รายพระนามพระมหากษัตริย์ล้านนา

รายพระนามพระมหากษัตริย์ล้านนา เป็นการนับลำดับผู้ปกครองในระบอบราชาธิปไตยของอาณาจักรหรือดินแดนที่เรียกว่า ล้านนา ตามคติทางประวัติศาสตร์นิพนธ์ที่ได้รับอิทธิพลจากตะวันตก ซึ่งพระมหากษัตริย์ล้านนาจะถูกเรียกว่า พญา และ พระเจ้าเชียงใหม่ ในภายหลัง

 แนวคิดในการนับรายพระนาม 
ล้านนา เป็นชื่อที่นักประวัติศาสตร์สมัยใหม่เสนอให้เรียกรัฐจารีตรัฐหนึ่งที่ปกครองภาคเหนือของประเทศไทยในอดีต และยังมีความหมายรวมถึงดินแดนและผู้คนที่สืบทอดต่อมาหลังการสิ้นสุดของรัฐดังกล่าว

การจดบันทึกตามคติดั้งเดิมมิได้นับลำดับผู้ปกครองตามความหมายของล้านนาดังกล่าว ในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่นับลำดับกษัตริย์ผู้ครองเมืองเชียงใหม่เป็นราชวงศ์ (รัชกาล) มีจำนวนทั้งสิ้น 15 ราชวงศ์ ซึ่งเป็นที่มาของชื่อตำนานสิบห้าราชวงศ์

เมื่อแนวคิดทางประวัติศาสตร์รูปแบบใหม่แพร่หลายเข้าสู่สยาม จึงเริ่มมีการแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์และจัดกลุ่มราชวงศ์ในการศึกษาประวัติศาสตร์ พงศาวดารโยนกเป็นงานที่อาจถือได้ว่าเป็นหมุดหมายสำคัญที่รับเอาแนวคิดดังกล่าวมาใช้ในการเรียบเรียง มีการเผยแพร่บัญชีกษัตริย์วงศ์เมงรายครองเมืองใหม่ ประกอบด้วยกษัตริย์ผู้ปกครองเชียงใหม่จำนวน 20 รัชกาล ซึ่งครอบคลุม 15 ราชวงศ์ของคติเดิมในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ผู้ปกครองเชียงใหม่หลังจากบัญชีกษัตริย์วงศ์เมงรายครองเมืองใหม่ถูกรวมอยู่ในวงศ์บุเรงนองหงษาวดีลิ้นดำครองเมืองเชียงใหม่และลำดับเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ การจัดระเบียบยุคสมัยและรายพระนามเหล่านี้เป็นต้นแบบให้กับการเรียบเรียงประวัติศาสตร์ตามความหมายของล้านนา

เมื่อแนวคิดเกี่ยวกับล้านนาเป็นที่แพร่หลาย ประวัติศาสตร์และราชวงศ์ของเชียงใหม่ถูกยกสถานะให้เป็นภาพแทนของล้านนา มีการเผยแพร่รายพระนามกษัตริย์แห่งล้านนา ซึ่งครอบคลุมผู้ปกครองในบัญชีกษัตริย์วงศ์เมงรายครองเมืองใหม่และวงศ์บุเรงนองหงษาวดีลิ้นดำครองเมืองเชียงใหม่ในพงศาวดารโยนก

อย่างไรก็ตาม แนวคิดดังกล่าวถูกตั้งคำถามจากการนับเชียงใหม่เป็นตัวแทนของล้านนาทั้งหมด และถูกโต้แย้งในเรื่องผู้ปกครองบางส่วนในการเรียบเรียงของพงศาวดารโยนกอาจไม่มีตัวตนอยู่จริง

 รายพระนาม 
 ราชวงศ์มังราย (พ.ศ. 1839–2121) 

ตารางต่อไปนี้แสดงรายพระนามกษัตริย์ราชวงศ์มังราย ตามการเผยแพร่ต่อไปนี้

 จารึกกษัตริย์ราชวงศ์มังราย กำหนดอายุสมัยพญาสามฝั่งแกน เนื้อหากล่าวถึงลำดับกษัตริย์ตั้งแต่พญามังรายถึงพญาสามฝั่งแกน
 ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ตามคติการนับแบบสิบห้าราชวงศ์
 บัญชีกษัตริย์วงศ์เมงรายครองเมืองใหม่ ในพงศาวดารโยนก เขียนโดยพระยาประชากิจกรจักร์ (แช่ม บุนนาค)
 กษัตริย์แห่งล้านนา () ในประวัติศาสตร์ไทยฉบับสังเขป เขียนโดยเดวิด เค. วัยอาจ
 ลำดับกษัตริย์ราชวงศ์มังราย ในประวัติศาสตร์ล้านนา เขียนโดยสรัสวดี อ๋องสกุล
โดยอนุโลมว่า ตำแหน่งกษัตริย์ตามจารึกกษัตริย์ราชวงศ์มังราย, คติสิบห้าราชวงศ์ และพงศาวดารโยนก เทียบเท่าพระมหากษัตริย์แห่งล้านนาตามคติสมัยใหม่ ศักราชในการครองราชย์ยึดตามการสอบเทียบศักราชในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ฉบับพิมพ์เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2567
พระบรมรูปรายพระนาม<span style="color:#000000">ช่วงเวลาครองราชย์การนับหมายเหตุ 133x133px พญามังราย(1370). Wat Phra Yuen Inscription.(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨾᩢ᩠ᨦᩁᩣ᩠ᨿ) พ.ศ. 1839–1854 พระราชโอรสในพญาลาวเมง กษัตริย์แห่งหิรัญนครเงินยาง 45x45px พญาไชยสงคราม(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨩᩱ᩠ᨿᩈᩫ᩠ᨦᨣᩕᩣ᩠ᨾ) พ.ศ. 1854–1854 rowspan="2"  rowspan="2"  พระราชโอรสในพญามังรายRatanapannya Thera. (1788). Jinakalamali.; ประทับที่เชียงใหม่ 4 เดือนพ.ศ. 1854–1870ประทับที่เชียงราย 100x100px พญาแสนพู(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᩈᩯ᩠ᨶᨻᩪ) พ.ศ. 1854–1862 พระราชโอรสในพญาไชยสงคราม; ครองเชียงใหม่ครั้งที่ 1 ร่วมสมัยกับพญาไชยสงคราม45x45pxขุนเครือ(ᨡᩩᩁᨣᩕᩮᩬᩥᩋ)พ.ศ. 1862–1864พระราชโอรสในพญามังราย; ครองเชียงใหม่ร่วมสมัยกับพญาไชยสงคราม45x45pxท้าวน้ำท่วม(ᨴ᩶ᩣ᩠ᩅᨶ᩶ᩣᩴᨳ᩠ᩅ᩶ᨾ)พ.ศ. 1864–1867พระราชโอรสในพญาไชยสงคราม; ครองเชียงใหม่ร่วมสมัยกับพญาไชยสงคราม100x100pxพญาแสนพู(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᩈᩯ᩠ᨶᨻᩪ)พ.ศ. 1867–1870 rowspan="2" ครองเชียงใหม่ครั้งที่ 2 ร่วมสมัยกับพญาไชยสงครามพ.ศ. 1870–1877ครองราชย์ต่อจากพญาไชยสงครามที่เชียงราย ต่อมาย้ายไปประทับที่เชียงแสน 45x45px พญาคำฟู(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨤᩣᩴᨼᩪ) พ.ศ. 1870–1877 rowspan="2"  พระราชโอรสในพญาแสนพู; ครองเชียงใหม่ร่วมสมัยกับพญาแสนพูพ.ศ. 1877–1879ครองราชย์ต่อจากพญาแสนพูที่เชียงแสน; ผนวกนครรัฐพะเยาเป็นส่วนหนึ่งของล้านนาในรัชกาลของพระองค์ 45x45px พญาผายู(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨹᩣᨿᩪ) พ.ศ. 1877–1879 rowspan="2"  rowspan="2"  rowspan="2"  rowspan="2"  พระราชโอรสในพญาคำฟู; ครองเชียงใหม่ร่วมสมัยกับพญาคำฟูพ.ศ. 1879–1899ครองราชย์ต่อจากพญาคำฟูที่เชียงแสน ต่อมาย้ายไปประทับที่เชียงใหม่ 157x157px พญากือนา(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨠᩨᨶᩣ) พ.ศ. 1899–1929 พระราชโอรสในพญาผายู 45x45px พญาแสนเมืองมา(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᩈᩯ᩠ᨶᨾᩮᩬᩥᨦᨾᩣ) พ.ศ. 1929–1944 พระราชโอรสในพญากือนา 45x45px พญาสามฝั่งแกน(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᩈᩣ᩠ᨾᨺᩢ᩠᩵ᨦᨠᩯ᩠ᨶ) พ.ศ. 1945–1986 พระราชโอรสในพญาแสนเมืองมา; ช่วงต้นรัชกาล ท้าวยี่กุมกามแยกเมืองเชียงรายออกไปไม่ขึ้นกับเชียงใหม่ 156x156px พระเป็นเจ้าติโลกราช(ᨻᩕᨸᩮ᩠ᨶᨧᩮᩢ᩶ᩣᨲᩥᩃᩰᨠᩁᩣᨩ) พ.ศ. 1986–2031 พระราชโอรสในพญาสามฝั่งแกน; ผนวกนครรัฐแพร่และนครรัฐน่านเป็นส่วนหนึ่งของล้านนาในรัชกาลของพระองค์ 125x125px พญายอดเชียงราย(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨿᩬᨯᨩ᩠ᨿᨦᩁᩣ᩠ᨿ) พ.ศ. 2031–2038 พระโอรสในท้าวบุญเรือง; พระราชนัดดาพระเจ้าติโลกราช 133x133px พญาแก้วภูตาธิปติราช(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨠᩯ᩠᩶ᩅᨽᩪᨲᩣᨵᩥᨷᨲᩥᩁᩣᨩ) พ.ศ. 2038–2069 (พระเมืองแก้ว); พระราชโอรสในพญายอดเชียงราย 109x109px พญาเกสเชฏฐราช(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨠᩮ᩠ᩈᨩᩮᨭᩛᩁᩣᨩ) พ.ศ. 2069–2082 (พระเมืองเกษเกล้า); พระราชโอรสในพญาแก้ว 45x45px ท้าวชาย(ᨴ᩶ᩣ᩠ᩅᨩᩣ᩠ᨿ) พ.ศ. 2082–2086 (ท้าวซายคำ); พระราชโอรสในพระเมืองเกษเกล้ากับพระนางจิรประภาเทวี 109x109px พญาเกสเชฏฐราช(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨠᩮ᩠ᩈᨩᩮᨭᩛᩁᩣᨩ) พ.ศ. 2086–2088 ครองราชย์ครั้งที่ 2 colspan= 9  139x139px พระเป็นเจ้ามหาจิรประภาเทวี(ᨻᩕᨸᩮ᩠ᨶᨧᩮᩢ᩶ᩣᨾᩉᩣᨧᩥᩁᨷᨽᩣᨴᩮᩅᩦ) พ.ศ. 2088–2089 พระมเหสีในพระเมืองเกษเกล้า; มีข้อสันนิษฐานว่าพระนางอาจมีเชื้อสายไทใหญ่พิเศษ เจียจันทร์พงษ์. "ลูกเขาเมียใครที่เชียงใหม่ สุโขทัย และอยุธยา" ในฟื้นฝอยหาตะเข็บ, หน้า 228 หรือเชื้อพระวงศ์อยุธยาเฉลิมวุฒิ ต๊ะคำมี. "ข้อคิดใหม่และข้อสังเกตบางประการ : ความสัมพันธ์ระหว่างชนชั้นปกครองของล้านนาและสุโขทัย" หน้า ๑๔๓-๑๘๓ colspan= 9  149x149px พระเป็นเจ้าอุปโยวราช(ᨻᩕᨸᩮ᩠ᨶᨧᩮᩢ᩶ᩣᩏᨷ᩠ᨷᨿᩮᩣᩅᩁᩣᨩ) พ.ศ. 2089–2090 (สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช); พระราชโอรสในพระยาโพธิสาลราชกับพระนางยอดคำทิพย์"พงศาวดารล้านช้าง". ประชุมพงศาวดารเล่ม 44. พระนคร : ครุสภา, 2512, หน้า 161-164; มาจากราชวงศ์ล้านช้างลำดับกษัตริย์ลาว, หน้า 103 colspan= 9  138x138px พระเป็นเจ้าแม่กุ(ᨻᩕᨸᩮ᩠ᨶᨧᩮᩢ᩶ᩣᨾᩯ᩵ᨠᩩ) พ.ศ. 2094–2107 (พระเมกุฏิสุทธิวงศ์); มาจากเมืองนาย เชื้อสายของขุนเครือ พระราชโอรสพญามังราย; พ.ศ. 2101 ทรงสวามิภักดิ์ต่อพระเจ้าบุเรงนอง100x100pxสมเด็จเจ้าราชวิสุทธ(ᩈᩫ᩠ᨾᩈᩮ᩠ᨫᨧᩮᩢ᩶ᩣᩁᩣᨩᩅᩥᩆᩩᨴ᩠ᨵ)พ.ศ. 2107–2121(พระนางวิสุทธิเทวี); พระราชมารดาในพระเมกุฏิสุทธิวงศ์Hmannan Yazawin. (1832).

 สมัยพม่าปกครอง (พ.ศ. 2121–2317) 

ประวัติศาสตร์นิพนธ์สมัยใหม่นิยมแบ่งยุคสมัยของล้านนาโดยยึดเอาพัฒนาการทางการเมืองเป็นเกณฑ์สำคัญ การแบ่งยุคสมัยเป็นพิงควงศ์, เมงวงศ์ และทิพวงศ์ในพงศาวดารโยนกเป็นต้นแบบของแนวคิดนี้ ต่อมาเมงวงศ์ถูกเปลี่ยนชื่อเป็นสมัยพม่าปกครอง แม้ว่าเมืองเชียงใหม่ได้แยกตัวเป็นอิสระ หรือตกอยู่ภายใต้อำนาจของอาณาจักรอยุธยาในบางช่วงเวลา สมัยพม่าปกครองเริ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2101 เมื่อล้านนาตกเป็นประเทศราชของราชวงศ์ตองอู แต่ประวัติศาสตร์นิพนธ์สมัยใหม่นับกษัตริย์แห่งล้านนาระหว่างปี พ.ศ. 2101–2121 อยู่ในรายพระนามกษัตริย์ราชวงศ์มังราย และเริ่มนับลำดับผู้ปกครองเมืองเชียงใหม่สมัยพม่าปกครองจาก พ.ศ. 2121 เป็นต้นไป

ในบางแนวคิด ผู้ปกครองเมืองเชียงใหม่ถูกนับเป็นพระมหากษัตริย์ล้านนาต่อเนื่องไปจนถึงปี พ.ศ. 2317 แม้ว่าในบางช่วงเวลา ผู้ปกครองเมืองเชียงใหม่มิได้มีสถานะเป็นพระมหากษัตริย์ หรือมิได้ปกครองดินแดนล้านนาทั้งหมด

ตารางต่อไปนี้แสดงลำดับผู้ปกครองเมืองเชียงใหม่ ตามการเผยแพร่ต่อไปนี้
 การกล่าวถึงในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่
 วงศ์บุเรงนองหงษาวดีลิ้นดำครองเมืองเชียงใหม่ ในพงศาวดารโยนก เขียนโดยพระยาประชากิจกรจักร์ (แช่ม บุนนาค)
 กษัตริย์แห่งล้านนา () ในประวัติศาสตร์ไทยฉบับสังเขป เขียนโดยเดวิด เค. วัยอาจ
 ลำดับผู้ปกครองเมืองเชียงใหม่สมัยพม่าปกครอง (พ.ศ. ๒๑๒๑–๒๓๑๗) ในประวัติศาสตร์ล้านนา เขียนโดยสรัสวดี อ๋องสกุล
 การนับตามข้อโต้แย้งของ Ken Kirigaya เผยแพร่ในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ฉบับพิมพ์เผยแพร่ในปี พ.ศ. 2567
พระบรมรูป/รูปรายพระนาม/รายนาม<span style="color:#000000">ช่วงเวลาการกล่าวถึง/การนับปกครองหมายเหตุ50x50px เจ้าฟ้าสาวัตถีนรถามังคอย(ᨧᩮᩢ᩶ᩣᨼ᩶ᩣᩈᩣᩅᨲ᩠ᨳᩦᨶᩁᨳᩣᨾᩢ᩠ᨦᨣᩬ᩠ᨿ) พ.ศ. 2121–2150  (นรธาเมงสอ); พระราชโอรสในพระเจ้าบุเรงนองกับพระนางราชเทวีแห่งหงสาวดี; สวามิภักดิ์เป็นประเทศราชของอยุธยาในปี พ.ศ. 2139สิงฆะ วรรณสัย, ปริวรรต,โคลงเรื่อง มังทรารบเชียงใหม่, หน้า 1450x50pxเจ้าสะโทกอย(ᨧᩮᩢ᩶ᩣᩈᨴᩰᨠᩬ᩠ᨿ)พ.ศ. 2150–2151 rowspan="2" (พระช้อย); พระโอรสในเจ้าฟ้าสาวัตถีนรถามังคอย50x50pxพระชัยทิพ(ᨻᩕᨩᩱ᩠ᨿᨴᩥᨻᩛ)พ.ศ. 2151–2156พระโอรสในเจ้าฟ้าสาวัตถีนรถามังคอย; พระเชษฐาในเจ้าสะโทกอย50x50pxเจ้าสะโทกอย(ᨧᩮᩢ᩶ᩣᩈᨴᩰᨠᩬ᩠ᨿ)พ.ศ. 2156–2158ครองราชย์ครั้งที่ 2; พระเจ้าอะเนาะเพะลูนยกทัพมายึดเมืองเชียงใหม่พระราชพงศาวดารพม่า, page 224 พระช้อยทรงถูกจับและพิราลัยสรัสวดี อ๋องสกุล. ประวัติศาสตร์ล้านนา, page 280 เมืองเชียงใหม่จึงกลับมาเป็นเมืองขึ้นของพม่าอีกครั้ง45x45pxพญาศรีสองเมือง(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᩈᩕᩦᩈᩬᨦᨾᩮᩬᩥᨦ)พ.ศ. 2158–2174(เจ้าพลศึกซ้ายไชยสงคราม); พระโอรสบุญธรรมในนรธาเมงสอ; พ.ศ. 2171 ทรงประกาศเอกราชจากพม่า; การจดบันทึกตามคติดั้งเดิม เช่น พงศาวดารเชียงใหม่ ต้นฉบับใบลานวัดพระสิงห์เมืองเชียงราย, พื้นเมืองน่าน ฉบับวัดพระเกิด และตำนานเมืองเชียงแขงฉบับวัดท่าพร้าว จดบันทึกลำดับกษัตริย์มาสิ้นสุดที่นี่45x45pxเจ้าฟ้าหลวงทิพเนตร(ᨧᩮᩢ᩶ᩣᨼ᩶ᩣᩉᩖᩅ᩠ᨦᨴᩥᨻᩛᨶᩮᨲᩕ᩼)พ.ศ. 2174–2198ทรงเคยเป็นเจ้าเมืองฝางมาก่อน; ขัดแย้งกับพื้นเมืองเชียงแสน45x45pxเจ้าฟ้าแสนเมือง(ᨧᩮᩢ᩶ᩣᨼ᩶ᩣᩈᩯ᩠ᨶᨾᩮᩬᩥᨦ)พ.ศ. 2198–2202พระโอรสในเจ้าฟ้าหลวงทิพเนตร; ขัดแย้งกับพื้นเมืองเชียงแสน50x50pxพญาเจ้าเมืองแพร่(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨧᩮᩢ᩶ᩣᨾᩮᩬᩥᨦᨻᩖᩯ᩵)พ.ศ. 2202–2215ทรงเคยเป็นเจ้าผู้ครองนครแพร่มาก่อน; มีข้อโต้แย้งว่าบันทึกผิดเพี้ยนมาจากพระเจ้าปเย ซึ่งทรงเคยเป็นเจ้าเมืองแปรมาก่อน50x50pxพญาเจ้าอิงเซะมัง(ᨻᩕ᩠ᨿᩣᨧᩮᩢ᩶ᩣᩋᩥ᩠ᨦᨪᩮᩬᩡᨾᩴ)พ.ศ. 2215–2218(อุปราชอึ้งแซะ); พระราชโอรสในพระเจ้าอังวะ; มีข้อโต้แย้งว่าบันทึกผิดเพี้ยนมาจากพระเจ้านะราวะระ ซึ่งทรงเป็นพระมหาอุปราชาพม่าในขณะนั้น50x50pxพระเป็นเจ้าเจพูตราย(ᨻᩕᨸᩮ᩠ᨶᨧᩮᩢ᩶ᩣᨧᩮᨻᩪᨲᩕᩣ᩠ᨿ)พ.ศ. 2218–2250พระโอรสเจ้าเจกุตรา; มีข้อโต้แย้งว่าบันทึกผิดเพี้ยนมาจากพระเจ้ามังกะยอดินซึ่งเป็นพระโอรสของเจ้าชายแห่งซีบุดะรา50x50pxมังแรนะร่า(ᨾᩢ᩠ᨦᩁᩯᨶᩁ᩵ᩣ)พ.ศ. 2250–2270 rowspan="6" อาจเป็นบุคคลเดียวกับมีนเยนอระทา45x45pxเทพสิงห์(ᨴᩮᨻᩛ᩼ᩈᩥᨦ᩠ᩉ᩼)พ.ศ. 2270 rowspan="2"  rowspan="4"  rowspan="4" สามัญชนปราบดาภิเษก45x45pxเจ้าองค์คำ(ᨧᩮᩢ᩶ᩣᩋᩫᨦ᩠ᨣ᩼ᨤᩴᩣ)พ.ศ. 2270–2302ทรงเคยเป็นพระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรหลวงพระบาง; ได้ครองเชียงใหม่หลังร่วมมือกับพม่าขับไล่เทพสิงห์ออกไป45x45pxองค์จันทร์(ᩋᩫᨦ᩠ᨣ᩼ᨧᩢᨶ᩠ᨴᩕ᩼)พ.ศ. 2302–2304พระโอรสในเจ้าองค์คำ; ได้ครองเชียงใหม่หลังจากที่พระบิดาสิ้นพระชนม์และทรงประกาศไม่ขึ้นกับหลวงพระบาง45x45pxเจ้าขี้หุด(ᨧᩮᩢ᩶ᩣᨢᩦ᩶ᩉᩩᨯ)พ.ศ. 2304–2306เป็นพระภิกษุวัดดวงดี ลาสิกขาบทออกมาเป็นเจ้าเมืองแทนเจ้าปัด หลังจากเจ้าปัดยึดอำนาจองค์จันทร์แต่ไม่สามารถปกครองได้; ในปีพ.ศ. 2306 กองทัพพม่าทัพมีโป่อภัยคามินีเป็นแม่ทัพยกมาตีเมืองเชียงใหม่ได้75x75pxโป่อภัยคามินี(ᨸᩰ᩵ᩋᨽᨿᨣᩤᨾᨶᩦ)พ.ศ. 2306–2308แม่ทัพพม่าปกครองเชียงใหม่ colspan="13" 75x75pxโป่อภัยคามินี(ᨸᩰ᩵ᩋᨽᨿᨣᩤᨾᨶᩦ)พ.ศ. 2308–2311 rowspan="2"  rowspan="2"  rowspan="2" แม่ทัพพม่าปกครองเชียงใหม่75x75pxโป่มะยุง่วน(ᨾᩯ᩠ᨦᩉᩮ᩠ᨶᨾᩰᨿᨸᩰ᩵ᩉ᩠ᩅᩫᨡᩣ᩠ᩅ)พ.ศ. 2311–2317แม่ทัพพม่าปกครองเชียงใหม่

 ล้านนาในฐานะประเทศราชของสยาม (พ.ศ. 2317–2475) 
พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา) และพระเจ้ากาวิละได้เข้าสวามิภักดิ์กับสยามในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี หลังสงครามตีเชียงใหม่ พ.ศ. 2317 และดินแดนล้านนาถูกแบ่งออกเป็น 6 ส่วน

 ดินแดนล้านนา (ภายใต้สยาม) แบ่งออกเป็น 5 ส่วน ได้แก่
 นครเชียงใหม่ เจ้าผู้ครองเมือง : พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา) เจ้าเมืองเชียงใหม่
 นครลำปางเจ้าผู้ครองเมือง : พระยากาวิละ เจ้าเมืองนครลำปาง
 นครลำพูนเจ้าผู้ครองเมือง :  พระยาไวยวงษา เจ้าเมืองลำพูน
 นครแพร่เจ้าผู้ครองเมือง : พระยาศรีสุริยวงศ์ (พระเมืองไชย) เจ้าเมืองแพร่
  นครน่านเจ้าผู้ครองเมือง : เจ้าวิธูร เจ้าเมืองน่าน
 ดินแดนล้านนา (ภายใต้พม่า) แบ่งออกเป็น 1 ส่วน ได้แก่
 เมืองเชียงแสน เจ้าผู้ครองเมือง : เจ้าฟ้าหน่อคำ เจ้าเมืองเชียงแสน

ต่อมาเมืองเชียงแสนถูกทำลายในสงครามเชียงแสน ส่งผลให้ล้านนา 57 หัวเมือง ทั้งหมดตกเป็นประเทศราชของอาณาจักรสยาม สำหรับรายพระนามผู้ปกครอง "นครประเทศราช" ดูที่ 
 เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่
 เจ้าผู้ครองนครลำปาง
 เจ้าผู้ครองนครลำพูน
 เจ้าผู้ครองนครแพร่
 เจ้าผู้ครองนครน่าน
การปกครองหัวเมืองล้านนาโดยสยามมีการเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อมีการจัดการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล หัวเมืองล้านนาได้กลายสภาพเป็นมณฑลพายัพ จวบจนกระทั่งภายหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 จึงยกเลิกระบอบประเทศราชรวมถึงระบบมณฑลเทศาภิบาล ส่งผลให้หัวเมืองล้านนาต่าง ๆ มีฐานะเป็นจังหวัดหนึ่งเช่นเดียวกับจังหวัดอื่น ๆ ในประเทศสยาม มีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้ปกครองสูงสุดในจังหวัดและจัดการปกครองขึ้นตรงกับรัฐบาลกลาง

 อ้างอิง 

ล้านนา
หมวดหมู่:รายชื่อชาวไทยแบ่งตามหน้าที่