อักษรสวยัมภู

อักษรซอย็อมบอ () หรือ อักษรสวยัมภู () เป็นอักษรสระประกอบที่ชญานวัชระ พระสงฆ์และนักวิชาการ พัฒนาใน ค.ศ. 1686 เพื่อเขียนภาษามองโกเลีย และยังใช้เขียนภาษาทิเบตและภาษาสันสกฤตด้วย

สัญลักษณ์ซอย็อมบอ อักษรพิเศษสำหรับอักษรนี้ กลายเป็นสัญลักษณ์ประจำชาติของมองโกเลีย และปรากฏบนธงชาติและตราแผ่นดินมองโกเลียตั้งแต่ ค.ศ. 1911 และในเงินกับแสตมป์

 การสร้าง 
ชญานวัชระ () ผู้นำทางจิตวิญญาณคนแรกของศาสนาพุทธแบบทิเบตในมองโกเลีย เป็นผู้ออกแบบอักษรนี้ใน ค.ศ. 1686 ท่านยังประดิษฐ์อักษรอีกชนิดในเวลาเดียวกัน คือ อักษรชญานวัชระทรงเหลี่ยม อักษรสวยัมภูเป็นอักษรมอลโกลที่สี่ สร้างขึ้นหลังการประดิษฐ์ Clear Script เพียง 38 ปี

ระบบพยางค์ดูเหมือนอิงจากอักษรเทวนาครี ส่วนรูปร่างฐานของอักษรมาจากอักษรรัญชนา รายละเอียดอักษรแต่ละตัวคล้ายคลึงกับระบบการเขียนมองโกเลียแบบดั้งเดิมและอักษรเตอร์กิกเก่า

 การใช้งาน 
framed|right|ตัวอย่างอักษรสวยัมภู อ่านว่า "อนโดร์ เกเกน ซานาบาซาร์"
ชาวมองโกลตะวันออกใช้อักษรนี้ในพิธีกรรมและตกแต่งเป็นหลัก ชญานวัชระได้สร้างอักษรนี้ขึ้นเพื่อแปลตำราทางพุทธศาสนาจากภาษาสันสกฤตหรือทิเบต และทั้งเขาและลูกศิษย์ต่างก็ใช้อักษรนี้อย่างกว้างขวางเพื่อจุดประสงค์ดังกล่าว

 อักษร 

พยัญชนะ


มองโกล

ภาษามองโกลมีพยัญชนะสวยัมภูชุดย่อยที่ใช้การออกเสียงเฉพาะภาษามองโกล
+พยัญชนะสวยัมภูมองโกล

ในภาษามองโกล พยัญชนะท้ายเขียนด้วยอักษรฐานรูปย่อด้านใต้ขอบรูปอักษร ในกรณีที่อาจขัดกับสระ u หรือ ü ตัวสระจะเขียนที่ด้านซ้าย

สันสกฤตและทิเบต
ในภาษาสันสกฤตและทิเบต กลุ่มพยัญชนะส่วนใหญ่สามารถเขียนด้วยการต่อกันในแนวตั้งสูงถึง 3 พยัญชนะในขอบรูปเดียวกัน 

+ ตัวอย่างกลุ่มพยัญชนะ

กลุ่มพยัญชนะที่เริ่มต้นด้วย  ra,  la,  śa หรือ  sa พยัญชนะแรกสามารถลดรูปเป็นอุปสรรคขนาดเล็กเขียนที่ด้านซ้ายของสามเหลี่ยมหลักของอักษรถัดไป เช่น พยางค์  rka สามารถเขียนเป็น 

+ ตัวอย่างพยัญชนะอุปสรรค

สระ
พยัญชนะในอักษรสวยัมภูมีเสียงสระ a อยู่ในตัว เช่นเดียวกันอักษรพราหมีอื่น ๆ เช่น อักษร  ออกเสียงว่า ka พยัญชนะที่มีเสียงสระอื่น ๆ สร้างขึ้นด้วยการเพิ่มสัญลักษณ์สระที่ฐานตัวอักษร เช่น พยางค์  ki สร้างขึ้ยด้วยการเพิ่มเครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระ  ใน  

ภาษามองโกลมีสระ 7 เสียง ทั้งหมดมีรูปสั้นและรูปยาว รูปยาวระบุด้วยสัญลักษณ์ยาว 
สระประสมสองเสียงแทนด้วยการเพิ่มสัญลักษณ์สระประสมสองเสียงหนึ่งเข้าในพยางค์
+สระประสมกับ +สระประสมสองเสียง

ภาษาสันสกฤตยังมีพยัญชนะแกนพยางค์ ṛ และ ḷ ที่ทำหน้าที่เป็นสระและอาจมีเสียงสั้นหรือยาว การถอดเสียงสันสกฤตยังมีเครื่องหมายเสริมสัทอักษรสระสองอัน คือ อนุสวาร  ที่ระบุว่าสระนี่ทำให้เป็นเสียงนาสิก และ visarga  ที่ระบุเสียง post-vocalic aspiration

อ้างอิง

 แหล่งข้อมูลอื่น 
Soyombo script – Omniglot
 Soyombo fonts (TeX/Metafont)
 Soyombo fonts (TTF)

 อ่านเพิ่ม 
 Соёмбын нууц ба синергетик. Эмхэтгэсэн Б. Болдсайхан, Б. Батсанаа, Ц. Оюунцэцэг. Улаанбаатар, 2005. [Secrets and Synergies of Soyombo. Compiled by B. Boldsaikhan, B. Batsanaa, C. Oyunceceg. Ulaanbaatar, 2005.]

ซอย็อมบอ