อำเภอแม่ทะ

แม่ทะ () เป็นอำเภอในจังหวัดลำปาง เป็น 1 ใน 4 อำเภอของจังหวัดลำปางที่มีทางรถไฟสายเหนือตัดผ่าน โดยมีสถานีในพื้นที่อำเภอ 2 สถานี ได้แก่ สถานีรถไฟศาลาผาลาด และสถานีรถไฟแม่ทะ 


 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอแม่ทะมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมืองลำปางและอำเภอแม่เมาะ
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอลอง (จังหวัดแพร่)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอวังชิ้น (จังหวัดแพร่) และอำเภอสบปราบ
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเกาะคา

 ประวัติ 
อำเภอแม่ทะมีประวัติการก่อตั้งเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2450 ที่ว่าการอำเภอแม่ทะเดิมมิได้ตั้งอยู่ ณ ที่ว่าการอำเภอแม่ทะปัจจุบัน แต่ตั้งอยู่ที่บ้านป่าตัน หมู่ที่ 5 ตำบลป่าตัน อยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอในปัจจุบันไปทางทิศใต้ประมาณ 5 กิโลเมตร โดยอาศัยชื่อตำบลเป็นชื่อของอำเภอเรียกว่า "อำเภอป่าตัน" โดยมีการสร้างโรงเรียนขึ้นที่วัดบ้านอ้วนและที่หน้าที่ว่าการอำเภอ วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2452 และสร้างที่ว่าการอำเภอป่าตัน (ใหม่) ขึ้นในวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2453 วันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2453 

ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2455 ขุนตันธนารักษ์ นายอำเภอป่าตันสมัยนั้นได้พิจารณาเห็นว่ากรมทางรถไฟแห่งประเทศไทยมีโครงการวางรางรถไฟไปถึงเชียงใหม่ โดยมีเส้นทางผ่านบ้านแม่ทะ หมู่ที่ 1 ตำบลแม่ทะ จึงย้ายที่ว่าการอำเภอไปบริเวณนั้นและเปลี่ยนชื่อจากอำเภอป่าตันเป็น "อำเภอแม่ทะ" ในปี พ.ศ. 2460 ตามชื่อหมู่บ้านซึ่งตั้งอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอป่าตันเดิมประมาณ 15 กิโลเมตร

และในปี พ.ศ. 2497 ก็ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอแม่ทะ จากบ้านแม่ทะ ตำบลแม่ทะ มาตั้งที่บ้านอ้วน ตำบลนาครัว วันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2497 และเปิดใช้ที่ว่าการอำเภอใหม่ตั้งแต่วันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497 เป็นต้นไป ซึ่งทางราชการได้พิจารณาว่าพื้นที่มีความเป็นศูนย์กลางมากกว่า โดยไม่ได้เปลี่ยนชื่ออำเภอใหม่แต่อย่างใด

 วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอป่าตัน จังหวัดลำปาง เป็นอำเภอแม่ทะ วันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2460
 วันที่ 21 มกราคม 2476 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอเมืองลำปางกับอำเภอแม่ทะ  จังหวัดลำปาง โดยโอนพื้นที่ของตำบลน้ำโจ้ อำเภอเมืองลำปาง มาขึ้นกับอำเภอแม่ทะ วันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2476
 วันที่ 9 มกราคม 2481 ยุบตำบลนาคต รวมกับพื้นที่ตำบลป่าตัน วันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2481
 วันที่ 26 มกราคม 2500 จัดตั้งสุขาภิบาลป่าตันนาครัว ในท้องที่หมู่บ้านหนามปู่ย่า บ้านอ้วน บ้านหัวฝาย ตำบลนาครัว และท้องที่หมู่บ้านนาคต บ้านแพะ บ้านปง บ้านสมทะ บ้านป่าตันเหนือ บ้านป่าตันใต้ ตำบลป่าตัน วันที่ 26 มกราคม 2500
 วันที่ 28 มีนาคม 2521 ตั้งตำบลสบป้าด แยกออกจากตำบลหัวเสือ วันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2521
 วันที่ 21 ตุลาคม 2531 ตั้งตำบลวังเงิน แยกออกจากตำบลดอนไฟ วันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2531
 วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลสันดอนแก้ว แยกออกจากตำบลบ้านบอม และตำบลบ้านกิ่ว วันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2532
 วันที่ 31 ธันวาคม 2532 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอแม่ทะกับอำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง โดยโอนพื้นที่ของตำบลสบป้าด อำเภอแม่ทะ ไปขึ้นกับอำเภอแม่เมาะ วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2532
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลป่าตันนาครัว เป็นเทศบาลตำบลป่าตันนาครัว วันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2542 ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 12 กันยายน 2546 เปลี่ยนแปลงชื่อหมู่ที่ 8 บ้านน้ำโทก–หัวดง ตำบลแม่ทะ เป็นหมู่ที่ 8 "บ้านแม่ทะหลวง" และเปลี่ยนแปลงชื่อหมู่ที่ 9 บ้านแม่ทะ ตำบลแม่ทะ เป็นหมู่ที่ 9 "บ้านแม่ทะม่วงคำ" วันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2546
 วันที่ 9 กรกฎาคม 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลป่าตัน รวมเข้ากับเทศบาลตำบลป่าตันนาครัว วันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2547
 วันที่ 21 มีนาคม 2549 แยกพื้นที่หมู่ 2 บ้านท่าแหน ตำบลแม่ทะ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 10 บ้านท่าแหนพัฒนา และแยกพื้นที่หมู่ 3 บ้านนาคต ตำบลป่าตัน ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 9 บ้านนาคต วันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2549
 วันที่ 20 เมษายน 2550 แยกพื้นที่หมู่ 2 บ้านทุ่งตอน ตำบลวังเงิน ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 9 บ้านวังเงิน วันที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2550
 วันที่ 24 สิงหาคม 2550 เปลี่ยนชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลสันดอนแก้ว เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลสิริราช และจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลสิริราช วันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 
 วันที่ 18 กรกฎาคม 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ทะ เป็นเทศบาลตำบลแม่ทะ วันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลน้ำโจ้ เป็นเทศบาลตำบลน้ำโจ้ วันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2551 
 วันที่ 26 กันยายน 2554 ได้แยกพื้นที่บางส่วนของหมู่ที่ 3 บ้านอ้วน, หมู่ที่ 8 บ้านหนามปู่ย่า ตำบลนาครัว ขององค์การบริหารส่วนตำบลนาครัว มารวมกับท้องที่เทศบาลตำบลป่าตันนาครัว วันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2554 และเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลตำบลป่าตันนาครัว วันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2554
 วันที่ 24 กันยายน 2555 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลนาครัว เป็นเทศบาลตำบลนาครัว วันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2555
 วันที่ 12 พฤษภาคม 2559 แยกพื้นที่หมู่ 3 บ้านต๋อ ตำบลน้ำโจ้ ตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ หมู่ 10 บ้านต๋อแก้วพัฒนา วันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2559

 การแบ่งเขตการปกครอง  
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอแม่ทะแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตําบล 95 หมู่บ้าน ได้แก่
 ที่   ชื่อตำบล  ตัวเมือง  อักษรโรมัน  จำนวนหมู่บ้าน  จำนวนครัวเรือนจำนวนประชากร จำนวนประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล จังหวัดลำปาง ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2553, สำนักบริหารทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย 1.แม่ทะ37pxMae Tha102,7297,081  2.นาครัว27pxNa Khrua123,12110,446  3.ป่าตัน35pxPa Tan92,0276,445  4.บ้านกิ่ว30pxBan Kio101,4514,601  5.บ้านบอม35pxBan Bom69002,729  6.น้ำโจ้30pxNam Cho103,20810,227  7.ดอนไฟ37pxDon Fai81,4824,377  8.หัวเสือ40pxHua Suea122,3556,547  9.วังเงิน26pxWang Ngoen91,2693,832  10.สันดอนแก้ว63pxSan Don Kaeo91,4654,841 

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอแม่ทะประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลป่าตันนาครัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าตันทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลนาครัว
 เทศบาลตำบลสิริราช ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันดอนแก้วทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลแม่ทะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ทะทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลน้ำโจ้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำโจ้ทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลนาครัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาครัว (นอกเขตเทศบาลตำบลป่าตันนาครัว)
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกิ่ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกิ่วทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านบอม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านบอมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลดอนไฟ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนไฟทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหัวเสือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวเสือทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังเงิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังเงินทั้งตำบล

 อ้างอิง 


แม่ทะ