เขื่อนดิน

เขื่อนดิน คือเขื่อนที่ก่อสร้างด้วยการถมดินบดอัดแน่น มีวัสดุหลักเป็นดินประเภททึบน้ำ

 ประเภทของเขื่อนดิน 
เขื่อนดินมี 2 ประเภท คือ
 เขื่อนดินประเภทเนื้อเดียว (Homogeneous Earth Dam) เป็นเขื่อนซึ่งก่อสร้างด้วยดินเหนียว ซึ่งเป็นดินประเภททึบน้ำ ปิดทับด้านเหนือน้ำด้วยหินทิ้ง หรือหินเรียง เพื่อป้องกันการกัดเซาะจากคลื่น ด้านท้ายน้ำมักจะปลูกหญ้าป้องกันการพังทลายของดิน 
 เขื่อนดินประเภทแบ่งโซน (Zoned-Earth Dam) ตัวเขื่อนจะแบ่งโครงสร้างเขื่อนเป็นโซน โดยแกนกลางของเขื่อนจะเป็นชั้นดินเหนียวทึบน้ำ มีชั้นกรองเป็นวัสดุประเภทกรวดหรือทราย ชั้นถัดจากแกนเขื่อนจะเป็นดินประเภทกึ่งทึบน้ำ และปิดทับด้านเหนือน้ำด้วยหินทิ้ง หรือหินเรียง เพื่อป้องกันการกัดเซาะจากคลื่น เช่นเดียวกับเขื่อนดินประเภทเนื้อเดียว

 หลักการออกแบบเขื่อน 
ในการออกแบบเขื่อนจะต้องพิจารณารายละเอียดดังต่อไปนี้ คือ
 เสถียรภาพของตัวเขื่อน
 แรงแบกทานของชั้นหินฐานราก
 การควบคุมการรั่วซึมของน้ำ
 ความสูงเผื่อของสันเขื่อน
 การป้องกันและควบคุมการกัดเซาะจากคลื่น
 การจัดการวัสดุ

 ขั้นตอนในการออกแบบเขื่อน 
การออกแบบเขื่อนมีขั้นตอนโดยสังเขป ดังนี้
 ศึกษา สังเกตการณ์ รวบรวมข้อมูล เช่นสภาพฐานราก แหล่งวัสดุ น้ำหนักที่กระทำ	
 เลือกประเภทของเขื่อน
 วิเคราะห์การรั่วซึมของน้ำ และออกแบบชั้นกรอง
 วิเคราะห์เสถียรภาพของตัวเขื่อน
 วิเคราะห์การทรุดตัวและการเคลื่อนตัว
 ออกแบบหน้าตัดเขื่อนขั้นสุดท้าย
 พิจารณาอุปกรณ์ตรวจวัดพฤติกรรมของเขื่อนเพื่อความปลอดภัย
 จัดทำแบบขั้นสุดท้ายและข้อกำหนดทางเทคนิค

 อ้างอิง 
 คณะทำงานจัดทำแบบมาตรฐานเขื่อนเก็บกักน้ำและอาคารประกอบ, แนวทางและ
หลักเกณฑ์การออกแบบเขื่อนเก็บกักน้ำและอาคารประกอบ, 2545. กรมชลประทาน.
 ปราโมทย์ ไม้กลัด, 2524. คู่มืองานเขื่อนดินขนาดเล็กและฝาย. พิมพ์ครั้งที่ 2.
นนทบุรี: สมาคมศิษย์เก่าวิศวกรรมชลประทาน.
 ปราโมทย์ ไม้กลัด, 2526. การบำรุงรักษาเขื่อนดินและอาคารประกอบ, เอกสาร
ประกอบการสัมมนาทางวิชาการเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการทำงานชลประทาน.
 วรากร ไม้เรียง, 2542. วิศวกรรมเขื่อนดิน. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ไลบรารี่นาย. 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Earthfill Dam
 ศูนย์วิจัยและพัฒนาวิศวกรรมปฐพีและฐานราก ภาควิชาวิศวกรรมโยธา คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

หมวดหมู่:เขื่อน

an:Presa d'augua
es:Presa (hidráulica)
my:ဆည်