อักษรขอมไทย

อักษรขอมไทย เป็นอักษรพราหมีรูปแบบหนึ่งที่ใช้เขียนในประเทศไทยและลาว ซึ่งใช้เขียนภาษาบาลี, สันสกฤต และไทย อักษรดังกล่าวนี้สามารถพบได้ในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา ตำรายา ตำราคาถาอาคม รูปยันต์ต่าง ๆ โดยมากปรากฏในแถบภาคกลาง และอาจพบได้บ้างในภาคใต้และภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

 ศัพทมูลวิทยา 

ในอดีต อักษรนี้มีชื่อว่า อักษรขอม คำว่า ขอม มีหลายความหมาย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๕ ให้ความหมายว่า เขมรโบราณ"ขอม". พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๕. สืบค้นเมื่อ 11 มิถุนายน 2567.

 พยัญชนะ 
พยัญชนะมีทั้งหมด 35 ตัว โดยแต่ละตัวมีทั้งรูปตัวเต็มกับตัวเชิงหรือพยัญชนะซ้อน มีการจัดแบ่งเป็นวรรคตามระบบภาษาสันสกฤต

วรรค กะ50pxก50pxข50pxค50pxฆ50pxงวรรค จะ50pxจ50pxฉ50pxช50pxฌ50pxญวรรค ฏะ50pxฏ50pxฐ50pxฑ50pxฒ50pxณวรรค ตะ50pxต50pxถ50pxท50pxธ50pxนวรรค ปะ50pxป50pxผ50pxพ50pxภ50pxมเศษวรรค50pxย50pxร50pxล50pxว50pxศ50pxษ50pxส50pxห50pxฬ50pxอ


รูปพยัญชนะอักษรขอมไทยน้อยกว่าอักษรไทย 9 ตัว โดยรูปพยัญชนะที่ขาดไป 9 ตัว คือ ฃ ฅ ซ ฎ ด บ ฝ ฟ และ ฮ ซึ่งการเขียนคำที่มีพยัญชนะที่ขาดไปเป็นดังนี้
 ตัว ด ใช้ ฑ หรือ ต แทน เช่น 34x34px ไฑ หรือ 34x34px ไต = ได้, 63x63px เฑากไม่ หรือ 63x63px เตากไม่ = ดอกไม้
 ตัว ฝ ใช้ ผ แทน เช่น 31x31px ผี อาจหมายถึง ผี หรือฝี ขึ้นกับบริบท
 ตัว ซ ใช้ ฌ ช หรือ ส เช่น 57x57px ฌืตฺรง = ซื่อตรง, 57x57px แลวใส้ย = แล้วไซร้
 ตัว บ และ ฟ นิยมนำรูปตัว 32x32px  (ป)  ของอักษรขอมมาเขียนแทน บ และเพิ่มหางขึ้นไปเป็นรูป ตัว 32x32px (ป) ส่วนตัว ฟ ใช้รูปตัว 32x32px  (พ)  ของอักษรขอมมาเติมหางเช่นกันเป็นรูป 32x32px (ฟ) แต่ในหลายกรณี รูปตัว ป ของอักษรขอมทั้งที่มีหางและไม่มีหางมักใช้ปะปนกัน บางครั้งแทนเสียง ป บางครั้งแทนเสียง บ เช่น 35x35px เบน หรือ 35x35px เปน = เป็น, 67x67px ไฟเผา = ไฟเผา
 รูปตัว ฝ ใช้อักษรขอม ตัว พ เติมหางเช่นเดียวกับตัว ฟ  เช่น 35x35px ฟาย = ฝ่าย
 ตัว ฃ ฅ ฎ ฮ ไม่มีที่ใช้ โดยใช้ ข ค ฏ และ ห แทน
พยัญชนะทุกตัวใช้เป็นพยัญชนะต้นได้ทั้งหมด ในกรณีของอักษรนำและตัวควบกล้ำ ตัวแรกใช้รูปตัวเต็ม ตัวต่อไปใช้รูปตัวเชิง

 ตัวสะกด มี/ร 
นิยมเขียนด้วยรูปตัวเชิงใต้พยัญชนะต้นหรือสระ เว้นแต่พยัญชนะมีรูปสระหรือตัวควบกล้ำอยู่ข้างล่างอยู่แล้วจึงใช้รูปตัวเต็ม

 สระ 
200px|thumb|พระราชลัญจกรพระบรมราชโองการสำหรับพิมพ์หัวกระดาษประกาศกฎหมายต่าง ๆ แบบที่ใช้ในช่วงก่อน พ.ศ. 2483 ข้อความในแพรแถบตอนล่างสุดเป็นอักษรขอมข้อความ "พฺระบรมฺมราชโองฺการ"
แบ่งเป็นสระลอยกับสระจม รูปสระลอยใช้เขียนคำที่มีเสียง อ มีทั้งหมด 8 ตัว ได้แก่

50pxอะ50pxอา50pxอิ50pxอี50pxอุ50pxอู50pxเอ50pxโอ

รูปสระจมหรือประสมคล้ายกับอักษรไทยปัจจุบัน ที่ต่างไปมีดังนี้
 สระเอีย - นิยมเขียนด้วยตัวเชิงของตัว ย เช่น 33x33px ดฺยว = เดียว หรือใช้ทั้งสระ เอ + อิ (อี) + ตัวเชิงของ ย เช่น 32x32px เสิย = เสีย
 สระเอือ - มีทั้งแบบที่ใช้รูปสระ เอ + อิ + อ เช่น 38x38px เพิอ = เพื่อ และ เอ + อิ (อื) + ตัวเชิงของ อ เช่น  36x36px เงื่อน = เงื่อน
 สระเออ - ใช้สระ เอ กับตัวเชิงของ อ เมื่อไม่มีตัวสะกด เช่น 31x31px เธอ = เธอ และใช้สระเอ + อี + ตัวเชิงของ อ เมื่อมีตัวสะกด เช่น 36x36px เตีอม = เติม หรือตัดตัวเชิงของ อ ใช้ตัวเชิงของตัวสะกดแทน
 สระอัว - ใช้ ไม้หันอากาศกับตัวเชิงของ ว เมื่อไม่มีตัวสะกด หรือใช้ตัวเชิงของ ว อย่างเดียวเมื่อมีตัวสะกด เช่น 30x30px ตฺวฺย = ด้วย

 วรรณยุกต์ 
รูปวรรณยุกต์ของอักษรขอมไทยมีความคล้ายกับวรรณยุกต์ของอักษรไทย โดยมีการใช้งานไม่แน่นอนมีทั้งที่ไม่เติมวรรณยุกต์ ใช้รูปวรรณยุกต์ต่างจากปัจจุบัน หรือใช้เหมือนกัน

 ไม้หันอากาศ 
มีทั้งเขียนบนพยัญชนะต้นและตัวสะกด บางครั้งไม่ใช้ไม้หันอากาศแต่เพิ่มตัวสะกดเป็น 2 ตัวแทน เช่น  30x30px วนฺน = วัน,  30x30px ทงั = ทั้ง

 การนำเข้าคอมพิวเตอร์ 
อักษรขอมไทยยังไม่ได้รับการบรรจุลงในยูนิโคด แต่สามารถใช้อักษรไทยแสดงรูปอักษรขอมไทยได้

ฟาริดา วิรุฬหผลได้ออกแบบฟอนต์อักษรขอมไทยสามแบบเพื่อวัตถุประสงค์ในการสอน ฟอนต์เหล่านี้สามารถทำให้ผู้พิมพ์อักษรไทยคุ้นเคยกับอักษรขอมไทยเร็วขึ้น

 อ้างอิง 

 บรรณานุกรม 

 คู่มือการอ่านถ่ายถอดอักษรขอม. สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร. 2553. .


 สุจิตต์ วงษ์เทศ. อักษรไทย มาจากไหน. กทม. มติชน. 2548. .
 อนันต์ อารีย์พงศ์. อักษรขอม. พิมพ์ครั้งที่ 2. มหาวิทยาลัยทักษิณ. 2546. . (ให้รายละเอียดเกี่ยวกับการเขียนและอ่านอักษรขอมไทยและขอมบาลี)

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 ตารางอักษรขอมไทย

 อักษรขอมไทย (เว็บไซต์บันทึกขนำริมทุ่งปลักเหม็ด)
 ฟอนต์ตัวอักษรธรรมไทย หรือ ขอมไทย

หมวดหมู่:อักษรพราหมี
หมวดหมู่:อักษรในตระกูลอักษรพราหมี
หมวดหมู่:อักษรเขมร
หมวดหมู่:จารึกในประเทศไทย