ภาษาโภชปุระ

ภาษาโภชปุระ () เป็นภาษากลุ่มอินโด-อารยันที่มีผู้พูดส่วนใหญ่ในโภชปุระ-PurvanchalในประเทศอินเดียและภูมิภาคTeraiในประเทศเนปาลBhojpuri Ethnologue World Languages (2009) โดยมีผู้พูดหลักในรัฐพิหารตะวันตก, รัฐอุตตรประเทศตะวันออก และรัฐฌาร์ขันท์ตะวันตกเฉียงเหนือBhojpuri entry, Oxford Dictionaries , Oxford University PressEthnologue's detailed language map  of western Madhesh; see the disjunct enclaves of language #9 in SE. ในทางภาษาศาสตร์ ภาษาโภชปุระเคยเป็นหนึ่งในสำเนียงฮินดีเนื่องจากความเอนเอียงทางการเมือง ถึงแม้ว่าภาษานี้จะมีคำศัพท์จำนวนมาก ไวยากรณ์ และสำเนียงบางส่วนเป็นของตนเอง ซึ่งคล้ายกับภาษาฮินดีDiwakar Mishra and Kalika Bali, A COMPARATIVE PHONOLOGICAL STUDY OF THE DIALECTS OF HINDI , ICPhS XVII, Hong Kong, 17–21 August 2011, pp 1390 ภาษานี้ถือเป็นภาษาชนกลุ่นน้อยในประเทศฟีจี, กายอานา, มอริเชียส, แอฟริกาใต้, ซูรินาม และตรินิแดดและโตเบโกRajend Mesthrie, Language in indenture: a sociolinguistic history of Bhojpuri-Hindi in South Africa, Routledge, 1992, , pages 30–32Bhojpuri  Language Materials Project, University of California, Los Angeles, United States

ภาษาฮินดีฟีจี ภาษาทางการของประเทศฟีจี เป็นสำเนียงหนึ่งของภาษาอวัธและโภชปุระ ส่วนภาษาฮินดูสตานีแคริบเบียน อีกสำเนียงหนึ่งของภาษาอวัธและโภชปุระ มีผู้พูดเป็นชาวอินโด-แคริบเบียนHindustani, Caribbean  Ethnologue (2013) ภาษาในบริเวณนี้มีอิทธิพลทางภาษาจากภาษาอังกฤษแคริบเบียนในตรินิแดดและโตเบโกและกายอานา ในซูรินาม ภาษานี้ได้รับอิทธิพลทางภาษาจากSranan Tongo Creole, ภาษาดัตช์ซูรินามและอังกฤษ แต่มีผู้ใช้ภาษานี้น้อยลง  มีผู้พูดภาษานี้ประมาณร้อยละ 5 ของประชากรประเทศWilliam J. Frawley, International Encyclopedia of Linguistics, Volume 1, , Oxford University Press, Bhojpuri, page 481

 จำนวนผู้พูด 
แคว้นที่มีผู้พูดภาษาโภชปุระกินพื้นที่ 73,000 ตารางกิโลเมตรในอินเดียและเนปาล ในประเทศเนปาล ภาษาโภชปุระเป็นภาษาหลัก 

ลูกหลานของแรงงานผูกมัดจากคริสต์ศตวรรษที่ 19 ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 เพื่อทำงานในไร่นาของอาณานิคมอังกฤษ พูดภาษาโภชปุระ ผู้พูดเหล่านี้อาศัยอยู่ในมอริเชียส, ตรินิแดดและโตเบโก, กายอานา, ซูรินาม, ฟีจี, จาเมกา, แอฟริกาใต้ และส่วนอื่น ๆ ของแคริบเบียน

 สัทวิทยา 
+สระ หน้า  กลาง หลัง ปิด   กลาง-ปิด  กลาง-เปิด    เปิด      

+พยัญชนะริมฝีปาก ฟัน ปุ่มเหงือก ปลายลิ้นม้วน (ปุ่มเหงือก-)เพดานปาก เพดานอ่อน เส้นเสียง นาสิก      หยุด/กักเสียดแทรก                         เสียดแทรก      โรติก              เปิด  ~   

 ระบบการเขียน 
การเขียนภาษาโภชปุระมีความแตกต่างไปในแต่ละกลุ่มชน ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 24 ส่วนใหญ่เขียนด้วยอักษรไกถิและอักษรอาหรับแบบเปอร์เซีย
 อักษรไกถี เป็นอักษรที่ใช้ในการปกครองสมัยราชวงศ์โมกุล สำหรับเขียนภาษาโภชปุระ ภาษาไมธิลี ภาษาเบงกอล ภาษาอูรดู ภาษามคธี และภาษาฮินดีระหว่างพุทธศตวรรษที่ 21 – 25 อักษรไกถิใช้ในบางตำบลของรัฐพิหารจนถึง พ.ศ. และอาจจะมีที่ใช้เหลืออยู่ถึงปัจจุบัน ในพื้นที่ชนบทห่างไกลของอินเดียเหนือ ความสำคัญของอักษรไกถิเมื่อรัฐบาลอินเดียภายใต้อาณานิคมอังกฤษแห่งเบงกอลซึ่งรัฐพิหารและบางตำบลทางใต้ของเนปาลขึ้นต่อเขตนี้ด้วย และรัฐจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือและเอาช์ เลือกใช้อักษรนี้ในการบริหารและการศึกษา  มีการจัดมาตรฐานอักษรไกถิเมื่อ พ.ศ. 2418 โดยจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือและเอาช์เพื่อใช้ในการศึกษา รัฐบาลท้องถิ่นของรัฐพิหารเลือกอักษรไกถิเป็นอักษรทางการ ในศาลและการบริหารเมื่อ พ.ศ. 2423 อักษรไกถิเข้าไปแทนที่อักษรอาหรับแบบเปอร์เซียที่เคยใช้มาก่อนในพิหาร
 อักษรอาหรับแบบเปอร์เซีย ก่อน พ.ศ. 2423 งานบริหารทุกอย่างในพิหารใช้อักษรนี้ และอาจจะใช้ในการศึกษาแบบไม่เป็นทางการของชาวมุสลิมที่พูดภาษาโภชปุระทั้งหมด
 อักษรเทวนาครี ใน พ.ศ. 2437 งานราชการในรัฐพิหารใช้อักษรไกถิและอักษรเทวนาครีซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้น ในการแทนที่อักษรไกถิด้วยอักษรเทวนาครีในที่สุด ปัจจุบันงานเขียนภาษาโภชปุระใช้อักษรเทวนาครีเท่านั้น

 การออกเสียง 
ภาษาโภชปุระมีวิธีการออกเสียงที่ต่างกัน เช่น मैं कहता हूँ ออกเสียงในภาษาฮินดีเป็น मै कैहता हूँ แต่ในภาษาโภชปุระเป็น मैं कःहःता हूँ คำว่าความสมบูรณ์ทั้งภาษาโภชปุระและฮินดีเขียนว่า बहुत ภาษาฮินดีออกเสียงเป็น बहौत ส่วนโภชปุระเป็น बहुत ในความเห็นของผู้พูดภาษาฮินดีมักมองว่าผู้พูดภาษาโภชปุระออกเสียงผิด ซึ่งเป็นผลมาจากวิวัฒนาการที่ต่างกันของภาษาที่ใกล้เคียงกันเช่น 
 ฝรั่ง ฮินดีเป็น अमरुद โภชปุระเป็น अमरूद
 साइकिल เป็นภาษาฮินดีที่มาจากภาษาอังกฤษ cycle ส่วนโภชปุระเป็น साइकिल, सैकिलिया
 มาถึง ฮินดีเป็น पहुँचना โภชปุระเป็น चहुँपना

 วรรณคดี 
ในบริเวณที่มีผู้พูดภาษาโภชปุระมีผู้เกี่ยวข้องกับการสร้างชาติอินเดียและได้รับเอกราชอยู่มากเช่นประธานาธิบดีคนแรก ดร. ราเชนทรา ประสาท ตามด้วยนักการเมืองและนักสิทธิมนุษยชน ดร. กฤษณะ เทพ อุปัธยยา

ภาษาโภชปุระเป็นหนึ่งในพื้นฐานของการพัฒนาภาษาราชการของอินเดียหลังได้รับเอกราชคือภาษาฮินดี ในศตวรรษที่ผ่านมา  ภารเตนฑุ หริสจันทรา ผู้เป็นบิดาของภาษาฮินดีที่เป็นภาษาเขียนได้รับอิทธิพลจากน้ำเสียงและรูปแบบของภาษาโภชปุระในบริเวณที่เป็นบ้านเกิดของเขา การพัฒนาต่อมาของภาษาฮินดีเกิดขึ้นโดยผู้ที่มีบ้านเกิดในเขตที่มีผู้พูดภาษาโภชปุระอีกหลายคน

วรรณคดีภาษาโภชปุระส่วนใหญ่อยู่ในรูปเพลงและดนตรีพื้นบ้าน และกวีนิพนธ์ วรรณคดีที่เป็นภาษาเขียนเริ่มต้นเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 17 ในระหว่างที่เป็นอาณานิคมของอังกฤษ ภาษาโภชปุระเป็นที่รู้จักในชื่อภาษาของจังหวัดชายแดนภาคเหนือ หลังจากได้รับเอกราช ภาษาโภชปุระได้มีการปรับเปลี่ยนน้ำเสียงและปรับเปลี่ยนไปตามวิถีชีวิตของชุมชน

 คำศัพท์ 
ตามข้อมูลจากSwadesh List คำศัพท์ในภาษาโภชปุระเกือบมากกว่าร้อยละ 90 มีความคล้ายกับภาษาฮินดี และมีบางคำ (ไม่รวมคำยิมจากเปอร์เซีย/อาหรับ/เตอร์กิก) ที่แสดงถึงความคล้ายในกลุ่มภาษาอินเดียตะวันตก เช่นภาษาพรัช ภาษาหริยนวี ภาษาปัญจาบ และภาษาเบงกอล ตัวอย่างศัพท์ในภาษานี้ มีดังนี้.

 ภาษาไทย ภาษาโภชปุระ เทียบกับภาษาใกล้เคียงใกล้NiyareNere (ปัญจาบ)ความเจ็บปวดBaathaBatha (เบงกอล)ร้อนTatalTato (ราชสถาน)แสงแดดGhaamGhaam (หริยนวี)ข้างในBheetarBheetar (หริยนวี)แตงโมHinwanaIndwana (โดกรี)เพื่อนำออกไปKadhnaKadhna (หริยนวี, ราชสถาน)

 สัปดาห์ 
 ภาษาไทย ภาษาโภชปุระ (อักษรละติน)  (; อักษรไกถี) भोजपुरी (देवनागरी लिपि; อักษรเทวนาครี)วันอาทิตย์Eitwaarएतवारวันจันทร์SomaarसोमारวันอังคารMangarमंगरวันพุธBudhhबुधวันพฤหัสบดีBifeyबियफेวันศุกร์Sookसूकวันเสาร์Sanicharसनिचर

 ประโยคทั่วไป 
 ภาษาไทย ภาษาโภชปุระ  (อักษรไกถี) भोजपुरीสวัสดีRaam Raam/Parnaamराम राम/परणामยินดีต้อนรับ/เข้ามาข้างในAain naआईं नाเป็นอย่างไร?Ka haal ba?/Kaisan hava?का हाल बा?/कइसन हवऽ?สบายดี แล้วคุณหล่ะ?Hum theek baani. Aur rauwa?हम ठीक बानी। अउर रउवा?/हम ठीक हञि। अउर आप?คุณชื่ออะไร?Tohaar naav ka ha?/Raur naav ka ha?तोहार नाँव का ह?/राउर नाँव का ह?ผม/ฉันชื่อ ...Hamar naav ... haहमार नाँव ... हเกิดอะไรขึ้น?Kaa hot aa?का होताऽ?ฉัน/ผมรักคุณHum tohse pyaar kareni/Hum tohra se pyaar kareniहम तोहसे प्यार करेनी/हम तोहरा से प्यार करेनी
ตัวเลข

ไทย।                   โภชปุระ

1 - หนึ่ง                  १= ek - एक

2= สอง                 २= du - दु

3= สาม               ३= teen =तीन

4= สี่                  ४= char= चार

5= ห้า                   ५= pan = पान

6= หก                      ६= chhav= छव

7= เจ็ด।                ७= sat= सात

8=แปด                    ८= aath= आठ

9= เก้า                     ९= nav = नव

10= สิบ                     १०= das= दस

100= หนึ่งร้อย   १००= ek say = एक सव

500= ห้าร้อย   ५००= pan say = पान सव

1000= หนึ่งพัน १०००= ek hajar = एक हजार

 ตัวอย่าง 
ตัวอย่างข้างล่างมาจากปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนข้อที่ 1 ใน 4 ภาษา:
 ภาษาโภชปุระ (อักษรไกถี) 
 ภาษาโภชปุระ (อักษรเทวนาครี) अनुच्छेद १: सबहि लोकानि आजादे जन्मेला आउर ओखिनियो के बराबर सम्मान आओर अधिकार प्राप्त हवे। ओखिनियो के पास समझ-बूझ आउर अंत:करण के आवाज होखता आओर हुनको के दोसरा के साथ भाईचारे के बेवहार करे के होखला।
 ภาษาฮินดี अनुच्छेद १: सभी मनुष्यों को गौरव और अधिकारों के मामले में जन्मजात स्वतन्त्रता और समानता प्राप्त हैं। उन्हें बुद्धि और अन्तरात्मा की देन प्राप्त है और परस्पर उन्हें भाईचारे के भाव से बर्ताव करना चाहिये।
 ภาษาฮินดูสตานี Sarnámi (สำเนียงของภาษาฮินดูสตานีแคริบเบียน) Aadhiaai 1: Sab djanne aadjádi aur barabar paidaa bhailèn, iddjat aur hak mê. Ohi djanne ke lage sab ke samadj-boedj aur hierdaai hai aur doesare se sab soemmat sè, djaane-maane ke chaahin.
 ภาษาไทย ข้อ 1: มนุษย์ทั้งหลายเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในเกียรติศักดิ์และสิทธิ ต่างมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยเจตนารมณ์แห่งภราดรภาพ

 อ้างอิง 

 อ่านเพิ่ม 
 Rajathi, J and Perumalsamy, P (2021). Linguistic Description of Bhojpuri Mother Tongue Spoken in Bihar, New Delhi: Office of the Registrar General.

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 The Universal Declaration of Human Rights in Bhojpuri, United Nations Information Centre, India (1998)
 Archived open-access recordings of Bhojpuri from Kaipuleohone
 English-Bhojpuri Machine Translation System


โภชปุระ
โภชปุระ