ฮัมซะฮ์

ฮัมซะฮ์ (, , ء) เป็นอักษรอาหรับใช้แทนเสียง /อ/ แต่ไม่ถือว่าเป็นตัวอักษรเท่ากับอักษรอื่นอีก 28 ตัว ใช้แสดงการออกเสียงในยุคต้นๆของศาสนาอิสลาม ใช้เติมบนอะลิฟเพื่อบอกว่าอะลิฟตัวนี้ใช้แทนเสียง /อ/  อาจเขียนได้ในรูป:
 เดี่ยว: ء ; 
 รวมกับ: 
 أ และ إ (ข้างบนและข้างล่างอะลิฟ) 
 ؤ (เหนือ วาว) 
 ئ (เหนือยาอุไม่มีจุดข้างล่าง)

กฎของฮัมซะฮ์
โดยย่อ
 ฮัมซะฮ์เมื่อเป็นตัวแรกต้องอยู่บนหรือล่างอะลิฟ ขึ้นกับเสียงสระของฮัมซะฮ์แต่ถ้าเป็นสระเสียงยาวหรือสระประสมจะละฮัมซะฮ์ไว้ 
 /i/ สำคัญกว่า /u/ สำคัญกว่า /a/  ถ้าต้องนับความสำคัญของเสียงสระ
 สำหรับเสียง /อาอะ/ /อูอะ/ และ/เอาอะ/ ต้องเขียนฮัมซะฮ์บนเส้นแทนการเขียนบนอะลิฟ 
 ถ้ามีอะลิฟ 2 ตัวเขียนติดกัน ใช้อะลิฟ มัดดะแทน 
รายละเอียด
ฮัมซะฮ์ถือเป็นอักษรที่เขียนได้หลายวิธีและไม่มีผลต่ออักษรที่อยู่รอบข้างแม้แต่อักษรที่แทนสระเสียงยาว เขียนได้ 4 ลักษณะคือ เขียนบนเส้นโดยตรง เขียนบนอะลิฟ วาว หรือยาอุที่ตัดจุดข้างล่างออกไป อะลิฟที่มีฮัมซะฮ์อาจเขียนก่อนหน้าอะลิฟอีกตัวโดยไม่ต้องใช้อะลิฟ มัดดะ กฎของฮัมซะฮ์ขึ้นกับว่าฮัมซะฮ์อยู่ตำแหน่งต้น กลาง หรือท้ายคำ (ไม่ออกเสียง) สระเสียงสั้นที่เกิดจากการผันคำจะไม่นับ และเขียนในรูปอะลิฟ-ตันวิน จะใช้ฮัมซะฮ์เมื่ออยู่กลางคำเท่านั้น 
 ถ้าอยู่ต้นคำ:
 เขียนบนอะลิฟเสมอ เขียนข้างบนถ้าเป็น /อะ/หรือ /อุ/ เขียนข้างล่างถ้าเป็น/อิ/ 
 ถ้าตามด้วยเสียง /อา/ ใช้อะลิฟ มัดดะ
 ถ้าอยู่ท้ายคำ:
 ถ้าเป็นสระเสียงสั้นเขียนบนตัวพาขึ้นว่าเป็นเสียงใด (อะใช้อะลิฟ อิใช้ยาอุ อุใช้วาว) ถ้าเป็นสระเสียงยาว เขียนฮัมซะฮ์บนเส้น 
 ในกรณีอื่นๆ เขียนฮัมซะฮ์บนเส้น 
 ถ้าอยู่กลางคำ:
 ถ้าเป็นสระเสียงยาวหรือสระประสม ตัวพาของฮัมซะฮ์ขึ้นกับกรณีต่อไปนี้: 
 ถ้าเป็นสระอิหรืออุ เขียนบนยาอุหรือวาว 
 ในกรณีอื่น เขียนบนเส้น เว้นแต่อักษรตัวต่อไปเป็นยาอุอาจเขียนฮัมซะฮ์บนยาอุเพื่อป้องกันความสับสน
 ในกรณีอื่น ทั้งสระที่นำหน้าและตามหลังมีผลต่อฮัมซะฮ์ 
 ถ้ามีตัวเดียวหรือ 2 ตัวแต่เป็นชนิดเดียวกัน เสียงสระนั้นจะเป็นตักำหนดตัวพา 
 ถ้ามีสระ 2 ตัวต่างกัน อิสำคัญกว่าอุ อุสำคัญกว่าอะ 
 ใช้อะลิฟ มัดดะ ถ้าจำเป็น 
ในบางกรณี มีกฎที่ต่างไปคือ 
 "201 Arabic Verbs" ของ Barron ใช้ตามกฎข้างต้น 
 "Teach Yourself Arabic Verbs and Essential Grammar" ของ John Mace  เมื่อเป็นเสียงอูจะไม่ใช้วาว 2 ตัว ในกรณีของ/อิอู/ ใช้ฮัมซะฮ์บนยาอุ ถ้าเป็น/อะอู/ เขียนอัมซะหฺบนอะลิฟ 
 "A new Arabic grammar" ของ Haywood and Nahmad เสียง /อู/ เขียนฮัมซะฮ์บนวาวตัวเดียว ไม่ใช้วาว 2 ตัว 
 "Al-Kitaab fii Ta:allum ..." /อะอู/ ใช้ฮัมซะฮ์บนยาอุ /อะอิ/ ใช้ฮัมซะฮ์บนอะลิฟ 
หมวดหมู่:อักษรอาหรับ