ทรงตันอาร์คิมิดีส

ทรงตันอาร์คิมิดีส (Archimedean solid) หมายถึงทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เป็นทรงนูน (convex) โดยจุดยอดจุดหนึ่งจะประกอบด้วยหน้ารูปหลายเหลี่ยมปรกติ (regular polygon) ตั้งแต่สองชนิดขึ้นไป และเป็นชุดเดียวกันทุกจุด แตกต่างจากทรงตันเพลโต (Platonic solid) ตรงที่มีรูปหลายเหลี่ยมปรกติเพียงชนิดเดียว และแตกต่างจากทรงตันจอห์นสัน (Johnson solid) ตรงที่ไม่ได้มีรูปหลายเหลี่ยมบรรจบกันเป็นชุดเหมือนกันทุกจุด

 ประเภท 
ทรงตันอาร์คิมิดีส มีทั้งหมด 13 รูปทรง (หรืออาจนับเป็น 15 รูปทรงเนื่องจากเกลียวซ้ายขวาที่แตกต่างกัน) ตามตาราง

 ชื่อ (โครงแบบจุดยอด) ภาพโปร่ง ภาพทึบ ข่ายหน้า ขอบ จุดยอด Symmetry group ทรงสี่หน้าปลายตัด (3.6.6) 60px|Truncated tetrahedron (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 8  สามเหลี่ยม 4 หน้าหกเหลี่ยม 4 หน้า  18 12 Td คิวบอกทาฮีดรอน (3.4.3.4) 60px|Cuboctahedron (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px  14   สามเหลี่ยม 8 หน้าสี่เหลี่ยม 6 หน้า 24  12 Oh ทรงลูกบาศก์ปลายตัดหรือ ทรงหกหน้าปลายตัด (3.8.8) 60px|Truncated hexahedron (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 14  สามเหลี่ยม 8 หน้าแปดเหลี่ยม 6 หน้า  36 24 Oh ทรงแปดหน้าปลายตัด (4.6.6) 60px|Truncated octahedron(ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 14  สี่เหลี่ยม 6 หน้าหกเหลี่ยม 8 หน้า  36  24 Oh รอมบิคิวบอกทาฮีดรอนหรือ รอมบิคิวบอกทาฮีดรอนเล็ก (3.4.4.4) 60px|Rhombicuboctahedron (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 26  สามเหลี่ยม 8 หน้าสี่เหลี่ยม 18 หน้า  48  24 Oh คิวบอกทาฮีดรอนปลายตัดหรือ รอมบิคิวบอกทาฮีดรอนใหญ่ (4.6.8) 60px|Truncated cuboctahedron (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 26  สี่เหลี่ยม 12 หน้าหกเหลี่ยม 8 หน้าแปดเหลี่ยม 6 หน้า 72  48  Oh ทรงลูกบาศก์สนับหรือ ทรงหกหน้าสนับหรือ สนับคิวบอกทาฮีดรอน (2 รูปแบบเกลียว)  (3.3.3.3.4) 60px|Snub hexahedron (Ccw) (ภาพเคลื่อนไหว) 60px|Snub hexahedron (Cw) (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 38  สามเหลี่ยม 32 หน้าสี่เหลี่ยม 6 หน้า  60  24 O ทรงสามสิบสองหน้า (3.5.3.5) 60px|Icosidodecahedron (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 32  สามเหลี่ยม 20 หน้าห้าเหลี่ยม 12 หน้า 60  30 Ih ทรงสิบสองหน้าปลายตัด (3.10.10) 60px|Truncated dodecahedron (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 32  สามเหลี่ยม 20 หน้าสิบเหลี่ยม 12 หน้า  90 60 Ih ทรงยี่สิบหน้าปลายตัดหรือ ฟูลเลอรีนหรือ ลูกฟุตบอล (5.6.6) 60px|Truncated icosahedron (ภาพเคลื่อนไหว)  90px 90px 32  ห้าเหลี่ยม 12 หน้าหกเหลี่ยม 20 หน้า  90 60 Ih รอมบิโคซิโดเดคาฮีดรอนหรือ รอมบิโคซิโดเดคาฮีดรอนเล็ก (3.4.5.4) 60px|Rhombicosidodecahedron (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 62  สามเหลี่ยม 20 หน้าสี่เหลี่ยม 30 หน้าห้าเหลี่ยม 12 หน้า 120  60 Ih ทรงสามสิบสองหน้าปลายตัดหรือ รอมบิโคซิโดเดคาฮีดรอนใหญ่ (4.6.10) 60px|Truncated icosidodecahedron (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 62  สี่เหลี่ยม 30 หน้าหกเหลี่ยม 20 หน้าสิบเหลี่ยม 12 หน้า 180  120 Ih ทรงสิบสองหน้าสนับหรือ ทรงสามสิบสองหน้าสนับ (2 รูปแบบเกลียว)  (3.3.3.3.5) 60px|Snub dodecahedron (Ccw) (ภาพเคลื่อนไหว) 60px|Snub dodecahedron (Cw) (ภาพเคลื่อนไหว)  80px 80px 92  สามเหลี่ยม 80 หน้าห้าเหลี่ยม 12 หน้า  150 60 I

 การสร้างทรงตันอาร์คิมิดีส 

+ Construction of Archimedean Solidsสมมาตรทรงสี่หน้า120pxทรงแปดหน้า120pxทรงยี่สิบหน้า120px รูปทรงตั้งต้นSymbol{p,q} ทรงสี่หน้า{3,3}50px  ลูกบาศก์{4,3}50px  ทรงแปดหน้า{3,4}50px  ทรงสิบสองหน้า{5,3}50px  ทรงยี่สิบหน้า{3,5}50px ตัดปลาย (t)t{p,q} ทรงสี่หน้าปลายตัด50px  ลูกบาศก์ปลายตัด50px  ทรงแปดหน้าปลายตัด50px  ทรงสิบสองหน้าปลายตัด50px  ทรงยี่สิบหน้าปลายตัด50px ปรับตรง (r)Ambo (a)r{p,q} ทรงแปดหน้า50px  คิวบอกทาฮีดรอน50px  ทรงสามสิบสองหน้า50px ตัดปลายคู่ (2t)Dual kis (dk)2t{p,q} truncated tetrahedron50px  ทรงแปดหน้าปลายตัด50px  truncated cube50px   ทรงยี่สิบหน้าปลายตัด50px  ทรงสิบสองหน้าปลายตัด50px ปรับตรงคู่ (2r) รูปคู่ (d)2r{p,q}  ทรงสี่หน้า50px  ทรงแปดหน้า50px  ลูกบาศก์50px  ทรงยี่สิบหน้า50px   ทรงสิบสองหน้า50px ระเบิด (rr)Expansion (e)rr{p,q} คิวบอกทาฮีดรอน50px  รอมบิคิวบอกทาฮีดรอน50px รอมบิโคซิโดเดคาฮีดรอน 50px Snub rectified (sr)Snub (s)sr{p,q} snub tetratetrahedron(icosahedron)50px  snub cuboctahedron50px  snub icosidodecahedron50px Cantitruncation (tr)Bevel (b)tr{p,q} truncated tetratetrahedron(truncated octahedron)50px  truncated cuboctahedron50px  truncated icosidodecahedron50px

 ดูเพิ่ม 
 ทรงตันเพลโต
 ทรงหลายหน้าเอกรูป
 ทรงตันจอห์นสัน

 อ้างอิง 
  (Section 3-9)

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Paper models of Archimedean solids
 Free paper models (nets) of Archimedean solids 
 The Uniform Polyhedra
 Virtual Reality Polyhedra The Encyclopedia of Polyhedra
 Penultimate Modular Origami
 Interactive 3D polyhedra  in Java
 Contemporary Archimedean Solid Surfaces Designed by Tom Barber