ภาษาวาไร

ภาษาวาไร (), ซามาร์-เลเต หรือ ซามาร์ เป็นภาษาที่ใช้พูดในจังหวัดซามาร์, นอร์เทิร์นซามาร์, อีสเทิร์นซามาร์, เลเต และบีลีรันในฟิลิปปินส์ จัดอยู่ในภาษาตระกูลวิซายัน มีความเกี่ยวข้องกับภาษาเซบูและใกล้เคียงกับภาษาฮีลีไกโนน

 ไวยากรณ์ 
 สรรพนาม 
 การกสัมบูรณ์ (Absolutive)การกเกี่ยวพัน (Ergative)การกกรรมตรง (Oblique)บุรุษที่ 1 เอกพจน์ako, aknakon, nak, koakon, akบุรุษที่ 2 เอกพจน์ikaw, kanimo, nim, moimo, imบุรุษที่ 3 เอกพจน์hiya, siyaniyaiyaบุรุษที่ 1 พหูพจน์ รวมผู้ฟังkita, kitnatonatonบุรุษที่ 1 พหูพจน์ ไม่รวมผู้ฟังkami, kamnamonamonบุรุษที่ 2 พหูพจน์kamoniyoiyoบุรุษที่ 3 พหูพจน์hira, siraniraira

 คำเชื่อม 
ภาษาวาไรไม่มีคำที่ตรงกับกริยา to be ในภาษาอังกฤษ ตัวอย่างเช่น ในภาษาตากาล็อก Siya ay maganda = หล่อนสวย คำ ay บอกถึงความเชื่อโดยทั่วไปแต่ไม่ได้ตรงกับ is ในภาษาอังกฤษ และเป็บคำเชื่อมบอกถึงการกลับประโยคในภาษาตากาล็อกด้วย แต่ภาษาวาไรไม่มีคำเชื่อมลักษณะนี้ คำว่า หล่อนสวยจะใช้ว่า Mahusay hiya หรือ Mahusay iton hiya โดย iton เป็นคำนำหน้านาม หรือประโยค นี่คือหมา ใช้ว่า Ayam ini คำว่าหมา (ayam) จะวางอยู่หน้าคำว่านี่ (ini) โดยไม่มีคำเชื่อม ภาษาวาไรจึงต่างจากภาษาตากาล็อกที่ไม่สามารถกลับให้ประธานขึ้นต้นประโยคได้ 

อย่างไรก็ตาม ภาษาวาไรยังมีโครงสร้างบอกถึง การเป็น จะเป็น และกลายเป็น เช่น
 Makuri magin estudyante = ยากที่จะเป็นนักเรียน
 Ako an magigin presidente = ฉันจะเป็นประธานาธิบดี
 Ako an nagin presidente = ฉันกลายเป็นประธานาธิบดี

 สัทวิทยา 
ภาษาวาไรมีพยัญชนะ 16 ตัว: p, t, k, b, d, g, m, n, ng, s, h, w, l, r และ y. มีสระหลัก 3 ตัว: [a], [/[i], และ [o]/[]. [i]/[ และ []/[o] เสียงคล้ายกันแต่  [o] เป็นเสียงของ[] ในพยางค์ท้าย. แม้ว่าจะมีเสียงแยกกันสำหรับพยัญชนะแต่ละตัว ตัว [d] และ [] มีเสียงคล้ายกันแต่ใช้แทนกันไม่ได้เช่น  palaron (โชคดี) [จาก palad, ปาล์ม] แต่ไม่ใช่ paladon และ tagadiín (จากที่ซึ่ง) [จาก diín, ที่] แต่ไม่ใช่ tagariín.

 ระบบการเขียน 
ระบบการเขียนที่กำหนดโดยองค์กรวิชาการภาษาวิซายันแห่งซามาร์และเลเต ยังไม่แพร่หลาย คำเดียวกันจึงสะกดต่างกันบ้าง แต่จะต่างเฉพาะสระเท่านั้น เช่น
 diri = dire = ไม่
 guinhatag = ginhatag = ให้แล้ว
 hira = hera = พวกเขา
 maopay = maupay = ดี

อ้างอิง

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 พิพิธภัณฑ์เกี่ยวกับวาไร
 พจนานุกรมเลเต-ซามาร์ - อังกฤษ   
 บทเรียนภาษาวาไร 
 พจนานุกรมภาษาวาไร 
 Bansa.org พจนานุกรมภาษาวาไร 
 รายงานเกี่ยวกับวัฒนธรรมวาไร
 คำอธิบายเกี่ยวกับภาษาวาไร (Online Tutorial)

วาไร