ภาษาอีโลกาโน

ภาษาอีโลกาโน (, ; อีโลกาโน: ) เป็นภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นลำดับสามในประเทศฟิลิปปินส์ เป็นภาษาตระกูลออสโตรนีเซียนซึ่งใกล้เคียงกับภาษาอินโดนีเซีย ภาษามลายู ภาษาฟีจี ภาษามาวรี ภาษาฮาวาย ภาษามาลากาซี ภาษาซามัว ภาษาตาฮีตี ภาษาชามอร์โร ภาษาเตตุน และภาษาไปวัน

 ระบบการเขียน 

 อักษรสมัยใหม่ 
อักษรอีโลกาโนสมัยใหม่ประกอบด้วย 28 ตัวอักษร:

Aa Bb Cc Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ññ NGng Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Ww Xx Yy Zz

 ตัวอย่างจากสองระบบ 
ตัวอย่างข้างล่างนี้มาจากคำอธิษฐานขององค์พระผู้เป็นเจ้าสองฉบับ โดยฉบับด้านซ้ายใช้อักขรวิธีฐานภาษาสเปน ส่วนฉบับด้านขวาใช้อักขรวิธีฐานภาษาตากาล็อก

 Amami, ñga addaca sadi lañgit,
 Madaydayao coma ti Naganmo.
 Umay cuma ti pagariam.
 Maaramid cuma ti pagayatam
 Cas sadi lañgit casta met ditoy daga.
 Itedmo cadacam ita ti taraonmi iti inaldao.
 Quet pacaoanennacami cadaguiti ut-utangmi,
 A cas met panamacaoanmi
 Cadaguiti nacautang cadacami.
 Quet dinacam iyeg iti pannacasulisog,
 No di quet isalacannacami iti daques.

 Amami, nga addaka sadi langit,
 Madaydayaw koma ti Naganmo.
 Umay koma ti pagariam.
 Maaramid koma ti pagayatam
 Kas sadi langit kasta met ditoy daga.
 Itedmo kadakami iti taraonmi iti inaldaw.
 Ket pakawanennakami kadagiti ut-utangmi,
 A kas met panamakawanmi
 Kadagiti nakautang kadakami.
 Ket dinakam iyeg iti pannakasulisog,
 No di ket isalakannakami iti dakes.

 ไวยากรณ์ 
ภาษาอีโลกาโนมีรากศัพท์และการลงวิภัติปัจจัยที่ซับซ้อน มีทั้งเติมข้างหน้า ตรงกลางและท้ายคำ รวมถึงการซ้ำบางส่วนของคำด้วย ตัวอย่างเช่น รากศัพท์ของคำว่าอาบน้ำคือ digos ผันได้เป็น Agdigos = อาบน้ำ Agdigdigos = การอาบน้ำ Agdigdigosak = กำลังอาบน้ำ Agindidigosak = แกล้งทำเป็นอาบน้ำ Nagdigosak = อาบน้ำแล้ว

 คำสรรพนาม 
 สรรพนามแทนบุคคลการกสมบูรณ์การกเกี่ยวพันการกกรรมอิสระภายใน (-ak)ภายใน (-koอิสระบุรุษที่ 1 เอกพจน์siák  -ak  -k (o) kaniákบุรุษที่ 1 ทวิพจน์datá, sitá  -ta -takadatáบุรุษที่ 2 เอกพจน์siká  -ka -m (o)kenkáบุรุษที่ 3 เอกพจน์isú (na) -Ø  -nakenkuánaบุรุษที่ 1 พหูพจน์ รวมผู้ฟัง datayó, sitayó -tayó -tayókadatayóบุรุษที่ 1 พหูพจน์ ไม่รวมผู้ฟัง dakamí, sikamí -kamí -mikadakamíบุรุษที่ 2 พหูพจน์ dakayó, sikayó -kayó -yokadakayóบุรุษที่ 3 พหูพจน์isúda -da -dakadakuáda

คำสรรพนามรูปสมบูรณ์แบ่งเป็น 2 รูปคือรูปสมบูรณ์และรูปภายใน รูปสมบูรณ์จะไม่เชื่อมต่อกับคำอื่น ส่วนรูปภายในจะต่อท้ายคำอื่นเช่น
 Siák' ti gayyem ni Juan = ฉันคือเพื่อนของฮวน
 Dakamí ti napan idiay Laoag = นั่นคือเราผู้ไปยัง Laoag
Gumatgatangak iti saba = ฉันกำลังซื้อกล้วย
Agawidkayonto kadi intono Sabado? = พวกคุณทั้งหมดจะกลับบ้านวันเสาร์ใช่ไหม
คำสรรพนามแสดงความเป็นเจ้าของต่อกับคำนามที่เป็นเจ้าของหรือคำกริยาเพื่อแสดงการกเกี่ยวข้อง คำสรรพนาม -mo และ -ko ถูกลดลงเหลือ-m และ -k เมื่อตามหลังสระ เข่น
 Napintas ti balaymo = บ้านของคุณสวย
 Ayanna daydiay asok = หมาของฉันอยู่ที่ไหน
 Basbasaenda ti diario = พวกเขากำลังอ่านหนังสือพิมพ์
สรรพนามรูปกรรมมักใช้แสดงความหมายเพื่อหรือสำหรับใครบางคน เช่น
 Intedna kaniak = เขาให้มันแก่ฉัน
 Imbagan kaniana = คุณบอกเธอ!

 คำยืม 
คำศัพท์ภาษาอีโลกาโนใกล้เคียงกับภาษาในเกาะบอร์เนียว คำยืมจากภาษาอื่นได้แก่ ภาษาสเปน ภาษาจีนฮกเกี้ยน ภาษาอาหรับและภาษาสันสกฤต ตัวอย่างเช่น
+ ตัวอย่างคำยืม คำ        ที่มา       ความหมายเดิม               ความหมายในภาษาอีโลกาโน arak        ภาษาอาหรับ เครื่องดื่มคล้ายไวน์ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทั่วไป karma       ภาษาสันสกฤต กรรม สปิริต Sanglay     ภาษาจีนฮกเกี้ยน ส่งสินค้า ส่งสินค้า/พ่อค้าจีน agbuldos  ภาษาอังกฤษ ขู่เข็ญ ขู่เข็ญ kuarta      ภาษาสเปน เหรียญทองแดง เงิน kumusta     ภาษาสเปน เป็นอย่างไรบ้าง เป็นอย่างไรบ้าง

อ้างอิง

บรรณานุกรม





 แหล่งข้อมูลอื่น 

อีลโกานโ