อำเภอสูงเม่น

สูงเม่น () เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดแพร่

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอสูงเม่นมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลป่าแมต ตำบลนาจักร ตำบลช่อแฮ อำเภอเมืองแพร่
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลช่อแฮ อำเภอเมืองแพร่
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลน้ำหมัน อำเภอท่าปลา ตำบลบ้านด่านนาขาม อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ (จังหวัดอุตรดิตถ์) และตำบลแม่จั๊วะ ตำบลปงป่าหวาย อำเภอเด่นชัย
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลต้าผามอก อำเภอลอง

 ประวัติ 
อำเภอสูงเม่นตั้งอยู่ที่บ้านสูงเม่น ท้องที่ลำน้ำแม่พวก ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น  อำเภอแม่พวก ตามลำน้ำที่ตั้งในปี พ.ศ. 2445 ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2460 ทางราชการได้เปลี่ยนชื่อจากอำเภอแม่พวกเป็น อำเภอสูงเม่น 

คำว่า "สูงเม่น" ไม่ปรากฏว่ามีผู้ใดจัดทำประวัติไว้เป็นหลักฐาน เพียงแต่ได้รับทราบจากคำบอกเล่าจากบุคคลที่รู้บอกว่า สถานที่ตั้งวัดสูงเม่นเดิมเป็นป่าพงไพรหนาแน่น เป็นที่ชุมนุมของสัตว์ชนิดหนึ่ง คือ เม่น ได้มาชุมนุมอาศัยอยู่ ต่อมาบ้านเมืองได้เจริญขึ้น ป่าแห่งนี้ได้ถูกแผ้วถาง ราษฎรได้ใช้เป็นสถานที่อยู่อาศัยรวมกันเป็นหมู่บ้านพร้อมกับได้สร้างวัดขึ้นชื่อวัดสูงเม่น ด้วยเหตุดังกล่าวทางราชการจึงได้เปลี่ยนชื่อจากอำเภอแม่พวกเป็นอำเภอสูงเม่น แต่คำว่า "สูงเม่น" เป็นการเพี้ยนเสียงและรูปอักษรทางภาษาไทยกลางที่เขียนขึ้นมาตามความเข้าใจผิดของทางราชการในสมัยนั้น ซึ่งถ้าเขียนตามหลักการอ่านการเขียนและความหมายทางภาษาล้านนาแล้ว สูงเม่นจะต้องสะกดเป็น "สุ่งเหม้น" โดยคำว่า "สุ่ง" แปลว่ารู และ "เหม้น"  แปลว่าตัวเม่น

 วันที่ 22 มีนาคม 2445 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ เป็น อำเภอแม่พวก
 วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอแม่พวก จังหวัดแพร่ เป็น อำเภอสูงเม่น
 วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลบ้านกวาง แยกออกจากตำบลบ้านเหล่า ตั้งตำบลสบสาย แยกออกจากตำบลร่องกาศ ตำบลดอนมูล และตำบลบ้านปง
 วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลสูงเม่น ในท้องที่บางส่วนของตำบลสูงเม่น
 วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2499 เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอลอง กับอำเภอสูงเม่น โดยโอนพื้นที่หมู่ 15 (ในขณะนั้น) ของตำบลห้วยอ้อ อำเภอลอง ไปขึ้นกับตำบลเด่นชัย อำเภอสูงเม่น
 วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลเด่นชัย ในท้องที่บางส่วนของตำบลเด่นชัย
 วันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2506 แยกพื้นที่ตำบลเด่นชัย และตำบลแม่จั๊วะ อำเภอสูงเม่น ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอเด่นชัย ขึ้นกับอำเภอสูงเม่น
 วันที่ 27 กรกฎาคม 2508 ยกฐานะกิ่งอำเภอเด่นชัย อำเภอสูงเม่น เป็น อำเภอเด่นชัย
 วันที่ 2 กรกฎาคม 2530 เปลี่ยนแปลงเขตสุขาภิบาลสูงเม่น เพื่อความเหมาะสมในการบริหารกิจการ และการทะนุบำรุงท้องถิ่น
 วันที่ 9 มกราคม 2539 ตั้งตำบลพระหลวง แยกออกจากตำบลดอนมูล
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลสูงเม่น เป็นเทศบาลตำบลสูงเม่น ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 28 พฤศจิกายน 2568 เปลี่ยนชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลสูงเม่น เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านโตน และจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบลบ้านโตน

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอสูงเม่นแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 12 ตำบล 110 หมู่บ้าน ได้แก่
 ที่  ชื่อตำบล ตัวเมือง อักษรโรมัน  จำนวนหมู่บ้านจำนวนหลังคาเรือน จำนวนประชากร จำนวนประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล จังหวัดแพร่ ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2553, สำนักบริหารทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย1.สูงเม่น51pxSung Men102,7168,0462.น้ำชำ35pxNam Cham153,3269,9593.หัวฝาย35pxHua Fai133,37810,1064.ดอนมูล43pxDon Mun102,7837,5375.บ้านเหล่า45pxBan Lao91,9745,5216.บ้านกวาง35pxBan Kwang61,1333,2947.บ้านปง30pxBan Pong61,5965,0808.บ้านกาศ36pxBan Kat71,1293,1979.ร่องกาศ40pxRong Kat112,6197,36710.สบสาย40pxSop Sai61,1673,80311.เวียงทอง43pxWiang Thong123,65610,00312.พระหลวง35pxPhra Luang51,4024,004

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอสูงเม่นประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลสูงเม่น ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสูงเม่น
 เทศบาลตำบลบ้านโตน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสูงเม่น (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลสูงเม่น)
 องค์การบริหารส่วนตำบลน้ำชำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลน้ำชำทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหัวฝาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวฝายทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลดอนมูล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนมูลทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านเหล่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเหล่าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกวาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกวางทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านปง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านปงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกาศ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกาศทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลร่องกาศ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลร่องกาศทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสบสาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสบสายทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเวียงทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียงทองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลพระหลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพระหลวงทั้งตำบล

 อ้างอิง 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 amphoe.com


สูงเม่น