแตกต่างจากภาษาทิเบตมาตรฐาน โดยเสียงพยัญชนะบางเสียงที่ไม่ออกเสียงในภาษาทิเบตสมัยใหม่ยังคงออกเสียงในภาษาบัลติ

 ประวัติ 
บัลติสถานมาจากภาษากรีก Byaltae ที่มาจาก sBal-ti ซึ่งในภาษาทิเบตหมายถึงลำธาร ปโตเลมีได้กล่าวถึงดินแดนนี้ไว้ในประวัติศาสตร์สมัยพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช เรียกดินแดนนี้ว่า Byaltae คำบัลติสถานมาจากภาษาเปอร์เซีย Baltiyul “บ้านเกิดของชาวบัลติ” ในสมัยของกษัตริย์มักโปน ชาวบัลติเคยเข้าไปรุกรานลาดัก ทิเบตตะวันออกรวมทั้งคลิกัตและชิตรัล เป็นการแสดงแสนยานุภาพทางทหาร ผู้ที่อยู่ในบัลติสถานแม้จะมีเผ่าพันธุ์ต่างกันก็เรียกว่าชาวบัลติทั้งสิ้น ชาวทิเบตเป็นกลุ่มใหญ่สุด มีประมาณ 60% ชาวบัลติอาศัยอยู่ทั้งสองฝั่งของแม่น้ำสินธุจากการ์กิลทางตะวันออกไปยังหรโมศทางตะวันตก และจากเทือกเขาการาโกรัมทางเหนือไปยังที่ราบคีโอไซทางใต้ 

ประชากรส่วนใหญ่มีต้นกำเนิดมาจากชาวทิเบต โดยประชากรเหล่านี้อพยพมาในเวลาต่างๆกันในอดีต ภาษาที่พูดเป็นสาขาของภาษาทิเบตโบราณ มีชาวชีนบางส่วนพูดภาษาชีนา รูปแบบปัจจุบันของภาษาบัลติได้อิทธิพลจากภาษาบูรุซักกี ภาษาตุรกีและภาษาอูรดู รวมทั้งได้อิทธิพลจากวรรณกรรมอิสลามภาษาเปอร์เซียด้วยทำให้มีความแตกต่างจากภาษาทิเบตที่เป็นต้นกำเนิดมากขึ้น

ภาษาบัลติใกล้เคียงกับภาษาทิเบตสำเนียงคามมากกว่าสำเนียงอูซังและอัมโด จึงเป็นไปได้ว่าชาวทิเบตที่เข้าสู่บัลติสถานมาจากแคว้นคาม นักวิชาการบางกลุ่ม เช่น Rever and H.A. Jascke ถือว่าภาษาบัลติเป็นสำเนียงตะวันตกสุดของภาษาทิเบต ไม่ถือเป็นภาษาเอกเทศต่างหาก

สัทวิทยา
พยัญชนะ
ริมฝีปากฟัน/ปุ่มเหงือกปลายลิ้นม้วนหลังปุ่มเหงือกเพดานปากเพดานอ่อนลิ้นไก่เส้นเสียงหยุดไม่ก้องธนิตก้องกักเสียดแทรกไม่ก้องธนิตก้องเสียดแทรกไม่ก้อง()ก้องนาสิกลิ้นกระทบ()ข้างลิ้นเรียบ()งึมงำ()เปิด

 สามารถมีหน่วยเสียงย่อยเป็น , , 
 สามารถมีหน่วยเสียงย่อยเป็น 
 สามารถมีหน่วยเสียงย่อยเป็น 

สระ
หน้ากลางหลังปิดกลางเปิด()

 หน่วยเสียงย่อย  ได้ยินเป็น 
หน่วยเสียงย่อย  ได้ยินเป็น 

 อักษร 
ภาษาบัลติเคยมีอักษรเป็นของตนเองเรียกอักษรบัลติ ซึ่งเป็นอักษรแบบเดียวกับอักษรทิเบต ต่อมาถูกแทนที่ด้วยอักษรอาหรับแบบอูรดูเมื่อราว พ.ศ. 2200

ปัจจุบันได้มีการสนับสนุนให้ชาวบัลติกลับมาใช้อักษรของตนเองเพื่อรักษาวัฒนธรรมดั้งเดิมของตนไว้ อักษรชนิดนี้มีใช้หลังจากที่ชาวทิเบตประดิษฐ์อักษรของตัวเองขึ้น และแพร่เข้าสู่บัลติสถานเมื่อราว พ.ศ. 1270 ใช้ในงานเขียนทางศาสนาและเป็นอักษรราชการ จนเมื่อราว พ.ศ. 2100เมื่อราชวงศ์มักโปนมีอำนาจและมีความสัมพันธ์กับราชวงศ์โมกุลของอินเดีย ภาษาเปอร์เซียเข้ามามีบทบาทเหนือกว่าภาษาบัลติ และเมื่อบัลติสถานถูกรวมเข้ากับปากีสถาน เมื่อ พ.ศ. 2491 ภาษาอูรดูและภาษาอังกฤษเข้ามามีบทบาทมากจนแทบจะไม่มีการประดิษฐ์คำใหม่ในภาษาบัลติเลย โดยใช้คำจากภาษาอูรดูและภาษาอังกฤษแทน

อ้างอิง

บรรณานุกรม

 Muhammad Yousuf Hussainabadi, 'Baltistan per aik Nazar'. 1984.
 Hussainabadi, Mohamad Yusuf.  Balti Zaban. 1990.
 Muhammad Hassan Hasrat, 'Tareekh-e-Adbiat;. 
 Muhammad Hassan Hasrat, Baltistan Tehzeebo Saqafat. 
 Muhammad Yousuf Hussainabadi, 'Tareekh-e-Baltistan'. 2003.
 Engineer Wazir Qalbi Ali, 'Qadam Qadam Baltistan'. 2006.
 "A Short Sketch of Balti English Grammar" by Ghulam Hassan Lobsang, 1995.
 Everson, Michael. ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 N2985: Proposal to add four Tibetan characters for Balti to the BMP of the UCS . 2005-09-05
 Read, A.F.C. Balti grammar.London:The Royal Asiatic society, 1934.
 Sprigg, Richard Keith. Balti-English English-Balti dictionary. Richmond: RoutledgeCurzon, 2002.
 Backstrom, Peter C. Languages of Northern Areas (Sociolinguistic Survey of Northern Pakistan, 2), 1992. 417 pp. .

แหล่งข้อมูลอื่น

 Balti Shoqbo balti textbook 1–2 
 Unicode. unicode.org
 Koshur: The Balti Language. koshur.org
The Balti School
 Tibetan script makes a comeback in Pakistan. tibet.com
 Proposal to add four Tibetan characters for Balti to the BMP of the UCS 
 Andrew West, Tibetan Extensions 2 : Balti
 Pakistan's Northern Areas dilemma. bbc.co.uk
 Northern Areas Development Gateway. northernareas.org.pk
 Pakistan's Northern Areas. paknews.com
 Wikimapia
 A Bibliography of Tibetan Linguistics – วิกิตำรา 
 lucaishaky, Balti language, 6 พฤษภาคม 2011 – โดยทางยูทูบ

หมวดหมู่:ภาษาในประเทศปากีสถาน
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศอินเดีย