เจ้าวรญาณรังษี

เจ้าวรญาณรังษี เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 9 ในราชวงศ์ทิพย์จักร เป็นราชบุตรในพระยาคำโสม

 พระประวัติ 
เจ้าวรญาณรังษี มีนามเดิมว่าเจ้าญาณรังสี เป็นพระโอรส พระองค์ที่ 5 ของพระยาคำโสม ได้เสกสมรสกับเจ้าหญิงสุวันไล (เจ้าหญิงฝาง,เมืองหลวงพระบาง) มีพระโอรส-พระธิดา ได้แก่

 เจ้าอุปราช (ไชยแก้ว) เจ้าอุปราชนครลำปาง พิราลัยก่อนปี พ.ศ. 2429
 เจ้าบุรีรัตน์ (น้อยธรรมเสนา) เจ้าบุรีรัตน์นครลำปาง พิราลัยก่อน พ.ศ. 2419
 เจ้าน้อยคำป้อ
 เจ้าหญิงสุยคำ มีธิดา คือ
เจ้าองค์ทิพย์ (ญ.) มีธิดา คือ
เจ้าหญิงบุ
 เจ้าน้อยทนันท์ไชย ต่อมาขึ้นครองนครลำปางเป็นที่ เจ้านรนันทไชยชวลิต
 เจ้าหญิงคำปลิ๋ว สมรสกับเจ้าบุรีรัตน์ (บุญเลิศ) เจ้าบุรีรัตน์นครลำปาง โอรสพระยาอุปราชหมูล่า มีโอรสคือ
เจ้าราชวงศ์ (แก้วปราบเมรุ ณ ลำปาง) เจ้าราชวงศ์นครลำปาง
เจ้าราชบุตร (แก้วปราบเมือง ณ ลำปาง) เจ้าราชบุตรนครลำปาง
 เจ้าราชบุตรฟ้าฮ่วน (เจ้าน้อยกุลัว หรือเจ้าน้อยกุลวงศ์) สมรสกับเจ้ากาบจันทร์ มีบุตร ธิดา คือ
เจ้าหญิงพี้ลี้   มีธิดาคือ
เจ้าหญิงบุญหลอม 
เจ้าหญิงบุญหลวน 
เจ้าน้อยคำฟุ้ง
เจ้าฟ้าขะลึ้ง
เจ้าฟ้าขะลั้ง
เจ้าน้อยศรีมูล สมรสกับเจ้าแม่หนิ้ว มีบุตร ธิดาคือ
เจ้าน้อยศรีหมื่น สมรสกับเจ้าคำปัน มีบุตร ธิดาคือ
เจ้าบุญเตี่ยม ณ ลำปาง
เจ้าศรีมา ณ ลำปาง
เจ้าจำปี ณ ลำปาง
เจ้าทองดี ณ ลำปาง
เจ้าทองลา ณ ลำปาง
เจ้าอุดม ณ ลำปาง
เจ้าหญิงบุญหลง (แฝด)
เจ้าหญิงบุญหลัน (แฝด)
เจ้าน้อยบุญเย็น สมรสกับนางศรีนวล มีบุตร ธิดา คือ
เจ้าหนานบุญทรง สมรสกับนางบัวชร มีบุตร ธิดา คือ
เจ้าอรัญญา ณ ลำปาง 
เจ้ากันตพงษ์ ณ ลำปาง
 เจ้าหญิงอินตุ้ม
 เจ้าราชภาติกวงศ์ (เมืองพรหม) สมรสกับเจ้าบัวคำ มีบุตร ธิดา คือ
เจ้าเกษม (เหมย) สมรสกับนางส้มลิ้ม
เจ้าศรีไท
เจ้าน้อยขลุย
เจ้าหญิงเปี้ย
เจ้าหญิงรัตน สมรสกับนายปวน
เจ้าน้อยแก้วมูล สมรสกับนางบัวไหล
เจ้าคำปัน (ญ.) สมรสกับเจ้าน้อยศรีหมื่น ณ ลำปาง
เจ้าคำป้อ (ญ.) สมรสกับนายหมู
เจ้าหญิงเมืองชื่น ราชเทวีของเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต

เจ้าวรญาณรังสี ได้รับราชการจนมีบรรดาศักดิ์เป็นพระยาอุปราชเมืองนครลำปาง เมื่อพระญาน้อยอินท์ถึงพิราลัย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงมีตราตั้งให้ท่านว่าราชการเมืองนครลำปางพงศาวดารเมืองนครเชียงใหม่ เมืองนครลำปาง เมืองลำพูนไชย, หน้า 20 ถึงวันพฤหัสบดี แรม 2 ค่ำ เดือน 10 ปีมะโรง (ตรงกับวันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2399) จึงโปรดให้เลื่อนเป็น เจ้าวรญาณรังษี ภักดีราชธรรม์ สุพรรณโสมดไนย โยนกวิไสยประชาธิกร อมรมหาเดชเชษฐกเสนางค์ ลำปางคมหานคราธิปตัย เจ้านครลำปางพงศาวดารเมืองนครเชียงใหม่ เมืองนครลำปาง เมืองลำพูนไชย, หน้า 20

เจ้าวรญาณรังษีว่าราชการเมืองมาได้ 16 ปี ก็ประชวรจนถึงพิราลัย เมื่อวันเสาร์ แรม 5 ค่ำ เดือน 7 ปีมะแม จ.ศ. 1233พงศาวดารเมืองนครเชียงใหม่ เมืองนครลำปาง เมืองลำพูนไชย, หน้า 28 (ตรงกับวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2414)

 พระราชกรณียกิจ 
ในปี พ.ศ. 2400 เจ้าวรญาณรังษี เป็นประธานฝ่ายฆราวาสในการลงฤกษ์ฝังเสาอินทขีล (เสาหลักเมือง) ณ วัดปงสนุก และในปีต่อมาได้สร้างสะพานข้ามแม่น้ำวัง และบูรณะเนินพระธาตุวัดปงสนุก

ในปี พ.ศ. 2406 ได้สร้างสะพานหนองกระทิง และเป็นปีเดียวกันที่เจ้าอุปราช (มหาพรหม) พิราลัย และในปี พ.ศ. 2411 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคต และมีพระราชพิธีบรมราชาภิเษกพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเจ้าวรญาณรังษี เสด็จได้เข้าร่วมพิธีดังกล่าวในฐานะเจ้านครประเทศราช

 ราชตระกูล 

 อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

 บรรณานุกรม


  [พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พระพิจิตรโอสถ (รอด สุตันตานนท์)]
 รุ่งพงษ์ ชัยนาม. ประวัติศาสตร์ล้านนา : ประวัติศาสตร์ไทยที่คนไทยไม่ค่อยมีโกาสได้ศึกษา. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช


9
หมวดหมู่:ราชวงศ์ทิพย์จักร
หมวดหมู่:ราชโอรสและราชธิดาในเจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 4
หมวดหมู่:สกุล ณ ลำปาง
หมวดหมู่:บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์