พระเจ้าเมงจีโย

พระเจ้าเมงจีโย (, มินจีโหญ่; ) หรือ พระเจ้าสิริชัยสุระ ตามพงศาวดารไทย หรือในนวนิยายผู้ชนะสิบทิศเรียก เมงกะยินโย เป็นปฐมกษัตริย์ของราชวงศ์ตองอู ราชวงศ์และอาณาจักรที่ 2 ของประวัติศาสตร์พม่า พระเจ้าเมงจีโยเดิมเป็นนายทหารที่มีความสามารถในการรบ ได้ทำการรวบรวมชาวพม่าที่อยู่กันอย่างกระจัดกระจายหลังการล่มสลายของอาณาจักรพุกามภายหลังการโจมตีของมองโกล โดยได้รับความช่วยเหลือจากขุนนางสำคัญหลายคน เช่น เมงเยสีหตู (บางคนถูกสมมติเป็นตัวละครในนวนิยายผู้สิบทิศ เช่น มหาเถรวัดกุโสดอ)

พระเจ้าเมงจีโยได้สถาปนาเมืองตองอู ซึ่งเป็นเมืองในขุนเขาเป็นปราการที่ดีขึ้นเป็นศูนย์กลางอำนาจใหม่ ต่อมามีการแผ่ขยายอำนาจเข้ายึดเมืองแปรโดยสามารถรบชนะพระเจ้านรปติแห่งแปรได้สำเร็จ ต่อมาคิดจะเข้ายึดเมืองหงสาวดีที่มีพระเจ้าสการะวุตพีเป็นกษัตริย์ แต่ไม่สำเร็จเนื่องจากพระเจ้าเมงจีโยสวรรคตเสียก่อน

ในมหาราชวงศ์พงศาวดารพม่า ระบุว่า พระองค์ได้พบกับพระมเหสีเมื่อเสด็จทอดพระเนตรการสร้างเขื่อน ซึ่งต่อมามีพระโอรสเพียงพระองค์เดียว ที่ได้ครองราชย์ต่อมา คือ พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้

พระเจ้าเมงจีโย สิ้นพระชนม์ในปี พ.ศ. 2074 พระนามของพระองค์อาจแปลได้ว่า "พระองค์ดำ" (มิน = กษัตริย์, จี = ยิ่งใหญ่, โหญ่ = ดำ) 

พระชนม์ชีพช่วงต้น
เมงจีโยเสด็จพระราชสมภพจาก Maha Thinkhaya กับ Min Hla NyetHmannan Vol. 2 2003: 173 พระราชบิดาสืบทอดมาจากพระเจ้ากะยอฉะวาที่ 1 แห่งปี้นยะ ผู้เป็นลูกหลานของพระเจ้านรสีหบดีแห่งพุกามกับพระเจ้าสีหตูแห่งปี้นยะ พระราชมารดาเป็นพระธิดาในอุปราชซีตูจอทีนแห่งตองอู ลูกหลานของพระเจ้าฝรั่งมังศรีชวาHmannan Vol. 2 2003: 171

เมงจีโยน่าจะเสด็จพระราชสมภพที่เมืองอังวะ เนื่องจากซีตูจอทีน พระอัยกา (ตา) ไม่ได้รับตำแหน่งอุปราชจนกระทั่ง ค.ศ. 1470 และก่อน ค.ศ. 1470 พระองค์รับราชการในราชสำนักพระเจ้าฝรั่งมังศรีที่อังวะ พระองค์เสด็จพระราชสมภพใน ค.ศ. 1459พงศาวดารรายงานปีพระราชสมภพไม่สอดคล้องกัน (Hmannan Vol. 2 2003: 182) ระบุว่าพระองค์สวรรคตตอนพระชนมายุ 71 พรรษา (ในปีที่ 72) เมื่อวันขึ้น 5 ค่ำ เดือนนะดอ 892 ME (24 พฤศจิกายน ค.ศ. 1530) ครองราชย์ 46 ปี นั่นหมายความว่าพระองค์เสด็จพระราชสมภพก่อนขึ้น 5 ค่ำ เดือนนะดอ 821 ME (30 พฤศจิกายน ค.ศ. 1459) และขึ้นครองราชย์ใน ค.ศ. 1484 อย่างไรก็ตาม ข้อมูลนี้ไม่สอดคล้องกับรายงานของตนเอง (Hmannan Vol. 2 2003: 172) ที่ระบุว่าพระองค์ขึ้นครองราชย์ในปี 847 ME (ค.ศ. 1485/1486) ตอนพระชนมายุ 25 พรรษา (ปีที่ 26) หมายความว่าพระองค์เสด็จพระราชสมภพในปี 822 ME (ค.ศ. 1460/1461). พระองค์น่าจะมีพระชนมายุประมาณ 11 หรือ 12 พรรษาตอนที่พระราชวงศ์ย้ายไปตองอูตอนที่ซีตูจอทีนแต่งตั้งเป็นอุปราช หลังซีตูจอทีนสวรรคตใน ค.ศ. 1481 เมงสีตู พระโอรสองค์โต ขึ้นเป็นอุปราชต่อ เมงจีโยต้องการสมรสกับโซมีนเทะทีน พระธิดาในลูกพี่ลูกน้อง แต่เนื่องจากเมงสีตู พระปิตุลา ปฏิเสธคำขอของเมงจีโยอย่างต่อเนื่องหลายครั้ง พระองค์จึงปลงพระชนม์พระปิตุลา เอาลูกพี่ลูกน้องเป็นพระมเหสีHarvey 1925: 102–103 พระองค์ยึดครองอำนาจ  เมษายน ค.ศ. 1485ทั้งพงศาวดารมาตรฐาน มหาราชวงศ์ (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 129) และ มหาราชวงศ์ ฉบับหอแก้ว (Maha Yazawin Vol. 2 2003: 172) รายงานว่าพระองค์ขึ้นครองอำนาจในปี 847 ME (29 มีนาคม ค.ศ. 1485 ถึง 28 มีนาคม ค.ศ. 1486) เนื่องพงศาวดารทั้งสองยังรายงานว่าพระองค์ครองราชย์ประมาณ 46 ปี พระองค์น่าจะขึ้นครองราชย์ในช่วงต้นปี 847 ME ( เมษายน ค.ศ. 1485)

รัชสมัย

 ในวัฒนธรรมสมัยนิยม 
พระเจ้าเมงจีโย เป็นที่รู้จักในประเทศไทยจากนวนิยายเรื่อง ผู้ชนะสิบทิศ แต่งโดย โชติ แพร่พันธุ์ หรือ ยาขอบ ต่อมาได้มีการนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์และละครมากมาย โดยมีนักแสดงผู้รับบท พระเจ้าเมงจีโย หรือเป็นที่รู้จักในชื่อ เมงกะยินโย ได้แก่

 ทัต เอกทัต จากภาพยนตร์เรื่อง ผู้ชนะสิบทิศ ตอน ยอดขุนพล (2509), ผู้ชนะสิบทิศ ตอน บุเรงนองลั่นกลองรบ และ ผู้ชนะสิบทิศ ตอน บุเรงนองถล่มหงสาวดี (2510)
 สมชาย อาสนจินดา จากละครเรื่อง ผู้ชนะสิบทิศ (2523) ทางช่อง 9
 ศิริพงษ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา จากละครเรื่อง ผู้ชนะสิบทิศ (2532-33) ทางช่อง 3
 รอน บรรจงสร้าง จากละครเรื่อง ผู้ชนะสิบทิศ (2556) ทางช่อง 8

หมายเหตุ

 อ้างอิง 

บรรณานุกรม







หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ราชวงศ์ตองอู
หมวดหมู่:จักรวรรดิตองอูที่หนึ่ง
หมวดหมู่:พระมหากษัตริย์ผู้ทรงก่อตั้ง