โขมด

โขมด [ขะ-โหฺมด] เป็นผีชนิดหนึ่ง ชื่อเป็นคำเขมร (, "โขฺมจ" อ่านว่า ขะโม้จ) แปลว่าผีทั่วไปบรรจบ พันธุเมธา, ศาสตราจารย์, ดอกเตอร์. ภาษาต่างประเทศในภาษาไทย. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ : ภาควิชาภาษาไทยและภาษาตะวันออก คณะนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2514, หน้า 67 แต่ในคติชนไทยถือว่าเป็นผีชนิดหนึ่งจัดอยู่ในกลุ่มของผีกระสือและผีโพง ไม่มีรูปร่างแน่นอน บางแห่งก็ว่ามีลักษณะเป็นดวงไฟกลม ๆ ไฟวับแวมดวงใหญ่ยามวิกาลบริเวณที่ชื้นแฉะ มักลวงคนเดินป่าหลงผิด เข้าใจว่ามีคนถือคบไฟ หรือมีกองไฟอยู่ข้างหน้า หากเดินตามเข้าไป มันก็หายวับแล้วปรากฏเป็นดวงไฟรอบตัวทั้งหน้าและหลังเสฐียรโกเศศ. ผีสางเทวดา. กรุงเทพฯ : เอเธนส์บุ๊คส์ (1997), 2549, หน้า 55 บางแห่งอธิบายว่าว่าเป็นผีป่าชนิดหนึ่ง มีลักษณะเป็นดวงไฟลอยหากินในเวลากลางคืน บางแห่งก็ว่าเป็นผีร้าย หลอกหลอนคนเดินป่าด้วยการจำแลงกายได้หลายรูปแบบ

พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน อธิบายคำว่า ผีโขมด ไว้ว่า "น. ผีชนิดหนึ่งในพวกผีกระสือหรือผีโพง เห็นเป็นแสง เรืองวาวในเวลากลางคืนทำให้หลงผิดนึกว่ามีคนถือไฟหรือจุดไฟ อยู่ข้างหน้า พอเข้าไปใกล้ก็หายไป. (ดู โขมด ๑)." และอธิบายคำว่า โขมด ๑ ว่า "[ขะโหฺมด] น. ชื่อผีชนิดหนึ่งในพวกผีกระสือหรือผีโพง เห็นเป็นแสง เรืองวาวในเวลากลางคืน ทำให้หลงผิดนึกว่ามีคนถือไฟหรือจุดไฟอยู่ ข้างหน้า พอเข้าไปใกล้ก็หายไป ทางวิทยาศาสตร์ อธิบายว่า ได้แก่ แก๊สมีเทน (methane) ที่เกิดจากการเน่าเปื่อยผุพังของสารอินทรีย์แล้ว ติดไฟในอากาศ เป็นแสงวอบแวบในที่มืด. (ข. โขฺมจ ว่า ผี)"พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542

ในจังหวัดลำพูน มีประเพณีลอยกระทงทรงกระโจมในช่วงวันเพ็ญเดือนสิบสองที่ท่าน้ำวัดรมณียาราม เรียกว่า ลอยโขมด เพราะกระทงดังกล่าวมีไฟระยิบระยับคล้ายกับดวงไฟของผีโขมด

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ผีไทย