จอมพล (ประเทศไทย)

จอมพล เป็นยศทหารชั้นสูงสุดของกองทัพไทย โดยมียศที่เทียบเท่ากันของทั้งสามเหล่าทัพ ได้แก่ จอมพล (ทหารบก) จอมพลเรือ (ทหารเรือ) และจอมพลอากาศ (ทหารอากาศ) (ตามพระราชบัญญัติยศทหาร พ.ศ. ๒๔๗๙) โดยเป็นยศสูงกว่าพลเอก และเป็นรองแต่เพียงจอมทัพไทยเท่านั้น (จอมทัพเป็นตำแหน่งมิใช่ยศทางการทหาร จอมทัพไทยทรงดำรงยศ จอมพล จอมพลเรือ และ จอมพลอากาศ)

ปัจจุบัน ผู้บัญชาการทหารสูงสุด ผู้บัญชาการเหล่าทัพ ปลัดกระทรวงกลาโหม ได้รับเงินเดือนอัตราพลเอกพิเศษ

 ประวัติ 
ยศจอมพลในประเทศไทยมีขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชดำริตามแบบธรรมเนียมทหารในต่างประเทศ โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศจอมพลแก่ สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช จเรทหารทั่วไป เป็นพระองค์แรก ต่อมาได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานยศจอมพลแก่ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช เสนาบดีกระทรวงกลาโหม และสมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ เสนาธิการทหารบก และพระราชทานยศจอมพลเรือแก่ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เสนาบดีกระทรวงทหารเรือ ต่อมาเมื่อโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ ทรงย้ายมาเป็นเสนาธิการทหารบก ก็ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศจอมพลให้ด้วย 

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการปกครอง มีการปรับสายการบังคับบัญชาทหาร จากกองทัพน้อย กองพล กรม กองพัน เหลือเพียงระดับกองพัน จึงไม่มีการพระราชทานยศจอมพล จนกระทั่งหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ได้มีการขอพระราชทานยศจอมพล จอมพลเรือ และจอมพลอากาศ ให้แก่ผู้ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุด และ ยศจอมพลให้แก่ผู้บัญชาการทหารบก ยศจอมพลเรือแก่ผู้บัญชาการทหารเรือ และยศจอมพลอากาศแก่ผู้บัญชาการทหารอากาศ และต่อมาได้มีการขอพระราชทานยศจอมพลสามเหล่าทัพให้เฉพาะผู้ที่ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดเพียงตำแหน่งเดียว

นายทหารผู้ได้รับพระราชทานยศจอมพลคนสุดท้าย คือ จอมพล ประภาส จารุเสถียร เมื่อ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2516 ภายหลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เป็นต้นมา ก็ไม่มีการแต่งตั้งยศจอมพลอีกเลย มีเพียงแต่งตั้งยศ พลเอก พลเรือเอก พลอากาศเอก สามเหล่าทัพ ซึ่งได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานแก่ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของไทย, ปลัดกระทรวงกลาโหม รวมถึงการพระราชทานยศแบบพิเศษ เช่น พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2529 ขณะที่พลเอกเปรมฯ ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมhttp://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2529/D/093/1.PDF, พลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ เมื่อ พ.ศ. 2531 ขณะที่พลเอกชาติชาย ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2531/D/175/3.PDF, พลเอก เชษฐา ฐานะจาโร เมื่อ พ.ศ. 2540 อดีตผู้บัญชาการทหารบก ได้รับพระราชทานยศแบบพิเศษhttp://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2540/B/001/24.PDF, พลเรือเอก ประพัฒน์ กฤษณจันทร์ เมื่อ พ.ศ. 2534 อดีตผู้บัญชาการทหารเรือและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ได้รับพระราชทานยศแบบพิเศษ และ พลเอก ธรรมรักษ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา เมื่อ พ.ศ. 2546 อดีตรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ได้รับพระราชทานยศแบบพิเศษ ในการพระราชทานยศจอมพล จะพระราชทานคทาจอมพล ที่มีลักษณะเป็นรูปครุฑพ่าห์ ด้านล่างของด้ามคทาประดิษฐ์เป็นรูปทรงมัณฑ์ 3 ยอด ประดับด้วยแก้วผลึกสีเขียวสลับแดง ที่ด้ามมีจารึกนามจอมพลพร้อมด้วยวันที่ได้รับพระราชทาน 

ปัจจุบัน ผู้บัญชาการทหารสูงสุด ผู้บัญชาการเหล่าทัพ ปลัดกระทรวงกลาโหม จะรับเงินเดือนอัตราพลเอกพิเศษ (เทียบเท่าอัตราจอมพลเดิม) แต่ไม่ได้รับพระราชทานยศจอมพล เนื่องจาก ยศจอมพล จอมพลเรือ และ จอมพลอากาศ เป็นยศสำหรับจอมทัพไทยเท่านั้นhttps://minimore.com/b/rRVZK/6

 เครื่องหมายประจำยศจอมพล 
ภาพธงที่แสดงในที่นี้ เป็นธงตามพระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2522

 รายพระนามจอมทัพไทย 
พระมหากษัตริย์ไทยทรงดำรงตำแหน่ง จอมทัพไทย ดำรงพระยศจอมพล

 พระบรมฉายาลักษณ์ พระนาม วันถวายเครื่องหมายพระยศจอมพลทหารบกcenter|127x127pxพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2446center|120x120pxพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2453center|133x133pxพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว5 ธันวาคม พ.ศ. 2468centre|100pxพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร7 ธันวาคม พ.ศ. 2488centre|100pxพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร26 มีนาคม พ.ศ. 2493centre|100pxพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว3 ธันวาคม พ.ศ. 2567ตามพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ครบ 6 รอบ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2567 ซึ่งเป็นวันที่พระองค์ทรงฉลองพระองค์จอมพล และพระองค์ทรงใช้พระคทาจอมทัพที่เป็นพระคทาจอมพลภูมิพล เป็นพระคทาจอมทัพในรัชกาล ทั้งนี้อินทรธนูของพระองค์เป็นอินทรธนูที่มาจากการได้รับพระราชทานยศของพระราชบิดา โดยอินทรธนูฝั่งขวาจะเป็นอินทรธนูแบบตราประจำพระองค์ของพระราชบิดา ส่วนอินทรธนูฝั่งซ้ายจะเป็นอินทรธนูที่เป็นอินทรธนูจอมพล

 รายพระนามและรายนามจอมพลในประเทศไทย  
สำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นผู้ใหญ่ ซึ่งดำรงพระยศเป็นจอมพล และนายทหารของกองทัพบกไทย กองทัพเรือไทย กองทัพอากาศไทย และกองบัญชาการทหารสูงสุด ซึ่งมียศจอมพล  มีทั้งสิ้น 6 พระองค์ และ นายทหารชั้นจอมพลทั้งหมด 11 ท่าน
 สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช
สมเด็จพระเชษฐาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ
 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต
 สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก - กองทัพเรือได้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตถวายพระยศจอมพลเรือเมื่อวันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2541ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร (พระยศ จอมพลเรือ ถวายแด่ นายนาวาเอก สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก) , เล่ม 115, ตอน 4 ข, 2 มีนาคม พ.ศ. 2541, หน้า 1
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

นายทหารชั้นจอมพล 11 ท่าน
เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล)
เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสง-ชูโต)
 แปลก พิบูลสงคราม
 ผิน ชุณหะวัณ
 หลวงยุทธศาสตร์โกศล (ประยูร ยุทธศาสตร์โกศล) 
 ฟื้น รณนภากาศ ฤทธาคนี (จอมพลทหารอากาศ)
 สฤษดิ์ ธนะรัชต์
 เฉลิมเกียรติ วัฒนางกูร - ได้รับพระราชทานยศจอมพลทหารอากาศ หลังจากเสียชีวิตด้วยอุบัติเหตุเครื่องบินตกที่ไต้หวัน เมื่อ พ.ศ. 2503 (ขณะเสียชีวิตมียศเป็นพลอากาศโท ตำแหน่งผู้บัญชาการทหารอากาศ)
 ถนอม กิตติขจร
 เกรียงไกร อัตตะนันทน์ - ได้รับพระราชทานยศจอมพล หลังจากเสียชีวิตด้วยอุบัติเหตุเฮลิคอปเตอร์ตกเมื่อ พ.ศ. 2515 (ขณะเสียชีวิตมียศเป็นพลโท ตำแหน่งแม่ทัพภาคที่ 1)
 ประภาส จารุเสถียร

 รายพระนามและรายนามจอมพลทหารบก 
ภาพชื่อวันแต่งตั้งหมายเหตุ100pxสมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช 11 ธันวาคม พ.ศ. 2453 นอกจากนี้ยังเป็น จอมพลเรือ
 เสนาบดีกระทรวงกลาโหม (พ.ศ. 2444–2453)
 เจ้ากรมยุทธนาธิการ (พ.ศ. 2435–2439; 2442–2444)100pxพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช  ก่อน พ.ศ. 2456 เสนาบดีกระทรวงกลาโหม (พ.ศ. 2453–2457)
 เจ้ากรมยุทธนาธิการ (พ.ศ. 2444–2453)100pxสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ  30 ธันวาคม พ.ศ. 2460เสนาธิการทหารบก100pxเจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต 30 ธันวาคม พ.ศ. 2460เสนาบดีกระทรวงกลาโหม (พ.ศ. 2456–2464)100pxสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต  21 มิถุนายน พ.ศ. 2463 นอกจากนี้ยังเป็น จอมพลเรือ
 ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (พ.ศ. 2475)
 เสนาบดีกระทรวงกลาโหม (พ.ศ. 2469–2471)100pxเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี 31 มีนาคม พ.ศ. 2469เจ้ากรมทหารบก (พ.ศ. 2433–2435)100pxแปลก พิบูลสงคราม  28 กรกฎาคม พ.ศ. 2484 นอกจากนี้ยังเป็น จอมพลเรือ และ จอมพลอากาศ
 อดีตนายกรัฐมนตรี (พ.ศ. 2481–2487; 2491–2500)
 อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม (พ.ศ. 2477–2484; 2484–2486; 2492–2500)
 อดีตผู้บัญชาการทหารสูงสุด (พ.ศ. 2483–2484; 2484–2487)
 อดีตผู้บัญชาการทหารบก (พ.ศ. 2481–2487; 2490–2491)100pxผิน ชุณหะวัณ พ.ศ. 2495 นอกจากนี้ยังเป็น พลเรือเอก และ พลอากาศเอก 
 ผู้ใช้อำนาจนายกรัฐมนตรี (พ.ศ. 2490)
 หัวหน้าคณะทหารแห่งชาติ (พ.ศ. 2490; 2491)
 อดีตรองนายกรัฐมนตรี (พ.ศ. 2494–2499)
 อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม (พ.ศ. 2497–2498)
 อดีตผู้บัญชาการทหารบก (พ.ศ. 2491–2497)100pxสฤษดิ์ ธนะรัชต์ 1 มกราคม พ.ศ. 2499 นอกจากนี้ยังเป็น จอมพลเรือ และ จอมพลอากาศ
 อดีตนายกรัฐมนตรี (พ.ศ. 2502–2506)
 หัวหน้าคณะปฏิวัติ (พ.ศ. 2500; 2501–2502)
 อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม (พ.ศ. 2500)
 อดีตผู้บัญชาการทหารสูงสุด (พ.ศ. 2500–2506)
 อดีตผู้บัญชาการทหารบก (พ.ศ. 2497–2506)100pxถนอม กิตติขจร 10 มกราคม พ.ศ. 2507 นอกจากนี้ยังเป็น จอมพลเรือ และ จอมพลอากาศ
 อดีตนายกรัฐมนตรี (พ.ศ. 2501; 2506–2514; 2515–2516) 
 ประธานสภาบริหารคณะปฏิวัติ (พ.ศ. 2514–2515)
 อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม (พ.ศ. 2500–2514; 2515–2516)
 อดีตผู้บัญชาการทหารสูงสุด (พ.ศ. 2506–2516)
 อดีตผู้บัญชาการทหารบก (พ.ศ. 2506–2507)100pxเกรียงไกร อัตตะนันทน์ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2515 เดิมเป็น พลโท ได้รับพระราชทานยศหลังจากถึงแก่อนิจกรรม
 อดีตแม่ทัพภาคที่ 1 (พ.ศ. 2512–2515)100pxประภาส จารุเสถียร 1 มิถุนายน พ.ศ. 2516 นอกจากนี้ยังเป็น จอมพลเรือ และ จอมพลอากาศ 
 อดีตรองนายกรัฐมนตรี (พ.ศ. 2501; 2506–2514; 2515–2516) 
 รองประธานสภาบริหารคณะปฏิวัติ (พ.ศ. 2514–2515)
 อดีตผู้บัญชาการทหารบก (พ.ศ. 2507–2516)100pxสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง  19 สิงหาคม พ.ศ. 2535 นอกจากนี้ยังเป็น จอมพลเรือ และ จอมพลอากาศ
 อดีตผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (พ.ศ. 2499)
 ผู้บังคับการพิเศษกรมทหารราบที่ 21 รักษาพระองค์ (พ.ศ. 2502–2568)

 อ้างอิง 

หมวดหมู่:ยศทหารไทย
หมวดหมู่:จอมพล
หมวดหมู่:จอมพลชาวไทย
หมวดหมู่:นายทหารห้าดาว