สถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม

สถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ( ชื่อย่อ: DLTV) (ชื่อย่อ: สศทท.) ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2538 เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสพระราชพิธีกาญจนาภิเษก พ.ศ. 2539 ในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร บริหารงานโดย มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ในพระบรมราชูปถัมภ์ ( ชื่อย่อ: DLF) 

โดยจัดการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียม ถ่ายทอดสดตามหลักสูตรปฐมวัย ประถมศึกษา มัธยมศึกษา อาชีวศึกษา และอุดมศึกษา ให้แก่โรงเรียนในประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้าน จำนวน 15 ช่อง (ในชื่อ DLTV 1-15) รวมทั้งการออกอากาศรายการเพื่อพัฒนาครู จำนวน 15 ช่อง (ในชื่อ DSTV Network 186-200) และได้ถ่ายทอดการเรียนการสอนระดับชั้น มัธยมศึกษาตอนปลายในช่วงสถานการณ์การระบาดโควิด-19

 ประวัติความเป็นมา 
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในวโรกาสทรงครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี ในปีกาญจนาภิเษก พ.ศ. 2539 โดยพระองค์ทรงพระราชทานทุนประเดิมและตราสัญลักษณ์เฉลิมฉลองสิริราชสมบัติ 50 ปี ให้เป็นตราของมูลนิธิฯ พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดตั้งสถานีส่งสัญญาณผ่านดาวเทียม โดยให้โรงเรียนวังไกลกังวล ในพระบรมราชูปถัมภ์ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นแม่ข่ายโรงเรียนต้นทาง ส่งสัญญาณไปสู่สถานศึกษาทั่วไปประเทศ เพื่อแก้ปัญหาขาดแคลนครูและยกระดับคุณภาพการ จัดการศึกษาของสถานศึกษาไม่ว่าจะอยู่ในเมืองหรือชนบทให้ใกล้เคียงกัน กรมสามัญศึกษาประสบปัญหาการขาดแคลนครูที่สอนระดับมัธยมศึกษา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในโรงเรียนศึกษาสงเคราะห์ โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ และโรงเรียนที่อยู่บริเวณชายแดน ต่อมานายขวัญแก้ว วัชโรทัย รองเลขาธิการพระราชวังฝ่ายกิจกรรมพิเศษ ผู้จัดการโรงเรียนวังไกลกังวลตั้งแต่ปี พ.ศ. 2522 และประธานกรรมการบริหารมูลนิธิราชประชานุเคราะห์ ได้ให้การสนับสนุนโรงเรียนราชประชานุเคราะห์จำนวน 38 โรงเรียนทั่วประเทศ หารือประสานงานกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการและอธิบดีกรมสามัญศึกษา ในการถ่ายทอดการเรียนการสอนผ่านดาวเทียมจากโรงเรียนวังไกลกังวล หัวหิน อันเป็นโรงเรียนราษฎร์ของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรซึ่งกระทรวงศึกษาธิการได้ช่วยพัฒนามาตามลำดับจนเป็นโรงเรียนตัวอย่าง เป็นการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในพระราชพิธีกาญจนาภิเษกเมื่อปี พ.ศ. 2539 และเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีที่พระราชทานพระมหากรุณาธิคุณแก่โรงเรียนวังไกลกังวลโดยทรงแนะนำให้สอนวิชาชีพ เป็นต้นกำเนิดของวิทยาลัยการอาชีพวังไกลกังวล

          เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2538 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการได้ประกอบพิธีเปิดการเรียนการสอนการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ออกอากาศเป็นปฐมฤกษ์ มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมมีปลัดกระทรวงศึกษาธิการและหัวหน้าส่วนราชการต่าง ๆ เป็นกรรมการบริหาร และมีการเลือกตั้งประธานกรรมการบริหารได้แก่นายขวัญแก้ว วัชโรทัย รองเลขาธิการพระราชวังฝ่ายกิจกรรมพิเศษ เพื่อแก้ไขการขาดแคลนครูในชนบทข้างต้น มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมดำเนินงานมามากกว่า 5 ปีโดยสถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ถ่ายทอดสดหลักสูตรมัธยมศึกษา ขยายเครือข่ายไปยังโรงเรียนมัธยมประจำจังหวัดทั่วประเทศประมาณ 2,700 โรงเรียน โรงเรียนเอกชน และโรงเรียนอื่น ๆ ประมาณ 300 แห่ง รวม 3,000 โรงเรียน มีนักเรียนที่ได้รับพระราชทานการศึกษาจากโรงเรียนวังไกลกังวล ประมาณ 2 ล้านคน สมาชิก UBC อีก 350,000 คน และประเทศเพื่อนบ้าน 4 ประเทศ ได้แก่กัมพูชา ลาว พม่า และเวียดนาม นอกจากการถ่ายทอดสดหลักสูตรมัธยมศึกษาแล้ว สถานีวิทยุโทรทัศน์ฯ วังไกลกังวล ยังทำการถ่ายทอดรายการการศึกษาชุมชน หลักสูตรวิชาชีพของวิทยาลัยการอาชีพวังไกลกังวล (ระยะสั้นและปกติ จนถึง ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.)) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขตวังไกลกังวล และรายการของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ในเรื่องเกี่ยวกับรายการต่าง ๆ และการดำเนินการของสถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ได้รับพระราชทานพระมหากรุณาธิคุณพระราชทานคำแนะนำ และพระราชทานรายการชื่อ “ศึกษาทัศน์” ออกอากาศทุกวัน ยิ่งไปกว่านั้น สถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมวังไกลกังวล ยังเป็นที่ฝึกงานของนักศึกษาปีสุดท้าย และนักศึกษาฝึกหัดจากสถาบันต่าง ๆ เช่น มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สถาบันราชภัฏต่าง ๆ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ปัจจุบันโรงเรียนไกลกังวลเป็นต้นแบบที่ทรงประสิทธิภาพ และเป็นศูนย์กลางการเรียนการสอนด้วยระบบทางไกลผ่านดาวเทียม เป็นสถานศึกษาแห่งแรกที่ใช้เทคโนโลยีถ่ายทอดกระบวนการเรียนการสอน กิจกรรมการเรียนการสอน ตลอดจนองค์ความรู้ควบคู่คุณธรรมไปยังผู้เรียน สนองพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่เน้นให้นักเรียนได้รู้จัก ช่วยเหลือตนเองและยึดหลักแนวปฏิบัติตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง แก้ปัญหาการขาดแคลนครู และยกระดับความเสมอภาคของผู้เรียนให้ได้รับโอกาสทางการศึกษาที่มีคุณภาพ ใกล้เคียงกัน โดยการใช้เทคโนโลยีทางการสื่อสารโทรคมนาคมเป็นเครื่องมือในการขยายโอกาส เพิ่มประสิทธิภาพและยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษาที่เหมาะสมกับบริบท ทั้งนี้เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในวโรกาสทรงครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี ในปีกาญจนาภิเษก พ.ศ. 2539 โดยพระองค์ทรงพระราชทานทุนประเดิมและตราสัญลักษณ์เฉลิมฉลองสิริราชสมบัติ 50 ปี ให้เป็นตราของมูลนิธิฯ โดยรูปแบบการสอนจะเป็นไปในรูปแบบ "ถ่ายทอดสด 1 ช่อง 1 ชั้น" ผ่านระบบดาวเทียมไทยคม (Thaicom KU-Band) สอนโดยครูคนเดียวกัน วิชาเดียวกัน เวลาเดียวกัน คุณภาพมาตรฐานเช่นเดียวกันกับนักเรียนโรงเรียนวังไกลกังวล เพื่อเปิดโอกาสให้โรงเรียนเล็กๆ ตามต่างจังหวัดที่ขาดแคลนครู สามารถดำเนินกิจกรรมการเรียนการสอนได้เท่าเทียมกัน อีกทั้งช่วยให้เด็กนักเรียนในต่างจังหวัดผู้ด้อยโอกาสและยากจนรู้สึกว่าตนมิได้ถูกทอดทิ้ง แต่ก็ได้รับพระราชทานการศึกษาผ่าน "ครูตู้" แรกเริ่มของการดำเนินโครงการนั้นจะเป็นลักษณะการถ่ายทอดออกไปทางเดียว เด็กนักเรียนไม่สามารถสื่อสารโต้ตอบกับครูผู้สอนได้ แม้ภายหลังจะมีการเปิดช่องทางให้นักเรียนส่งแฟกซ์ หรือโทรศัพท์มาสอบถามครูให้ตอบคำถามออกอากาศ แต่ก็ยังไม่ครอบคลุมนัก กระทั่งช่วงไม่ถึงสิบปีหลังที่ผ่านมา ระบบอินเทอร์เน็ตได้เข้ามามีบทบาทมากขึ้น เด็กและครูจึงสามารถโต้ตอบมีปฏิสัมพันธ์กันได้ผ่านทางอีเมล สื่อสังคมออนไลน์ รวมทั้งระบบวิดีโอคอนเฟอเรนซ์ที่สามารถถามตอบกันได้ทันทีทำให้การเรียนการสอนมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนครูในท้องที่ชนบท ห่างไกล และยกระดับคุณภาพการจัดการศึกษาของโรงเรียน โดยการถ่ายทอดสดจากโรงเรียนวังไกลกังวล ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในช่วงแรกออกอากาศแค่ 6 ช่องเท่านั้น ใน วันที่ 5 เดือน ธันวาคม พ.ศ. 2538 จนถึง ต้นเดือนตุลาคม ปี พ.ศ 2545 เดิมโดยออกอากาศชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 – 6 จำนวน 6 ช่องสัญญาณ ออกอากาศเป็นปฐมฤกษ์ในวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2538 เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในวโรกาสทรงครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี ในปีกาญจนาภิเษก พ.ศ. 2539 โดยพระองค์ได้พระราชทานทุนประเดิม 50 ล้านบาท ต่อมา วันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2542 ได้ขยายเวลาออกอากาศเป็น 24 ชั่วโมง โดยมีการเพิ่มเนื้อหาจากมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (มสธ.) โดยออกอากาศทางช่อง DLTV 2 ต่อมาได้ย้ายช่องไว้ไปที่ DLTV 8 และเพิ่มช่องรายการภาษาต่างประเทศและนานาชาติผ่านระบบ DTH ทางช่อง 17 ต่อมาวันที่ 1 พฤศจิกายน ปี พ.ศ. 2545 โดยได้เพิ่มออกอากาศการเรียนการสอนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 – 6 และเพิ่มช่องรายการสำหรับสายอาชีพ DLTV 13 ออกอากาศจากวิทยาลัยการอาชีพวังไกลกังวลและมีการเปลี่ยนระบบการส่งสัญญาณจากระบบอนาล็อกมาเปลี่ยนระบบดิจิทัลในปีเดียวกัน และในต้นปี พ.ศ. 2548 ได้มีการเพิ่มช่อง DLTV 15 เป็นช่องรายการเรียนการสอนระดับอุดมศึกษาจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ วิทยาลัยเขตวังไกลกังวล และ 9 สถาบันในเครือมหาวิทยาลัยราชมงคล ต่อมาได้พัฒนาจนสามารถดำเนินการถ่ายทอดสดการเรียนการสอนทุกระดับชั้นและวิชาชีพผ่านทางโทรทัศน์ทั้งหมด 15 ช่องสัญญาณ โดยออกอากาศทุกวันตลอด 24 ชั่วโมง จากสถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม โรงเรียนวังไกลกังวลฯ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มาถึงในปัจจุบัน 

วัตถุประสงค์ของมูลนิธิฯ คือเพื่อแก้ไขปัญหาขาดแคลนครู ครูไม่ครบชั้น และครูสอนไม่ตรงวิชาเอก โดยเฉพาะในโรงเรียนขนาดเล็กและตั้งอยู่ในชนบทห่างไกลที่มีเป็นจำนวนมาก รวมไซึ่งคุณภาพการจัดการของโรงเรียนในกลุ่ม ดังกล่าวยังขาดประสิทธิภาพและคุณภาพ การลงทุนทางการศึกษากับผลตอบแทนที่ได้รับไม่คุ้มค่า การดำเนินโครงการดังกล่าว จะทำให้โรงเรียนสามารถเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพได้อย่างทั่วถึงและเท่าเทียม นอกจากนั้นยังรวมถึงการศึกษาของประชาชน ทั่วไป ทุกหมู่เหล่า โดยไม่มีข้อจำกัดและเป็นการให้การศึกษา ตลอดชีวิต เพื่อให้โอกาสและความเท่าเทียมกันแก่พสกนิการในเนนการเข้าถึงการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ จากวัตถุประสงค์ดังกล่าว แนวทางการศึกษาทางไกลจึงเป็นการสร้างโอกาสในการเข้าถึงการศึกษาที่ช่วยสร้าง พลเมืองให้มีคุณภาพและสร้างสังคมแห่งปัญญา แก้ไขปัญหาการขาดแคลนครู สร้างความเสมอภาคในการศึกษา ตลอดจนเปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปเรียนรู้ผ่านโทรทัศน์ได้ตลอดเวลา สามารถเรียนรู้ได้ทุกช่วงเวลา และไม่มีข้อจำกัดด้านสถานที่อีกต่อไป

จุดประสงค์ในของ การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ช่วยแก้ปัญหาขาดแคลนครู ครูไม่ครบชั้น ครูไม่ตรงสาขา ของโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกล มีโรงเรียนขนาดเล็กและตั้งอยู่ในชนบทห่างไกล อาทิ โรงเรียนในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กว่า 1.5 หมื่นแห่ง โรงเรียนราชประชานุเคราะห์มากกว่า 60 แห่ง โรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) กว่า 6,000 แห่ง โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน และอื่น ๆ ทำให้ครูและนักเรียนได้รับโอกาสเพิ่มขึ้นกว่า 2.2 ล้านคน นอกจากนี้มูลนิธิฯยังมีส่วนช่วยพัฒนาครูปลายทางทั่วประเทศให้มีความรู้ความสามารถในการปฏิบัติงานสอนได้อย่างถูกต้องและมีคุณภาพ ด้วยการถ่ายทอดสดการเรียนการสอนระดับประถมศึกษาปีที่ 1 ถึง มัธยมศึกษาปีที่ 6 จากโรงเรียนวังไกลกังวล ในพระบรมราชูปถัมภ์ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยใช้ช่อง DLTV 1-12 โดยโรงเรียนวังไกลกังวลฯ ใช้เป็นแม่ข่าย (โรงเรียนต้นทาง) เพื่อการถ่ายทอดสดการเรียนการสอนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 จนถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6 และมีช่องสายอาชีพจากวิทยาลัยการอาชีพวังไกลกังวลคือช่อง DLTV 13 ซึ่งเปิดสอนวิชาชีพ อาทิ ทำกับข้าว ตัดเย็บเสื้อผ้า เสริมสวย คอมพิวเตอร์ ซ่อมเครื่องยนต์ ฯลฯ ช่องรายการภาษาต่างประเทศและรายการวิชาชีพครู ช่อง DLTV 14 และ ช่อง DLTV 15 เป็นช่องรายการสำหรับอุดมศึกษาจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ วิทยาลัยเขตวังไกลกังวล และอีก 9 สถาบัน ในเครือมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลฯ

 eDLTV 
eDLTV โครงการในพระราชดำริของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาประยุกต์ใช้เพื่อการพัฒนาผู้ด้อยโอกาส อาทิ นักเรียนในชนบทที่ห่างไกล คนพิการ ผู้ต้องขัง และเด็กป่วยในโรงพยาบาล เป็นต้น การดำเนินการ “โครงการจัดทำเนื้อหา ระบบ e-Learning ของการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมเพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๘๐ พรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๕๐” ก็นับเป็นโครงการหนึ่งที่ต้องการให้ “โอกาส” แก่ ผู้ด้อยโอกาส คือนักเรียนในชนบท โดยได้รับความร่วมมืออย่างดียิ่งจากมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ซึ่งเป็นองค์กรนำในการจัดการเรียนการสอนทางไกลโดยใช้สื่ออิเล็กทรอนิกส์ผ่าน ดาวเทียมและเครือข่ายอินเทอร์เน็ต โดยการรวบรวมเนื้อหาการสอนที่ออกอากาศทางสถานีวิทยุและโทรทัศน์การศึกษาทาง ไกลผ่านดาวเทียมจากโรงเรียนวังไกลกังวล จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มาลงบนระบบ e-Learning โดยการนำเนื้อหาของการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ที่ออกอากาศทางสถานีวิทยุและโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม จากโรงเรียนวังไกลกังวล จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มาลงบนระบบ e-Learning เพื่อใช้เผยแพร่แก่โรงเรียนในโครงการเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการศึกษาของ โรงเรียนในชนบท (ทสรช.) ที่ส่วนใหญ่อยู่ในชนบทห่างไกล ขาดแคลนครู ได้ใช้ประโยชน์ในการสอน สอนเสริม หรือให้นักเรียนได้ใช้ทบทวนบทเรียนภายในโรงเรียนแบบ Off-line และเผยแพร่แบบ On-line ผ่านทางอินเทอร์เน็ต ให้แก่ครู นักเรียน และผู้สนใจทั่วไปได้ใช้ประโยชน์ในการเรียนการสอน หรือศึกษาเพิ่มเติม เนื้อหาและรายละเอียดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องของระบบ eDLTV ในโครงการจัดทำเนื้อหาระบบ e-learning ตั้งแต่ระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษา จนถึงสายอาชีพ ของการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม โดยมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมเจ้าของลิขสิทธิ์ และครูโรงเรียนวังไกลกังวลเจ้าของเนื้อหา ซึ่งเนื้อหาและรายละเอียดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องของระบบ eDLTV ในโครงการจัดทำเนื้อหา ระบบ e-learning ของการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม เพื่อประโยชน์ในการศึกษาเท่านั้น 

โดยในปี พ.ศ. 2550 จัดทำโครงการระบบ e-Learning ของการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมเพื่อร่วมเฉลิมพระเกียรติ เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 นำเนื้อหาการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมและคู่มือครูปลายทางที่มูลนิธิฯ จัดทำ เช่น วิดีทัศน์ สไลด์บรรยาย ใบความรู้ ใบงาน เป็นต้นมา แปลงเป็นเนื้อหา e-Learning เรียกว่า “eDLTV ระดับมัธยมศึกษา” 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2552 กระทรวงศึกษาธิการสนับสนุนงบประมาณให้จัดทำโครงการระบบ e-Learning เพื่อพัฒนาอาชีพตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เรียกว่า “eDLTV เพื่อพัฒนาอาชีพ”ที่นำเนื้อหาที่สอนออกอากาศจากวิทยาลัยการอาชีพวังไกลกังวล มาแปลงเป็น e-Learning เรียกว่า “eDLTV เพื่ออาชีพ” 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2554 มูลนิธิฯ ร่วมกับ โครงการเทคโนโลยีสารสนเทศฯ จัดทำโครงการระบบ e-Learning ของมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม เฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554 แปลงเป็นเนื้อหา e-Learning เรียกว่า “eDLTV ระดับประถมศึกษา” 

ต่อมาในปี พ.ศ. 2558 มูลนิธิฯ ร่วมกับ โรงเรียนวังไกลกังวล จัดทำโครงการระบบ e-Learning ของมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม แปลงเป็นเนื้อหา e-Learning เรียกว่า “eDLTV L” สำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.4-6) ห้องสายศิลป์-ภาษา โดยเฉพาะมีเนื้อหาเช่น ภาษาอังกฤษ ภาษาจีน ภาษาฝรั่งเศส ภาษาญี่ปุ่น ภาษาเยอรมัน เป็นต้น 

 ความร่วมมือระหว่างมูลนิธิกับองค์กรต่างๆ 
มูลนิธิฯ ได้ดำเนินการด้านการส่งเสริมและพัฒนาวิชาชีพครู ทั้งครูภาษาอังกฤษ วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เพราะครูนอกจากจะเป็นผู้ถ่ายทอดวิชาความรู้แก่นักเรียนซึ่งเป็นเยาวชนของชาติโดยตรงแล้ว ยังเป็นแบบอย่างในการประพฤติปฏิบัติของนักเรียนอีกด้วยซึ่งอุปสรรคสำคัญของครูสอนภาษาอังกฤษในพื้นที่ชนบทห่างไกลทุรกันดาร คือข้อจำกัดในเรื่องของงบประมาณ เวลา และการเดินทางเข้ารับการอบรมพัฒนาตนเอง ดังนั้นเพื่อเป็นการขจัดอุปสรรค์และข้อจำกัดต่างๆ ในการพัฒนาครู มูลนิธิฯ จึงได้จัดโครงการฝึกอบรมครูผ่านระบบวิดีทัศน์ (Videoconference) และถ่ายทอดออกอากาศสดทางสถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมขึ้นอย่างต่อเนื่องหลายโครงการ นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 เป็นต้นมา

โดยความร่วมมือจากองค์กร หน่วยงาน และสถาบันการศึกษาต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศ อาทิ สถานทูตสหรัฐอเมริกา ประจำกรุงเทพฯ University of Oregon รัฐโอเรกอน Soka University of America รัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยบริษัท ทีโอที จำกัด มหาชน ให้การสนับสนุนด้านโครงข่ายทั้งหมด รวมทั้งสถานที่ในการจัดอบรม

 New DLTV 
ในปี พ.ศ. 2561 ได้ปรับการออกอากาศการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียมจากโรงเรียนวังไกลกังวล ในพระบรมราชูปถัมภ์เป็น 3 ระดับคือ อนุบาล 1 – 3  ประถมศึกษาปีที่ 1 – 6 และมัธยมศึกษาตอนต้นปีที่ 1 – 3 ช่วงที่ผ่านมามูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้พัฒนาระบบอย่างต่อเนื่อง ทั้งโครงสร้างภายในองค์กร และ ระบบการออกอากาศการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียมรูปแบบใหม่ (NEW DLTV) เพื่อให้รับกับสถานการณ์ของโลกและเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลง โดยการพัฒนาดังกล่าว มีอยู่ 3 ด้านได้แก่

1. การพัฒนาระบบการจัดการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ก็จะเหมารวมไปถึงการผลิตและการออกอากาศ จากระบบมาตรฐาน Standard Definition (SD) เป็นระบบความคมชัดสูง High Definition (HD) เพื่อถ่ายทอดออกอากาศไปยังห้องเรียนปลายทางมีประสิทธิภาพมากและรองรับเทคโนโลยีที่ทันสมัย ไม่เพียงเท่านั้นยังปรับปรุงอาคารพลศึกษาโรงเรียนวังไกลกังวล ในพระบรมราชูปถัมภ์ ให้เป็นอาคารสถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม มีการติดตั้งอุปกรณ์ระบบผลิตรายการ ในห้องควบคุม (Control Room) ห้องตัดต่อรายการ (Edition Station) ห้องเรียนต้นทาง ห้องบันทึกรายการฉากจริง (Real Set Studio) และห้องบันทึกรายการฉากเสมือนจริง (Virtual Studio) ,ติดตั้งระบบบีบอัดสัญญาณภาพและเสียง ในห้อง Present Room และ ห้อง Technical Operations Center ,ติดตั้งอุปกรณ์ระบบออกอากาศอัตโนมัติ ในห้อง Present Room นอกจากนั้นยังพัฒนาห้องเรียนที่ใช้ออกอากาศ (Studio Room) ปรับปรุงอุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อให้ครูสามารถใช้เทคโนโลยีประกอบการเรียนการสอน ทำให้นักเรียนโรงเรียนปลายทางมีความเข้าใจมากยิ่งขึ้น และปรับปรุงห้องเรียนต้นทางที่ใช้ออกอากาศให้เหมาะสมกับการจัดการเรียนรู้ ติดตั้งกระดานอัจฉริยะ (Smartboard) ติดตั้งกล้อง Robot (Robot Camera) สำหรับจับภาพขณะนักเรียนทำกิจกรรม ทำให้นักเรียนปลายทางเรียนรู้เนื้อหาผ่านสื่อการสอนต่าง ๆ ได้มากขึ้น พัฒนารูปแบบการออกอากาศ จากเดิมถ่ายทอดสดเป็นการบันทึกเทปแล้วนำไปออกอากาศและปรับผังรายการใหม่ให้คลอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย และครอบคลุมการเรียนรู้ตลอดชีวิต โดยผังมี 2 ช่วงคือ ช่วงที่ 1 เวลา 08.30 น. - 14.30 น. ออกอากาศรายการการเรียนการสอนตามหลักสูตรการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานของกระทรวงศึกษาธิการ ตั้งแต่ระดับชั้น อนุบาล 1 จนถึง มัธยมศึกษาปีที่ 3 ช่วงที่ 2 หลังเวลา 14.30 น. จนถึงเวลา 08.30 น. ของวันถัดไป ออกอากาศสาระการเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับประชาชนทั่วไป เพื่อให้ครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายที่เพิ่มขึ้น ทั้งนักเรียน นักศึกษา และประชาชนทุกกลุ่ม 

2. พัฒนารูปแบบการสอนออกอากาศให้เป็นการเรียนการสอนแบบ Active Learning และพัฒนาเจ้าหน้าที่เทคนิคให้ถ่ายทำรายการเรียนการสอนอย่างมืออาชีพ โดยจะอบรมเชิงปฏิบัติการครูโรงเรียนต้นทางด้านการจัดการเรียนรู้ทั่วไป ในหัวข้อต่าง ๆ ได้แก่ นักเรียนเรียนรู้อย่างไร (How Student Learn in the Classroom) การใช้คำถามเพื่อส่งเสริมการคิดและการเรียนรู้ (The Power of Questioning) การประเมินเพื่อพัฒนาการเรียนรู้ของผู้เรียน (Formative Assessment) การสร้างรูบริคเพื่อการประเมิน (Rubric Development) เทคนิคการสร้างข้อสอบแบบเลือกตอบ (Developing Multiple Choice Testing) กลวิธีและเทคนิคการสอนแบบ Active Learning การเขียนแผนการจัดการเรียนรู้ (Lesson Plan Development) และ Coaching & Mentoring นอกจากนั้นแล้วยังมีการพัฒนาศักยภาพการจัดการเรียนรู้โรงเรียนต้นทางเพื่อเสริมสร้างผลการเรียนรู้ของผู้เรียนอย่างมีประสิทธิภาพตามแนวคิดชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) ขณะเดียวกันจัดประชุมเชิงปฏิบัติการหลักการและเทคนิคการผลิตรายการโทรทัศน์เพื่อการเรียนการสอน การเขียนบทโทรทัศน์ และ การทำ Storyboard อีกทั้งยังพัฒนาประสิทธิภาพการออกอากาศ และ การพัฒนาศักยภาพบุคลากร เพื่อให้บุคลากรของมูลนิธิฯสามารถปฏิบัติงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ 

3. ส่งเสริมและสนับสนุนกลุ่มเป้าหมายปลายทางในการจัดการเรียนรู้ด้วยระบบการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ผ่านการอบรมแนวทางการนำระบบการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมไปใช้ในการเรียนการสอน ด้วยวิธีการประชุมทางไกลระบบวีดิทัศน์ (DLTV TELETRAINING) และการสนับสนุนอุปกรณ์รับสัญญาณการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมให้กับโรงเรียนปลายทาง ในปีที่ผ่านมามูลนิธิฯ ได้จัดสรรอุปกรณ์ ฯ ให้โรงเรียนปลายทางเป้าหมายการประเมิน ที่ไม่มีความพร้อมทั้ง บุคลากร อุปกรณ์ปลายทาง สื่อการเรียนรู้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอน ปีละ 1,500 แห่ง โดยเริ่มในปี 2562 

 วิธีการรับชมของ DLTV 
 ระบบ DSTV หรือระบบ DTH เป็นระบบโทรทัศน์ผ่านจานดาวเทียม ในย่านความถี่ Thaicom KU-Band ที่เป็นระบบเดียวกับ True Visions ซึ่งสามารถซื้อชุดรับสัญญาณดาวเทียมกับตัวแทนจำหน่ายได้ทั่วไป โดยไม่เสียค่าบริการรายเดือน โดยราคานั้นขึ้นอยู่กับตัวแทนว่าจะกำหนดราคาเริ่มต้นไว้ที่เท่าไหร่ หรือหากมีเครื่องรับสัญญาณดาวเทียมที่สามารถรับย่าน KU-Band ได้ ก็สามารถรับชมได้เช่นกัน เพราะระบบออกอากาศของสถานีฯ มิได้มีการเข้ารหัสไว้ จึงไม่ต้องใช้ Smart Card ในการรับชมรายการ
 ระบบ CATV เป็นระบบโทรทัศน์ผ่านสายเคเบิล ซี่งสามารถรับชมได้ ในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล แต่สามารถรับชมรายการได้เพียง 7 ช่อง (ภายหลังสามารถรับชมได้ทั้งหมด 15 ช่อง ในระบบ CATV แบบดิจิตอล) และต้องเสียค่าบริการรายเดือนกับบริษัทเคเบิลทีวีที่ให้บริการ
 สามารถใช้ประโยชน์จากการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียม โดยวิธีการศึกษาผ่านระบบอินเทอร์เน็ตได้อีกทางหนึ่ง โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายในด้านเนื้อหาวิชา (Free-of-charge Web-based Information Content) ทั้งในระบบรายการถ่ายทอดสด (Live Broadcast) และระบบรายการตามคำสั่ง (On Demand) ทางเว็บไซต์ของ มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม และ สถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม
 สามารถชมได้ทาง Application “DLTV on Mobile” โดยสามารถดาวน์โหลดแอพพลิเคชั่นเพื่อรับชมบนมือถือหรืออุปกรณ์พกพาอื่นๆ ได้ทั้งระบบปฏิบัติการ Android หรือ IOS

 ความถี่ 

 1. ความถี่ 12272 MHz แนวรับ: H  S/R: 30000  FEC: 2/3 
(ความถี่ถูกใช้มาตั้งแต่ 5 ธ.ค. 2538 จนถึง 30 พ.ย. 2561)

 2. ความถี่ 12645 MHz แนวรับ: V  S/R 30000  FEC: 3/4 
(ความถี่ถูกใช้มาตั้งแต่ ต้นเดือน พ.ค. 2561 - ปัจจุบัน)

 ภารกิจ 
สถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) ดำเนินการออกอากาศ รายการโทรทัศน์เพื่อการศึกษาใน 2 ลักษณะ ดังนี้
 การศึกษาในระบบโรงเรียน 
เป็นการจัดการศึกษา ตาม หลักสูตรการศึกษาในระบบโรงเรียน (Formal Education) ระดับอนุบาล,  และ เพื่อช่วยเหลือโรงเรียนต่างๆ ในรายวิชาที่ขาดแคลนครูผู้สอน หรือเป็นรายวิชาที่มีเนื้อหาค่อนข้างยาก โรงเรียนที่ต้องการเข้าร่วมโครงการฯสามารถทำได้ โดยจัดหากล่องรับสัญญาณดาวเทียม เพื่อรับชมรายการโทรทัศน์ผ่านดาวเทียมตามตารางเวลาที่ออกอากาศ
 การจัดการศึกษาตามอัธยาศัย 
เป็นการจัดการศึกษาเพื่อให้ข่าวสาร ข้อมูล ความรู้ และทักษะที่เป็นประโยชน ต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนทั่วไป (Informal Education) การจัดการศึกษาผ่านดาวเทียมเพื่อการศึกษาตามอัธยาศัยนี้ กำหนดเนื้อหารายการให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาในปัจจุบันและความต้องการของประชาชน ในการพัฒนาสภาพความเป็นอยู่ รวมถึงคุณภาพชีวิตของประชาชน
 การยุติการออกอากาศในระบบความคมชัดมาตรฐานของ DLTV 
สถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม จะยุติการออกอากาศในระบบความคมชัดมาตราฐาน (Standard Definition หรือ SD) ตั้งแต่วันที่ 30 พฤศจิกายน 2561 เป็นต้นไป ซึ่งการรับชม DLTV หลังจากนี้ต่อไป สามารถรับชมช่อง NEW DLTV HD ได้ตามปกติในระบบใหม่  หรือ  (โดยเลื่อนแผนออกไปจากเดิมที่ก่อนหน้านี้มีแผนกำหนดว่าจะให้ยุติการออกอากาศในระบบความคมชัดมาตราฐาน ภายในวันที่ 30 กันยายน 2561และเป็นการยุติการออกอากาศรายการการเรียนการสอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย) ผู้ชมจำเป็นต้องติดตั้งและรับสัญญาณจากกล่องรับสัญญาณดาวเทียมความคมชัดสูง ระบบ  โดยจะต้องสังเกตด้านหลังกล่องดังกล่าว ซึ่งจะมีช่องต่อสายที่รองรับการออกอากาศจาก หรือสาย HDMI เป็นต้น

 การออกอากาศในสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 
จากสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ร่วมกับ กระทรวงศึกษาธิการ และคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ได้ร่วมมือกันในการจัดการเรียนการสอนทางโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล ตั้งแต่วันที่ 18 พฤษภาคม - 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563 โดย DLTV ได้เปิดสถานีโทรทัศน์ระบบดิจิทัลเพื่อการศึกษาจำนวน 15 ช่อง คือ ช่อง DLTV1 - DLTV6 สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา, DLTV7 - DLTV9 สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น, DLTV10 - DLTV12 สำหรับนักเรียนชั้นอนุบาล และ DLTV13 - DLTV15 สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (แต่เดิมเป็นช่องสำหรับผู้เรียนในระดับชั้นอาชีวศึกษา, อุดมศึกษา และช่องสำหรับครู) โดยออกอากาศในระบบความคมชัดปกติ (Standard-Definition : SD) ทั้งนี้ได้ขยายช่องทางการรับชมไปยังโทรทัศน์ผ่านดาวเทียมระบบซีแบนด์อีกด้วย ซึ่งจะรับชมได้เพียง 12 ช่องเท่านั้น (DLTV1 - DLTV12) และออกอากาศในระบบ SD เช่นเดียวกับที่ใช้ออกอากาศทางโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล
 โครงข่ายทีวีดิจิทัลภาคพื้นดินที่ใช้ในการออกอากาศ 
 MUX  ช่องรายการ  หมายเหตุ  สัญญาณเรียกขาน MUX#1 : กรมประชาสัมพันธ์  DLTV1 (ประถมศึกษาปีที่ 1)DLTV-DTV-1G DLTV2 (ประถมศึกษาปีที่ 2)DLTV-DTV-2G DLTV3 (ประถมศึกษาปีที่ 3)DLTV-DTV-3G DLTV4 (ประถมศึกษาปีที่ 4)DLTV-DTV-4G DLTV5 (ประถมศึกษาปีที่ 5)DLTV-DTV-5G DLTV6 (ประถมศึกษาปีที่ 6)DLTV-DTV-6G MUX#3 : อสมท  DLTV13 (มัธยมศึกษาปีที่ 4)DLTV-DTV-10G DLTV14 (มัธยมศึกษาปีที่ 5)DLTV-DTV-11G DLTV15 (มัธยมศึกษาปีที่ 6)DLTV-DTV-12G MUX#4 : ส.ส.ท.  DLTV7 (มัธยมศึกษาปีที่ 1)DLTV-DTV-7G DLTV8 (มัธยมศึกษาปีที่ 2)DLTV-DTV-8G DLTV9 (มัธยมศึกษาปีที่ 3)DLTV-DTV-9G MUX#5 : ททบ.  DLTV10 (อนุบาล 1) ย้ายโครงข่ายจาก MUX4 ไปสู่ MUX5DLTV-DTV-K DLTV11 (อนุบาล 2) DLTV12 (อนุบาล 3)

 ความถี่ดาวเทียม 
 ไทยคม 6 (C-Band) 
 4150 H 12000 (DLTV1 - DLTV6)
 4008 H 15000 (DLTV7 - DLTV9)
 4080 H 30000 (DLTV10 - DLTV12)
 ไทยคม 6 (KU-Band) 
 12645 V 30000 (DLTV1 - DLTV15)
 หมายเลขช่องรายการ 

 ช่องรายการ  โทรทัศน์ดาวเทียมระบบ KU-Band  DLTV1 (ประถมศึกษาปีที่ 1)  186  DLTV2 (ประถมศึกษาปีที่ 2)  187  DLTV3 (ประถมศึกษาปีที่ 3)  188  DLTV4 (ประถมศึกษาปีที่ 4)  189  DLTV5 (ประถมศึกษาปีที่ 5)  190  DLTV6 (ประถมศึกษาปีที่ 6)  191  DLTV7 (มัธยมศึกษาปีที่ 1)  192  DLTV8 (มัธยมศึกษาปีที่ 2)  193  DLTV9 (มัธยมศึกษาปีที่ 3)  194  DLTV10 (อนุบาล 1)  195  DLTV11 (อนุบาล 2)  196  DLTV12 (อนุบาล 3)  197  DLTV13 (มัธยมศึกษาปีที่ 4)  198  DLTV14 (มัธยมศึกษาปีที่ 5)  199  DLTV15 (มัธยมศึกษาปีที่ 6)  200 

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์ มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม 
 เว็บไซต์ สถานีวิทยุโทรทัศน์การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (Mirror) 
Distance Learning Television (DLTV) Website
 6 ช่องทางการรับชมการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียม ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส COVID-19

หมวดหมู่:โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
ก
หมวดหมู่:การศึกษาในประเทศไทย
หมวดหมู่:ดาวเทียม
หมวดหมู่:โทรทัศน์ระบบดิจิทัลในประเทศไทย