วัดคูหาสวรรค์วรวิหาร

วัดคูหาสวรรค์วรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่เลขที่ 233 ซอยเพชรเกษม 28 แขวงคูหาสวรรค์ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร

 ประวัติ 
วัดคูหาสวรรค์ เดิมชื่อ วัดศาลาสี่หน้า เนื่องจากมีศาลาสี่หน้า (จตุรมุข) เป็นสถาปัตยกรรมโดดเด่นภายในวัด เป็นวัดโบราณสร้างมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี สิ่งที่ยังหลงเหลือและแสดงความเป็นสิ่งของสมัยกรุงศรีอยุธยา คือ ลายหน้าบันสลักไม้ทั้งด้านหน้าและด้านหลังของพระอุโบสถ ปีกของหน้าบันขนาดเล็กตามหลังคาลดชั้นลงอีกด้านละสองปีก เป็นฝีมือช่างสมัยกรุงศรีอยุธยา และใบเสมาคู่ ทำด้วยหินทรายแดง ฝีมือช่างสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย ส่วนซุ้มเสมานั้นสร้างเพิ่มเติมในภายหลัง แบบเดิมใบเสมาประดิษฐานอยู่บนแท่นปูนเท่านั้น

ต่อมาพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดเกล้าฯ ให้บูรณปฏิสังขรณ์ทั้งพระอาราม ทั้งพระอุโบสถ ศาลาการเปรียญ ศาลาสี่หน้า แล้วโปรดให้สร้างพระประธานขึ้นใหม่พระนามว่า พระพุทธเทวะ (พระพุทธเทวนฤมิตพิชิตมาร) เนื่องจากอัญเชิญพระประธานองค์เดิม คือ พระพุทธเทวปฏิมากร ไปประดิษฐานเป็นพระประธานพระอุโบสถวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร เสร็จแล้วทรงสถาปนาเป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร และพระราชทานนามว่า วัดคูหาสวรรค์กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม. (2564). พระอารามหลวง เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

ตามหลักฐานรับรองสภาพวัดของกองพุทธศาสนสถาน สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ปรากฏว่า วัดนี้ตั้งขึ้นและรับวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2320

 ประวัติศาสตร์ 
วัดคูหาสวรรค์มีมาตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลาย โดยไม่ทราบว่าผู้ใดสร้าง สิ่งที่เหลืออยู่และแสดงให้เห็นสถาปัตยกรรมสมัยอยุธยาคือลายหน้าจั่วที่แกะสลักด้วยไม้ทั้งด้านหน้าและด้านหลัง พระอุโบสถ ปีกของหน้าจั่วขนาดเล็กตามหลังคาถูกลดต่ำลงสองปีกในแต่ละด้าน เป็นงานฝีมือของช่างฝีมือในสมัยอยุธยาและหิน เสมา (หินขอบวัด) ที่เป็นคู่สีที่ทำจากหินทรายสีแดง ฝีมือช่างอยุธยาตอนปลาย ส่วนซุ้มเสมาก็สร้างในภายหลัง เสมาเดิมประดิษฐานอยู่บนแท่นซีเมนต์เท่านั้น

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ได้ทรงบูรณะทั้งวัดพร้อมกับพระราชทานชื่อจาก "วัดศาลาศรีนา" (วัดศาลาสี่หน้า) เป็นวัดคูหาสวรรค์ ("วัดถ้ำสวรรค์") 

วัดนี้เคยมีพระพุทธรูปสำริดขนาดใหญ่ในศิลปะสมัยอยุธยาตอนต้น ต่อมารัชกาลที่ 1 ได้เชิญประดิษฐานเป็นพระประธานใน วัดโพธิ์ ที่ เกาะรัตนโกสินทร์ จนถึงปัจจุบัน

ปัจจุบันถือได้ว่าเป็นพระอารามหลวงชั้นตรีประเภท วรวิหาร

โดยทั่วไปแล้วพระอุโบสถจะไม่เปิดให้เข้าชมภายใน แต่มีสถาปัตยกรรมที่สวยงามและมองเห็นได้ชัดเจนจากเลียบคลอง บางกอกใหญ่ 
 ลำดับเจ้าอาวาส 
ลำดับเจ้าอาวาส และผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดคูหาสวรรค์วรวิหาร เท่าที่พบข้อมูลพระใบฎีกาสกล ปญฺญาพโล. (2508). เมตตากถา โดยพระธรรมปิฎก วัดพระเชตุพนฯ ที่ระลึกในงานพระราชทานเพลิงศพพระเมตตาวิหารีเถร. กรุงเทพฯ: รุ่งเรืองธรรม.ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตรสมณศักดิ์, เล่ม 46 ง, 17 พฤศจิกายน 2472, หน้า 2659พิธีต้อนรับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช วันที่ 3 ต.ค.67 ณ พระอุโบสถวัดคูหาสวรรค์วรวิหาร ดังนี้
+ลำดับรายนามเริ่มวาระสิ้นสุดวาระหมายเหตุ1พระราชาคณะ (ไม่ทราบราชทินนาม) - -เจ้าอาวาส, ราวสมัยรัชกาลที่ 12พระครูฉิม - -เจ้าอาวาส3พระครูด้วง - -เจ้าอาวาส4พระสมุห์โพธิ์ - -เจ้าอาวาส5พระอธิการแก้ว - -เจ้าอาวาส6พระอธิการหริ่ง - -เจ้าอาวาส7พระอธิการสุข - -เจ้าอาวาส8พระวิสุทธิสารเถร วิ. (ผ่อง ธมฺมโชติโก)พ.ศ. 2455พ.ศ. 2471เจ้าอาวาส, มรณภาพ9พระเมตตาวิหารีเถร วิ. (ปัด ธมฺมสโร)พ.ศ. 2472พ.ศ. 2507เจ้าอาวาส, มรณภาพว่างพระครูสังวรสมาธิวัตร (ชอุ่ม ผาสุโก)พ.ศ. 2507พ.ศ. 2508ผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาส, มรณภาพ10พระวิเชียรมุนี (วิเชียร ธมฺมธโร) - -เจ้าอาวาส, มรณภาพ11พระราชสิทธิวรคุณ (สุรินทร์ สุภปุญฺโญ) -พ.ศ. 2566เจ้าอาวาส, มรณภาพ12พระครูศรีธรรมาทร (สมพงษ์ ฐิตปญฺโญ) ป.ธ.7พ.ศ. 2566พ.ศ. 2567ผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสพ.ศ. 2567 -เจ้าอาวาส, ปัจจุบัน

 ระเบียงภาพ 

 อาณาบริเวณวัด 
บริเวณวัดคูหาสวรรค์วรวิหารมีสถานที่น่าสนใจ เช่น บ้านศิลปิน คลองบางหลวง ชุมชนริมน้ำคลองบางหลวง วัดกำแพงบางจาก ซึ่งเป็นสถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม

ด้านหลังวัดมีทางเดินเล็กๆ ขนานกับคลองบางกอกใหญ่ นำไปสู่โรงเรียนอนุบาลและประถมศึกษาในท้องถิ่น โรงเรียนสุธรรมศึกษา ภายในโรงเรียนมีวัดร้างชื่อว่า วัดสุวรรณคีรี สันนิษฐานว่าเป็นวัดโบราณที่มีมาตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลายเช่นกัน ปัจจุบันเหลือเพียงพระพุทธรูปพระนามว่า หลวงพ่อสุวรรณคีรี ประดิษฐานอยู่ในศาลเจ้าแบบจีน วัดนี้ร้างมาตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องจากไม่มีพระสงฆ์ประจำอยู่ ปัจจุบันประชาชนนิยมเดินทางมาขอพรจากหลวงพ่อสุวรรณคีรีเพื่อความเป็นสิริมงคล

 อ้างอิง 

 ประวัติวัดคูหาสวรรค์วรวิหาร 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 วัดคูหาสวรรค์ 

คูหาสวรรค์
คูหาสวรรค์
หมวดหมู่:สิ่งก่อสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา
หมวดหมู่:โบราณสถานในเขตภาษีเจริญ