ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก

ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก ()  เป็นตระกูลภาษาขนาดใหญ่ที่มีผู้พูดทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นดิน เอเชียใต้ และเอเชียตะวันออก ประชากรส่วนใหญ่ที่พูดภาษานี้อยู่ในประเทศเวียดนามและกัมพูชา ส่วนชนกลุ่มน้อยที่พูดภาษานี้กระจายไปทั่วพื้นที่ในประเทศไทย, ลาว, อินเดีย, พม่า, มาเลเซีย, บังกลาเทศ, เนปาล และจีนตอนใต้ มีประชากรที่พูดภาษาตระกูลออสโตรเอเชียติกประมาณ 117 ล้านคน โดยในจำนวนมากกว่าสองในสามเป็นผู้พูดภาษาเวียดนาม ในบรรดาภาษาทั้งหมด มีเพียงเฉพาะภาษาเวียดนาม ภาษาเขมร และภาษามอญที่ปรากฏในบันทึกประวัติศาสตร์อย่างยาวนาน โดยมีเพียงสองภาษาเท่านั้นที่เป็นภาษาราชการของประเทศ คือ ภาษาเวียดนามในประเทศเวียดนาม และภาษาเขมรในประเทศกัมพูชา ภาษามอญเป็นภาษาชนกลุ่มน้อยที่ได้รับการยอมรับในประเทศพม่าและไทย ส่วนภาษาว้าเป็น 'ภาษาประจำชาติที่ได้รับการยอมรับ' ในรัฐว้า เขตปกครองตนเองโดยพฤตินัยในประเทศพม่า ภาษาสันถาลีเป็นหนึ่งใน 22 ภาษาที่กำหนดในประเทศอินเดีย ส่วนภาษาที่เหลือในตระกูลนี้มีผู้พูดเป็นชนกลุ่มน้อยและไม่มีสถานะทางการ

เอทโนล็อกระบุภาษาในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติกถึง 168 ภาษา แบ่งออกเป็น 13 กลุ่มย่อย (อาจเพิ่มShompen เป็นกลุ่มที่ 14 แต่เป็นภาษาที่ไม่ได้รับการรับรอง) ซึ่งเดิมเคยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลักคือ มอญ–เขมรBradley (2012) notes, MK in the wider sense including the Munda languages of eastern South Asia is also known as Austroasiatic. และมุนดา อย่างไรก็ตาม การจัดจำแนกล่าสุดแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มย่อย (มุนดา, มอญ-เขมร และคาซี-ขมุ)Diffloth 2005 ในขณะที่อีกกลุ่มและกลุ่มย่อยมอญ–เขมรให้เป็นหมวดหมู่เดียวกัน ทำให้เป็นชื่อพ้องกับตระกูลใหญ่Sidwell 2009

ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติกดูเหมือนจะเป็นภาษาพื้นเพดั้งเดิมเท่าที่มีอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นดิน โดยตระกูลภาษาขร้า-ไท, ม้ง-เมี่ยน, ออสโตรนีเซียน และจีน-ทิเบตเข้ามาในบริเวณผ่านการอพยพในภายหลังSidwell, Paul, and Roger Blench. 2011. "The Austroasiatic Urheimat: the Southeastern Riverine Hypothesis ." Enfield, NJ (ed.) Dynamics of Human Diversity, 317–345. Canberra: Pacific Linguistics.

 ศัพทมูลวิทยา 
คำว่า Austroasiatic ได้รับการประดิษฐ์โดย Wilhelm Schmidt () โดยอิงจาก  ศัพท์ภาษาละตินที่แปลว่า "ใต้" (แต่  Schmidt ใช้เรียกตะวันออกเฉียงใต้) กับ "Asia" แม้ว่าชื่อมีความหมายตรงตัวเป็นเช่นนั้น มีเพียง 3 สาขาเท่านั้นที่มีผู้พูดในเอเชียใต้ คือ กลุ่มภาษาคาซี, กลุ่มภาษามุนดา และกลุ่มภาษานิโคบาร์

 การจัดจำแนก 
นักภาษาศาสตร์โดยทั่วไปจัดภาษานี้เป็นสองกลุ่มใหญ่คือภาษากลุ่มมุนดาที่พบในอินเดียตะวันออกและอินเดียกลางกับบางส่วนของบังกลาเทศและภาษากลุ่มมอญ-เขมร ที่พบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินเดียตะวันออกเฉียงเหนือและหมู่เกาะนิโคบาร์ จากภาษาในตระกูลนี้ทั้งหมด 168 ภาษา อยุ่ในกลุ่มมอญ-เขมร 147 ภาษาและอยู่ในกลุ่มมุนดา 21 ภาษา การแบ่งย่อยลงไปอีกมีความแตกต่างกันดังนี้

 Grérard Diffloth (1974) 
เป็นการจัดแบ่งที่มีผู้นำไปอ้างอิงมากที่สุด แต่ภาษาที่ยังไม่พบในขณะนั้นไม่ได้รวมไว้ด้วย
 มุนดา
 มุนดาเหนือ
 กอร์กู
 เคอร์วาเรียน
 มุนดาใต้
 คาเรีย-จวา
 โกราปุต มุนดา
 มอญ-เขมร
 มอญ-เขมรตะวันออก
 ภาษาเขมร
 ปอร์
 ภาษากลุ่มบัฮนัร
 ภาษากลุ่มกะตู
 ภาษากลุ่มเวียตติก (รวมภาษาเวียดนาม)
 มอญ-เขมรเหนือ
 ภาษาคาซี (รัฐเมฆาลัย, อินเดีย)
 ปะหล่อง
 ขมุ
 มอญ-เขมรใต้
 ภาษามอญ
 อัสเลียน
 นิโคบาร์ (หมู่เกาะนิโคบาร์)

 Ilia Peiros (2004) 
เป็นการแบ่งโดยใช้ข้อมูลจากการใช้คำศัพท์ร่วมกัน
 นิโคบาร์
 มุนดา-เขมร
 มุนดา
 มอญ-เขมร
 ภาษาคาซี
 มอญ-เขมรศูนย์กลาง
 ม้ง (ม้งและปยู)
 เวียตติก
 มอญ-เขมรเหนือ ประกอบด้วยกลุ่มปะหล่องและขมุ
 มอญ-เขมรกลาง
 ภาษาเขมรสำเนียงต่างๆ
 ปอร์
 อัสลี-บัฮนัร
 อัสเลียน
 มอญ-บัฮนัร
 มอญ
 กะตู-บัฮนัร
 กะตู
 บัฮนัร

 Grérard Diffloth (2005) 
 มุนดา
 กลุ่มโกวาปุต
 กลุ่มมุนดาแกนกลาง
 กลุ่มคาเรีย-จวา 2 ภาษา
 กลุ่มมุนดาเหนือ
 กลุ่มกอร์กู, กลุ่มคาวาเรีย 12 ภาษา
 กลุ่มคาซี-เขมร
 กลุ่มคาซี 3 ภาษาในอินเดียและบังกลาเทศ
 กลุ่มปะหล่อง-ขมุ
 กลุ่มขมุ มี 13 ภาษาในลาวและไทย
 กลุ่มปะหล่อง-ปะกัน
 กลุ่มปะกันหรือปยู มี 2 ภาษาในจีนตอนใต้ 
 กลุ่มปะหล่อง มี 21 ภาษาในพม่า จีนตอนใต้และไทย รวมภาษาม้งในเวียดนาม
 กลุ่มมอญ-เขมรศูนย์กลาง
 กลุ่มเขมร-เวียตติก
 กลุ่มเวียต-กะตู
 กลุ่มเวียตติก มี 10 ภาษาในเวียดนามและลาวรวทั้งภาษาเวียดนามซึ่งเป็นภาษาเดียวในตระกูลออสโตรเอเชียติกที่มีเสียงวรรณยุกต์
 กลุ่มกะตู มี 19 ภาษาในลาว เวียดนามและไทย
 กลุ่มเขมร-บัฮนัร
 กลุ่มบัฮนัร มี 40 ภาษาในเวียดนาม ลาว และกัมพูชา
 กลุ่มเขมร ซึ่งได้แก่ภาษาเขมรสำเนียงต่าง ๆ ในไทย กัมพูชา เวียดนามและกลุ่มปอร์ที่มี 6 ภาษาในกัมพูชา
 กลุ่มนิโคบาร์-มอญ
 กลุ่มนิโคบาร์ มี 6 ภาษาในหมุ่เกาะนิโคบาร์
 กลุ่มอัสลี-มอญ
 กลุ่มอัสเลียน มี 19 ภาษาในไทยและมาเลเซีย
 กลุ่มมอญ มี 2 ภาษาคือภาษามอญในพม่าและภาษาญัฮกุรในไทย
และยังมีอีกหลายภาษาที่ยังจัดแบ่งไม่ได้ในจีนตอนใต้

 ระบบการเขียน 
นอกจากชุดตัวอักษรฐานละตินแล้ว ภาษาตระกูลออสโตรเอเชียติกหลายภาษาเขียนด้วยอักษรเขมร, อักษรไทย, อักษรลาว และอักษรพม่า ภาษาเวียดนามเคยมีอักษรของตนเอง โดยอิงจากตัวหนังสือคำของจีน ภายหลังจึงแทนที่ด้วยชุดตัวอักษรละตินในคริสต์ศตวรรษที่ ตัวอย่างข้างล่างคือชุดตัวอักษรในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติกที่เคยมีผู้ใช้งานและและยังคงมีผู้ใช้งานอยู่
 จื๋อโนม
 อักษรเขมร
 อักษรขอม (ใช้เพียงระยะสั้นในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 สำหรับภาษาพื้นเมืองในประเทศลาว)
 อักษรมอญ
 พ่าเฮ่าม้องเคยใช้เขียนภาษาขมุ ภายใต้ชื่อ "พ่าเฮ่าขมุ"
 อักษรไทใต้คง (ภาษาปะหล่อง, ภาษาปลัง)
 อักษรธรรมล้านนา (ภาษาปลัง)
 อักษรโอลสิกิ (ชุดตัวอักษรสันถาลี)
 Mundari Bani (ชุดตัวอักษรมุนดารี)
 อักษรวารังกสิติ (ชุดตัวอักษรโฮ)
 Ol Onal (ชุดตัวอักษร Bhumij)
 อักษรโสรัง สมเป็ง (ชุดตัวอักษรโสรา)

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Swadesh lists for Austro-Asiatic languages (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)


หมวดหมู่:ตระกูลภาษา