อักษรไทเวียด

อักษรไทเวียด (ไทดำ: ꪎꪳꪼꪕ; ) เป็นอักษรพราหมีที่ใช้โดยชาวไทดำและชาวไทอื่น ๆ ในประเทศเวียดนามBảng chữ cái tiếng Thái (Việt Nam), các quy tắc cơ bản . Lịch sử văn hóa Thái, 26/06/2018. In vietnamese.

ประวัติ
นักเขียนชาวไทยรายงานว่า ระบบการเขียนนี้น่าจะสืบมาจากตัวเขียนภาษาไทยแบบเก่าในอาณาจักรสุโขทัย มีผู้แนะนำว่าอักษรไทยฝักขามเป็นต้นกำเนิดของระบบการเขียนของไทดอน, ไทดำ และไทแดงใน ซึ่งมีผู้พูดในมณฑลยูนนานตะวันออก, ภาคเหนือของลาว และประเทศเวียดนาม 

รายละเอียด
300px|thumbnail|right|ข้อความในอักษรไทเวียด
อักษรนี้มี 31 พยัญชนะและ 14 สระ ซึ่งไม่มีสระลดรูป (inherent vowel) เหมือนอักษรสระประกอบหรืออักษรพราหมีอื่น ๆ และสระทุกตัวต้องมีสัญลักษณ์ระบุสระ โดยเครื่องหมายเสริมสัทอักษรของสระจะตั้งอยู่ข้างบน ข้างล่าง หรือด้านซ้ายและ/หรือขวาของพยัญชนะ บางสระมีพยัญชนะสุดท้ายแบบลดรูป เช่น /-aj/, /-am/, /-an/ และ /-əw/

อักษรนี้ใช้เครื่องหมายวรรคตอนของอักษรละติน และเพิ่มอักษรพิเศษ 5 ตัว ตัวหนึ่งระบุบุคคล ตัวหนึ่งระบุเลข "หนึ่ง" ตัวหนึ่งระบุเป็นตัวบอกซ้ำคำก่อนหน้า ตัวหนึ่งตั้งเป็นจุดเริ่มต้นข้อความ และตัวหนึ่งตั้งอยู่ที่ท้ายข้อความ

ในอดีตจะไม่มีการเว้นช่องระหว่างคำ จนกระทั่งในคริสต์ทศวรรษ 1980 ที่เริ่มมีการเว้นช่องระหว่างคำ

พยัญชนะ
 อักษร  ชื่อ  เสียง ต่ำ  สูง       ko  /k/     kho  /kʰ/     khho  /x/     go  /g/     ngo  /ŋ/     co  /tɕ/     cho  /tɕʰ/     so  /s/     nyo  /ɲ/     do  /d/     to  /t/     tho  /tʰ/

 อักษร  ชื่อ  เสียง ต่ำ  สูง     no  /n/     bo  /b/     po  /p/     pho  /pʰ/     fo  /f/     mo  /m/     yo  /j/     ro  /r/     lo  /l/     vo  /v/     ho  /h/     o  /ʔ/

สระ
ตำแหน่งพยัญชนะระบุด้วยรูปวงกลม: ◌.

 สระ  ชื่อ  เสียง   mai kang  /a/   aa  /aː/   i  /i/   ue  /ɨ/   u  /u/   ee  /ɛ/   o  /o/   mai khit  /ɔ/*

 สระ  ชื่อ  เสียง   ia  /iə̯/   uea  /ɨə̯/   ua  /uə̯/   aue  /əw/   ay  /aj/   an  /an/   am  /am/

 เมื่อเสียง /ɔ/ เป็นเสียงท้าย จะใช้รูป ◌ꪮ นี้แทน

บางสระเขียนด้วยการผสมรูปสระสองอัน ตารางด้านล่างมีรูปสระผสม 4 แบบ:

 สระ  เสียง   /e/   /ə/   /aw/   /ap/

บางเสียงในภาษาไทดำสะกดต่างจากภาษาไทขาว:Brase, J. (2008). Writing Tai Don: Additional characters needed for the Tai Viet script. https://www.unicode.org/L2/L2008/08217-tai-don.pdf 
 อักษร  เทียบกับไทดำ  เสียง     /e/     /ə/      /o/     /ɔ/(ในพยางค์เปิด)     /uŋ/     /um/     /am/

วรรณยุกต์
เดิมทีอักษรนี้ไม่มีสัญลักษณ์วรรณยุกต์และจะแสดงเฉพาะพยัญชนะเสียงสูง/ต่ำ ทำให้ผู้อ่านต้องคาดเดาเสียงวรรณยุกต์และความหมายของคำในรายละเอียด ในคริสต์ทศวรรษ 1970 มีการเพิ่มรูปวรรณยุกต์สองแบบคือ mai nueng และ mai song วรรณยุกต์ 1 เขียนเฉพาะที่พยัญชนะเสียงต่ำ วรรณยุกต์ 4 เขียนเฉพาะที่พยัญชนะเสียงสูง วรรณยุกต์ 2 เขียนด้วยรูปวรรณยุกต์ 1 ตั้งที่พยัญชนะเสียงต่ำ วรรณยุกต์ 5 เขียนด้วยรูปวรรณยุกต์ 1 ตั้งที่พยัญชนะเสียงสูง วรรณยุกต์ 3 เขียนด้วยรูปวรรณยุกต์ 2 ตั้งที่พยัญชนะเสียงต่ำ และวรรณยุกต์ 6 เขียนด้วยวรรณยุกต์ 2 ตั้งที่พยัญชนะเสียงสูง

 วรรณยุกต์  ชื่อ  เสียงต่ำ  ระดับเสียงวรรณยุกต์ต่ำ  เสียงสูง  ระดับเสียงวรรณยุกต์สูง   –  1  ˨  4  ˥   mai ek  2   5    mai tho  3   6  ˧˩   mai nueng  2   5    mai song  3   6 

ยูนิโคด

มีการเสนอเข้ารหัสอักษรไทเวียดในยูนิโคดใน ค.ศ. 2006 จากนั้นจึงถูกเพิ่มในยูนิโคดมาตรฐานในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2009 ในรุ่น 5.2.

บล็อกยูนิโคดของไทเวียดคือ U+AA80–U+AADF:

อ่านเพิ่ม
Miyake, Marc. 2014. D-ou-b-led letters in Tai Viet.

อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 SIL Tai Heritage Pro Font Download

ไทเวียด
หมวดหมู่:อักษรพราหมี
ไทเวียด
หมวดหมู่:สิ่งประดิษฐ์ของเวียดนาม