รัฐสวัสดิการ

รัฐสวัสดิการ () คือแนวคิดการปกครองที่รัฐหรือเครือข่ายขององค์กรทางสังคมที่มั่นคงคุ้มครองและส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีทั้งในทางเศรษฐกิจและสังคมของพลเมือง โดยอาศัยหลักความเสมอภาคในโอกาส การกระจายความมั่งคั่งอย่างชอบธรรม และความรับผิดชอบต่อสาธารณะแก่ผู้ไม่สามารถจัดหาเงื่อนไขขั้นต่ำสำหรับชีวิตที่ดีได้เอง กลุ่มประเทศนอร์ดิก เช่น ไอซ์แลนด์ สวีเดน นอร์เวย์ เดนมาร์กและฟินแลนด์ รวมอยู่ในรัฐสวัสดิการสมัยใหม่ 

รัฐสวัสดิการเกี่ยวข้องกับการถ่ายโอนเงินทุนจากรัฐสู่บริการที่จัดให้ (เช่น สาธารณสุข การศึกษา) ตลอดจนสู่ปัจเจกบุคคลโดยตรง ("ผลประโยชน์") รัฐสวัสดิการจัดหาเงินทุนจากการเก็บภาษีแบบแบ่งความมั่งคั่ง (redistributionist taxation) และมักเรียกว่าเป็น "เศรษฐกิจแบบผสม" ประเภทหนึ่ง การเก็บภาษีดังกล่าวปกติรวมการเก็บภาษีเงินได้จากผู้มีรายได้สูงมากกว่าผู้มีรายได้ต่ำ เรียก ภาษีอัตราก้าวหน้า ซึ่งช่วยลดช่องว่างรายได้ระหว่างคนรวยและคนจน

รัฐสวัสดิการมีความแตกต่างหลากหลายทั้งในรูปแบบและทิศทางตามแต่ละประเทศและภูมิภาค รัฐสวัสดิการทั้งหมดต้องประกอบด้วยหุ้นส่วนมหาชน-เอกชนในระดับหนึ่ง โดยให้เอกชนบริหารจัดการและนำส่งโครงการสวัสดิการอย่างน้อยบางโครงการ รัฐบาลในระดับพื้นที่ต่าง ๆ ก็สามารถให้บริการรัฐสวัสดิการได้

ลักษณะเริ่มแรกของรัฐสวัสดิการ อาทิบำนาญสาธารณะและประกันสังคม พัฒนาขึ้นมาในประเทศอุตสาหกรรมโลกตะวันตกตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1880 มีการระบุว่าสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ และสงครามโลกครั้งที่สองเป็นเหตุการณ์สำคัญที่ริเริ่มให้รัฐสวัสดิการขยายตัว ส่วนรัฐสวัสดิการในรูปสมบูรณ์ที่สุดพัฒนาขึ้นมาภายหลังสงครามโลกครั้งที่สอง

 ศัพทมูลวิทยา 
เดิมตั้งแต่ ค.ศ. 1870 ภาษาเยอรมันใช้คำว่าโซทซีอาลชตาท (sozialstaat) แปลตรงตัวว่ารัฐสังคม เพื่อหมายถึงโครงการสนับสนุนโดยภาครัฐที่เสนอโดยฝ่ายโซทซีอาลโพลีทีเคอร์ (sozialpolitiker) ซึ่งได้นำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งในแผนปฏิรูปของอ็อทโท ฟ็อน บิสมาร์ค

แต่ไม่มีประเทศพูดภาษาอังกฤษประเทศใดรับเอาคำแปลตรงตัวว่า "social state" ไปใช้อย่างแพร่หลาย คำว่า "welfare state" หรือรัฐสวัสดิการกลายเป็นที่นิยมภายหลังสงครามโลกครั้งที่สอง โดยอาร์ชบิชอปแองกลิคันวิลเลียม เทมเปิล (William Temple (bishop)) ผู้เขียนหนังสือ Christianity and the Social Order (ค.ศ. 1942)

 อ้างอิง 

บรรณานุกรม


 แหล่งข้อมูลอื่น 
 บทสัมภาษณ์: คุยเรื่อง ‘รัฐสวัสดิการ 101’ กับ ‘จอน อึ๊งภากรณ์’
 อ่านความคิด ‘ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี’ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจผ่านความมั่นคงของมนุษย์สู่การสร้างรัฐสวัสดิการในประเทศไทย
 ไม่มีประเทศไหนล่มจม เพราะดูแลเด็กและคนแก่: ต้องคุยกันเรื่องรัฐสวัสดิการ อย่าปล่อยให้อภิสิทธิ์ชนคิดแทน 

กระบวนการสร้างความหมายความเหลื่อมล้ำและความเป็นธรรม: แผนที่ความคิดสู่รัฐสวัสดิการ: รายงานฉบับสมบูรณ์

หมวดหมู่:อุดมการณ์ทางการเมือง
หมวดหมู่:ทุนนิยม