ภาษาลัตเวีย

ภาษาลัตเวีย (,  ลัตวิเอชูวาลูออดา) รู้จักกันใน ภาษาเล็ตทิช (Lettish) เป็นภาษาบอลต์ตะวันออกที่อยู่ในสาขาย่อยบอลต์ของสาขาบอลต์-สลาฟ ภายในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน และมีผู้พูดในภูมิภาคบอลติก โดยเป็นภาษาของชาวลัตเวียและภาษาราชการในประเทศลัตเวีย เช่นเดียวกันกับหนึ่งในภาษาราชการของสหภาพยุโรป มีผู้พูดภาษาลัตเวียเป็นภาษาแม่ประมาณ 1.2 ล้านคนในประเทศลัตเวีย และ 100,000 คนที่ต่างประเทศ รวมทั้งหมดได้ 2 ล้านคน หรือร้อยละ 80 ของประชากรลัตเวียที่พูดภาษาลัตเวียในคริสต์ทศวรรษ 2000 ก่อนที่จำนวนประชากรทั้งหมดในประเทศเพิ่มขึ้นถึง 1.8 ล้านคนใน ค.ศ. 2022 ในจำนวนนั้น ประมาณ 1.16 ล้านคนหรือร้อยละ 62 ของประชากรลัตเวียใช้ภาษานี้เป็นภาษาหลักที่บ้าน แม้ว่าไม่รวมภูมิภาคลัตกาเลกับรีกาที่ประชากรมากกว่าร้อยละ 90 ใช้ภาษานี้เป็นภาษาแม่ในหมู่บ้านและเมือง

ภาษาลัตเวีย ในฐานะภาษาบอลต์ มีความใกล้ชิดกับภาษาลิทัวเนียเพื่อนบ้านมากที่สุด (เช่นเดียวกันกับภาษาปรัสเซียเก่า ภาษาบอลต์ที่สูญหายแล้ว) อย่างไรก็ตาม ภาษาลัตเวียมีการพัฒนาที่รวดเร็วยิ่งขึ้น นอกจากนี้ ยังมีความขัดแย้งบางส่วนว่า ภาษา Latgalian กับ Kursenieki ที่สามารถเข้าใจร่วมกันกับภาษาลัตเวีย ควรเป็นวิธภาษาหรือภาษาต่างหาก

 อักขรวิธี 

ภาษาลัตเวียในอักษรละตินตอนแรกอิงตามอักขรวิธีเยอรมัน ในขณะที่ชุดตัวอักษรในภาษาย่อย Latgalian อิงจากอักขรวิธีโปแลนด์ จากนั้นในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 จึงแทนที่ด้วยอักขรวิธีที่ตรงตามเสียงทางสัทวิทยามากกว่าเดิม

 อักขรวิธีมาตรฐาน 
ปัจจุบัน อักขรวิธีมาตรฐานลัตเวียมีอักษรทั้งหมด 33 ตัว:

 ตัวพิมพ์ใหญ่A Ā B C Č D E ĒF G Ģ H I Ī J KĶ L Ļ M N Ņ O PR S Š T U Ū V Z Ž ตัวพิมพ์เล็กa ā b c č d e ēf g ģ h i ī j k ķl ļ m n ņ o p rs š t u ū v z ž

ชุดตัวอักษรลัตเวียมาตรฐานสมัยใหม่ใช้ชุดตัวอักษรละตินที่ไม่ดัดแปลง 22 ตัว (ยกเว้นอักษร ) แล้วเพิ่มอักษรดัดแปลงอีก 11 ตัว อักษรสระ , ,  และ  สามารถใช้สัญลักษณ์ macron เพื่อแสดงความยาวสระ โดยอักษรที่ไม่มีสัญลักษณ์นี้ถือเป็นสระเสียงสั้น แต่เวลาเรียงตัวอักษรจะไม่แยกกัน (เช่นในพจนานุกรม) อักษร ,  และ  ออกเสียงเป็น ,  และ  ตามลำดับ ในขณะที่อักษรเดียวกันที่มีสัญลักษณ์ caron  ออกเสียงเป็น ,  และ  ตามลำดับ อักษร  ที่เขียนพร้อมสัญลักษณ์จุลภาคข้างใต้อักษร (หรือข้างบนสำหรับอักษร g ตัวพิมพ์เล็ก) ซึ่งระบุรูปเสียงใช้เพดานแข็งของ  แทนเสียง , ,  และ  อักขรวิธีลัตเวียยังมีทวิอักษร 9 ตัว ประกอบด้วย  ส่วนวิธภาษาลัตเวียไม่มาตรฐานเพิ่มอักษรพิเศษลงในชุดอักษรมาตรฐานนี้

 เปรียบเทียบอักขรวิธี 
ตัวอย่างจากคำอธิษฐานขององค์พระผู้เป็นเจ้าในภาษาลัตเวียเขียนในแบบต่าง ๆ:

อักขรวิธีแรก(Cosmographia Universalis, ค.ศ. 1544)อักขรวิธีเก่า, ค.ศ. 1739BIBLIA, published Riga, 1848 (reprint), original edition 1739; "modern" old orthographies published into the 20th century do not double consonantsอักขรวิธีสมัยใหม่แบบอินเทอร์เน็ตMuuſze Thews exkan tho DebbesMuhſu Tehvs debbeſîsMūsu tēvs debesīs Muusu teevs debesiis Sweetyttz thope totws waerdtczSwehtits lai top taws wahrdsSvētīts lai top tavs vārds Sveetiits lai top tavs vaards Enaka mums touwe walſtibe Lai nahk tawa walſtibaLai nāk tava valstība Lai naak tava valstiiba Tows praetcz noteſeTaws prahts lai noteekTavs prāts lai notiek Tavs praats lai notiek ka exkan Debbes tha arridtczan wuerſſon ſemmeskà debbeſîs tà arirdſan zemes wirsûKā debesīs, tā arī virs zemes Kaa debesiis taa arii virs zemes Muſze beniſke mayſe bobe mums ſdjoben Muhsu deeniſchtu maizi dod mums ſchodeenMūsu dienišķo maizi dod mums šodien Muusu dienishkjo maizi dod mums shodien Vnbe pammet mums muſſe parrabeUn pametti mums muhſu parradus [later parahdus]Un piedod mums mūsu parādus Un piedod mums muusu paraadus ka mehs pammettam muſſims parabenekimskà arri mehs pamettam ſaweem parrahdneekeemKā arī mēs piedodam saviem parādniekiem Kaa arii mees piedodam saviem paraadniekiem Vnbe nhe wedde mums exkan kaerbenaſchenneUn ne eeweddi muhs eekſch kahrdinaſchanasUn neieved mūs kārdināšanā Un neieved muus kaardinaashanaa Seth atpeſthmums no to lounebet atpeſti muhs no ta launa [later łauna]Bet atpestī mūs no ļauna Bet atpestii muus no ljauna Aefto thouwa gir ta walſtibeJo tew peederr ta walſtibaJo tev pieder valstība Jo tev pieder valstiiba Vnbe tas ſpeez vnb tas Goobtcz tur muſſige. Un tas ſpehks un tas gods muhſchigi [later muhzigi]. Spēks un gods mūžīgi. Speeks un gods muuzhiigi. Amen. Amen. Āmen. Aamen. 

 อ้างอิง 

 อ่านเพิ่ม 




 แหล่งข้อมูลอื่น 

ลัตเวีย
ลัตเวีย