ทองแดง (สุนัข)

คุณทองแดง (7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2541 – 26 ธันวาคม พ.ศ. 2558) เป็นสุนัขทรงเลี้ยงตัวที่ 17 ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9)

 ประวัติ 

ทองแดงเป็นลูกของแดง สุนัขจรจัดบริเวณซอยศูนย์แพทย์พัฒนา ถนนพระราม 9 เกิดเมื่อวันเสาร์ที่ 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2541นนทพร อยู่มั่งมี และคณะ. (2560). "พระเมรุมาศบุษบกประธาน (ชั้นชาลาชั้น 4): ประติมากรรมประดับพระจิตกาธาน", ใน สู่ฟ้าเสวยสวรรค์. กรุงเทพฯ: มติชน. 316 หน้า.  รัชกาลที่ 9 ทรงนำมาเลี้ยงหลังจากเสด็จฯ ไปเปิดศูนย์แพทย์พัฒนา และนายแพทย์คนหนึ่งนำมาทูลเกล้าฯ ถวายภูมิพลอดุลยเดช, พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. (2545). เรื่องของทองแดง พระราชนิพนธ์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง. 83 หน้า.  ทองแดงเกิดก่อนลูก ๆ ของมะลิ 1 วัน ลูก ๆ ของมะลิเกิดเมื่อวันอาทิตย์ที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2541 และทรงยกทองแดงให้มะลิเลี้ยงดูธีรนุช โชคสุวณิช และคณะ. (2549). พระบรมธรรมิกราชกับอักษรศาสตร์. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ภาควิชาภูมิศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์. 336 หน้า.  ทองแดงมีพี่น้องรวม 7 ตัว ชาวบ้านตั้งชื่อให้ว่า ทองแดง เพศเมีย, คาลัว เพศเมีย, หนุน เพศเมีย, ทองเหลือง เพศผู้ ได้ไปอยู่บ้านของข้าราชบริพารคนหนึ่ง, ละมุน เพศเมีย, โกโร เพศเมีย, โกโส เพศเมีย

ทองแดงมีลักษณะพิเศษต่างจากลูกสุนัขตัวอื่น คือ มีสายสร้อยรอบคอครึ่งเส้น มีถุงเท้าขาวทั้ง 4 ขา มีหางม้วนขดเป็นวง ปลายหางดอกสีขาว และมีจมูกแด่น ได้เข้าเฝ้าฯ ถวายตัวเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2541 ขณะมีอายุได้ 5 สัปดาห์ ที่พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน

รัชกาลที่ 9 ทรงค้นในหนังสือพบว่า ทองแดงมีลักษณะคล้ายคลึงกับสุนัขพันธุ์บาเซนจี สุนัขพันธุ์โบราณ มีถิ่นกำเนิดทางแอฟริกาใต้ นิยมใช้งานในการล่าสัตว์  แต่ทองแดงตัวใหญ่กว่าบาเซนจีทั่วไป จึงทรงเรียกทองแดงว่าเป็นสุนัขพันธุ์ไทยซูเปอร์บาเซนจี ก่อนหน้านี้ทรงเรียกว่า เป็นสุนัขพันธุ์เทศ (ย่อมาจาก เทศบาล)

วันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2558 เวลา 23.10 น. ทองแดงเสียชีวิตด้วยโรคชราชวกิจ หันประดิษฐ, ศูนย์ข้อมูลมติชน. (2559). "ธันวาคม", ใน บันทึกประเทศไทย: ลำดับข่าวเด็ด เหตุการณ์สำคัญประจำปี ๒๕๕๘. เล่มที่ 8. กรุงเทพฯ: มติชน. 498 หน้า.  ที่วังไกลกังวล ร่างอยู่ที่โรงพยาบาลสัตว์เกษตรศาสตร์ หัวหิน รวมอายุได้ 17 ปี 1 เดือน 19 วันคณะสัตวแพทยศาสตร์ ม.เกษตรฯ แถลง สุนัขหลวง 'คุณทองแดง' เสียชีวิตแล้ว

 ลูก 
ทองแดงมีลูก 9 ตัวกับทองแท้ สุนัขพันธุ์บาเซนจี ทุกตัวเกิดเมื่อวันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2543นิตยสารพลอยแกมเพชร, 18(405): (2552, มกราคม 15). รัชกาลที่ 9 ทรงตั้งชื่อให้ด้วยชื่อขนมที่มีคำว่า ทอง และพระราชทานนามสกุลว่า สุวรรณชาดคณะกรรมการอำนวยการจัดงานฉลองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี. (2551). สารานุกรมพระราชกรณียกิจพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในรอบ ๖๐ ปีแห่งการครองราชย์. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร. 487 หน้า.  และยังเป็นชื่อเครื่องหมายการค้าและเครื่องหมายบริการในพระปรมาภิไธย โปรดเกล้าฯ ให้ตีพิมพ์หนังสือชื่อ ขนมลูก ๆ ทองแดง ออกเผยแพร่เทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, สมเด็จพระ และดรุณี จักรพันธุ์, หม่อมหลวง. (2545). ขนมลูกๆ ทองแดง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: วิทยาลัยในวังหญิง. 23 หน้า. 

 ทองชมพูนุท เพศเมีย น้ำหนัก 360 กรัม คลอดเอง
 ทองเอก เพศผู้ น้ำหนัก 310 กรัม คลอดเอง 
 ทองม้วน เพศผู้ น้ำหนัก 330 กรัม คลอดเอง 
 ทองทัต เพศผู้ น้ำหนัก 350 กรัม คลอดเอง 
 ทองพลุ เพศผู้ น้ำหนัก 300 กรัม ต้องฉีดยาช่วย  มีลูกกับหิรัญวารี
นิลเอก
นิลพานร
นิลพัท
นิลขัน
นิลนนท์
นิยา

 ทองหยิบ เพศผู้ น้ำหนัก 350 กรัม คลอดเอง 
 ทองหยอด เพศเมีย น้ำหนัก 320 กรัม คลอดเอง มีลูกกับน้ำชา
ข้าวโพดเทียน
ข้าวตอกดอกไม้
ข้าวหลามตัด
ข้าวคลุกกะปิ มีลูกกับบิ๊กฟลาวเวอร์
วัง
น่าน
ข้าวเหนียวมะม่วง
ข้าวแดงแกงร้อน มีลูกกับปะโตเลมีย์
แกงมัสมั่น
แกงเหลือง
แกงนพเก้า
ข้าวตังทรงเครื่อง
ข้าวเกรียบว่าว
 ทองอัฐ เพศเมีย น้ำหนัก 290 กรัม คลอดเอง 
 ทองนพคุณ เพศผู้ น้ำหนัก 360 กรัม คลอดเอง

การป้องกันตามกฎหมายความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์

ฐนกร ศิริไพบูลย์ คนงานโรงงานอายุ 27 ปี ถูกจับตามความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์ไทยใน พ.ศ. 2558 ด้วยข้อหาโจมตีพระมหากษัตริย์ผ่านโพสต์"เสียดสี" เกี่ยวกับทองแดงในเฟสบุ๊ก อานนท์ นำภา ทนายของเขากล่าวให้ International New York Times ว่า ข้อหานี้ "ไม่ได้ให้รายละเอียดการดูถูกสัตว์อย่างเจาะจง" International New York Times ในกรุงเทพลบเรื่องนี้ออกจากหนังสือพิมพ์ในวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2558 เพียง 12 วันก่อนที่ทองแดงเสียชีวิต หลังถูกจับกุม 90 วัน เขาถูกปล่อยตัวด้วยวงเงินประกัน ถ้าถูกตัดสินว่าผิด ฐนกรมีโอกาสถูกจำคุกสูงสุด 37 ปี ไม่มีใครทราบที่ตั้งและสถานะคดีของเขานับตั้งแต่เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2561

รายงานจากบีบีซี ฝ่ายอัยการกล่าวว่าฐนกรได้โพสต์ภาพสุนัขหลายภาพในเฟสบุ๊กเพื่อล้อเลียนกษัตริย์ และถูกตั้งข้อหาเพิ่มจากการกด "ไลก์" ภาพตัดต่อของพระมหากษัตริย์ไทย ซึ่งโพสต์โดยผู้ใช้คนอื่น

 การดัดแปลงเป็นสื่อ 
รัชกาลที่ 9 ทรงพระราชนิพนธ์ เรื่อง ทองแดง (The Story of Tongdaeng) ซึ่งมี 84 หน้า ออกเผยแพร่เป็นภาษาไทยและภาษาอังกฤษ โดยฉบับแรกขายหมดอย่างรวดเร็วทั้ง 100,000 เล่มในประเทศไทย* Seth Mydans, For Dogged Devotion to Etiquette, a Kingly Tribute , International Herald Tribune, 26 December 2002. Accessed 30 December 2015. เนื่องจากมีความต้องการสูงมาก หนังสือนี้จึงกลายเป็นของขวัญล้ำค่า และตีพิมพ์ใหม่หลายครั้ง

ต่อมามีการนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์แอนิเมชันเรื่อง คุณทองแดง ดิ อินสไปเรชั่นส์ ซึ่งเผยแพร่ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2558

 อ้างอิง 
 เชิงอรรถ

อ่านเพิ่ม
 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช. เรื่อง ทองแดง: ฉบับการ์ตูน. อมรินทร์, กรุงเทพ. พ.ศ. 2547. 
 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช. เรื่อง ทองแดง. อมรินทร์. 
 วิลาศ มณีวัต. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวกับ "คุณ ๆ" สี่ขา. ดอกหญ้า. 

หมวดหมู่:สุนัขทรงเลี้ยง
หมวดหมู่:สุนัขที่มีชื่อเสียง
หมวดหมู่:สัตว์ในการเมือง
หมวดหมู่:รัชกาลที่ 9