ธเนศ วงศ์ยานนาวา

ศาสตราจารย์ ธเนศ วงศ์ยานนาวา  (เกิด 22 มิถุนายน พ.ศ. 2500)  เป็นอาจารย์และนักวิชาการชาวไทย ศาสตราจารย์ประจำสาขาวิชาการเมืองการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่มีความถนัดและผลงานทางด้านสังคมศาสตร์โดยเฉพาะด้านปรัชญาการเมือง ทฤษฎีสังคม ประวัติศาสตร์ความคิด โดยเฉพาะในเรื่องของแนวคิดหลังยุคนวนิยม หรือโพสต์โมเดิร์น ได้รับฉายาว่าเป็นเจ้าพ่อโพสต์โมเดิร์นคนหนึ่งของเมืองไทย นอกจากนี้เขายังมีความสนใจในเรื่องของวัฒนธรรมทางสังคม เช่น ดนตรี ภาพยนตร์ เพศ และอาหารอีกด้วย จนหลายคนกล่าวว่าธเนศเป็นมากกว่าอาจารย์รัฐศาสตร์ โดยสามารถถ่ายทอดเรื่องราวอันหลากหลายผ่านศาสตร์ต่าง ๆ

ธเนศยังเป็นบรรณาธิการรัฐศาสตร์สารของคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งเขียนคอลัมน์เกี่ยวกับดนตรีและภาพยนตร์ในสยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์โดยใช้นามปากกา "ธนา วงศ์ญาณณาเวช" ซึ่งเป็นคำผวนของชื่อจริงและนามสกุลของธเนศเอง นอกจากนี้ธเนศยังมีรายการสัตตะ ใน Youtube ทำร่วมกับแขกผู้ดำเนินรายการอื่นๆ รวมไปถึงเป็นผู้จัดรายการร่วมกับช้างน้อย กุญชร ณ อยุธยา ในรายการ In Relationships ทางช่อง The Cloud ที่ชวนกันคุยในหลากหลายเรื่องราว

 ประวัติ 
ธเนศ วงศ์ยานนาวาเกิดเมื่อวันที่  22 มิถุนายน พ.ศ. 2500 มีชื่อเล่นว่า ตู่ เป็นบุตรของสมชาย วงศ์ยานนาวาและเนลลี่ เตมี บิดาของธเนศเป็นคนไทยเชื้อสายจีน มีแซ่เดิมว่าแซ่เหลี่ยง ประกอบอาชีพเป็นผู้รับเหมาก่อสร้าง ส่วนมารดาเป็นลูกครึ่งเชื้อสายสิงคโปร์และอินโดนีเซีย ซึ่งธเนศเป็นบุตรคนกลางจากพี่น้อง 3 คน โดยพี่สาวของธเนศได้เสียชีวิตด้วยโรคตับในวัยทารก และน้องชายชื่อ ธนา วงศ์ยานนาวา ซึ่งมีอายุห่างจากธเนศ 9 ปีตัวตน (Self) ของธเนศ วงศ์ยานนาวา

ธเนศเข้าศึกษาในระดับอนุบาลที่โรงเรียนสมถวิล ระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาที่โรงเรียนอัสสัมชัญ โดยเลือกเรียนสายวิทย์-คณิต ซึ่งในตอนแรกนั้นธเนศคิดและตัดสินใจเรียนต่อสายพาณิชย์ แต่เมื่อพ่ออยากให้เรียนสูง ๆ ธเนศจึงตกลงใจสอบเข้าเรียนสายวิทย์ในโรงเรียนเดิม แล้วต่อมาจึงย้ายมาเรียนสายศิลป์คำนวณในระดับชั้นมัธยมปลายในปีสุดท้าย นอกจากนี้เขายังเป็นรุ่นพี่ใกล้ ๆ ของไชยันต์ ไชยพรตัวตน, หน้า 26 ซึ่งเป็นเพื่อนรุ่นน้องที่โรงเรียน ซึ่งอายุห่างกันเพียงแค่ 2 ปี เมื่อใกล้จบชั้นมัธยมปลาย ธเนศตั้งใจจะเรียนต่อที่มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ เขาจึงไม่ได้สนใจเตรียมตัวเอนทรานซ์ และเขาก็สอบติดมหาวิทยาลัยอัสสัมชัญตามที่หวังไว้ 

ทว่าช่วงชีวิตของเด็กม.6 สิ่งหนึ่งที่ทุกคนต้องทำนั่นก็คือ การเอนทรานซ์ ธเนศก็เป็นเหมือนเด็กทั่ว ๆ ไปที่ต้องถูกบังคับให้เอนทรานซ์ตามวิถีชีวิตของเด็กม.6 แต่ที่แปลกมากก็คือ เขาตัดสินใจเลือกดิ่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยถึง 5 อันดับรวดด้วยเหตุผลง่าย ๆ คือ "ชอบดูหนัง" ซึ่งแถบสยามมีแหล่งท่องเที่ยวที่เหมาะสมกับความชอบ ไม่ว่าจะเป็นโรงภาพยนตร์สยาม โรงภาพยนตร์ลิโด และโรงภาพยนตร์สกาล่า โดยอยู่ใกล้ที่เที่ยวและที่กินมากกว่ามหาวิทยาลัยอื่นในสมัยนั้นตัวตน, หน้า 29 จนผลเอนทรานซ์ออก ปรากฏว่าเขาสอบติดในสาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เขายังกล่าวอีกว่าที่เขาสอบติดเพราะความ "ฟลุ้ค" เนื่องจากสมัยที่ธเนศเรียนอยู่มัธยม เขาไม่ค่อยสนใจการเรียนมากนัก เขามักโดดเรียนไปกินเที่ยวอยู่เป็นประจำ จนมีผลการเรียนวิชาเคมีเพียง 6 คะแนน และวิชาภาษาไทยเพียง 3 คะแนนเท่านั้น จากคะแนนเต็ม 100 คะแนน และเช่นเดียวกันในสมัยที่เขาเรียนที่คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เขาก็ยังคงกิน ๆ เที่ยว ๆ เป็นกิจวัตรตามเดิม ประกอบกับยังได้สนิทสนมกับไชยันต์ ที่เป็นทั้งเพื่อนและรุ่นน้องสมัยที่เรียนอยู่คณะรัฐศาสตร์ (ถึงแม้ว่าทั้งสองจะมีแนวคิดทางการเมืองที่ต่างกัน) แต่ในที่สุดธเนศก็จบโดยได้รับปริญญาเกียรตินิยมอันดับสอง B.A. (Second-class Honors), Sociology and Anthropology, Chulalongkorn University

ภายหลังจบการศึกษา ธเนศได้เข้าทำงานที่สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยเป็นเจ้าหน้าที่ช่วยเหลือในค่ายผู้ลี้ภัยในเขตภาคอีสานช่วงสงครามครามอินโดจีนครั้งที่สาม และได้เข้าศึกษาต่อในระดับปริญญาโทที่คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ แต่ได้เลิกเรียนกลางคัน ซึ่งเขาให้เหตุผลว่า "ไม่ชอบอาจารย์ที่สอน" หลังจากนั้นการที่เขาเลิกเรียนกลางคัน ทำให้เขาใช้ชีวิตล่องลอย และเป็นสาเหตุที่ทำให้พ่อและแม่ของเขาทะเลาะกัน ดังนั้นพ่อของเขาจึงส่งเขาให้ไปเรียนที่ประเทศสหรัฐอเมริกา เขาจึงได้เข้าศึกษาระดับปริญญาโทสาขาสังคมวิทยาที่มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน แมดิสัน สหรัฐอเมริกา M.S. (Sociology), University of Wisconsin Madison, U.S.A. โดยหัวข้อวิทยานิพนธ์ของเขาคือ "Evolving views of "historicism": Althusser's criticisms of Gramsci" ซึ่งขณะนั้นเขามีความสนใจและคลั่งไคล้ในทางความคิดและทฤษฎีของ Marxism เป็นอย่างมาก (ก่อนที่จะหันมาเปลี่ยนความสนใจไปทาง Foucauldian รวมถึง Postmodernism ในเวลาต่อมาช่วงสมัยที่เรียนปริญญาเอก) และที่วิสคอนซินแห่งนี้นี่เอง ธเนศก็ยังได้ไชยันต์เป็นทั้งรุ่นน้องมหาลัยรวมถึงเพื่อนร่วมหอพักเดียวกันอีกด้วย 

เมื่อสำเร็จการศึกษา ธเนศได้กลับมายังประเทศไทยเพื่อสมัครเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเป็นที่แรก แต่โดนปฏิเสธ โดยทางมหาวิทยาลัยได้ให้เหตุผลว่าเพราะเขามารยาทไม่ดี ไม่ไปลามาไหว้ ไม่ทักทายสวัสดีผู้ใหญ่ตามขนบธรรมเนียมไทยเดิม ในระหว่างนี้ด้วยความที่ว่าเขาเป็นคนชอบเที่ยว เขาจึงได้ไปสมัครเป็นไกด์ในบริษัททัวร์แห่งหนึ่งด้วย แต่ไม่ผ่านการสัมภาษณ์ ซึ่งบริษัทก็ให้เหตุผลว่าเป็นเรื่องของบุคลิก เขาไว้ผมยาวและแต่งตัวเหมือนพวกฮิปปี้ เลยอาจจะไม่เหมาะกับภาพลักษณ์บริษัทเท่าไหร่ และหลังจากนั้นในที่สุดเขาก็ได้มาสมัครเป็นอาจารย์ จนได้รับการบรรจุเป็นอาจารย์สาขาวิชาการเมืองการปกครอง คณะรัฐศาสตร์  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นเวลาถึง 5 ปี ก่อนจะเดินทางไปศึกษาต่อในระดับปริญญาเอกในสาขาทฤษฎีการเมืองและสังคมที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ซึ่งเขาให้เหตุผลว่า "เรียนตามแฟน" โดยในตอนแรกนั้นเขาได้รับทุนไปเรียนปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยฮาวาร์ด แต่เขาเลือกที่จะไม่ไป เพราะแฟนเขาไม่ได้ทุนนั้น โดยทั้งสองวางแผนจะไปเรียนที่ประเทศเดียวกัน ทว่าสุดท้ายแล้วเขาไปเรียนที่อังกฤษ ส่วนแฟนก็ไปเรียนที่อเมริกาแทนที่จะเป็นไปตามที่ตกลงกันเอาไว้ ซึ่งเขาได้ให้เหตุผลว่า "การอยู่ด้วยกัน (ตัวติดกัน) ทำให้เบื่อหน่ายกันเร็ว" เลยแยกกันไปเรียนคนละประเทศ 

หลังจากที่ธเนศได้ศึกษาในปริญญาเอกในปีท้าย ๆ ก็เกิดปัญหาการทำวิทยานิพนธ์ โดยหัวข้อวิทยานิพนธ์ของเขาคือ "Talking Foucault Comically" ซึ่งวิทยานิพนธ์ชิ้นนี้ไม่สามารถจำแนกได้อย่างชัดเจนว่าเป็นสาขาวิชาแบบใดแบบหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นปรัชญา รัฐศาสตร์ ประวัติศาสตร์ วรรณคดี หรือมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์อื่น ๆ อันเนื่องมาจากเขาพบว่าแนวคิดของตัวเอง (วิทยานิพนธ์) นั้น ไม่ได้จำกัดเฉพาะทางแค่ในสาขาใดสาขาหนึ่ง ซึ่งยิ่งทำให้เขารู้ว่าตัวเองเป็นนักคิดที่ไม่ได้จำกัดกรอบใด พูดให้ถึงที่สุดก็คือเขามีความเป็นสหวิทยาการ (Interdisciplinary) ซึ่งโชคไม่ดีที่ในการทำวิทยานิพนธ์ที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ในสมัยนั้นมีความคับแคบและเคร่งครัด ไม่ให้คิดข้ามกรอบในสาขาที่ตนเองศึกษาอยู่ รวมทั้งมหาวิทยาลัยแคมบริดจ์นั้นก็เป็นมหาวิทยาลัยอนุรักษ์นิยมจนเกินไป สุดท้ายวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของเขาก็ไม่ได้รับการพิจารณาให้สอบป้องกันดุษฎีนิพนธ์ เพราะเหล่าอาจารย์เห็นว่าไม่ตรงสาขาวิชาใด มีการถกเถียงกันว่าจะให้ธเนศโอนย้ายไปสังกัดในคณะหรือภาควิชาใดเพราะเป็นสหวิทยาการ สุดท้ายมีการตั้งคณะกรรมการสอบสวนและต้องการให้แก้ไขให้ตรงกับสาขาวิชา ทำให้ธเนศสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโทแทน M.Phil (Social & Political Theory), University of Cambridge, England หลังจากนั้นธเนศก็ได้กลับมาสอนที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์จนเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ. 2560 

คุณูปการของธเนศ วงศ์ยานนาวา คือการกล้าสอนในสิ่งที่คนอื่นเลี่ยงไม่พูด เขาสอนให้ศิษย์ตรวจสอบรากของความเชื่อ ด้วยเหตุผลง่ายๆว่าโลกไม่ได้มีเพียงมิติเดียว ทุกคนต่างกัน และทุกสิ่งมีที่มาโดยไม่อาจพิจารณาแยกส่วนได้ ต้องคิดวิเคราะห์แบบองค์รวม เขามักชำแหละเรื่องราวที่สอนอย่างถึงลูกถึงคน หยิบเม็ดฝุ่นจนกระทั่งผืนจักรวาลมาเชื่อมกันแบบสหวิทยาการได้อย่างน่าสนใจ หยิบยืมหลายศาสตร์มาอธิบายปรากฏการณ์ต่าง ๆ และการถ่ายทอดข้อมูลต่าง ๆ อย่างจัดจ้านทำให้เขากลายเป็นนักวิชาการสายป๊อปที่มีคนแห่แหนไปฟังเสวนาจนล้นสถานที่จัดอยู่เสมอ และการวางตัวที่เป็นมิตร เข้าถึงง่าย ผูกสัมพันธ์กับเพื่อนทั้งรุ่นเดียวกันและต่างรุ่นได้ดี ไม่ยึดความอวุโส ทำให้เพื่อนนักวิชาการหลายคนมองว่าเขาเป็นหนึ่งในตัวละครที่มีสีสันที่สุดในแวดวงวิชาการไทยร่วมสมัย 

 บทบาทวิชาการ 
 อาจารย์มหาวิทยาลัย 
ธเนศดำรงตำแหน่งเป็นศาสตราจารย์ประจำสาขาวิชาการเมืองการปกครอง คณะรัฐศาสตร์  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยวิชาส่วนใหญ่ที่ธเนศรับผิดชอบจะเป็นเรื่องของทฤษฏีสังคม แนวคิดและปรัชญาการเมือง นอกจากนี้ธเนศดำรงตำแหน่งเป็นบรรณาธิการของรัฐศาสตร์สารซึ่งเป็นวารสารของคณะรัฐศาสตร์อีกด้วยธเนศ วงศ์ยานนาวา อาจารย์มหาวิทยาลัย 
 วิชาการด้านสังคมศาสตร์และแนวคิดหลังยุคนวนิยม 

 เพศ 

 อาหาร 

 พฤติกรรมและทัศนคติ 

 ธเนศกับสังคมไทย 

 ผลงาน 
 หนังสือภายใต้ชื่อ "ธเนศ วงศ์ยานนาวา" 
 เช เกวารา กับความตาย, (ปทุมธานี: นาคา, 2541) [พิมพ์ครั้งที่ 1] (กรุงเทพฯ: เดอะ ยิปซี, 2550) [พิมพ์ครั้งที่ 3 พร้อมเพิ่มเนื้อหา]
 ปฏิวัติบริโภค: จากสิ่งของฟุ่มเฟือยมาสู่สิ่งจำเป็น, (กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร, 2550)
 เพศ: จากธรรมชาติ สู่จริยธรรม จนถึงสุนทรียะ, [พิมพ์ครั้งที่1: มติชน, 2551], [พิมพ์ครั้งที่2 พร้อมเพิ่มเนื้อหา: สมมติ, 2556]
 ความไม่หลากหลายของความหลากหลายทางวัฒนธรรม, (กรุงเทพฯ: สมมติ, 2552)
 1968: เชิงอรรถการปฏิวัติ, (กรุงเทพฯ: สมมติ, 2552)
 ศิลปะกับสภาวะสมัยใหม่: ความย้อนแย้งและความลักลั่น (กรุงเทพฯ:สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย?, 2552) เล่มนี้มีผู้ที่ซื้อความไม่หลากหลายของความหลากหลายทางวัฒนธรรม และ1968: เชิงอรรถการปฏิวัติ พร้อมกันภายในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติเท่านั้น
 ความรัก ความรู้ ความตาย (กรุงเทพฯ: ศยาม, 2553)
 ความสมเหตุสมผลของความชอบธรรม (การครอบงำ), (กรุงเทพฯ: คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2554)
 ม(า)นุษย์โรแมนติค, (กรุงเทพฯ: ศยาม, 2556)
 เขียนหญิง : อำนาจ โยนี และการเขียนของลึงค์, (กรุงเทพฯ: Unfinished project, 2556)
 Max Weber: วิถืแห่งการบำเพ็ญตบะและอาชีพทางการเมือง, (กรุงเทพฯ: ศยาม, 2556)
เมื่อฉันไม่มีขน ฉันจึงเป็นศิลปะ, (กรุงเทพฯ: สมมติ, 2557)
On People ว่าด้วยประชาชน, (กรุงเทพฯ: สมมติ, 2558)
ความสมเหตุสมผลของความชอบธรรม (การครอบงำ) : On Legitmacy ว่าด้วยความชอบธรรม, (กรุงเทพฯ: สมมติ, 2559)
ว่าด้วยความหลากหลายทางวัฒนธรรม, (กรุงเทพฯ: สมมติ, 2560)
On Happiness ว่าด้วยความสุข, (กรุงเทพฯ: สมมติ, 2560)
On MONOTHEISM ว่าด้วยเอกเทวนิยม, (กรุงเทพฯ: สมมติ, 2562ว่าด้วยเอกเทวนิยม | ON MONOTHEISM - ธเนศ วงศ์ยานนาวา)
On Academic Capitalism in the Age of Neoliberalism ว่าด้วยทุนนิยมมหาวิทยาลัยในสภาวะเสรีนิยมใหม่, (กรุงเทพฯ: สมมติ, 2566)

 หนังสือภายใต้นามปากกา "ธนา วงศ์ญาณณาเวศ" 

หนังอาร์ตไม่ได้มาเพราะโชคช่วย: ว่าด้วยการขึ้นมาเป็นศิลปะของภาพยนตร์ในสังคมบริโภค, (กรุงเทพฯ: Unfinished Project Publishing, 2551)
 ใต้เตียงนักดนตรี เล่ม 1, (กรุงเทพฯ: openbooks, 2554)
 ใต้เตียงนักดนตรี เล่ม 2, (กรุงเทพฯ: openbooks, 2555)

 บทความนำเสนอ, งานวิจัยและตำรา 
 "ปัญหาผู้ลี้ภัย" ใน  การศึกษาเปรียบเทียบผู้อพยพทางบกในค่ายอพยพคนลาว คนเขมร และคนเวียดนาม ใน กรุงเทพฯ, สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2525 
 "การวิเคราะห์ซับเจค (subject) : ทฤษฎีที่ใช้ทฤษฎีว่าด้วยอำนาจของ มิเชล ฟูโก", คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2532
 "ผีของมาร์กและผีในมาร์ก : ข้อวิจารณ์ประวัติศาสตร์นิยมของพ็อพเพอร์และอัลธุสแซร์", โครงการวิจัยเสริมหลักสูตร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2540
 "ประวัติศาสตร์นิยม : จาก Giambattista Vico สู่ Antonio Gramsci", โครงการวิจัยเสริมหลักสูตร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2541
 "ประวัติศาสตร์และสหวิทยาการ : ชาตินี้เราคงรักกันไม่ได้ ", โครงการวิจัยเสริมหลักสูตร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2542
 "รัฐกับธุรกิจ : ศีลธรรมแห่งวิชาการทางสังคมศาสตร์ ; ไปดูนาวาเสรีประชาธิปไตยล่มที่ปากอ่าว",คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์,2546
 "แนวคิดเรื่องความชอบธรรม (The concept of legitimacy"), สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข, 2547
 "รากฐานปรัชญาการเมืองของ Antonio Negri กับ Empire", คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2547
 "แนวคิดทางการเมืองและสังคมของตะวันตก 2" [Logos],ใน  แนวคิดทางการเมืองและสังคม, นนทบุรี : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2547
 "การสร้าง"ซับเจค" : บทวิพากษ์ Foucault และการวิเคราะห์"ซับเจค"จากภาพ Las Meninas ", คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2548
 "ความรู้ต้อง (ไม่) ห้าม: จักรญาณนิยม", เอกสารประกอบคำบรรยาย “โครงการจัดประชุมวิชาการระดับชาติ เวทีวิจัยมนุษยศาสตร์ ครั้งที่ 2 โรงแรมโลตัส ปางสวนแก้ว เชียงใหม่ วันที่ 9-11 สิงหาคม พ.ศ. 2548
 "การรวมศูนย์ศิลปะของการกระจายตัวของศิลปะและการเมือง : จากสภาวะสมัยหลังใหม่สู่สภาวะสมัยใหม่", คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2549
 "บทวิพากษ์ปรัชญา/ตรรกะของระบอบเสรีประชาธิปไตย", คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2551

 บทความ 
 "Historicism หลังเฮเกล รันเก และโครเช่" ใน รัฐศาสตร์สาร 9, 3 (ก.ย.-ธ.ค.26)  1-36
 "อ่านงานฟูโก้" ใน วารสารธรรมศาสตร์ 14, 3 (ก.ย. 2528)  36-57
 "มิเชล ฟูโกต์: ปัญญาชน ความจริงและอำนาจ" ใน วารสารเศรษฐศาสตร์การเมือง ปีที่ 5 ฉบับที่ 1-2 (ต.ค. 28-มี.ค. 29)  142-154
 "บทส่งท้าย ตรรกะของการกดบังคับ ฟูโก้และเฟมินิส" ใน รัฐศาสตร์สาร 12, 13 (เม.ย.29-30)  166-178
 "มิเชล ฟูโก้และอนุรักษนิยมใหม่" ใน วารสารเศรษฐศาสตร์การเมือง 6,3-4 (ต.ค.31)  16-37
 "นำเที่ยวสวนจูราสสิคดูสัตว์ประหลาดดึกดำบรรพ์และสัตว์โลกปัจจุบัน" ใน สังคมศาสตร์ปริทัศน์ 17,1 (ก.ค.-ธ.ค.37)  101-107
 "กรุณาอย่ามีทฤษฎีที่เป็นนามธรรม: เราเป็นชาวอังกฤษ", สังคมศาสตร์ปริทัศน์ 17,1 (ก.ค.-ธ.ค.37) , 15-24
 "ภาพตัวแทน แทนสิ่งที่แทนไม่ได้" ใน จุลสารไทยคดีศึกษา 12, 1 (ส.ค.-ต.ค. 2538)  16-18
 "ประชาธิปไตยไทยหลังสมัยใหม่" ใน จินตนาการสู่ปี 2000 : นวกรรมเชิงกระบวนทัศน์ด้านไทยศึกษา?, ชัยวัฒน์ สถาอานันท์, บรรณาธิการ, (กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2539)
 "ความรัก/ความรู้/ความตาย : เมื่ออาทิตย์เริ่มอัสดง" ใน วารสารสังคมศาสตร์ 30,2 (พ.ค.39)  1-25
 "มนุษย์โรแมนติคกับการบริโภคภาพเสรี" ใน จุลสารไทยคดีศึกษา 13, 3 (ก.พ.-เม.ย. 2540)  10-15
 "ภาพตัวแทนของตูด" ใน เผยร่าง-พรางกาย: ทดลองมองร่างกายในศาสนา ปรัชญาการเมือง ปรวัติศาสตร์ ศิลปะ และมานุษยวิทยา, ปริตตา เฉลิมเผ่า กออนันตกูล, บรรณาธิการ, (กรุงเทพ: โครงการจัดพิมพ์คบไฟ, 2541)
 " "ผีของมาร์กซ์" และ "ผีในมาร์กซ์" ข้อวิจารณ์ประวัติศาสตร์นิยมของพ็อพเพอร์และอัลธุสแซร์" ใน รัฐศาสตร์สาร 20, 2 (2541)  1-55
 "ประวัติศาสตร์นิยม: จากวิโก้สู่กรัมชี่" ใน รัฐศาสตร์สาร 20, 3 (2541)  35-100
 "ห้องสมุด: โลกที่ไร้เสียง" ใน รัฐศาสตร์สาร 21, 1 (2542)  301-313
 " "ท่อง" ไปในแดนโพสต์โมเดิร์น: ความเหมือน/อัตลักษณ์และความแตกต่างในการเมือง" ใน รัฐศาสตร์สาร 21, 2 (2542)  333-382
 "อาณาเขตสาธารณะ/ประชาสังคมและนักมานุษยวิทยากับคนชายขอบ" ใน จุลสารไทยคดีศึกษา 15, 4 (พ.ค.-ก.ค. 2542)  16-37
 "อภัยวิถี: เทววิทยาทางการเมือง ความทรงจำและความหลงลืมของประวัติศาสตร์ไทย" ใน รัฐศาสตร์สาร 22, 1 (2543)  130-183
 "ปัญญาชนตะวันตกกับสภาวะสมัยใหม่: ความขัดแย้งและความต้องการ" ใน รัฐศาสตร์สาร 22, 3 (2543)  342-406
 "Carl Schmitt: การเผชิญหน้ากับความลักลั่นของสภาวะสมัยใหม่" ใน วารสารสังคมศาสตร์ 32, 1 (ม.ค.-มิ.ย. 2544)  107-153
 "ประวัติศาสตร์ครอบครัวตะวันตก: ประวัติศาสตร์คนใช้และการใช้คน" ใน รัฐศาสตร์สาร 23, 3 (2545)  1-49
 "ความเป็นอนิจจัง ของอาหารจีนชั้นสูงในกรุงเทพ : การเดินทางสู่เส้นทางของอาหารประชาธิปไตย" ใน จุลสารไทยคดีศึกษา 18, 4 (พ.ย. 2545-ม.ค.2546)  42-51 และ ศิลปวัฒนธรรม 24, 4 (ก.พ. 2546) 132-145
 "ประวัติศาสตร์และสหวิทยาการ: ชาตินี้เราคงรักกันไม่ได้" ใน รัฐศาสตร์สาร 24, 2 (2546)  297-334
 "อำนาจอธิปไตยกับสภาวะสมัยใหม่: พื้นที่ลักลั่นและความเป็นตัวตน" ใน รัฐศาสตร์สาร 24, ฉบับพิเศษ (พ.ย.2546)  205-276
 "ชาติพันธุ์วรรณาในความเป็นซับเจคของนักมานุษยวิทยา: จริยธรรม ระหว่างการหาความจริงและการสร้างความจริง" ใน  รัฐศาสตร์สาร 24, 3 (2546)  154-189
 "ประวัติศาสตร์และ "สัตสังคม" ของคาร์ล มาร์กซ์ ช่วงต้น บทวิจารณ์อุกฤษฏ์ แพทย์น้อย" ใน วารสารสังคมศาสตร์ 34, 2 (ก.ค.-ธ.ค. 2546)  55-72
 "Michael Hardt & Antonio Negri ในฐานะ "Return of the Jedis": เมื่อ Empire ถูก Strike Back" ใน วารสารสังคมศาสตร์ 34, 2 (ก.ค.-ธ.ค. 2546)  112-162
 "องค์รวม/องค์ขาด/องค์อนันต์" ใน วารสารสังคมศาสตร์ 15, 1 (ม.ค.-มิ.ย. 2547)  63-111
 "Michel Foucault กับรัฐเสรีนิยมใหม่ : วินัย/วิชา และสภาวะปกติ/สภาวะที่ผิดปกติ" ใน ดำรงวิชาการ 3, 5 (ม.ค. - มิ.ย. 2547)  271-290
 "สภาวะสมัยใหม่ของวัฒนธรรมการอ่าน : ห้องสมุดกับการเผชิญหน้ากันของ ตา และ หู" ใน วารสารไทยคดีศึกษา 1, 2 (เม.ย.-ก.ย. 2547)  67-92
 "การจัดระเบียบเพศในศิลปะ: จากภาพนู้ดสู่ภาพระดับ X" ใน รัฐศาสตร์สาร 25, 2 (2547)  204-223
 "รากฐานปรัชญาการเมืองของ Antonio Negri กับ Empire" ใน รัฐศาสตร์สาร 25, 3 (2547)  180-255
 "รัฐเสรีนิยมใหม่ ทรัพยากรมนุษย์และชุมชน." ใน  ฟ้าเดียวกัน 2, 4 (ต.ค.-ธ.ค. 2547)  112-124
 "The heart of the king is unsearchable" ใน ฟ้าเดียวกัน 3, 4 (ต.ค.-ธ.ค. 2548)  124-140
 " "เหลี่ยมมุม" ของตัวต่อเลโก (Lego) : อำนาจท้องถิ่นกับจักรวรรดิ " ใน พระอัจฉริยคุณในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว : เอกสารการสัมมนาทางวิชาการเนื่องในโอกาสเฉลิมฉลองศุภวาระ 200 ปี แห่งพระราชสมภพพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, จันทนี สุวรรณวาสี, บรรณาธิการ, (กรุงเทพฯ: สถาบันไทยคดีศึกษา, 2548)
 "การแลกเปลี่ยนทางความคิดกับความ "ทัศนะ 'ชุมชน' กับการปกครองชีวญาณ : อำนาจที่ซ่อนเร้นในสาธารณสุขไท" ใน รัฐศาสตร์สาร 27, 1 (2549)  40-53
 " (การร่วม) เพศนอกสถาบันการแต่งงานในฐานะ 'ระเบิด': จากประวัติศาสตร์ 'การสำเร็จความใคร่ด้วยตนเอง' ถึง..." ใน รัฐศาสตร์สาร 27, 3 (ก.ย.-ธ.ค.2549)  1-55
 "สิงคโปร์ : ภาพฝันของประเทศด้อยพัฒนาจากภาพสะท้อนของคนเดินทาง" DOME 6 (เม.ย.-มิ.ย.49)  50-60 
 " ฐานทางความคิดของ "ประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือ" " ใน วารสารสถาบันพระปกเกล้า 4, 3 (ก.ย.-ธ.ค. 2549)  77-90
 "การ "ครอบ", "ครัว" "ไฟ": จากตะวันตกสู่ตะวันออก" ใน จักรวาลวิทยา : บทความเพื่อเป็นเกียรติแก่ นิธิ เอียวศรีวงศ์, ธเนศ วงศ์ยานนาวา, บรรณาธิการ, (กรุงเทพฯ: มติชน, 2549) 
 "วัฎจักรของทฤษฎีและประวัติศาสตร์ของชนชั้นกลาง : จากการปฏิวัติฝรั่งเศสสู่พฤษภาทมิฬ 19 กันยายน" ใน ศึกษา รู้จัก วิพากษ์คนชั้นกลาง : รวมบทความจากการสัมมนาทางวิชาการ,นลินี ตันธุวนิตย์, บรรณาธิการ,นพชัย แดงดีเลิศ, บรรณาธิการต้นฉบับ, (กรุงเทพฯ: คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2550)
 " ปรับ 'ลิ้นจีน'ให้เป็น 'ลิ้นไทย'" ใน ข้ามขอบฟ้า : 60 ปี ชิเกฮารุ ทานาเบ, ขวัญชีวัน บัวแดง และ อภิญญา เฟื่องฟูสกุล, บรรณาธิการ, (กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), 2550)  
 "การรวมศูนย์ศิลปะของการกระจายตัวของศิลปะและการเมือง : จากสภาวะหลังสมัยใหม่สู่สภาวะสมัยใหม่" ใน รัฐศาสตร์สาร 29, ฉบับพิเศษ (2551)  203-274
 " 'จากประเพณีประดิษฐ์' สู่ความหลากหลายของ 'วัฒนธรรม' อาทิ 'วัฒนธรรมทางสายตา' " ใน รัฐศาสตร์ธรรมศาสตร์ 60 ปี / รัฐศาสตร์สาร 30 ปี, เล่ม 4 , (กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2552), pp. 317-391

 ผลงานแปล 
 มิเชล ฟูโก,"ว่าด้วยการปกครอง (On Governmentality)," แปลโดย ธเนศ วงศ์ยานนวา ใน จุลสารไทยคดีศึกษา 4,2 (ธ.ค.2529)  96-103
 มิเชล ฟูโก้. "ว่าด้วยการปกครอง." แปลโดย ธเนศ วงศ์ยานนาวา ใน วารสารสังคมศาสตร์ 30 (3)  114-120

 ผลงานภาษาอังกฤษ 
 Kenneth Kim and Thanes Wongyannava, "Perceptions of mother-daughter relations and pubertal development" in The Family System Test FAST: Theory and Application edited by Thomas M. Gehring, Marianne Debry and Peter K. Smith (East Sussex: Brunner-Routledge, 2001), pp. 149-156.
 "Perceptions of Antisocial and Bullying Behavior in 8- and 14-Year-Old Children in Rural North Thailand" International Journal of Adolescence and Youth Vol.8 (2000) 129-137.
 "Postmodernization as the Anglo-Americanization of Contemporary French Thought and the Re-Modernization of Postmodern Thai Studies: A Historical Trajectory of Thai Intellectuals", Paper presented at International Conference on Postmodern and Thai Studies, December 13-14, 2003, Surasammanakan Convention Center, Suranaree University of Technology, Nakhon Ratchasima, Thailand.
 Thanes Wongyannava, "Policing the Imagined Family and Children in Thailand: From Family Name to Emotional Love" in Imagining Communities in Thailand Ethnographic Approaches edited by Shigeharu Tanabe (Chiang Mai, Thailand: Mekong Press, 2008), 22-40.
Thanes Wongyannava, "Wathakam: The Thai Appropriation of Foucault's "Discourse"" in The Ambiguous Allure of the West: Traces of the Colonial in Thailand edited by Rachel V. Harrison and Peter A. Jackson, (University Press Scholarship Online: September 2011), DOI: 10.5790/hongkong/9789622091214.001.00017 Wathakam: The Thai Appropriation of Foucault's “Discourse”

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ประจำปี ๒๕๕๕ , เล่ม ๑๒๙ ตอนที่ ๓๕ ข หน้า ๔๖, ๓ ธันวาคม ๒๕๕๕
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ประจำปี ๒๕๕๒, เล่ม ๑๒๖ ตอนที่ ๑๖ ข หน้า ๑๐๖, ๔ ธันวาคม ๒๕๕๒
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา ประจำปี ๒๕๕๒, เล่ม ๑๒๗ ตอนที่ ๖ ข หน้า ๓๓๔, ๖ มิถุนายน ๒๕๕๓

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 ผลงาน 
 รัฐประหาร 19 กันยา ในสายตาของ ธเนศ วงศ์ยานนาวา 
 ภาพตัวแทนของตูด (excerpt)
 ความเป็นอนิจจัง ของ อาหารจีนชั้นสูง ในกรุงเทพฯ : การเดินทางสู่เส้นทางของ อาหาร "ประชาธิปไตย" 
 Blog รวมบทความ
 บทความ "ความรู้ต้อง (ไม่) ห้าม: จักรญาณนิยม"

หมวดหมู่:นักวิชาการชาวไทย
หมวดหมู่:อาจารย์คณะรัฐศาสตร์
หมวดหมู่:ศาสตราจารย์
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนอัสสัมชัญ
หมวดหมู่:นิสิตเก่าคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยวิสคอนซิน แมดิสัน
หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์
หมวดหมู่:บุคคลจากคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
หมวดหมู่:ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
หมวดหมู่:บุคคลจากโรงเรียนสมถวิล