ทะไลลามะ

ทะไลลามะ หรือ ตาแลลามา () หรือ ต๋าไล่หล่ามะ (ภาษาจีน: 达赖喇嘛, 達賴喇嘛, dálài lǎma) หรือ ดาไลลามะ () เป็นตำแหน่งพระประมุขสูงสุดของชาวทิเบตทั้งมวล  ทรงปกครองทั้งทางธรรมและทางโลก  พูดให้เข้าใจง่ายคือทรงเป็นทั้งพระมหากษัตริย์และพระสังฆราชในคนเดียวกัน ปัจจุบันพระองค์ดำรงตำแหน่งเป็นผู้นำทางด้านจิตวิญญาณสูงสุดของชาวทิเบต ทะไลลามะ มาจากภาษามองโกเลีย далай (dalai) แปลว่า มหาสมุทร และภาษาทิเบต བླ་མ ་bla-ma แปลว่า ครูผู้ประเสริฐ

ตามประวัติศาสตร์ของทิเบต เชื่อว่าองค์ทะไลลามะเป็นภาคหนึ่งของพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ และเมื่อองค์ทะไลลามะองค์หนึ่งสิ้นพระชนม์ไป จะกลับชาติมาประสูติใหม่เป็นองค์ทะไลลามะองค์ต่อไป โดยราเจ็งรินโปเช ซึ่งเป็นพระสงฆ์ระดับรองลงมาจะเป็นผู้ใช้นิมิตสรรหาเด็กคนที่เชื่อว่าเป็นทะไลลามะกลับชาติมาเกิด

ปัจจุบัน ทะไลลามะ เป็นองค์ที่ 14 ชื่อ เท็นซิน กยัตโซ (พ.ศ. 2478 – ปัจจุบัน)

 องค์ทะไลลามะ 
ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน มีองค์ทะไลลามะทั้งหมด 14 องค์แล้วดังนี้

  ภาพ  พระนาม  ช่วงอายุ  ช่วงดำรงฐานะ  อักษรทิเบต ระบบไวลี พินอินทิเบต  สะกดแบบอื่น 1.  111px  ทะไลลามะ องค์ที่หนึ่ง เกตวิน ชุบ  พ.ศ. 1934 – 2017  ? The title "Dalai Lama" was conferred posthumously to the first and second Dalai Lamas. The 9th Dalai Lama was officially enthroned but never reigned.  དྒེ་འདུན་འགྲུབ་ dge ‘dun ‘grub Gêdün Chub  Gedun Drub
Gedün Drup
Gendun Drup 2.  111px  ทะไลลามะ องค์ที่สอง เกตวิน กยาโช พ.ศ. 2018 – 2084  ?   དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་ dge ‘dun rgya mtsho Gêdün Gyaco  Gedün Gyatso Gendün Gyatso
Gendun Gyatso 3.  111px  ทะไลลามะ องค์ที่สามเซอนัม กยาโช พ.ศ. 2086 – 2131  พ.ศ. 2121 – 2131  བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ bsod nams rgya mtsho Sönam Gyaco  Sönam Gyatso 4.  111px  ทะไลลามะ องค์ที่สี่ เยินแต็น กยาโช พ.ศ. 2132 – 2159  ?  ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ yon tan rgya mtsho Yöndän Gyaco  Yontan Gyatso
Yonten Gyatso 5.  111px  ทะไลลามะ องค์ที่ห้า โลซัง กยาโช พ.ศ. 2160 – 2225  พ.ศ. 2185 – 2225  བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ blo bzang rgya mtsho Losang Gyaco  Lobzang Gyatso Lopsang Gyatso 6.  111px  ทะไลลามะ องค์ที่หก ชังยัง กยาโช พ.ศ. 2226 – 2249  ? – พ.ศ. 2249  ཚང་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ tshang dbyangs rgya mtsho Cangyang Gyaco Tsangyang Gyatso 7.  111px  ทะไลลามะ องค์ที่เจ็ด  แกซัง กยาโช  พ.ศ. 2251 – 2300  2294 – 2300  བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ bskal bzang rgya mtsho Gäsang Gyaco  Kelsang Gyatso Kalsang Gyatso 8.  111px  ทะไลลามะ องค์ที่แปด ชัมเป กยาโช พ.ศ. 2301 – 2347  พ.ศ. 2329 – 2347 བྱམས་སྤེལ་རྒྱ་མཚོ་ byams spel rgya mtsho Qambê Gyaco  Jampel Gyatso Jampal Gyatso 9.  111px ทะไลลามะ องค์ที่เก้า  ลุงตก กยาโช พ.ศ. 2349 – 2358  พ.ศ. 2351 – 2358   ལུང་རྟོགས་རྒྱ་མཚོ་ lung rtogs rgya mtsho Lungdog Gyaco  Lungtog Gyatso 10.   ทะไลลามะ องค์ที่สิบ  ชวีชิม กยาโช พ.ศ. 2359 – 2380  ?  ཚུལ་ཁྲིམ་རྒྱ་མཚོ་ tshul khrim rgya mtsho Cüchim Gyaco  Tshültrim Gyatso 11.  frameless|166x166px ทะไลลามะ องค์ที่สิบเอ็ดแคชุบ กยาโช พ.ศ. 2381 – 2399  พ.ศ. 2387 – 2399 མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ mkhas grub rgya mtsho Kächub Gyaco  Kedrub Gyatso 12.  frameless|112x112px ทะไลลามะ องค์ที่สิบสอง ชินแล กยาโช 2400 – 2418  ?  འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་ ‘phrin las rgya mtsho Chinlä Gyaco  Trinle Gyatso
Trinley Gyatso 13.  111px ทะไลลามะ องค์ที่สิบสาม ทุบแต็น กยาโช พ.ศ. 2419 – 2476  พ.ศ. 2422 – 2476  ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ thub bstan rgya mtsho Tubdän Gyaco  Thubtan Gyatso Thupten Gyatso 14. 111px  ทะไลลามะ องค์ที่สิบสี่ แต็นจิน กยาโช  พ.ศ. 2478 – ปัจจุบัน  พ.ศ. 2493 – ปัจจุบัน  (อยู่นอกทิเบต) བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ bstan ‘dzin rgya mtsho Dänzin Gyaco Tenzin Gyatso

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่นhttps://sites.google.com/site/thaireincarnation/foreign-cases/sri-langka/xngkh-da-lila-ma 
 บทที่ ๕ พระพุทธศาสนาในประเทศธิเบต:ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา, โครงการพัฒนาสื่อเนื้อหาการเรียนการสอนวิชาพระพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมกุฏราชวิทยาลัย 

หมวดหมู่:ศาสนาพุทธแบบทิเบต
หมวดหมู่:บุคคลในศาสนาพุทธ

หมวดหมู่:ลามะ
หมวดหมู่:ทิเบต