ภาษาซาคา

ภาษาซาคา หรือ ภาษายาคุต, Yakut language, Omniglot เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิก มีผู้พูด 363,000 คน ในสาธารณรัฐซาคา (ยาคูเตีย) ของรัสเซีย การเรียงประโยคเป็นแบบประธาน-กริยาวิเศษณ์-กรรม-กริยา คำแสดงความเป็นเจ้าของมาก่อนคำที่เป็นเจ้าของ คำขยายตามหลังนามที่ถูกขยาย คำนามมีรูปเอกพจน์กับพหูพจน์ ไม่แบ่งเพศของนาม แต่มีการแยกสรรพนามบุรุษที่ 3 ระหว่างนามที่มีกับไม่มีชีวิต

 อักขรวิธี 

ภาษาซาคาเขียนด้วยอักษรซีริลลิก ชุดตัวอักษรซาคาประกอบด้วยอักขระรัสเซียและอักขระเพิ่มเติม 5 ตัว ได้แก่ Ҕҕ, Ҥҥ, Өө, Һһ, Үү

ชุดตัวอักษรซาคา (Saqalyy suruk-bičik):

 ตัวอักษร  ชื่อ  สัทอักษรสากล  หมายเหตุ  การถอดเป็นอักษรโรมันแบบ KNABА а  а      A a Б б  бэ      B b В в  вэ   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย   V v Г г  гэ      G gҔ ҕ  ҕэ      Ǧ ǧД д  дэ      D dДь дь  дьэ      Dj dj Е е  е   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  É é หรือ e Ё ё  ё   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  Ë ëЖ ж  жэ   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  Ž žЗ з  зэ   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  Z z И и  и      I i Й й  ый     J jК к  кы      K k Л л  эл       L l М м  эм      M m Н н  эн      N n Ҥ ҥ  ҥэ      Ng ng Нь нь  ньэ      Nj nj О о  о      O o Ө ө  ө      Ö ö П п  пэ      P p Р р  эр      R r С с  эс      S s Һ һ  һэ      Ḩ ḩ Т т  тэ      T t У у  у      U u Ү ү  ү      Ü ü Ф ф  эф   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  F f Х х  хэ      H h หรือ q Ц ц  цэ   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  Ts ts Ч ч  че      Č čШ ш  ша   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  Š šЩ щ  ща   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  Šč ščЪ ъ  кытаанах бэлиэ  พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  "Ы ы  ы      Y y Ь ь  сымнатар бэлиэ   มักเขียนเป็น дь และ нь (ดูข้างบน) เว้นแต่จะเป็นคำยืมภาษารัสเซีย  ’ หรือ jЭ э  э      E e Ю ю  ю   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  Jú júЯ я  я   พบเฉพาะในคำยืมภาษารัสเซีย  Já já

 คำศัพท์ 
ซาคา (ซีริลลิก)ซาคา (โรมัน)ตุรกีอาเซอร์ไบจานอุซเบกไทย มองโกเลีย (ซีริลลิก)/มองโกเลีย (โรมัน)аччыктааһын	aččyktaaḩynaçlıkaclıqochlik	ความหิวөлсгөлөн / ölsgölönаччык	aččykaç	acoch	หิวөлссөн / ölssönаатaatadadotชื่อнэр / nerбалык		balykbalıkbalıqbaliqปลาзагас / zagasбалыксыт			balyksyt			balıkçıbalıqçıbaliqchiชาวประมงзагасчин / zagaschinyy			uusususuvน้ำус /usтимир			timirdemirdəmirtemirเหล็กтөмөр /tömörкүөл			küölgölgölko‘lทะเลสาบнуур /nuurатах			ataqayakayaqoyoqเท้าмурун			murunburunburunburunจมูกбаттах	battaqsaçsaçsochผมүс /üsилии	iliieləlqo‘lมือкүн	küngüngünkunวัน, ดวงอาทิตย์муус			muusbuzbuzmuzน้ำแข็งмөс /mösыт			ytitititสุนัขсүрэх		süreqyürekürəkyurakหัวใจзүрх /zürxсарсын			sarsynyarınsabahertagaพรุ่งนี้бүгүн		bügünbugünbugünbugunวันนี้былыт	bylytbulutbuludbulutก้อนเมฆхаар		qaarkarqarqorหิมะхаан			qaankanqanqonเลือดэт		etetətetเนื้อтиис	tiisdişdiştishฟันат	atatatotม้าтаас	taastaşdaştoshหินүүт	üütsütsüdsutนมсүү /süüынах		ynaqinekinəkinak/sigirวัวүнээ /üneeхара			qarakaraqaraqoraดำхар / xarсыттык				syttykyastıkyastıqyostiqหมอนбыһах		byḩaqbıçakbıçaqpichoqมีดбытык			bytykbıyıkbığmo‘ylovหนวดкыс, кыһын				kys, kyḩynkış, kışınqış, qışınqishฤดูหนาวтуус	tuustuzduztuzเกลือтыл		tyldildiltilลิ้น, ภาษาхэл /xelcаха тылa		saqa tylasaha dili, sahacasaxa dili, saxacayoqut tili, yoqutchaภาษาซาคา (ยาคุต)Якут хэл / Yakut khelкыыс 					kyyskızqızqizลูกสาว, เด็กหญิงуол 				uoloğul, oğlanoğul, oğlano‘g‘ilลูกชาย, เด็กชายүөрэтээччи					üöreteečči					öğretici, öğretmenmüəllimo‘qituvchiครูүөрэнээччи				üöreneečči	öğrenci,talebe şagird, tələbəo‘quvchi, talabaนักเรียนуһун			uhunuzunuzunuzunยาว, สูงкулгаах					kulgaaqkulakqulaqquloqหูсыл		sylyılilyilปีжил /jilкиһи	kihikişiinsan, kişikishiมนุษย์, คนхүн /hünсуол 						suolyolyolyo‘lถนน, เส้นทางасчыт	 		asčytaşçıaşbazoshchi, oshpazพ่อครัวтараах	 		taraaqtarakdaraqtaroqหวีорто		 		ortoortaortao‘rtaกลางкүн ортото				 		kün ortotogün ortasıgünortakun o‘rtasiกลางวันкүл									külgülmekgülməkkulmoqหัวเราะ өл		 		öl	ölmekölməko‘lmoq	ตาย เสียชีวิตис	 		isiçmekiçməkichmoqดื่มбил		 		bilbilmekbilməkbilmoqรู้көр				 		körgörmekgörməkko‘rmoqดูхар /xarүөрэн									üören									öğrenmeköyrənməko‘rganmoqเรียนүөрэт									üöret									öğretmeköyrətməko‘rgatmoqสอน  ытыр			 		ytyr			 		ısırmak	dişləməktishlamoq	กัดхас	qaskazmakqazmaqqozmoq,qazmoqขุดтик					 		tikdikiş dikmek, dikmektikiş, tikməktikmoqเย็บкэл					 		kelgelmekgəlməkkelmoqมาсалааsalaayalamakyalamaqyalamoqเลียтараа									taraataramakdaramaqtaramoqหวีผมбиэр				 		bier	vermekvermək	bermoqให้бул	bulbulmaktapmaqtopmoqหาдиэ						 		diedemekdeməkdemoq, aytmoqพูดкиир						 		kiirgirmekgirməkkirmoqเข้าиһит				 		ihit	işitmek	eşitməkeshitmoqได้ยินас		asaçmakaçmaqochmoqเปิดтут							 		tuttutmaktutmaqtutmoqถือыйyjayayoyดวงจันทร์ыйытыыyjytyysorusualsavolคำถามкыайыыkyajyyzaferqələbəg‘alabaชัยชนะ

 ตัวเลข 
ในตารางนี้ ตัวเลขภาษาซาคาจะเขียนด้วยอักษรโรมัน (ดูอักขรวิธี)
เตอร์กิกเก่าอาเซอร์ไบจานตุรกีอุซเบกซาคาไทย birbirbirbir biirหนึ่งekiikiikiikkiikkiสองüçüçüçuchüsสามtörtdörddörttŏrttüörtสี่beşbeşbeşbeshbiesห้าaltıaltıaltıoltialtaหกyetiyeddiyediyettisetteเจ็ดsekizsəkkizsekizsakkizaǧysแปดtokuzdoqquzdokuztŏqqiztoǧusเก้าonononŏnuonสิบ

 ตัวอย่าง 
ประโยคจากปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนข้อที่ 1:
 อักษรของนอฟโกโรดอฟ (อักษรโรมัน/สัทอักษรสากล; ค.ศ. 1920–1929) зɔn barɯta beje s12pxltatɯgar 12pxnna bɯra:bɯgar teŋ b12pxlan t12pxry:ller. kiniler barɯ 12pxrk12px:n 12pxjd12px:q, s12pxbasta:q b12pxlan t12pxry:ller, 12pxnna beje bejeleriger tɯlga ki:riniges bɯhɯ:lara dɔʃɔrdɔhu: tɯ:nna:q  b12pxl12pxqta:q. อักษรโรมัน (ยางาลิฟ; ค.ศ. 1929–1939) Çon вarьta вeje suoltatьgar uonna вьraaвьgar teꞑ вuolan tɵryyller. Kiniler вarь ɵrkɵn ɵjdɵɵq, suoвastaaq вuolan tɵryyller, uonna вeje вejeleriger tьlga kiiriniges вьhььlara doƣordohuu tььnnaaq вuoluoqtaaq. อักษรซีริลลิกสมัยใหม่ (ค.ศ. 1939–ปัจจุบัน) Дьон барыта бэйэ суолтатыгар уонна быраабыгар тэҥ буолан төрүүллэр. Кинилэр бары өркөн өйдөөх, суобастаах буолан төрүүллэр, уонна бэйэ бэйэлэригэр тылга кииринигэс быһыылара доҕордоһуу тыыннаах буолуохтаах. ไทย มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรี และสิทธิ ต่างในตนมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งภราดรภาพ

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 




หมวดหมู่:ตระกูลภาษาเตอร์กิก
หมวดหมู่:ภาษาในประเทศรัสเซีย