นครใหญ่ที่รัฐกำหนด

นครใหญ่ที่รัฐกำหนด หรือ เซเรชิเตโตชิ () หรือที่เรียกโดยย่อว่า ชิเตโตชิ () หรือ เซเรชิ () หมายถึงนครในประเทศญี่ปุ่นซึ่งมีประชากรเกินกว่าห้าแสนคน และได้รับการกำหนดสถานะดังกล่าวโดยคำสั่งของคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่น ซึ่งเป็นอำนาจตามมาตรา 252 วรรค 19 แห่งพระราชบัญญัติการปกครองท้องถิ่น นครเหล่านี้มีส่วนสำคัญในด้านเศรษฐกิจ อุตสาหกรรม และพิจารณาได้ว่าเป็นนครที่มีขนาดใหญ่ของประเทศ

นครใหญ่ที่รัฐกำหนดได้รับการถ่ายโอนอำนาจในการดำเนินงานหลายด้านที่ปกติเป็นหน้าที่ขององค์การบริหารจังหวัด เช่น การศึกษาสาธารณะ สวัสดิการสังคม 
การสุขาภิบาล การออกใบอนุญาตประกอบธุรกิจ และการผังเมือง โดยองค์การบริหารนครใหญ่จะรับผิดชอบงานบริหารระดับรองในแต่ละด้าน ส่วนองค์การบริหารจังหวัดยังคงมีอำนาจในการตัดสินใจเรื่องสำคัญ ตัวอย่างเช่น องค์การบริหารนครใหญ่สามารถออกใบอนุญาตให้ร้านขายยาและคลินิกขนาดเล็กได้ แต่ร้านขายยาขนาดใหญ่และโรงพยาบาลยังคงต้องได้รับใบอนุญาตจากองค์การบริหารจังหวัด

นครใหญ่ที่รัฐกำหนดยังมีข้อกำหนดให้แบ่งพื้นที่ภายในออกเป็นเขต () ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับเขตของลอนดอนหรือเขตของนครนิวยอร์ก โดยแต่ละเขตจะมีสำนักงานเขตของตน ทำหน้าที่ด้านการบริหารต่าง ๆ ในนามขององค์การบริหารนครใหญ่ เช่น การรับจดทะเบียนครอบครัว (โคเซกิ) การลงทะเบียนผู้มีถิ่นที่อยู่ (จูมิงเฮียว) และการจัดเก็บภาษี ในบางนคร สำนักงานเขตยังรับผิดชอบเรื่องการออกใบอนุญาตประกอบธุรกิจ การอนุญาตก่อสร้าง และหน้าที่ทางการบริหารอื่น ๆ ด้วย โครงสร้างและอำนาจของเขตแต่ละแห่งจะถูกกำหนดโดยข้อบัญญัติของนครใหญ่นั้น ๆ

สำหรับ 23 เขตพิเศษของโตเกียวนั้น ไม่ถือเป็นส่วนหนึ่งของระบบนี้ เนื่องจากโตเกียวมีสถานะเป็นมหานคร () และเขตต่าง ๆ เหล่านั้นมีลักษณะเสมือนเป็นนครที่เป็นอิสระจากกัน แม้ว่าเขตเซตางายะและเขตเนริมะ ซึ่งเป็นสองเขตที่มีประชากรมากที่สุดของโตเกียว จะมีประชากรมากพอที่จะเป็นนครใหญ่ที่รัฐกำหนด แต่ตามความหมายของพระราชบัญญัติการปกครองท้องถิ่นแล้ว เขตเหล่านี้ไม่ได้ถูกจัดว่าเป็น "นคร" และจึงไม่สามารถได้รับสถานะดังกล่าว

จนถึงปัจจุบัน ยังไม่เคยมีนครใหญ่ที่รัฐกำหนดถูกเพิกถอนสถานะนี้

 รายชื่อนครใหญ่ที่รัฐกำหนด 
นครใหญ่ที่รัฐกำหนดมีการจัดตั้งมาตั้งแต่ ค.ศ. 1956Jacobs, A.J.  "Japan's Evolving Nested Municipal Hierarchy: The Race for Local Power in the 2000s," Urban Studies Research, Vol. 2011 (2011); doi:10.1155/2011/692764. Retrieved 23 March 2012. ปัจจุบัน มีนครที่แต่งตั้งขึ้นแล้ว 20 แห่ง เรียงตามปีที่ได้รับประกาศดังนี้

 ชื่อ ภาษาญี่ปุ่น ธง ประชากร(คน) วันที่จัดตั้งเป็นนครใหญ่ที่รัฐกำหนด (ค.ศ.-เดือน-วัน) ภูมิภาค จังหวัด จำนวนเขต โคเบะ border|50x50px 1,526,639 1956-09-01 คันไซ เฮียวโงะ 9 เกียวโต border|50x50px 1,468,980 1956-09-01 คันไซ เกียวโต 11 นาโงยะ border|50x50px 2,283,289 1956-09-01 ชูบุ ไอจิ 16 โอซากะ border|50x50px 2,727,255 1956-09-01 คันไซ โอซากะ 24 โยโกฮามะ border|50x50px 3,732,616 1956-09-01 คันโต คานางาวะ 18 คิตะกีวชู border|50x50px 945,595 1963-04-01 คีวชู ฟูกูโอกะ 7 ฟูกูโอกะ border|50x50px 1,579,450 1972-04-01 คีวชู ฟูกูโอกะ 7 คาวาซากิ border|50x50px 1,503,690 1972-04-01 คันโต คานางาวะ 7 ซัปโปโระ border|50x50px 1,955,115 1972-04-01 ฮกไกโด ฮกไกโด 10 ฮิโรชิมะ border|50x50px 1,194,524 1980-04-01 ชูโงกุ ฮิโรชิมะ 8 เซ็นได border|50x50px 1,088,669 1989-04-01 โทโฮกุ มิยางิ 5 ชิบะ border|50x50px 972,861 1992-04-01 คันโต ชิบะ 6 ไซตามะ border|50x50px 1,226,656 2003-04-01 คันโต ไซตามะ 10 ชิซูโอกะ border|50x50px 697,578 2005-04-01 ชูบุ ชิซูโอกะ 3 ซาไก border|50x50px 833,544 2006-04-01 คันไซ โอซากะ 7 นีงาตะ border|50x50px 807,450 2007-04-01 ชูบุ นีงาตะ 8 ฮามามัตสึ border|50x50px 795,350 2007-04-01 ชูบุ ชิซูโอกะ 7 โอกายามะ border|50x50px 720,841 2009-04-01 ชูโงกุ โอกายามะ 4 ซางามิฮาระ border|50x50px 720,986 2010-04-01 คันโต คานางาวะ 3 คูมาโมโตะ border|50x50px 737,812 2012-04-01 คีวชู คูมาโมโตะ 5

 ประวัติ 
ระบบนครใหญ่ที่รัฐกำหนดมีจุดเริ่มต้นใน ค.ศ. 1878 ภายใต้ระบบการปกครองท้องถิ่นของญี่ปุ่น โดยมีการจัดตั้ง "เขต" () ขึ้นเป็นครั้งแรก ซึ่งในเวลานั้นเมืองทุกแห่งต่างมีเขตปรากฏอยู่ แม้ว่าเมืองส่วนใหญ่จะมีเพียงเขตเดียว แต่เมืองใหญ่ที่สุดในขณะนั้น ได้แก่ โตเกียว โอซากะ และเกียวโต ถูกแบ่งออกเป็น 15 เขต, 4 เขต และ 2 เขต ตามลำดับ

ระบบเทศบาลซึ่งประกาศใช้ใน ค.ศ. 1889 ได้ยกเลิกสภาเขตแล้วแทนที่ด้วยสภานคร แต่ยังคงมีสภาเขตในนครโตเกียว โอซากะ และเกียวโต โดยทั้งสามเมืองนี้ในขณะนั้นยังไม่มีสภานครเป็นของตนเอง และอยู่ภายใต้การกำกับของสภาจังหวัด กระทั่งใน ค.ศ. 1898 ทั้งสามนครจึงได้รับอนุญาตให้จัดตั้งสภานครขึ้นเป็นของตนเอง นอกจากนี้ยังมีนครอีกสามแห่งที่นำระบบเขตมาใช้ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง ได้แก่ นาโงยะ (ค.ศ. 1908), โยโกฮามะ (ค.ศ. 1927) และโคเบะ (ค.ศ. 1931) โดยตามกฎหมายที่ออกใน ค.ศ. 1911 เขตได้รับสถานะนิติบุคคลและถือเป็นหน่วยการปกครองท้องถิ่น

หลังสงครามโลกครั้งที่สอง กฎหมายการปกครองท้องถิ่นฉบับ ค.ศ. 1947 ได้บัญญัติให้นครที่มีการแบ่งเขตทั้งห้าแห่ง (โดยโตเกียวเปลี่ยนสถานะเป็นมหานครตั้งแต่ ค.ศ. 1943) มีสถานะเป็น "นครพิเศษ" () ระบบนี้ต่อมาได้ถูกแทนที่ด้วยระบบ "นครใหญ่ที่รัฐกำหนด" ภายหลังการแก้ไขกฎหมายการปกครองท้องถิ่นใน ค.ศ. 1956

ในช่วงการเติบโตทางเศรษฐกิจของญี่ปุ่น รัฐบาลเคยกำหนดให้นครที่จะได้รับสถานะเป็นนครใหญ่ต้องมีแนวโน้มว่าจะมีประชากรถึงหนึ่งล้านคนในอนาคตอันใกล้ อย่างไรก็ตาม ข้อกำหนดนี้ถูกยกเลิกใน ค.ศ. 2005 โดยลดเกณฑ์ประชากรเหลือเพียง 700,000 คน เพื่อเปิดทางให้กับนครที่มีขนาดทางภูมิศาสตร์ใหญ่ ซึ่งเกิดจากการควบรวมกันของหลายเทศบาล ภายใต้รัฐบาลของนายกรัฐมนตรี จุนอิจิโร โคอิซูมิ

 เงื่อนไขการเป็นนครใหญ่ที่รัฐกำหนด 
ในการจะเข้าสู่การพิจารณาเพื่อได้รับสถานะเป็นนครใหญ่ที่รัฐกำหนด นครนั้นต้องมีประชากรเกินกว่า 500,000 คน และต้องยื่นคำขอรับการแต่งตั้งโดยได้รับความเห็นชอบจากทั้งสภานครและสภาจังหวัดที่ตนสังกัด

นครต่อไปนี้มีประชากรมากกว่า 500,000 คน แต่ยังไม่ได้รับการเสนอชื่อให้เป็นนครใหญ่ที่รัฐกำหนด

 ชื่อ ภาษาญี่ปุ่น ธง ตรา พื้นที่ (ตร.กม.) ประชากร ค.ศ. 2012 (คน) ภูมิภาค จังหวัด ฟูนาบาชิ  border|50x50px frameless|30x30px85.62 610,492 คันโต ชิบะ ฮาจิโอจิ  border|50x50px frameless|30x30px186.38 579,799 คันโต โตเกียว ฮิเมจิ  border|50x50px frameless|30x30px534.43 536,218 คันไซ เฮียวโงะ คาโงชิมะ  border|50x50px frameless|30x30px547.58 607,257 คีวชู คาโงชิมะ คาวางูจิ  border|50x50px frameless|30x30px61.95 561,788 คันโต ไซตามะ มัตสึยามะ  border|50x50px frameless|31x31px429.40 516,823 ชิโกกุ เอฮิเมะ อุตสึโนมิยะ  border|50x50px frameless|30x30px416.85 513,722 คันโต โทจิงิ

 หมายเหตุ 

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 กฎหมายญี่ปุ่น