คณะรัฐมนตรีสยาม คณะที่ 4

คณะรัฐมนตรีไทยสยาม คณะที่ 4 (21 มิถุนายน พ.ศ. 2476 – 16 ธันวาคม พ.ศ. 2476) หรือ คณะรัฐมนตรีพหลพลพยุหเสนา จัดตั้งขึ้นภายหลังพระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีไทย ตามพระบรมราชโองการ ลงวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2476 ซึ่งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงลงพระปรมาภิไธย โดยมีเจ้าพระยาพิชัยญาติ (ดั่น บุนนาค) ซึ่งดำรงตำแหน่งประธานสภาผู้แทนราษฎรไทยในขณะนั้น เป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการ

 รายชื่อคณะรัฐมนตรี 



 คณะรัฐมนตรีคณะที่ 4 ของไทย ตำแหน่ง  ลำดับ  รายนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ  หมายเหตุ ที่มา  นายกรัฐมนตรี  *  นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) 15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 กลาโหม   1  นายพลตรี พระยาประเสริฐสงคราม (เทียบ คมกฤส)  15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ต่างประเทศ   2  พระยาอภิบาลราชไมตรี (ต่อม บุนนาค) 15px  1 กันยายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 มหาดไทย    3  พระยาอุดมพงศ์เพ็ญสวัสดิ์ (หม่อมราชวงศ์ประยูร อิศรศักดิ์) 15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px   เศรษฐการ   4  พระยาโกมารกุลมนตรี (ชื่น โกมารกุล ณ นคร)  15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 การคลัง   5  เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร์ ณ สงขลา) 15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ธรรมการ   6  เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา)  15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ยุติธรรม   7  พระยานิติศาสตร์ไพศาลย์ (วัน จามรมาน) 15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  1 กันยายน พ.ศ. 2476  15px  ปฏิบัติหน้าที่ในฐานะรัฐมนตรีทำการแทน สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 15px  1 กันยายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  แต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม     8  พระยาสุริยานุวัตร (เกิด บุนนาค) 15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px       นายพลเรือตรี พระยาปรีชาชลยุทธ (วัน จารุภา)   15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  8 สิงหาคม พ.ศ. 2476  15px  ลาออก    9  นายพันเอก พระสิทธิเรืองเดชพล (แสง พันธุประภาส) 15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2   10  นายพันโท หลวงพิบูลสงคราม (แปลก ขีตตะสังคะ)   15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2   11  นายนาวาโท หลวงศุภชลาศัย (บุง ศุภชลาศัย) 15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2   12  นายนาวาโท หลวงสินธุสงครามชัย (สินธุ์ กมลนาวิน)  15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2   13  หลวงนฤเบศร์มานิต (สงวน จูฑะเตมีย์) 15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2   14  หลวงสิริราชไมตรี (จรูญ สิงหเสนี) 15px  21 มิถุนายน พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2     นายนาวาเอก พระยาวิชิตชลธี (ทองดี สุวรรณพฤกษ์) 15px  8 สิงหาคม พ.ศ. 2476  9 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  ลาออก    15  นายเรือเอก หลวงธำรงนาวาสวัสดิ์ (ถวัลย์ ธารีสวัสดิ์) 15px  8 สิงหาคม พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2   16  หลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ปรีดี พนมยงค์)  15px  1 ตุลาคม พ.ศ. 2476  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2

 การเปลี่ยนแปลงคณะรัฐมนตรี 
 8 สิงหาคม 
 ลาออก - นายพลเรือตรี พระยาปรีชาชลยุทธ (วัน จารุภา) กราบถวายบังคมลาออกจากตำแหน่ง 
 แต่งตั้ง - นายนาวาเอก พระยาวิชิตชลธี (ทองดี สุวรรณพฤกษ์) เป็นรัฐมนตรี
 แต่งตั้ง - นายเรือเอก หลวงธำรงนาวาสวัสดิ์ (ถวัลย์ ธารีสวัสดิ์) เป็นรัฐมนตรี
 1 กันยายน 
 แต่งตั้ง - พระยานิติศาสตร์ไพศาลย์ (วัน จามรมาน) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม
 แต่งตั้ง - พระยาอภิบาลราชไมตรี (ต่อม บุนนาค) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
 1 ตุลาคม 
 แต่งตั้ง - หลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ปรีดี พนมยงค์) เป็นรัฐมนตรี
 9 ธันวาคม 
 ลาออก - นายนาวาเอก พระยาวิชิตชลธี (ทองดี สุวรรณพฤกษ์) ได้กราบถวายบังคมลาออกจากตำแหน่งเพราะป่วย 

 การแถลงนโยบายของรัฐบาล 

คณะรัฐมนตรีได้แถลงนโยบายต่อสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2476

 เหตุการณ์สำคัญ 
 กบฏบวรเดช 

เมื่อวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2476 พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช อดีตเสนาบดีกระทรวงกลาโหมในสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ได้นำกำลังทหารจากหัวเมืองภาคอีสานเข้ามาเพื่อล้มล้างการปกครองของรัฐบาล แต่ไม่ประสบความสำเร็จ
 หมายเหตุ 
นายกรัฐมนตรีได้กราบถวายบังคมลาออก  5 กรกฎาคม พ.ศ. 2476 โดยอ้างเหตุผลว่า หย่อนความรู้ในทางกฎหมายและการเมือง แต่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงขอร้องให้รับตำแหน่งต่อไปและทรงแจ้งไปยังสภาขอให้สนับสนุนคำขอร้องของพระองค์ท่านด้วย ที่ประชุมสภาได้ลงมติเป็นเอกฉันท์ให้พระยาพหลพลพยุหเสนา ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีต่อไป

 การสิ้นสุดของคณะรัฐมนตรี 
คณะรัฐมนตรีคณะนี้สิ้นสุดลง เพราะได้มีการเลือกตั้งทั่วไป โดยเลือกสมาชิกประเภทที่ 1 ขึ้นและสมาชิกประเภทที่ 2 เดิมที่ให้ความไว้วางใจแก่คณะรัฐมนตรีก็สิ้นสุด

 อ้างอิง 
 คณะรัฐมนตรีคณะที่ 4 จากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี 
 ลำดับความเป็นมาของคณะรัฐมนตรีไทย จากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี 

หมวดหมู่:คณะรัฐมนตรีไทย
หมวดหมู่:พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)
หมวดหมู่:คณะรัฐมนตรีที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2476
หมวดหมู่:คณะรัฐมนตรีที่สิ้นสุดในปี พ.ศ. 2476