อำเภอบ้านตาก

บ้านตาก เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดตาก เป็นที่ตั้งของอุทยานแห่งชาติดอยสอยมาลัย - ไม้กลายเป็นหิน (ชื่อเดิม : วนอุทยานไม้กลายเป็นหิน) ซึ่งมี “ไม้กลายเป็นหิน” ที่มีอายุประมาณ 120,000 ปี กว้าง 1.80 เมตร ยาว 72.20 เมตร สู่การทำสถิติโลกใหม่ของไม้กลายเป็นหินที่ยาวที่สุดในโลกของบันทึกสถิติโลกกินเนสส์ (Guinness World Records) และดอยสอยมาลัย ซึ่งมีฉายา "หลังคาเมืองตาก" อยู่ที่ระดับความสูงถึง 1,600 เมตร

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอบ้านตากตั้งอยู่ทางตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอสามเงา 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเถิน (จังหวัดลำปาง) และอำเภอบ้านด่านลานหอย (จังหวัดสุโขทัย)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองตาก
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอแม่ระมาด

 ประวัติ 
อำเภอบ้านตาก สันนิษฐานว่าคือตัวเมืองตากเดิม เป็นเมืองหน้าด่านสำหรับป้องกันข้าศึกศัตรูมาแต่ดึกดำบรรพ์ ตั้งอยู่บนดอยเล็กๆ ลูกหนึ่ง ปัจจุบันคือบ้านท่าพระธาตุ หมู่ที่ 3 ตำบลเกาะตะเภา อยู่ทางทิศตะวันตกของแม่น้ำปิง ต่อมาสมัยสมเด็จพระมหาธรรมราชา แห่งกรุงศรีอยุธยา ได้ย้ายเมืองตากจากที่เดิมมาอยู่ที่ตำบลป่ามะม่วง อำเภอเมืองตาก และในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศล้านภาลัย แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ได้ย้ายเมืองตากไปอยู่ที่ตำบลระแหง อำเภอเมืองตาก ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำปิง ซึ่งเป็นที่ตั้งตัวจังหวัดตากในปัจจุบันนี้

เมื่อได้ย้ายเมืองตากไปตั้งที่ใหม่แล้ว ไม่อาจทราบได้ว่า สภาพของเมืองตาก เดิมจะมีฐานะเป็นอำเภอ ตำบลหรือหมู่บ้าน แต่พอจะมีหลักฐานว่าที่ว่าการอำเภอบ้านตากได้ตั้งขึ้นที่ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปิง ในท้องที่หมู่ที่ 8 ตำบลตากตกในปัจจุบัน เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2438 ถึง 2440 โดยมีหลวงพรมสุภา(นายโต กาญจนสูต) เป็นนายอำเภอคนแรก มีพื้นที่ทำการปกครองรวมทั้งท้องที่อำเภอสามเงาในปัจจุบันเข้าไว้ด้วย ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2475 ทางราชการได้ยกฐานะตำบลสามเงาขึ้นเป็น กิ่งอำเภอขึ้นกับอำเภอบ้านตาก และทางราชการได้ยกฐานะกิ่งอำเภอสามเงาขึ้นเป็น อำเภอสามเงา ในโอกาสต่อมา เมื่อปี พ.ศ. 2501 ประวัติอำเภอบ้านตาก

 วันที่ 11 กันยายน 2447 โอนพื้นที่ตำบลก้อ อำเภอบ้านตาก แขวงเมืองตาก ไปขึ้นกับอำเภอลี้
วันที่ 30 กันยายน 2471 แยกพื้นที่ตำบลสามเงา ตำบลบ้านนา ตำบลยกกระบัตร และตำบลยางโอง อำเภอบ้านตาก มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอท่าปุย ขึ้นการปกครองกับอำเภอบ้านตาก
 วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอท่าปุย อำเภอบ้านตาก เป็น กิ่งอำเภอสามเงา อำเภอบ้านตาก
วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลท้องฟ้า แยกออกจากตำบลทุ่งกระเชาะ และตำบลเกาะตะเภา
วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลตากตก ในท้องที่บางส่วนของตำบลตากตก เป็นสุขาภิบาลที่จัดตั้งแห่งแรกของจังหวัดตาก
 วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลสามเงา ในท้องที่บางส่วนของตำบลสามเงา
 วันที่ 22 กรกฎาคม 2501 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสามเงา อำเภอบ้านตาก เป็น อำเภอสามเงา
 วันที่ 20 กรกฎาคม 2508 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลตากตก เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการและการทะนุบำรุงท้องถิ่น โดยเพิ่มอาณาเขตมาถึงฝั่งตะวันออกของแม่น้ำปิง ตำบลตากออก และเปลี่ยนชือสุขาภิบาลตากตก เป็นสุขาภิบาลบ้านตาก
 วันที่ 26 เมษายน 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลทุ่งกระเชาะ ในท้องที่บางส่วนของตำบลทุ่งกระเชาะ และท้องที่บางส่วนของตำบลท้องฟ้า
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลบ้านตาก และสุขาภิบาลทุ่งกระเชาะ เป็นเทศบาลตำบลบ้านตาก และเทศบาลตำบลทุ่งกระเชาะ ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 15 กันยายน 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งกระเชาะ รวมกับเทศบาลตำบลทุ่งกระเชาะ
วันที่ 7 ตุลาคม 2547 ตั้งและกำหนดเขตพื้นที่หมู่บ้านในท้องที่อำเภอบ้านตาก (1,2,3)
(1) แยกหมู่ที่ 6 บ้านตลาดตรอกซอย ตำบลตากออก ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ 1 หมู่บ้าน ตั้งเป็นหมู่ที่ 13 บ้านตากออก ตำบลตากออก
(2) แยกหมู่ที่ 2 บ้านท้องฟ้า ตำบลท้องฟ้า ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ 1 หมู่บ้าน ตั้งเป็นหมู่ที่ 7 บ้านผาแต้ม ตำบลท้องฟ้า
(3) แยกหมู่ที่ 3 บ้านล้อง ตำบลทุ่งกระเชาะ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ 1 หมู่บ้าน ตั้งเป็นหมู่ที่ 10 บ้านนาโพธิ์ ตำบลทุ่งกระเชาะ

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอบ้านตากแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 79 หมู่บ้าน ได้แก่
ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนหมู่บ้านจำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)1ตากออกTak Ok2สมอโคนSamo Khon3แม่สลิดMae Salit4ตากตกTak Tok5เกาะตะเภาKo Taphao6ทุ่งกระเชาะThung Kracho7ท้องฟ้าThong Fa

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอบ้านตากประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่

 เทศบาลตำบลบ้านตาก ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลตากออกและตำบลตากตก
เทศบาลตำบลทุ่งกระเชาะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งกระเชาะทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลท้องฟ้า
 องค์การบริหารส่วนตำบลตากออก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตากออก (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านตาก)
 องค์การบริหารส่วนตำบลสมอโคน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสมอโคนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่สลิด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่สลิดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลตากตก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตากตก (นอกเขตเทศบาลตำบลบ้านตาก)
 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะตะเภา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะตะเภาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลท้องฟ้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท้องฟ้า (นอกเขตเทศบาลตำบลทุ่งกระเชาะ)

 อ้างอิง 

บ